Wet aanpassing wettelijke gemeenschap van goederen; Voorlopig verslag van de vaste commissie voor Justitie
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-26 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20082009-28867, nr. B

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

19-12-2008

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

28867 nr. B

16-12-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamAlgemeenOnderdelen gemeenschap van goederenErfenissen en schenkingenOntbinding van de gemeenschap van goederenVerrekeningsbedingenOvergangsrechtGeconstateerde gebreken in de wetstekstOverigOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28867Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 36 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 867Wijziging van de titels 6, 7 en 8 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek
(aanpassing wettelijke gemeenschap van goederen)BVOORLOPIG VERSLAG VAN DE VASTE COMMISSIE VOOR JUSTITIE1Vastgesteld 16 december 2008Het voorbereidend onderzoek heeft de commissie aanleiding gegeven tot
het maken van de volgende opmerkingen en het stellen van de volgende vragen.AlgemeenDe leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling
kennis genomen van het voorliggende wetsvoorstel. Zij kunnen instemmen met
de motieven die de minister geeft om tot aanpassing van ons huwelijksvermogensrecht
te komen en zij onderschrijven het belang van de maatschappelijke factoren
die de minister in dit verband noemt. De aan het woord zijnde leden achten
het van belang, dat de hoofdregel van het huwelijksvermogensrecht zoveel mogelijk
aansluit bij de wensen die bij de meeste betrokkenen leven, opdat zo min mogelijk
mensen zich hoeven te buigen over de vraag of afwijking van de hoofdregel
gewenst is. Deze leden tekenen daarbij aan, dat de oorspronkelijk voorgestelde
wijziging van de hoofdregel van het huwelijksvermogensrecht, die inhoudt dat
de wettelijke algehele gemeenschap van goederen zou worden omgezet in een
beperkte gemeenschap, waarbij giften en erfrechtelijke verkrijgingen van rechtswege
daarvan zouden zijn uitgesloten, door de aanneming van het amendement-Anker2 is verworpen. Ondanks dat in de rechtsgeleerde literatuur
daaromtrent verschillende meningen naar voren zijn gebracht, lijkt dit de
leden van de CDA-fractie een verantwoorde keuze. Daarbij komen de wijzigingen
die nu naast de instandgehouden hoofdregel worden geïntroduceerd, de
aan het woord zijnde leden als een verbetering van de bestaande wettelijke
regelingen voor. Zij wensen alleen nog enige aanvullende vragen te stellen.De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling
kennis genomen van het wetsvoorstel. Zij stellen met teleurstelling vast dat
door het aannemen in de Tweede Kamer van het amendement-Anker de kern van
het wetsvoorstel, dat de introductie in Nederland beoogt van een beperkte
gemeenschap van goederen, is aangetast. Als gevolg van het amendement-Anker
blijft de wettelijke gemeenschap van goederen in beginsel een algehele gemeenschap
van goederen, omdat erfenissen en schenkingen ook naar komend
recht deel zullen uitmaken van de wettelijke gemeenschap van goederen, tenzij
sprake is van een uitsluitingsclausule, en niet, zoals oorspronkelijk voorgesteld,
buiten de gemeenschap vallen.De leden van de VVD-fractie hebben nog een aantal vragen.De leden van de PvdA-fractie hebben met enige
verwondering kennis genomen van het geamendeerde wetsvoorstel. Deze leden
vragen zich af, wat de noodzaak is van deze wetswijziging ten opzichte van
het thans vigerende systeem. Om dit scherp te krijgen hebben zij enige vragen
met betrekking tot de ontstaansgeschiedenis en de onderliggende motivering
van wetsvoorstel.De leden van de SGP-fractie alsmede de leden
van de CU-fractie hebben met belangstelling maar
tevens met gemengde gevoelens kennis genomen van het wetsvoorstel, dat weliswaar
tot aanpassing van de wettelijke gemeenschap van goederen strekt, maar, als
gevolg van aanvaarding van het amendement-Anker op stuk nr. 14, de omvang
van de wettelijke gemeenschap niet of nauwelijks beperkt, hetgeen toch de
inzet van het wetsvoorstel was. Deze leden stellen de vraag of de regering
inzicht wil geven in de overwegingen die tot niet-onaanvaardbaarverklaring
van het betreffende amendement hebben geleid. In hoeverre speelt de lange
duur (vijf jaar) van de behandeling van het wetsvoorstel in deze een rol?De leden van de fractie van D66 hebben met
belangstelling kennis genomen van het wetsvoorstel. De belangrijkste wijzigingen
die waren opgenomen in dit voorstel betroffen de wettelijke uitsluiting van
giften en erfenissen bij gemeenschap van goederen. Naar aanleiding van het
amendement van Tweede Kamerlid Anker regelt het voorstel nu echter dat erfenissen
en schenkingen binnen de huwelijkse gemeenschap blijven. In de ogen van deze
leden is dit geen verbetering.Onderdelen gemeenschap van goederenDe leden van de VVD-fractie vragen hoe de
minister de werking ziet van de leden 3 en 4 van artikel 1:94 in het licht
van het recente arrest van de Hoge Raad van 26 september 20081 ? Is het juist dat een verknochte smartengeld-uitkering
(Whiplasharrest2 ), die op een spaarrekening wordt
gezet, privé-rentebaten oplevert, terwijl een stuk grond dat met diezelfde
uitkering wordt aangeschaft op naam van de gelaedeerde, en waarop een woning
wordt gebouwd, in de gemeenschap van goederen valt? Dit stuk grond zou dan
bij ontbinding van de gemeenschap verhaalsobject zijn voor schulden der gemeenschap
(zie de tekst van artikel 1:102 BW van het wetsvoorstel), terwijl de rentebaten
erbuiten blijven. Vindt de minister dit wenselijk?Deze leden vernemen voorts graag wat precies wordt verstaan onder «schulden
betreffende van de gemeenschap uitgezonderde goederen» in artikel 1:94
lid 5 sub b? Volgens de huidige regeling valt deze categorie privéschulden
onder verknochte schulden, immers volgens de parlementaire geschiedenis bij
het huidige artikel 1: 94 BW is hierbij in de eerste plaats gedacht aan schulden
die worden gemaakt met betrekking tot privégoederen. In het wetsvoorstel
worden «schulden betreffende van de gemeenschap uitgezonderde goederen»
naast de verknochte schulden als aparte categorie privéschulden genoemd.
Stel de man, gehuwd in gemeenschap van goederen, koopt een huis van 100 000
euro en laat dat op zijn naam zetten. Hij betaalt 60 000 euro uit onder
uitsluitingsclausule verkregen gelden. De rest financiert hij met een hypothecaire
lening, waarvoor zijn echtgenote zich ook hoofdelijk aansprakelijk heeft gesteld. De verplichtingen uit de lening (rente en aflossing) zullen worden
voldaan uit de gemeenschappelijke inkomsten. Het huis is door de werking van
artikel 1:95 een privégoed van de man. Betekent dit nu dat de lening
op grond van artikel 1:94 lid 5 een privéschuld is? Dat zou voor de
vrouw wel eens heel ongunstig kunnen uitwerken. Wanneer namelijk deze lening
bij het einde van het huwelijk niet of slechts voor een klein deel is afgelost,
profiteert de gemeenschap van goederen en dus de vrouw (zij krijgt immers
de helft) niet via de werking van artikel 1:96 lid 4 jo. artikel 1:87 lid
2 mee van de waardestijging van het huis. Indien de niet afgeloste hypotheekschuld
een gemeenschapsschuld blijft, profiteert de gemeenschap van goederen evenredig
mee met de waardestijging van de met deze «schuld» gedeeltelijk
gefinancierde woning (artikel 1:95 lid 1 tweede volzin).Anders dan thans, is volgens het wetsvoorstel de leer van de formele verkrijging
conform artikel 1:97 niet meer doorslaggevend voor de bestuursverdeling bij
goederen niet op naam. Is de constatering van de leden van de VVD-fractie
juist dat de andere echtgenoot ook het bestuur heeft over hoogstpersoonlijke
goederen der echtgenoten, bijvoorbeeld die welke krachtens artikel 1:101 –
dat niet gewijzigd zal worden bij invoering van dit wetsvoorstel – bij
de verdeling steeds aan die echtgenoot zouden worden toebedeeld? Is het wenselijk
dat bijvoorbeeld een kwaadwillende echtgenoot alle kleding van de andere echtgenoot
(ook wanneer vanwege de sekse en/of het postuur der echtgenoten voor de verkrijger
duidelijk moet zijn dat de goederen niet bestemd zijn voor het persoonlijk
gebruik van de vervreemdende echtgenoot) bevoegdelijk kan vervreemden? Is
het wenselijk dat de andere echtgenoot ook bijvoorbeeld de persoonlijke herinneringsstukken
van die echtgenoot bevoegdelijk kan vervreemden? Naar huidig recht zou het
ontbreken van de goede trouw van artikel 1:92 lid 1 BW deze vervreemding verhinderen.1 Een ander gevolg is dat er dan geen enkel rechtsgevolg
meer verbonden is aan schenkingen van niet-registergoederen tussen echtgenoten
in gemeenschap van goederen, nu bij niet-registergoederen niet eens meer een
wijziging in het bestuur van de geschenken zal optreden. Is de minister het
hiermee eens en vindt hij dit wenselijk?In de Memorie van Toelichting, het advies van de Raad van State en de
Nota naar aanleiding van het verslag – alle uit 2003 – lezen de
leden van de PvdA-fractie, dat de oorspronkelijk
bedoelde wijziging van de algehele gemeenschap van goederen naar een wettelijke
gemeenschap van goederen, waarbij aanbrengsten, giften en erfenissen in het
privévermogen van de aanbrengende, respectievelijk ontvangende partner
zouden blijven, noodzakelijk was vanuit actuele maatschappelijke ontwikkelingen.
Genoemd worden het op latere leeftijd trouwen van (inmiddels enig bezit vergaard
hebbende) partners, het blijven werken van vrouwen, het toenemende aantal
echtscheidingen en de toenemende individualisering / zelfstandigheid van de
huwelijkspartners. De minister verdedigt in de Nota naar aanleiding van het
verslag met enige stelligheid de keuzes die in het wetsvoorstel zijn gemaakt.2 Daarbij springt vooral de verdediging van het buiten
de gemeenschap laten van aanbrengsten in het oog.3Juist vanwege de geconstateerde stelligheid werden deze leden wat overvallen
door de wending die met betrekking tot deze aanbrengsten optrad in de tweede
Nota van Wijziging (2005). Hoewel in deze Nota óók nog eens
door de minister werd aangegeven, dat meer dan 800 notarissen in de raadpleging
de wenselijkheid van het buiten de gemeenschap laten van aanbrengsten hadden
bepleit, werd schijnbaar enkel op het argument van Van Mourik, dat aan het
huwelijk soms al een samenlevingsperiode vooraf is gegaan, de aanbrengsten
pardoes toch weer in de huwelijksgemeenschap ingebracht. Vergissen deze leden
zich in deze ervaren plotsheid? Kan de minister deze wending nog
eens beargumenteren? Zijn ook de notarissen of de KNB inmiddels van gedachte
veranderd? En hoe wordt het draagvlak gepeild onder huwelijkspartners –
niet alleen op het moment dat zij een huwelijk aangaan, maar juist ook op
het moment dat zij een echtscheiding naderen?Hoeveel huwelijken worden er op dit moment jaarlijks gesloten? In hoeveel
gevallen per jaar is er sprake van aanbrengst van bijvoorbeeld een onderneming,
die mede ter bescherming van de andere partner buiten de huwelijksgemeenschap
dient te worden gehouden? Wat kost het opmaken en registreren van dergelijke
huwelijkse voorwaarden? Kunt u de argumenten van de KNB geven, waarom –
zoals zij stellen – het administreren van gescheiden vermogens en de
verdeling daarvan bij echtscheiding, in de praktijk tot weinig problemen leidt?Erfenissen en schenkingenEen vergelijkbare vraag hebben de leden van de PvdA-fractie met betrekking
tot de wenselijkheid van het buiten de gemeenschap laten van erfenissen en
schenkingen. De toenmalige minister heeft ook deze wijziging met grote inzet
verdedigd; daarbij gesteund door tientallen hoogleraren en vrijwel alle notarissen
in Nederland, zo menen deze leden te begrijpen. De repliek van de minister
bij de behandeling in de Tweede Kamer op het amendement-Anker in maart 2008
ontbeerde echter enige argumentatie tegen dit amendement. Lezen de leden van
de PvdA-fractie het goed in de Handelingen, dat de minister wel kan leven
met de argumentatie (eenvoudigheid, gewenstheid, niet willen administreren)
van diverse politieke partijen voor genoemd amendement? Achtte hij het amendement
wenselijk of onvermijdelijk?Kan de minister in dat verband aangeven, waarom het voor een lastendrukverminderende
overheid acceptabel is, dat blijvend 340 000 maal per jaar een uitsluitingsclausule
testamentair wordt en zal worden vastgelegd? De voorstanders van het amendement-Anker
betogen, dat de uitsluitingsclausule door notarissen ongevraagd wordt aangedragen
indien de toekomstige erflaters om heel andere redenen een testament willen
laten opmaken. Kan de minister uitleggen om welke hoofdredenen dan jaarlijks
tenminste 340 000 testamenten worden opgemaakt, ook na de invoering van
de wettelijke verzorgingsplicht van de echtgenoot in 2003?Als argument om de erfenissen en schenkingen binnen de huwelijksgemeenschap
te houden wordt aangedragen dat een wettelijke uitsluiting de zaken te complex
zou maken. De leden van deD66-fractie vinden dit
een eigenaardig argument aangezien er in de praktijk niet veel zal veranderen.
In vrijwel elk testament wordt de algemene gemeenschap van goederen gecorrigeerd
door het opnemen van een uitsluitingsclausule. Uit rechtspraak daarover blijkt
dat de uitsluiting van giften en erfenissen bij gemeenschap van goederen in
het geval van echtscheiding goed te hanteren is. Deze leden vragen zich dan
ook af aan welke onoverkomelijke ingewikkeldheden wordt gerefereerd.Uit de rechtspraktijk en uit (internationaal) onderzoek is gebleken dat
het als onwenselijk wordt ervaren dat schenkingen en erfenissen van rechtswege
gemeenschappelijk worden. Het besluit om erfenissen en giften bij wet van
de huwelijksgemeenschap uit te sluiten is bovendien juridisch goed verdedigbaar.
Immers, er ligt geen enkele inspanning van de echtgenoten aan ten grondslag.
De liberaliteit van de erflater of gever maakt dat hij of zij moet kunnen
bepalen dat de te verkrijgen goederen buiten de huwelijksgemeenschap blijven.
Waarom de erflater of gever onnodig op kosten te jagen door hem of haar tot
notariële of contractuele uitsluiting te dwingen? Deze leden
zouden graag vernemen of de mininster voornemens is op enigerlei wijze in
het geweer te komen tegen deze onwenselijke situatie.Ontbinding van de gemeenschap van goederenWaarom ontbreekt, zo vragen de leden van de VVD-fractie,
in artikel 1:99 de ontbindingsgrond van een rechtskeuze van partijen, conform
artikel 6 Haags huwelijksvermogensverdrag 1978, voor een recht dat geen of
een beperktere gemeenschap van goederen kent? Ook in dat geval moet de gemeenschap
van goederen worden ontbonden, nu het oude regime moet worden afgewikkeld
alvorens partijen kunnen overgaan naar het nieuwe regime. Ter illustratie:
een echtpaar is gehuwd in de Nederlandse gemeenschap van goederen. Zij kiezen
het Duitse wettelijk stelsel, de Zugewinngemeinschaft. Dat is een stelsel
dat uitgaat van een scheiding van goederen met een finaal verrekenbeding.
Om over te gaan op het nieuwe stelsel moeten zij de Nederlandse gemeenschap
verdelen. Zonder dat de Nederlandse huwelijksgemeenschap ontbonden is, is
dat niet mogelijk. Thans is voor deze situaties niet in een ontbinding van
de gemeenschap voorzien. Men verdeelt in de praktijk de gemeenschap terwijl
dit eigenlijk zonder ontbinding niet mogelijk is. Vindt de minister dat dit
zo moet blijven?Begrijpelijk is, zo vervolgen deze leden, dat in artikel 1:102 uit praktisch
oogpunt gekozen is voor verhaal op de goederen die de (ex-)echtgenoot uit
de ontbonden gemeenschap heeft verkregen. Maar dit opent wel de weg naar de
beperking van de verhaalsmogelijkheden voor schuldeisers door de goederen
door andere te vervangen, nu in het artikel niet in verhaal op vervangende
goederen is voorzien. Bijvoorbeeld: kan een echtgenoot die een dure auto uit
de gemeenschap heeft toebedeeld gekregen, deze auto vervreemden en een soortgelijke
auto met de opbrengst aanschaffen? Is de minister het met de leden van de
VVD-fractie eens dat de voorgestelde tekst van artikel 1:102 het verhaal beperkt
tot de oorspronkelijke auto? Is dit volgens de minister wenselijk?Vervolgens rijst bij de aan het woord zijnde leden de vraag hoe de minister
de bewijspositie van partijen ziet. Moeten de echtgenoten bewijzen dat iets
niet «uit hoofde van de verdeling van de gemeenschap» verkregen
is of moet de schuldeiser bewijzen dat een bepaald goed juist wel op die wijze
is verkregen? Dit laatste zou voordelig zijn voor de echtgenoten maar praktisch
bijna onmogelijk voor de schuldeisers.Als men de eerstgenoemde bewijslastverdeling zou aanhouden, kan dat betekenen
dat de echtgenoot die de schuld niet is aangegaan, ineens wordt geconfronteerd
met verhaal voor deze schuld op goederen die tijdens het bestaan van de gemeenschap
privégoederen waren, als deze echtgenoot niet kan bewijzen welke goederen
wel en welke niet afkomstig zijn uit de ontbonden gemeenschap. Omdat hierop
in het wetsvoorstel verhaal voor 100% van de schuld mogelijk wordt,
betekent dit zelfs een verslechtering van de positie van deze echtgenoot ten
opzichte van de huidige regeling.Tenzij men aanneemt dat de bewijslast voor het zijn van verhaalsobject
wordt gelegd op de schuldeiser, kan de nieuwe regeling zelfs leiden tot indirecte
discriminatie in bijvoorbeeld een vaak voorkomend geval als het volgende:
de vrouw heeft in het kader van de afwikkeling van de echtscheiding vanwege
de kinderen de echtelijke woning toebedeeld gekregen; de man een onderbedelingsvordering.
Bij verhaal op de woning moet de vrouw dan maar in het kader van de uiteindelijke
draagplicht van de schulden regres zien te nemen op de man voor hetgeen teveel
is verhaald op haar opbrengst uit de verdeling. Dit is vaak een erg lastige klus, die vanwege de toewijzingspraktijk vooral op vrouwen zal komen
te rusten, met een niet-aantrekkelijke bewijspositie. Men kan daartegen inbrengen
dat ook het vermogen van de man voor 100% verhaalsobject biedt voor
de schuld (inclusief de onderbedelingsvordering). Zolang deze niet uitgekeerd
kan worden omdat de liquide middelen ontbreken, zal het verhaal op de voormalige
echtelijke woning veel aantrekkelijker zijn. Bovendien zal de voormalige echtelijke
woning vaak groter zijn dan de nieuwe woning van de man die hij uiteindelijk
heeft aangeschaft met de gelden die heeft ontvangen uit de verdeling, en daarmee
een aantrekkelijker verhaalsobject bieden voor grote schulden.Het is verder de vraag of de tweede Nota van Wijziging met op pagina 20
de opmerking dat met de nieuwe tekst van artikel 1:102 de Dozy-clausule niet
meer nodig is, niet al te optimistisch is. Men moet de wijziging van artikel
1:102 in combinatie zien met de afschaffing van de rechterlijke goedkeuring
van artikel 1:119. Naar huidig recht zal een benadeling door schuldeisers
bij afstand van de gemeenschap of een 50/50%-verdeling van de gemeenschap
niet gauw voorkomen. Voor die gevallen is de Dozy-clausule niet nodig. Maar
bij het wegvallen van de rechterlijke goedkeuring is bij een onder notarieel
toezicht tot stand gekomen verdeling ten gevolge van opheffing van de gemeenschap,
bij huwelijkse voorwaarden staande huwelijk de notaris de enige ambtsdrager
die daarop toezicht kan uitoefenen. Legt dit niet een te zware (onderzoeks)last
met bijbehorende aansprakelijkheidsproblematiek op het notariaat? Of is de
minister van mening dat de overkill qua verhaalsmogelijkheden die tegenwoordig
door de, volgens de Hoge Raad, te ruime toepassing van de Dozy-clausule wordt
veroorzaakt, ook na invoering van de nieuwe wetgeving gecontinueerd moet worden?
Mocht de minister de huidige praktijk afwijzen, hoe staat hij dan tegenover
de oplossing om de aansprakelijkheid voor gemeenschapsschulden te beperken
tot het breukdeel dat partijen krijgen bij de verdeling van de gemeenschap?VerrekeningsbedingenIn het voorgestelde artikel 87 wordt de oorspronkelijke nominaliteitsleer –
naar de mening van de leden van de CDA-fractie
terecht – vervangen door een stelsel van evenredige verrekening. Het
komt deze leden echter voor dat de formulering van artikel 87 lid 2 sub b
een wel erg ingewikkelde berekening nodig maakt. Immers anders dan bij artikel
1: 136 BW geeft het eerdergenoemde artikel aan dat bij de berekening van tussentijdse
aflossingen moet worden uitgegaan van de waarde van het goed op het moment
dat de aflossing wordt gedaan. Vervolgens zal de waardeontwikkeling van maand
tot maand achteraf moeten worden vastgesteld. Uit al deze maandelijkse betalingen
zal dan de totale vergoedingsvordering moeten worden berekend. Het spreekt
welhaast vanzelf dat in dit soort gevallen bijna altijd een beroep zal worden
gedaan op lid 5 van artikel 87, dat de mogelijkheid van een schatting biedt
als de precieze waarde niet kan worden vastgesteld. Zou teneinde een werkbare
berekening te krijgen een keuze voor de berekeningswijze van artikel 1:136
niet meer voor de hand liggen? Het komt deze leden opportuun voor om de verhouding
tussen 1:136 en artikel 1:87 nog eens helder uiteen te zetten. Is het juist
dat de voorgestelde regeling ertoe leidt, dat de andere echtgenooot dan degene
die een zaak heeft ingeboekt, wel volledig in een eventuele groei meedeelt,
maar in een eventuele vermindering van de waarde niet verder meedeelt dan
zijn investering strekt?Indien met het per aangeschaft goed bekijkt, lijkt de regeling van artikel
1:87 de leden van de VVD-fractie evenwichtig.
Indien men het in het totaal bekijkt bij de afwikkeling van een gemeenschap
van goederen, kan het echter ook zeer onrechtvaardig uitwerken. Indien bijvoorbeeld
de man zijn privévermogen in een huis heeft geïnvesteerd
en de vrouw met haar privévermogen vakanties, de aanschaf van een auto
of andere consumptieve uitgaven heeft gefinancierd, krijgt de man in beginsel
een vergoeding naar evenredigheid. Dus als het huis in waarde stijgt, stijgt
ook het bedrag dat hij uit de gemeenschap terug krijgt. De vrouw krijgt echter
niet meer uit de gemeenschap terug dan het nominale bedrag dat zij heeft geïnvesteerd.
Dit terwijl zij ook «mee moet betalen» aan hetgeen de man verkrijgt,
aangezien zij de helft verkrijgt van wat resteert aan gemeenschapsgoederen
nadat deze vergoedingsrechten zijn voldaan. De leden van de VVD-fractie hebben
daarom een aantal vragen.a. Is het wenselijk dat de berekeningswijze van de vergoedingsrechten
in dit artikel afwijkt van die van artikel 1:136 BW?b. Indien de eerste vraag positief wordt beantwoord, is artikel 1:136
BW dan als lex specialis te begrijpen voor gevallen waarin partijen in hun
huwelijkse voorwaarden een verrekenbeding overeen zijn gekomen? In dat geval
wijkt de berekeningswijze voor vergoedingsrechten bij echtparen met verrekenbedingen
af van die bij echtparen die zijn gehuwd in gemeenschap van goederen en die
welke zijn gehuwd in koude uitsluiting. Voor echtparen met een beperkte gemeenschap
en overigens scheiding van goederen met een verrekenbeding zal het kunnen
voorkomen dat zij met beide berekeningswijzen te maken krijgen. Is dat wenselijk,
nu een van de argumenten voor algemene invoering van de evenredigheidsleer
nu juist is om het onderscheid tussen deze regimes op te heffen?c. Is het wenselijk om in lid 2 sub b steeds de berekening van het vergoedingsrecht
te relateren aan het moment van betaling, temeer als men weet dat deze berekeningswijze
in de praktijk nauwelijks gevolgd zal kunnen worden? In de praktijk zal toepassing
van deze berekeningswijze tot grote problemen leiden zijn, omdat achteraf
niet bijvoorbeeld de maandelijkse waardeontwikkeling van een huis of een auto
bekend is, waardoor bijna altijd de uitweg van lid 5 moet worden toegepast.
Het zal er daardoor op neerkomen dat de facto de uitzondering de hoofdregel
gaat worden, omdat de voorgeschreven berekeningswijze nauwelijks uitvoerbaar
zal blijken in de praktijk.d. In lid 3 sub b wordt een bijzondere regel gegeven voor goederen die
bestemd zijn om verbruikt te worden. Hiermee wordt niet het probleem opgelost
waarmee vele echtgenoten in de praktijk worden geconfronteerd: er was privévermogen
en dat kan ook worden aangetoond, maar bij het einde van het regime is dat
niet meer aantoonbaar aanwezig en op het eerste gezicht weet niemand meer
precies waarvoor het is aangewend. Hoe denkt de Minister dit probleem op te
lossen? Temeer nu er in onderzoek is aangetoond dat dit vooral voorkomt bij
vrouwen die eerder geneigd zijn om uit hun privégoederen bijvoorbeeld
luxe vakanties te betalen voor het gezin, hetgeen zonder dat privévermogen
niet mogelijk zou zijn geweest. Zie hierover nader Reinhartz, «De nieuwe
voorstellen ter aanpassing van de wettelijke gemeenschap van goederen»
met een door mevrouw Van Duijvendijk-Brand geopperde oplossing.1 Mannen zorgen er vaker voor dat hun privévermogen veilig wordt
gesteld doordat zij eerder geneigd zijn om dit te investeren in waardevaste
goederen.e. In lid 3 sub c wordt een bijzondere regel gegeven als er geen vervangend
goed voor het vervreemde goed in de plaats komt. Waarom geldt deze regel alleen
bij vervreemding en bijvoorbeeld niet bij teniet gaan van het goed zonder
dat daarvoor een verzekeringsuitkering in de plaats komt? Ook in dat geval
is er geen wederprestatie die in de plaats komt van het goed dat uit de gemeenschap
verdwijnt.f. In lid 4 wordt de mogelijkheid geboden om louter bij overeenkomst (dus
zelfs mondeling) van de berekeningswijze van de vergoedingsrechten van artikel
1:87 leden 1 tot en met 3 af te wijken. De vergoedingsrechten kunnen grote
bedragen betreffen. Is de minister van mening dat het juist is
dat partijen deze wettelijke regeling bij elke overeenkomst, zelfs mondeling,
buiten werking kunnen stellen? Zonder advisering van bijvoorbeeld een notaris,
zoals deze wel zou plaatsvinden indien men alleen bij huwelijkse voorwaarden
van deze bepaling zou mogen afwijken? Vreest de minister niet ook dat echtgenoten
met feitelijk overwicht binnen een huwelijk misbruik kunnen maken van hun
positie door een aanpassing van de vergoedingsberekening erdoor te drukken
die in het voordeel is van die echtgenoot? Wil hij dat mogelijk maken?OvergangsrechtVolgens het thans geldende artikel 1:119 BW is voor het maken en wijzigen
van huwelijkse voorwaarden tijdens het huwelijk de goedkeuring van de rechtbank
nodig. Voorgesteld wordt – naar de mening van de leden van de CDA-fractie terecht – om deze eis van goedkeuring
te laten vervallen. Indien men uitsluitend let op de tekst van het voorgestelde
artikel V lid 8, dan zou daaruit kunnen volgen, dat ook na inwerkingtreding
van het wetsvoorstel nog steeds de goedkeuring van de rechter nodig is indien
de echtgenoten vóór de inwerkingtreding van de wet huwelijkse
voorwaarden hebben opgesteld. Uit de toelichting is weliswaar af te leiden
dat het de bedoeling is dat de overgangsbepaling alleen geldt voor op het
moment van de inwerkingtreding lopende wijzigingsprocedures en dat als een
notaris na de inwerkingtreding van het wetsvoorstel «oude» huwelijksvoorwaarden
wijzigt, de rechterlijke goedkeuring niet meer nodig is. Gaarne vernemen deze
leden of de hier weergegeven zienswijze juist is. Dient de overgangsbepaling
van artikel V, lid 8 ook van toepassing te worden geacht op het geregistreerd
partnerschap, zodat een verwijzing naar artikel 1:80 f derde zin op zijn plaats
is?Bij email d.d. 19 november 2008 vroegen de notarissen Schoenmaker
uit Bussum en Blokland uit Tilburg aandacht voor een, naar hun oordeel, onduidelijkheid
in artikel V lid 8 overgangsrecht. Zij betogen, dat afgaande op enkel de tekst
van het genoemde wetsartikel, men zou kunnen menen, dat alle echtgenoten,
die (ooit) vóór de inwerkingtreding van deze wet huwelijkse
voorwaarden hebben opgesteld, voor altijd de goedkeuring van de rechter nodig
zullen hebben indien zij besluiten na de inwerkingtreding
van deze wet hun huwelijkse voorwaarden te wijzigen. Dat kan nooit de bedoeling
zijn geweest, zo denken deze notarissen uit de toelichting van de betreffende
bepaling te kunnen afleiden. Zij denken dat het van groot belang is voor de
notariële rechtspraktijk dat door de minister deze onduidelijkheid wordt
weggenomen en wordt bevestigd, dat de genoemde bepaling er enkel toe strekt
om duidelijk te maken, dat voor de inwerkingtreding
van deze wet gemaakte of gewijzigde huwelijkse voorwaarden, waarvoor toen
ten onrechte geen rechterlijke goedkeuring is
gevraagd, niet alsnog geldig kunnen worden. Kan de minister de leden van de
fracties van VVD en PvdA
hetgeen in bedoelde e-mail wordt gesteld bevestigen en waar nodig verduidelijken?De leden van de fracties van SGP en CU vragen of het, gelet op de toelichting op artikel V
achtste lid, de bedoeling is dat deze overgangsbepaling alleen geldt voor
op het moment van inwerkingtreding van het wetsvoorstel lopende procedures
tot het maken of wijzigen van huwelijkse voorwaarden staande huwelijk. Zo
ja, is dit naar de mening van de minister te lezen in de voorgestelde wettekst?
Of is het de bedoeling (van de toelichting) dat als een notaris ná
de inwerkingtreding van het wetsvoorstel «oude» huwelijkse voorwaarden
wijzigt, de rechterlijke goedkeuring niet meer nodig is?Geconstateerde gebreken in de wetstekstDe leden van de CDA-fractie lijkt het juist,
zoals professor Nuytinck aangeeft in WPNR 67731
dat artikel 1:133 lid 2 nieuw betreffende de algemene regels voor verrekenbedingen
niet in overeenstemming is met artikel 1:94 lid 2 onder c BW, omdat in het
eerstgenoemde artikel de artikelen 4:35, 36, 38 en 126 lid 2 onder a en c
BW en afdeling 4.4.3 BW zijn vermeld? De laatstgenoemde artikelen zijn toch
rechten, waarvoor geen verrekening hoeft plaats te vinden?De leden van de VVD-fractie lezen in hetzelfde
artikel de signalering van professor Nuytinck van enkele technische onvolkomenheden,
inconsequenties en inconsistenties in het gewijzigd voorstel van wet. Is de
minister het met de opmerkingen van professor Nuytinck eens en zo ja, hoe
stelt hij voor de voorgestelde verbeteringen in het wetsvoorstel te realiseren?
De leden van de PvdA-fractie voegen hier de vraag
aan toe of de minister de door Nuytinck genoemde verkeerde en onjuiste verwijzingen
en geconstateerde fouten reparabel acht zonder een novelle? Ook de leden van
de fracties van SGP en CU
zien met belangstelling uit naar een reactie van de minister op het artikel
van professor Nuytinck.OverigZien de leden van de CDA-fractie het goed
dat het woord «machtiging» in artikel 111 lid 1 moet worden opgevat
als vervangende toestemming door de rechter, zodat in plaats van de term «machtiging»
zou moeten worden opgenomen «beslissing door de rechtbank»? Geldt
hetzelfde voor de artikelen 1:139 lid 2, 164 lid 1 en 174 lid 1 BW?Net als artikel 1:87 lid 4 kan men zich in relatie tot artikel 1:96a afvragen
of het verstandig om partijen de mogelijkheid te geven om de wettelijke regeling
van de reprises en recompenses bij – desnoods zelfs mondelinge –
overeenkomst aan te passen. Is de minister het met de leden van de VVD-fractie eens dat de notariële Belehrung die
aan het maken van huwelijkse voorwaarden is verbonden, hier net zo noodzakelijk
is als bij artikel 1:87 BW?Tot slot willen de leden van de PvdA-fractie
de minister vragen, of hij – alle wijzigingen met betrekking tot aanbrengsten,
erfenissen en schenkingen overziende – het nog wel zinvol vindt om deze
wet verder in procedure te brengen?Wat betreft de gevolgen van aanvaarding van het amendement-Anker vernemen
de leden van de fracties van SGP en CU graag hoe de regering de situatie beoordeelt dat mogelijkerwijs
veel burgers zullen afzien van het maken van uiterste wilsbeschikkingen, inclusief
het opnemen van een uitsluitingsclausule, nu het nieuwe, sinds 2003 geldende
recht het besturen in veel gevallen overbodig maakt doordat de rechtspositie
van de langstlevende echtgenoot in het versterferfrecht sterk is verbeterd
door middel van de wettelijke regeling van de artikelen 4:13–27.De leden van de commissie Justitie zien de reactie van de minister met
belangstelling tegemoet.De voorzitter van de commissie,Van de BeetenDe griffier van de commissie,Van DoorenXNoot1Samenstelling:Holdijk (SGP), Dölle (CDA), Tan (PvdA), Van de Beeten (CDA), voorzitter,
Broekers-Knol (VVD), De Graaf (VVD), Kneppers-Heynert (VVD), Kox (SP), Westerveld
(PvdA), vice-voorzitter, Russell (CDA), Engels (D66), Franken (CDA), Peters
(SP), Quik-Schuijt (SP), Haubrich-Gooskens (PvdA), Ten Horn (SP), Janse de
Jonge (CDA), Koffeman (PvdD), Böhler (GL), Van Bijsterveld (CDA), Strik
(GL), Lagerwerf-Vergunst (CU), Rehwinkel (PvdA), Duthler (VVD) en Yildirim
(Fractie-Yildirim).XNoot2Kamerstuk 28 867, nr. 14.XNoot1LJN BF 2295, Notafax 2008, 255, RvdW 2008, 889.XNoot2HR 24 oktober 1997, NJ 1998, 693.XNoot1Zie hierover al eerder Reinhartz, «Haken en ogen aan het voorstel
tot wijziging van de bestuursregeling in het huwelijksvermogensrecht»,
WPNR 2005, 6614, p. 231–233.XNoot2«ik wind er geen doekjes om..., ik begrijp dan ook niet..., het
huidige stelsel heeft het voordeel van de eenvoud, maar het nadeel van de
grofheid..., consequenties van het huidige stelsel worden als onbillijk beschouwd...,
de suggestie van drie hoogleraren pertinent onjuist is..., het particuliere
commentaar van enige hoogleraren..., het zonderlinge karakter hiervan niet
zonder meer in het oog springt..., drie opmerkingen die moeilijk te plaatsen
zijn..., ik zie niet in waarom..., etc.etc.»XNoot3«al met al was er voor mij meer dan voldoende grond om juist dit
uitgangspunt voor te stellen.».XNoot1FJR 2006, afl. 1, p. 3–14.XNoot1Prof.mr. A.J.M. Nuytinck, «Hoe nu verder met het onthoofde wetsvoorstel
28 867 (Wet aanpassing wettelijke gemeenschap van goederen)?» –
WPNR 6773, pag. 813–819. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20082009-28867-B.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl