Wijziging WEB i.v.m. huisvestings- en bestedingsbeslissingen en vervallen economisch claimrecht; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24666, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

10-04-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

24666 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. INLEIDING 1.1. Algemeen1.2. Het bve-veld2. DE UITVOERING VAN DE OPERATIE 2.1. Decentralisatie huisvesting2.2. Overdracht taken en bevoegdheden2.3. Het vervallen van het economisch claimrecht2.4. Normatieve lump-sum-bekostiging a. Bekostigingsgrondslagb. Beschikbaarheid middelenc. Raming middelenbehoefte3. HET WAARBORGFONDS a. Algemene risicobeperkingb. Het Waarborgfonds; algemeenc. Functies van het fondsc1. De garantiefunctiec2. De saneringsfunctiec3. De vulling van het fondsd. Overige. Resumé4. EFFECTEN VAN BEËINDIGING VAN DE BEKOSTIGING EN
OPHEFFING5. FINANCIËLE GEVOLGEN6. OVERLEG EN ADVIES 6.1. Overleg6.2.1 Advies Onderwijsraad6.2.2 Advies Raad van State7. ARTIKELEN Artikel I onderdeel A (artikel 1.1.1)Artikel I onderdeel B (artikel 1.1.3)Artikel I onderdeel C (artikel 1.3.2)Artikel I onderdeel D (artikel 2.2.1)Artikel I onderdeel E (paragraaf 2 van hoofdstuk 2, titel
2)Artikel I onderdeel F (artikel 2.3.1)Artikel I onderdeel G (artikel 2.3.5)Artikel I onderdeel H (artikel 2.4.1)Artikel I onderdeel I (paragraaf 2 van hoofdstuk 2, titel
4)Artikel I onderdeel J (hoofdstuk 2, titel 8)Artikel 2.8.1, eerste lidArtikel 2.8.1, tweede lidArtikel 2.8.1, derde lidArtikel 2.8.1, derde lid, onderdeel eArtikel 2.8.1, vierde lidArtikel 2.8.2Artikel 2.8.3Artikel I onderdeel K (artikel 12.2.4)Artikel IIArtikel IIIArtikel IVArtikel VOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24666Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 83 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 666Wijziging van de Wet educatie en beroepsonderwijs in verband met decentralisatie
van huisvestings- en bestedingsbeslissingen en vervallen van het economisch
claimrechtnr. 3MEMORIE VAN TOELICHTING 1. INLEIDING 1.1. AlgemeenDit wetsvoorstel regelt dat voor de Regionale Opleidingencentra en de
Regionale Opleidingencentra in een samenwerkingsverband (hierna beide aangeduid
als: ROC's), voor de Agrarische Opleidingscentra (hierna: AOC's), waarin onder
meer wordt verzorgd onderwijs op het gebied van de landbouw en de natuurlijke
omgeving en voorbereidend beroepsonderwijs in de afdeling landbouw en natuurlijke
omgeving, voor de landelijke organen voor het beroepsonderwijs (hierna: LOB's),
en voor de Innovatieve praktijkcentra (hierna IPC's), bedoeld in de Wet educatie
en beroepsonderwijs (Wet van 31 oktober 1995, Stb. 501, [WEB]) aan de als
lump-sum beschikbaar gestelde rijksbijdrage voor personele en materiële
middelen worden toegevoegd de huisvestingsmiddelen. Daaraan wordt gekoppeld
het vervallen van het «economisch claimrecht» ten aanzien van
onroerende zaken, waardoor de beschikkingsbevoegdheid ten aanzien van de onroerende
zaken geheel komt te rusten bij het bevoegd gezag dan wel het bestuur van
de instelling (hierna kortheidshalve «instelling» genoemd).Daarmee heeft dit wetsvoorstel een tweeledig doel:a. een vergroting van de zelfstandigheid van de betrokken instellingen
(ROC's, AOC's, LOB's en IPC's);b. een grotere doelmatigheid met betrekking tot de inzet van collectieve
middelen.De wendbaarheid en zelfstandigheid van de instellingen vereisen ook reeds
daarom eenzelfde wendbaarheid op het gebied van het financieel beheer. Doordat
een instelling zelfstandig kan handelen ten aanzien van huisvesting, kan het
optimaal gebruik maken van de mogelijkheden die zich bij alle facetten van
de bedrijfsvoering voordoen.De betrokken instellingen krijgen – binnen hun wettelijke taakopdracht –
de volledige bestedingsvrijheid ten aanzien van alle personele, materiële
en huisvestingsmiddelen. Dit betekent dat een instelling van de zijde van
het Rijk voortaan jaarlijks één budget ontvangt. Deze lump-sum
is opgebouwd uit de genormeerde componenten voor personeel, materieel
en huisvesting. Tussen de componenten bestaan echter geen schotten in de zin
dat bijvoorbeeld de personele component volledig aan personele uitgaven moet
worden besteed. Door het zelfstandig vaststellen van prioriteiten kan een
betere afstemming tussen taken en middelen worden bereikt.Door bovendien de beslissingsbevoegdheid ten aanzien van de huisvesting
over te dragen aan de instellingen, kunnen op het geëigende niveau, «in
één hand», op het juiste tijdstip en op de juiste maat
de meest doelmatige beslissingen worden genomen, rekening houdend met alle
specifieke omstandigheden.Bij deze stappen naar een verdere vergroting van de zelfstandigheid van
de instellingen (als opvolgers van onder meer scholen voor mbo en voor bbo,
dan wel als opvolgers van de landelijke organen voor het leerlingwezen) zijn
enige voorzieningen nodig. Om reële inhoud te geven aan de vergrote zelfstandigheid,
zullen instellingen bij financiële problemen niet meer terug kunnen vallen
op het Rijk. Met het oog hierop zal, door en onder verantwoordelijkheid van
de instellingen en zonder financiële of bestuurlijke bemoeienis van de
rijksoverheid, een waarborgfonds worden opgericht.Op dit fonds wordt in hoofdstuk 3 nader ingegaan. Op deze plaats zij echter
reeds opgemerkt dat de landelijke organen voor het beroepsonderwijs niet zullen
deelnemen in het waarborgfonds. Daarvoor wordt gekozen omdat de exploitatie
van de landelijke organen voor een substantieel groter deel wordt gedragen
door private activiteiten die niet worden bekostigd door de overheid, en het
risico vooral ligt bij die private activiteiten. Het ligt daarom niet in de
rede die risico's af te dekken via het waarborgfonds.Deze decentralisatie van huisvestingstaken en -middelen vloeit voort uit
de aanbevelingen uit het zogenaamde Heroverwegingsrapport «Doelmatigheid
van de planning en allocatie van middelen ten behoeve van de huisvesting in
het voortgezet onderwijs, het hoger beroepsonderwijs en wetenschappelijk onderwijs»
(brief aan de Tweede Kamer van 25 juni 1991, Kamerstukken II 1990/91, 16 625,
nr. 136) en het standpunt dat het toenmalige kabinet in 1991 over dat rapport
heeft bepaald (eveneens nr. 136).In deze brief werd het voornemen aangekondigd om de instellingen verder
te verzelfstandigen door de invoering van lump-sum-bekostiging voor personele,
materiële en huisvestingsmiddelen, en hieraan te koppelen het vervallen
van het «economisch claimrecht» ten aanzien van onroerende zaken,
waardoor de beschikkingsbevoegdheid ten aanzien van de onroerende zaken geheel
bij de instelling komt te rusten. Het voornemen is in de Tweede Kamer der
Staten-Generaal onder meer aan de orde geweest bij de algemene beschouwingen
op 8 oktober 1991, bij de behandeling van het regeringsstandpunt ten aanzien
van het Heroverwegingsrapport in de vaste commissie voor Onderwijs en Wetenschappen
op 24 oktober 1991 (Kamerstukken II 1991/92, 16 625, nr. 144) en op 5
november en 11 november 1992.Inmiddels is aan dat voornemen uitvoering gegeven voor de domeinen van
het hoger beroepsonderwijs (hbo) en het wetenschappelijk onderwijs (wo). Het
nu voorliggende wetsvoorstel strekt tot uitvoering van het regeringsstandpunt
voor de sector van het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie (bve-sector).Bij de voorbereiding van dit wetsvoorstel zijn vanzelfsprekend zoveel
mogelijk de ervaringen benut die zijn opgedaan met de inmiddels afgeronde
OKF-operatie (OKF = omkering kapitaaldienst financiering) in het hbo (wet
van 11 november 1993, Stb. 628). Voor de goede orde wordt nog opgemerkt dat in het onderhavige voorstel
niet de weg wordt gekozen die voor het wo is gevolgd (wet van 15 december
1994, Stb. 880), waarbij sprake is van overdracht om niet. Met betrekking
tot (onder meer) het wo was gekozen voor methodieken en randvoorwaarden die
aansluiten bij de specifieke kenmerken van de eigendomssituatie in het wo-veld.
Dit leidde tot een aanpak die gedeeltelijk anders is dan bij het hbo, namelijk
op het punt van de wijze van beëindigen van het claimrecht en op het
punt van het creëren van een gelijkwaardige uitgangspositie tussen de
instellingen.Bij het wo speelde de noodzaak tot verevening van de uitgangsposities
niet of nauwelijks. De huisvestingssituatie in het wo wordt gekenmerkt door
een redelijke kwaliteit en relatief geringe onderlinge verschillen tussen
instellingen. Om die reden was er, anders dan in het hbo, vanuit een oogpunt
van het wegnemen van onderlinge verschillen geen noodzaak een opbrengst te
realiseren. De bestaande incidentele verschillen konden langs andere weg worden
weggewerkt. Deze overweging leidde ertoe dat in het wo het vervallen van het
claimrecht om niet heeft plaatsgevonden.Het nu voorliggende wetsvoorstel omvat met betrekking tot de instellingen
voor secundair beroepsonderwijs en volwasseneneducatie, LOB's en de IPC's,
de overdracht van de volledige beschikkingsbevoegdheid ten aanzien van onroerende
zaken aan de instellingen, de uitbreiding van het systeem van lump-sum-bekostiging
voor huisvesting en, de landelijke organen en de IPC's uitgezonderd, de bekostigingsvoorwaarde
tot de oprichting van en deelname aan een waarborgfonds.Bij de vormgeving van het wetsvoorstel is gebruik gemaakt van de tekst
van de wet die de OKF-operatie regelt voor de hogescholen, door wijziging
van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (wet van 11
november 1993, Stb. 628, WHW).Voor de toelichting is gebruik gemaakt van de van belang zijnde passages
uit de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel dat leidde tot die wet
van 11 november 1993, alsmede van de relevante passages uit de behandeling
van dat laatste wetsvoorstel door de beide Kamers der Staten-Generaal.Samenvattend kan worden opgemerkt dat het nu voorliggende wetsvoorstel
omvat:a. het vervallen van de wettelijke bepalingen die het beschikkingsrecht
van de instellingen, de LOB's en de IPC's ten aanzien van de huisvesting beperken;b. bepalingen met betrekking tot de totstandkoming van en de aansluiting
van de instellingen bij het waarborgfonds;c. bepalingen met betrekking tot opheffing van een instelling;d. overgangsrechtelijke bepalingen met betrekking tot de egalisatie van
de uitgangsposities van de instellingen. 1.2. Het bve-veldHet beleidsterrein van het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie
omvat, tot aan de implementatie van de WEB, scholen, instellingen en instituten
voor:– het middelbaar beroepsonderwijs– het beroepsbegeleidend onderwijs (inclusief landelijke organen)– het vormingswerk– het deeltijds middelbaar beroepsonderwijs– het voortgezet algemeen volwassenenonderwijs– de basiseducatie.Met ingang van 1 januari 1997 zal de door de WEB geregelde educatie aanvangen;
met ingang van 1 augustus 1997 is dat het geval met de beroepsopleidingen.
De hiervoor genoemde «oude» onderwijssoorten berusten overgangsrechtelijk
nog enige tijd op de op 31 december 1995 geldende wetten en uitvoeringsbesluiten.Opgemerkt zij dat de instellingen, bedoeld in de artikelen 12.3.8. en
12.3.9., dat zijn de instituten voor doven en de beroepsopleidingen die een
voortzetting vormen van de opleidingen, verbonden aan de Hogeschool Haarlem
en aan de Hogeschool Tilburg, na de inwerkingtreding van de WEB bekostigd
blijven, en ook vallen onder de toepassing van Artikel II waarin de verevening
is geregeld.In de bekostiging van de sector basiseducatie wordt geen onderscheid gemaakt
tussen huisvestingskosten en overige kosten. De verdelingen over de instituten
vindt plaats door de beschikbare rijksmiddelen in de vorm van budgetten te
verdelen over de (samenwerkende) gemeenten op basis van een aantal objectieve
normen (waaronder demografische gegevens als aantal volwassen inwoners, aantal
inwoners van etnische minderheden, achterstanden in het opleidingsniveau van
volwassenen etc). De verdeling van het budget over de instellingen is een
gemeentelijke zaak. De via de gemeenten verstrekte middelen voor huisvesting
zijn, zoals hiervoor genoemd, een onderdeel van een lump-sum voor materiële
en personele lasten, waarin geen separate huisvestingscomponent zichtbaar
is (de uitgaven komen ten laste van het bve-budget op de OCenW-begroting);
daarom is de sector basiseducatie voor de bepaling van de middelenbehoefte
en de vaststelling van de beschikbare huisvestingsmiddelen niet meegenomen.De bekostiging van de huisvesting van de overige sectoren vindt thans
nog plaats in de vorm van geoormerkte investeringstoekenningen op basis van
de Wet op het cursorisch beroepsonderwijs (WCBO) en op de Wet op het voortgezet
onderwijs (WVO). Met uitzondering van de instituten «Haarlem»
en «Tilburg» geldt dat het deeltijds-mbo altijd verbonden moet
zijn aan een andere onderwijssoort. 2. DE UITVOERING VAN DE OPERATIE 2.1. Decentralisatie huisvestingHet vervallen van het economisch claimrecht is zoals gezegd geen doel
op zichzelf en evenmin een afdracht aan het Rijk, maar een voorwaarde om te
komen tot de beoogde decentralisatie van de huisvestings- en bestedingsbeslissingen.
Die decentralisatie van huisvestingstaken en -middelen is op haar beurt een
belangrijke stap in het proces van vergroting van de autonomie van de instellingen.
In die autonomiegedachte moet de instelling in staat worden gesteld een integrale
bedrijfsvoering te effectueren, met als doel een optimale inzet van middelen
en een versnelling van de besluitvorming.Na de invoering van OKF moet de instelling volledig vrij kunnen beschikken
over de terreinen en panden, en moet zij eventuele opbrengsten naar eigen
inzicht kunnen aanwenden. Het Rijk dient in het kader van OKF dus af te zien
van bemoeienis met het huisvestingsbeleid van een instelling. De instelling
moet vrij zijn in de inzet van de in de vorm van een lump-sum beschikbaar
gestelde middelen; dit impliceert tevens dat een instelling vrij is om zelf
te kiezen op welke wijze zij in haar financieringsbehoefte wil voorzien. Financiering
via de kapitaalmarkt hoort daar als mogelijkheid nadrukkelijk bij. De decentralisatie van huisvesting omvat resumerend een drietal aspecten:1. het overdragen van alle taken en bevoegdheden op het gebied van huisvesting
aan de instelling en, in het verlengde daarvan,2. het vervallen van het economisch claimrecht van het Rijk op grond en
opstallen;3. het ter beschikking stellen van middelen ten behoeve van huisvestingsinvesteringen
in de vorm van een normatieve lump-sum. 2.2. Overdracht taken en bevoegdhedenDe wettelijke grondslagen voor instellingen op het bve-terrein zijn thans
(nog) vastgelegd in WVO, de WCBO en de Kaderwet Volwasseneneducatie 1991 (KVE
1991). Voor huisvesting is daarnaast het Huisvestingsbesluit WVO/WCBO (1993)
van kracht, met uitzondering van de basiseducatie. Wettelijk is geregeld dat
de juridische eigendom van terreinen en gebouwen (tenzij sprake is van huur)
bij het bevoegd gezag van de instelling berust. Voor met rijksmiddelen bekostigde
investeringen dient het rijk echter vooraf toestemming te verlenen. Voorts
dient de minister bij vervreemding of bezwaring vooraf toestemming te verlenen
(art. 101 WVO; art. 3.23 WCBO). Wanneer het Rijk heeft bijgedragen in de «stichtingskosten»
van terreinen en/of gebouwen, is de instelling in het geval van vervreemding
«een bedrag» verschuldigd aan het Rijk.In de WEB is het economisch claimrecht geregeld in artikel 2.2.8. Dat
artikel houdt in dat indien het bevoegd gezag voornemens is een gebouw aan
de onderwijsbestemming van de desbetreffende instelling te onttrekken, het
Rijk kan beslissen tot herbestemming van dat gebouw. In geval van een dergelijke
beslissing wordt het gebouw overgedragen aan een daartoe door de minister
aangewezen instelling of wordt de herbestemmingsbeslissing overgeschreven
in de openbare registers. In dat laatste geval gaat de eigendom van het gebouw
over op het Rijk.Daarnaast bepaalt artikel 2.2.9, tweede lid, van de WEB dat het vervreemden
door het bevoegd gezag (anders dan in het kader van bestuursoverdracht) of
het onderwerpen aan enig recht van gebouwen enz. waarvoor een rijksbijdrage
wordt genoten, zonder toestemming van de minister nietig is.Het bedrag waarop het economisch claimrecht betrekking heeft, wordt ingevolge
artikel 2.2.8 vastgesteld op basis van de waarde en de door het bevoegd gezag
daarvoor ontvangen vergoedingen en uit eigen middelen bestede gelden.Voor huren geldt dat er sprake is van een overeenkomst tussen verhuurder
en de huurder (de instelling). Instemming van OCenW met een huur impliceert
slechts een bekostigingsovereenkomst tussen het Rijk en de instelling.Het voorliggende wetsvoorstel past de WEB zodanig aan dat alle taken en
bevoegdheden op het gebied van huisvesting worden belegd bij de instelling,
evenals het volledige eigendoms- en beschikkingsrecht van terreinen en opstallen.Zoals ook in het hbo is gebeurd zal deze regelgeving mede betrekking hebben
op de vorming en instandhouding van een onderling Waarborgfonds. Hoewel het
hbo-fonds pas een jaar bestaat, is het in die korte tijd, blijkens het eerste
jaarverslag van het waarborgfonds HBO, een nuttig en werkbaar orgaan gebleken
waarvan de individuele instellingen – desgewenst – volop kunnen
profiteren. Via het fonds kunnen aanvullende zekerheden aan financiers worden
geboden, waardoor instellingen onder gunstiger condities en tegen een lagere
rente geld kunnen aantrekken voor investeringen. Uit de recente hbo-ervaringen
blijkt dat de hooggespannen verwachtingen op dit gebied bewaarheid worden:
niet alleen konden de initiële leningen ter voldoening van
de deelnamesommen aan het Rijk zonder uitzondering worden gefinancierd, maar
ook het aantrekken van kapitaal voor nieuwe investeringen verloopt tot heden
zonder problemen. 2.3. Het vervallen van het economisch claimrechtVoor de bepaling van de wijze van het vervallen van het economisch claimrecht
zijn twee aspecten van belang:– de juridische verankering van het economisch claimrecht in de
huidige wetgeving;– de specifieke kenmerken van het betreffende onderwijsveld.De invoering van een gedecentraliseerde wijze van huisvesting en huisvestingsbekostiging
op enig moment betekent per definitie dat instellingen met verschillende uitgangsposities
starten. Immers, de ene instelling beschikt op het moment van invoering over
een modern, goed geoutilleerd bestand op maat, terwijl de andere kampt met
een ongewenst ruimte-overschot en oude gebouwen; alle varianten daartussen
komen eveneens voor.Analyses leren dat de huisvestingssituatie in het bve-veld zich kenmerkt
door aanzienlijke verschillen in omvang en kwaliteit van de huisvesting per
instelling. Om die problemen het hoofd te bieden en het uitgangspunt van «een
gelijkwaardige uitgangspositie voor iedere instelling» bij de invoering
van de lump-sum-bekostiging gestand te kunnen doen, staan in principe twee
methoden ter beschikking:1. gedurende een aantal jaren correctie op de bekostiging van de instelling,
of2. een eenmalige financiële correctie.ad 1: Aan de eerste methode (correctie op de bekostiging van de instelling)
kleven grote bezwaren. Het leidt – tot in lengte van jaren – tot
bekostiging «op maat» voor probleeminstellingen, die gepaard gaat
met een jaarlijkse – moeilijk te objectiveren – beoordeling van
OCenW en dus met een (ongewenste) blijvende bemoeienis van OCenW. Bovendien
gaat het verschaffen van extra middelen aan probleeminstellingen gedurende
lange tijd ten koste van de beschikbare middelen voor de overige instellingen.
Van de gewenste autonomievergroting en integrale bedrijfsvoering komt op die
manier weinig terecht.ad 2: Een eenmalige financiële correctie geniet derhalve sterk de
voorkeur. De dekking daarvan moet buiten de reguliere investeringsmiddelen
worden gezocht, omdat onttrekking van middelen aan dat budget onmiddellijk
een vermindering van het huisvestingsvolume impliceert, die de huisvestingssituatie
per saldo doet verslechteren.Gelet op de parallellen met het hbo-veld wordt voorgesteld om de voor
het hbo gehanteerde methode van overdracht voor een belangrijk gedeelte ook
voor het bve-veld toe te passen; vanzelfsprekend met daar waar dat nodig is
enkele veldspecifieke aanpassingen. Gekozen is nadrukkelijk voor aanpassingen
in de systematiek die leiden tot de laagste leenlast voor het veld. In het
nu voorliggende wetsvoorstel is daarom geen sprake van afdracht aan het Rijk.
Allereerst wordt de waarde van het actuele gebouwenbestand normatief gewaardeerd.
Vervolgens worden de instellingen op basis van de normatieve ruimtebehoefte
(die kan afwijken van het actuele gebouwenbestand) in een financieel gelijkwaardige
positie gebracht. Als gevolg hiervan zullen instellingen met relatief goede
huisvesting een overnamebedrag moeten betalen en instellingen met relatief
slechte huisvesting een eenmalige vergoeding ontvangen ter compensatie van
hun relatief mindere huisvestingssituatie. Het ijkmoment voor de berekening van het bedrag dat moet worden betaald
dan wel wordt ontvangen is 31 december 1996. Feitelijke verevening vindt niet
op dat tijdstip plaats omdat dan in veel gevallen per instelling zou moeten
worden verevend, terwijl instellingen ROC-vorming voorbereiden. Tevens blijkt
dat binnen het verband van een ROC al verevening plaatsvindt vanwege verschillen
in uitgangspositie tussen de instellingen die samen het ROC vormen. Daarom
wordt, voor wat betreft ROC's die in de loop van 1997 tot stand komen, een
flexibel systeem van verevening voorgesteld dat leidt tot verevening uiterlijk
8 weken nadat een besluit is genomen op grond van artikel 12.3.1 van de WEB.
Verevening met betrekking tot ROC's die op 31 december 1996 reeds waren gerealiseerd
zal plaatsvinden uiterlijk 8 weken na het tijdstip van in werking treden van
de onderhavige wet.Met de landelijke organen is afgesproken dat het vervallen van het economisch
claimrecht zonder verevening zal plaatsvinden. Landelijke organen zijn overwegend
in gehuurde gebouwen gevestigd. 2.4. Normatieve lump-sum-bekostiging a. BekostigingsgrondslagUitgangspunt van de OKF-operatie is dat de instellingen met de invoering
van OKF in staat moeten worden gesteld om duurzaam in hun ruimtebehoefte te
voorzien. De instellingen krijgen daarvoor van het rijk een pakket van «zekerheden»
mee, waarmee ze aan die doelstelling moeten kunnen voldoen. Onderdelen van
het pakket zijn een adequate bekostiging (voorzien van een bodembedrag per
instelling waarmee instellingen te allen tijde ten minste in staat worden
gesteld om aan hun OKF-verplichtingen jegens eventuele financiers te voldoen)
en een goede overgangsregeling waarmee instellingen op het moment van invoering
van OKF in onderling gelijkwaardige uitgangspositie worden gebracht. Bij het
pakket van zekerheden hoort nadrukkelijk ook het door de instellingen zelf
in het leven te roepen waarborgfonds (zie hoofdstuk 3).Grondslag voor de bekostiging per instelling is een verdeling van het
beschikbare geld op basis van een normatief systeem, waarbij het uitgangspunt
«gelijkwaardige bekostiging» maximaal tot zijn recht moet komen.
Gelet daarop ligt het voor de hand om de belangrijkste factor die de huisvestingsvraag
en dus ook de huisvestingslasten bepaalt, eveneens voor de bepaling van de
omvang van de lump-sum te hanteren: het aantal leerlingen. Het vaststellen
van een instellings-lump-sum door simpelweg het aantal leerlingen met een
eenheidsbedrag per leerling te vermenigvuldigen lijkt in dat opzicht doeltreffend
en eenvoudig. Er wordt dan echter voorbij gegaan aan het feit dat de ruimtevraag
per leerling aanzienlijk kan verschillen en afhankelijk is van de aard van
het te volgen onderwijs. Die verschillen in ruimtevraag laten zich onmiddellijk
vertalen in een per instelling variërende middelenbehoefte voor huisvesting.
In het hbo is om die reden gekozen voor de normatieve ruimtebehoefte als grondslag
voor de vaststelling van de lump-sum per instelling. Met behulp van het (door
het hbo-veld erkende en onderschreven) ruimtebehoefte model hbo kan op basis
van aantal en onderwijsprofiel van bij een instelling ingeschreven studenten,
de totale normatieve ruimtebehoefte van een instellingen worden vastgesteld.
Die ruimtebehoefte per instelling wordt jaarlijks bijgesteld en is bepalend
voor de lump-sum ten behoeve van de huisvesting in een jaar.Omdat de samenstelling van het deelnemersveld van de gezamenlijke bve-instellingen
zeer diffuus is en de ruimtevraag per leerling navenant enorm kan variëren,
is het logisch om ook voor het bve de ruimtebehoefte, waarin die
verschillen tot uiting komen, te gebruiken voor de vaststelling van de jaarlijkse
lump-sum voor huisvesting van een instelling. Het ruimtebehoeftemodel is in
overleg met het veld ontwikkeld. b. Beschikbaarheid middelenVoor de bepaling van de meerjarig beschikbare middelen voor bve-huisvesting
is het beleidsterrein 24.03 op de OCenW-begroting 1995 als uitgangspunt genomen.
De thans ingeplande huisvestingsmiddelen zijn ook uitgangspunt voor de toekomst,
uiteraard onder het voorbehoud van goedkeuring door de begrotingswetgever.De beschikbare middelen voor huisvesting zijn opgebouwd uit vijf componenten:1. de rente- en aflossingsvergoedingen voor reeds onder het OCenW-regime
aangegane, door OCenW geaccordeerde leningen (inclusief het OCenW-deel van
de recente investeringsimpuls),2. de middelen uit het bestedingsplan huren,3. de investeringsmiddelen voor grote huisvestingsvoorzieningen (het investeringsschema),4. de middelen voor kleine huisvestingsvoorzieningen, en5. de reserveringen voor een normvergoeding voor eerste inrichting, verzekeringen
etc.In de rijksbegroting en de daarbij behorende meerjarenraming zijn op dit
moment de volgende bedragen opgenomen: (in
miljoenen guldens)1997199819992000 beschikbaar267,1294,1296,7296,7eigenaarsvergoeding 50,0 50,050,0 50,0      «netto» totaal beschikbaar317,1344,1346,7346,7c. Raming middelenbehoefteUitgangspunt bij de bepaling van de middelenbehoefte voor (niet-exploitatie)
huisvestingsdoeleinden is de normatieve ruimtebehoefte. Slechts op basis van
dit criterium is een gelijkwaardige, normatieve verdeling van beschikbare
middelen mogelijk. Bekostiging op basis van het daadwerkelijk ruimtebestand
«beloont» overmaat-instellingen en «straft» instellingen
met een ruimtetekort. Bovendien wordt de prikkel om de huisvestingssituatie
doelmatiger te maken weggenomen. Het noodzaakt bovendien tot instandhouding
van omvangrijke, lastig te beheren ruimtebestanden die een jaarlijkse gegevensstroom
van de instelling naar OCenW genereren. De zogenaamde eigenaarsvergoeding,
een exploitatievergoeding aan instellingen met gebouwen in eigendom, wordt
eveneens toegevoegd aan het budget. Voor de vergelijking tussen de verschillende
huisvestingssituaties is het nodig deze eigenaarsvergoeding mee te nemen.
Alleen dan kan een integrale afweging plaatsvinden tussen enerzijds het in
eigendom hebben van gebouwen en anderzijds huren.De totale ruimtebehoefte komt op ruim 3 miljoen m2 bvo. De
ruimtebehoefte van bve-aandelen in 26 (ruim 10 000 leerlingen) verticale
scholengemeenschappen is daarbij meegeteld, niet echter de ruimtebehoefte
van de landelijke organen en de basiseducatie.Ter bepaling van de middelenbehoefte voor het gehele veld is de vervangingswaarde
op basis van de ruimtebehoefte bepaald. De totale theoretische vervangingswaarde
van de ruimtebehoefte van het totale bve-veld bedraagt op basis
hiervan ruim 4 miljard (exclusief terreinen). Als theoretische afschrijvingsperiode
is 30 jaar gehanteerd, net als in het hbo. De gehanteerde ervaringscijfers
leren dat de aanname van een theoretische levensduur van 30 jaar zonder rekening
te houden met tussentijdse renovaties de meest betrouwbare grondslag voor
macro-beschouwingen biedt.Op basis van de hiervoor genoemde aannames en de omschreven wijze van
het in een zo gelijkwaardig mogelijke uitgangspositie brengen van de instellingen
onderling, zullen de beschikbare budgetten toereikend zijn voor het dekken
van de lasten als gevolg van afschrijving en de lasten als gevolg van de leenlast
die ontstaat door de gekozen wijze van verevenen.Met de landelijke organen is afgesproken dat er tijdens een overgangsperiode
van bijvoorbeeld maximaal vijf jaar wordt uitgegaan van de nu voor deze landelijke
organen beschikbare middelen (huurvergoedingen) voor huisvesting. Na deze
vijf jaar zullen deze middelen volgens een nader (voor 1 januari 1997) overeen
te komen sleutel over de landelijke organen worden verdeeld. 3. HET WAARBORGFONDS a. Algemene risicobeperkingAlvorens nader in te gaan op de gekozen systematiek om de uiteindelijke
risico's af te dekken, wijzen de ondergetekenden op enkele beperkingen van
de gevolgen van het terugtreden van de Rijksoverheid die een vanzelfsprekend
gevolg zijn van de keuze die is gemaakt.– Het nu nog geldende bekostigingssysteem voor investeringen bevat
elementen waardoor kostenoverschrijdingen op het Rijk worden afgewenteld.
De kans dat dit gebeurt als een professioneel zelfstandig instellingsbestuur
volledig verantwoordelijk is voor een bepaalde som geld – en niet méér
dan die som van het Rijk kan betrekken – is veel kleiner.– Het belang van huisvesting met het oog op een doelmatig produktieproces
en de beeldvorming van een instelling, bevorderen de aandacht en de betrokkenheid
hiervoor binnen de instelling indien deze zelf alle beslissingen kan nemen.
Dit geldt voor zowel onderhoud en (ver-)nieuwbouw, als voor huur en verkoop.– Bij grotere huisvestingsprojecten zullen instellingen, voor projectontwikkeling,
financiering, bouwkundige deskundigheid en management, gebruik kunnen maken
van externe expertise van projectontwikkelaars, architecten, bouwkostenadviesbureaus
en dergelijke. Ook hierdoor worden risico's gemitigeerd en wordt een vergroting
van de doelmatigheid bereikt.– Het Rijk draagt er zorg voor dat onderdeel zullen zijn van de
rijksbijdrage, de bedragen die zijn gemoeid met de rente- en aflossingsverplichtingen
uit financiering van de deelnamesommen en de door de minister goedgekeurde
investeringen, de schuldresten ter zake van lopende leningen, alsmede de door
de minister goedgekeurde huurverplichtingen die na 1 januari 1997 doorlopen.– Op de in de WEB voorziene wijze vindt verantwoording en controle
plaats via de gebruikelijke financiële en bestuurlijke verslaglegging.
Daarnaast vindt aanscherping van het toezichtsinstrumentarium plaats door
toevoeging van artikel 2.8.4 in die wet, inhoudende dat het instellingsbestuur
de middelen van de instelling op zodanige wijze dient te beheren dat een behoorlijke
exploitatie en het voortbestaan van de instelling zijn verzekerd. Uit het voorgaande blijkt tevens dat de constructie die in de volgende
paragrafen wordt behandeld, dient als afdekking van een ultiem risico in uitzonderlijke
situaties. Op deze wijze blijft ook de eindverantwoordelijkheid van ondergetekenden
onaangetast; het waarborgfonds doet daaraan immers niets af. b. Het Waarborgfonds; algemeenVooraf zij hier herhaald dat de landelijke organen niet deelnemen in een
op te richten waarborgfonds. Daarvoor is gekozen omdat de exploitatie van
de landelijke organen voor een substantieel groter deel wordt gedragen door
private activiteiten die niet worden bekostigd door de overheid, en het risico
vooral ligt bij die private activiteiten. Het ligt daarom niet in de rede
die risico's af te dekken via het waarborgfonds.Elke decentralisatie zal altijd een verschuiving van de (dagelijkse) verantwoordelijkheid
met zich meebrengen. Het onvermijdelijk gevolg daarvan is ook dat er bepaalde
gevolgen zijn voor de financiële verhouding tussen instelling en Rijk.
Immers, waar beslissingsmacht wordt overgedragen, moet de verantwoordelijkheid
voor de gevolgen van beslissingen ook elders komen te liggen. Daarom is ook
in het in hoofdstuk 1 genoemde Heroverwegingsrapport gesteld dat er geen terugval
op het Rijk mag plaatsvinden, met name indien instellingen door hun gedrag
op de kapitaalmarkt in het algemeen of ten aanzien van investeringen in huisvesting
in het bijzonder in betalingsproblemen geraken.Zonder af te doen aan de autonomie van een individuele instelling, is
een constructie gevonden die voldoende financieel en bestuurlijk draagvlak
kan bieden, terwijl de financiële open-einde-regeling voor het Rijk kan
komen te vervallen. De voorwaarden die voor de overdrachtsoperatie zelf zijn
geschapen en de structurele reeks van financiële middelen die voor huisvesting
ter beschikking staat, kunnen voldoende worden geacht om de verantwoordelijkheden
van de overheid op dit punt voluit waar te maken. Dit geldt ook voor de totale
lump-sum en de daaraan gerelateerde taken van de instellingen.De constructie die is gevonden is dat aan elke instelling als bekostigingsvoorwaarde
wordt opgedragen deel te nemen in een waarborgfonds dat door de instellingen
gezamenlijk wordt opgericht en in stand gehouden. Tevens is als bekostigingsvoorwaarde
voor elke instelling opgenomen dat zij er op toeziet dat in de statuten van
het fonds de in de wet vermelde doelstelling van het fonds en enkele voorwaarden
waaronder het fonds functioneert worden opgenomen.Alleen door een door de instellingen gezamenlijk in stand gehouden waarborgfonds
kan de in dit verband beoogde doelstelling worden gerealiseerd. Het wordt
niet haalbaar geacht dat elke individuele instelling een voldoende dekking
realiseert. In de wet is evenwel ook bepaald dat aan bijzondere instellingen,
onder voorwaarden, ontheffing kan worden verleend van de verplichting tot
mede-oprichting en aansluiting bij het fonds op grond van bedenkingen van
godsdienstige of levensbeschouwelijke aard.Gezamenlijke instandhouding van een waarborgfonds wil niet zeggen dat
de gezamenlijke instellingen de bestuursverantwoordelijkheid van een financieel
minder sterke instelling zouden moeten dragen. Dat zou de autonomie van een
instelling, en daarmee ook haar verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van
het onderwijs en het voorzieningenniveau, ondergraven. Derhalve wordt onder
meer bepaald dat het fonds onafhankelijk van de instellingen functioneert.
Die voorwaarden gelden echter niet rechtstreeks het fonds, omdat dit gelet
op de doelstellingen van de operatie ook volledig onafhankelijk van het Rijk
moet opereren. Het is dus uiteindelijk aan de instellingen om de vormgeving
van het fonds nader te bepalen, en gezamenlijk de taken van het fonds te bepalen.
Daardoor kan een evenwicht ontstaan tussen autonomie van de instellingen
en een doelmatige taakuitoefening van het fonds. Door een adequate vormgeving
van het fonds dragen de instellingen bij aan het realiseren van de doelstellingen
van de gehele operatie.Door deze constructie wordt – ondanks het ontbreken van het Rijk
als terugvalpositie en zij het op andere wijze – voldaan aan de grondwettelijke
verantwoordelijkheid van de overheid te zorgen voor continuïteit van
het onderwijsaanbod, en aan de grondwettelijke waarborgen voor de vrijheid
van organisatie en inrichting van de bijzondere instellingen.Het is in verband met de afdekking van het uiteindelijk risico noodzakelijk
dat wettelijk – als bekostigingsvoorwaarde – wordt vastgelegd
dat alle instellingen bij een waarborgfonds, dat door de gezamenlijke instellingen
zal worden opgericht, zijn aangesloten. Het bedrijfsmatig volledig zelfstandig
opereren van instellingen brengt immers van nature grotere risico's met zich
mee.Onderwijsinstellingen zouden zich bij begrotingsoverschrijdingen tot de
overheid kunnen wenden. Om, mede gelet op bovenbedoelde risico's, hiertegen
een dam op te werpen, achten ondergetekenden het, naast de hiervoor onder
a bedoelde risico-beperkingen als vanzelfsprekend gevolg van de gemaakte keuze,
noodzakelijk dat door de instellingen een terugvalmogelijkheid wordt gecreëerd
waardoor rente- en aflossingsverplichtingen kunnen worden nagekomen in situaties
van betalingsproblemen.Deze terugvalmogelijkheid is nader te omschrijven als de garantiefunctie.
Het fonds vervult daarmee een functie die direct met de bekostiging door middel
van een lump-sum samenhangt en dus tot de kern van de terugvalmogelijkheid
behoort.Andere opties, zoals een wettelijk systeem met kaders en regels, passen
niet bij de beoogde verzelfstandiging, omdat de overheid dan te zeer betrokken
blijft. Hetzelfde geldt voor constructies vergelijkbaar met artikel 12 van
de Financiële verhoudingswet 1984, die evenmin passen ten aanzien van
het bijzonder onderwijs.Naast het garanderen dat instellingen hun betalingsverplichtingen uit
leningen nakomen, dient dit fonds er in tweede instantie toe om, vanuit een
onderlinge solidariteit, maatregelen te doen treffen om te voorkomen dat onverhoopte
financiële problemen van een instelling – waardoor dan ook ontstaan –
alsnog op het Rijk kunnen worden afgewenteld. De autonomie van instellingen
houdt immers in dat zij zelf verantwoordelijk zijn voor het totale bedrijfsmatig
functioneren, inclusief de gevolgen van tegenvallende instroomcijfers en andere
prognoses en financiële tegenvallers. Deze moeten worden opgevangen door
tijdige sanerende maatregelen ten aanzien van het bedrijfsproces. Op deze
saneringsfunctie van het fonds wordt onder c2 ingegaan. Een instellingsbestuur
heeft zelf het instrumentarium in handen om aan die functie inhoud te geven.Het waarborgfonds is geen bestuursorgaan. Of een orgaan een bestuurs-
of administratief orgaan is, wordt doorgaans beoordeeld aan de hand van het
antwoord op de vraag of het orgaan een bestuurstaak uitoefent en of het beschikt
over publiekrechtelijke bevoegdheden zoals de bevoegdheid bindend recht vast
te stellen of beschikkingen af te geven (kan ingrijpen in de rechtsverhoudingen
tussen personen of rechtspersonen of eenzijdig bindende besluiten kan nemen).
Er moet dus sprake zijn van het bij wet opdragen van een overheidstaak aan
het fonds en de aanwezigheid van publiekrechtelijke bevoegdheden.Het waarborgfonds waarvan sprake is in het voorgestelde artikel 2.8.1
van de WEB voldoet aan geen van deze criteria.Artikel 2.8.1 geeft aan de instellingen als bekostigingsvoorwaarde de
opdracht een rechtspersoon op te richten «die zich ten doel stelt zich
borg te stellen voor de nakoming van rente- en aflossingsverplichtingen,
voortvloeiend uit de door het bevoegd gezag van de instelling aangegane leningen».
Aan het fonds is niet het overheidstoezicht op de financiële positie
van de instellingen opgedragen. De taken die het fonds uitoefent zijn privaatrechtelijk
van aard en vloeien voort uit het arrangement tussen de instellingen en het
fonds, waarbij in de wet enkele taken zijn vermeld die de instellingen in
de statuten van het fonds ten minste moeten opdragen. Voor de uitoefening
van deze taken is het fonds niet bekleed met publiekrechtelijke bevoegdheden.
Het fonds neemt geen beschikkingen en kan geen bindende regels vaststellen.
De voorwaarden die het fonds ten aanzien van de financiële situatie van
een instelling kan stellen zijn gekoppeld aan de taak van het fonds om de
leningen van de instelling te garanderen. In verband daarmee heeft het fonds
belang bij een evenwichtige financiële positie van de instelling. Vanuit
die privaatrechtelijke verhouding kan het fonds voorwaarden stellen. Het feit
dat bij wettelijke regeling als bekostigingsvoorwaarde aan de instellingen
wordt opgedragen een dergelijk fonds tot stand te brengen betekent niet dat
een bestuursorgaan wordt ingesteld. Om dit laatste te benadrukken is in dit
voorstel een regeling opgenomen die beknopter is dan de regeling die voor
het hbo is gerealiseerd. Het materiële effect dat wordt beoogd is echter
gelijk.De beknopte regeling geeft de instellingen gezamenlijk de taak en de mogelijkheid
om de precieze taken en werkwijzen van het fonds vorm te geven en daarmee
een evenwicht te bereiken tussen de bevoegdheden van de autonome aan het waarborgfonds
deelnemende instellingen en de bevoegdheden die aan het waarborgfonds worden
gegeven teneinde het fonds in staat te stellen de opgedragen taken naar behoren
te kunnen vervullen. De statuten van het waarborgfonds zullen een weerspiegeling
moeten zijn van de afwegingen die door de gezamenlijke deelnemende instellingen
zijn gemaakt. c. Functies van het fondsHierboven is opgemerkt dat voor de instellingen als bekostigingsvoorwaarde
geldt om deel te nemen aan een waarborgfonds en om er voor te zorgen dat in
de statuten van het fonds in ieder geval worden opgenomen enkele in de wet
genoemde voorwaarden waaronder het fonds functioneert. Daarmee wordt bereikt
dat het fonds, zonder dat door de wetgever tot in detail wettelijk wordt voorgeschreven
hoe het fonds haar activiteiten inricht, een aantal functies kan vervullen.
Op deze functies wordt onderstaand ingegaan. Daarbij wordt er op gewezen dat
geen toekomstige werkelijkheid wordt weergegeven maar dat mogelijkheden worden
beschreven van het functioneren van het fonds. Zoals hierboven reeds werd
opgemerkt is het evenwel de bevoegdheid van de gezamenlijke instellingen de
precieze taken en werkwijzen van het fonds vorm te geven. Het karakter van
de hieronder volgende toelichting is derhalve dat uitgangspunten worden aangegeven
van de werkwijze van het fonds. c1. De garantiefunctieMet het geheel verlaten van de à fonds perdu-bekostiging en de
volledige invoering van de lump-sum-bekostiging is het noodzakelijk om een
garantie te scheppen en aldus – op basis van onderlinge solidariteit –
tegenover de financiers de door hen gewenste zekerheid te verschaffen. Het
kan dan niet zo zijn dat instellingen zich niet aan het fonds committeren.
Het Rijk zal immers op geen enkele wijze garant staan voor leningen die de
instellingen aangaan, ook niet voor die leningen die buiten de sfeer van de
huisvesting vallen.Door het bestaan van een fonds kan aan de financiers de zekerheid worden geboden die nodig is om alle leningen van elke aangesloten
instelling te faciliteren. Bovendien kan zo een gunstiger rentepercentage
worden bedongen, ongeacht of er sprake is van een centraal financieringsarrangement
of van decentrale arrangementen en ongeacht het doel van de lening.De instellingen moeten in de statuten opnemen dat een borgstelling door
het waarborgfonds niet kan worden geweigerd indien een instelling aan de eisen
die aan de borgstelling mogen worden verleend, heeft voldaan. Het fonds kan
er echter behoefte aan hebben om in de fase van de initiële overdrachtsoperatie
aan borgstelling algemene voorwaarden van financiële aard te verbinden
met betrekking tot de te borgen lening. Door het stellen van voorwaarden die
voor alle deelnemende instellingen gelijkelijk gelden, en die bovendien een
algemeen karakter moeten hebben, zal het fonds de mogelijkheid hebben om niet
borg te hoeven staan voor bepaalde risicovolle leningvormen. Gedacht kan worden
aan leningen in buitenlandse valuta en aan leningen die aan een index zijn
gekoppeld.Het is echter niet ondenkbaar dat, indien de financiële toestand
van de desbetreffende instelling daartoe dwingend aanleiding geeft, er voor
latere leningen wel een zekere beleidsvrijheid van het fonds is om extra voorwaarden
te stellen aan borging van leningen. Een dergelijke situatie kan zich voordoen
als het fonds constateert dat een instelling op termijn haar verplichtingen
uit leningen niet meer zal kunnen nakomen. Alsdan is het een redelijke eis
van het fonds om van de instelling te verlangen dat deze eerst een saneringsplan
vast stelt, wil een lening kunnen worden aangegaan waarop een borgstelling
kan worden verkregen.Tot slot merken de ondergetekenden nog op dat een instelling er wel voor
kan kiezen om investeringen volledig uit eigen middelen te betalen dan wel
om bijv. gemeentegarantie te verwerven. c2. De saneringsfunctieDe saneringsfunctie is in het waarborgfonds ingeweven als automatisch
gevolg van het feit dat het fonds door het verlenen van een borgstelling,
aangesproken kan worden op de betalingsverplichtingen van een instelling.
Uit die functie vloeien voor het fonds belangen voort die, afhankelijk van
de situatie die aan de orde is, kunnen leiden tot aanbevelingen aan instellingen,
dan wel tot meer dwingende eisen aan de instellingen tot het treffen van een
saneringsplan.De saneringsfunctie van het waarborgfonds als hier omschreven, hoeft niet
strijdig te zijn met de eisen van bedrijfsmatige autonomie van de instellingen.
In de uitzonderingssituaties waarvoor deze constructie is bedoeld, zal de
instelling zelf kunnen bewerkstelligen dat zij financieel weer gezond wordt.
De bekostiging van het onderwijsproces door de rijksoverheid is daarvoor een
adequate grondslag.Met de saneringsfunctie heeft het waarborgfonds een instrument waardoor
het mogelijk wordt dat een deelnemende instelling wordt geholpen om haar voortbestaan –
in financiële zin – veilig te stellen. Zo wordt en passant voorkomen
dat een uit de hand gelopen probleem tenslotte toch op het Rijk zal worden
afgewenteld.Het saneringsplan kan dan het centrale instrument zijn voor het opereren
van het waarborgfonds, in situaties van financiële problemen.Het saneringsplan zal dan – in conceptvorm – de basis zijn
voor overleg met het fondsbestuur, waarbij beide partijen hun specifieke inbreng
hebben. Verwacht kan worden dat een uiteindelijk vastgesteld saneringsplan
een plan van aanpak zal bevatten om de instelling weer gezond te maken, rekening
houdend met de voorwaarden die het waarborgfonds noodzakelijk acht. Omdat
een saneringsplan via de binnen de instelling geldende besluitvormingsprocedures
wordt vastgesteld en daardoor de bevoegdhedenstructuur niet wordt aangetast,
is de zelfstandigheid van de instelling gewaarborgd.De reikwijdte van het saneringsplan zal niet beperkt hoeven zijn tot bepaalde
onderdelen van de bedrijfsvoering, omdat het gaat om één budget
voor alle kostensoorten, en de instellingen de mogelijkheid hebben om met
budgetten tussen kostensoorten te schuiven en met verschillende oogmerken
leningen aan te gaan. De reikwijdte van de saneringsfunctie loopt dan ook
parallel met de reikwijdte van de garantiefunctie.De keuze voor autonomie van instellingen zou er toe kunnen leiden dat
negatieve ontwikkelingen zo ver doorschieten dat er een vrijwel niet te saneren
situatie ontstaat. Hoewel instellingsaccountants en de desbetreffende minister
jaarlijks de algemene positie van instellingen beoordelen, zal ook het waarborgfonds
kunnen verlangen dat zij jaarlijks – en niet alleen op het moment dat
deze verzoekt om borging van een lening – inzicht verkrijgt in de begroting
en het verslag van de instellingen. Het waarborgfonds kan alsdan de financiële
situatie beoordelen en in gevallen waarin het problemen voorziet, aan die
instelling een signaal afgeven. Dat signaal kan inhouden dat maatregelen nodig
zijn of dat – bij ongewijzigd beleid – een niet saneerbare situatie
dreigt te ontstaan en derhalve het voortbestaan van de instelling wordt bedreigd.
Het is in die situatie aan de instelling om te besluiten op welke wijze op
deze preventieve functie van het fonds wordt gereageerd.Een dergelijk signaal heeft echter geen rechtsgevolg.Met deze beoordeling van de financiële positie van de instelling
kan recht worden gedaan aan de privaatrechtelijke onderlinge solidariteit
van de instellingen. Van de zusterinstellingen die het fonds financieel dragen,
kan immers niet worden gevraagd om ongezien nieuwe financiële risico's
af te dekken.De instelling blijft in die zin autonoom dat zij kan besluiten een lening
(nog) niet aan te gaan als het fonds aantoont dat een borging zonder gelijktijdig
saneringsplan een onaanvaardbaar risico voor het financieel evenwicht betekent.
In feite is dit ook de enige casuspositie, afgezien van de mogelijkheid dat
een aanvraag niet voldoet aan de algemene voorwaarden waaronder borgstelling
wordt verleend, waarin het fonds kan weigeren een lening te borgen.Er zullen zich ook situaties kunnen voordoen dat de saneringsfunctie van
het fonds een imperatief karakter zal hebben en een instelling een saneringsplan
zal moeten vaststellen. Zo'n situatie is denkbaar indien:1. een instelling aan het fonds om borgstelling verzoekt voor een lening
die zij wil aangaan en het fonds voorziet dat de totale schuldpositie van
de instelling op termijn tot moeilijkheden zal leiden;2. de instelling meldt dat zij verwacht niet al haar verplichtingen uit
leningen na te kunnen komen;3. het fonds feitelijk betalingsverplichtingen overneemt.Hiervoor werd reeds opgemerkt dat de inrichting van het waarborgfonds
een zaak van de gezamenlijke instellingen is. Dat geldt voor de garantiefunctie
evenzeer als voor de saneringsfunctie. De systematiek voor het functioneren
van het fonds kan dan ook zo worden ingericht dat de garantiefunctie in beginsel
los staat van de beperkte saneringsfunctie. Ook de toezichthoudende functie
van het fonds kan uiterst beperkt zijn, omdat die alleen betrekking hebben
op instellingen die financieel in de gevarenzone zijn gekomen.Bovendien hoeft de taak van het fonds ook niet het gehele functioneren
van de instellingen te betreffen, maar slechts de financiële positie
en dan alleen in verband met borgstelling voor leningen. Voorts
hoeft dit toezicht op instellingen geen doorlopende zaak te zijn, maar kan
het het gericht zijn op ijkmomenten. De instelling zal nooit onder bestuurlijke
curatele komen. Wel zal de instelling kunnen worden gehouden tot het nemen
van adequate maatregelen op basis van een realistisch saneringsplan, indien
zich een van de drie situaties voordoet die hierboven zijn opgesomd. Die bestuurlijke
verantwoordelijkheid van de instelling is altijd aanwezig, maar het kan ook
tot de taak van het fondsbestuur worden gerekend om, op basis van georganiseerde
solidariteit, hieraan te herinneren.Echter, het publiekrechtelijke toezichtsinstrumentarium van de minister,
dat wel het volledig instellingsfunctioneren betreft, blijft hiernaast volledig
intact. Van overdracht van het (materieel) toezicht van de minister aan het
fonds is geen sprake.De desbetreffende minister behoudt ten aanzien van de begroting en de
jaarrekening dan ook volledig zijn huidige positie.Een geschillenregeling is ter nadere invulling aan de instellingen. Vastgelopen
onderhandelingen kunnen aldus worden opgelost. Het is mogelijk dat hierna
nog een procedure tussen de instelling en het fonds bij de burgerlijke rechter
volgt. Een en ander kan zich bijvoorbeeld voordoen als de instelling meent
dat het fonds onredelijke of met de wet strijdige voorwaarden in het saneringsplan
opgenomen wenst te zien, of in strijd met de statuten handelt.De eisen die het fonds aan de instelling stelt zijn privaatrechtelijk
van aard.Uit de wet vloeit voort dat voorwaarden in het kader van te borgen leningen
niet in strijd mogen komen met de vrijheid van organisatie en inrichting van
het onderwijs binnen de instellingen. Zoals hierboven is uiteengezet blijft
de instelling voorts volledig «baas in eigen huis». Het bestuur
is echter wel verantwoordelijk voor mismanagement en kan geen beroep doen
op extra middelen indien van mismanagement, bijvoorbeeld in de vorm te ambitieuze
plannen en te risicovolle financiering, sprake is.Voor de goede orde merken ondergetekenden op dat deze systematiek niet
uitsluit dat een instelling failliet zou kunnen gaan. Zulks is uitdrukkelijk
niet beoogd en bestaat evenmin onder de vigerende regelingen; zo'n waarborg
zou nog minder passen in de benadering van zelfstandige en verantwoordelijke
instellingen. c3. De vulling van het fondsDe ondergetekenden menen dat er voldoende aanwijzingen zijn gegeven en
voorwaarden zijn geschapen om de haalbaarheid van deze operatie te mogen veronderstellen.
Het onderpand in de vorm van het gebouwenbestand, de structurele middelenreeksen
die worden verwerkt in de rijksbijdrage, het waarborgfonds en de financiële
constructies ten aanzien van waardebepaling en verevening, geven alle aanleiding
voor die veronderstelling.Het ligt niet in het voornemen dat het Rijk bijdraagt aan de initiële
vulling van het fonds anders dan ten laste van middelen die reeds voor het
bve-veld beschikbaar zijn gesteld. Het kabinet gaat bij deze operatie uit
van strikte budgettaire neutraliteit.Overigens wijzen zij er op dat niet beslist noodzakelijk is dat alle middelen
daadwerkelijk als liquide middelen in het fonds moeten worden gestort. Andere
constructies zoals trekkingsrechten zijn denkbaar. Het wetsvoorstel laat de
wijze van instandhouding volledig vrij, mits het functioneren van het fonds
is verzekerd. d. OverigDe functie van het waarborgfonds is hierboven beschreven.Niet is beoogd dat het waarborgfonds tegelijk ook een verzekeringsfunctie,
een kredietbemiddelingsfunctie, een bankiersfunctie of een andere functie
uitoefent. Daarmee wordt voorkomen dat vermenging van belangen plaatsvindt,
waardoor bevoegdheden en verantwoordelijkheden van minister of instellingsbestuur
vervagen. Een verwevenheid van functies kan tot een te centrale positie van
het fonds – en dus indirect van de financiers – leiden, waardoor
het zelfstandig functioneren van de instelling in het gedrang kan komen.Desgewenst kunnen de instellingen voor andere functies – bijvoorbeeld
een bemiddelings- of financieringsfunctie – eveneens al of niet onderling
een rechtspersoon oprichten. Er zijn echter geen overwegingen die ertoe leiden
dat de rijksoverheid de instelling van dergelijke rechtspersonen door middel
van een bekostigingsvoorwaarde zou moeten bevorderen.Het is ook noodzakelijk dat het waarborgfonds juridisch en feitelijk volledig
zelfstandig ten opzichte van de instellingen, de overheid en andere rechtspersonen
functioneert. De relatie van de instellingen met het fonds zal in de statuten
zodanig moeten worden vastgelegd dat besluitvorming onafhankelijk van de instellingen
of de financiers tot stand komt.Gelet op de wettelijke eis van aansluiting kan statutair niet worden bepaald
dat bekostigde instellingen als deelnemer aan het fonds geroyeerd kunnen worden.
Het enige instrument – naast bestuurlijk overleg – dat het fonds
in handen heeft, is het formuleren van de voorwaarden die eraan bijdragen
dat de instelling in betalingsproblemen zichzelf weer financieel gezond maakt.
De instelling die zich niet aan de uiteindelijke voorwaarden wenst te binden,
of zich daaraan niet houdt, zal de iure niet meer voldoen aan de voorwaarden
voor bekostiging.De constructie van het waarborgfonds die is gekozen voegt iets toe, namelijk
een garantiefunctie met beperkte sanerende werking, zonder aan politieke of
grondwettelijke verantwoordelijkheden te derogeren. Het fonds krijgt een taak
naast de aan de minister toekomende bevoegdheden. Het betreft hier een taak –
beter gezegd een functie – van het fonds enerzijds en een bevoegdheid
van de minister anderzijds. Die functie van het fonds staat ook naast die
bevoegdheid van de minister en treedt niet in de plaats daarvan.Vanwege de deelnameplicht die tevens een instandhoudingsplicht impliceert,
kan het waarborgfonds weliswaar worden opgeheven, maar niet zonder dat daarvoor
door de instellingen een volwaardig alternatief is gecreëerd. Zou opheffing
toch plaatsvinden, dan wordt niet voldaan aan deze voorwaarde voor bekostiging.In verband met de betekenis van het begrip «aansluiting» is
het noodzakelijk om in algemene zin in de wet vast te leggen dat de instellingen
zorgdragen voor een adequate voeding. Dat wil zeggen dat het fonds een zodanige
omvang moet hebben, respectievelijk zodanige trekkingsrechten kan uitoefenen,
dat het functioneren van het fonds is verzekerd.Het bedrag dat in het op te richten waarborgfonds zal worden gestort,
zal in eerste instantie zijn afgestemd op de resultaten van de onderhandelingen
tussen de instellingen en de financiers. Deze fondsmiddelen en afdrachten
ter dekking van eventuele latere leningen blijven ter beschikking staan van
de instellingen. Eventuele rente-inkomsten van het fonds zullen ook aan de
instellingen ten goede kunnen komen (artikel 2.8.2, derde lid, onder e). De geschetste positionering van het waarborgfonds vereist een zelfstandige
en deskundige uitvoeringsorganisatie. De kosten die dit met zich meebrengt,
zullen bestreden moeten worden uit de bijdragen van de instellingen, uit doelmatigheidswinst,
en uit de rente-opbrengsten uit het fonds.Wat de bestuurslasten voor de instellingen betreft wijzen de ondergetekenden
op de in de praktijk zeer beperkte functie die het waarborgfonds vervult.
Het aantal personen dat een dergelijk fonds bemenst zal, zoals ook de praktijk
van het Waarborgfonds hbo leert, zeer gering zijn. Voorts wijzen ondergetekenden
er op dat het intensieve verkeer tussen instelling en departement volledig
vervalt en dat ook nu reeds de instellingen een eigen huisvestingsbeleid voeren.
Voorzichtigheidshalve menen de ondergetekenden er goed aan te doen op dit
punt geen overspannen verwachtingen te koesteren. Zij gaan er echter wel van
uit dat op langere termijn ook qua bestuurslasten doelmatigheidswinst geboekt
moet kunnen worden. Op grond van bedenkingen van godsdienstige of levensbeschouwelijke
aard kan een instelling ontheffing worden verleend van de plicht zich bij
het waarborgfonds aan te sluiten. Het bevoegd gezag zal in dat geval moeten
aantonen dat een afdoende andere voorziening is getroffen voor het waarborgen
van het voortbestaan van de instelling. In voorkomende gevallen zal daarover
van geval tot geval door de desbetreffende minister een voor beroep vatbare
beslissing moeten worden genomen. Overigens is in het hbo door geen enkele
hogeschool op deze ontheffingsmogelijkheid een beroep gedaan. Er is derhalve
geen ervaring mee. e. ResuméDe hierboven geschetste systematiek die uitgaat van bedrijfsmatige zelfstandigheid,
legt de basis voor een structurele aanpak van de instellingen die met financiële
problemen te kampen krijgen. Zij maakt het mogelijk dat – op basis van
onderlinge solidariteit – het voortbestaan van de instelling wordt gewaarborgd,
met behoud van zelfstandigheid.Resumerend zijn de wettelijke voorwaarden:1. De instellingen houden een waarborgfonds in stand. Deze voorwaarde
impliceert een loskoppeling van het Rijk.2. Het fonds is een privaatrechtelijke rechtspersoon zonder winstoogmerk,
waarin beslissingen onafhankelijk van de deelnemende instellingen, financiers
en de overheid tot stand komen.3. Elke instelling is bij het waarborgfonds aangesloten, met uitzondering
van de instellingen die op grond van artikel 2.8.1, vierde lid, ontheffing
van die verplichting hebben gekregen.4. De instellingen gezamenlijk maken door financiële bijdragen een
adequaat functioneren van het fonds mogelijk.Voor de nadere inrichting van het fonds zijn de aangesloten instellingen
volledig verantwoordelijk. Die verantwoordelijkheid strekt zich onder meer
uit over een tijdige oprichting van het fonds en over zaken als bestuurlijke
en beheersconstructies, de formulering van algemene voorwaarden waaronder
borgstelling wordt verleend, de aanwezigheid van adequate beoordelingscriteria
voor saneringsplannen en het toezicht op de uitvoering van saneringsplannen,
formulering van regresrechten, gevolgen van opheffing of beëindiging
van de activiteiten van de instelling, een beleggingsstatuut, een geschillenregeling,
de wijze van (aan-)vulling van het fonds, administratieve inrichting en de
verantwoording van het beleid van het fonds jegens de aangesloten instellingen. 4. EFFECTEN VAN BEËINDIGING VAN DE BEKOSTIGING EN
OPHEFFINGOnafhankelijk van een beslissing omtrent beëindiging van de bekostiging,
kan zich de situatie voordoen dat een instelling wordt opgeheven. Dan ontstaat
de vraag naar de afwikkeling van die opheffing. In een dergelijke situatie
kan er een negatief dan wel positief saldo overblijven. In dit verband is
niet aan de orde een opheffing bij of na fusie.De aansprakelijkheid voor een negatief saldo stellen de ondergetekenden
zich als volgt voor.Indien een bijzondere instelling in financiële moeilijkheden geraakt
waar zij niet op eigen kracht noch met hulp van het waarborgfonds kan uitkomen,
is het, tenzij een fusiepartner of een andere financier wordt gevonden, onontkoombaar
dat het faillissement van de rechtspersoon die de instelling in stand houdt,
wordt uitgesproken. Of dit op verzoek van één of meer schuldeisers
geschiedt, of op verzoek van de rechtspersoon die de instelling in stand houdt,
is in dit verband om het even. Op de afwikkeling van dit faillissement is
onverkort de Faillissementswet van toepassing; voor een speciale wettelijke
regeling ontbreekt immers elke grond.Faillissement of opheffing van een openbare instelling vanwege de precaire
situatie, is in beginsel niet uitgesloten; de afwikkeling van schulden zal
echter steeds voorzien in een regeling die schuldovername door het instandhoudende
overheidslichaam als vast onderdeel heeft.Voor de situatie dat bij opheffing een batig saldo resteert, is er wel
een aparte wetsbepaling wenselijk. Immers, gedurende een lange periode zijn
rijksmiddelen die voor onderwijsdoeleinden zijn bestemd naar de instelling
gevloeid. Het is dan vanzelfsprekend dat zeker is gesteld dat de resterende
middelen opnieuw overeenkomstig het oorspronkelijke doel en onder dezelfde
politieke verantwoordelijkheid worden ingezet. Voor een nadere uiteenzetting
wordt verwezen naar de artikelsgewijze toelichting bij artikel I, voor zover
het artikel 2.8.2 van de WEB betreft. 5. FINANCIËLE GEVOLGENDe berekeningsgrondslagen worden normatief bepaald en vastgelegd in een
algemene maatregel van bestuur. Het vastleggen van de berekeningsuitkomsten
per instelling geschiedt – zoals reeds is uiteengezet – krachtens
die algemene maatregel van bestuur in de vorm van ministeriële beschikkingen.Zoals in hoofdstuk 3 is uiteengezet, dragen de instellingen zelf de zorg
voor de oprichting en adequate vulling van het waarborgfonds.De huidige beschikbare centrale huisvestingsbudgetten voor investeringen,
annuïteiten, rente en aflossing, huur, groot onderhoud, eerste inrichting
en verzekeringen zullen worden toegevoegd aan de rijksbijdrage bve, als onderdeel
van de lump-sum. De huidige ontvangsten uit verkoop van onroerende zaken,
zoals geraamd op hoofdstuk IX-B van de rijksbegroting, worden hierop in mindering
gebracht, aangezien het Rijk per 1 januari 1997 geen opbrengsten uit verkoop
van onroerende zaken meer zal ontvangen.Daarnaast wordt met de overdracht van de verantwoordelijkheid voor de
huisvesting aan de instellingen nadrukkelijk een grotere doelmatigheid van
de besteding van de daartoe ter beschikking gestelde middelen verwacht. De wijze waarop de huisvestingsmiddelen onderdeel van de rijksbijdrage
gaan uitmaken, zal worden uitgewerkt in algemene maatregelen van bestuur op
basis van de artikelen 2.2.1, 2.3.1 en 2.4.1 van de WEB. 6. OVERLEG EN ADVIES 6.1. OverlegIn augustus 1995 heeft overleg met daartoe gemachtigde vertegenwoordigers
van het bve-veld geleid tot overeenstemming over de methodiek van overdracht
van gebouwen en terreinen en de verevening van de verschillen in uitgangspositie
tussen de instellingen. Deze methodiek is nader uitgewerkt en vastgelegd in
een overeenkomst, gedateerd 20 februari 1996, tussen de beide ondergetekenden
enerzijds, en de daartoe door de instellingen gemandateerde voorzitters van
het Samenwerkingsverband BVE en de AOC-raad anderzijds. In deze overeenkomst
is opgenomen het enige verschil van mening dat resteert, namelijk de waardebepaling
van de aanwezige gebouwen in juridisch eigendom van de instellingen. De ondergetekenden
hebben deze waarde bepaald op identieke wijze als destijds door het hbo is
gekozen en ook in het wo is toegepast, namelijk door het hanteren van een
normatieve half lineaire en half annuïtaire afschrijvingsmethodiek. De
vertegenwoordigers van de instellingen persisteren op een lineaire afschrijvingsmethodiek.
Als gevolg daarvan zou het gebouwenbezit een veel lagere restwaarde hebben
en zou de investeringsbehoefte en de daarvoor benodigde structurele middelenreeks
beduidend hoger zijn. Voor ondergetekenden blijft het uitgangspunt dat de
beschikbare structurele middelen voldoende zijn om de huisvesting tenminste
op het huidige niveau in stand te houden. Een van de doelstellingen van de
operatie is een efficiëntere aanwending van de beschikbare middelen die
door de begrotingswetgever beschikbaar worden gesteld. Anders dan in het Heroverwegingsonderzoek
«Doelmatigheid Huisvesting VO en HO» (1991) werd voorgesteld,
wordt de te behalen efficiencywinst ten volle aan het bve-veld gelaten. Er
vindt derhalve geen verlaging van de structurele middelen plaats. Op deze
wijze is de operatie voor het Rijk bedrijfseconomisch verantwoord en voor
zowel instellingen als het Rijk budgettair strikt neutraal. 6.2.1 Advies OnderwijsraadDe Onderwijsraad bracht bij brief van 20 december 1995, kenmerk 950003321/2B
S, op verzoek van ondergetekenden advies uit over dit wetsvoorstel.Ondergetekenden zijn erkentelijk voor dit advies en met name voor de snelheid
waarmee het werd uitgebracht.De Onderwijsraad kan in het algemeen instemmen met het voorstel en constateert
dat in het voorliggende wetsvoorstel rekening is gehouden met opmerkingen
van principiële en practische aard die werden gemaakt in het advies bij
een gelijksoortig wetsvoorstel met betrekking tot het hbo. Op enkele onderwerpen
die de Onderwijsraad thans niettemin aan de orde stelt, wordt hieronder gereageerd.
Een aantal andere opmerkingen van de Onderwijsraad hebben geleid tot aanpassing
van de memorie van toelichting.De Onderwijsraad constateert uit een vergelijking van het onderhavige
voorstel met de regeling die is getroffen voor het hbo-veld (Wet van 11 november
1993, Stb. 628 tot wijziging van de WHW) dat in het onderhavige voorstel slechts
deelname aan het waarborgfonds een bekostigingsvoorwaarde is, terwijl in de
regeling die voor het hbo-veld is vastgesteld, allerlei concrete taken van
het fonds als bekostigingsvoorwaarde zijn opgelegd. De Onderwijsraad vraagt
zich vervolgens af of deze gewijzigde inzichten niet tot wijziging
van de WHW moeten leiden. Ondergetekenden zijn van oordeel dat zulks niet
het geval hoeft te zijn. De regeling zoals die voor het hbo-veld is vastgesteld,
functioneert op dit moment formeel en materieel naar behoren. Het feit dat
weliswaar thans vanwege gewijzigde inzichten een meer summiere regeling voor
het bve-veld wordt voorgesteld, hoeft niet noodzakelijk tot aanpassing van
reeds bestaande regelingen te leiden. 6.2.2 Advies Raad van StateDe Raad van State heeft in zijn advies van 13 maart 1996, W05.95.0663
voorgesteld om in de memorie van toelichting aan te geven waarom op sommige
onderdelen de wet van 11 november 1993, (Stb. 628), die uitgangspunt is geweest
voor het voorstel, niet is gevolgd. Dat advies is aanleiding geweest om de
memorie van toelichting op een aantal plaatsen te verduidelijken. 7. ARTIKELEN Artikel I onderdeel A (artikel 1.1.1)Dit onderdeel betreft toevoeging van een begripsbepaling, in verband met
het nieuwe artikel 2.8.1. Artikel I onderdeel B (artikel 1.1.3)In de nieuwe titel 8 die aan hoofdstuk 2 wordt toegevoegd wordt de deelname
aan het waarborgfonds geregeld alsmede de gevolgen van het vervallen van het
economisch claimrecht van de huisvesting in de situatie van opheffing van
een instelling. Die artikelen zijn een bekostigingsvoorwaarde voor de bijzondere
instellingen en een regel voor de openbare instellingen in de bve-sector.
Dat wordt in deze uitbreiding van artikel 1.1.3 neergelegd. Artikel I onderdeel C (artikel 1.3.2)Het voorgestelde artikel omtrent het waarborgfonds is een regel voor de
openbare instellingen en een bekostigingsvoorwaarde voor de bijzondere instellingen.
In artikel 1.1.3 van de WEB wordt voor de bepalingen van die wet aangegeven
of het regels voor het openbaar onderwijs dan wel bekostigingsvoorwaarden
van het bijzonder onderwijs zijn. Artikel 1.3.2 wordt in het onderhavige wetsvoorstel
aangepast, zodat ook de artikelen die betrekking hebben op het waarborgfonds
en op beheer en opheffing van instellingen daaronder vallen. Artikel I onderdeel D (artikel 2.2.1)Vervallen is de mogelijkheid van vergoeding van huisvestingskosten volgens
een goedkeuringsprocedure: een onderdeel van het Bekostigingsbesluit WEB zal
voorzien in een vooraf op normatieve grondslag bepaalde rijksbijdrage. Voorts
zijn de componenten van de huisvestingsvergoeding aangepast.Artikel III bevat ten aanzien van dit artikel een voorschrift van invoeringsrechtelijke
aard. Artikel I onderdeel E (paragraaf 2 van hoofdstuk 2, titel
2)Paragraaf 2 regelt de huisvesting van het beroepsonderwijs voor zover
het betreft gebruik, medegebruik, verhuur, buitengebruikstelling en herbestemming.Deze paragraaf dient te worden geschrapt door het vervallen van het economisch
claimrecht van het Rijk. Daarmee vervalt ook de regeling van het voorkeursrecht
van het Rijk bij vervreemding van – mede – door de overheid betaalde
onderwijsgebouwen. Artikel I onderdeel F (artikel 2.3.1)Vervallen is de mogelijkheid van vergoeding van huisvestingskosten volgens
een goedkeuringsprocedure: het desbetreffende onderdeel van het Bekostigingsbesluit
WEB zal voorzien in een vooraf op normatieve grondslag bepaalde rijksbijdrage.Artikel III bevat ten aanzien van dit artikel een voorschrift van invoeringsrechtelijke
aard. Artikel I onderdeel G (artikel 2.3.5)Het schrappen van artikel 2.3.5 vindt plaats om dezelfde redenen als genoemd
in de toelichting op artikel I onderdeel E. Artikel I onderdeel H (artikel 2.4.1)Verwezen wordt naar de toelichting op artikel I onderdeel F.Artikel III bevat ten aanzien van dit artikel een voorschrift van invoeringsrechtelijke
aard. Artikel I onderdeel I (paragraaf 2 van hoofdstuk 2, titel
4)Paragraaf 2 regelt de huisvesting van de landelijke organen voor zover
het betreft gebruik, medegebruik, verhuur, buitengebruikstelling en herbestemming.Deze paragraaf moet vervallen door het vervallen van het economisch claimrecht
van het Rijk. Daarmee vervalt ook de regeling van het voorkeursrecht van het
Rijk bij vervreemding van – mede – door de overheid betaalde onderwijsgebouwen. Artikel I onderdeel J (hoofdstuk 2, titel 8)Deze nieuwe titel bevat voorschriften inzake de aansluiting bij het waarborgfonds,
de eindafrekening bij opheffing van instellingen en het beheer van de middelen.
In het algemene deel van deze memorie van toelichting zijn deze onderwerpen
uitgebreid toegelicht.Hieronder volgt in aanvulling daarop een artikelsgewijze uiteenzetting.
 Artikel 2.8.1, eerste lidDit artikel legt aan de instellingen de verplichting op om een rechtspersoon
met volledige rechtsbevoegdheid in het leven te roepen die een fonds in stand
houdt. Het is dus niet de wet die het fonds instelt, maar het zijn de instellingen
zelf.Het fonds heeft een zeer beperkte doelstelling: borging van rente- en
aflossingsverplichtingen en, als de noodzaak zich voordoet, begeleiding van
de sanering van een instelling.Het is de bedoeling dat één centraal fonds wordt opgericht,
waarbij alle betreffende instellingen zijn aangesloten, behoudens de mogelijkheid
van ontheffing op grond van het vierde lid. Die mogelijkheid is opgenomen omdat de aansluitingsplicht vanzelfsprekend nimmer kan afdoen aan
de grondwettelijk gewaarborgde voorziening bij bezwaren van godsdienstige
of levensbeschouwelijke aard.De aansluitplicht is gelijk aan die voor de hogescholen en te vergelijken
met die voor het Vervangingsfonds en het Participatiefonds in de onderwijswetgeving.Het fonds dient een privaatrechtelijke rechtspersoon te zijn, want de
afdekking van het financiële risico van het Rijk is een voorname reden
om het fonds te doen instellen. Bestuurlijke banden tussen Rijk en fonds zullen
niet bestaan. Dit brengt met zich dat de verhouding tussen fonds en instellingen
eveneens een privaatrechtelijke is. Bovendien wordt de aard van de rechtsverhouding
bepaald door de borgstelling voor leningen; een civielrechtelijke constructie.Het is niet de bedoeling dat het fonds allerlei andere functies aan zich
trekt waardoor een instelling in haar zelfstandigheid of verantwoordelijkheid
jegens de minister wordt beperkt.De verplichting om bij het fonds aangesloten te zijn is een regel voor
de openbare instellingen en een bekostigingsvoorwaarde voor de bijzondere
instellingen. Het begrip «aangesloten zijn» wordt in dit artikel
ook nader ingevuld. Zo houdt de aansluitplicht onder meer in dat de instellingen
een fonds oprichten en in stand houden dat zich garant stelt voor de nakoming
van de betalingsverplichting ter zake van de leningen die instellingen afsluiten,
welk fonds bepaalde – in het eerste lid omschreven – kenmerken
moet hebben. Om niet in strijd te komen met de bekostigingsvoorwaarde «aansluiting
bij het waarborgfonds» moet aan al deze voorwaarden zijn voldaan.De aansluitingsplicht geldt ook voor instellingen die van het fonds geen
gebruik wensen te maken. Het fonds biedt een voorziening die steeds beschikbaar
is voor instellingen, ook al maken zij er op een bepaald moment geen gebruik
van. Verder wordt het voor de levensvatbaarheid van het fonds noodzakelijk
geacht dat alle instellingen gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor de instandhouding.
Het kan in dit verband bij voorbeeld niet zo zijn dat het fonds een verzameling
is van «slechte risico's», omdat dan alle functies van het fonds
daardoor zouden worden ondergraven. Het «gebruik» van het fonds
zou anders ook zo duur kunnen worden dat juist kleinere instellingen voor
onoverkomelijke investeringsdrempels zouden kunnen komen te staan. Ook dat
staat op gespannen voet met het uitgangspunt dat instellingen redelijkerwijze
in staat moeten zijn om noodzakelijke investeringen te plegen. Artikel 2.8.1, tweede lidOp grond van het tweede lid zijn de instellingen verantwoordelijk voor
de voeding van het fonds. Dit lid heeft betrekking op de structurele voeding.
Het tweede lid behelst aldus een verplichting voor de instellingen om na de
oprichtingsfase van het fonds zorg te dragen voor aanvullende voeding.Het is aan het bestuur van het fonds om te bepalen wanneer aanvullende
voeding noodzakelijk is en welke bedragen door de instellingen moeten worden
gestort. Denkbaar is dat bij de oprichting van het fonds in de oprichtingsakte
of in de statuten regels omtrent de solvabiliteit van het fonds worden neergelegd.
Verder brengt de verplichting van het tweede lid met zich mee dat de instellingen
de kosten van de uitvoeringsorganisatie van het fonds voor hun rekening nemen.De instandhoudingsplicht waartoe het tweede lid strekt, heeft tevens tot
doel de levensvatbaarheid van het fonds zeker te stellen. Immers, alleen dan
kunnen financiers zeker zijn dat het waarborgfonds zijn verplichtingen uit
hoofde van het verschaffen van borgstelling jegens hen kan nakomen. Artikel 2.8.1, derde lidDe beoogde functie van het fonds is de borgstelling voor alle leningen
die door de instellingen worden aangegaan.In het kader van die functie ligt het voor de hand twee activiteiten van
het fonds te onderscheiden, te weten een garantiefunctie (dat is het feitelijke
borgstelling) en een saneringsfunctie. Met betrekking tot beide functies ligt
het in de rede dat het fonds in meerdere of mindere mate betrokken zal willen
zijn bij de financiële positie van de instelling die een lening door
het fonds wil laten borgen. Te denken valt aan algemene voorwaarden ten aanzien
van het stellen van de borgstelling en aan voorwaarden met betrekking tot
sanering van de financiële situatie van de instelling. Om te voorkomen
dat dergelijke voorwaarden de autonomie van de instellingen of hun onderwijskundige
inrichtingsvrijheid aantasten, is in het derde lid bij wijze van bekostigingsvoorwaarde
aan de instellingen een zestal randvoorwaarden meegegeven die zij bij de oprichting
van het fonds in de statuten moeten opnemen. Het betreft de volgende voorwaarden:a. dat in geval van door de rechtspersoon te stellen algemene voorwaarden
aan het verlenen van een borgstelling, deze uitsluitend van financiële
aard zijn en uitsluitend betrekking hebben op de vorm van de lening waarvoor
borgstelling wordt gevraagd,b. dat in geval de instelling aan de onder a bedoelde voorwaarden voldoet,
borgstelling door de rechtspersoon niet kan worden geweigerd,c. dat als blijkt dat een instelling niet in staat is tot nakoming van
rente- en aflossingsverplichtingen, de instelling verplicht is een saneringsplan
aan het waarborgfonds over te leggen, waarin is aangegeven op welke wijze
en binnen welke termijn het evenwicht tussen inkomsten en uitgaven van de
instelling hersteld kan worden,d. dat de door de rechtspersoon te stellen voorwaarden in het kader van
door hem te waarborgen leningen niet in strijd komen met de vrijheid van organisatie
en inrichting van het onderwijs binnen de instellingen,e. dat een batig saldo van het fonds kan worden uitgekeerd aan de bevoegde
gezagsorganen van de instellingen, onder de voorwaarde dat een uitkering door
het bevoegd gezag van een instelling uitsluitend wordt besteed ten behoeve
van de werkzaamheden van de instelling waarvoor de rijksbijdrage wordt verleend,
enf. een regeling omtrent de te volgen procedure en te treffen voorzieningen
in geval van taakverwaarlozing door het bestuur van het fonds.In het algemene deel van deze memorie werd reeds opgemerkt dat het fonds
het verzoek om borgstelling niet mag weigeren, mits de instelling aan de algemene
voorwaarden die daarvoor zijn vastgelegd, heeft voldaan.Het derde lid bevat echter geen borgstellingsverplichting. Een instelling
is aldus nooit gedwongen de voorwaarden van het fonds tegen haar wil te accepteren,
omdat het de vrijheid heeft de lening buiten het fonds af te sluiten.Voor een instelling die zelf de verantwoordelijkheid kan dragen en haar
begroting op orde heeft, zal het verkrijgen van een borgstelling geen enkel
probleem opleveren.De voordelen van het niet regelen van een borgingsplicht zijn onder meer
dat:a. de instelling elders (bij voorbeeld bij de gemeente van vestiging)
een gunstiger zekerheid kan realiseren en het fonds dus moet concurreren;b. de instellingen meer zelfstandigheid hebben om een optimale mix «geborgd-niet
geborgd» te bereiken.Voor de minister is geen taak weggelegd als het fonds weigert borg te
staan om reden dat de instelling geen saneringsplan vaststelt. Dergelijke geschillen kunnen intern of ten overstaan van de burgerlijke rechter
worden beslecht.Het onderscheid geborgd-niet geborgd zal niet altijd duidelijk zijn. Een
borgstelling zal steeds een geïdentificeerde lening betreffen, waarvan
in ieder geval crediteur, debiteur, ingangsdatum, looptijd en rentepercentage
vast staan. Om deze reden spreekt het wetsvoorstel ook van «een lening».
Aan deze term kan geen andere betekenis worden gehecht dan: een bepaalde lening.
De wet laat bij voorbeeld niet toe de lezing dat alle in de toekomst aan te
gane leningen worden geborgd.Het laat zich dan ook aanzien dat het fonds hierop streng zal letten,
omdat borgstelling kan leiden tot een aansprakelijkheid, en omdat een borgstelling
leidt tot een bepaalde, van een lening afhankelijke, vergoeding daarvoor die
dient ter handhaving van het dekkingspercentage of tot de verplichting van
de instelling om een bepaald trekkingsrecht op de balans te reserveren.Een volledig beeld van de financiële positie van een instelling kan
pas worden verkregen indien ook de overige, niet geborgde, leningen bekend
zijn. Om zijn taak naar behoren te kunnen uitvoeren zal het fonds over dit
volledige financiële beeld willen kunnen beschikken en aan de instellingen
vragen ook deze overige leningen te presenteren in de jaarrekening, zodat
het fonds zich daarvan op de hoogte kan stellen. Daartoe zullen de ondergetekenden
de nadere voorschriften voor de inrichting van de jaarrekening zodanig formuleren
dat het onderscheid tussen geborgde en niet geborgde leningen wordt aangegeven
(zie artikel 2.5.3, tweede lid, WEB).De hoofdfunctie van het fonds houdt in dat zodra een instelling haar verplichtingen
uit een lening wegens financiële problemen niet kan nakomen en de betalingen
opschort, de instantie die de lening aan de instelling heeft verstrekt het
fonds rechtstreeks op betaling kan aanspreken. Het fonds neemt met andere
woorden tijdelijk de betalingsverplichting over. Uit de aard van deze rechtsverhouding
vloeit voort dat het fonds een regresrecht op de instelling heeft, ter zake
van de betalingen die het fonds in de plaats van de instelling heeft verricht.Het is overigens niet de bedoeling dat het fonds gaat prioriteren bij
aanvragen om borgstelling (in het licht van de dekking die het fonds meent
nodig te hebben). Dat zou niet alleen de beoogde autonomievergroting van de
instellingen belemmeren, maar in wezen ook een verlegging van de bureaucratie
van de overheid naar het fonds betekenen in plaats van een vermindering daarvan.
Dit kan worden voorkomen doordat de instellingen er zelf zorg voor moeten
dragen dat het fonds voldoende is gevuld om ook toekomstige verzoeken om borgstelling
te kunnen honoreren. De instellingen zullen zelf onderling prioriteiten moeten
stellen bij hun financieringsplannen.Het fonds beschikt niet over de bevoegdheid om ten aanzien van de instellingen
beschikkingen te nemen of bindende regels vast te stellen. De voorwaarden
vloeien voort uit de privaatrechtelijke verhouding tussen de instellingen
en het fonds. De voorwaarden die het fonds in het kader van het saneringsplan
van een instelling kan stellen, zijn gekoppeld aan de taak van het fonds om
voor leningen van instellingen te borgen. In verband daarmee heeft het fonds
belang bij een evenwichtige financiële positie van de instellingen en
vanuit die verhouding kan het fonds dergelijke voorwaarden stellen. De bevoegdheid
om algemene voorwaarden te stellen met betrekking tot de te waarborgen lening,
doet evenmin af aan het privaatrechtelijk karakter van het fonds. Elke instelling
met een soortgelijke functie als het waarborgfonds beschikt over een dergelijke
bevoegdheid, die dient om het eigen voortbestaan te kunnen verzekeren. Het
feit dat het om algemene voorwaarden gaat, wijst als zodanig niet op de aanwezigheid
van een bestuursbevoegdheid, maar op het feit dat die voorwaarden niet zijn
gerelateerd aan de financiële situatie waarin de instelling die om borgstelling
verzoekt, verkeert, zoals dat wel het geval is met de voorwaarden
die in het kader van het saneringsplan worden gesteld.De hier bedoelde voorwaarden mogen alleen van financiële aard zijn
en uitsluitend betrekking hebben op de vorm van de te waarborgen lening. Deze
voorwaarden worden zoals gezegd vooraf gesteld en gelden voorts voor alle
instellingen gelijkelijk. Gelet op dit laatste zullen zij dus niet gericht
kunnen zijn op onderwijsinhoudelijke aspecten van het functioneren van een
instelling. Artikel 2.8.1, derde lid, onderdeel eIn het derde lid, onderdeel e, is zeker gesteld dat de rente-opbrengsten
van de stortingen in het fonds door de instellingen, voor zover zij niet benut
hoeven te worden ten behoeve van de activiteiten van het fonds, ten goede
komen aan de instellingen. De beperking dat deze uitkeringen moeten worden
besteed ten behoeve van de werkzaamheden van de instelling, vloeit logisch
voort uit het gegeven dat de stortingen worden verricht ten laste van de rijksbijdrage
en dat de rijksbijdrage wordt verstrekt ten behoeve van het verzorgen van
onderwijs (artikel 1.3.1, eerste lid, WEB).Deze regel richt zich tot de instellingen en de naleving ervan kan worden
afgedwongen door middel van inhouding van de bekostiging op grond van artikel
11.1 WEB. Voor zover dit artikel regels voor het waarborgfonds bevat, is de
sanctie op niet naleving ervan gegeven in artikel 3:40 van het Burgerlijk
Wetboek. Deze sanctie houdt nietigheid in van rechtshandelingen die door het
fondsbestuur in strijd met de wet of de statuten zijn verricht. Artikel 2.8.1, vierde lidIn het vierde lid is ten aanzien van de verplichting tot aansluiting bij
het waarborgfonds een ontheffingsmogelijkheid opgenomen op grond van bezwaren
van godsdienstige of levensbeschouwelijke aard. Wel is de eis gesteld dat
de instelling dan op andere wijze moet voorzien in een terugvalpositie.De toetsing van de aard der bezwaren is, zoals gebruikelijk in de onderwijswetgeving,
een marginale.Een alternatief voor de aansluitplicht houdt in dat andere gelijkwaardige
waarborgen worden getroffen. Deze kunnen bij voorbeeld bestaan uit het aanhouden
van een reserve op de instellingsbegroting of van een depot op de bank. Voorts
is denkbaar dat instellingen die om ontheffing verzoeken, eventueel naar denominatie
georganiseerd, gezamenlijk een financiële buffer vormen. Artikel 2.8.2Dit artikel bevat een regeling voor de situatie na liquidatie van een
instelling, al dan niet als gevolg van faillissement.Deze regeling houdt in dat indien na opheffing of beëindiging van
de bekostiging van een instelling blijkt dat de bekostiging door het Rijk
ten behoeve van het onderwijsproces heeft geleid tot vermogensvorming bij
de instelling, het Rijk daarvoor een vergoeding mag vragen. De achterliggende
gedachte is dat het om redenen van doelmatige besteding van rijksmiddelen,
om redenen van billijkheid en ter voorkoming van willekeur wenselijk is dat
een met rijksmiddelen opgebouwd vermogen na beëindiging van de activiteiten
waarvoor die middelen werden verstrekt, terugvloeit naar het Rijk.Eenzelfde soort voorziening wordt in het wetsvoorstel derde tranche Algemene
wet bestuursrecht voorgesteld ter zake van vermogensvorming als gevolg van
door de overheid verleende subsidies. In het voorgestelde subsidiehoofdstuk
krijgen subsidieverlenende overheidsorganen de bevoegdheid om in geval van
gehele of gedeeltelijke beëindiging van de gesubsidieerde activiteiten
of bij ontbinding van de rechtspersoon die de subsidie heeft ontvangen, een
vergoeding te vragen als de subsidie bij de ontvanger tot opbouw van vermogen
heeft geleid terwijl de subsidie niet met dat doel was verstrekt.Om bij de opheffing van een instelling te kunnen bepalen of er daadwerkelijk
sprake is geweest van vermogensvorming, moet de instelling zo spoedig mogelijk
na de opheffing of de beëindiging van de bekostiging een eindafrekening
opstellen. De eindafrekening dient te worden opgesteld volgens de normen die
in het maatschappelijk verkeer als aanvaardbaar worden beschouwd, zodat een
verantwoord oordeel kan worden gevormd over het saldo van de eindafrekening.Bij de eindafrekening moet een verklaring van een accountant worden gevoegd.
Als het saldo van de eindafrekening positief is, is er sprake geweest van
vermogensvorming en kan de minister een vergoeding van de instelling vragen.
De vergoeding kan nooit hoger zijn dan de omvang van het positieve saldo;
wel kan de minister de vergoeding lager vaststellen. Dit zal hij in ieder
geval doen als de instelling kan aantonen dat met eigen middelen investeringen
zijn gepleegd. Dit geld behoort uiteraard niet terug te vloeien naar het Rijk.De zorgplicht van de overheid houdt overigens niet in dat elke denkbare
opleiding in Nederland moet worden bekostigd. De zorgplicht houdt evenmin
in dat de overheid gehouden is om in alle gevallen het faillissement van een
onderwijsinstelling te voorkomen.De ondergetekenden wijzen in dit verband verder nog op de verschillen
die liggen besloten in de juridische aard van openbare en bijzondere instellingen.
Deze verschillen zijn bij dit wetsvoorstel uiteraard een gegeven. Zolang openbare
instellingen in stand worden gehouden door een publiekrechtelijk orgaan dat
naar zijn aard feitelijk niet failliet kan gaan, en bijzondere instellingen
door privaatrechtelijke rechtspersonen die naar hun aard wel failliet kunnen
gaan, bestaan die verschillen.Wel is er in het wetsvoorstel zorg voor gedragen dat mogelijke andere
oorzaken voor het maken van onderscheid zoveel mogelijk zijn weggenomen. Zo
kunnen alle instellingen gelijkelijk aanspraak maken op bekostiging, worden
zij alle in deze operatie gelijk behandeld en worden zij verder in een gelijkwaardige
startpositie gebracht. Voorts houden zij gezamenlijk het fonds in stand en
kunnen zij daarop terugvallen.De voorziening in het derde lid beoogt dat in geval van een faillissement
aan deelnemers een garantie wordt geboden dat zij hun opleiding, eventueel
bij een andere instelling, kunnen afmaken. Die voorziening valt in beginsel
geheel onder de verantwoordelijkheid van de in moeilijkheden verkerende instelling.
Het is immers niet aan rijksbeleid te wijten indien een instelling de werkzaamheden
zal moeten beëindigen. Artikel 2.8.3Als gevolg van het wetsvoorstel gaan de huidige budgetten voor investeringen,
rente en aflossing, annuïteiten, huur, groot onderhoud, eerste inrichting
en verzekeringen alsmede eigenaarsvergoeding deel uitmaken van de lump-sum-vergoeding
voor de instellingen. Dit heeft tot gevolg dat zware eisen gesteld zullen
worden aan het financieel beleid van de instellingen.In verband met het toekennen van een grotere autonomie op financieel vlak
aan de instellingen, wordt het toezichtsinstrumentarium van de minister uitgebreid
met een op de nieuwe situatie toegespitst criterium. Artikel 2.8.3 verschaft
de minister een instrument om bij te sturen als een instelling een onverantwoord
financieel beleid voert dat het voortbestaan van de instelling – ook
op langere termijn – kan bedreigen. Een onverantwoord gebruik
van openbare middelen kan op deze wijze worden voorkomen.Het artikel bevat de plicht voor het instellingsbestuur tot een behoorlijke
exploitatie en legt het verzekeren van het voortbestaan van de instelling
uitdrukkelijk vast.De toetsing vloeit voort uit de zorgplicht van de minister voor de instandhouding
van een kwalitatief voldoende bve-bestel en voorts uit de zorg van de minister
voor een rechtmatige en doelmatige besteding van rijksmiddelen. Artikel I onderdeel K (artikel 12.2.4)Artikel I, onderdeel E, van dit wetsvoorstel bepaalt dat in de WEB in
Titel 2, bekostiging beroepsonderwijs; huisvesting, paragraaf 2, huisvesting,
vervalt. Als gevolg daarvan dient ook artikel 12.2.4 te vervallen. Artikel IIDit artikel biedt de basis voor de verrekening tussen het Rijk en de instellingen
in verband met de overdracht van de volledige beschikkingsbevoegdheid ten
aanzien van gebouwen, terreinen en roerende zaken. De reden voor de verrekening
en de wijze waarop het door de verschillende instellingen te betalen bedrag
wordt berekend is uitvoerig uiteengezet in het algemeen deel van deze memorie
van toelichting. Voor deze onderwerpen wordt volstaan met een verwijzing naar
de aldaar gegeven toelichting.In het tweede lid is de wijze van afschrijving van de gemiddelde vervangingswaarde
vastgelegd. Daarbij wordt opgemerkt dat op terreinen geen afschrijving plaatsvindt.In het derde lid is aangegeven dat bij de vaststelling van de waarde,
even als dat het geval was bij het hbo, rekening wordt gehouden met afgekochte
erfpacht, lopende verplichtingen ter zake van nieuwbouw, eigen bijdragen van
bevoegde gezagen en openstaande, door het Rijk gegarandeerde leningen. De
berekeningswijze zal bij of krachtens algemene maatregel van bestuur worden
vastgesteld. Er wordt niet voor gekozen om deze algemene maatregel van bestuur
te voorzien van een voorhangbepaling. De noodzaak daartoe ontbreekt nu bij
de vaststelling van de algemene berekeningswijze van de deelname-sommen niet
alleen gebruik wordt gemaakt van de expertise die is opgedaan bij de overdrachtsoperatie
van de huisvesting in het hbo, maar bovendien de berekeningswijze tot stand
komt in nauw overleg met het bve-veld.Het vierde lid maakt het mogelijk dat het vereveningsbedrag wordt herzien
omdat het is berekend op grond van onjuiste informatie. Die mogelijkheid bestaat
gedurende vijf jaar na de datum van de beschikking waarin aan een instelling
het te ontvangen of te betalen bedrag is meegedeeld.De instellingen kunnen op grond van het vijfde lid tegen de vastgestelde
deelnamesommen in beroep komen.Wellicht ten overvloede wordt opgemerkt dat artikel II niet van toepassing
is op de agrarische innovatie- en praktijkcentra, immers gelet op de aard
van de agrarische innovatie- en praktijkcentra is van een ongelijke startpositie
geen sprake, daarom vindt geen verevening plaats. Artikel IIIDe algemene maatregelen van bestuur, bedoeld in de artikelen 2.2.1, 2.3.1
en 2.4.1 zullen naar verwachting niet gereed zijn op het beoogde tijdstip
van in werking treden van het onderhavige wetsvoorstel. Daarom dient op andere
wijze te kunnen worden voorzien in het vaststellen van de huisvestingsvergoeding
voor de instellingen en landelijke organen in het van de huisvestingsvergoeding
dezelfde criteria hanteren als de algemene maatregelen van bestuur die tezijnertijd
deze ministeriële regeling zullen vervangen. Artikel IVArtikel 4, derde lid, van het Huisvestingsbesluit WVO/WCBO bepaalt dat
aanvragen voor huur van gebouwen en terreinen worden ingediend vóór
1 februari van het jaar voorafgaand aan het jaar waarvoor de aanvang van de
vergoeding wordt gewenst. Artikel 6, eerste lid, draagt de Minister op om
op dergelijke aanvragen te beslissen uiterlijk op 31 december voorafgaand
aan het jaar waarvoor de voorziening wordt gewenst.Het onderhavige wetsvoorstel regelt met ingang van 1 januari 1997 onder
meer de overdracht van alle huisvestings- en bestedingsbeslissingen. De beoogde
totstandkoming van deze overdracht leidt er toe dat niet meer dient te worden
beslist op aanvragen voor huur van gebouwen en terreinen die voor het kalenderjaar
1997 en daarna zijn ingediend. Dit artikel strekt ertoe deze aanvragen buiten
behandeling te laten. Artikel VIn gevallen dat een ROC in een verticale scholengemeenschap is verenigd
met een school voor vwo, havo, mavo of vbo, is het efficiënt voor wat
betreft het gebouwenbestand en de voorzieningen in de huisvesting, de regeling
voor het ROC als uitgangspunt te nemen voor wat betreft de situatie zoals
die bestaat op 31 december 1996.De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,J. M. M. RitzenDe Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij,J. J. van Aartsen 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24666-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl