Voorstel van wet van lid M. Vos tot tweede wijziging voorstel wet milieubeheer (duurzaam geproduceerd hout); Advies Raad van State en Reactie van de Indiener
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2002-2003
 
 
 
 KST66437
 2002-2003
 
 28 631
 Voorstel van wet van het lid M.Vos houdende tweede wijziging van het
Voorstel van wet van het lid M.Vos tot wijziging van de Wet milieubeheer (duurzaam
geproduceerd hout)
 
 
 
 
 A
 ADVIES RAAD VAN STATE EN REACTIE VAN DE INDIENER
 Hieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State d.d. 14 januari
2003 en de reactie van de indiener d.d. 28 januari 2003, aangeboden aan
de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal. Het advies van de Raad
van State is cursief afgedrukt.
 
 Bij brief van de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal van
21 oktober 2002, heeft de Tweede Kamer bij de Raad van State ter overweging
aanhangig gemaakt het Voorstel van wet van het lid M. Vos houdende tweede
wijziging van het voorstel van wet van het lid M. Vos tot wijziging van
de Wet milieubeheer (duurzaam geproduceerd hout), met memorie van toelichting.
 
 
 Het voorstel betreft een tweede wijziging van het initiatiefwetsvoorstel
van het Tweede-Kamerlid mevrouw M. Vos, waarin tegemoet wordt gekomen aan
de kritiek die in de Eerste Kamer der Staten-Generaal bij motie-Rabbinge is
geuit op de tekst van het toen voorliggende wetsvoorstel. Het wetsvoorstel
voorziet in het laten vervallen van het zogenaamde negatieve keurmerk. Het
initiatiefvoorstel houdt nu een regeling in van een exclusief positief keurmerk
en van administratieve voorschriften voor degene die als eerste een houten
product – waaronder begrepen hout als zodanig – in Nederland in
de handel brengt.
 De Raad van State maakt naar aanleiding van het voorstel opmerkingen met
betrekking tot de Europeesrechtelijke aspecten van het voorstel. De Raad kan
niet anders dan tot het oordeel komen dat de Europeesrechtelijke bezwaren
alleen afdoende zouden kunnen worden ondervangen met een beperktere regeling –
in aansluiting op hetgeen in de discussie met de Europese Commissie is gesuggereerd –
waarbij wordt uitgegaan van een niet-exclusief keurmerk op basis van vrijwilligheid.
In aansluiting daarop zouden de hiervoor genoemde administratieve voorschriften
uitsluitend dienen te gelden ingeval wordt geopteerd voor het voeren van een
keurmerk.
 
 
 Bij brief van de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal van
21 oktober 2002 is bij de Raad van State aanhangig gemaakt het voorstel van
wet met memorie van toelichting van het lid M.Vos houdende tweede wijziging
van het Voorstel van wet van het lid M.Vos tot wijziging van de Wet milieubeheer
(duurzaam geproduceerd hout) (28 631).
 
 
 Op de opmerkingen van de Raad van State ga ik hieronder in.
 
 
 1. Europeesrechtelijke aspecten
 De Raad heeft over het oorspronkelijk initiatiefvoorstel Vos geadviseerd
op 31 mei 1995 en over het gewijzigde voorstel
op 11 april 2000. In het advies van 31 mei
komt de Raad tot de conclusie dat het toenmalige artikel 113 van het
EG-Verdrag niet toelaat dat Nederland unilateraal een handelspolitieke maatregel
aanneemt met de strekking dat de invoer uit derde landen van niet-duurzaam
geproduceerd hout wordt verboden en evenmin dat een verplichting tot het aanhouden
van een administratie met betrekking tot de herkomst van het hout wordt opgelegd
en eisen ten aanzien van een keurmerk worden voorgeschreven. Het advies van
11 april 2000 beperkt zich tot vraagstukken van accreditatie en wederzijdse
erkenning.
 
 De Raad onderschrijft het belang dat het initiatiefvoorstel beoogt te
dienen, namelijk de bescherming van bosareaal wereldwijd, zowel uit oogpunt
van mondiale milieubescherming als van bescherming van natuurlijke habitats.
In vergelijking met het oorspronkelijke voorstel is het instrumentarium, dat
hiertoe wordt voorgesteld «afgezwakt» van een gefaseerd verbod
op invoer van niet-duurzaam geproduceerd hout tot een exclusief positief keurmerk
voor duurzaam geproduceerd hout. De voorschriften op het punt van de door
hout-importeurs/ importeurs van houten producten aan te houden administratie
en de op verzoek over te leggen gegevens zijn niet veranderd.
 
 De Raad is van oordeel dat het voorstel ook in zijn huidige vorm stuit
op overwegende Europeesrechtelijke bezwaren. De regeling van het exclusieve
positieve keurmerk is gegoten in de vorm van een verbod om hout te verhandelen
met een ander keurmerk. De strekking van deze regeling als onderdeel van het
initiatiefvoorstel is gericht op extraterritoriale milieubescherming. Het
valt echter niet uit te sluiten dat het voorstel tevens handelspolitieke effecten
heeft. Deze kunnen zowel betrekking hebben op het exclusieve positieve keurmerk
als op de op verzoek door de houtimporteur/importeur van houten producten
te verschaffen gegevens. Hout dat is voorzien van enig ander dan het door
de Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer vastgestelde
merkteken mag niet in de handel worden gebracht of verder verhandeld. Ook
hout of houten producten, waarvan de herkomst niet (meer) is na te gaan, zullen
in de praktijk niet in Nederland verhandeld kunnen worden omdat de desbetreffende
importeur niet kan voldoen aan de voorgestelde verplichting gegevens te verstrekken.
 Deze voorschriften beogen dus een beperking te stellen aan de mogelijkheid
van houtimport in de Europese Unie. Zij kunnen daarmee een handelspolitiek
effect hebben. Zoals bekend betreft de handelspolitiek in de zin van de artikelen
131 en volgende van het EG-Verdrag een aangelegenheid, die tot de exclusieve
competentie van de Europese Unie behoort.
 Wat het standpunt betreft dat de Verordeningen 3285/94 en 2603/69 ruimte
zouden bieden voor de voorgestelde regeling verwijst de Raad naar zijn advies
van 31 mei 1995. De Raad is niet overtuigd door de weerlegging daarvan
door de initiatiefneemster. Op zich behoeft het niet ondenkbaar te zijn dat
het Hof van Justitie op basis van een Rule of Reason-redenering in een concreet
geval wel een mogelijkheid ziet voor eenzijdige, nationale maatregelen, maar
dergelijke jurisprudentie is er tot nu toe niet. De parallel die in de weerlegging
wordt getrokken met de Rule of Reason-jurisprudentie, die betrekking heeft
op het interne handelsverkeer, gaat naar het oordeel van de Raad alleen al
niet zonder meer op, omdat extra-territoriale milieubescherming daarin tot
nu toe niet is aanvaard als belang dat een inbreuk rechtvaardigt. Het heeft
naar het oordeel van de Raad overigens niet veel zin om te speculeren over
de aanvaardbaarheid van een dergelijke constructie. Hij wijst er – wellicht
ten overvloede op dat de Europese Commissie te kennen heeft gegeven aanvaarding
van het initiatiefvoorstel te zien als een verdragsinbreuk die aan het Hof
zal worden voorgelegd.
 
 Daarnaast kunnen de voorgestelde maatregelen ook een effect hebben op
het interne handelsverkeer. Weliswaar vormt de bescherming van het milieu
een belang op grond waarvan een inbreuk kan worden toegestaan op het verbod
van maatregelen van gelijke werking in de zin van de artikelen 28 en 29 van
het EG-verdrag, maar – zoals gezegd – heeft het Hof van Justitie
dit tot nu toe niet aangenomen voor het belang van extra-territoriale milieubescherming.
Verder moet een maatregel van gelijke werking voldoen aan het vereiste van
proportionaliteit.
 
 
 1. Het onderhavige voorstel strekt ertoe de verplichting te schrappen
tot het aanbrengen van een merkteken waaruit blijkt dat hout afkomstig is
uit een gebied waar de productie niet aantoonbaar op duurzame
wijze plaatsvindt. Daarmee wordt gevolg gegeven aan een motie die was ingediend
door het lid van de Eerste Kamer Rabbinge c.s. (nr.168e) bij de behandeling
van het voorstel van wet van het lid M. Vos tot wijziging van de Wet
milieubeheer (duurzaam geproduceerd hout), voor zover deze motie tot de indienster
is gericht. De Raad is van oordeel dat het voorstel in zijn huidige vorm Europeesrechtelijk
bezwaren oproept. Deze Europeesrechtelijke bezwaren kunnen naar het oordeel
van de Raad alleen afdoende worden ondervangen met een beperktere regeling,
waarbij wordt uitgegaan van een niet-exclusief keurmerk op basis van vrijwilligheid.
 Met de aanpassing van het voorstel van wet door de tweede novelle heb
ik reeds beoogd het oorspronkelijk wetsvoorstel in die zin – dat wil
zeggen: een niet-exclusief keurmerk op basis van vrijwilligheid – aan
te passen. Desalniettemin ziet de Raad de volgende bezwaren:
 
 – het exclusief positieve keurmerk is gegoten in de vorm van een
verbod om hout te verhandelen met een ander keurmerk;
 
 – de administratieve voorschriften gelden ongeacht de vraag of wordt
geopteerd voor het voeren van een keurmerk of niet.
 Hieronder ga ik achtereenvolgens op beide bezwaren in.
 
 
 De Raad leest in de bepalingen van afdeling 9.1.2 een verbod om hout te
verhandelen dat een ander keurmerk draagt dan het voorgeschreven merk. Deze
bepalingen verbieden bij het verhandelen van houten producten informatie te
bezigen over de productiewijze die in strijd is met titel 9.1 van de Wet milieubeheer.
Daarbij gaat het om misleidende aanduidingen (zoals gedefinieerd in artikel
9.6) en om het ten onrechte gebruiken van het in artikel 9.7 bedoelde merkteken
of een daarop sterk gelijkend teken. Zij beogen dus niet handel in hout met
andere merken te verbieden.
 
 
 Naar aanleiding van de suggestie van de Raad om de administratieve voorschriften
uitsluitend te doen gelden ingeval wordt geopteerd voor het voeren van een
keurmerk, heb ik verdere wijzigingen aangebracht ten opzichte van het voorstel
zoals dat aan de Raad was voorgelegd. De administratieve verplichtingen in
artikel 9.15 worden nu beperkt tot degene die het merkteken voert. Tevens
wordt het recht te verzoeken om gegevens over de herkomst van het hout beperkt
tot de minister en de toezichtsambtenaren.
 
 
 Met deze verduidelijking van de bepalingen in afdeling 9.1.2 over het
verhandelen van hout met een ander keurmerk, en de beperking van de administratieve
voorschriften in artikel 9.15, meen ik aan de Europeesrechtelijke bezwaren
van de Raad tegemoet te zijn gekomen.
 
 
 Van de gelegenheid heb ik verder gebruik gemaakt om aansluiting te realiseren
met het in voorbereiding zijnde nieuwe systeem van houtcertificering in Nederland.
In dat verband is momenteel bij het ministerie van VROM een beoordelingsrichtlijn
in ontwikkeling, waarin onder andere criteria voor duurzaam bosbeheer worden
gegeven. Ook is een organisatie in oprichting die de beoordelingsrichtlijn
toepast bij het beoordelen van certificatieschema's van certificerende instellingen.
In het wetsvoorstel is opgenomen dat de instelling die toestemming verleent
voor het voeren van het positieve merkteken, bij zijn beoordeling adviezen
moet betrekken van een door de minister erkende organisatie die door de minister
vastgestelde criteria hanteert (het gaat hier om de adviezen als bedoeld in
de artikelen 9.9 en 9.19). In het oorspronkelijke wetsvoorstel moest de certificerende
instelling bij zijn beoordeling adviezen betrekken van de Forest Stewardship
Council of een andere door de minister erkende organisatie, waarbij aan de
FSC-criteria gelijkwaardige criteria moesten worden gehanteerd. Dit is nu
dus veranderd.
 Voor de periode waarin de minister nog geen criteria heeft vastgesteld,
respectievelijk nog geen organisatie heeft erkend, voorziet het wetsvoorstel
in een overgangsrecht: tot het moment waarop de minister criteria heeft vastgesteld
moeten bij de advisering aan de certificerende instelling criteria worden
toegepast die gelijkwaardig zijn aan de Forest Stewardship Council-criteria
(natuurlijk mag ook gebruik worden gemaakt van de FSC-criteria zelf); tot
het moment waarop de minister een of meer organisaties heeft erkend, treedt
de Forest Stewardship Council op als adviseur.
 Naar verwachting zal de minister zo snel mogelijk een of meer organisaties
erkennen en in een ministeriële regeling criteria vastleggen. Het erkennen
van een of meer organisaties hoeft daarbij niet te wachten op het vastleggen
van de criteria. Het wetsvoorstel geeft dus geenszins een monopoliepositie
aan de FSC.
 
 
 Een gewijzigd voorstel is bijgevoegd.
 
 
 2. Voor redactionele kanttekeningen verwijst het college naar de bij het
advies behorende bijlage.
 
 
 De Vice-President van de Raad van State,
 H. D. Tjeenk Willink
 
 
 2. De redactionele opmerkingen zijn overgenomen.
 
 M. Vos
 
 Bijlage bij het advies van de Raad van State van 14 januari
2003, no. W08.02.0462/V, met redactionele kanttekeningen die de Raad
in overweging geeft.
 – Het opschrift van afdeling 9.1.3 in het oorspronkelijke wetsvoorstel
heeft na wijziging geen toegevoegde waarde en
is daarmee niet noodzakelijk voor de toegankelijkheid van de regeling (aanwijzing
98 van de Aanwijzingen van de regelgeving (Ar)). De bepalingen van deze afdeling
hebben specifiek betrekking op degene die het houten product voor de eerste
maal in de handel brengt, zodat deze aanduiding in het opschrift kan worden
opgenomen.
 
 – De Raad adviseert artikel 9.13 te uniformeren met de artikelen
9.5 en 9.6, derde lid, conform aanwijzing 58 Ar, zodat in artikel 9.13 «een
ieder» wordt vervangen door: degene.
 
 – De Raad merkt op dat de plaats van het voorgestelde artikel 9.16
minder gelukkig is. Vanuit wetstechnisch oogpunt ligt het meer voor de hand
artikel 9.16 te vernummeren tot 9.17 (nieuw), onder vernummering van het huidige
artikel 9.17 tot 9.16. Hiertoe stelt de Raad voor de eerste zinsnede van artikel
9.17 (nieuw) te vernummeren tot eerste lid en het vierde lid van artikel 9.18
op te nemen als tweede lid van artikel 9.16.
 – De Raad adviseert aandacht te besteden aan de afstemming tussen
artikel II van het oorspronkelijke wetsvoorstel (wijziging van de Wet op de
economische delicten) en de onderhavige wijziging, in het bijzonder wat betreft
de artikelen 9.16 en 9.11, eerste lid.
 
 – De Raad adviseert de zinsnede die aan artikel 9.17 wordt toegevoegd
te verduidelijken.
 
 
 
 No. W08.94.0729.
 
 
 No. W08.00.0050/V.
 
 
 Kamerstukken I 1999/2000, 26 998, nr. 345.