Conflictpreventiebeleid; Verslag algemeen overleg van 7-2-2002 over de notities Conflictpreventie en Humanitaire preventie
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28065, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

13-03-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

28065 nr. 3

08-03-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de bewindsliedenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28065Toon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 27742Toon alle publicaties in dit dossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 49 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 065Conflictpreventiebeleid27 742Mensenrechtenbeleidnr. 3VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 8 maart 2002De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken1
heeft op 7 februari 2002 overleg gevoerd met minister Van Aartsen van
Buitenlandse Zaken en minister Herfkens voor Ontwikkelingssamenwerking over:– de brief van de minister van Buitenlandse Zaken
en de minister voor Ontwikkelingssamenwerking d.d. 22 oktober 2001 ten
geleide van de notitie Conflictpreventie (28 065, nr. 1);– de brief van de minister van Buitenlandse Zaken
d.d. 30 oktober 2001 ten geleide van de notitie Humanitaire interventie
(27 742, nr. 5).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Blaauw (VVD) waardeert het zeer dat
de regering conflictpreventie als een kerntaak van het Nederlandse buitenlandse
beleid in brede zin ziet. De notitie is echter niet veel meer dan een beschrijving
van de wijze waarop de regering tegen conflictpreventie aankijkt. Kennelijk
durft zij nog niet de stap naar de praktijk te maken.De heer Blaauw is er teleurgesteld over dat de regering op het punt van
conflictpreventie de nadruk legt op internationale samenwerking en niet op
specifiek Nederlands beleid. Hij steunt initiatieven van de regering van harte
en verwacht dat Nederland zich binnen organisaties als de Raad van Europa,
de EU en de OVSE actief opstelt.De minister voor Ontwikkelingssamenwerking erkent volgens hem dat er meer
aandacht moet komen voor bescherming van mensenrechten en goed bestuur. Kan
zij uitleggen hoe zij dit kan afdwingen? Hij stelt het ook op prijs dat beide
ministers eindelijk de traditionele scheiding tussen buitenlands beleid en
OS-beleid hebben losgelaten op dit punt. Nederland heeft volgens hem een grote,
nog aan te scherpen voorbeeldfunctie vanwege zijn nieuwe kijk op het OS-beleid
en de uitvoering ervan.Omdat conflict vrijwel altijd een latent gegeven is, mag conflictpreventie
geen onderdeeltje van het Nederlands beleid zijn, maar moet zij net zoals
milieu en gender een centrale plaats erbinnen krijgen. Conflictpreventie begint
bijvoorbeeld bij het bevorderen van elementaire burgerstructuren en politieke,
sociale en economische structuren. Daarmee kan men bescherming en stabiliteit
aan de burgers geven, waardoor initiatieven op het vlak van directe
armoedebestrijding veel efficiënter en structureler zijn. Dit is grotendeels
overeenkomstig het huidige beleid, maar vraagt nog slechts om een omslag naar
de praktijk. Wil de minister die ook maken?Naast de drie cases van conflictpreventie uit de notitie vraagt de heer
Blaauw als vierde aandacht voor het rijzende conflict in Albanië. Dit
kan ieder moment uitbreken. Wat doet men ter voorkoming daarvan? Een mogelijkheid
is het intensiveren van de activiteiten van de Vrienden van Albanië,
een groep ambassadeurs die druk uitoefent en aanwijzingen geeft om conflicten
te voorkomen.Door de opheffing van de hoofdafdeling Personele zaken internationale
samenwerking is er expertise verloren gegaan. De heer Blaauw stelt voor om
exportpools te creëren voor de terugkoppeling van informatie uit het
veld. Die terugkoppeling moet snel leiden tot een effectief beleid. Hoe voorziet
de huidige structuur van het ministerie daarin?Hij waardeert het dat het gezamenlijk advies van de AIV (Adviesraad internationale
vraagstukken) en de CAVV (Commissie van advies inzake volkenrechtelijke vraagstukken)
zeer nadrukkelijk inhoudelijk wordt betrokken bij de notitie over humanitaire
interventie. Alle argumenten uit de notitie overziend vindt ook hij dat onder
bepaalde extreme omstandigheden humanitaire interventie toelaatbaar en gerechtvaardigd
kan zijn. In de notitie wordt naar voren gebracht dat aan humanitaire interventie
het nadeel kleeft van selectiviteit. Er wordt echter niet scherp in aangegeven
dat aan niet-interveniëren ten minste evenveel nadeel en selectiviteit
plakt.De heer Blaauw stelt de volgende vragen:– Welke gevolgen hebben de conclusies van de seminars van Scheveningen,
Noordwijk en New York tot op heden gehad?– Wat is de stand van zaken bij de International Commission on Humanitarian
Intervention and State Sovereignty (ICISS)?– Ligt er op het gebied van humanitaire interventie een taak voor
de Raad van Europa, die gerenommeerd is vanwege het aansturen van conventies
op vele terreinen? Dit moet onder meer gezien worden in het licht van het
toekomstige Nederlandse voorzitterschap van die raad.– Houdt humanitaire interventie een staat van oorlog in? Bij uitvoering
van het oorlogsrecht is die vraag zeker van belang. De problematiek van combattanten
en niet-combattanten speelt daarbij een rol. Ook het Internationaal Strafhof
heeft in dezen zijn eigen positie, omdat deelnemende landen aan een humanitaire
interventie verschillende posities kunnen hebben, afhankelijk van het antwoord
op de vraag of zij het Strafhof wel of niet erkend hebben.De heer Blaauw onderschrijft de notitie met de daaraan verbonden conclusies.
Welke initiatieven neemt de minister op korte termijn om het onderwerp niet
alleen op de internationale agenda te houden, maar ook in praktijk te brengen?
Humanitaire interventie moet volgens hem gedekt worden met een resolutie van
de Veiligheidsraad, hoewel er bijzondere omstandigheden kunnen zijn waarbij
dit niet mogelijk is. Dit kan echter een precedent scheppen dat misbruik door
andere groepen van staten kan veroorzaken.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA) vindt
in het algemeen dat de notitie Conflictbeheersing een kader schept waaruit
concretisering moet volgen. Zij constateert een klem waardoor landen in een
uitzichtloze situatie terechtkomen. Enerzijds doen conflicten zich namelijk
vooral voor in gebieden met diepe armoede, grote onderontwikkeling en ongelijkheid
op het terrein van gender en bepaalde bevolkingsgroepen. Anderzijds is het
echter moeilijk om armoede te bestrijden in gebieden waar voortdurend geweld
is. Om conflicten te voorkomen is armoedebestrijding als zodanig niet voldoende,
maar is een scala van maatregelen nodig. De vraag is of het huidige
beleid daar voldoende op toegesneden is. Zo is het landenbeleid vastgesteld
op basis van criteria van goed bestuur en goed beleid; niet alleen nationaal,
maar ook internationaal is dat de gewoonte. Landen die het qua bestuur en
beleid niet goed doen, vallen daardoor buiten de boot. In die landen gebeurt
weinig als het gaat om het voorkomen van conflicten en dan ontstaat zo'n uitzichtloze
situatie. Wat kan er bi- en multilateraal nog worden gedaan om een begin van
een keerpunt te creëren waardoor vanuit zo'n samenleving de vredesopbouw
op gang komt?In bilaterale relaties kunnen landen bovendien zelfstandig kiezen voor
thema's; dit is «ownership». Landen kiezen daarbij echter niet
altijd voor onderwerpen die met conflictpreventie te maken hebben, zoals het
versterken van structuren en democratische opbouw. Hoe worden die thema's
in het landenbeleid ingebracht als landen dat niet zelf hebben gedaan?Uit een rondetafelconferentie die vorige week door de Doopsgezinde broederschap
is georganiseerd, zijn volgens mevrouw Van Ardenne civiele oplossingen als
nieuw instrument naar voren gekomen. Zij stelt voor een databank op te richten
waarin deskundigen worden opgenomen. Die mensen kunnen vervolgens worden getraind
en ingezet als bijvoorbeeld civiele waarnemer of bemiddelaar.Tegelijkertijd zijn oorzaken van conflicten niet altijd inzichtelijk,
zodat er voldoende onderzoek moet worden gedaan en voorlichting moet worden
gegeven. In het lopende onderzoek wordt conflictpreventie evenwel niet met
vredesopbouw verbonden. Is het mogelijk om het onderzoek structureel te ondersteunen
en te laten uitbreiden met vredesopbouw? Een aantal onderzoekselementen is
de bewindslieden bekend, bijvoorbeeld traumaverwerking, ontmijnen, ontwapenen,
tegengaan van haatcampagnes, steunen van media en versterken van de civil
society. Economische praktijken vergen een andere aanpak, want het loont nog
steeds om conflicten langdurig in stand te houden in plaats van te werken
aan vrede.In een brief die het ministerie gisteren aan de Kamer heeft gezonden,
wordt verder benadrukt dat conflicten zich meestal niet tot een land beperken,
maar in een regio spelen. Conflicten overstijgen dus het landenbeleid, dat
bepalend is voor de manier waarop het ministerie gestructureerd is. Hoe brengt
de regering het landenbeleid en de regionale aanpak met elkaar in verband?Wordt het geen tijd voor een speciale rapporteur voor Indonesië in
verband met de voortdurende schending van mensenrechten op een aantal eilanden
van dat land? Slechts twee keer is op de Molukken een Europese missie geweest.
Mevrouw Van Ardenne vindt dit wat onbevredigend en pleit ervoor op de Molukken
meer permanent civiele waarnemers te stationeren.Zij waardeert de Nederlandse initiatieven om een eind te maken aan het
dilemma tussen enerzijds soevereiniteit – bescherming van mensenrechten
is een interne aangelegenheid – en het verbod om geweld te gebruiken
en anderzijds humanitaire interventie zonder een mandaat van de Veiligheidsraad.
Het blijft haar echter onduidelijk hoe de regering het debat hierover wil
laten voortgaan.In de definitie van humanitaire interventie noemen de bewindspersonen
het begrip «legitieme regering». Wat bedoelen zij daarmee? Als
de staat waarin ingegrepen wordt een niet-legitieme regering heeft, valt het
gebruik van geweld dan niet onder de definitie van humanitaire interventie?Zij merkt op dat Kosovo een uitzonderlijke kwestie was. Voor de eerste
maal was hier sprake van een NAVO-optreden buiten het eigen gebied zonder
een mandaat van de Veiligheidsraad, zelf zonder een reeks van beslissingen
over al dan niet ingrijpen. Mevrouw Van Ardenne acht het in het
algemeen goed om verschil te maken tussen humanitaire interventies met en
zonder mandaat, die nu door elkaar heen lijken te lopen.Zij vindt dat ingrijpen op humanitaire gronden en economische en diplomatieke
pressiemiddelen zaken van verschillende orde zijn. Zij wil deze zaken dan
ook uit elkaar houden. Verder acht de regering een humanitaire interventie
zonder een mandaat in principe toelaatbaar, maar mevrouw Van Ardenne stelt
dat zo'n interventie in feite niet toelaatbaar is. Zij wil dat dit onderscheid
expliciet wordt aangegeven. Kan de regering de haalbaarheid van het verkrijgen
van mandaten nog eens aangeven? Bij grootschalige schending van mensenrechten
moet in ieder geval worden gepoogd om een mandaat te verkrijgen. De legitimiteit
van ingrijpen moet kunnen worden aangetoond, want niet alleen goedwillende
staten willen ingrijpen. Als een mandaat niet verkregen kan worden, moet worden
gepoogd een resolutie van de Algemene vergadering te verkrijgen. Weliswaar
is dat geen legale weg, maar wel een manier om draagvlak te creëren voor
eventueel ingrijpen.De heer Hoekema (D66) stelt dat men zich in
het mijnenveld bevindt tussen het verbod op interventie in het Handvest en
de noodzaak om op grond van grootschalige en langdurige mensenrechtenschendingen
in te grijpen. De wereldgemeenschap heeft de laatste tien jaar echter tastend
en zoekend vooruitgang geboekt bij het vinden van een doctrine van humanitaire
interventie. Desondanks blijft het een controversieel onderwerp, omdat elke
interventie het risico meebrengt dat onschuldigen het slachtoffer worden.
Het nuttige advies van AIV/CAVV neemt de regering grotendeels over. Op welke
punten wordt dit advies niet gevolgd?De Nederlandse regering heeft met een aantal initiatieven geprobeerd het
begin van een doctrine te ontwikkelen, maar in de International Law Commission
zijn de Nederlandse ideeën over een doctrine niet goed gevallen. Van
verschillende zijden, bijvoorbeeld de Russische, zijn daarnaast initiatieven
genomen, waarmee rekening moet worden gehouden. Hoe krijgt men de discussie
in de Veiligheidsraad en de Algemene vergadering verder? Daarvoor is volgens
de heer Hoekema steun nodig van de Veiligheidsraad en een groot aantal VN-lidstaten.
Hij heeft echter de indruk dat het elan van de VN om verder te praten verdwenen
is, nu de actualiteit van de Kosovo-interventie weg is. Kunnen Ierland en
Noorwegen, die normaliter langs de Nederlandse lijn denken, de fakkel van
Nederland overnemen in de Veiligheidsraad?Met het beoordelingskader voor humanitaire interventie stemt de heer Hoekema
in, maar hij voegt er twee punten aan toe. Ten eerste de noodzaak van een
zo groot mogelijk draagvlak, zeker bij ingrijpen zonder mandaat van de Veiligheidsraad.
Ten tweede de proportionaliteit; men moet zich steeds afvragen of de gevolgen
van een interventie, bijvoorbeeld het aantal burgerslachtoffers, niet slechter
zijn dan het te bestrijden kwaad. Het punt van verantwoording achteraf ziet
hij het liefst vervangen door verantwoording tijdens de interventie. Wie een
interventie begint, heeft de morele en politieke plicht steeds af te wegen
of die nog aan de oorspronkelijke doelstellingen beantwoordt.Wat zou er in Afghanistan gebeurd zijn, als de gebeurtenissen van 11 september
niet waren voorgevallen en de humanitaire omstandigheden in dat land nog verder
waren verslechterd? Die vraag dringt zich op bij nadenken over humanitaire
interventie en de reële wereld van daarna. Volgens de heer Hoekema zou
een interventie in dat land zonder 11 september niet op voldoende draagvlak
hebben kunnen rekenen.Hij kan zich niet aan de indruk onttrekken dat de middelen die voor conflictpreventie
op de begroting staan, niet volstrekt zijn uitgeput. Zijn alle serieuze aanvragen
na een kwaliteitstoets gehonoreerd? Is er voldoende geld in zowel de non-ODA-,
als de ODA-sfeer?Hij stemt in met de opmerking van de heer Blaauw dat de omslag van theorie
naar beleid inzake conflictpreventie te weinig gemaakt wordt. Een groot
deel van het Nederlandse OS-beleid is in feite al conflictpreventie. De notitie
had daarnaast sterker gekund op het punt van de slag van «early warning»
naar «early action». Nederland kan goed kiemen van een conflict
ontdekken, maar de internationale gemeenschap slaagt er niet voldoende in
om een snelle slag naar actief beleid te maken.Hij merkt op dat hierbij ook ngo's bij betrokken zijn en noemt met name
de Parlementarians for Global Action (PGA). Hij roept de regering op om bij
nuttige initiatieven van ngo's altijd voldoende middelen beschikbaar te stellen,
uiteraard na de kwaliteitstoets. Is het verder denkbaar dat de regering een
structurele relatie met ngo's in Nederland aangaat, bijvoorbeeld via het Europees
centrum voor conflictpreventie? Het ontwikkelen van beleid en het verder uitdiepen
van theorie en praktijk zou het doel van die mogelijk vruchtbare relatie moeten
zijn. Welke methodologie, die volgens de notitie nuttig is om verder uit te
werken, is er op Clingendael ontwikkeld? Welke nuttige instrumenten kunnen
uit een wetenschappelijk onderzoek als dat van het CAPPS voortkomen? Desgevraagd
zegt hij aanhanger van het multilateralisme te zijn. Hij wil echter dat Nederland
accenten legt op gebieden waar het een meerwaarde heeft.EU, OVSE en NAVO vormen een samenhangende structuur van conflictpreventie,
die bijna dekkend is. Hoe kunnen deze Europese voorbeelden worden overgebracht
naar andere werelddelen, met name Afrika? Hoewel de instituties daar nog veel
minder zijn ontwikkeld, zijn er wel initiatieven naar Europees voorbeeld genomen.
Men moet er echter voor waken als een moderne zendeling de Europese conflictinstrumenten
aan Afrika uit te delen. De heer Hoekema ziet daarom graag dat ingestoken
wordt op eigen Afrikaanse initiatieven. Daardoor kan men zaken steunen waaraan
je hecht en tegelijkertijd insteken op Afrikaanse behoeften. Buitenlands beleid
en OS-beleid vormen zo een tandem.De heer Hoekema stelt ten slotte de volgende vragen.– Heeft Solana, de hoge vertegenwoordiger van de EU, een eenheid
die zich specifiek bezighoudt met conflictpreventie?– Is de EU nu omgeschakeld naar het denken over conflictpreventie
binnen een samenhangend buitenlands beleid en OS-beleid?– Beschikken de Verenigde Naties over voldoende capaciteit en creativiteit
om actief werk te maken van het conflictpreventiebeleid?– Is conflictpreventie in samenhang met de ontwikkelingsdoelstellingen
in het beleid van de internationale financiële instellingen opgenomen?De heer Koenders (PvdA) stemt in met de conclusies
van de notitie Humanitaire interventie, maar hij mist de politieke context
van die interventie. Hierbij denkt hij aan de Kosovo-interventie. Daarnaast
mist hij de relatie met militair-strategische ontwikkelingen en ontwikkelingen
van conflicten binnen staten. De discussie over humanitaire interventie is
onder meer opgekomen door de ontwikkeling van het luchtwapen. Dit vergemakkelijkt
een interventie omdat er geen grondtroepen hoeven te worden ingezet. Hoe kunnen
de mensenrechten daarmee daadwerkelijk verdedigd worden op de grond? Hij vreest
dat ownership ook in de sfeer van conflictpreventie een argument voor onthouding
van ingrijpen verschaft. Er ligt namelijk niet altijd een basis voor conflictpreventie
of humanitaire interventie in het land zelf.Hij erkent dat de juridische benadering cruciaal is, omdat het moeilijk
is te opereren zonder duidelijkheid over mandaten en de rol van de Veiligheidsraad.
Bestaat er een voorbeeld van een humanitaire interventie zonder resolutie
van de Veiligheidsraad? Hij stemt wel in met dit «nood breekt wetprincipe»,
volgens welk alleen in heel grote uitzonderingsgevallen zonder een resolutie
van de Veiligheidsraad kan worden geopereerd. Daarvoor gelden de in de notitie
genoemde criteria. Het moet in ieder geval altijd gebeuren op basis van het
internationale recht en een heldere rapportage aan de Veiligheidsraad, waar
het nog wel eens aan ontbreekt. Bovendien kan gedacht worden aan een toetsing
achteraf door het Internationale Hof van Justitie, waarmee ook
jurisprudentie over de richtlijnen wordt opgebouwd.Selectiviteit vormt een dilemma. Welke positie kiest de regering in de
discussie over recht op en plicht tot interventie? Zijn er aparte resoluties
van de Veiligheidsraad nodig om actie te ondernemen tegen staten die massavernietigingswapens
en terrorisme voortbrengen? Hij vindt het nodig dat daarover heldere standpunten
ingenomen worden.Overgaand naar de notitie Conflictpreventie merkt hij op dat het debat
over 11 september in de kern een debat over conflictpreventie is. Nu
wordt Afghanistan op het lijstje gezet, maar in feite had dit land natuurlijk
al vier jaar eerder prioriteit moeten krijgen. Eigenlijk moet landen niet
meer het recht worden gegeven om te falen. Conflicten zijn niet meer uitsluitend
een probleem voor de mensen in de conflictgebieden, maar zijn ook een veiligheidsprobleem
voor het Westen geworden en daarmee een prioriteit.Wel blijft de notitie nogal theoretisch over de praktijk. Wat betekent
nu de notitie concreet voor de activiteiten van de Nederlandse regering? In
landen als Afghanistan is geen goed bestuur aanwezig, zodat daar met OS-instrumenten
relatief weinig kan worden gedaan. Hij voelt niet veel voor structurele conflictpreventie,
want dan is in feite het hele OS-budget conflictvoorkomend; het gaat erom
wat men doet met factoren die kunnen leiden tot een conflict. Hij heeft niet
begrepen dat het Barcelonaproces daar op enig moment serieus voor is gebruikt,
of dat de Nederlandse regering daar voorstellen voor gedaan heeft. Is er bijvoorbeeld
een politieke analyse gemaakt van de factoren die uiteindelijk hebben geleid
tot de ernstige conflicten in het Grote Merengebied? Hoe zet de regering nu
haar instrumenten in om een conflict te voorkomen, of te zorgen dat een al
bestaand conflict niet erger wordt? Aan parlementen en regeringen moet tijdig
duidelijk worden gemaakt wie de kosten moet dragen als er niets wordt gedaan
aan de factoren die tot een conflict kunnen leiden, anders zal er in de praktijk
geen sprake zijn van conflictvoorkoming. In de notitie staan nu eigenlijk
alleen landen waar het conflict al heeft plaatsgevonden, niet landen waar
wellicht in de toekomst conflicten uitbreken. Voor deze landen ontbreken,
door dit gebrek aan internationale belangstelling, dan ook politieke stimulansen
om het conflict te voorkomen.Overigens vindt de heer Koenders de analyse in de notitie van de huidige
problemen in het Grote Merengebied onder de maat. De kern van de problemen
wordt volgens hem echt niet alleen gevormd door de legitieme veiligheidsbehoeften
van Rwanda.In dit verband stelt hij een aantal vragen.– Waarom wordt de financiering van conflicten niet op dezelfde manier
aangepakt als die van terrorisme? Hoe gaat het in dit verband met het Kimberleyproces,
waarin een internationaal certificeringssysteem voor diamanten wordt opgezet?
Is daar nu een effectief controlemechanisme ontwikkeld?– Wat betekent maatschappelijk ondernemen in de praktijk? Gaan ambassades
kijken bij bedrijven en op welke wijze rapporteren ze? Hoort de Kamer daar
ook iets van? Waarom is de regering niet ingegaan op het verzoek van de Kamer
om rapportages te vragen van bedrijven?– Wat is de status van de eenheid van Solana binnen de EU precies?
Wat wordt gedaan aan de positie van landen als Moldavië na de uitbreiding
van de EU? Overigens ziet de heer Koenders die uitbreiding die stabiliserend
werkt, als een belangrijke vorm van conflictvoorkoming.– Wat gaat de minister voor Ontwikkelingssamenwerking precies doen
in de Grote Merenregio? Als landen alleen al de bereidheid tonen om vredestroepen
naar Burundi te sturen, is dat wellicht een stimulans voor partijen om tot
elkaar te komen.– Is het denkbaar dat Nederland ooit in andere landen dan Macedonië
preventief troepen gaat inzetten?Ten slotte vraagt hij de regering om de prioriteitenlijst die gisteravond
bij de Kamer is gekomen, te voorzien van een analyse van de conflicten waar
het om gaat, en aan te geven welke instrumenten de regering daarvoor wil inzetten
en welke prioriteiten zij daarbij stelt. De Kamer kan dan nagaan welke activiteiten
de regering concreet onderneemt om te pogen conflicten te voorkomen.De heer Van Bommel (SP) staat achter de instrumenten
die in de notitie worden beschreven, hoewel ze naar zijn mening nader uitgewerkt
moeten worden. Vooral op het punt van de armoedebestrijding verandert er weinig
in de verhoudingen in de wereld. Er moet op dit punt bekeken worden wat op
korte en lange termijn de gevolgen van het huidige beleid zijn voor conflictpreventie.De passages over de betrokkenheid van de VN, de EU en de samenwerking
met ngo's onderschrijft hij van harte. De relatie met regeringen van autonome
gebieden die in sommige landen en regio's bestaan, is niet goed vorm te geven.
Kan er op dat punt gezocht worden naar een betere samenwerking met, dan wel
versterking van ngo's om te zorgen dat zij inzake conflictpreventie iets kunnen
betekenen?De heer Van Bommel becommentarieert een aantal elementen van conflictpreventie.
Ten eerste vraagt hij extra aandacht voor de etnische achtergrond van conflicten.
Dit is volgens hem namelijk een van meest bittere achtergronden van conflicten
die waarschijnlijk het moeilijkst te bestrijden is. Ten tweede moet de UNHCR
volgens hem meer instrumenten en middelen krijgen om in de regio's zelf betekenis
te krijgen bij de opvang van vluchtelingen. Ten derde onderschrijft hij de
criteria die Nederland hanteert binnen zijn wapenexportbeleid. Tegelijkertijd
vindt hij dat ze niet altijd worden nageleefd. Hij blijft naleving ervan benadrukken,
omdat het probleem van de eindbestemming van wapens voorlopig niet wordt opgelost.In de brief van gisteren van de regering staan de regio's genoemd die
prioriteit hebben bij conflictpreventie. De heer Van Bommel verwacht dat nader
uitgewerkt wordt in welke gebieden onderhuidse conflicten zijn die zich nog
niet geopenbaard hebben. Hij noemt met name voormalige Sovjetrepublieken.
In andere gebieden is vaak al sprake van een conflict in een vergevorderd
stadium.Het debat over humanitaire interventie loopt volgens hem achter de praktijk
aan. Daardoor ontstaat het risico dat het debat in de Kamer, dan wel het internationale
debat meer een beschrijvend karakter krijgt dan een voorschrijvend karakter,
dat in het beoordelingskader wordt beoogd. Het ingrijpen in Afghanistan wil
hij in dit verband getoetst zien aan de definitie van de regering. Daarnaast
zijn er voorstanders van humanitaire interventie om de onderdrukking van de
Koerden en de sjiieten in Irak te bestrijden. Is dat mogelijk binnen het beoordelingskader?
Die vraag geldt mutatis mutandis ook voor Iran.Hoewel het niet de bedoeling is, zo meent hij de regering te begrijpen,
dreigt de noodmaatregel die humanitaire interventie is, door het beoordelingskader
genormaliseerd te worden. Ingrijpen lijkt namelijk noodzakelijk wanneer aan
alle criteria wordt voldaan. Hij vindt overigens wel dat de VN en de Veiligheidsraad
nog steeds richtinggevend zijn; VN-resoluties zijn uitgangspunt. Over democratisering
van de VN is een nadere discussie volgens hem gewenst.De discussie over de relatie met het bestuur van grotere arme landen draagt
het risico in zich dat landen gekwalificeerd worden als goede en slechte landen.
Hij acht het al te gemakkelijk om daarover vanuit het vrije Westen keiharde
uitspraken te doen en er beleid op te baseren. De ontwikkeling van democratische
staten is een relatief recente ontwikkeling in de wereldgeschiedenis, zodat
bescheidenheid volgens hem gepast is. Staten moeten aangesproken
en afgerekend worden op hun gedragingen, intern en in internationaal verband,
en niet op een kwalificatie van hun bestuursvorm.Mevrouw Karimi (GroenLinks) vindt dat de notitie
Conflictpreventie op twee gedachten hinkt. Enerzijds is de regering voorstander
van ownership, wat maakt dat er in landen zelf draagvlak moet zijn voor oplossing
van problemen. Anderzijds stelt de regering dat alles wat zij doet conflictpreventie
is. Structurele preventie, armoedebestrijding, is volgens mevrouw Karimi weliswaar
van groot belang, maar niet voldoende. Daarnaast stelt zij dat ontwikkeling
niet altijd preventief is, omdat het burgers ook mondiger maakt. Dit kan vervolgens
weer een bron van conflict vormen.De beschrijvingen in de notitie onderschrijft zij, maar zij mist een aantal
belangrijke punten over de operationalisering. Zij pleit ervoor dat Nederland,
ook in samenwerking met ngo's, structuren van kennis inzake conflictpreventie
creëert, die eventueel in multilaterale verbanden kunnen worden ingezet.
Hoe wordt het instrument van een structurele bilaterale relatie ingezet voor
conflictpreventie? Is er een breder instrumentarium nodig?Het prioriteitenlijstje dat de regering heeft gestuurd, bevat namen van
voor de hand liggende regio's, terwijl het bij conflictpreventie vooral gaat
om vergeten conflicten. Als er een conflict in een land vergeten wordt, gebeurt
dat door iedereen. Vervolgens heeft zo'n conflict destabiliserende effecten
voor een hele regio en kan het zelfs een probleem opleveren voor internationale
vrede en veiligheid, zoals in het geval van Afghanistan.Mevrouw Karimi vindt het een winstpunt dat regionale benadering steeds
meer handen en voeten krijgt. Het bezoek van de minister aan het Grote Merengebied
is daar een goed voorbeeld van. Kan zij tijdens dit bezoek de ontwikkeling
van de mensenrechten in Rwanda nadrukkelijk naar voren brengen?Er zou een platform zijn waarbinnen regering en ngo's over samenwerking
praten. Daarnaast heeft er in Noorwegen een bijeenkomst plaatsgevonden van
ngo's met militairen over civiel-militaire samenwerking. Tijdens die simultaanoefening
werden verschillende conflictsituaties behandeld. Hebben deze initiatieven
meerwaarde?De onderwerpen wapenexport, oorlogseconomieën en maatschappelijk
verantwoord ondernemen zijn niet uitgewerkt. Dat stelt mevrouw Karimi teleur;
zij had andere verwachtingen doordat zij anderhalf jaar op de notitie over
humanitaire interventie heeft moeten wachten.Zij is er een voorstander van om zodanige normen te hanteren dat humanitaire
interventie een plicht wordt bij genocide en andere massale mensenrechtenschendingen.
Zij onderschrijft de notitie daarom grotendeels. Met optreden zonder mandaat
van de Veiligheidsraad moet uitermate voorzichtig omgegaan worden. In de realiteit
van de internationale politiek zal dat echter soms nodig zijn.Ten slotte wijst zij erop dat bij humanitaire interventie het beschermen
van de bevolking (aanleiding van de interventie) niet ondergeschikt gemaakt
moet worden aan de militaire strategie van het minimaliseren van het aantal
eigen slachtoffers.Het antwoord van de bewindsliedenDe minister van Buitenlandse Zaken erkent
dat de oorzaken van conflicten liggen in armoede, wapenhandel en waardevolle
grondstoffen, zoals diamanten. Hij is niet van zins een nieuwe nota over etniciteit
te schrijven. Het is immers bekend dat etniciteit en religie conflicten kunnen
voeden. In dat verband is het volgens hem goed dat de westerse wereld na 11
september duidelijk heeft gemaakt dat er een zeer grote scheiding moet
worden gemaakt tussen de acties van enerzijds Al Qaeda en de Taliban en anderzijds
de islam.Albanië vergt continue aandacht, zeker na de wisseling van de wacht
in dat land. Nederland heeft binnen de EU een voortrekkersrol gehad inzake
Albanië. Het streeft naar het opstarten van het stabilisatieen associatieproces,
is het meest voor de belangen van Albanië opgekomen en heeft gevraagd
om een haalbaarheidsstudie. De minister hoopt dat de onderhandelingen met
Albanië binnenkort kunnen beginnen, conform het tijdpad van de Europese
Commissie.Sinds het aantreden van de Commissie is overigens het systeem van conflictindicatoren,
het met behulp van deze indicatoren analyseren van de situatie in 120 landen,
en de watchlist in werking gezet. Op deze lijst staan nu 30 landen. De bedoeling
van de Commissie en Solana is om met de diverse lidstaten te praten over conflictpreventiestrategieën.
Nederland kan daar een goede bijdrage aan leveren. De minister voegt er aan
toe dat Nederland het nodige heeft gedaan om het internationale debat over
humanitaire interventie op gang te brengen.In het rapport van de ICISS worden volgens hem de inhoud van het Nederlandse
rapport en de conclusies van de door Nederland georganiseerde seminars meegewogen.
De basisbeginselen worden daarin op dezelfde structurele wijze besproken.
In dit verband benadrukt hij dat mandatering door de Veiligheidsraad voorop
staat. Humanitaire interventie zonder mandaat is werkelijk een nooduitgang.
Het denken over de noodzaak om in te grijpen terwijl er een blokkade in de
internationale gemeenschap bestaat, moet volgens hem voortgaan. Nederland
zal zich daarvoor blijven inzetten. Dat geldt overigens voor het hele debat
over humanitaire interventie, dat uitgaat van een mandaat van de Veiligheidsraad.Hoewel de minister het in dit verband een mooie gedachte vindt om een
beroep te doen op de Algemene vergadering als een voorstel vastloopt in de
Veiligheidsraad, acht hij het onrealistisch om te denken dat daar wel een
resolutie te verkrijgen is, te meer omdat in de Algemene vergadering een tweederde
meerderheid vereist is. De inhoud van de notitie van de regering wijkt af
van het rapport van AIV/CAVV op het punt van het doen van een beroep op de
Algemene vergadering van de VN.Het dilemma tussen inbreuk op de soevereiniteit en humanitaire interventie
dat mevrouw Van Ardenne heeft geschetst, ziet hij niet. Zij gooit namelijk
alle middelen op een hoop. Sancties als het terugroepen van ambassadeurs of
economische maatregelen staan niet op één lijn met een militair
ingrijpen, want dat is de laatste van de te nemen maatregelen. Desgevraagd
zegt hij dat er automatisch een informatieplicht aan de Veiligheidsraad is
als men, na de gehele procedure te hebben doorlopen, toch intervenieert. Dat
betekent dus dat er niet slechts achteraf gerapporteerd wordt.De minister vraagt zich af wie het mandaat zou moeten geven voor een speciale
rapporteur voor Indonesië. De VN is er niet aan toe. Het sensibiliseren
van Indonesië zelf is volgens hem de beste weg en Nederland doet dat
ook. Daarnaast moet de EU zich manifesteren in Jakarta. De minister zal dit
weekend opnieuw aandacht besteden aan de trojkamissie van de EU naar het land.
Deze missie zal uiteraard aandacht besteden aan de meest gevoelige gebieden.
Hij tekent daarbij aan dat de huidige Indonesische president een aantal goede
besluiten heeft genomen in het decentralisatievraagstuk, wat een eerste belangrijke
stap is.De opmerking dat er op basis van het genoemde beoordelingskader niet ingegrepen
zou zijn in Afghanistan, neemt de minister voor kennisgeving aan. Hij wijst
er echter wel op dat het onderwerp uitgerekend in de tijd dat Nederland in
de Veiligheidsraad zitting had, een paar maal aan de orde is geweest. Nederland
heeft aan die discussie, die in 1999 en 2000 leidde tot resoluties, uitgebreid
deelgenomen. Uiteindelijk zou in de Veiligheidsraad ongetwijfeld
de vraag gesteld worden wat te doen als het Talibanregime de eisen van de
internationale gemeenschap was blijven negeren.De methodologie van Clingendael inzake «early warning» en
«early action» die Nederland gebruikt op ambassades, heeft de
minister niet paraat. Hij kan die gegevens wel overleggen. Hij benadrukt het
belang van de «local capacities for peace», hoewel daar het een
en ander op af te dingen valt. Het is van groot belang dat men zich aansluit
bij deze mensen of groeperingen die zich willen inzetten om een verandering
te bewerkstelligen en die er in zijn optiek altijd zijn.Het is nieuw dat de Europese Raad spreekt over conflictpreventie en dat
Patten en Solana uitgebreid rapporteren. De «policy unit» van
Solana is ingericht op de methodiek die uitmondt in de watchlist. Solana heeft
nimmer aangegeven dat hij meer mensen nodig heeft. Bovendien is hij zeer bedreven
in het op de goede manier inschakelen van expertise bij lidstaten, zodat hij
geen groot ambtenarenapparaat nodig heeft. Dat is in het standpunt van de
Nederlandse regering de kracht van de «policy unit».Wat betreft de VN-organisatie verwijst de minister naar de rapportages
van de secretaris-generaal van de VN. De conflictrapportage uit de tweede
helft van 2001 is volgens hem een goed stuk. De uitvoering van het Brahimirapport
vordert gestaag. DKPO is in de afgelopen periode uitgebreid met ongeveer 200
man, allemaal mensen die praktische ervaring hebben met dit soort vraagstukken.Bij het Kimberleyproces is er enige vooruitgang. Er is momenteel een mandaat
voor de Europese Commissie, waar Nederland actief bij betrokken is, maar het
monitoren blijft een lastig thema. Ten slotte merkt hij op dat maatschappelijke
organisaties in dezelfde mate betrokken zijn geweest bij het vervaardigen
van de notitie Humanitaire interventie als bij vorige notities.De minister voor Ontwikkelingssamenwerking
benadrukt eerst het grote belang van aansluiting bij initiatieven in de landen
zelf die steun waard zijn. Nederland kan niet zelf instituties in die landen
creëren, maar wel financiële en politieke hulp bieden aan mensen
die deze initiatieven nemen. De praktijk wijst uit dat er altijd wel mensen
en lokale organisaties in de landen zelf zijn die zich inzetten voor vrede
en voor conflictpreventie. In dat verband merkt zij op dat ownership door
Nederland niet wordt gezien als een zaak die exclusief door regeringen wordt
bepaald. Verder merkt zij hierbij op dat er voor lokale initiatieven inzake
conflictpreventie en conflictmanagement altijd OS-geld beschikbaar is. Voorwaarde
is wel dat die initiatieven aansluiten bij de mensen in het land zelf, en
dat het niet gaat om theoretische discussies of onderzoeken die in Nederland
worden verricht.De vraag hoe het conflictpreventiebeleid operationeel moet worden gemaakt,
kan niet in algemene zin beantwoord worden omdat ieder conflict zijn eigen
karakter heeft, zelfs binnen één regio. Ook het aantal partners
dat bereid is tot steun aan het Nederlandse beleid, verschilt sterk van conflict
tot conflict. Het moet dus steeds gaan om maatwerk en dan is het niet zinvol
om een algemeen debat te voeren, maar moet dat per conflict worden gevoerd.Als instrumenten voor het conflictpreventiebeleid noemt de bewindsvrouwe
in de eerste plaats diplomatieke activiteiten. Zij geeft daar ook een aantal
recente voorbeelden van, betrekking hebbend op Sri Lanka, Afghanistan, Zanzibar,
Mozambique en conflicten in andere Afrikaanse landen. In de tweede plaats
zijn er financieringsinstrumenten. Daarbij wijst zij erop dat de landenlijst
uitsluitend geldt voor financiering in het kader van bilaterale samenwerking.
Daarnaast is er geld beschikbaar voor niet-gouvernementele en multilaterale
hulp. Nederland werkt met de landen die op de landenlijst staan, volop aan
conflictpreventie. Daarbij is good governance overal een dwarsdoorsnijdend
thema. Ook het afdwingen van participatie door de Wereldbank
en het IMF aan poverty reduction strategy paperprocessen (PRSP) ziet zij als
een belangrijk instrument van conflictpreventie.Aansluitend wijst zij erop dat de Kamer jaarlijks een brandhaardenkader
krijgt toegezonden, waarin het Nederlandse humanitaire-plus-beleid wordt geschreven.
Het jongste kader dateert van ongeveer tien maanden geleden en daarin werd
al op de eerste plaats Afghanistan genoemd, dus nog vóór de
gebeurtenissen van 11 september. Afghanistan was derhalve beslist geen vergeten
gebied. Verder zijn in dit kader genoemd het Grote Merengebied en Kongo, Sierra
Leone en Liberia, de Balkan, Angola, de buitengebieden van Indonesië
en Soedan. Zij beaamt dat het in deze gebieden lang niet altijd gaat om conflictpreventie,
omdat daar al conflicten gaande zijn, maar anderzijds is het ook moeilijk
om een scherpe grens te trekken tussen conflictpreventie of «nazorg»
van een conflict dat er al is geweest.Zij is bereid om nuttige initiatieven in Nederland te steunen als die
competitieve voordelen geven, bijvoorbeeld bij Instituut Clingendael of de
universiteit Wageningen. Zij voelt echter niet voor steun aan Nederlands onderzoek
naar zaken die elders al op een goede manier worden onderzocht. Zij ziet overigens
het liefst dat dit onderzoek in ontwikkelingslanden zelf plaatsvindt. Er wordt
nu door Nederland samen met een gerenommeerd Canadees instituut een praktijktoets
uitgevoerd van de methodologie voor een ex ante-evaluatie van OS-activiteiten
in een aantal landen: Kenia, Oeganda, Tanzania en Sri Lanka. Op zichzelf kan
de bewindsvrouwe zich voorstellen dat het wordt betreurd als in Nederland
expertise verloren gaat omdat er door Ontwikkelingssamenwerking geen steun
meer wordt gegeven aan in Nederland plaatsvindende specifieke activiteiten.
Dat zal dan echter moeten worden opgevangen door andere ministers, bijvoorbeeld
die van OCW of van VWS waar het gaat om expertise in tropenziekten, of die
van Buitenlandse Zaken als het gaat om het vredesfonds. Er moet natuurlijk
sprake zijn van een samenhangend beleid, maar zij is niet gerechtigd om te
spreken over non-ODA-gelden. Verder wijst zij op het aanzienlijke bedrag dat
jaarlijks naar de medefinancieringsorganisaties in Nederland gaat, organisaties
die ook al beschikken over een goed georganiseerde expertise en waarmee nauw
wordt samengewerkt. Zij ziet daarom geen noodzaak om een expertisedatabank
op te richten, zoals bepleit door mevrouw Van Ardenne.De minister onderstreept het belang van contacten tussen parlementariërs.
Zo kan PGA altijd op haar steun rekenen. Bovendien steunt Nederland het Institute
for Multiparty Democracy, een politiek zeer gevoelig instituut. Verder gelooft
zij zeer in de Global Coalition for Africa, omdat die parlementariërs
bij elkaar brengt. Van belang is vooral dat parlementariërs uit Afrikaanse
landen elkaar in dat verband aanspreken op hun functioneren.Hierna wijst zij erop dat het Nederland is geweest dat de financiering
van de Ohridakkoorden in Macedonië op de agenda heeft gezet. Ook heeft
Nederland een consultant ingezet om dit nader uit te zoeken.Ook zij vindt aandacht voor een land als Moldavië nodig. Nederland
is al tien jaar actief ten behoeve van dat land, maar heeft daarin steeds
alleen gestaan. Het begint nu mis te gaan in dat land, maar dat kan Nederland
dus niet worden verweten.Ten slotte zegt zij dat zij er bij de hoge commissaris voor de vluchtelingen
van de VN op heeft aangedrongen dat de UNHCR veel meer zelf aan fondsenwerving
doet. Nederland staat al jarenlang op de derde plaats, waar het gaat om de
omvang van de steun aan de UNHCR, en ook zij ziet graag dat dit goede voorbeeld
door andere landen wordt gevolgd.De voorzitter van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,De Hoop SchefferDe wnd. griffier van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,Van ToorXNoot1Samenstelling: Leden: Blaauw (VVD), Weisglas (VVD), De Hoop Scheffer (CDA),
voorzitter, Van den Berg (SGP), Van Middelkoop (ChristenUnie), Valk (PvdA),
Apostolou (PvdA), Verhagen (CDA), ondervoorzitter, Hessing (VVD), Van Ardenne-van
der Hoeven (CDA), Hoekema (D66), Marijnissen (SP), M. B. Vos (GroenLinks),
Dijksma (PvdA), Van 't Riet (D66), Van den Doel (VVD), Koenders (PvdA),
Verburg (CDA), Karimi (GroenLinks), Timmermans (PvdA), Remak (VVD), Wilders
(VVD), Molenaar (PvdA), Çörüz (CDA).Plv. leden: Dijkstal (VVD), Van Baalen (VVD), Van den Akker (CDA), De
Graaf (D66), Rouvoet (ChristenUnie), Zijlstra (PvdA), Belinfante (PvdA), Eurlings
(CDA), Cherribi (VVD), De Haan (CDA), Scheltema-de Nie (D66), Van Bommel (SP),
Harrewijn (GroenLinks), Gortzak (PvdA), Ter Veer (D66), Snijder-Hazelhoff
(VVD), Albayrak (PvdA), Visser-van Doorn (CDA), Rosenmöller (GroenLinks),
Bussemaker (PvdA), Rijpstra (VVD), Balemans (VVD), Duivesteijn (PvdA), Van
Oven (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28065-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl