Grotestedenbeleid; Brief staatssecretaris met rapportage 'Grote-stedenbeleid: werk in uitvoering'
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 21062, nr. 62

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

18-03-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

21062 nr. 62

12-03-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamGrote-stedenbeleid: werk in uitvoering1. Inleiding 1.1. Start grote-stedenbeleid1.2. Inhoud voortgangsrapportage2. Samenvatting 2.1. Beoordeling grote-stedenbeleid2.2. 1998 en volgende jarena. ontwikkelen van een meerjarenvisieb. krachtige stimulansen voor de achterstandswijkenc. vasthouden en versterken van de integrale aanpakd. bevorderen van de stedelijke economiee. intensiveren van de samenwerking met de sociale partners3. Beoordeling van de beleidsaanpak van het grote-stedenbeleid 3.1. Jaarboek 1997 Grotestedenbeleid (ISEO-monitor)3.2. «Grote-stedenbeleid 1995–1997»
(Van Poelje Instituut)3.3. «Op zoek naar de keer ten goede»(EIM)4. Stand van zaken beleidsvelden4.1. Werk Werk en economieMelkert 1-banenRealisatie M-banen «gemeentelijk domein» Additionele arbeidLangdurige werkloosheid4.2. Onderwijs Resultaten door nieuwe manier van samenwerkenMeten van output bij basisonderwijs en voortgezet onderwijsAansluiting onderwijs-arbeidsmarktInburgering van nieuwkomers4.3. Veiligheid Jeugd en VeiligheidDrugsMet voorrang extra cellen ten behoeve van de gsb-stedenToezichtVersterking van de totale veiligheidsketen in de grote
steden4.4. Leefbaarheid VeiligheidLeefbaarheidsmonitorStad en randKwaliteit openbare ruimte/woonomgeving4.5. Zorg5. Stand van zaken dwarsdoorsnijdende thema's 5.1. Provincies en gsb5.2. Samenwerking met en participatie van burgers5.3. Samenwerking met bedrijfsleven5.4. Europese dimensie6. Samenvattend overzicht financiën gsb-convenanten7. Audit/visitatieVisitatiecommissieMemorandum G21Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 21062Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 77 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
21 062Grote-stedenbeleidnr. 62BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BINNENLANDSE ZAKENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 12 maart 1998 Grote-stedenbeleid: werk in uitvoeringMet de nu voorliggende rapportage over het grotestedenbeleid – die
zoals het er naar uitziet de laatste zal zijn in deze kabinetsperiode –
geef ik u een overzicht van de voortgang van het grote-stedenbeleid, de inzet
van de verschillende actoren en de resultaten tot nu toe. 1. Inleiding 1.1. Start grote-stedenbeleidAan de vooravond van de formatie van het huidige kabinet waren er vele
bestuurlijke, politieke en wetenschappelijke signalen dat de grote Nederlandse
steden en hun stedelijke samenlevingen er slecht aan toe waren. Dit kwam onder
meer tot uiting in het memorandum van de gemeente-besturen van Amsterdam,
Rotterdam, Den Haag en Utrecht aan de kabinets(in)formateur. In dit memorandum
betoogden deze gemeenten dat een «Deltaplan» nodig was om de neerwaartse
spiraal waarin zij terecht waren gekomen, om te buigen.De «staat van de stad» was – ruim acht jaar ná
«Montijn» – verontrustend geworden: sociale uitsluiting
dreigde structureel te worden voor toenemende aantallen stedelingen. Het lokaal
investeringsniveau was tot een kritisch niveau gedaald met negatieve gevolgen
voor bedrijvigheid en werkgelegenheid. Burgers voelden zich te vaak onveilig
in hun eigen leefomgeving.Wat met «sociale vernieuwing» in gang was gezet moest zeker
niet verloren gaan. Met vereende krachten moest worden gewerkt aan een «keer
ten goede» in en voor de steden.Het kabinet heeft daarom in het regeeraccoord stevig ingezet op de verbetering
van de positie van de Nederlandse steden. Om het belang van deze prioriteit
in het kabinetsbeleid te benadrukken werd een politieke regiegroep gevormd
onder voorzitterschap van de minister-president. De coördinatie
van het op te zetten grote-stedenbeleid werd aan de staatssecretaris van Binnenlandse
Zaken opgedragen.Zeer frequent werd overleg met de steden gevoerd. Lering trekkend uit
eerdere, gelijksoortige beleidsinitiatieven werd in eerste instantie aan de
vier grootste steden gevraagd zélf met verdere ideeën en voorstellen
te komen. Dit om zo adequaat en concreet mogelijk te kunnen reageren op de
problemen en de uitdagingen, zoals zij die hadden verwoord in hun Memorandum.
Het kabinet zegde toe naar een vernieuwende aanpak te streven.Deze houding heeft bevorderd dat op interactieve wijze de beleidsontwikkeling
en de (randvoorwaarden voor de) uitvoering zo dicht mogelijk bij elkaar werden
gebracht.In het voorjaar van 1995 is een eerste reeks afspraken in Convenanten
voor de duur van vier jaar tussen het kabinet en de vier grote steden vastgelegd.
Najaar 1995 volgden identieke afspraken tussen kabinet en vijftien andere
(middelgrote) steden. En medio 1997 werden deze G15-afspraken op aandrang
van een motie van de Tweede Kamer (TK 1996/97, 21 062, nr. 44) van toepassing
op nog eens zes gemeenten. Daarmee is het totaal aantal gsb-gemeenten op 25
uitgekomen.De afspraken met de G4 zijn afgestemd op de ernst van de situatie in deze
steden en dus meeromvattend dan de afspraken die met de overige gsb-gemeenten
zijn gemaakt. Voor de uitvoering van het G4-convenant is ook meer geld beschikbaar
gesteld dan voor de afspraken met de G21. Experimenten om tot een zo effectief
mogelijke aanpak van problemen en het vergroten van kansen te komen, worden
met name in de G4 uitgevoerd. Voorbeelden zijn: het URBAN-programma, de uitwerking
van het concept van de Kansenzone en de ontwikkeling van intensieve arbeidsmarktgerichte
toeleidingstrajecten.We zijn thans ongeveer halverwege de gsb-convenantsperiode. De resultaten
zijn nog niet over de volle breedte zichtbaar, het is ook niet reëel
dat nu al te wensen. Een afgewogen inhoudelijk oordeel moet begin 2000 mogelijk
zijn met het dan verschijnende Jaarboek Grote-stedenbeleid 1999 (de vijfde
aflevering van deze monitor-reeks over de uitvoering van het grote-stedenbeleid,
uitgevoerd door het onderzoeksbureau ISEO).Niettemin is een eerste inschatting over de effectiviteit van dit beleid
nodig. Enerzijds omdat het huidige kabinet tot een oordeel over zijn eigen
aandeel wenst te komen. Anderzijds omdat het laatste convenantsjaar tegelijkertijd
de opmaat moet leveren voor het vervolg van het in gang gezette grote-stedenbeleid. 1.2. Inhoud voortgangsrapportageDe eerste (wetenschappelijke) oordelen over het grote-stedenbeleid van
dit kabinet zijn thans beschikbaar en bij separate brief aan de Kamer gezonden.
In de nu voorliggende voortgangsrapportage wordt na de samenvatting dieper
ingegaan op de resultaten van een aantal wetenschappelijke onderzoeken. Deze
zijn in januari respectievelijk februari 1998 beschikbaar gekomen. Het Instituut
voor sociologisch-economisch onderzoek (ISEO) van de Erasmus Universiteit
Rotterdam heeft de opdracht jaarlijks een monitor samen te stellen. Het Van
Poelje Instituut van de Universiteit Twente is gevraagd te rapporteren over
met name bestuurlijke aspecten van het grote-stedenbeleid. EIM tenslotte werd
er mee belast een eerste kwalitatieve totaalindruk te geven van de stand van
zaken met betrekking tot het grote-stedenbeleid ultimo 1997.Mede op basis van de onderzoeken worden aanvullingen gegeven op de «De
Staat van de stad» (TK 1997/98, 21 062 nr 61) over verschillende gsb-inhoudelijke thema's en dwarsdoorsnijdende onderwerpen. Tevens
is een overzicht toegevoegd van de toegekende financiële middelen voor
de convenanten-periode.Het grote-stedenbeleid is nog niet afgerond, hetgeen ook blijkt uit de
aanbevelingen in het recent ontvangen rapport van de visitatiecommissies onder
leiding van mr. drs. L. C. Brinkman en drs. E. L. Berg en uit het Memorandum
van de G21. De G4 hebben een memorandum voor de kabinetsformateur aangekondigd. 2. Samenvatting 2.1. Beoordeling grote-stedenbeleidOnafhankelijk van elkaar komen de drie onderzoeksbureaus, ISEO, EIM en
het Van Poelje-instituut tot een, in grote lijnen, redelijk positief oordeel
over het grote-stedenbeleid. Door rijk en gemeenten is een zodanige gemeenschappelijke
infrastructuur geschapen dat de ambities, die aan het begin van deze kabinetsperiode
zijn geformuleerd en in de Convenanten vastgelegd, kunnen worden gerealiseerd.
Dit is een belangrijke constatering, want het vormt de basis voor te behalen
resultaten. Het is dan ook niet verwonderlijk dat zowel in het bestuurskundige,
als in het kwalitatief-evaluatieve onderzoeksrapport als belangrijkste aanbeveling
is opgenomen het ingezette grote-stedenbeleid te continueren. De overige aanbevelingen
zullen, deels op termijn, moeten leiden tot een nog grotere effectiviteit
van het gsb. Ook daarvoor zijn genoemde onderzoeken van grote waarde.De kwantitatieve monitor van het grotestedenbeleid (ISEO) geeft
de eerste concrete en hoopgevende cijfers te zien. Met name op het gebied
van de twee speerpunten van het kabinetsbeleid: werkgelegenheid en veiligheid.De werkloosheid is in de meeste grote steden gedaald evenals het aantal
mensen met een WW-uitkering, met name is dit het geval onder de 15–34
jarigen. Het aandeel langdurig werklozen is in de meeste steden gelijk gebleven
of minder geworden. Het aantal werknemers is in driekwart van de steden gegroeid.
Het aantal arbeidsplaatsen in het kader van additionele arbeid is toegenomen.
In het merendeel van de steden is sprake van een stijging van het aantal banenpoolers.
Ook is in ruim de helft van de steden een toename van het aandeel uitstromers
naar regulier werk. Tenslotte is het aantal gerealiseerde Melkert-I-banen
in alle steden toegenomen.Ten aanzien van veiligheid is er sprake van een verbetering van de objectieve
veiligheid. Dit komt zowel uit de slachtofferenquêtes als uit de politiecijfers
naar voren. Ten aanzien van de subjectieve veiligheid is het aandeel in de
bevolking dat zich «vaak» onveilig voelt heel licht gedaald, het
aandeel dat zich «wel eens onveilig voelt» blijft stabiel.Het aandeel heenzendingen wegens plaatsgebrek daalt aanzienlijk. Het aantal
HALT-afdoeningen en opgelegde taakstraffen neemt toe.Niettemin is bij deze positieve ontwikkelingen een aantal kanttekeningen
te plaatsen. Ouderen, allochtonen en vrouwen profiteren nog weinig van de
groeiende werkgelegenheid. En bovendien blijkt dat de moeilijke achterstandswijken
relatief minder delen in de vooruitgang die wordt geboekt. Dat neemt niet
weg dat veel gsb-middelen, bij voorbeeld in de vorm van gerealiseerde Melkert-banen,
concrete verbeteringen hebben gebracht ook in deze wijken.Uit de gegevens van de monitor blijkt dat op de terreinen onderwijs, zorg
en leefbaarheid op onderdelen van gunstige ontwikkelingen kan worden gesproken. Zo stabiliseert de instroom vanuit het basisonderwijs in
het (voortgezet) speciaal onderwijs, wordt de afhankelijkheid van bijstandsuitkeringen
minder en valt bij voorbeeld op dat het eigen-woningbezit op stads- en wijkniveau
geleidelijk toeneemt. Wat betreft de drie beleidsterreinen zijn op lokaal
niveau diverse initiatieven ontplooid, met als resultaat bredere samenwerkingsverbanden.
Niettemin zullen de komende jaren de resultaten ook op andere dan de genoemde
onderdelen in de cijfers duidelijker naar voren moeten komen.De kwalitatieve monitor (het EIM-onderzoek en het onderzoek
van het Van Poelje-instituut), wijst uit dat het integraal en gebiedsgericht
opgezette beleid resultaat oplevert.De integrale benadering heeft geleid tot een opmerkelijke cultuuromslag,
tot allerlei samenwerkingsvormen en tot betere en meer efficiënte beleidsoplossingen.
Er is een sterke verbetering opgetreden van de innovatie en de resultaatgerichtheid
van het beleid. Zo worden de capaciteiten van de scholen breder ingezet dan
voor onderwijs alleen en is het streven naar betere aansluiting van onderwijs
op de arbeidsmarkt ook in praktische zin verbeterd.De binnengemeentelijke ontkokering is actief bevorderd, maar nog niet
optimaal gerealiseerd. De regierol in de samenwerking met andere partners
en maatschappelijke organisaties kan nog versterkt worden. In de relatie tussen
gemeenten en het rijk zijn goede vorderingen gemaakt. Niettemin zou het samen
optrekken nog soepeler kunnen verlopen. Op rijksniveau is het soms lastig
om de ontkokerde aanpak consequent vast te houden.Waar gemeenten niet over één kam te scheren zijn ligt het
voor de hand dat steden ervaringen uitwisselen, tegelijkertijd overigens daarmee
aan het rijk feedback gevend. Het EIM en het van Poelje-instituut geven aan
dat zulks nog te weinig gebeurt.Bij de bevindingen en aanbevelingen van boven genoemde instanties komt
de beoordeling door (en over) de steden zelf. Het eindrapport van de visitatiecommissie
over de G21 geeft aan dat, ondanks het relatief beperkte budget waarmee het
grote-stedenbeleid is gestart, de invloed op het stedelijk handelen groot
is. Het accent heeft meer op de bestuurlijke dan op de inhoudelijke vernieuwingen
gelegen. Een accentverschuiving daarin is nu noodzakelijk. Herijking van de
gekozen beleidsthema's is aan de orde. De commissie vraagt expliciet aandacht
van de steden voor de positie van allochtonen.Het memorandum van de G21 pleit in de volgende periode voor een thematische
bundeling en intensivering van de financiële middelen en kennis. De drie
aangegeven thema's zijn: de economische, de sociale en de fysiek-ruimtelijke
vitalisering van de stad. De meest betrokken departementen zouden rondom deze
thema's de krachten moeten bundelen.Het oordeel van bewoners over het grote-stedenbeleid van het kabinet en
van hun lokale bestuurders is inmiddels ook aan «de politiek»
gegeven. Dit bij gelegenheid van twee bijeenkomsten die het Landelijk Bewonersplatform
Aandachts-gebieden/Landelijk Samenwerkingsverband Achterstandsgebieden (LBA/LSA)
eind 1997 organiseerde in verband met een evaluatie van het zogeheten «adoptie-project»
van TK-leden. Het LBA/LSA geeft aan dat de positie van bewoners en hun organisaties
in het publieke besluitvormingsproces nog versterkt moet worden. 2.2. 1998 en volgende jarenDe algemene teneur aan het eind van deze kabinetsperiode is positief ten
aanzien van het in gang gezette beleid. Niettemin is het duidelijk dat verbeteringen en aanscherpingen rond het grote-stedenbeleid moeten
worden aangebracht. Ook de SER heeft hierover een aantal duidelijke standpunten
ingenomen (het kabinetsstandpunt over het SER-advies wordt separaat toegezonden).Maar ook de resultaten van de onderzoeken, het rapport van de visitatiecommissie
en het Memorandum van de G21 geven aanwijzingen voor het vervolg van het grote-stedenbeleid.
Majeure punten die in 1998 en de volgende jaren aan de orde moeten komen zijn: a. ontwikkelen van een meerjarenvisieAl eerder is in de convenanten gesproken over een langere periode dan
vier jaar die nodig zou zijn om het gsb goed te laten beklijven. Een meer
structurele aanpak van het grote-stedenbeleid en het ontwikkelen van een langere
termijn-visie is noodzakelijk. De SER spreekt in dit verband van een «langjarig
robuust beleidskader». Een meerjarenvisie sluit ook nauw aan bij de
ontwikkelingen rond VINEX, Stedelijke Vernieuwing, het beleid rond stad en
milieu en bij de investeringsvoornemens opgenomen in de zogenoemde missiebrief
van het kabinet. Een goede afweging zal echter nodig zijn om enerzijds de
nodige vernieuwingen en aanscherpingen te realiseren zonder daarbij in een
geheel nieuw beleidskader te vervallen. De continuïteit van het gsb zal
op deze wijze gewaarborgd blijven. b. krachtige stimulansen voor de achterstandswijkenDe problematiek in bepaalde wijken van de grote steden blijkt zeer weerbarstig
te zijn.De steden als geheel halen voordeel uit de gunstige economische ontwikkelingen
en het ingezette beleid. In de meest kwetsbare wijken wordt van dit gunstige
tij echter nog niet (voldoende) geprofiteerd. Gezien de omvang en intensiteit
van de problemen in die wijken zou daar echter onevenredig méér
profijt aan de orde moeten zijn. Voor deze wijken blijft dus een voortdurende
krachtige stimulans noodzakelijk, waarbij het voortouw door de steden moet
worden genomen. c. vasthouden en versterken van de integrale aanpakDe integrale aanpak van de beleidsthema's heeft tot vele bestuurlijke
experimenten, tot nieuwe samenwerkingsverbanden en daarmee tot effectieve
werkwijzen geleid. De verkokerde en sectorale aanpak is echter nog niet verdwenen.
Om de integrale aanpak van het grote-stedenbeleid te kunnen versterken blijft
een verdere ontkokerde benadering noodzakelijk, zowel op rijksniveau als op
stedelijk niveau.Naast gemeenten en rijk voegen andere bestuurslagen zich prominenter in
de aanpak van het grote-stedenbeleid. De provincies leveren steeds meer bijdragen
aan het streven om positie en functies van (met name de middelgrote) steden
te versterken. Een actieve betrokkenheid van de provincies kan een extra stimulans
geven voor het oplossen van problemen met een boven-lokaal karakter.Tenslotte zal de ontwikkeling van het gsb in de komende periode nadrukkelijk
óók gerelateerd zijn aan ontwikkelingen op Europees niveau.
Gerefereerd wordt in dit verband aan de fora in 1997, de Agenda 2000 van de
Europese Commissie en de discussie over de herziening van de structuurfondsen. d. bevorderen van de stedelijke economieNiet zonder reden heeft het kabinet in de zogenoemde missiebrief plannen
aangegeven voor een versterking van de ruimtelijk-economische structuur van
Nederland om op de langere termijn voldoende werkgelegenheid te
kunnen bieden. De sociale en economische ontwikkeling van grote steden is
in deze brief als een van de dilemma's opgenomen. Juist in de steden is inschakeling
van werklozen in het maatschappelijk en economisch proces zeer gewenst om
een tweedeling tussen groepen met betaald werk en met groepen die aan de kant
staan te voorkomen. Dit in het belang van de economische ontwikkeling van
de steden en het land. Publieke (Europa, rijk, provincies en gemeenten) en
vooral private financieringsstromen moeten samen komen om de economie in de
steden tot bloei te brengen. Thematische bundeling gekoppeld aan een andere
stroomlijning van financiële middelen, zoals onder andere de SER voorstelt,
is zeker te overwegen. e. intensiveren van de samenwerking met de sociale partnersAls een van de belangrijkste noties van het SER-advies beschouwt het kabinet
de stellingname dat meer samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven en sociale
partners op lokaal en regionaal niveau nodig is. Het kabinet is erkentelijk
voor de bereidheid van de raad om dit ook te bevorderen en te ondersteunen.
Met de betrokkenheid van de sociale partners bij het beleid van en voor grote
steden wordt een noodzakelijke verbreding gevonden ook buiten de kring van
bestuurders. Dit is noodzakelijk omdat de bestrijding van de tweedeling in
de steden nooit succesvol kan zijn als dit alleen een zaak is van de overheid.
Daarnaast is voorkoming van een te scherpe tweedeling ook in het belang van
het bedrijfsleven. Immers het investeringsklimaat in een stad wordt mede bepaald
door de sociale rust en stabiliteit die daar heerst. Tenslotte is het voor
het bedrijfsleven – in het licht van de te voorziene ontwikkelingen
op de arbeidsmarkt – onverstandig om bij voorbaat een deel van de arbeidspopulatie
uit te sluiten. 3. Beoordeling van de beleidsaanpak van het grote-stedenbeleid 3.1. Jaarboek 1997 Grotestedenbeleid (ISEO-monitor)Voor het derde achtereenvolgende jaar brengt het ISEO zijn Jaarboek Grotestedenbeleid
uit. Hierin zijn gegevens over indicatoren, ontleend aan de Convenanten, bijeen
gebracht van in beginsel de vijf en twintig gemeenten. Uitzonderingen daargelaten
hebben deze gegevens betrekking op de situatie tot ultimo 1996, het jaar waarin
de eerste financiële tranche aan de steden toeviel. Met betrekking tot
de G4 en vijf gemeenten van de G15 biedt deze monitor op een beperkt aantal
terreinen al meer informatie. Van deze gemeenten werd reeds voor de derde
achtereenvolgende keer een monitor samengesteld.De landelijke groei van de werkgelegenheid heeft zichtbaar
effecten in de steden. De werkloosheid is in de meeste grote steden gedaald.
Ook het aantal mensen met een WW-uitkering is in vrijwel alle steden gedaald,
met name onder 15–34 jarigen. Wel profiteren vooral jongeren van de
werkloosheidsdaling; ouderen, vrouwen en allochtonen vormen een steeds groter
aandeel van het totale werklozenbestand. Het aandeel langdurig werklozen is
in de meeste steden gelijk gebleven of gedaald. Ook onder de langdurig werklozen
is in de meeste steden sprake van een groeiend aandeel ouderen, allochtonen
en vrouwen.Voor wat betreft de werkgelegenheid blijkt het aantal werknemers in driekwart
van de steden gegroeid te zijn. Bovendien kent ruim de helft van de steden
een groei van het MKB. Het aantal arbeidsplaatsen in het kader van additionele
arbeid is toegenomen. In het merendeel van de steden is sprake van een stijging
van het aantal banenpoolers. Ook is in ruim de helft van de steden sprake
van een toename van het aandeel uitstromers naar regulier werk.
Tenslotte is het aantal gerealiseerde Melkert-I-banen in alle steden toegenomen.Wat betreft veiligheid is er sprake van een verbetering van
de objectieve veiligheid. Dit komt zowel uit de slachtofferenquêtes
als de politiecijfers naar voren. Ten aanzien van de subjectieve veiligheid
is het aandeel in de bevolking dat zich «vaak» onveilig voelt
heel licht gedaald, het aandeel dat zich «wel eens onveilig voelt»
blijft stabiel.Opmerkelijk is de daling van «heenzendingen wegens plaatsgebrek»
en de toeneming van taakstraffen en HALT-afdoeningen, waarover rijk en gemeenten
duidelijke afspraken met elkaar gemaakt hebben. De toename van de twee laatstgenoemde
maatregelen is zelfs sterker dan de jaarlijkse toename waartoe de convenantspartners
zich hebben verplicht. Ten behoeve van het thema leefbaarheid is thans éénmaal
een bevolkingsonderzoek «Leefbaarheid & Veiligheid» afgenomen.
Daaruit zijn nog geen trends vast te stellen. Wel komt naar voren dat vermogensdelicten
in de opinie van de bewoners het belangrijkste probleem vormen terwijl ook
de verloedering van de woonomgeving als een veel voorkomend probleem wordt
gezien. Dat geldt in mindere mate voor overlast en dreiging.Voor een aantal leefbaarheidsindicatoren kan wel een ontwikkeling worden
aangegeven. Zo is de verhuisgeneigdheid van de stedelijke bevolking toegenomen
(vooral in de centrumwijken is de doorloopsnelheid hoog). In positieve zin
valt op dat het eigen-woningbezit op stads- en op wijkniveau gestaag toeneemt.Bij het thema onderwijs is er sprake van een stabilisatie van
de instroom vanuit het basisonderwijs in het (voortgezet) speciaal onderwijs.
Verder zijn er nog relatief weinig algemene ontwikkelingen te melden. Zo bieden
de CITO-scores over de afgelopen jaren geen indicatie dat het eindniveau van
het basisonderwijs stijgt. Het beeld is veeleer divers te noemen. Het aandeel
leerlingen in het derde leerjaar van het voortgezet onderwijs wijzigt zich
nauwelijks. Ook is er geen sprake van een algemene ontwikkeling in het aandeel
geslaagde examenkandidaten in de verschillende steden.Ten aanzien van het thema zorg blijkt dat de afhankelijkheid
van een bijstandsuitkering minder wordt. De meest recente CBS-gegevens geven
aan dat deze lijn zich ook in 1997 voortzet. Het beroep op de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen
(WAO/AWW) blijft stabiel.Ondanks een aantal positieve ontwikkelingen laat de monitor ook de keerzijde
van de medaille zien. De verbeteringen treden nog niet altijd op in de achterstandswijken.
Terwijl de situatie elders verbetert, blijven de sociaal-economische problemen
(werkloosheid, bijstandsafhankelijkheid, onveiligheid, overlast) in de achterstandswijken
van de grootste steden extra aandacht vragen. De dreiging van een blijvende
tweedeling in die steden is nog steeds aanwezig. 3.2. «Grote-stedenbeleid 1995–1997»
(Van Poelje Instituut)Bij de opzet van het beleid is grote waarde gehecht aan de verruiming
van de beleidsvrijheid voor de gemeenten. Het rijk zou voor de gemeenten die
ruimte ook willen uitbreiden door decentralisatie en deregulering. Beide partners
zouden moeten leren, hun partnership met elkaar meer onthecht en ontkokerd
inhoud te geven. Deze bestuurlijke ambitie is onderwerp geweest van een onderzoek
van het Van Poelje Instituut van de Universiteit Twente. Het is wel van belang,
hierbij op te merken dat het onderzoek een beperkte opzet heeft gehad: het
is uitgevoerd in een viertal steden waarbij alleen het onderdeel
«Jeugd en veiligheid» in onderzoek is genomen.De onderzochte gemeenten blijken de klemtoon te hebben gelegd op een effectief
(preventief) beleid, waarbij zoveel mogelijk sectoren en diensten vanuit hun
eigen gelederen zijn betrokken. Binnengemeentelijke ontkokering is aldus actief
bevorderd. Aanbevolen wordt om nu te investeren in een duurzame structuur,
zowel binnen hun eigen organisatie als in relatie tot het rijk. De gemeenten
hebben in hun grote-stedenbeleid op actieve wijze ook de lokale en regionale
instellingen en organisaties betrokken. Deze hebben zich medeverantwoordelijk
gesteld voor het welslagen van het grote-stedenbeleid. De beleidsaanpak van
de gemeenten kan gekenschetst worden door zijn aandacht voor interne samenhang
en zijn gerichtheid op het leveren van prestaties. Volgens de onderzoekers
verdient het echter aanbeveling dat de gemeenten meer inzetten op het vergroten
van de probleemgerichtheid van hun plannen.Het samen optrekken van departementen en gemeenten heeft in de ogen van
het lokale bestuur nog niet die soepelheid verkregen die zij nodig achten.
De verschafte beleidsruimte is niet gepaard gegaan met een door de gemeenten
voorgestane nieuwe verdeling van bevoegdheden tussen het rijks- en het gemeentelijke
niveau. In het rapport wordt voor het grote-stedenbeleid een verantwoording
door gemeenten achteraf, niet vooraf, voorgesteld. Over de betekenis van de
«gemeente als beleidsregisseur» bestaat nog enige onduidelijkheid.
De invulling van «partnership» tussen rijk en gemeenten blijft
een agendapunt voor de komende kabinetsperiode. 3.3. «Op zoek naar de keer ten goede»(EIM)Is de ambitie een «keer ten goede» in deze kabinetsperiode
waar gemaakt? Het EIM had tot opdracht een kwalitatieve evaluatie van het
grote-stedenbeleid uit te voeren. Het EIM stelt vast dat het grote-stedenbeleid
zich een eigen plaats veroverd heeft. Het gsb is weliswaar nog onvoltooid,
maar er is «een kader geschapen waarbinnen ontwikkelingen op diverse
beleidsterreinen geïntegreerd aangepakt konden worden».Deze integrale aanpak van het grote-stedenbeleid is op zich niet uniek.
Bijzonder is wel dat de integrale benadering binnen het gsb tot een opmerkelijke
cultuuromslag, tot brede samenwerkingsvormen en tot betere en meer efficiënte
beleidsoplossingen heeft geleid. Er is een sterke verbetering opgetreden van
de innovatie en de resultaatgerichtheid van het beleid. Het gsb heeft versneld,
versterkt extra aanzetten gegeven en heeft als katalysator gefungeerd. Door
de additionele middelen zijn nieuwe initiatieven ontplooid en projecten bedacht.
«Op het conto van het grote-stedenbeleid kan geschreven worden dat enthousiaste,
ondernemende mensen een kader aangeboden hebben gekregen waarin zij hun vleugels
konden uitslaan». De gebiedsgerichte aanpak en de integratie van economie
en werk worden «trendbreuken» genoemd.Wat de gemeenten en de interbestuurlijke verhoudingen betreft, constateert
het EIM een keer ten goede. De regierol van de gemeenten in de samenwerking
met andere partners en maatschappelijke organisaties kan echter nog versterkt
worden.Met betrekking tot het rijk is de beoordeling iets zuiniger. Departementen
komen nog al eens met gsb-achtige initiatieven met telkens eigen regiekaders
naar de gemeenten toe.Tussen de gemeenten onderling is er nog onvoldoende communicatie over
opgedane ervaringen en «best practices». Een keer ten goede is er wellicht nog niet echt, maar de verwachtingen
zijn gewekt. De integratie bij de thema's «economie en werk»,
«veiligheid» en «leefbaarheid» is al reëel toegepast.
Op de terreinen «onderwijs» en «zorg» is dat nog niet
voldoende gelukt. Daarbij is meer sprake van toespitsing op het lopende beleid.
Het kwantificeren van doelstellingen in «output» en «outcome»
kan beter. Op allerlei plaatsen wordt onderzoek verricht; de onderlinge afstemming
ervan behoeft verbetering. Aandacht verdient de stimulering van experimenten
die soepel in beleid kunnen worden geïncorporeerd. Extra investering
in communicatie over werkwijze en uitkomsten verdient aanbeveling. Met het
oog daarop wordt voorgesteld, de kring der deelnemende gemeenten beperkt te
houden, maar leerervaringen naar derden uit te dragen. 4. Stand van zaken beleidsveldenIn «De staat van de stad» is uitgebreid ingegaan op de stand
van zaken ten aanzien van de verschillende beleidsvelden. In deze paragraaf
worden alleen aanvullingen gegeven, onder andere aan de hand van de uitkomsten
en resultaten van recente onderzoeken.Een meer systematisch en schematisch overzicht van de convenantafspraken
met de resultaten is bijgevoegd in bijlage 1.14.1. Werk Werk en economieUit het ISEO-rapport blijkt dat de werkgelegenheid in driekwart van de
steden is gegroeid. In welke bedrijfstakken dat het geval is, verschilt per
stad. Het aantal bedrijven in het MKB is in ruim de helft van de steden toegenomen;
de groei doet zich vooral voor in de categorie eenmansbedrijven.Het kabinet heeft inmiddels voor een extra impuls van de economische structuurversterking
in de steden f 200 mln voor 1997 en 1998 ter beschikking gesteld. De
uitvoering van de plannen die de steden hiervoor hebben opgesteld is eind
1997 ter hand genomen en zal naar verwachting de bedrijvigheid in de achterstandswijken
verbeteren. Een substantieel deel van het toegekende bedrag is ten goede gekomen
aan plannen voor verouderde bedrijfsterreinen en voor de inrichting van bedrijfsverzamelgebouwen.In de G4-steden Amsterdam en Rotterdam ligt de nadruk op het creëren
van nieuwe bedrijfsruimten in relatie met het scheppen van werkgelegenheid.
Daarbij wordt nu meer dan in het verleden gelet op samenhangen tussen de te
stimuleren economische activiteiten onderling. Ook leggen de steden thans accenten op het initiëren en stimuleren
van samenwerking van alle belanghebbenden in die gebieden. Ondernemingen en
ondernemers spelen daarbij een belangrijke rol. Zij zullen uiteindelijk de
zorg moeten dragen voor de nieuwe economie in de stad. Het bedrijfsleven ziet
hier een belangrijke rol voor de bewoners weggelegd, zodat ook van die zijde
bewonersparticipatie verder wordt gestimuleerd.In Den Haag is vooral ingezet op starters- en doorstarters-ondersteuning.
De inrichting van bedrijfsverzamelgebouwen neemt daarin een belangrijke plaats.
Over de aanpak die in Utrecht is gekozen is in de brief van 7 oktober 1997
uitvoerig bericht.De één-loket-functie is in alle G4-steden gerealiseerd in
het kader van de vier economische stimuleringsgebieden en de ervaringen hiermee
zijn positief. Melkert 1-banenTot en met het vierde kwartaal van 1997 zijn in het «gemeentelijk
domein» in de G4 9409 Melkert 1-banen gerealiseerd en in de G21 5406.
Dit betreft nog niet (volledig) gecontroleerde aantallen; binnen zeer afzienbare
tijd zal de minister van SZW daarover uitsluitsel aan u doen toekomen. Realisatie M-banen «gemeentelijk domein»  totaal
plaatsen in 1997realisatie 1997percentage realisatie G49 3929 409100,18G154 1254 419107,13 G699198799,60totaal14 50814 815102,12Additionele arbeidHet aantal banenpoolers en JWG'ers is in het merendeel van de steden toegenomen.
Gezien de afnemende jeugdwerkloosheid in 1997 en verder zal het beroep op
JWG-plaatsen in de toekomst mogelijk afnemen. Het beroep op de banenpool zal
naar verwachting echter groot blijven in verband met de grote populatie langdurig
werklozen.De uitstroom naar regulier werk is in praktisch alle steden toegenomen.
In totaal 60% van de steden kent een toename van het aantal uitstromers naar
regulier werk, waaronder een Melkertbaan.Per 1 januari 1998 zijn instrumenten als de banenpoolregeling en de JWG
gestroomlijnd in het gemeentelijk Werkfonds (de WIW). Het Werkfonds geeft
gemeenten meer mogelijkheden bij het toeleiden van langdurig werklozen en
uitkeringsgerechtigden. In de betreffende wet wordt een nieuw kader geboden
voor het aangaan van een dienstbetrekking met langdurig werklozen en werkloze
jongeren. Daarbij wordt aan de gemeenten een aanzienlijke keuzevrijheid geboden
bij het inrichten van de uitvoering van de wet. Langdurige werkloosheidOver de convenantsperiode is voor de gsb-steden in totaal ruim f 330
mln beschikbaar voor inkoop Arbvo-diensten. In 1997 hebben de G4 en de G21
f 50 mln inkoopgelden toegewezen gekregen. Voor 1998 is structureel f 50
mln extra toegekend aan 86 gemeenten, waaronder de G25. Bovendien is nog f 5.5
mln structureel extra voor de G25 toegekend. Deze inkoopgelden dienen om bij
arbeidsvoorziening – en op termijn andere intermediairs – diensten
in te kunnen kopen om langdurig werklozen sneller aan werk te helpen. Naast
het toekennen van inkoopgelden wordt de bestuurlijke positie van de steden
richting arbeidsvoorziening verbeterd door de procesmatige samenwerking van
gemeenten, arbeidsvoorziening en uitvoeringsinstellingen (uvi's) in het project
Samenwerking werk en inkomen (SWI). In 1998 moeten gemeenten met Arbvo en
uvi's afspraken hebben gemaakt over deze samenwerking. Deze moeten uiterlijk
in het jaar 2000 leiden tot een landelijk dekkend netwerk van SWI-centra.Het kabinet heeft mogen vaststellen dat juist bij het terugdringen van
de werkloosheid de «keer ten goede» zichtbaar begint te worden.
In de vier grote steden is de trend van een steeds toenemend aantal werklozen,
waarbinnen met name langdurig werklozen, na 1995 omgebogen. Het percentage
geregistreerde werkloosheid bedroeg in de G4 per eind 1995 nog 13,2% van de
beroepsbevolking. In de rest van Nederland was dit 6%. In 1996 werd in de
G4 bij een – ten opzichte van 1995 – gelijkblijvende werkgelegenheid
al een afname van de werkloosheid gerealiseerd. Deze afname was
relatief groter dan in de overige steden en had vooral gevolgen voor de groep
zeer langdurig werklozen, die niet meer toenam. In 1997 nam met name het aantal
kortdurend werklozen af, terwijl de werkgelegenheid zeer fors toenam. Als
gevolg van deze ontwikkelingen bedraagt eind 1997 het werkloosheidspercentage
in de G4 9,3% van de beroepsbevolking, bijna 4 procentpunt minder dan eind
1995. In de andere steden was de afname minder: 2 procentpunt. 4.2. Onderwijs Resultaten door nieuwe manier van samenwerkenHet grote-stedenbeleid vormt een impuls om ook rondom onderwijsthema's
integraal te gaan werken. Gemeenten dagen veel partijen uit (zoals de school,
de opbouwwerker in de wijk, de leerplichtambtenaar, de schoolbegeleidingsdienst,
de schoolarts, het maatschappelijk werk, het RIAGG, de jeugdhulpverlening,
de politie, het bedrijfsleven, het arbeidsbureau) om de voorwaarden te verbeteren
voor een gunstige beïnvloeding van het kunnen leren in de grote stad.Hoewel de meeste gemeenten aan het begin van de convenantsperiode geen
onderwijsplannen gereed hadden, omdat het maken van onderwijsbeleid pas recent
aan gemeenten is opgedragen, zijn zij er toch in geslaagd om gsb-middelen
in te zetten voor projecten op het terrein van onderwijs.Het EIM constateert dat er op lokaal niveau een groot aantal initiatieven
is ontplooid, waarbij samenwerking tussen de verschillende beleidsterreinen
tot stand is gekomen. Niet alleen op uitvoeringsniveau, maar ook in structureel
overleg wordt beter met elkaar gecommuniceerd. Voorbeelden daarvan zijn: onderwijs,
welzijn en politie (in zorgbreedtecommissies) en arbeidsvoorziening, ROC's
en JWGO's (nu: Gemeentelijk werkfonds) bij de toeleiding van werklozen naar
de arbeidsmarkt.De G 25 investeren in het maken van (resultaat)afspraken met scholen om
de kwaliteit van het onderwijs te laten toenemen en zoeken daarbij bondgenoten.Na het op overeenstemming gericht overleg tussen schoolbesturen worden
de stedelijke onderwijsplannen – ingevolge de wet gemeentelijke onderwijsachterstandenbeleid –
door de gemeenten opgesteld. Deze plannen hebben een integraal karakter en
bevatten vaak dezelfde componenten als de gsb-convenanten. Het reguliere beleid
van het ministerie van OCenW en het grote-stedenbeleid versterken elkaar.
Dit maakt het overigens ook weer lastig om grote-stedenbeleid zichtbaar te
maken. Meten van output bij basisonderwijs en voortgezet onderwijsDe resultaten van het basisonderwijs worden door het ISEO op
drie manieren gemeten namelijk aan de hand van de standaardscores van de CITO-toetsen,
het aantal verwijzingen naar het speciaal onderwijs en het aantal leerlingen
in de derde klas van het voortgezet onderwijs (Havo/VWO).In de drie metingen die ISEO nu heeft verricht blijkt dat er nog geen
verbetering in de CITO-standaardscores is aan te geven, dat het aantal verwijzingen
naar het speciaal onderwijs stabiliseert en dat het aandeel derdeklassers
in het voortgezet onderwijs aan havo/vwo nog niet stijgt.De slaagpercentages en de aantallen ongediplomeerde schoolverlaters gelden
in het grote-stedenbeleid als de indicatoren van onderwijsresultaat in het voortgezet onderwijs, ongeacht de achtergrondkenmerken van de leerlingen.
Uit de ISEO-monitor blijkt dat in geen enkele stad sprake is van een jaarlijkse
stijging van de slaagpercentages. Over de aantallen ongediplomeerde
schoolverlaters zijn nog geen betrouwbare gegevens aanwezig in de monitor.De resultaten van de ISEO-monitoring rond het basisonderwijs en het voortgezet
onderwijs overziende is een langere periode nodig om duidelijker uitspraken
te kunnen doen over alle beoogde resultaten in de convenanten. Het «GSB
jaarboek 1997»(ISEO) meldt dat de voor monitoring van het onderwijs
gecreëerde gegevensverzameling nog steeds lacunes kent. Dit ondanks de
inspanningen die de Werkgroep monitoring Onderwijs heeft verricht. Enerzijds
omdat het lastig is om gegevens (op stadsniveau) te verzamelen en anderzijds
omdat bij nader inzien de gehanteerde indicatoren niet altijd valide zijn.
Daarom zou nader bekeken moeten worden of sommige meetinstrumenten nog verbeterd
of aangevuld kunnen worden. Aansluiting onderwijs-arbeidsmarktWat betreft aansluiting van onderwijs op de arbeidsmarkt is enige informatie
beschikbaar. Deze informatie is echter nog van dien aard dat daaraan onvoldoende
beleidsrelevante conclusies aan verbonden kunnen worden in relatie tot convenantsafspraken
op dit punt. Inmiddels is overleg gestart om na te gaan hoe méér
informatie – met name op stedelijk niveau – verkregen kan worden
of hoe beschikbare informatie effectiever kan worden benut. In dit verband
zal worden bezien in hoeverre bij voorbeeld het ROA schoolverlaters-onderzoek
of de schoolverlatersbrief van Arbvo hiervoor aanknopingspunten biedt. Inburgering van nieuwkomersIn de brief van 7 oktober 1997 is aangegeven dat het streven was de Wet
inburgering nieuwkomers per 1 januari 1998 in te voeren. Dat is niet haalbaar
gebleken. Het wetsvoorstel is op 11 november 1997 in de Tweede Kamer aangenomen
en doorgeleid naar de Eerste Kamer. Het kabinet verwacht nu dat de behandeling
van het voorstel daar op een zodanig tijdstip kan plaatsvinden dat bij instemming
invoering van de wet per 1 juli mogelijk is.In goed overleg met de VNG en de gemeenten, waaronder de vier grote gemeenten,
is per 1 januari 1998 de financiële systematiek voor inburgering aangepast.
Daarmee kan een goede overgang worden bewerkstelligd naar de voorgestelde
financieringswijze onder de wettelijke situatie. Het budget voor inburgering
is naar aanleiding van een motie uit de Kamer structureel uitgebreid met een
bedrag van f 30 mln. Daarmee is voor 1998 een bedrag van f 284 mln
beschikbaar voor inburgering voor gemeenten. De G25 hebben daarvan bijna de
helft ontvangen, in totaal 136.5 mln. Onlangs heeft de minister van Binnenlandse
Zaken de rapportage van de evaluatie van het inburgeringsbeleid voor nieuwkomers
1996 aan de Kamer aangeboden. Dit betreft een vooral kwalitatieve analyse
van de voortgang van de inburgering in het startjaar van het vernieuwde beleid.
Een kabinetsreactie naar aanleiding van deze evaluatie is in voorbereiding.
 4.3. Veiligheid Jeugd en VeiligheidDe activiteiten die in het kader van Jeugd en Veiligheid binnen het grote-stedenbeleid
plaatsvinden vormen onderdeel van de uitvoering van het Plan van Aanpak op
basis van de adviezen van de commissie Van Montfrans. Hierover zal in april
separaat aan de Kamer worden gerapporteerd. Daarnaast zal ook in de Integrale
Veiligheidsrapportage 1998 (IVR '98), die eveneens in april zal
verschijnen, aandacht worden besteed aan dit beleidsonderdeel.Over de mate van realisering van de concrete convenants-doelstellingen
ten aanzien van het terugdringen van de jeugdcriminaliteit, valt in dit bestek
het volgende te zeggen.Het aantal politiecontacten met jeugdigen is in 1996 toegenomen. Dit wijst
op een intensivering van de politieaandacht voor jeugdigen. Hiermee is de
doelstelling van vroegtijdig, snel en consequent ingrijpen bij delictgedrag
gediend. Daarnaast is niet uit te sluiten dat het een aanwijzing is voor een
voortzetting van de trendmatige groei van de jeugdcriminaliteit in de 90-er
jaren.In de G4 en in een aantal van de G21 ligt de jeugdcriminaliteit nog steeds
op een onaanvaardbaar hoog niveau, in enkele G21-steden zeker in relatie tot
de bevolkingsomvang. Met name de geweldscriminaliteit onder jeugdigen baart
zorgen. Het zijn «pure» geweldsmisdrijven – mishandeling
en bedreiging – die de laatste tijd sterk de aandacht hebben getrokken
in de vorm van het zogenoemde «zinloos» straatgeweld. De meeste
G4- en G21-steden laten de laatste jaren inderdaad een stijging zien.De 10% groei van de Halt-afdoeningen en 10% groei van de taakstraffen
zijn landelijk gerealiseerd. In sommige gevallen heeft dit, ondanks de extra
toerusting van de justitie-organisaties (met name de Raad voor de Kinderbescherming
en het Openbaar Ministerie) geleid tot achterstanden in de afdoening van taakstraffen.
De extra financiering van Halt, die voor deze groei van afdoeningen nodig
is, is door het Ministerie van Justitie door middel van een nieuwe financieringsregeling
verschaft.De ontwikkeling van een cliëntvolgsysteem, om de snelle en consequente
afdoening van delict-gedrag van jongeren door politie, Raad voor de Kinderbescherming
en Openbaar Ministerie mogelijk te maken, is in volle gang. Per 1 januari
1999 dient het systeem operationeel te zijn. Vermeld dient nog dat de uitvoeringsorganisaties
van de Raad voor de Kinderbescherming, de Gezinsvoogdij-instellingen en de
Reclassering inmiddels zijn toegerust voor het uitvoeren van de jeugdreclassering.
Samenwerkings- en uitvoeringsprotocollen zijn ontwikkeld. Ze worden in de
eerste helft van 1998 in een drietal arrondissementen beproefd met het oog
op landelijke invoering later dit jaar. DrugsIn de afgelopen vier jaar heeft de bestrijding van drugsoverlast prioriteit
gekregen. Daarbij is ook de interbestuurlijke taskforce Drugs en Veiligheid
betrokken. Er zijn en worden juridisch-bestuurlijke instrumenten ontwikkeld:
een wijziging van de Gemeentewet inzake sluiting van drugspanden is gerealiseerd;
een wijziging van de Opiumwet is bij de Tweede Kamer in behandeling (de zogenoemde
Damocles-regeling) en door de Stuurgroep Vermindering Overlast worden in de
grote steden overlastprojecten gefinancierd. Tot slot zijn beleidsondersteunende
activiteiten ontplooid. Een aantal van deze activiteiten begint vruchten af
te werpen; anderen zijn in vergevorderde staat van ontwikkeling. Naar verwachting
zal de binnenkort af te ronden evaluatie van de Stuurgroep Vermindering Overlast
meer duidelijkheid scheppen over de vraag of en in welke vorm een aantal voorzieningen,
gericht op de overlastgroep, dient te worden gecontinueerd (Vroeghulp Interventie
Systematiek, Intercultureel Motivatie Centrum, Forensische Verslavings Kliniek,
enzovoort).Het wetsvoorstel Strafrechtelijke Opvang Verslaafden (SOV) is medio 1997
door het kabinet naar de Raad van State om advies gestuurd. Het advies is
thans nog niet binnen. Met de volgende steden zijn in het kader van de Task
Force inmiddels principe-afspraken gemaakt over de toekenning van SOV-plaatsen,
inclusief gemeentelijke medefinanciering van de investeringskosten: Rotterdam,
Amsterdam, Den Haag, Utrecht, Arnhem/Nijmegen (arrondissement Arnhem), Eindhoven/Den
Bosch (arrondissement Den Bosch), en Maastricht/Heerlen (arrondissement Maastricht).
Voorbereidingen voor de lokale organisatie van de extra-murale fase worden
reeds getroffen. In Rotterdam bestaat een interim-voorziening. De eerste groep
cliënten heeft reeds de detentiefase van het programma afgerond. De eerste
resultaten zijn bemoedigend. Met voorrang extra cellen ten behoeve van de gsb-stedenPer eind 1997 is door het ministerie van justitie in het bestemmingenkader
gevangeniswezen het totale aantal cellen voor de overlast-categorie ingepland,
gebaseerd op de gekwantificeerde gsb-beleids-doelstellingen van het Openbaar
Ministerie (de extra gsb-strafzaken). In de maximale behoefte aan «gsb-cellen» –
dat wil zeggen gebaseerd op een 100% afdoening van overlastdelicten door middel
van vrijheidsstraffen – is aldus voorzien. Slechts voor een 50-tal cellen
ten behoeve van het gsb in de G6 is op dit moment nog niet voorzien.Aan de feitelijke benutting van de celcapaciteit voor de overlast-categorie
dienen gezamenlijke stadsplannen ten grondslag te liggen. In de G4 en in een
aantal van de G15 is dit inmiddels daadwerkelijk het geval.Het aantal heenzendingen wegens cellentekort is het laatste jaar zeer
sterk gedaald. De grote steden leveren aan deze daling de grootste bijdrage.
Bijvoorbeeld in Utrecht en Amsterdam is van heenzendingen van preventief gehechten
(hoegenaamd) geen sprake meer. ToezichtSinds de Melkert-I regeling (40 000-banenplan) in 1995 van kracht
werd, is het aantal stadswachten/toezichthouders fors gestegen, met name in
de grote steden. Van 1 januari 1995 tot in januari 1998 steeg het aantal in
de G4 van 685 naar 1510, in de G15 van 211 naar 507 en in de G6 van 89 naar
268. De randvoorwaarden met betrekking tot het aanstellen van toezichthouders
zijn weergegeven in de brief Toezicht van 4 november 1996 aan de Kamer (TK
24051011). Deze brief vormt een uitwerking van het kabinetsbeleid inzake toezicht,
zoals geformuleerd in de Nota Veiligheidsbeleid 1995–1998. Gekozen is
voor zo min mogelijk centrale kaders voor de aanstelling van toezichthouders,
zodat decentraal maatwerk kan worden toegepast. De door Binnenlandse Zaken
gesubsidieerde koepelorganisatie Stichting Stadswacht Nederland draagt zorg
voor uniformering – daar waar gewenst – door aangesloten stadswachtorganisaties
(bijvoorbeeld inzake opleidingen).In opdracht van het A&O Fonds Gemeenten is een handreiking over toezicht
tot stand gekomen. Gemeenten kunnen met de handreiking een afgewogen beslissing
nemen over de wijze waarop zij het toezicht, in hun specifieke situatie, het
beste vorm kunnen geven. Over de mogelijkheden voor het onderbrengen van toezichthouders
op basis van de Melkert I-regeling is op 24 november 1997 een brief van minister
Dijkstal naar de Kamer gezonden. Mede naar aanleiding van het overleg met
de Kamer over de gevolgen van het detacheringsverbod in de Melkert I-regeling
wordt een handreiking voorbereid ten behoeve van gemeenten en politieregio's.Over de diverse organisatievormen en de effectiviteit van toezicht zal
in de IVR '98 gerapporteerd worden. Versterking van de totale veiligheidsketen in de grote
stedenHet Openbaar Ministerie werkt thans aan een meer gebiedsgeoriënteerde
wijze van werken, gekoppeld aan de politiedistricten. Dit is enerzijds gericht op een meer efficiënt optreden zoals bij voorbeeld de
versnelling van doorlooptijden en afspraken met de Zittende Magistratuur.Anderzijds is de werkwijze geënt op de specifieke lokale problematiek
en in zoverre tevens te benutten als een entree naar «Justitie in de
buurt».Regievoering van de gemeenten strekt zich niet uit tot inzet van middelen
door de justitie-organisaties. Van departementswege wordt echter de onderlinge
afstemming van de lokale beleidsplannen en het open overleg met de partners
over inzet van mensen en middelen in GSB-verband, sterk gestimuleerd. Uit
de voorlopige evaluaties komt dan ook als pluspunt naar voren dat er voor
het eerst intensief wordt samengewerkt tussen jeugdhulpverlening, politie
en justitie. In de arrondissementale platforms jeugdcriminaliteit werken politie
en justitie-organisaties samen. Hierin coördineert de op de parketten
aangestelde jeugdofficier dan wel de Raad voor de Kinderbescherming. De G4
en een aantal van de G21 wijzen met nadruk op de reeds verbeterde relaties
met de Justitie-organisaties. 4.4. Leefbaarheid VeiligheidDe veiligheidssituatie in de gsb-gemeenten kan mede worden geschetst aan
de hand van uitkomsten van verschillende bevolkingsonderzoeken. De twee belangrijkste
in dit verband zijn de politiemonitor bevolking, die om de twee jaar landelijk
wordt afgenomen en de gsb-monitor Veiligheid en Leefbaarheid die eveneens
elke twee jaar wordt afgenomen maar dan (in principe) op wijkniveau.Van de politiemonitor is in 1997 de derde peiling verricht hetgeen het
maken van trendanalyses mogelijk maakt op het niveau van gemeenten. In de
Veiligheidsrapportage die in het voorjaar wordt uitgebracht (IVR '98) worden
trendcijfers gepresenteerd over de ontwikkeling van veiligheid en veiligheidsbeleving,
uitgesplitst naar verschillende klassen van gemeentegrootte. Deze zijn mede
gebaseerd op uitkomsten van drie opeenvolgende peilingen van de politiemonitor
bevolking in 1993, 1995 en laatstelijk 1997.Voor de G-4 valt een positieve ontwikkeling te constateren, met name waar
het gaat om slachtofferschap van geweldscriminaliteit (algemeen) enerzijds
en de onveiligheidsbeleving anderzijds. Beide nemen duidelijk af: de onveiligheidsbeleving
van 39% in 1993 tot 31% in 1997 en geweldslachtofferschap van 9.4% in 1993
tot 8.0% in 1997; ze naderen daarmee het niveau van de middelgrote (100 000+)
gemeenten met respectievelijk 28% en 6.7%. LeefbaarheidsmonitorDe uitkomsten van het bevolkingsonderzoek «Veiligheid & Leefbaarheid»
zijn dit jaar voor het eerst in de ISEO-rapportage opgenomen. Het betreft
dus een nulmeting zodat het nog niet mogelijk is om ontwikkelingen in de tijd
op wijkniveau aan te geven.De resultaten van de leefbaarheidsmonitor geven reden voor enig optimisme.
Bijzonder in het oog springend is dat in de onderzochte gsb-steden meer dan
driekwart van de ondervraagden zich medeverantwoordelijk voelt voor de eigen
buurt. In het merendeel van de steden overheerst een positieve verwachting
ten aanzien van de stad en de buurt. Indien de overheid dit gevoel weet vast
te houden en waar nodig uit te bouwen, geeft dit vertrouwen voor het welslagen
van projecten in de wijk die gericht zijn op het verhogen van de leefbaarheid.Minder positief is dat de wijken die gekenmerkt worden door een sociaal-economisch
zwakke positie, over het algemeen ook de meeste leefbaarheidsproblemen kennen.
Er blijkt sprake te zijn van duidelijke concentratiewijken waarin de onveiligheid
en onveiligheidsgevoelens het grootst zijn. Dit betreft met name
centrumwijken van de grote steden, alsmede wijken die in sociaal-economisch
opzicht de meeste problemen kennen.De laatste jaren neemt het aantal woningen dat wordt bewoond door de eigenaar
langzaam maar gestaag toe (alleen in Amsterdam is deze ontwikkeling niet waar
te nemen). Deze ontwikkeling is als positief te kwalificeren daar eigen woningbezit
over het algemeen gepaard gaat met een grotere binding en meer zorg voor de
eigen woning en woonomgeving.Daar staat echter tegenover dat het aantal verhuisbewegingen in vrijwel
alle steden licht is toegenomen. Stad en randVoor een duurzaam effect van het grote-stedenbeleid is het van belang
dat de uittocht van midden- en hogere inkomens wordt gekeerd. Met de in de
nota Stedelijke Vernieuwing (TK 1997–1998, 25 427) voorgestane
differentiatie van de woningvoorraad wordt een belangrijke stap in die richting
gezet. Op 1 december jongstleden heeft de Kamer met staatssecretaris Tommel
overleg gevoerd over deze nota. De brede instemming van de Kamer met deze
nota en het grote belang dat de Kamer bij die gelegenheid hechtte aan de economische
structuurversterking, is een steun in de rug voor het grote-stedenbeleid.Nu het einde aan het woningtekort steeds reëler kan worden geacht,
wordt de kwaliteitsconcurrentie tussen bestaande stad en nieuwbouw groter.
In de nota Stedelijke Vernieuwing wordt een goede afstemming tussen herstructurering
enerzijds en fasering VINEX anderzijds benadrukt. Na decennia van woningtekorten
is in streek- en bestemmingsplannen echter meer planologische ruimte dan thans
nodig is. Wanneer al die ruimte benut zou worden, zou dit de migratie uit
de centrumsteden versterken en tot leegstand en/of een nog eenzijdigere bevolking
leiden. Een aantal provincies is nu doende de streekplannen (tussentijds)
aan te passen, maar dit is vaak een langdurig proces. De bewindslieden van
VROM hebben over deze kwestie regelmatig contact met de provincies, teneinde
de provincies tot zo veel mogelijk inspanningen aan te zetten. Voor een stabiele
ontwikkeling van de (bevolkingsopbouw in de) G25, is een welslagen van deze
actie van groot belang. Kwaliteit openbare ruimte/woonomgevingMede in het licht van de uitgevoerde woonverkenningen 2030 door het ministerie
van VROM zal in de toekomst in toenemende mate een accent worden gelegd op
het ontwikkelen van de kwaliteit van de openbare ruimte/woonomgeving. Zoals
reeds aangegeven zal het tekort op de woningmarkt binnen afzienbare tijd verdwijnen.
Mede daardoor kan meer nadruk worden gelegd op de kwaliteit van de woonomgeving.
Teneinde de concurrentie van het binnenstedelijk milieu met de nieuwe VINEX
locatie te kunnen doorstaan is herstructurering van met name de naoorlogse
wijken aan de orde. Dat vindt zijn weerslag op het vestigingsklimaat voor
zowel bewoners als voor bedrijven. Een substantieel onderdeel van de openbare
ruimte/woonomgeving vormt de herinrichting c.q. ontwikkeling van parken en
doorgaande groenstructuren. Deze moeten integraal aansluiten op de groenstructuren
van het landelijk gebied. 4.5. ZorgUit diverse bestuurlijke overleggen met zowel de G4 als de G21 kan worden afgeleid, dat de steden een hoge prioriteit toekennen aan een
effectieve regie en aanpak van de sociale problematiek. Bestuurders uit de
steden wijzen er op, dat de maatschappelijke problemen op het gebied van zorg
en welzijn toenemen. De steden en de ministeries van VWS en van Binnenlandse
Zaken hebben het initiatief genomen een kortlopend onderzoek te laten uitvoeren
naar de sociale infrastructuur in de steden. Centraal in dit onderzoek staat
de vraag hoe de sociale problematiek zich in de afgelopen 10 à 12 jaar
naar aard en omvang heeft ontwikkeld, en hoe de daaraan gerelateerde financiën
zich hebben ontwikkeld. In dit onderzoek, dat uitgevoerd wordt door het Sociaal
Cultureel Planbureau en Vrijbaan, aandacht worden besteed aan de samenhangen
tussen de sociale, economische en ruimtelijke dimensies. Het ligt in de verwachting
dat de resultaten van het onderzoek medio april beschikbaar komen.Het optimisme zoals verwoord in «De staat van de stad» (TK
1997/98, 21 062 nr 61) was mede ingegeven door de lijnen die van rijkszijde
uitgezet werden om de mogelijkheden voor de regievoering van de steden op
het gebied van de zorg te versterken. Inmiddels is vanuit het ministerie van
VWS de nota «Maatschappelijke opvang» (oktober 1997) verschenen
evenals een «Beleidskader sociaal beleid» (december 1997). Het
beleidskader is in januari 1998 als een handreiking («Sturen op doelen,
faciliteren op instrumenten») aan gemeenten toegezonden. Daarnaast kan
de Tweede Kamer op afzienbare termijn een reactie van het kabinet verwachten
over het advies van de Raad voor maatschappelijke ontwikkeling over opbouwwerk
en de kwaliteit van de buurt.In het kader van convenantsafspraken is het rapport van het Verweij-Jonker-instituut
over de kwaliteit van en in de maatschappelijke opvang, een belangrijke bouwsteen
voor de systemen van kwaliteitszorg die de steden ontwikkelen. Ook de actieplannen
«Zorg en opvang» van de G15 zijn – ten minste gedeeltelijk –
in uitvoering genomen. Het algemene beeld van zorg en opvang is echter toch
dat van enigszins achterblijvende resultaten. Rijk en steden zullen nog de
nodige energie moeten investeren om aan het einde van de convenantsperiode
tot een aanvaardbare uitvoering van de afspraken te kunnen komen.Een drietal factoren is medebepalend geweest voor de stagnatie die is
opgetreden:a. De soms moeizaam verlopende communicatie tussen steden en stedelijke
zorgverzekeraars.Juist in de zorg voor de meest kwetsbare groepen in de stedelijke samenleving
moeten de ontwikkelde programma's tot uitvoering komen in nauwe samenwerking
tussen stadsbestuur, voorzieningen en zorgverzekeraars. Dat geldt te meer
waar in de programma's vernieuwende elementen zijn aangebracht. De vraag mag
dan niet meer zijn wie over het geld en de bevoegdheden beschikt, maar hoe
de partijen vanuit hun eigen verantwoordelijkheden elkaar willen vinden in
produktieve samenwerking. Ik acht het in dat verband van belang dat steden
en verzekeraars ook in de nieuwe structuur van de zorgvernieuwing en in de
ontwikkeling van de zorgkantoren nieuwe stijl op de hier bedoelde wijze samen
op willen trekken.b. De discussie over de beschikbare middelen.Met de G15, later de G21 is uitvoerig discussie gevoerd over de vraag
of de gemaakte afspraken en het beschikbare geld voldoende met elkaar sporen.
Die discussie heeft de feitelijke uitvoering van hetgeen deze steden in hun
plannen van aanpak voorzien hadden, soms ernstig vertraagd. Voor de langere
termijn kan het onderzoek van het Sociaal Cultureel Planbureau en Vrijbaan
tot nieuwe besluitvorming leiden. Voor de vier grootste steden zijn overigens
extra middelen beschikbaar gekomen (f 2 mln per jaar voor de steden,
f 20 mln via het COTG) om de eerstelijnsgezondheidszorg in de achterstandswijken
te versterken. c. Het gebrek aan samenhang met de overige gsb-onderwerpen.De programma's die de steden ontwikkelen voor de meest kwetsbare groepen
in de steden concentreren zich op de opvang van deze mensen en de aanpak van
de overlast die zij veroorzaken. De noodzakelijke samenhang met de andere
thema's (meest prominent met veiligheid, leefbaarheid en werk) lijkt zo naar
de achtergrond gedrukt te zijn. Dit komt ook omdat een aantal afspraken uit
de convenanten relatief generiek was en dus niet toegespitst op de buurten
en wijken waar zich de problemen concentreren. Ook lijkt bij het rijk de integrale
aanpak niet altijd voldoende van de grond te komen. In de praktijk van de
uitvoering van de afspraken uit de convenanten blijkt ook dat ten minste in
de aanvang onvoldoende aansluiting werd gevonden tussen de zorg en de andere
thema's; in de loop van de tijd is men zich echter meer bewust geworden van
de noodzaak die aansluiting te realiseren. 5. Stand van zaken dwarsdoorsnijdende thema's 5.1. Provincies en gsbAanvullend op het grote-stedenbeleid worden momenteel initiatieven ondernomen
door de besturen van de provincies Zuid-Holland (samenhang in de samenleving/gsb
Leiden, Dordrecht en Schiedam), Noord Brabant (vijf grote gsb-gemeenten/stimulering
economische bedrijvigheid), Limburg (revitalisering Maastricht, Heerlen en
Venlo), Friesland (extra steun revitalisering Leeuwarden) en Overijssel (gsb-leefbaarheid
en veiligheid) ter steun aan het gsb/Integraal Veiligheidsbeleid.De bewindslieden van Binnenlandse Zaken hebben in oktober 1997 overleg
gevoerd met de provincies over het grote-stedenbeleid. Daar is onder andere
gesproken over de vraag waar en op welk moment in het proces voor de provincies
een rol is weggelegd. Ook de noodzaak van een gezamenlijk optreden richting
Brussel in verband met Europese fondsen is aan de orde gekomen.De financiële bijdragen van alle provincies aan het gsb zijn op dit
moment nog niet precies aan te geven. Deze lopen via verschillende projecten
(jongeren, ouderen, werkgelegenheid, StiRea, vorming, zorg en welzijn) die
in gsb-wijken/gemeenten invloed hebben doch die regionaal zijn opgezet. Van
vier van de genoemde provincies zijn de financiële gegevens wel bekend
namelijk Zuid Holland f 1.6 mln, Noord Brabant f 5 mln en Limburg
f 29 mln. Overijssel heeft tot nu toe f 15 mln uitgetrokken en voor
de jaren 1998–2000 voorlopig f 22.5 mln.Naast de omvang van de financiële inspanningen van de provincies
is de steun die de provincies geven aan hun grote steden, zowel in procesmatig
als in bestuurlijk/politiek ondersteunende zin van belang. Hierdoor zijn de
steden beter in staat om hun mogelijkheden, capaciteiten en middelen in samenwerking
met randgemeenten en derden optimaal in te zetten. 5.2. Samenwerking met en participatie van burgersIn directe contacten met bewoners en gemeenten kan geconstateerd worden
dat de samenwerking tussen verschillende partijen in de praktijk van de uitvoering
beter wordt. Deze betrokkenheid komt de kwaliteit van de ontwikkeling van
een samenhangende visie en aanpak van de knelpunten in de eigen leefsituatie,
ten goede. Sectoren overstijgend draagt de georganiseerde bewonersparticipatie
in samenspraak – maar dikwijls ook in confrontatie – bij aan het
stellen van prioriteiten in de uitvoering van het beleid in de eigen wijk
of buurt. Met het LSA Bewonersplatform bestaat er een goede structuur om de participatie
van bewoners en maatschappelijke instellingen op landelijk niveau inhoud te
geven.Tijdens de behandeling van de begroting voor 1998 van Binnenlandse Zaken
is de financiering van het platform door de heer De Cloe en anderen aan de
orde gesteld. In dit verband kan verwezen worden naar de brief van 16 december
1997 van minister Dijkstal aan de Voorzitter van de Tweede Kamer, waarin is
toegezegd dat Binnenlandse Zaken in 1998 een gedeelte van de financiering
van de activiteiten van het LSA Bewonersplatform voor zijn rekening zal nemen.
In de personele lasten is voorzien door Staatssecretaris Terpstra van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport. Omdat de wens van een sterkere betrokkenheid van de gemeentebesturen
bij de bewonersparticipatie door mij wordt ondersteund is aan de gemeentebesturen
van de G4 en de G21 gevraagd om eveneens een aandeel te leveren in de financiering
van de activiteiten van het LSA-bewonersplatform.De adoptierelatie van het LSA met een aantal leden van de Tweede Kamer
heeft in het najaar van 1997 geleid tot gesprekken met representanten in de
Tweede Kamer van Groen Links, D'66, CDA, VVD en PvdA. Inzet van deze gesprekken
was een «Top tien Bewonerswensen» die verbetering moet brengen
in de participatie van bewoners en bedrijfsleven bij de bevordering van inkomen
en werk, veiligheid en kwaliteit van het onderwijs. In het kader van armoedebestrijding
vragen de bewoners ook aandacht voor de woonlasten en kwaliteit van de leefomgeving.
In het algemeen moet de positie van bewoners(-organisaties) in het publieke
besluitvormingstraject versterkt worden. 5.3. Samenwerking met bedrijfslevenSamenwerking tussen overheid en bedrijfsleven is op verschillende niveaus
nodig om de doelstellingen van het gsb te kunnen bereiken.Op nationaal niveau ontwikkelt deze samenwerking zich in de richting van
publiek-private samenwerking, waarbij het rijk inzet op stimulering van netwerken
waarbinnen deze samenwerking kan groeien. In dit verband worden goede contacten
onderhouden met onder meer VNO NCW, MKB-Nederland en Kamers van Koophandel.Met banken worden gesprekken gevoerd over hun mogelijke inzet bij de economische
ontwikkeling van binnenstadswijken. Daarin worden de mogelijkheden voor ondersteuning
van startende en doorstartende ondernemers verkend. De grote banken hebben
verder aangegeven te onderzoeken hoe zij een concreet aandeel kunnen leveren
in verdere stimulering van wijkeconomie en in welke mate mensen en middelen
daarvoor kunnen worden vrijgemaakt. Gedacht wordt aan gestructureerd overleg
op lokaal niveau met gemeenten, bedrijfsleven, middenveld en bewoners. Voorts
willen de banken zich beraden over de mogelijkheden tot ontwikkeling en uitbouw
van hun makelaarsfunctie tussen publieke behoeften aan financieringsmiddelen
en het private aanbod van risicodragend kapitaal. Met landelijk opererende
ondernemers uit de detailhandel is gesproken over de mogelijkheden om via
investeringen in en bij achterstandswijken een bijdrage aan nieuwe economische
stimulansen voor deze wijken en hun bewoners te geven.Op gemeentelijk niveau zullen genoemde inspanningen moeten leiden tot
concrete resultaten. Voor samenwerking tussen gemeente en bedrijfsleven is
een goede sfeer van samenwerking en kennis van elkaars ervaringswereld vereist.
Gebrekkige samenwerking tussen gemeenten en hun diensten onderling bemoeilijkt
soms de publiek-private samenwerking. Directe inspanningen vanuit het bedrijfsleven
en van het ministerie Binnenlandse Zaken blijken in voorkomende gevallen samenwerkingsprocessen
te kunnen versnellen. Ervaringen met samenwerking tussen gemeente
en bedrijfsleven worden thans geïnventariseerd en beschreven door de
Stichting Maatschappij en Onderneming ten behoeve van de overdracht van kennis
en ervaring naar projecten in andere steden. 5.4. Europese dimensieDe uitholling van de rol van de stad is misschien wel de grootste bedreiging
voor het Europese ontwikkelings- en samenlevingsmodel. Inmiddels heeft Minister
Caborn van het Verenigd Koninkrijk (VK) – verantwoordelijk voor de regio's,
revitalisering en planning – aangekondigd dat het VK tijdens haar voorzitterschap
op 8 en 9 juni 1998 te Glasgow een informele bijeenkomst organiseert voor
ministers voor regionaal beleid en ruimtelijke ordening. Naast het EROP en
de structuurfondsen komt eveneens de stedelijke ontwikkeling aan de orde.
Minister Caborn deed deze aankondiging tijdens de jaarvergadering te Rotterdam
(23 en 24 oktober 1997) van EUROCITIES, die gewijd was aan het thema Europese
steden als regionale centra. Stedelijke netwerken als die van EUROCITIES kunnen
een belangrijke rol spelen in de uitwisseling van ervaringen over de aanpak
van onderop van vraagstukken rond stedelijk beleid. Maar ook de ervaringsuitwisseling
tussen lidstaten is van groeiend belang. In een verklaring vestigen de burgemeesters
van tachtig grote Europese steden nog eens op het belang van een actieve benadering
van stedelijke vraagstukken door Europese instituties en van een actieve participatie
van lidstaten bij dit onderwerp. De ministeriële informele bijeenkomst
te Glasgow kan een belangrijke bijdrage leveren aan de verdere discussie over
stedelijke ontwikkeling.In dit verband is tevens van belang de mededeling van de Europese Commissie
over een Europese Agenda voor stedelijk beleid van 6 mei 1997. In een naar
verwachting in de tweede helft van 1998 te organiseren Urban Forum, worden
de uitkomsten van een door de Commissie geïnitieerde brede dialoog met
instituties binnen de Europese Unie gepresenteerd. Een algemene reactie van
Nederland op de mededeling van de Commissie is in voorbereiding en zal na
vaststelling aan de Kamer worden gezonden.De Europese Commissie heeft voorts een startschot gegeven in de discussie
over de herziening van de structuurfondsen in het kader van de voorstellen
van de Europese Commissie in Agenda 2000. Voor Nederlandse steden is het van
belang dat de Europese Commissie in die voorstellen meer aandacht inruimt
voor de stedelijke problemen. Naast bepaalde regio's, achterblijvende plattelandsgebieden
en gebieden die te lijden hebben van een achteruitgang in de visserij, kunnen
volgens deze voorstellen ook stedelijke gebieden vanaf 2000 voor Europese
steun in aanmerking komen. Het gaat daarbij om gebieden die in sociaal en
economisch opzicht een structurele omslag moeten doormaken. Verder wordt gewezen
op de grote werkloosheid in sommige delen van steden en op de dreiging van
sociale uitsluiting en tweedeling in de steden. De thematiek die door de Commissie
wordt aangegeven sluit nauw aan op die van het Nederlandse grote-stedenbeleid.Op 12 december 1997 is Task Force Europa bijeengekomen. Deze is samengesteld
uit vertegenwoordigers van het Rijk en bestuurders namens de G25. Dit om zo
goed mogelijk afgestemd te opereren zoals in het convenant is afgesproken.
De VNG is eveneens vertegenwoordigd. Onder voorzitterschap van het ministerie
van Economische Zaken vindt voorts overleg plaats over de algemene inzet inzake
structuurfondsen.In de huidige periode tot het jaar 2000 blijft vanzelfsprekend van belang
een goede, tijdige en juiste uitvoering van de vier URBAN projecten in de
steden Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht. Zo wordt ervaring opgedaan
met de inzet van Europese middelen in grote steden in relatie met en aanvullend
op de integrale aanpak van het grote-stedenbeleid. 6. Samenvattend overzicht financiën gsb-convenantenOp verschillende momenten zijn uit verschillende bronnen gelden vrijgemaakt
voor het grote-stedenbeleid. Van het totaal aan financiën dat tot nu
toe voor de convenantenperiode voor het grote-stedenbeleid ter beschikking
is gesteld is hierbij een samenvattend overzicht opgesteld. Een uitgebreider
financieel overzicht wordt gegeven in bijlage 2a (G4) en 2b (G21)1.  G4 G15 G6 totaal nota
bene: JWG-Banenpool106,9 – – 106,9 –
beschikbare bedragen; betaald wordt op declaratiebasis per uitgestroomde
deelnemer; vanaf 98 in «werkfonds» ARBVO-inkoopmodel128,2 84,5 19,2 338,8 –
1996/97 toegekend op basis van aantal uitkeringsgerechtigden (IOAW –
IOAZ – ABW); 98/99 projectie bij gelijkblijvend verhouding tussen steden;
het aandeel in de extra 50 mln bij Kaderbrief besloten voor gemeentelijke
inkoop is in dit overzicht verwerkt; G25: vanaf 98 55,5 mln structureelRBA's grote steden165,0 – – 165,0 – 1996/97
toegekend op basis van verhouding werklozen/werkenden; 98/99 projectie bij
gelijkblijvende verhouding tussen steden StiRea100,0 – – 100,0  Stadseconomie-impuls60,0 40,0 8,0 108,0 –
éénmalige uitkering Invest.impuls 97/98110,0 68,4 21,6 200,0 –
éénmalige uitkering (in twee tranches uitbetaald)Zeehaven60,0 – – 60,0 –
gelden voor Rotterdam en Amsterdam; besteding in samenhang met besteding
regulier zeehavengeld (ook ad 60 mln) Kansenzones10,0 – – 10,0 –
éénmalige startbijdrage Herstructurering
wijken65,0 pm pm 65,0 –
G4 voor de jaren 97 en 98; een beperkt aantal van G15/G6 ontvangen eveneens
herstructureringsgelden Leefbaarheid/stadsec.115,0 115,0 34,5 264,5 –
wordt op annuïteitsbasis uitbetaald over ca 20 jaar URBAN104,0 – – 104,0 –
EU-geld (ca 46 mln) + cofinanciering nationale overheid (ca 58 mln)Jeugd&veiligheid92,1 69,5 22,6 184,2 –
ook wel bekend onder «Montfrans-gelden); is exlcusief 20 mln extra
voor Justitie in steden (= Just.deel Montfr.gelden dat naar Just.organisaties
gaat) Onderwijsgelden4,0 9,0 3,6 16,6 –
G4: 3,2 mln programmakosten / 0,8 mln bijdrage personeelslasten; G15/G6
alleen bijdrage pers.-lasten Drugsoverlast21,0 12,0 2,3 35,3 –
betreft gehonoreerde projecten'96 VWS-begroting (ingebracht in convenanten
gsb) met doorloop in latere jaren           SUBTOTAAL1 141,2 398,4 111,8 1 651,4            Melkertbanen:1 068,8 484,4 96,5 1 649,7 –
over 95–98; G6 past vanaf 96;t/m toekenning 98-2           TOTAAL2 210,0+882,8+208,3=3 301,1 +
PM7. Audit/visitatieIn het convenant «Steden staan voor stedelijkheid» van Rijk
en G21 is afgesproken dat een auditstructuur de gsb-monitor zal versterken
en uitdiepen. Hiertoe is een instrument ontwikkeld dat uitgaat van zelfanalyses
door de steden, gevolgd door een visitatie van een onafhankelijke commissie
(zie ook «Naar een doeltreffend grote-stedenbeleid, handreiking zelfanalyse»,
B&A-groep, 1997).Thans hebben de G15 alle een zelfanalyse gemaakt. Voor de G6 was dit nog niet mogelijk, daar de planvorming van de G6 nog te recent is.
De zelfanalyses hebben leren, verbeteren en verantwoorden tot doel. Hierdoor
wordt een bijdrage geleverd aan het integrale, probleem-georiënteerde
en resultaatgerichte beleid. Uitkomsten van zelfanalyse en visitatie tonen
de sterke en zwakke punten in de beleidsvoering en vormen daarmee aanknopingspunten
voor verbetering. Tenslotte leveren de steden hiermee verantwoording af over
de geleverde beleidsprestaties en de maatschappelijke effecten van hun beleid
naar burgers en anderen. De steden hebben zichzelf op een open en kritische
wijze doorgelicht, waarvoor veel waardering op zijn plaats is.In de maanden september tot en met december zijn de steden gevisiteerd.
Om praktische redenen zijn hiertoe twee visitatiecommissies gevormd onder
leiding van mr drs L.C. Brinkman en drs E.L. Berg. Een samenvattend rapport
is door de heer Brinkman op 19 februari tijdens de landelijke conferentie
Van de G21 te Zwolle aangeboden. Het gaat hier om een waardevol vernieuwend
instrument, waarbij behartenswaardige voorstellen worden gedaan over verbeteringen
in de naaste toekomst van het gsb.Op dezelfde bijeenkomst is tevens het door de G21 opgestelde Memorandum
aangeboden met eveneens een aantal belangrijke aanbevelingen. VisitatiecommissieIn het eindrapport «Groot onderhoud der steden» concludeert
de visitatiecommissie dat ondanks het relatief beperkte budget waarmee het
grote-stedenbeleid is gestart de invloed op het stedelijk handelen groot is.
Er zijn veel lokale partners betrokken geraakt en er is een gezamenlijk besef
van de grootstedelijke problematiek. De visitatiecommissie benadrukt dat «continuïteit
in het beleid noodzakelijk is, ook om het vertrouwen van de lokale partners
niet te schaden». Het opstellen van een meerjarenvisie op stadsniveau
is belangrijk. De programma's kunnen per stad verschillen. Daarvoor is ruimte
nodig in het landelijk beleid. Een majeure meerjarige geldstroom is noodzakelijk.
De vraag is nog of de financiële middelen geoormerkt de steden moeten
bereiken. De commissie ziet voldoende aanleiding voor meer beleidsvrijheid
op decentraal niveau.Afstemming tussen de verschillende bestuurslagen moet versterkt worden.
Verbetering van de politieke en ambtelijke coördinatie op rijksniveau
is noodzakelijk.De commissie geeft aan dat de gevisiteerde steden verschillen van de grote
vier: «Daar waar het perspectief voor probleemoplossing in de grote
vier soms somber is, biedt de aard en de omvang van de problematiek in de
vijftien steden aanknopingspunten voor oplossingen en kan preventief beleid
voorkomen dat ernstiger situaties ontstaan». De preventie van (langdurige)
werkloosheid, onderwijsachterstand, criminaliteit, tweedeling en maatschappelijke
desintegratie moet meer nadruk krijgen. De convenantpartners zouden daarbij
niet zozeer van integraliteit moeten uitgaan, maar van een zinvolle samenhang.
Deze zinvolle samenhang kan per stad verschillen. Tot nu toe heeft sterker
het accent gelegen op bestuurlijke dan op inhoudelijke vernieuwing. Een accentverschuiving
is echter noodzakelijk, herijking van de vijf gekozen beleidsthema's is aan
de orde. Vanuit het oogpunt van preventief beleid verdient onderwijs een meer
centrale functie. In plaats van het koppelen van «jeugd» aan veiligheid
is het nu zinvol om een koppeling aan te brengen met onderwijs en (bij)scholing,
waar mogelijk in een koppeling van leren en werken. Daarbij is een intensievere
samenwerking met het bedrijfsleven van belang. Tenslotte vraagt de commissie expliciet aandacht voor de problematiek
rondom de allochtonen. De steden zijn zich weliswaar bewust van deze problematiek
maar kunnen nog geen voldoende invulling geven aan de multiculturele samenleving.
De commissie pleit voor «een combinatie van algemeen en specifiek beleid
in de vorm van programma's die zowel geschikt zijn voor autochtone als verschillende
allochtone groepen». Culturele en politieke deelname van verschillende
allochtone groepen dient de komende jaren te worden gerealiseerd. Memorandum G21In het memorandum «Investeren in de stad» pleiten de G21 voor
de continuering en intensivering van het grote-stedenbeleid. Een task-force
van Rijk en gemeenten zou zich moeten buigen over de mogelijkheden van een
thematische bundeling en intensivering van de financiële middelen en
kennis. De drie door de G21 reeds aangegeven thema's zijn: de economische,
de sociale en de fysiek-ruimtelijke vitalisering van de stad. De meest betrokken
departementen zouden rondom deze thema's de krachten moeten bundelen. De verdeelsleutels
rondom de financiële geldstromen moeten helder zijn. De steden ontwikkelen
een integrale meerjarenvisie en een investeringsprogramma in schijven van
vier jaar waarin ook de investeringen van de partners goed zijn benoemd. Per
stad zou een convenant moeten worden afgesloten. De huidige auditstructuur
(monitoring, zelfanalyse en visitatie) blijkt zijn vruchten te hebben afgeworpen
en moet voortgezet worden. Een expertise-centrum van rijk en gemeenten kan
opgedane ervaringen zichtbaar maken en daarmee ook aanpassingen van het beleid
genereren. Beleid op verschillende gsb-thema's vraagt om een schaal die de
gemeentegrenzen overschrijdt. Daarom pleit de G21 voor een sterkere regiefunctie
op regionaal niveau met ondersteuning van de provincie.Dit memorandum is een belangrijke bouwsteen voor een verbeterde inzet
van rijk, provincies en steden voor de rest van de convenantsperiode. En ook
voor daarna. Continuïteit en scherpe accenten zijn daarbij nodig, ook
om verbeteringen te kunnen registreren in die delen van de steden waar de
opeenstapeling van problemen groot is gebleven. Bij het einde van de lopende
kabinetsperiode is het van veel belang de algemeen geldende wenselijkheid
tot continuïteit te onderstrepen. Een scherper accent op de stedelijke
economie, de woningvoorraad en fysieke infrastructuur kunnen het complement
vormen bij de vol te houden inspanningen op de terreinen onderwijs, veiligheid
en leefbaarheid.De Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken,J. Kohnstamm XNoot1Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie.XNoot1Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-21062-62.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl