Wet justitiële gegevens; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24797, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

17-07-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

24797 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamALGEMEEN I. De justitiële documentatie en de persoonsdossiersII. De justitiële documentatie II.1. Automatisering en centralisatieII.2. Commentaren op het voorontwerpII.3. Opheffing van de strafregistersII.4. Criminaliteitspreventie en bescherming van de persoonlijke
levenssfeerII.5. RegistratiekamerII.6. Commissie van Advies inzake de justitiële documentatie II.7. De procureurs-generaalIII. De verklaring omtrent het gedrag III.1. De huidige regelingIII.2. Bezwaren van de huidige regelingHet in behandeling nemen van de aanvraagWeigeringsgrondenVerstrekking van informatie uit het JD-register en de
politieregistersIII.3. De Algemene wet bestuursrechtIV. De persoonsdossiersV. DereguleringARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING Artikel 1Artikel 2Artikel 3Artikel 4Artikel 5Artikel 6Artikel 7Artikel 8Artikel 9Artikel 10Artikel 11Artikel 12Artikel 13Artikel 14Artikel 15Artikel 16Artikel 17Artikel 18Artikel 19Artikel 20Artikel 21Artikel 22Artikel 23Artikel 24Artikel 25Artikel 26Artikel 27Artikel 28Artikel 29Artikel 30Artikel 31Artikel 32Artikel 33Artikel 34Artikel 35Artikel 36Artikel 37Artikel 38Artikel 39Artikel 40Artikel 41Artikel 43Artikel 44Artikel 47Artikel 58Artikel 60Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24797Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 97 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 797Wijziging van de regels betreffende de registratie van justitiële
gegevens en het stellen van regels met betrekking tot de registratie van persoonsdossiers
(Wet justitiële documentatie) nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTING ALGEMEEN I. De justitiële documentatie en de persoonsdossiersEr is een aantal redenen om te komen tot herziening van de regels betreffende
de registratie van justitiële gegevens. Herziening is noodzakelijk in
verband met het Verdrag tot bescherming van personen met betrekking tot de
geautomatiseerde verwerking van persoonsgegevens (Trb. 1988, 7), de Wet persoonsregistraties
(Stb. 1988, 665), de automatisering van de justitiële documentatie en
de gewenste wijziging van de regeling van de verklaring omtrent het gedrag.
De verscheidenheid en de omvang van de wijzigingen maken het wenselijk om
een geheel nieuwe wet op te stellen in plaats van de huidige Wet op de justitiële
documentatie en op de verklaringen omtrent het gedrag (Wet JD) (Stb. 1955,
395) op de desbetreffende onderdelen te herzien.De registratie van persoonsdossiers die zijn samengesteld ten behoeve
van de strafrechtspleging, wordt thans uitsluitend geregeld in een ministeriële
regeling van 15 februari 1994 (Stcrt. 1994, 40). Gezien het belang van het
onderwerp en de nauwe relatie met de registratie van justitiële gegevens,
is het wenselijk om in dit wetsvoorstel een duidelijke grondslag voor deze
registratie op te nemen. II. De justitiële documentatie II.1. Automatisering en centralisatieDe Wet JD dateert uit 1955 en is sindsdien niet fundamenteel gewijzigd.
Ook de op deze wet gebaseerde besluiten zijn in hoofdzaak vóór
1960 tot stand gekomen. Een en ander betekent dat de betrokken regelingen
nog sterk in het teken staan van het «papieren tijdperk». Volgens
artikel 1, eerste lid, van de Wet JD dient de justitiële documentatiedienst
de in het belang van een goede rechtsbedeling nodige en als zodanig bij algemene
maatregel van bestuur aangewezen justitiële gegevens te registreren.
Deze aanwijzing is vervat in het Besluit registratie justitiële gegevens
uit 1958 (Besluit van 23 september 1958, Stb. 467) en heeft betrekking op
de behandeling van alle misdrijven en een deel van de overtredingen.
Ter uitvoering hiervan wordt een algemeen documentatieregister bijgehouden
dat oorspronkelijk bestond uit kaartenbakken waarin ongeveer 4 miljoen kaarten
waren opgenomen met de gegevens van natuurlijke personen, rechtspersonen en
vennootschappen. Volgens artikel 1, tweede lid, van de wet is de justitiële
documentatiedienst tevens belast met het registreren van bepaalde justitiële
gegevens in het strafregister. De inhoud van dit register, bestaande uit strafbladen
van onherroepelijke veroordelingen, is in de artikelen 4 en volgende van de
wet nauwkeurig omschreven. Volgens artikel 1, vierde lid, berust de leiding
van de justitiële documentatiedienst bij de Minister van Justitie. In
hetzelfde lid is bepaald, dat bij de griffie van iedere arrondissementsrechtbank
en op het ministerie van Justitie een afdeling van de justitiële documentatiedienst
aanwezig is. Voor de taakverdeling tussen deze afdelingen is de geboorteplaats
van de geregistreerde personen beslissend.Aan het huidige documentatiesysteem kleeft een aantal gebreken. Hieraan
is reeds gerefereerd in het schriftelijk overleg met de Tweede Kamer inzake
de automatisering van de justitiële documentatie (Kamerstukken II 1991/92,
22 701, nr. 1). Het voornaamste gebrek is de kostbare handmatige en arbeidsintensieve
verwerking ervan. Met de automatisering van de dienst wordt een beheersing
van de uitgaven in de personele sfeer bewerkstelligd. Voorts kan door automatisering
van het systeem worden bereikt, dat de kwaliteit en de beveiliging van het
systeem beter worden gewaarborgd. Bedrijfseconomisch gezien levert centralisatie
en automatisering van het justitiële documentatieregister een betere
kosten/baten-verhouding op dan handhaving van twintig afdelingen. Bij centralisatie
zal sprake zijn van één grote dienst, waarbij een grondiger
kennis van de Wet JD aanwezig zal zijn dan thans bij de twintig afzonderlijke
afdelingen. De kans op fouten wordt bij centralisatie dan ook, naar verwachting,
geringer.Een meer doelmatige inrichting van de justitiële documentatie is
dringend gewenst in het licht van de beperkte middelen van de overheid. Berekend
is dat in 1986 3,6 miljoen kaarten aanwezig waren in de registers die handmatig
worden verwerkt. In 1995 was dit aantal ongeveer 4 miljoen. Indien deze stijging
zich voortzet zou het huidige aantal personeelsleden dat handmatig met de
justitiële documentatie werkt, binnen twee jaar moeten toenemen. De daarmee
gemoeide gelden zijn niet aanwezig. Om deze reden is overgegaan tot automatisering
en centralisatie zodat op termijn een ontlasting van de organisaties van de
arrondissementen zal worden gerealiseerd van circa 40 FTE's. Deze formatieplaatsen
zullen voor de arrondissementen beschikbaar blijven. Op deze wijze worden
de arrondissementen gecompenseerd voor de korting die van de zijde van het
Ministerie is en nog zal worden toegepast op de instroom van nieuwe formatieplaatsen
voor de jaren 1993 en 1994. De formatieplaatsen die op deze wijze zijn gekort
(in totaal 26 voor 1993) zijn ingezet bij het handmatig inbrengen van de momenteel
op kaarten geregistreerde gegevens in het nieuwe geautomatiseerde systeem.
Deze zogenaamde conversie zal circa vijf jaren in beslag nemen. Op dit moment
zijn de gegevens uit vijftien arrondissementen geautomatiseerd opgeslagen
bij de Centrale justitiële documentatiedienst te Almelo.De wetswijziging leidt ertoe dat de Minister van Justitie, als houder
van het justitiële documentatieregister, één Centrale justitiële
documentatiedienst kan belasten met de registratie. II.2. Commentaren op het voorontwerpIn april 1993 is het voorontwerp van een Wet op de justitiële documentatie
voor advies verzonden aan de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak, de vergadering
van procureurs-generaal, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, de Commissie
van advies inzake de justitiële documentatie en de Registratiekamer.
In deze paragraaf zullen slechts een aantal opmerkingen uit de adviezen worden
besproken. Andere punten zullen op de daarvoor geëigende plaatsen worden
aangehaald.In haar advies van 22 oktober 1993 bericht de Nederlandse Vereniging voor
Rechtspraak dat het voorontwerp geen aanleiding geeft tot commentaar.De vergadering van procureurs-generaal bericht in haar advies van 31 augustus
1993 geen fundamentele kritiek te hebben op het voorontwerp. Met de wensen
die betrekking hebben op de bekorting van de bewaartermijnen van de justitiële
gegevens, is bij de wijziging van het Besluit registratie justitiële
gegevens van 26 februari 1993, Stb. 1993, 137 reeds in voldoende mate rekening
gehouden.Wel is er kritiek op de ingewikkeldheid van de regeling van de gegevensverstrekking
aan personen of instanties die met een publieke taak zijn belast. De regeling
wordt gedetailleerd wanneer anderen dan leden van de rechterlijke macht inlichtingen
uit het justitiële documentatieregister wensen. Bij het verstrekken van
gegevens aan deze andere personen of instanties is evenwel een juiste afweging
van de tegengestelde aspecten waarmee dit wetsvoorstel rekening houdt, te
weten criminaliteitspreventie en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer
van de geregistreerden, van belang. Een bevredigende regeling van algemene
strekking kan slechts worden bereikt door een gedetailleerde aanwijzing van
justitiële gegevens die verstrekt mogen worden. Op deze manier wordt
bereikt dat, rekening houdend met beide hiervoor genoemde aspecten, aan bepaalde,
in een algemene maatregel van bestuur aangewezen, derden niet meer gegevens
dan strikt nodig kunnen worden verstrekt. Daarmee is tevens het gesloten systeem
van gegevensverstrekking gewaarborgd. Wel is de opzet van de regeling vereenvoudigd.
In artikel 10 is de verstrekking van gegevens met betrekking tot personen
op wie het strafrecht voor volwassenen is toegepast geregeld, terwijl in artikel
12 de verstrekking is geregeld van gegevens ten aanzien van personen op wie
het jeugdstrafrecht is toegepast.De Vereniging van Nederlandse Gemeenten heeft in haar advies van 10 augustus
1993 te kennen gegeven een lijst met functiedoelen waarvoor een verklaring
omtrent het gedrag kan worden gevraagd te prefereren boven een criterium of
een lijst met doeleinden op grond waarvan een aanvraag tot het afgeven van
een dergelijke verklaring niet in behandeling kan worden genomen. Aangezien
in de meeste gevallen er een gerechtvaardigde behoefte is aan de verklaring
omtrent het gedrag wordt voorgesteld niet langer meer te toetsen of een aanvraag
in behandeling kan worden genomen. Elke aanvraag wordt dus in behandeling
genomen. Het criterium op grond waarvan de burgemeester afwoog of de aanvraag
in behandeling kon worden genomen is thans een onderdeel van de toets of de
verklaring moet worden afgegegeven.De Commissie van advies inzake de justitiële documentatie adviseert
om een andere benaming voor de term «verklaring omtrent het gedrag»
te gebruiken, omdat deze omschrijving nooit is ingeburgerd. Zij stelt voor
de omschrijving «verklaring van geen bezwaar» te gebruiken. Ik
heb niet de indruk dat het begrip «verklaring omtrent het gedrag»
problemen heeft opgeleverd in de praktijk. Bovendien is «verklaring
van geen bezwaar» een uitdrukking die wordt gebruikt in het rechtspersonenrecht.
Ik zie geen reden om van het tot nu toe gebruikte begrip afstand te doen.De Commissie pleit voor een betere afstemming van de Wet JD op de Wet
politieregisters (Stb. 1990, 414), zodat het mogelijk wordt om de gegevens
in de politieregisters, voor zover die ook voorkomen in het justitiële
documentatieregister, in overeenstemming te brengen met hetgeen in laatstgenoemde
registers is vermeld. Er is geen noodzaak om op dit punt een nadere voorziening
te treffen, aangezien artikel 4, derde lid, Wet Politieregisters op de beheerder
van de politieregisters reeds de verplichting legt om voorzieningen te treffen
ter bevordering van de juistheid en de volledigheid van de opgenomen persoonsgegevens.
Denkbaar is dat de opmerking van de Commissie mede is ingegeven door het systeem
van de verklaring omtrent het gedrag in het voorontwerp. De burgemeester,
die de verklaring afgeeft, had immers volgens dit voorontwerp – en overigens
ook volgens de huidige Wet JD – slechts recht op beperkte informatie
uit het justitiële documentatieregister aangevuld met informatie uit
de politieregisters. Hierdoor was de burgemeester niet in staat alle gegevens
uit de politieregisters te vergelijken met die uit het justitiële documentatieregister,
waardoor discrepanties niet konden worden opgemerkt. De oordeelsvorming over
het al dan niet afgeven van een verklaring kon hierdoor nadelig worden beïnvloed.
Dit probleem keert in het voorliggende wetsvoorstel niet terug. De burgemeester
kan over alle informatie uit het justitiële documentatieregister beschikken.De Commissie van advies inzake de justitiële documentatie acht het
wenselijk dat nadere regels gesteld kunnen worden aan situaties waarin meer
informatie uit het justitiële documentatieregister aan derden op grond
van het openbaar belang mag worden verstrekt dan alleen onherroepelijke veroordelingen.
Zij stelt voor om in het betreffende artikel 13 de zinsnede op te nemen «overeenkomstig
de door Ons gegeven voorschriften». In het wetsvoorstel is een verder
strekkende regeling opgenomen. Daar waar justitiële gegevens verstrekt
mogen worden, kunnen hetzij bij algemene maatregel van bestuur, hetzij door
de Minister van Justitie nadere regels aan de verstrekking worden gesteld.
Voor wat betreft de gegevens die verstrekt worden aan de rechterlijke ambtenaren
kunnen nadere regels worden gesteld aan de wijze van verstrekking. Voorts
kunnen voorwaarden worden gesteld aan het gebruik van de verstrekte gegevens.
Dit kan bij voorbeeld wenselijk zijn, indien justitiële gegevens worden
verstrekt aan buitenlandse rechterlijke ambtenaren.Ten aanzien van buitenlandse rechterlijke ambtenaren kan een nadere aanduiding
van gegevens waarover zij mogen beschikken in een algemene maatregel van bestuur
worden opgenomen. Op grond van verdragen betreffende wederzijdse rechtshulp
hebben verdragspartijen in bepaalde gevallen recht op strafregistergegevens.
Doordat in het wetsvoorstel het strafregister wordt samengevoegd met het justitiële
documentatieregister zijn deze gegevens niet langer meer als zodanig herkenbaar.
In de algemene maatregel van bestuur kan hierover duidelijkheid worden geschapen.Aan de verstrekking van informatie aan derden, die deze gegevens behoeven
op grond van het openbaar belang en voor zover noodzakelijk voor een goede
taakuitoefening, kunnen ook nadere regels worden gesteld. Deze regels kunnen
niet alleen betrekking hebben op de wijze van verstrekking, maar ook nader
aanduiden voor welke taakuitoefening de gegevens mogen worden verstrekt. II.3. Opheffing van de strafregistersEen andere wijziging van de wet die nauw samenhangt met de automatisering
is de opheffing van de twee soorten registers die de Wet JD thans kent, te
weten het algemene documentatieregister en het strafregister. Het effect van
het thans bestaande onderscheid tussen het algemene documentatieregister en
het strafregister is, dat aan derden al naar gelang van het register waaruit
verstrekt mag worden, meer of minder inlichtingen worden verstrekt. Daarbij
omvat het algemene documentatieregister de gegevens uit het strafregister.
Alhoewel er juridisch gezien sprake is van twee registers, is
er in de praktijk slechts één register.Aansluitend bij de bestaande praktijk kent het wetsvoorstel nog maar één
register en regelt het welke gegevens aan derden verstrekt mogen worden. Daarbij
worden ten behoeve van de strafrechtspleging aan de in de wet genoemde personen
en instanties alle inlichtingen uit het register verstrekt. Dit komt overeen
met het huidige systeem waarin aan de bedoelde personen en instanties alle
inlichtingen worden verstrekt uit het algemene documentatieregister. In het
wetsvoorstel wordt voorts opgesomd welke gegevens kunnen worden verstrekt
aan derden, dat wil zeggen anderen dan degenen die belast zijn met de strafrechtspleging
ten behoeve waarvan de registratie is aangelegd. De desbetreffende opsomming
komt in grote lijnen overeen met de regeling in de artikelen 4 tot en met
10 van de huidige Wet JD waarin wordt bepaald waaruit het strafregister bestaat.Nieuw is de regeling waarin is bepaald dat derden ook gegevens mogen ontvangen
over veroordelingen terzake van overtredingen van rechtspersonen of daarmee
gelijk gestelde organisaties, indien daarbij een geldboete is opgelegd die
behoort tot de derde of een hogere categorie. Met dit systeem wordt aangesloten
bij het verstrekkingenregime van justitiële gegevens over natuurlijke
personen. Tot de laatstbedoelde gegevens die aan derden mogen worden verstrekt
behoren ook veroordelingen waarbij wegens een overtreding een vrijheidsstraf
is opgelegd. Aangezien rechtspersonen geen vrijheidsstraf kunnen ondergaan
heeft deze bepaling uitsluitend betrekking op natuurlijke personen. Het ligt
voor de hand dat derden ook gegevens mogen ontvangen die betrekking hebben
op veroordelingen van rechtspersonen wegens ernstige overtredingen.Daarnaast geeft het wetsvoorstel de bevoegdheid om meer gegevens dan die
hiervoor zijn opgesomd (en wat in de huidige wet strafregistergegevens zijn)
aan derden te verstrekken.In de huidige regeling is in het Besluit inlichtingen strafregister (Stcrt.
1958, 221) en het Besluit inlichtingen justitiële documentatie (Stb.
1958, 466) neergelegd wie over welke justitiële informatie mag beschikken.
Het eerstgenoemde besluit is een ministeriële regeling, het tweede een
algemene maatregel van bestuur. Aangezien de nieuwe regeling slechts één
register kent, wordt, mede ingegeven door het advies van de Commissie van
advies inzake de justitiële documentatie, de informatieverstrekking aan
derden geregeld in één algemene maatregel van bestuur. Hiermee
wordt tevens de duidelijkheid bevorderd en wordt de regeling minder ingewikkeld
dan thans het geval is. Bovendien wordt, gezien het gewicht van de zaken die
geregeld worden, een ministeriële regeling te licht bevonden.Evenals in de huidige besluiten zal worden bepaald welke inlichtingen
aan welke personen en instanties zullen worden verstrekt. De nieuwe regeling
die slechts één register kent maar de verstrekking van justitiële
gegevens aan derden beperkt, komt in zijn gevolgen overeen met het huidige
systeem waarin voor deze verstrekking aparte registers zijn aangelegd. II.4. Criminaliteitspreventie en bescherming van de persoonlijke
levenssfeerBij de opzet van de huidige Wet JD is rekening gehouden met enerzijds
haar ondersteunende functie op het gebied van de criminaliteitspreventie en
anderzijds met de bescherming van de persoonlijke levenssfeer. In het wetsvoorstel
is met deze aspecten in nog grotere mate rekening gehouden.Voor wat betreft de criminaliteitspreventie is in het wetsvoorstel een
belangrijker plaats toegekend aan de verklaring omtrent het gedrag dan in de huidige wet. Ten eerste toetst de burgemeester niet langer meer
of een aanvraag tot afgifte van een verklaring omtrent het gedrag in behandeling
kan worden genomen. De aanvraag wordt altijd in behandeling genomen. De burgemeester
geeft dus in alle gevallen een oordeel over het gedrag van de aanvrager in
relatie tot het doel van de aanvraag. Ten tweede krijgt de burgemeester informatie
over niet alleen onherroepelijke veroordelingen, maar ook andere geregistreerde
gegevens, zoals openstaande zaken, sepots en transacties. Hierdoor kan hij
zich een beter oordeel vormen over de vraag of in relatie tot het doel waarvoor
de verklaring wordt gevraagd een verklaring moet worden afgegeven. Het gevolg
hiervan zal zijn dat de maatschappelijke waarde van de verklaring omtrent
het gedrag stijgt. Bovendien is het aannemelijk dat hierdoor de behoefte van
anderen dan de burgemeester om over alle of een groot deel van de gegevens
uit de justitiële documentatie te kunnen beschikken zal afnemen. Dit
komt de privacybescherming ten goede.De bescherming van de persoonlijke levenssfeer is aangepast aan de normen
van deze tijd en komt duidelijker dan in de huidige wettekst tot uitdrukking.
De automatisering van de justitiële documentatie vereist een adequaat
stelsel van waarborgen ter bescherming van de persoonlijke levenssfeer. Zo
worden de bewaartermijnen aangepast aan de huidige inzichten op het gebied
van de bescherming van de persoonlijke levenssfeer zoals neergelegd in het
Verdrag tot bescherming van personen met betrekking tot de geautomatiseerde
verwerking van persoonsgegevens (Trb. 1988, 7) en de Wet persoonsregistraties.
Alhoewel Nederland met toepassing van artikel 3, tweede lid, onder a, van
laatstgenoemd verdrag heeft verklaard dat het verdrag vooralsnog niet van
toepassing zal zijn op de Wet JD, ligt het in de bedoeling op dit punt het
voorbehoud in te trekken.Wat de bewaartermijnen aangaat, wordt uitvoering gegeven aan artikel 5,
onder c, van laatstgenoemd Verdrag, luidende dat persoonsgegevens die langs
geautomatiseerde weg worden verwerkt, toereikend, ter zake dienend en niet
overmatig dienen te zijn, uitgaande van de doeleinden waarvoor zij worden
opgeslagen. Eenzelfde soort bepaling is terug te vinden in artikel 6, eerste
lid, onder c, van de privacy-richtlijn. Ter uitvoering van deze verdragsbepalingen
worden de bewaartermijnen van justitiële gegevens ingevolge het onderhavige
wetsvoorstel bekort. Op deze verkorting is reeds vooruit gelopen in het Besluit
van 26 februari 1993, Stb. 137. Voordien maakte artikel 7 van het Besluit
registratie justitiële gegevens het mogelijk dat gegevens gedurende 68
jaar, te weten de maximale bewaartermijn voor natuurlijke personen van 12
jaar tot de leeftijd van 80 jaar, bewaard bleven. Thans wordt een bewaartermijn
van in beginsel twintig jaar, gelet op het doel van de registratie, een goede
rechtspleging, toereikend geacht. Voorgesteld wordt dan ook de toegestane
duur van registratie te bekorten tot in beginsel twintig jaar.Het verdient de voorkeur de bewaartermijnen in de wet zelf op te nemen
in plaats van in een algemene maatregel van bestuur aangezien de termijn van
registratie een wezenlijk element vormt van een aan het internationale recht
aangepast registratiesysteem.Rekening houdend met de moderne wijzen van communicatie, is in het wetsvoorstel
tevens een voorziening getroffen voor het verstrekken van justitiële
gegevens langs geautomatiseerde weg. Opdat de persoonlijke levenssfeer van
de geregistreerden in voldoende mate is gewaarborgd, is het gebruik van datacommunicatie
slechts toegestaan, indien geautomatiseerde opslag van gegevens door de ontvanger
in beginsel wordt verboden. Hierdoor wordt voorkomen dat degene die op geautomatiseerde
wijze informatie ontvangt op eenvoudige wijze een bestand van justitiële
gegevens kan opbouwen. Dit zou in strijd zijn met de Wet JD. Het doel van
de Wet JD is dat slechts een daartoe door de Minister van Justitie aangewezen
instantie mag beschikken over een overzicht van justitiële gegevens.
Dit is ook in overeenstemming met artikel 8, vijfde lid, van de
privacy-richtlijn (richtlijn 95/46/EG, PbEG van 23 november 1995, L 281).
Het justitiële documentatieregister is dus uniek.De Minister van Justitie kan voor de uitvoering van een bepaalde taak
toestaan dat de gegevens op geautomatiseerde wijze worden opgeslagen. Hierbij
kan gedacht worden aan gegevens die aan de burgemeester worden verstrekt in
het kader van de afgifte van een verklaring omtrent het gedrag. De gegevens
mogen niet langer worden bewaard dan voor het doel waarvoor zij zijn verstrekt
en in ieder geval nooit langer dan acht maanden. Justitiële gegevens
worden opgevraagd met het oog op een bepaald doel, bij voorbeeld in het kader
van de beoordeling van de vraag of een verklaring omtrent het gedrag kan worden
afgegeven. In beginsel dienen in een dergelijk geval de gegevens na beoordeling
te worden verwijderd. De aanvrager kan echter beroep bij de rechtbank instellen
tegen een weigering van de burgemeester om een verklaring af te geven. Nadat
beroep is ingesteld, zendt de burgemeester de op de zaak betrekking hebbende
gegevens aan de rechtbank. Het is wenselijk dat tot het moment waarop de burgemeester
aan deze verplichting heeft voldaan de justitiële gegevens mogen worden
bewaard. Rekening houdend met de termijnen gesteld in de Algemene wet bestuursrecht
(Stb. 1992, 315) zal aan deze verplichting binnen acht maanden na het verstrekken
van de justitiële gegevens door de Centrale justitiële documentatiedienst
kunnen worden voldaan. Ook in andere gevallen waarin opslag van justitiële
gegevens wordt toegestaan is niet goed voorstelbaar dat een opslag van meer
dan acht maanden enig redelijk doel dient.Bij algemene maatregel van bestuur kunnen regels worden gesteld, die in
het kader van datacommunicatie een verdere bescherming van de persoonlijke
levenssfeer beogen. Deze regeling zal tot gevolg kunnen hebben dat de Centrale
justitiële documentatiedienst met degenen die op elektronische wijze
worden voorzien van justitiële informatie contracten afsluit waarin onder
andere wordt geregeld wie bij de ontvanger bevoegd is tot kennisneming van
de gegevens en op welke wijze de controle op de uitvoering van de wet en het
contract plaatsvindt.Wijziging van de regels van de Wet JD is voorts gewenst in verband met
de Wet persoonsregistraties en de in deze wet opgenomen eisen ten aanzien
van de bescherming van de persoonlijke levenssfeer. Daarbij is niet gekozen
voor het systeem dat de Wet persoonsregistraties naast de Wet JD op het justitiële
documentatieregister van toepassing is. Voor zover de Wet persoonsregistraties
eisen stelt aan de bescherming van de persoonlijke levenssfeer die de huidige
Wet JD niet kent, zijn deze in het wetsvoorstel overgenomen. Waar dit noodzakelijk
is, wordt van de Wet persoonsregistraties afgeweken. De Wet persoonsregistraties
wordt vervolgens buiten toepassing verklaard. Hiertoe wordt de Wet JD, zoals
dat ook is gebeurd ten aanzien van de Wet Gemeentelijke basisadministratie
persoonsgegevens (Stb. 1994, 494), opgenomen in artikel 2, derde lid, van
de Wet persoonsregistraties, dat een opsomming geeft van registraties waarop
de Wet persoonsregistraties niet van toepassing is. Voor deze opzet is gekozen
omdat de Wet JD een uitputtende regeling geeft van de registratie en de verstrekking
van justitiële gegevens. De invoering van de Wet persoonsregistraties
heeft het bestaan van een specifieke, op de registratie van justitiële
gegevens toegesneden regeling niet overbodig gemaakt. Handhaving van een uitputtende
wettelijke regeling met betrekking tot de registratie en de verstrekking van
justitiële gegevens is gewenst.De bescherming van de persoonlijke levenssfeer is mede gewaarborgd door
de geheimhoudingsverplichting van een ieder die de beschikking krijgt over
justitiële gegevens. Deze verplichting, die in artikel 36 van de huidige
Wet JD staat, is ook in het wetsvoorstel opgenomen. II.5. RegistratiekamerIn het onderhavige wetsvoorstel is uit de Wet persoonsregistraties overgenomen
het toezicht van de Registratiekamer op de werking van de justitiële
documentatie. De wenselijkheid om de Registratiekamer ook te belasten met
het toezicht op de justitiële documentatie vloeit voort uit de taken
die ingevolge de Wet persoonsregistraties aan de Kamer zijn toevertrouwd.
Zo heeft de Registratiekamer ingevolge de Wet persoonsregistraties de bevoegdheid
te bemiddelen of te adviseren in een geschil tussen de geregistreerde en de
houder van een register. De rechtbank kan het advies van de Kamer inwinnen.
Ook heeft de Registratiekamer de bevoegdheid de Minister die het aangaat desgevraagd,
maar ook uit eigen beweging, te adviseren omtrent alle onderwerpen die te
maken hebben met persoonsregistraties en de bescherming van de persoonlijke
levenssfeer. De krachtens de Wet persoonsregistraties aan haar opgedragen
taken maken de Registratiekamer tot het orgaan bij uitstek waar de deskundigheid
ten aanzien van de eisen die aan een zorgvuldige persoonsregistratie, daaronder
begrepen eisen op internationaal terrein, gesteld moeten worden, samenkomt.
De centrale rol die op deze wijze door de invoering van de Wet persoonsregistraties
aan de Registratiekamer is gegeven maakt het wenselijk ook de registratie
van justitiële gegevens aan het toezicht van de Registratiekamer te onderwerpen. II.6. Commissie van Advies inzake de justitiële documentatie Het toezicht van de Registratiekamer maakt het voortbestaan van de Commissie
van advies inzake de justitiële documentatie, als bedoeld in artikel
16 van de huidige Wet JD, overbodig. Laatstbedoelde commissie heeft tot taak
de Minister van Justitie op diens aanvraag of ambtshalve van advies te dienen
inzake de justitiële documentatie. Ook de Registratiekamer kan deze adviserende
functie vervullen ingevolge artikel 37 van de Wet persoonsregistraties. De
Wet JD valt immers onder «andere onderwerpen die daarmee samenhangen»
als bedoeld in artikel 37, derde lid, van de Wet persoonsregistraties. In
die gevallen waarin het slechts om ondergeschikte wijzigingen van de betreffende
algemene maatregel van bestuur gaat, kan een adviesaanvraag, in tegenstelling
tot thans, achterwege blijven. Dit laatste past in het streven van de regering
het aantal bij de totstandkoming van wetgeving in te winnen adviezen zoveel
mogelijk te beperken. Dit is ook de reden dat het voorstel van de Commissie
van advies inzake de justitiële documentatie om een adviesverplichting
in de wet op te nemen niet wordt overgenomen. Dat de Registratiekamer de taken
van de Commissie van Advies overneemt, zie ik als een verbetering. De Registratiekamer
is deskundig op het gehele terrein van de bescherming van de persoonlijke
levenssfeer en heeft een beter overzicht over het gehele terrein van persoonsregistraties. II.7. De procureurs-generaalDe onderhavige wetswijziging maakt een einde aan de rol van de procureurs-generaal
bij de verstrekking van gegevens aan derden. Zij hebben die rol thans bij
de verstrekking van inlichtingen uit het algemene documentatieregister (artikel
13 van de Wet JD), niet bij het verstrekken van inlichtingen over de in het
strafregister opgenomen gegevens. Genoemd artikel 13 bepaalt dat de Minister
aan de procureurs-generaal bij de gerechtshoven de bevoegdheid kan verlenen
om, indien het openbaar belang dit vordert, uit gegevens van de justitiële
documentatie, inlichtingen te verstrekken aan daartoe aangewezen personen,
met een publieke taak belast. Het Besluit inlichtingen justitiële documentatie
(Besluit van 23 september 1958, Stb. 466) bepaalt welke inlichtingen aan welke
personen en instanties door de procureurs-generaal kunnen worden
verstrekt. Het toezicht dat ingevolge artikel 13 van de huidige wet op deze
wijze aan de procureurs-generaal is opgedragen was hoofdzakelijk bedoeld als
een algemeen toezicht om te voorkomen dat andere dan volgens de regels toegestane
inlichtingen uit de justitiële documentatie zouden worden geput. In de
praktijk vervullen de procureurs-generaal daarbij geen actieve rol. Een aanvraag
om inlichtingen ingevolge artikel 13 van de huidige Wet JD werd door de desbetreffende
afdeling van de justitiële documentatie zelf getoetst op eventuele onverenigbaarheden
met de Wet JD. Deze toetsende rol die de justitiële documentatiedienst
vervult, heeft aan kwaliteit gewonnen als gevolg van de invoering van een
Centrale justitiële documentatiedienst. Niet alleen is de kennis bij
de Centrale justitiële documentatiedienst gebundeld en dus grondiger,
maar ook is met het vervallen van de verschillende afdelingen van de dienst
de mogelijkheid van verschillende interpretaties van de wet verminderd. Voorts
wordt in het onderhavige wetsvoorstel aan de Registratiekamer het toezicht
op de justitiële documentatie opgedragen. Ook hier geldt dat de toezichthoudende
taak van de Registratiekamer een verbetering betekent omdat de Kamer deskundig
is op het gehele terrein van de bescherming van de persoonlijke levenssfeer
en een beter overzicht heeft over het gehele terrein van persoonsregistraties. III. De verklaring omtrent het gedrag III.1. De huidige regelingJustitiële gegevens kunnen alleen dan aan derden worden verstrekt
indien deze derden kunnen worden aangemerkt als personen of instanties die
met een publieke taak zijn belast en indien tevens het openbaar belang vordert
dat de gegevens worden verstrekt.Niettemin kunnen ook andere derden belang hebben bij informatie over het
justitiële verleden van een persoon. Te denken valt aan de werving van
personeel. In dat geval kan de belanghebbende de betreffende gegadigde voor
de baan vragen een door de burgemeester af te geven verklaring omtrent het
gedrag over te leggen. Ten behoeve van het afgeven van een dergelijke verklaring
worden door de justitiële documentatiedienst aan de burgemeester inlichtingen
verstrekt. Deze gegevens worden echter niet in de verklaring vermeld. De burgemeester
volstaat met het verlenen van de verklaring of het weigeren ervan. Of een
vermelding in het justitiële register daarbij een rol moet spelen beoordeelt
de burgemeester. Daarbij kan hij ook acht slaan op andere bescheiden dan de
hem verstrekte gegevens uit de justitiële documentatie zoals een reclasseringsrapport
of andere referenties. De huidige Wet JD geeft in de artikelen 19 tot en met
34 een uitvoerige regeling van de procedure betreffende deze verklaring omtrent
het gedrag. III.2. Bezwaren van de huidige regelingBij de burgemeesters die ingevolge deze wet zijn belast met de afgifte
van verklaringen omtrent het gedrag bestaat op twee onderdelen onduidelijkheid
ten aanzien van de criteria.Deze onduidelijkheid betreft allereerst de criteria die gelden bij de
beoordeling van de vraag of het doel waarvoor de afgifte wordt gevraagd, het
instellen van een onderzoek naar het gedrag van de betrokkene wettigt (artikel
24, eerste lid, onder b van de huidige Wet JD). Richtlijnen waarbij doeleinden
zijn aangewezen die een zodanig onderzoek niet wettigen, zijn niet gegeven,
hoewel artikel 23 van de huidige Wet JD de Minister van Binnenlandse Zaken
de bevoegdheid geeft om, in overeenstemming met de Minister van Justitie,
dergelijke doeleinden aan te wijzen. Van deze bevoegdheid is tot dusver geen
gebruik gemaakt. Het is derhalve geheel aan de burgemeesters overgelaten te
beoordelen of het doel, waarvoor de afgifte wordt gevraagd, van
zodanig maatschappelijk gewicht is te achten, dat van de overheid mag worden
gevraagd zich een zij het in negatieve zin uitgedrukt – oordeel over
de betrokkene te vormen, zoals de memorie van toelichting op artikel 23 het
formuleert. De wetgever beoogde in beginsel de burgemeesters van geval tot
geval te laten beslissen of een in concreto omschreven functie inderdaad zozeer
een vertrouwensfunctie is, dat deswege beroep op de overheid mag worden gedaan
om uit haar gegevens te putten. Verwacht werd dat de praktijk geleidelijk
aan bepaalde algemene categorieën zou aanwijzen waarin de burgemeesters
als regel zouden plegen te weigeren. De opdracht om na te gaan of het doel
waarvoor de verklaring wordt gevraagd van voldoende maatschappelijk gewicht
is om een verklaring omtrent het gedrag af te geven, wordt door de burgemeesters
in de praktijk als moeilijk ervaren omdat er veelal weinig inzicht bestaat
in de door de aanvrager uit te oefenen functie en de daaraan te stellen betrouwbaarheidseisen.
Wanneer niet iedere burgemeester nagaat of sprake is van een vertrouwensfunctie
en of uit dien hoofde de behandeling van de aanvraag geweigerd moet worden,
kan weigering tot rechtsongelijkheid leiden, aldus de Vereniging van Nederlandse
Gemeenten. De ministeriële richtlijnen als bedoeld in eerdergenoemd artikel
23 worden dan ook node gemist.Om enerzijds aan deze bezwaren tegemoet te komen, maar anderzijds te verduidelijken
dat de verklaring een belangrijk instrument is om zonder de persoonlijke levenssfeer
van de betrokkene te schaden, inzicht te geven in de justitiële achtergrond
van betrokkene in het licht van het doel waarvoor de verklaring wordt gevraagd,
wordt voorgesteld om de toets tot in behandeling nemen van de aanvraag tot
afgifte van de verklaring te laten vervallen.Op de tweede plaats ondervinden de burgemeesters te weinig houvast aan
het criterium dat geldt voor het al dan niet afgeven van een verklaring. Ook
hieraan komt het wetsvoorstel tegemoet door dit criterium aan te scherpen.
Bovendien worden de burgemeesters beter dan thans in staat gesteld dit criterium
te beoordelen, doordat zij de beschikking krijgen over niet alleen onherroepelijke
veroordelingen, maar over alle informatie uit het justitiële documentatieregister.
Voorts kan de burgemeester gebruik maken van alle gegevens uit het politieregister.Meer eenheid in het beleid van de burgemeester over het al dan niet afgeven
van een verklaring, kan voorts worden bevorderd doordat de mogelijkheid van
hoger beroep niet langer wordt uitgesloten. Het in behandeling nemen van de aanvraagDe behoefte aan inzicht in het justitiële verleden van natuurlijke
en rechtspersonen is tegen de achtergrond van de huidige maatschappelijke
ontwikkelingen in de meeste gevallen gerechtvaardigd. Steeds vaker worden
uit de maatschappij signalen ontvangen die aangeven dat het wenselijk is om,
alvorens min of meer zakelijke contacten aan te gaan, al datgene te doen wat
problemen van strafrechtelijke aard zoveel mogelijk kan voorkomen. Een instrument
dat hiervoor gehanteerd kan worden is de verklaring omtrent het gedrag. Zo
zal een werkgever alvorens iemand aan te stellen in een «gevoelige»
functie inzicht willen hebben in het justitiële verleden van de aspirant-werknemer.
Opdrachtgevers kunnen er baat bij hebben om te weten dat zij met een betrouwbare
aannemer in zee gaan. Ook voor het toelaten tot lid van een vereniging is
voorstelbaar dat een verklaring omtrent het gedrag wordt overgelegd.Aangezien niet voorstelbaar is dat om een verklaring omtrent het gedrag
wordt gevraagd in die gevallen waarin er geen gerechtvaardigde behoefte aan
een integriteitsonderzoek is, wordt voorgesteld om niet meer te toetsen of
een aanvraag tot afgifte van een verklaring in behandeling kan worden genomen. Doordat deze toets vervalt krijgt de verklaring omtrent het gedrag een
nog belangrijker plaats als criminaliteitspreventieve maatregel dan thans
het geval is. WeigeringsgrondenDe tweede verduidelijking van de regeling betreft het aanscherpen van
de grond waarop de afgifte van een verklaring omtrent het gedrag kan worden
geweigerd. Dit kan de betrouwbaarheid van de verklaring voor derden vergroten.
Ook de rechtspraak kan haar functie beter uitoefenen wanneer de wettelijke
criteria helder zijn. Dit laatste kan op zijn beurt weer bijdragen aan het
vergroten van het inzicht bij de burgemeesters over de toepassing van de criteria
en tot meer rechtsgelijkheid.Artikel 26, eerste lid, van de huidige Wet JD bepaalt dat de burgemeester
een verklaring omtrent het gedrag afgeeft in die gevallen, waarin hem uit
een onderzoek, met betrekking tot het gedrag van de betrokkene ingesteld,
gelet op het doel waarvoor de afgifte is gevraagd, niet is gebleken, dat bezwaren
tegen die persoon bestaan. Over de weigering zegt de tweede volzin van het
eerste lid slechts dat de burgemeester in alle andere gevallen de gevraagde
verklaring weigert af te geven.Het derde lid van artikel 29 van de huidige Wet JD bepaalt voorts nog
dat een dergelijke weigering slechts mogelijk is indien uit het onderzoek
is gebleken, dat betrokkene zich heeft schuldig gemaakt aan een misdrijf of
overtreding, welke in het strafregister is vermeld, dan wel dat hij zich anderszins
heeft misdragen.In het onderhavige wetsvoorstel wordt de weigeringsgrond uitgebreider
omschreven. Afgifte zal worden geweigerd indien in het justitiële documentatieregister
met betrekking tot de aanvrager – waaronder de rechtspersoon of organisatie,
waarop de aanvraag betrekking heeft is begrepen – een strafbaar feit
is vermeld, dat, indien herhaald en gelet op het risico voor de samenleving
en de overige omstandigheden van het geval, aan een behoorlijke uitoefening
van de taak of de bezigheden waarvoor de verklaring omtrent het gedrag wordt
gevraagd, in de weg zou staan. Bij de toepassing van dit criterium gaat het
erom dat eerst wordt beoordeeld of, los van het concrete geval, een herhaling
van het strafbare feit in zijn algemeenheid aan een behoorlijke taakuitoefening
in de weg staat, omdat daarbij een risico voor de samenleving ontstaat. De
verhindering van de behoorlijke uitoefening van de taak of bezigheden moet
dus gerelateerd worden aan de risico's voor natuurlijke personen, rechtspersonen,
vennootschappen of goederen. De omstandigheden hebben slechts een corrigerende
functie voor het concrete geval.Om de burgemeester in staat te stellen het eerste objectieve criterium
te beoordelen is bepaald dat de aanvraag tot afgifte van een verklaring omtrent
het gedrag vergezeld moet gaan van een schriftelijke verklaring waarin wordt
aangegeven waaruit het risico voor de samenleving bestaat. Deze schriftelijke
opgave moet worden gedaan door degene te wiens behoeve de verklaring strekt.
Dit zal meestal een werkgever zijn. De voorgestelde bepaling wijkt in zoverre
af van artikel 21, tweede lid, laatste volzin van de huidige Wet JD dat in
laatstgenoemd artikel vereist wordt een opgave van degene te wiens behoeve
werkzaamheden worden verricht van de aard van de werkzaamheden. De thans voorgestelde
bepaling beperkt deze mededelingsplicht niet langer tot de werkgever voor
wie de verklaring is bestemd. Ook andere derden belanghebbenden zoals opleidingsinstituten
of verenigingen dienen aan te geven waarom een verklaring omtrent het gedrag
nodig is. De voorgestelde bepaling breidt de mededelingsplicht uit. Aangegeven
moet worden welk risico in het geding is. Hieruit volgt dat een opgave van
de aard van de werkzaamheden zonder dat aangegeven is waaruit het risico bestaat,
niet langer voldoende is.Bij de beoordeling van het objectieve criterium worden alleen die strafbare feiten beoordeeld die voorkomen in de justitiële documentatie
op naam van de aanvrager of die betrekking hebben op de rechtspersoon of daarmee
gelijk gestelde organisatie waarvoor een verklaring wordt gevraagd. Hierbij
is in beginsel niet relevant of met betrekking tot een bepaald strafbaar feit
een veroordeling is uitgesproken of dat slechts een vervolging op basis van
dat strafbare feit is ingesteld. Het spreekt voor zich dat dit wel een belangrijke
rol speelt in het kader van de afweging van de omstandigheden van het geval.Zo zal bij de beoordeling van een aanvraag van een aspirant taxi-chauffeur
een veroordeling wegens het misdrijf van artikel 26 van de Wegenverkeerswet
in beginsel leiden tot weigering van de afgifte van de verklaring omtrent
het gedrag omdat het rijden onder invloed van alcohol een behoorlijke uitoefening
van zijn taak als taxi-chauffeur in de weg kan staan, gelet op onder meer
de belangen van medeweggebruikers. Slechts bijzondere redenen kunnen afgifte
toch rechtvaardigen. Te denken valt daarbij bij voorbeeld aan een aanvrager
ten aanzien van wie een relatief laag alcoholpromilllage is vastgesteld en
die aannemelijk heeft gemaakt dat herhaling van dit misdrijf niet te verwachten
valt, of een aanvrager die reeds jarenlang en tot volle tevredenheid als chauffeur
werkzaam was, nooit eerder met politie en justitie in aanraking kwam en het
delict heeft gepleegd in voor hem persoonlijk moeilijke omstandigheden.Dezelfde veroordeling wegens rijden onder invloed van alcohol zal echter
in het geval van een aanvraag van een aspirant-boekhouder een minder grote
rol behoeven te spelen omdat rijden onder invloed op zichzelf een behoorlijke
uitoefening van zijn taak als boekhouder niet in de weg hoeft te staan.De zinsnede «– indien herhaald – gelet op het risico
voor de samenleving aan een behoorlijke uitoefening van de taak of de bezigheden
waarvoor de verklaring omtrent het gedrag wordt gevraagd, in de weg zou staan»,
betekent niet dat de burgemeester zich moet verdiepen in de vraag of recidive
waarschijnlijk is. Bezien moet worden of het gepleegde feit op zichzelf en
afgezien van de persoon van de aanvrager, indien herhaald, een behoorlijke
uitoefening zou verhinderen omdat daarbij een risico voor de samenleving ontstaat.
Of recidive waarschijnlijk is, kan wel een rol spelen bij de beoordeling van
de omstandigheden van het geval. Maar indien een delict, gelijk aan het delict
dat is gepleegd in beginsel de behoorlijke uitoefening in de weg zou staan
omdat daarbij een risico voor de samenleving ontstaat, wordt de verklaring
alleen dan afgegeven indien sprake is van bijzondere omstandigheden, zoals
de onwaarschijnlijkheid van recidive. Dit laatste kan blijken uit gesprekken
met de aanvrager, uit een reclasseringsrapport of uit andere bron. Voordat
de burgemeester overgaat tot weigering van de afgifte van de verklaring, moet
hij op grond van artikel 4:7 van de Algemene wet bestuursrecht de aanvrager
in de gelegenheid stellen zijn zienswijze naar voren te brengen. Alsdan kunnen
de bijzondere omstandigheden van het geval verduidelijkt of aangevuld worden,
zodat de burgemeester een weloverwogen oordeel kan geven over het al dan niet
afgeven van de verklaring.Omgekeerd is het niet zo dat, indien een veroordeling wegens een strafbaar
feit niet in de weg staat aan een behoorlijke uitoefening van de taak er zonder
meer een verklaring wordt afgegeven. De overige omstandigheden spelen thans
evenzeer een belangrijke rol. Hiermee wordt tegemoetgekomen aan het bezwaar
dat de Vereniging van Nederlandse Gemeenten aanvoerde tegen de hanteerbaarheid
van het toetsingscriterium zoals dat in het voorontwerp was opgenomen. In
het voorontwerp luidde het criterium: De burgemeester weigert de afgifte van
een verklaring omtrent het gedrag indien de aanvrager zich heeft schuldig
gemaakt aan een misdraging, die, indien herhaald, een behoorlijke uitoefening
van de taak of de bezigheden waarvoor de verklaring omtrent het gedrag wordt
gevraagd, in de weg zou staan, tenzij bijzondere redenen afgifte desondanks
rechtvaardigen. Op grond van dit criterium vroeg de Vereniging
van Nederlandse Gemeenten zich af of kan worden gesteld dat een herhaling
van diefstal of verduistering door een sollicitant, die een dergelijk delict
in het verleden heeft gepleegd bij een ander dan de instelling waar hij werkzaam
was, zonder meer aan een behoorlijke uitoefening van zijn taak of werkzaamheden
in de weg staat. Hierbij teken ik aan dat het feit dat het delict eerder bij
een ander dan de werkgever is gepleegd, geen rol speelt bij de toetsing van
het objectieve criterium. In een aantal gevallen zal een herhaling van diefstal
of verduistering niet in de weg staan aan een behoorlijke uitoefening van
een taak. Gedacht kan worden aan de uitoefening van de functie boekhouder.
Dit wil niet zeggen dat de overige omstandigheden van het geval, zoals de
ernst en frequentie van de diefstal en de plaats waar het delict is gepleegd
toch niet in de weg kunnen staan aan het afgeven van een verklaring. Zo kan
bij de boekhouder een rol spelen of hij in een andere kantoorfunctie de diefstal
heeft gepleegd of dat hij zeer frequent en recent wegens diefstal is veroordeeld.
In het nieuw voorgestelde criterium kan hiermee beter rekening worden gehouden.Bovendien komt in het nieuw voorgestelde criterium het begrip «misdraging»
niet meer terug. Naar aanleiding van vraagtekens die de Commisie van advies
inzake de justitiële documentatie en de vergadering van procureurs-generaal
plaatsten bij het gebruik van dit begrip en ten gevolge van de uitbreiding
van de gegevens uit het justitiële documentatieregister waarover de burgemeester
mag beschikken, is bij nader inzien gekozen voor een toetsing van het objectieve
criterium aan strafbare feiten, die op naam van de aanvrager voorkomen in
het justitiële documentatieregister. De wijze waarop de zaak is afgedaan
(bij voorbeeld: onheroepelijke of herroepelijke veroordeling, sepot en transactie),
zal overeenkomstig het gewicht dat hieraan is toegekend worden meegewogen
bij de omstandigheden van het geval. Ook zal hierbij rekening moeten worden
gehouden met de zwaarte van een bepaald type afdoening. Zo zal het gewicht
dat aan een sepot moet worden toegekend afhangen van de sepotgrond. Is een
zaak geseponeerd, omdat er geen wettig bewijs is dan is niet voorstelbaar
dat aan het daarbij behorende strafbare feit betekenis wordt toegekend. Dit
kan anders liggen in het geval de zaak is geseponeerd vanwege de onvindbaarheid
van de verdachte. Aangezien evident is dat strafbare feiten die zijn afgedaan
met een onherroepelijke vrijspraak nimmer mogen leiden tot een weigering om
de verklaring af te geven, is dit expliciet in de wet bepaald.Met het bovenstaande systeem wordt recht gedaan aan de ernst van de situatie
van de betrokkene. Verstrekking van informatie uit het JD-register en de
politieregistersOm het vertrouwen in de afgifte van een verklaring omtrent het gedrag
nog meer dan met de hierboven aangehaalde aangescherpte toetsingsgronden,
te vergroten, wordt voorgesteld om aan de burgemeester meer informatie uit
het justitiële documentatieregister ter beschikking te stellen dan thans
het geval is. Op grond van artikel 27 van de huidige Wet JD krijgt de burgemeester
uit dit register uitsluitend de gegevens die ook zijn opgenomen in het strafregister.
Deze gegevens zijn gelijk aan die zijn bedoeld in de artikelen 10 en 12 van
het wetsvoorstel. Dit betekent dat de burgemeester geen inzicht heeft in andere
afdoeningsvormen dan onherroepelijke veroordelingen. Gegevens over openstaande
zaken kan hij weliswaar uit de politieregisters verkrijgen, maar deze gegevens
zijn minder betrouwbaar, aangezien deze gegevens niet zonder meer corresponderen
met de actuele stand van zaken. Het is dus mogelijk dat in de politieregisters
een delict op naam van de betrokkene is vermeld, terwijl de zaak door de Officier
van Justitie reeds is geseponeerd. Hierdoor ontstaat het gevaar dat de burgemeester
zich een verkeerd beeld van de betrokkene vormt. Om dit te voorkomen en om
de burgemeester een betere grondslag voor zijn oordeel over de
vraag of een verklaring al dan niet moet worden afgegeven te bieden, wordt
het de burgemeester in het wetsvoorstel in dit kader toegestaan alle informatie
uit het justitiële documentatieregister op te vragen. Hiermee is tevens
de kritiek van de vergadering van procureurs-generaal en de Commissie van
advies inzake de justitiële documentatie op dit punt weggenomen.Opdat de verklaring een uiterst betrouwbaar beeld geeft over de integriteit
van betrokkene wordt ook voorgesteld om de burgemeester de gelegenheid te
bieden de gegevens uit het politieregister in zijn oordeel te betrekken. Het
gevaar dat een verklaring niet zal worden afgegeven op grond van uitsluitend
zachte gegevens is ondenkbaar. Zachte gegevens zijn gegevens die niet of niet
voldoende onderbouwde strafrechtelijke relevante informatie bevatten. Een
aanvrager die geen verklaring ontvangt kan van deze beslissing immers bezwaar
en beroep instellen. De burgemeester zal dan moeten aantonen dat zijn beslissing
gerechtvaardigd is. Dit houdt in dat het oordeel van de burgemeester met name
gebaseerd zal moeten zijn op harde gegevens. Zachte gegevens zullen alleen
gebruikt kunnen worden om een reeds op harde gegevens gebaseerd oordeel te
bevestigen.Het voorgestelde, aangescherpte, beoordelingssysteem van de verklaring
omtrent het gedrag zal het maatschappelijk gewicht van deze verklaring doen
toenemen. Verwacht wordt dat hierdoor minder personen en instanties dan thans
het geval is, behoefte hebben aan een zelfstandig recht op informatie uit
het justitiële documentatieregister. III.3. De Algemene wet bestuursrechtDe beslissing omtrent de afgifte van een verklaring omtrent het gedrag
is gelijk gesteld met het geven van een beschikking met als gevolg dat de
Algemene wet bestuursrecht van toepassing is. In de toelichting bij de nota
van wijziging bij de Aanpassingswet Awb III (kamerstukken II 1993/94, 23 358,
nr. 5, blz. 103) is aangegeven dat is overwogen de rechtsbescherming met betrekking
tot de afgifte van de verklaring te enten op de Algemene wet bestuursrecht.
Een dergelijke wijziging werd destijds te ingrijpend geacht voor een aanpassingswet.
In het kader van dit wetsvoorstel is een dergelijke aanpassing wel op zijn
plaats. Een aanvrager heeft immers veel belang bij de afgifte van een verklaring
omtrent het gedrag. Zo kunnen werkgevers van sollicitanten de overlegging
van een verklaring vereisen alvorens een arbeidsovereenkomst te sluiten. Toepassing
van de Algemene wet bestuursrecht waarborgt een zorgvuldige afweging door
de burgemeester. Bovendien biedt de bezwaar- en beroepsprocedure in de Algemene
wet bestuursrecht de aanvrager een goede rechtsbescherming.In artikel 24 van de huidige Wet JD wordt aangegeven wanneer de burgemeester
moet weigeren de aanvraag tot het afgeven van een verklaring in behandeling
te nemen. De regeling is thans niet meer overgenomen, aangezien de Algemene
wet bestuursrecht reeds voorziet in een meer uitgebreide regeling. Zo bepaald
artikel 2:3 van de Algemene wet bestuursrecht dat de burgemeester die niet
bevoegd is over de afgifte van de verklaring te oordelen, de aanvraag doorzendt
naar de burgemeester die daartoe wel bevoegd is. Voorts voorziet artikel 4:5
van de Algemene wet bestuursrecht in de mogelijkheid om de aanvraag niet in
behandeling te nemen, indien de aanvrager niet heeft voldaan aan de voorschriften
gesteld in de artikelen 30 en 31 van het wetsvoorstel. Alvorens de aanvraag
niet in behandeling te nemen moet aan de aanvrager de gelegenheid worden geboden
de ontbrekende gegevens aan te vullen. In artikel 4:5 wordt ook geregeld binnen
welke termijn de burgemeester moet besluiten om de aanvraag niet in behandeling
te nemen.Ook behoeft niet geregeld te worden dat de reden van weigering moet worden vermeld zoals wel het geval is in artikel 24 van de huidige
Wet JD. Van toepassing is immers artikel 4:16 van de Algemene wet bestuursrecht,
luidende dat een beschikking dient te berusten op een deugdelijke motivering.
Dat de beschikking bij aangetekende brief moet worden verzonden is evenmin
in het wetsvoorstel terug te vinden. Van toepassing is artikel 3:41 van de
Algemene wet bestuursrecht, luidende dat de bekendmaking van een besluit geschiedt
door toezending of uitreiking aan de aanvrager. Er is geen reden om van deze
regels af te wijken.Ingevolge de huidige Wet JD heeft degene die een verklaring omtrent het
gedrag aanvraagt het recht om beroep in te stellen van een weigering. Van
de beslissing van de burgemeester om de aanvraag niet in behandeling te nemen
staat beroep open bij de commissaris van de Koningin en van de beslissing
van de burgemeester om, na onderzoek, geen verklaring af te geven, staat beroep
open bij de rechtbank.Aangezien is voorgesteld de toets met betrekking tot het in behandeling
nemen van de aanvraag tot afgifte van een verklaring te laten vervallen, behoeft
op dit punt niet in een beroepsprocedure te worden voorzien.Dit is anders bij de beoordeling van de vraag of de verklaring zal worden
afgegeven. In de Algemene wet bestuursrecht wordt aan een belanghebbende het
recht gegeven om van een beschikking van een bestuursorgaan in beroep te komen
bij de rechtbank en worden tevens procedureregels gegeven. Onder meer wordt
bepaald dat de belanghebbende zijn bezwaar eerst kenbaar moet maken bij het
bestuursorgaan dat de bestreden beschikking heeft genomen alvorens hij zich
tot de rechter kan wenden. Dit betekent dat van een beschikking van de burgemeester
dat de afgifte van een verklaring wordt geweigerd, beroep bij de rechtbank
openstaat nadat eerst de bezwaarschriftprocedure is gevolgd.De aanvrager moet binnen zes weken na toezending van de weigeringsbeschikking
bezwaar maken bij de burgemeester (artikel 6:7 Algemene wet bestuursrecht).
De burgemeester hoort de aanvrager voordat hij op het bezwaar beslist (artikel
7:2 Algemene wet bestuursrecht). In beginsel beslist de burgemeester binnen
zes weken na ontvangst van het bezwaarschrift (artikel 7:10 Algemene wet bestuursrecht).
Beslist de burgemeester wederom afwijzend, dan kan de aanvrager binnen zes
weken beroep instellen bij de rechtbank (artikel 6:7 Algemene wet bestuursrecht).
De bepaling dat het beroep tegen een beschikking van de burgemeester als bedoeld
in artikel 30 van de huidige Wet JD binnen veertien dagen moet worden ingesteld
is niet overgenomen. De aanvrager, wiens belang het is dat de procedures snel
worden afgewikkeld, heeft zelf in de hand of een beroepschrift met bekwame
spoed wordt ingediend. Daartoe is een wettelijke verplichting niet nodig.Na het vooronderzoek en het onderzoek ter zitting doet de rechtbank binnen
zes weken uitspraak. In artikel 33 van de huidige Wet JD is geregeld dat de
rechtbank binnen vier weken nadat het klaagschrift is ontvangen uitspraak
doet. Deze regel houdt verband met de aard van de verklaring omtrent het gedrag.
Blijft een verklaring te lang uit dan is deze daarmee nagenoeg zinloos geworden,
omdat de werkgever ten wiens behoeve de verklaring omtrent het gedrag wordt
aangevraagd geen beslissing meer nodig heeft om desondanks bepaalde conclusies
ten aanzien van de betrokkene te kunnen trekken. Een snelle procedure is echter
niet in alle gevallen noodzakelijk. Heeft de aanvrager een spoedeisend belang,
dan kan hij de president van de rechtbank verzoeken een voorlopige voorziening
te geven (Titel 8.3 Algemene wet bestuursrecht). Dit zal bij voorbeeld het
geval kunnen zijn wanneer de aanvrager de verklaring behoeft in verband met
een sollicitatie. Aangezien de Algemene wet bestuursrecht voorziet in een
snelle procedure behoeven hierover in de Wet JD geen aparte bepalingen te
worden opgenomen.In artikel 34 van de huidige Wet JD is bepaald dat de burgemeester drie
dagen nadat de rechtbank uitspraak heeft gedaan de verklaring afgeeft. Ook
op dit punt wordt thans aangesloten bij de Algemene wet bestuursrecht.
Het wordt aan de rechtbank overgelaten om op grond van artikel 8:72 aan de
burgemeester een termijn te stellen waarbinnen de verklaring moet worden afgegeven.Hoger beroep zal niet, zoals thans, zijn uitgesloten. Wanneer tegen een
beslissing van een bestuursorgaan beroep mogelijk is bij slechts één
rechterlijke instantie wordt in het bestuursrecht immers de rechtsmacht geconcentreerd
bij een hoger college. Nu in de Wet JD niet is gekozen voor geconcentreerde
rechtspraak, maar voor beroep bij de rechtbank, wordt hoger beroep mogelijk
gemaakt. Dit betekent dat de belanghebbende tegen de uitspraak van de rechtbank
hoger beroep kan instellen bij de Raad van State. Een grote toevloed van zaken
hoeft hiervan niet het gevolg te zijn. Immers, in veel gevallen zal de aanvrager
geen behoefte meer hebben aan een uitspraak van een appèlrechter omdat
na het verstrijken van de tijd die reeds gemoeid is geweest met bezwaar en
beroep een verklaring omtrent het gedrag het beoogde doel vaak niet meer kan
dienen. Niettemin is denkbaar dat hoger beroep wenselijk is. Niet alleen voor
de aanvrager, maar ook voor de burgemeester in verband met zijn beleid bij
het beoordelen van aanvragen.Het onderhavige wetsvoorstel bevat alleen procedureregels voor zover van
de Algemene wet bestuursrecht wordt afgeweken. Het betreft afwijkingen die
noodzakelijk zijn in verband met het bijzondere karakter van de verklaring
omtrent het gedrag. IV. De persoonsdossiersDe diverse adviserende instanties hebben in het voorontwerp geen kennis
kunnen nemen van de regeling van de persoonsdossiers inzake de strafrechtspleging.
Deze regeling is later aan het wetsvoorstel toegevoegd. De reden hiervan is
dat de oude regeling persoonsdossiers uit 1930 dringend aan vernieuwing toe
was. Het was onwenselijk om te wachten tot de inwerkingtreding van de nieuwe
Wet JD waarin een regeling over persoonsdossiers zou worden opgenomen. De
voortgang in het opstellen van het voorontwerp zou echter ook te veel worden
belemmerd, indien gewacht zou moeten worden op de nieuwe regeling inzake de
registratie van persoonsdossiers. Dit heeft ertoe geleid dat gekozen is voor
het afzonderlijk voorbereiden van beide regelingen. Naderhand zou de grondslag
van de regeling persoonsdossiers in het onderhavige wetsvoorstel kunnen worden
opgenomen. In deze voorfase heeft de vergadering van procureurs-generaal advies
uitgebracht over de registratie van persoonsdossiers.Voor een juiste toepassing van het strafrecht is niet alleen kennis van
de justitiële gegevens van de verdachte of veroordeelde van belang, maar
ook inzicht in het gedrag of de levensomstandigheden van deze persoon in verband
met tegen hem aanhangige strafzaken, de tenuitvoerlegging van aan hem opgelegde
straffen of maatregelen of zijn reclassering. Vanwege de samenhang tussen
de registratie van beide soorten gegevens is in het onderhavige wetsvoorstel
een duidelijke grondslag voor de registratie van de hierboven bedoelde persoonsdossiers
opgenomen. In een algemene maatregel van bestuur worden regels gesteld betreffende
het beheer van de registratie, de informatiegerechtigden en het recht van
de geregistreerde van kennisneming van hem betreffende rapporten. De inhoud
van deze algemene maatregel van bestuur zal in grote lijnen overeenkomen met
de ministeriële regeling van 15 februari 1994 (Stcrt. 1994, 40). De bewaartermijnen
worden echter in de wet opgenomen. Hieraan ligt dezelfde reden ten grondslag
als bij het opnemen van de bewaartermijnen van de justitiële gegevens
in het wetsvoorstel: de termijn van registratie vormt een wezenlijk element
van een registratiesysteem. V. DereguleringDoor de centralisatie van de justitiële documentatiedienst behoort
de mogelijkheid van verschillende interpretaties van de wet door de afdelingen
van de justitiële documentatiedienst tot het verleden, hetgeen leidt
tot een duidelijke en uniforme rechtstoepassing.Zoals uiteengezet in paragraaf II.1. leidt het voorstel op termijn tot
een ontlasting van de griffies van de rechtbanken. Dit zal echter pas op termijn
gerealiseerd worden, omdat gedurende de periode waarin de omzetting van bestanden
plaats heeft, de inzet van extra personeel noodzakelijk is. Verwacht wordt
dat het overbrengen van de justitiële gegevens gerealiseerd zal zijn
op het moment waarop dit wetsvoorstel tot wet zal zijn verheven. Op de bestanden
van de afdelingen van Haarlem, Den Bosch, Groningen en Utrecht na, zijn de
bestanden van alle andere afdelingen naar de Centrale justitiële documentatiedienst
overgebracht.De mogelijkheid die een geregistreerde krijgt om de over hem geregistreerde
gegevens te doen verbeteren, kan enige werkverzwaring bij de rechterlijke
macht tot gevolg hebben. Deze werklast is thans niet goed te kwantificeren.
Gelet echter op de uitputtende en gedetailleerde regeling die de Wet JD op
dit punt biedt, kan niet worden verwacht dat het aantal onjuist geregistreerde
gegevens en daarmee het aantal procedures bij de rechtbank, groot zal zijn.Een substantiële verzwaring van de taken van de Registratiekamer
valt niet te verwachten aangezien de Wet JD een uitputtende regeling bevat
over gegevens die duidelijk zijn afgebakend en die om die reden tot weinig
verschillen van mening aanleiding zal kunnen geven. Voor zover de Registratiekamer
de taken overneemt van de Commissie van advies inzake de justitiële documentatie,
valt een grote werklastverzwaring evenmin te verwachten gelet op de beperkte
werkzaamheden die de laatste jaren met de taken van de commissie gemoeid zijn
geweest.Het verdwijnen van de bemoeienis van de procureurs-generaal bij het verstrekken
van gegevens aan derden leidt blijkens het beperkte karakter van die bemoeienis,
niet tot noemenswaardige werkverlichting bij de parketten van de procureurs-generaal.De mogelijkheid van hoger beroep van beslissingen van de rechtbank zal
naar verwachting niet leiden tot een substantieël aanbod van zaken.De opheffing van de Commissie van advies voor de justitiële documentatie
en de door de burgemeester ingestelde commissie van advies past in het streven
van de regering het aantal adviesinstanties te verminderen. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING Artikel 1In het Besluit registratie justitiële gegevens (Stb. 1958, 467) zijn
bepaalde strafrechtelijke gegevens genoemd die betrekking hebben op natuurlijke
personen, rechtspersonen of vennootschappen. In artikel 1 van het wetsvoorstel
worden meer organisaties genoemd waarover justitiële gegevens zullen
worden opgenomen in de registers. Met deze uitbreiding wordt aangesloten bij
artikel 51 van het Wetboek van Strafrecht, waarin is vermeld dat naast natuurlijke
en rechtspersonen, ook strafbare feiten kunnen worden begaan door vennootschappen
zonder rechtspersoonlijkheid, maatschappen, rederijen en doelvermogens.De Commissie van advies inzake de justitiële documentatie vraagt
zich af of het weglaten van definities van de begrippen «houder»
en «bewerker» geen onduidelijkheid teweeg brengt nu in artikel
7 van het wetsvoorstel wordt verwezen naar artikelen uit de Wet persoonsregistraties,
waarin deze begrippen wel voorkomen. Er kan echter geen misverstand bestaan
over de betekenis van deze begrippen. Uit artikel 2 volgt dat
de Minister van Justitie de houder van het justitiële documentatieregister
is. Artikel 2De Minister van Justitie heeft zeggenschap over de justitiële documentatie.
Hij is de houder. Hij zal een Centrale justitiële documentatiedienst
belasten met de registratie.Ingevolge de huidige wet worden de justitiële gegevens van een persoon
geregistreerd ter griffie van de arrondissementsrechtbank, waarbinnen zijn
geboorteplaats is gelegen. De griffier is belast met het beheer van de gegevens.
De gegevens van personen, wier geboorteplaats buiten Nederland is gelegen
of onbekend is, alsmede de gegevens betreffende rechtspersonen of vennootschappen
worden geregistreerd ten Departemente van Justitie. De ambtenaar die door
de Minister is aangewezen met het beheer van deze gegevens is de directeur
van de Centrale justitiële documentatiedienst te Almelo (ministeriële
regeling van 23 maart 1994, Stcrt. 65).In de toekomst zal er slechts één Centrale justitiële
documentatiedienst zijn. Daar worden alle justitiële gegevens geregistreerd.
Aanvragen tot het verstrekken van inlichtingen moeten tot deze dienst worden
gericht, onafhankelijk van de geboorteplaats van de betrokkenen over wie men
de inlichtingen wil ontvangen. De dienst is gevestigd te Almelo.De wijziging van het woord «rechtsbedeling» in «strafrechtspleging»
beoogt een verduidelijking. Uit de ontstaansgeschiedenis van de Wet JD blijkt
dat rechtsbedeling moet worden opgevat als rechtsbedeling in strafzaken. In
het onderhavige voorstel van wet wordt dit met zoveel woorden vermeld. Wijziging
van «rechtsbedeling» in «rechtspleging» is van redactionele
aard.Artikel 19 van de Wet persoonsregistraties schrijft voor, dat voor een
persoonsregistratie op het gebied van de overheid een reglement wordt vastgesteld.
Voor de justitiële documentatie is dit niet nodig. De onderwerpen die
ingevolge artikel 20 van de Wet persoonsregistraties in dit reglement moeten
worden geregeld zijn voor de justitiële documentatie voor het overgrote
deel in de Wet op de justitiële documentatie en de daarop gebaseerde
algemene maatregelen van bestuur te vinden. Het doel van de registratie wordt
bepaald in artikel 2 van het onderhavige wetsvoorstel. De categorieën
van personen over wie gegevens in de registratie worden opgenomen, zijn eveneens
in het wetsvoorstel te vinden. Het betreft personen over wie nader aan te
wijzen gegevens bestaan aangaande de toepassing van het strafrecht en de strafvordering
voor zover deze ten behoeve van de rechtspleging nodig zijn. Bij of krachtens
algemene maatregel van bestuur wordt voorts bepaald welke gegevens dit zijn.
De soorten van de gegevens die in de registratie worden opgenomen, en de wijze
waarop deze worden verkregen, zijn te vinden in de regels die krachtens artikel
2 worden gesteld. Wanneer opgenomen gegevens worden verwijderd, wordt geregeld
in de artikelen 4 tot en met 6. De categorieën van personen of instanties,
waaraan gegevens uit de registratie worden verstrekt, alsmede de aard van
de gegevens die aan deze personen of instanties worden verstrekt, worden vermeld
in afdeling 2 van het wetsvoorstel. De wijze waarop geregistreerde personen
of hun wettelijke vertegenwoordigers kennisneming en verbetering van de over
hen opgenomen gegevens kunnen verkrijgen en de wijze waarop zij mededeling
van verstrekking van hen betreffende gegevens kunnen verkrijgen staat geregeld
in afdeling 3.Ten aanzien van het in artikel 20, tweede lid, onder g, van de Wet persoonsregistraties
genoemde onderwerp – de rechtstreekse toegang tot de registratie –,
kan een regeling achterwege blijven aangezien niemand rechtstreekse toegang
heeft tot het bestand behoudens de Centrale justitiële documentatiedienst
zelf. In het voorontwerp werd, overeenkomstig artikel 20, tweede lid, onder
h en k van de Wet persoonsregistraties, in artikel 3 de Minister van Justitie
verplicht nadere regels te stellen betreffende de hoofdlijnen van het beheer
van de registratie en eventuele verbanden tussen de justitiële documentatie
en enige andere gegevensverzameling. Dit artikel is vervallen. De minister
kan op grond van artikel 2 de hoofdlijnen van het beheer aangeven en mogelijke
verbanden uitwerken.De Commissie van advies inzake de justitiële documentatie wees erop
dat het nader regelen van eventuele verbanden tussen het justitiële documentatieregister
en enige andere gegevensverzameling de indruk kan wekken dat het is toegestaan
het justitiële documentatieregister te koppelen met een andere gegevensverzameling.
Dat koppeling niet is toegestaan is inherent aan het systeem van de wet. Alleen
de Centrale justitiële documentatiedienst is bevoegd justitiële
gegevens op te slaan. Uit de artikelen 9 en 13 volgt dat uitsluitend aan een
limitatief aantal opgesomde personen of instanties informatie uit het justitiële
documentatieregister wordt verstrekt. Artikel 3Dit artikel heeft de bescherming van de persoonlijke levenssfeer van de
geregistreerde tot doel en komt overeen met artikel 5 onder d van het Verdrag
inzake gegevensbescherming, artikel 5, tweede lid, van de Wet persoonsregistraties
en artikel 6, eerste lid, onder d van de privacy-richtlijn. Het behoort tot
de taak van Onze Minister van Justitie voorzieningen te treffen ter bevordering
van de juistheid en de volledigheid van de opgenomen persoonsgegevens. Dat
betekent niet dat hij verantwoordelijk is voor de juistheid van de inhoud
van de beslissing die geregistreerd wordt. Een geregistreerde kan op grond
van dit artikel geen rectificatie verkrijgen van een vonnis waarbij hij is
veroordeeld wegens misdrijf wanneer hij de Minister overtuigt van zijn onschuld.
Wel zou het kunnen voorkomen dat een parketnummer op de door het Openbaar
Ministerie aangeleverde informatie ontbreekt. Het ligt dan op de weg van degene
die door de Minister met het beheer van het register is belast om de ontbrekende
gegevens op te vragen bij het betreffende parket en het nummer alsnog te vermelden. Artikel 4De nieuwe bewaartermijn bedraagt in beginsel twintig jaar, te rekenen
vanaf het onherroepelijk worden van het vonnis.Indien echter aan de Centrale justitiële documentatiedienst niet
gemeld wordt hoe een aangemelde zaak is afgedaan, hetgeen zich in de praktijk
voordoet, moet toch ooit een einde komen aan de registratie. Voor dat geval
bepaalt het derde lid dat de termijn aanvangt op de dag waarop het feit in
het register is opgenomen.Na het verstrijken van de termijn mogen de kenmerken van de gegevens,
die herleidbaar zijn tot een individuele natuurlijke persoon niet meer in deze registratie voorkomen. Voor zover gegevens over rechtspersonen
en andere organisaties kenmerken bevatten die herleidbaar zijn tot natuurlijke
personen geldt dat ook deze kenmerken uit deze registratie dienen te worden
verwijderd. Dit betekent dus niet dat de van persoonskenmerken ontdane gegevens
moeten worden vernietigd. Gegevens die anoniem gemaakt zijn, vallen niet onder
de bescherming van de persoonlijke levenssfeer. Deze gegevens kunnen zonodig
beschikbaar blijven voor wetenschappelijk onderzoek. Iets anders is dat dezelfde
gegevens met persoonskenmerken langer kunnen worden bewaard op grond van de
Archiefwet (Stb. 1962, 313). De gegevens zullen dan bewaard moeten worden
overeenkomstig de bepalingen van deze wet. Alsdan gelden ook de privacy beschermende
maatregelen van deze wet. Artikel 5Op het uitgangspunt dat justitiële gegevens niet langer dan twintig
jaar geregistreerd mogen blijven is een uitzondering gewenst wanneer de registratie
betrekking heeft op ernstige misdrijven. Hierop wijst ook de vergadering van
procureurs-generaal. Bekendheid met ernstige criminaliteit uit een ver verleden
van een verdachte kan immers uit een oogpunt van een goede rechtspleging noodzakelijk
zijn, bijvoorbeeld ten aanzien van de vraag of strafrechtelijke vervolging
wegens een nieuw strafbaar feit opportuun is of voor een juiste strafoplegging.
Ernstige misdrijven maken verlenging van de algemene termijn van twintig jaar
wenselijk. Gekozen is voor een verlenging met de bij de uitspraak bepaalde
duur van de opgelegde onvoorwaardelijke vrijheidsstraf indien deze de duur
van drie jaar te boven gaat, alsmede met de duur van de terbeschikkingstelling
of van de plaatsing in een inrichting voor jeugdigen. Met de duur van de terbeschikkingstelling
wordt de totale duur van de terbeschikkingstelling bedoeld, ofwel inclusief
eventuele verlengingen.Niet van iedere onvoorwaardelijke vrijheidsstraf kan worden aangenomen
dat deze verlenging van de termijn van twintig jaar rechtvaardigt. Het uitgangspunt
is immers dat een bewaartermijn van twintig jaar, gelet op het doel van de
registratie, toereikend is en de uitzondering geldt slechts voor ernstige
misdrijven. Daarom wordt de termijn van twintig jaar eerst verlengd wanneer
de onvoorwaardelijk opgelegde vrijheidsstraf de aanmerkelijke duur van drie
jaar te boven gaat.Wat de maatregelen van terbeschikkingstelling en plaatsing in een inrichting
voor jeugdigen betreft: deze worden slechts opgelegd bij ernstige delicten
en kunnen in duur variëren. De termijn waarmee de twintig jaren worden
verlengd is gerelateerd aan de duur van de opgelegde maatregel.De Commissie van advies inzake de justitiële documentatie vraagt
zich af wat de reden is dat in artikel 5, eerste lid, geen melding is gemaakt
van een verlenging van de bewaartermijn in geval van ontvluchting uit een
strafinrichting. De reden hiervan is dat gekozen is voor één
algemene bewaartermijn van twintig jaar. Onder het huidige recht zijn er zowel
voor de gegevens in het justitiële documentatieregister als voor de gegevens
in het strafregister verschillende bewaartermijnen. In het eerste geval geldt
het systeem zoals nu is voorgesteld. In het tweede geval geldt als hoofdregel
een bewaartermijn van vier jaren. In dit laatste geval is een verlenging van
de bewaartermijn in geval van ontvluchting redelijk. In het licht van de ruimere
bewaartermijn is een uitzondering voor ontvluchting niet langer meer op zijn
plaats. Dit zou geen recht doen aan het doel van de registratie.De vergadering van procureurs-generaal heeft zich op het standpunt gesteld
dat de in het eerste lid bedoelde verlenging van de termijn voor zeer ernstige
delicten onvoldoende is. De procureurs-generaal wijzen er op dat in geval
van zeer ernstige delicten een nog langere bewaartermijn gewenst is. Naar
aanleiding hiervan is een nadere verfijning aangebracht. Het tweede lid bepaalt
dat, naast de verlenging van het eerste lid, een verdere verlenging met tien
jaar plaatsvindt indien op het misdrijf naar de wettelijke omschrijving een
gevangenisstraf van acht jaren of meer staat. Met het criterium van een wettelijke
strafbedreiging van acht jaren is aansluiting gezocht bij recente wetgeving
die zeer ernstige misdrijven tot onderwerp heeft zoals de Wet van 16 april
1992 tot wijziging van enkele bepalingen van het Wetboek van Strafvordering
omtrent de voorlopige hechtenis en enige andere onderwerpen (Stb. 1992, 214)
en de Wet van 27 januari 1994 tot wijziging van het Wetboek van Strafrecht
inzake algemene strafbaarstelling van voorbereidingshandelingen (Stb. 1994,
60).Aldus wordt onderscheid gemaakt tussen enerzijds ernstige delicten, waarvoor
een verlenging geldt die gelijk is aan het aantal jaren opgelegde vrijheidsstraf
dan wel aan de duur van de terbeschikkingstelling of van de plaatsing
in een inrichting voor jeugdigen, en anderzijds zeer ernstige delicten waarvoor
naast deze laatstgenoemde verlenging een extra verlenging geldt van tien jaren.Een nog langer durende registratie kan echter bezwaarlijk meer als noodzakelijk
voor het doel van de registratie, zijnde een goede rechtspleging, worden beschouwd
en zou daarmee onrechtmatig dreigen te worden in het licht van artikel 5 aanhef
en onder c van het Verdrag bescherming persoonsgegevens. Dit artikel bepaalt
dat persoonsgegevens niet overmatig dienen te zijn, uitgaande van de doeleinden
waarvoor zij zijn opgeslagen. De ernst van een gepleegd misdrijf komt immers
niet alleen tot uitdrukking in de kwalificatie van het bewezenverklaarde feit
en de aan dit feit verbonden, wettelijke strafbedreiging. De kwalificatie
en de strafbedreiging zeggen niet voldoende over hoe ernstig het delict in
een concreet geval werkelijk is geweest. Te denken valt bijvoorbeeld aan een
arts die euthanasie heeft gepleegd, veroordeeld wordt wegens doodslag en een
geheel voorwaardelijke straf krijgt opgelegd. Onbeperkte verlenging van de
registratie van het vonnis tegen deze arts gewezen, zou disproportioneel zijn
aan het doel van de registratie.Met het derde lid, luidende dat in alle gevallen de gegevens worden verwijderd
indien sedert de geboortedag van de betrokken persoon tachtig jaren zijn verstreken,
wordt de thans geldende maximale bewaartermijn gehandhaafd.Met de criteria die in het eerste en tweede lid worden gesteld, doet het
artikel recht aan de noodzaak in gevallen van zeer ernstige misdrijven langdurig
over geregistreerde gegevens te kunnen beschikken, zonder onevenredig afbreuk
te doen aan de eis van de bescherming van de persoonlijke levenssfeer.De korte bewaartermijn van vijf jaar die thans voor vennootschappen en
rechtspersonen geldt, wordt niet gehandhaafd. De korte bewaartermijn die thans
bestaat vindt zijn verklaring in het capaciteitsprobleem dat zou onstaan indien
de gegevens langer bewaard zouden moeten worden. Na de automatisering van
de justitiële documentatie speelt dit geen rol meer. Een andere reden
om gegevens over door vennootschappen en rechtspersonen gepleegde misdrijven
eerder te verwijderen dan voor natuurlijke personen geldt, is er niet. Dit
betekent dat door rechtspersonen en andere organisaties, als bedoeld in artikel
1, onder c, gepleegde misdrijven een bewaartermijn geldt van twintig jaar. Artikel 6Voor overtredingen is de huidige bewaartermijn van vijf jaren gehandhaafd.
De uitzondering op deze bewaartermijn voor overtredingen van wetten die aan
overtreding gevolgen verbinden voor het nemen van bestuursbesluiten in de
huidige wet is niet overgenomen. In het Besluit inlichtingen justitiële
documentatie is opgenomen dat de procureurs-generaal bevoegd zijn in deze
laatstbedoelde gevallen aan de personen of colleges, die ten aanzien van bepaalde
personen belast zijn met het nemen van bestuursbesluiten ter uitvoering van
die wetten, dan wel belast zijn met het beslissen in beroep terzake van zodanige
besluiten, over een periode van acht jaar, gerekend vanaf het onherroepelijk
worden van de veroordeling, inlichtingen te verstrekken over overtredingen
van de betrokken wet. Aangezien in de praktijk is gebleken dat het niet in
alle gevallen duidelijk is welke gegevens mogen worden verstrekt, is het wenselijk
bij de herziening van het betreffende besluit hierover duidelijkheid te scheppen.
De regeling kan dan zodanig worden opgesteld dat het niet langer noodzakelijk
is een uitzondering op de bewaartermijnen in de wet op te nemen.Het wetsvoorstel introduceert een uitzondering op de bewaartermijn van
vijf jaar voor overtredingen waarvoor een onvoorwaardelijke of voorwaardelijke
vrijheidsstraf – anders dan vervangende hechtenis – of de straf
van het verrichten van onbetaalde arbeid ten algemenen nutte is opgelegd.
In dat geval is de inbreuk op de rechtsorde immers aanzienlijk ernstiger dan
bij een overtreding waarbij een boete is opgelegd, hetgeen een langere bewaartermijn
rechtvaardigt. Om dezelfde reden is de bewaartermijn voor overtredingen begaan
door rechtspersonen waarbij een geldboete is opgelegd van de derde of hogere
categorie ook langer. Deze regel houdt verband met het feit dat een rechtspersoon
niet kan worden veroordeeld tot een vrijheidsstraf. De ernst van de overtreding
wordt in dat geval bepaald door de hoogte van de opgelegde geldboete. In aansluiting
op het vijfde lid van artikel 23 van het Wetboek van Strafrecht is sprake
van een ernstig feit, indien een geldboete is opgelegd van de derde of hogere
categorie. In dit artikel wordt bepaald dat voor een misdrijf waarop geen
geldboete is gesteld, de rechter een geldboete kan opleggen van de derde categorie.
Gesteld kan worden dat bij het opleggen van een geldboete van de derde of
hogere categorie er sprake is van een overtreding waarvan de ernst is te vergelijken
met die van een misdrijf. Artikel 7Artikel 8 van de Wet persoonsregistraties bepaalt dat de houder zorgdraagt
voor de nodige voorzieningen van technische en organisatorische aard ter beveiliging
van het register tegen verlies of aantasting van de gegevens en tegen onbevoegde
kennisneming, wijziging of verstrekking daarvan. Dezelfde verplichting is
overgenomen in het onderhavige wetsvoorstel.De artikelen 9 en 10 van de Wet persoonsregistraties regelen de aansprakelijkheid
voor schade als gevolg van enig handelen in strijd met de bij of krachtens
de wet gegeven voorschriften en de acties die de benadeelde kan ondernemen.
Deze artikelen zijn van overeenkomstige toepassing. Artikel 8In het eerste lid worden opgesomd degenen die zich bezig houden met de
strafrechtspleging ten behoeve van wie de registratie gevoerd wordt.De inhoud van deze bepaling komt in grote lijnen overeen met artikel 11
van de huidige Wet JD.Verstrekking aan de genoemde rechterlijke ambtenaren vindt alleen plaats
ten behoeve van de strafrechtspleging. Dit vloeit voort uit artikel 2.De Commissie van advies inzake de justitiële documentatie geeft in
haar advies aan dat niet duidelijk is of de hulpofficier van justitie een
rechterlijk ambtenaar is. Zij attendeerde erop dat bij – een overigens
niet meer geldende – circulaire van 8 december 1958 artikel 11 van de
huidige Wet JD is uitgebreid tot hulpofficieren, terwijl een vergelijking
met artikel 15 van de Wet Politieregisters tot de conclusie zal leiden dat
een hulpofficier geen rechterlijk ambtenaar is. De Commissie beveelt echter
aan de hulpofficier niet tot de rechterlijk ambtenaren te rekenen. Deze aanbeveling
is reeds verwoord in artikel 8, onder a: een hulpofficier behoort niet tot
de rechterlijke ambtenaren. Hieronder vallen uitsluitend de leden van de staande
en de zittende magistratuur.Ook verstrekking aan de Minister vindt alleen plaats voor zover de noodzaak
daartoe voortvloeit uit diens taken betreffende de toepassing van het strafrecht
of de strafvordering. Dit vloeit voort uit het doel van de registratie. Daarbij
valt te denken aan het verlenen van gratie. Indien de Minister voor andere doeleinden informatie uit de justitiële
documentatie nodig heeft, kan deze hem verstrekt worden ingevolge artikel
9 of 13. Te denken valt daarbij onder meer aan die gevallen waarin een ander
land geen genoegen neemt met een verklaring omtrent het gedrag
en het kennelijke belang van de betrokkene verlangt dat inlichtingen uit het
justitiële documentatieregister niettemin worden verstrekt, omdat hem
anders in dat land de vestiging wordt geweigerd of de adoptie van een kind.
In een op grond van artikel 9 of 13 vast te stellen regeling kan worden bepaald
dat aan de Minister van Justitie inlichtingen uit het justitiële documentatieregister
worden verstrekt, indien dit noodzakelijk is ter behartiging van de belangen
van Nederlanders in de betrekkingen met het buitenland. Artikel 9Uit het justitiële documentatieregister kunnen ook aan anderen dan
zij die zich met strafrechtspleging bezig houden gegevens worden verstrekt,
indien zij met een publieke taak zijn belast en indien het openbaar belang
dit vordert. Deze bepaling komt overeen met artikel 15 van de huidige Wet
JD. Ter uitvoering van dit artikel 15 dient een ministeriële regeling
van 10 november 1958, Stcrt. 1958, 221 (Besluit inlichtingen strafregisters),
waarin de betreffende personen en instanties worden aangewezen, met dien verstande
dat aan de nieuwe bepaling is toegevoegd dat verstrekking alleen dan plaatsvindt
voor zover dit voor een goede taakuitoefening noodzakelijk is. Om deze reden
zal dit evenwel niet leiden tot een ingrijpende wijziging van de inhoud van
het huidige Besluit inlichtingen strafregisters. Immers, reeds thans is de,
zij het niet met zoveel woorden in de wet genoemde, grond voor verstrekking
van gegevens aan derden, dat zij deze gegevens nodig hebben voor de uitvoering
van hun taak. Blijkt dit niet het geval, dan is ook geen goede reden voor
de verstrekking aanwezig. Voor zover noodzakelijk zal de lijst van personen
en instanties worden geactualiseerd. Voorts zal worden bekeken of bepaalde
instanties kunnen volstaan met een verklaring omtrent het gedrag, aangezien
de waarde van de verklaring aanzienlijk zal toenemen (zie paragraaf II.4).
Welke gegevens op grond van artikel 9 kunnen worden verstrekt is geregeld
in de artikelen 10, 11 en 12. Artikel 10In de artikelen 10, 11 en 12 wordt bepaald welke gegevens aan de in artikel
9 bedoelde personen en instanties kunnen worden verstrekt. Artikel 10 heeft
betrekking op het verstrekken van gegevens over personen op wie het strafrecht
voor volwassenen is toegepast. Artikel 11 breidt de verstrekking van gegevens
uit tot veroordelingen wegens overtredingen door rechtspersonen en daarmee
gelijk gestelde organisaties. Artikel 12 heeft uitsluitend betrekking op het
verstrekken van justitiële gegevens over personen op wie het jeugdstrafrecht
is toegepast. Met uitzondering van het bepaalde in artikel 11, komt de inhoud
van de artikelen 10 en 12 bijna geheel overeen met wat in het huidige systeem
van de wet wordt verstaan onder gegevens uit de strafregisters.Met het onderscheid tussen het strafregister en het algemene documentatieregister
vervalt de regeling van de verwijdering van strafbladen uit het strafregister
uit de huidige Wet JD. De regeling die thans geldt voor de verwijdering van
strafbladen wordt deels vervangen door de nieuwe bewaartermijnen, deels door
regels die de verstrekking van de gegevens die op deze strafbladen stonden,
beperken. Zo is artikel 10, tweede lid, aanhef en onder a, dat bepaalt dat
geen gegevens worden verstrekt indien na vernietiging van het gewijsde geen
straf of maatregel is opgelegd, de vervanging van artikel 6 van de huidige
Wet JD, dat bepaalt dat een strafblad uit het strafregister wordt verwijderd
indien na vernietiging van het gewijsde geen straf of maatregel wordt opgelegd.
De nieuwe regeling wijkt in haar effecten op hoofdlijnen niet af van de huidige
regeling omtrent de strafbladen. Wel ten aanzien van artikel 4, eerste lid
aanhef en onder 2, van de huidige Wet JD. Deze laatste bepaling die
het mogelijk maakt inlichtingen te verstrekken over de overtredingen bedelarij,
landloperij en souteneurschap (artikel 432 van het Wetboek van Strafrecht)
ook indien geen vrijheidsstraf is opgelegd, vervalt. In het onderhavige wetsvoorstel
is deze uitzondering op het beginsel dat over overtredingen geen informatie
aan derden wordt verstrekt tenzij een veroordeling is gevolgd waarbij een
vrijheidsstraf is opgelegd, niet overgenomen. Er is gekozen voor een eenduidig
systeem waar als criterium geldt dat de wenselijkheid van het verstrekken
van inlichtingen over strafbare feiten aan derden wordt bepaald door de ernst
van het feit, waarbij is aangesloten bij het onderscheid dat de wet maakt
tussen misdrijven en overtredingen. Gegevens over overtredingen komen in beginsel
slechts dan voor verstrekking in aanmerking indien een vrijheidsstraf is opgelegd.
In dat geval immers blijkt de ernst van het feit uit de opgelegde straf. Er
is geen goede reden om voor overtreding van artikel 432 van het Wetboek van
Strafrecht op deze uitgangspunten een uitzondering te maken.Het tweede lid aanhef en onder b staat in de huidige Wet JD in artikel
7, eerste lid. Het tweede lid aanhef en onder c heeft dezelfde strekking als
artikel 4, vijfde lid, van de huidige Wet JD.De bedoeling van het derde, vierde en vijfde lid, is overgenomen uit artikel
7, tweede en derde lid, en artikel 9, eerste en tweede lid van de huidige
Wet JD.Het zesde lid komt overeen met artikel 10, eerste lid, van de huidige
Wet JD, luidende dat een strafblad niet wordt verwijderd zolang nog enig ander
strafblad ten aanzien van de veroordeelde in het strafregister blijft geplaatst.
Dit heeft tot gevolg dat het nieuwe geregistreerde feit de verstrekking mogelijk
maakt van gegevens die zonder dat nieuwe feit niet zou zijn toegestaan.Artikel 10, tweede lid, van de huidige Wet JD, is in het onderhavige wetsvoorstel
niet opgenomen. Deze bepaling luidt: «Indien de veroordeelde voor afloop
van de in artikel 7 bedoelde termijn opnieuw wordt vervolgd, kan het gerecht
in feitelijke aanleg, voor hetwelk de zaak wordt vervolgd of zal worden vervolgd,
op vordering van het openbaar ministerie gelasten, dat het strafblad niet
wordt verwijderd alvorens over die strafzaak onherroepelijk is beslist».
In de praktijk blijkt van deze bevoegdheid nauwelijks gebruik te worden gemaakt.
De aanhangige strafzaak zal overigens wel geregistreerd zijn en in die gevallen
waarin zwaarwegende publieke belangen daartoe noodzaken, kunnen op grond van
artikel 13 personen of instanties worden aangewezen aan wie het verstrekken
van informatie daarover mogelijk is.Artikel 10a van de huidige Wet JD is overgenomen in het achtste lid. Artikel 11Op grond van artikel 10 kunnen uitsluitend gegevens over veroordelingen
wegens overtredingen worden verstrekt, indien een vrijheidsstraf is opgelegd.
Hieruit volgt dat de verstrekte informatie uitsluitend betrekking heeft op
overtredingen gepleegd door natuurlijke personen. Indien rechtspersonen of
daarmee gelijk gestelde organisaties voor door hen gepleegde overtredingen
worden veroordeeld, zal de veroordeling bestaan uit het betalen van een geldboete.
In artikel 11 is bepaald dat ook deze gegevens kunnen worden verstrekt, mits
het om een ernstig feit gaat. De ernst van het feit blijkt uit de hoogte van
de geldboete. In aansluiting op het vijfde lid van artikel 23 van het Wetboek
van Strafrecht is sprake van een ernstig feit, indien een geldboete is opgelegd
van de derde of hogere categorie. Op dit punt is nader ingegaan bij de toelichting
op artikel 6. Artikel 12In dit artikel staan alle regels opgesomd die gelden voor de registratie
van justitiële gegevens betreffende minderjarigen. Deze zijn thans verspreid
over de artikelen 4, derde en vierde lid, 7a, 9 en 10, van de Wet JD. Artikel 13Op grond van dit artikel kunnen de inlichtingen worden verstrekt waarvoor
in de huidige Wet JD artikel 13 de basis vormt en waarop het Besluit inlichtingen
justitiële documentatie is gebaseerd.De bepaling is aangescherpt in dier voege dat de gegevens alleen dan kunnen
worden verstrekt indien een zwaarwegend openbaar belang dit vordert. Dit geeft
aan dat de uitzondering die artikel 13 vormt op de regelingen van de artikelen
10, 11 en 12 alleen in bijzondere gevallen dient te worden toegepast. Het
aantal personen en instanties dat thans op grond van het Besluit inlichtingen
justitiële documentatie inlichtingen kan verkrijgen zal beperkter worden.
Dit is echter niet zozeer het gevolg van het feit dat het verkrijgen van meer
justitiële gegevens dan in de artikelen 10, 11 en 12 is bedoeld, aan
een strenger criterium is gebonden, maar eerder van de ruimere afwegingsmogelijkheden
die de burgemeester heeft gekregen met betrekking tot de vraag of een verklaring
omtrent het gedrag moet worden afgegeven (zie paragraaf II.4). Dit gegeven
kan aan het aanwezig zijn van een zwaarwegend openbaar belang in de weg staan. Artikel 14De Commissie van advies inzake de justitiële documentatie wijst op
de behoefte aan incidentele informatie uit het justitiële documentatieregister
aan andere organen dan die met een publieke taak belast zijn. Zij stelt voor
om een bepaling als artikel 18, vierde lid, van de Wet politieregisters (Stb.
1990, 414), in het onderhavige wetsvoorstel op te nemen. In artikel 14 wordt
aan deze suggestie tegemoet gekomen. Aan de toepassing van de bepaling zijn
echter meer voorwaarden verbonden dan aan de toepassing van de vergelijkbare
regel in de Wet politieregisters. Aansluiting is gezocht bij de voorwaarden
gesteld in de artikelen 9 en 13 van het wetsvoorstel. Hieruit volgt dat alleen
indien een zwaarwegend openbaar belang dit vordert, de Minister van Justitie
toestemming mag verlenen tot het verschaffen van duidelijk omschreven informatie
uit het justitiële documentatieregister aan een bepaalde instelling of
persoon. Bovendien moet deze informatie nodig zijn voor bijzondere doeleinden.Van deze bepaling kan slechts in incidentele gevallen gebruik worden gemaakt.
Zo is onder bepaalde omstandigheden denkbaar dat een voetbalbond ter bestrijding
van voelbalvandalisme op de dag waarop een belangrijke wedstrijd plaatsvindt
de beschikking krijgt over bepaalde justitiële gegevens over bepaalde
supporters.De Registratiekamer wordt op de hoogte gesteld van elk van deze besluiten. Artikel 15Deze bepaling is ontleend aan artikel 11, tweede lid, van de Wet persoonsregistraties
en artikel 458 van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek. Ter bescherming van
de persoonlijke levensssfeer dienen de justitiële gegevens te worden
geanonimiseerd alvorens deze worden afgestaan voor wetenschappelijke of statistische
doeleinden. Bovendien zal de Centrale justitiële documentatiedienst moeten
zorgdragen voor een zodanige verstrekking van deze gegevens dat
toevallige herkenning redelijkerwijs wordt voorkomen.De Commissie van advies inzake de justitiële documentatie geeft in
overweging om overeenkomstig het bepaalde in artikel 18, derde lid, van de
Wet Politieregisters de mogelijkheid te creëren om nadere regels te kunnen
stellen aan het verkrijgen en het gebruik van gegevens voor wetenschappelijk
onderzoek of statistiek. Een dergelijke regel is niet in het onderhavige wetsvoorstel
opgenomen, omdat de noodzaak hiervoor ontbreekt. Het justitiële documentatieregister
bevat uitsluitend harde gegevens. Daarentegen kunnen in de politieregisters
zachte gegevens worden opgenomen. Met deze laatstgenoemde gegevens moet veel
voorzichtiger worden omgesprongen, omdat zij onjuist kunnen blijken te zijn.
Nadere regelgeving kan dit waarborgen. Artikel 16Aan het verstrekken van justitiële gegevens langs elektronische weg
worden in artikel 16 waarborgen gesteld ter bescherming van de persoonlijke
levenssfeer. Een optimale beveiliging van door de Centrale justitiële
documentatiedienst verzonden gegevens kan slechts verkregen worden, indien
deze dienst technische en procedurele voorzieningen treft die opslag van gegevens
door degenen aan wie deze informatie is verstrekt of die hiervan rechtstreeks
kennis hebben kunnen nemen zoveel mogelijk tegengaat.Ter controle op de uitvoering van de regeling geeft de Minister van Justitie
door middel van de directeur van de Centrale justitiële documentatiedienst
jaarlijks aan de Registratiekamer door aan wie en hoe vaak langs elektronische
weg justitiële informatie is verstrekt. Artikel 17Dit artikel komt overeen met artikel 29 van de Wet persoonsregistraties
betreffende het recht op schriftelijke kennisneming door de geregistreerde
van de over hem opgenomen gegevens. De bepaling wijkt in twee opzichten af
van artikel 29 van de Wet persoonsregistraties. Ten eerste is de bepaling
niet alleen van toepassing op natuurlijke personen, maar ook op rechtspersonen.
Ten tweede bestaat geen recht op schriftelijke informatie (lid 2).Laatstgenoemde afwijking van de Wet persoonsregistraties is noodzakelijk
in verband met de regeling van de verklaring omtrent het gedrag, zoals opgenomen
in afdeling 5 van de tweede titel van dit wetsvoorstel. Een dergelijke verklaring
kan worden aangevraagd door degene om wiens gedrag het gaat, bij voorbeeld
ten behoeve van een sollicitatie. De burgemeester krijgt voor dat doel informatie
uit het justitiële documentatieregister en besluit, mede op grond van
deze informatie, de verlangde verklaring al dan niet af te geven. De aspirant-werkgever
krijgt niet de beschikking over de geregistreerde gegevens.Dit systeem beschermt de persoonlijke levenssfeer van de betrokkene en
maakt het mogelijk dat ondanks de aanwezigheid van justitiële documentatie
over betrokkene, de burgemeester, bijvoorbeeld naar aanleiding van een reclasseringsrapport
of andere referenties, geen bezwaren tegen de betrokkene aanwezig acht en
een verklaring omtrent het gedrag afgeeft. Zou een sollicitant kunnen beschikken
over een schriftelijke verklaring van de Centrale justitiële documentatiedienst,
op grond van zijn recht op kennisneming verkregen, waaruit blijkt of en zo
ja welke strafrechtelijke gegevens over hem bekend zijn, dan zou daarmee dit
systeem worden ondergraven. Een werkgever zou van de sollicitant immers kunnen
verlangen dat deze gebruik maakt van zijn recht op kennisneming en op deze
wijze de beschikking kunnen krijgen over een verklaring van de Centrale justitiële
documentatiedienst houdende een opgave van justitiële gegevens
waarvan de rechtstreekse kennisneming hem ingevolge de regeling van de verklaring
omtrent het gedrag niet toekomt. Sollicitanten zonder justitiële antecedenten
zouden aldus in strijd met de bedoeling van het systeem van de verklaring
omtrent het gedrag worden bevoordeeld boven sollicitanten met antecedenten.
Degenen die tot de eerste groep behoren zullen immers zonder bezwaar ten behoeve
van de potentiële werkgever gebruik maken van de mogelijkheid schriftelijk
van hun blanco strafblad te doen blijken.Aan de mededelingsplicht van artikel 17 zal door het verlenen van inzage
kunnen worden voldaan. Artikel 18Dit artikel betreft een aanpassing aan artikel 32 van de Wet persoonsregistraties,
dat bepaalt dat de houder van een persoonsregistratie een ieder op diens aanvraag
meedeelt of hem betreffende gegevens in het jaar voorafgaande aan de aanvraag
uit de registratie aan derden zijn verstrekt.Het voorschrift van het eerste lid waarborgt het recht van de geregistreerde
om de over hem opgenomen gegevens zonodig te doen verbeteren.Zowel de Commissie van advies inzake de justitiële documentatie als
de vergadering van procureurs-generaal zijn van mening dat niet duidelijk
is welke verstrekkingen behoren te worden vastgelegd. Aan het eerste lid zijn
daarom de artikelen 13 en 14 toegevoegd. Alhoewel de personen en instanties
bedoeld in artikel 13 dezelfde zijn als die zijn bedoeld in artikel 9, maakt
opneming van artikel 13 duidelijk dat ook wanneer meer gegevens worden verstrekt
dan bedoeld in de artikelen 10, 11 en 12 vastlegging behoort plaats te vinden.
Het voorschrift van dit artikel dat verstrekkingen worden vastgelegd (protocolleringsplicht),
geldt niet voor verstrekking aan de in artikel 8 genoemde personen of instanties.
Voor deze verstrekkingen geldt immers dat de geregistreerde hiervan op de
hoogte kan zijn. De eventuele onjuistheid van verstrekte gegevens kan door
hem worden gecorrigeerd in het kader van de strafrechtelijke procedure waarin
de informatie een rol speelt.Een andere opmerking in het advies van de Commissie van advies inzake
de justitiële documentatie heeft ertoe geleid dat thans duidelijker dan
in het voorontwerp wordt aangegeven dat de vastlegging van de verstrekking
van gegevens uitsluitend de gegevens uit het justitiële documentatieregister
betreft. Van verwijderde gegevens, ofwel gegevens die niet meer herleidbaar
zijn tot individuele personen, behoeft de verstrekking aan derden niet te
worden vastgelegd. In het artikel ontbreekt een met de tweede volzin van artikel 32, tweede
lid, van de Wet persoonsregistraties overeenkomende bepaling dat bij de uitoefening
van de mededelingsplicht kan worden volstaan met een in algemene termen vervatte
mededeling betreffende de aard van de verstrekte gegevens en degenen aan wie
deze zijn verstrekt, indien de vastlegging daarvan achterwege is gebleven
en hij redelijkerwijs mocht aannemen dat het belang van de geregistreerde
daardoor niet onevenredig zou worden geschaad. De bedoelde situatie, dat vastlegging
van een verstrekking achterwege is gebleven, doet zich in dit geval immers
niet voor aangezien de desbetreffende verstrekkingen ingevolge het eerste
lid moeten worden vastgelegd. Artikel 19Het eerste en tweede lid zijn ontleend aan het vierde en vijfde lid van
artikel 29 van de Wet persoonsregistraties. In het derde lid is aangegeven
wie het verzoek met betrekking tot justitiële gegevens over rechtspersonen moet doen. Het vierde lid komt in grote lijnen overeen met artikel
20, vierde lid van de Wet politieregisters.In het vierde lid is vermeld dat de geregistreerde zijn advocaat kan machtigen
om een verzoek te doen tot het verkrijgen van hetzij hem betreffende informatie
uit het justitiële documentatieregister, hetzij gegevens over verstrekkingen
aan derden. Vereist is tevens dat de advocaat de uitsluitende bedoeling heeft
om de belangen van zijn cliënt te behartigen. Met dit laatste vereiste
wordt beoogd het personen of instanties onmogelijk te maken om via een omweg
de beschikking te krijgen over gegevens uit het justitiële documentatieregister
van een persoon waarmee men een bepaalde (zakelijke) relatie heeft of juist
wil aangaan. Zo zal een verzekeringsmaatschappij, die wil controleren of een
(potentiële) klant de vraag betreffende het criminele verleden op een
aanvraagformulier van een bepaalde verzekeringspolis juist heeft ingevuld,
geen advocaat mogen sturen naar deze cliënt met als doel een machtiging
te verkrijgen waarmee de advocaat recht heeft op kennisneming in de cliëntengegevens
uit het justitiële documentatieregister. Artikel 20De bepaling is in overeenstemming met artikel 30, aanhef, onder a en artikel
32, derde lid, van de Wet persoonsregistraties. Op grond van de veiligheid
van de staat kan het wenselijk zijn een geregistreerde geen informatie te
geven uit het justitiële documentatieregister. Artikel 21De bepaling is overeenkomstig artikel 31 van de Wet persoonsregistraties.
Laatstgenoemd artikel kent als grond voor een aanvraag tot wijziging nog de
omstandigheid dat de gegevens voor het doel van de registratie onvolledig
of niet ter zake dienend zijn. Deze gronden voor een wijzigingsaanvraag behoeven
ten aanzien van de justitiële documentatie niet apart te worden opgenomen.
De wet en de daarop gebaseerde uitvoeringsbesluiten regelen immers uitputtend
welke gegevens in het register moeten worden opgenomen. Indien de registratie
in strijd met deze regels wordt gevoerd, kan de geregistreerde ingevolge dit
artikel optreden op de grond dat de gegevens in strijd zijn met een wettelijk
voorschrift. Artikel 22Dit artikel komt overeen met artikel 34 van de Wet persoonsregistraties.
Het tweede tot en met achtste lid van laatstgenoemd artikel geven procedureregels.
Het derde lid geeft de betrokkene een alternatief voor het indienen van een
verzoek bij de rechtbank. Hij kan zich ook tot de Registratiekamer wenden
met het verzoek te bemiddelen of te adviseren in zijn geschil met de Centrale
justitiële documentatiedienst. Is een verzoek bij de rechtbank ingediend,
dan kan de Registratiekamer op verzoek van de rechtbank van advies dienen. Artikel 23Dit artikel komt overeen met artikel 35 van de Wet persoonsregistraties.Een aanbeveling van de Registratiekamer is een aanbeveling als bedoeld
in artikel 46, derde lid, van de Wet persoonsregistraties, dat ingevolge artikel
26 van het onderhavige wetsvoorstel van overeenkomstige toepassing is.De mededelingsplicht strekt zich slechts uit tot de in artikel 9, 13 en
14 genoemde personen en instanties. De Wet JD kent immers niet de verplichting
om verstrekkingen aan de in artikel 8 genoemde personen of instanties
vast te leggen (zie de toelichting op artikel 18). Aan een mededelingsplicht
betreffende verbeteringen kan dan ook bezwaarlijk worden voldaan. Ook voor
het ontbreken van de mededelingsplicht geldt dat de eventuele onjuistheid
van verstrekte gegevens door de betrokkene kan worden verbeterd in het kader
van de strafrechtelijke procedure waarin de informatie een rol speelt.De vergadering van procureurs-generaal acht het gewenst in het tweede
lid een termijn te stellen aan het doen van een mededeling aan de verzoeker
waarin wordt aangegeven aan welke instanties kennis is gegeven van de verzoeker
betreffende verbeteringen van gegevens in het justitiële documentatieregister.
Of een termijn aan het doen van de mededeling moet worden gesteld is afhankelijk
van het belang dat de verzoeker hierbij heeft in verband met de aard van de
verbetering. Dit belang zal per geval kunnen verschillen. Voor zover de verbetering
van technische of anderszins duidelijke aard is, kan zij snel worden doorgevoerd.
Hierbij zal de verzoeker belang hebben, indien een derde een beslissing over
zaken betreffende de verzoeker moet nemen waarbij zijn justitiële gegevens
een rol spelen. Inherent hieraan is dat de verzoeker op korte termijn op de
hoogte dient te worden gesteld van de mededeling aan deze derde over de doorgevoerde
verbeteringen. In het geval een verbetering in de justitiële gegevens
wordt aangebracht ten gevolge van een uitspraak in een gerechtelijke procedure
zal mededeling aan de verzoeker van de melding van de verbetering aan diverse
instanties meestal niet op korte termijn noodzakelijk zijn. De ervaring leert
dat de frequentie waarmee verbeteringen moeten worden aangebracht gelukkig
laag is. Het ligt op de weg van de overheid om in gevallen waarin wordt vastgesteld
dat zij onjuiste gegevens aan derden heeft verstrekt, ook deze derden in de
gelegenheid te stellen deze te verbeteren en de betrokkene daarover te informeren.
Het gaat om gevoelige gegevens op grond waarvan wellicht beslissingen worden
genomen met betrekking tot de geregistreerde die verstrekkende gevolgen kunnen
hebben. De betrokkene moet daarom in staat zijn na te gaan aan welke instanties
de onjuiste gegevens zijn verstrekt, opdat hij zo nodig alsnog bij deze instanties
verbeteringen kan afdwingen. Het lijkt beter de termijn waarbinnen de mededeling
moet worden gedaan te laten afhangen van de situatie. Artikel 24Deze bepaling is ontleend aan artikel 36 van de Wet persoonsregistraties. Artikel 25Ingevolge artikel 37 van de Wet persoonsregistraties is de Registratiekamer
belast met het toezicht op de werking van persoonsregistraties overeenkomstig
het bij en krachtens de Wet persoonsregistraties bepaalde en in het belang
van de bescherming van de persoonlijke levenssfeer in het algemeen. De wenselijkheid
om de Registratiekamer ook te belasten met het toezicht op de justitiële
documentatie vloeit voort uit de taken die ingevolge de Wet persoonsregistraties
aan de Kamer zijn toevertrouwd. Zo heeft de Registratiekamer de bevoegdheid
te bemiddelen of te adviseren in een geschil tussen de geregistreerde en de
houder van een register. De rechtbank kan het advies van de Kamer inwinnen.
Ook heeft de Registratiekamer de bevoegdheid de Minister die het aangaat desgevraagd,
maar ook uit eigen beweging, te adviseren omtrent alle onderwerpen die te
maken hebben met persoonsregistraties en de bescherming van de persoonlijke
levenssfeer.De aan haar opgedragen taken maken de Registratiekamer tot het orgaan
bij uitstek waar de deskundigheid ten aanzien van de eisen die aan een zorgvuldige
persoonsregistratie, daaronder begrepen eisen op internationaal
terrein, gesteld moeten worden, samenkomt. De centrale rol die op deze wijze
door de invoering van de Wet persoonsregistraties aan de Registratiekamer
is gegeven maakt het wenselijk ook de registratie van justitiële gegevens
aan het toezicht van de Registratiekamer te onderwerpen. Gelet op de uitputtende
regeling die de Wet JD geeft zowel over wat geregistreerd wordt als over aan
wie welke gegevens worden verstrekt, is de verwachting evenwel niet dat de
interventie van de Registratiekamer voor wat betreft de toezichthoudende taken
veelvuldig nodig zal zijn. Artikel 26Teneinde het aan haar opgedragen toezicht te kunnen uitoefenen worden
aan de Registratiekamer de bevoegdheden toegekend die zij heeft ingevolge
de artikelen 45 en 46 van de Wet persoonsregistraties. Door de overeenkomstige
toepassing van deze bepalingen uit de Wet persoonsregistraties krijgt de Registratiekamer
onder meer het recht gegevens uit het justitiële documentatieregister
te ontvangen en worden haar de inlichtingen en de medewerking verschaft die
zij nodig heeft. Ten behoeve van het uitoefenen van het toezicht hebben medewerkers
van de Registratiekamer toegang tot ruimten en bevoegdheden tot onderzoek
van apparatuur en bescheiden. De Kamer kan voorts ambtshalve of op verzoek
van een belanghebbende een onderzoek instellen naar de wijze waarop de registratie
wordt uitgevoerd. Indien een door haar ingesteld onderzoek daartoe aanleiding
geeft, kan de Registratiekamer aan de Minister een aanbeveling doen. Artikel 27Deze bepaling is gebaseerd op artikel 19 van de huidige Wet JD. Bedoeld
artikel 19 bepaalt allereerst wat de burgemeester niet mag verklaren en regelt
dan in het derde lid de inhoud van de verklaring omtrent het gedrag. In artikel
27 wordt een definitie van de verklaring omtrent het gedrag gegeven en wordt
aangegeven over welke justitiële gegevens de burgemeester mag beschikken.In vergelijking met artikel 19 van de huidige Wet JD is in het voorgestelde
artikel 27 verduidelijkt dat het bij de beoordeling van het gedrag van de
aanvrager gaat om het bepalen van het risico voor de samenleving in het geval
de aanvrager de taak of de bezigheden gaat verrichten waarvoor de verklaring
is gevraagd.In de definitie komt voorts tot uitdrukking dat een verklaring omtrent
het gedrag zich ook kan uitstrekken tot een oordeel over het gedrag van rechtspersonen
en andere organisaties, als bedoeld in artikel 51, derde lid, van het Wetboek
van Strafrecht. Hiermee wordt een duidelijke grondslag geboden voor de bewijzen
van betrouwbaarheid die, in de uitvoeringsmaatregelen van diverse EG-voorschriften
betreffende de verwezenlijking van de vrijheid van vestiging en het vrij verrichten
van diensten, gelijkgesteld worden met verklaringen omtrent het gedrag (zie
bijvoorbeeld Stcrt. 1978, nr. 65 en 1979, nr. 159). Voorts kan ook zonder
dat daartoe een wettelijke verplichting bestaat behoefte bestaan aan inzicht
in het justitiële verleden van de rechtspersoon of organisatie. Hierbij
kan gedacht worden aan aanbestedingen waarop de regels van de Europese aanbestedingsrichtlijnen
niet van toepassing zijn.De uitbreiding van de reikwijdte van de verklaring past bij het feit dat
ook rechtspersonen en andere hierboven bedoelde organisaties strafbare feiten
kunnen plegen (artikel 51 Wetboek van Strafrecht). Een groot deel van deze
strafbare feiten wordt thans reeds op grond van het Besluit registratie justitiële
gegevens in het justitiële documentatieregister geregistreerd.De burgemeester is een in artikel 9 bedoeld persoon met een publieke taak belast. Waar voor andere personen echter geldt dat zij bij algemene
maatregel van bestuur worden aangewezen, wordt dit voor de burgemeester in
de wet zelf vastgesteld. Dit vloeit voort uit het feit dat de verklaring omtrent
het gedrag in de Wet JD is geregeld. Op grond van het tweede lid krijgt de
burgemeester de beschikking over alle gegevens uit het justitiële documentatieregister.
Zoals in paragraaf II.2 is uiteengezet wordt met deze ruime beschikbaarstelling
van informatie beoogd de maatschappelijke waarde en betrouwbaarheid van de
verklaring omtrent het gedrag te vergroten.De regeling met betrekking tot hetgeen de burgemeester niet mag verklaren
is niet overgenomen. Deze regeling had tot doel te voorkomen dat de burgemeester
buiten de verklaring om zich zou uitlaten over het gedrag van een bepaald
persoon. In de huidige maatschappelijke omstandigheden is het niet aannemelijk
dat de burgemeester op andere wijze dan door middel van de verklaring zich
zal uitlaten over het gedrag van de betrokkene. Hij zal op dezelfde manier
als wanneer hij een oordeel moet geven over de afgifte van een verklaring
de juiste gegevens moeten opvragen en afwegen. Van tijdwinst zal dus geen
sprake zijn. Een andere reden om buiten de verklaring om op gelijkwaardig
niveau een oordeel over het gedrag van de betrokken persoon te geven lijkt
niet aanwezig te zijn. Artikel 28Dit artikel is reeds in het algemeen deel aan de orde gesteld. Artikel 29Volgens artikel 20, eerste lid, van de huidige Wet JD geschiedt afgifte
van een verklaring omtrent het gedrag door de burgemeester van de gemeente,
waarin de betrokkene in het bevolkingsregister is opgenomen, dan wel, indien
hij verblijft buiten Nederland, voor zijn vertrek laatstelijk was opgenomen.
Deze bepaling wordt aangepast in verband met de Wet gemeentelijke basisadministratie
persoonsgegevens (Wet GBA, Stb. 1994, 494). Anders dan de persoonskaart in
het huidige stelsel, zal in het GBA-stelsel de persoonslijst van de ingeschrevene
die naar het buitenland vertrekt, opgenomen blijven in de basisadmininistratie.
Een toevoeging als in de laatste zinsnede van het eerste lid, van artikel
20 van de huidige Wet JD is dus niet meer nodig.In het eerste lid is voorts bepaald dat de afgifte van een verklaring
omtrent het gedrag van rechtspersonen en organisaties, als bedoeld in artikel
51, derde lid, van het Wetboek van Strafrecht, geschiedt door de burgemeester
van de gemeente waar deze organisaties volgens het handelsregister zijn gevestigd.
Aangezien niet alle in artikel 51, derde lid, van het Wetboek van Strafrecht
bedoelde organisaties in het handelsregister staan vermeld, wordt voor deze
gevallen de statutaire, en bij ontstentenis hiervan, de feitelijke vestigingsplaats
als referentiekader genomen.In de gevallen die niet vallen onder het eerste lid geschiedt de afgifte
van de verklaring door de burgemeester van de gemeente Almelo. In artikel
20, tweede lid, van de huidige Wet JD is deze bevoegdheid gegeven aan de burgemeester
van 's-Gravenhage. Het is uit een oogpunt van kostenbesparing en efficiëntie
gewenst dat de burgemeester van de plaats waar de Centrale justitiële
documentatiedienst is gevestigd, bevoegd is tot het afgeven van verklaringen
omtrent het gedrag in deze niet door het eerste lid bestreken gevallen. Artikel 30De artikelen 30 en 31 bepalen aan welke eisen de aanvraag moet voldoen.
Behoudens de toevoeging van de aanvraaggegevens van rechtspersonen en daarmee
gelijk gestelde organisaties stemmen de artikelen grotendeels overeen met
artikel 21, tweede lid en artikel 22 van de huidige Wet JD. Artikel 30 sluit
aan bij artikel 4:2 van de Algemene wet bestuursrecht. Teneinde het de burgemeester mogelijk te maken te beoordelen of de verklaring
moet worden afgegeven gelet op het risico voor de samenleving in verband met
het doel waarvoor de verklaring wordt gevraagd, is in het derde lid bepaald,
dat de aanvraag vergezeld gaat van een schriftelijke verklaring waarin wordt
aangegeven waaruit het risico voor de samenleving bestaat. Niet alleen wanneer
de verklaring bestemd is voor een werkgever, dient een dergelijke opgave te
worden gedaan. Ook wanneer de verklaring wordt gevraagd voor een ander doel
moet een opgave van de derde-belanghebbende overgelegd worden. Ingevolge artikel
21 van de huidige Wet JD is een dergelijke opgave slechts vereist, indien
het doel, waarvoor de afgifte wordt gevraagd, verband houdt met het vervullen
van bepaalde werkzaamheden.Indien de aanvraag afkomstig is van een rechtspersoon verschaft de aanvragende
instantie zoveel informatie als noodzakelijk is om de rechtspersoon in het
justitiële documentatieregister terug te kunnen vinden. Aangezien ook
degenen die tot het strafbare feit opdracht hebben gegeven of die feitelijk
leiding hebben gegeven aan de verboden gedraging, kunnen worden vervolgd voor
strafbare feiten die zijn begaan door de rechtspersoon, moeten bij de aanvraag
ook voldoende gegevens worden vermeld om deze leidinggevenden te kunnen achterhalen.Uit artikel 4:1 van de Algemene wet bestuursrecht vloeit voort dat de
in het eerste en tweede lid bedoelde aanvragen schriftelijk worden gedaan. Artikel 31Aangepast aan de ruimere reikwijdte van de verklaring omtrent het gedrag
is dit artikel gebaseerd op de artikelen 21, tweede lid en 22 van de huidige
Wet JD.De mogelijkheid om bij ministeriële regeling een ander dan de aanvrager
bevoegd te maken tot het doen van de aanvraag is niet uit artikel 22 van de
huidige Wet JD overgenomen. Deze mogelijkheid voorziet niet meer in een behoefte. Artikel 32Het eerste lid van artikel 32 is reeds in het algemeen deel aan de orde
gesteld.In het tweede lid wordt duidelijk gemaakt dat de burgemeester bij zijn
oordeel over de vraag of een verklaring omtrent het gedrag van een rechtspersoon
of daarmee gelijk te stellen organisatie, als bedoeld in artikel 51, derde
lid, van het Wetboek van Strafrecht, moet worden afgegeven mede betrekt de
strafbare feiten die zijn begaan door degene die zijn vervolgd op grond van
artikel 51, tweede lid, van het Wetboek van Strafrecht. Het gaat hier om de
vervolging van personen die of tot het strafbare feit, dat is begaan door
de rechtspersoon, opdracht hebben gegeven, of feitelijk leiding hebben gegeven
aan de verboden gedraging. Aangezien deze strafbare feiten meer betrekking
hebben op het gedrag van de rechtspersoon dan op dat van de individuele persoon,
is het wenselijk deze gegevens te betrekken bij de beoordeling van het gedrag
van de hierboven bedoelde rechtspersoon. Dit neemt niet weg dat dergelijke
strafbare feiten ook een rol spelen bij de beoordeling van de vraag of een
verklaring omtrent het gedrag van een natuurlijk persoon moet
worden afgegeven. Wel zal rekening moeten worden gehouden met het feit dat
deze strafbare feiten in de hoedanigheid van leidinggevende van een organistie
zijn gepleegd.In artikel 29, tweede lid, van de huidige Wet JD wordt bepaald dat de
beschikking van de burgemeester bij aangetekende brief moet worden verzonden.
Ten gevolge van de toepasselijkheid van artikel 3:41 van de Algemene wet bestuursrecht
is dit niet langer meer nodig. Hetzelfde geldt voor het feit dat in het wetsvoorstel
niet uitdrukkelijk behoeft te worden vermeld dat de weigering om de verklaring
af te geven moet worden gemotiveerd. Dit volgt immers uit artikel 4:16 van
de Algemene wet bestuursrecht. Artikel 33Anders dan in het voorontwerp, is het huidige artikel 27, tweede en derde
lid, niet meer overgenomen. Het tweede lid van artikel 27 huidige Wet JD vermeldt
dat indien ten aanzien van de betrokkene geen strafblad in de strafregisters
voorkomt de burgemeester bij zijn onderzoek niet let op feiten en gedragingen,
vermeld in andere registers en bescheiden, indien sedert de dag waarop deze
zijn voorgevallen, meer dan vier jaren zijn verlopen. Vertaald naar het systeem
zoals neergelegd in het wetsvoorstel betekent dit dat de burgemeester geen
acht mag slaan op oude gegevens uit andere bronnen dan het justitiële
documentatieregister, indien hij geen gegevens, als bedoeld in de artikelen
10, 11 en 12 van het wetsvoorstel, heeft ontvangen. Deze situatie zal in de
toekomst evenwel geen problemen opleveren. Uitgangspunt van artikel 32 van
het onderhavige wetsvoorstel is dat de burgemeester de afgifte van een verklaring
pas kan weigeren, indien er een strafbaar feit voorkomt in het justitiële
documentatieregister. De overige informatie dient ter completering van het
beeld van het gedrag van de aanvrager. Zijn er geen justitiële gegevens,
dan moet de burgemeester de verklaring afgeven. Andere informatie speelt dan
geen rol meer.Het hierboven genoemde derde lid bouwt voort op het tweede lid. Dit kan
dus ook vervallen.In het tweede lid van artikel 33 is expliciet bepaald dat de burgemeester
bij zijn oordeel over het al dan niet afgeven van een verklaring geen acht
mag slaan op strafbare feiten die zijn afgedaan met een onherroepelijke vrijspraak.
Dit punt is reeds aan de orde gesteld in het algemeen deel. Artikel 34De bepaling dat de burgemeester het oordeel van een door hem ingestelde
commissie van advies kan inwinnen, vervalt. In de praktijk wordt van deze
mogelijkheid nagenoeg geen gebruik gemaakt. Ook de landelijke commissie van
advies, bijzondere commissie van advies genaamd, komt te vervallen. Deze commissie
wordt thans geraadpleegd door burgemeesters die geen eigen commissie hebben
ingesteld.De rol die deze commissie speelt in het kader van de beoordeling van de
vraag of een verklaring moet worden afgegeven is niet zo groot als destijds
bij de totstandkoming van de huidige Wet JD werd verwacht. De adviezen hebben
ook niet bijgedragen tot een grotere rechtseenheid. In het kader van de deregulering
en het terugdringen van adviesinstanties lijkt opheffing van deze commissie
gerechtvaardigd.Artikel 34 correspondeert met artikel 28, vierde lid van de huidige Wet
JD. Het is de Vereniging van Nederlandse Gemeenten niet duidelijk in welke
gevallen de burgemeester inlichtingen over de aanvrager bij de reclasseringsinstelling
inwint. Om een juist beeld van de aanvrager te krijgen kan het zeer inzichtelijk
zijn om een rapport over de betrokkene van de reclasseringsinstelling aan
te vragen. In dit rapport wordt immers achtergrondinformatie over de betrokkene
gegeven, hetgeen van nut kan zijn bij het bepalen van een oordeel
over de vraag of een verklaring omtrent het gedrag moet worden afgegeven. Artikel 35In artikel 35 is geregeld dat de burgemeester binnen vier weken na de
ontvangst van de aanvraag tot het afgeven van een verklaring omtrent het gedrag
beslist over de afgifte hiervan. Op grond van artikel 4:15 van de Algemene
wet bestuursrecht begint de termijn te lopen nadat de burgemeester over alle
relevante stukken beschikt. Een nadere aanduiding van deze termijn –
waarop de Commissie van advies inzake de justitiële documentatie aandrong –
is dus niet nodig. Artikel 36Het eerste lid is praktisch gelijkluidend aan artikel 32, eerste lid,
van de huidige Wet JD. In het tweede en derde lid is de positie van het openbaar
ministerie verduidelijkt. Hierbij is aansluiting gezocht bij artikel 1.5.1
van het wetsvoorstel inzake de tweede fase herziening rechterlijke organisatie
(kamerstukken II 1995/96, 24 651). Laatstgenoemd artikel is op zijn beurt
weer gebaseerd op artikel 325 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering.
Het openbaar ministerie is bevoegd alle op de zaak betrekking hebbende bescheiden
in te zien, opdat de rechter geïnformeerd kan worden over het gedrag
van de aanvrager. Omgekeerd is het ook wenselijk dat zowel de aanvrager, als
de rechter inzicht hebben in de stukken waarop het openbaar ministerie zijn
oordeel baseerd. Uit artikel 1.5.1 is niet overgenomen dat het openbaar ministerie
op de zitting aanwezig kan zijn, aangezien in artikel 36, eerste lid, is bepaald
dat het openbaar ministerie daartoe verplicht is.De regeling is ook van toepassing in hoger beroep, zodat het openbaar
ministerie ook in hoger beroep moet worden gehoord.De in het achtste lid van laatstgenoemd artikel 32 opgenomen bepaling
dat de rechtbank bevoegd is door tussenkomst van de reclasseringsinstelling
in het arrondissement inlichtingen omtrent de betrokkene in te winnen, komt
niet terug omdat deze bevoegdheid reeds wordt gegeven in artikel 8:45 van
de Algemene wet bestuursrecht. Het tweede lid van artikel 8:45 schrijft namelijk
voor dat bestuursorganen verplicht zijn te voldoen aan het verzoek om bij
een door de rechtbank te bepalen termijn schriftelijk inlichtingen te geven. Artikel 37Voor de verklaring omtrent het gedrag kan geen hogere vergoeding worden
gevraagd dan de kostprijs. Deze prijs wordt vastgesteld bij algemene maatregel
van bestuur. Artikel 38De Minister van Justitie legt een registratie van persoonsdossiers aan.
Deze registratie zal evenals de registratie van justitiële gegevens door
de Centrale justitiële documentatiedienst geschieden.In de huidige ministeriële regeling is het beheer van de persoonsdossiers
opgedragen aan de griffie van de rechtbank van het arrondissement waar de
geboorteplaats van de geregistreerde persoon is gelegen. Indien de betrokkene
niet in Nederland is geboren of zijn geboorteplaats onbekend is, vindt registratie
plaats op het ministerie van justitie.Het doel van de registratie is iets ruimer dan dat van de registratie
van justitiële gegevens: het bevorderen van een juiste toepassing van
het strafrecht. De persoonsdossiers zijn immers niet alleen relevant tijdens een strafrechtprocedure, maar ook in het kader van een gratieverzoek
of ten behoeve van de reclassering. Artikel 39De registratie van persoonsdossiers wordt bestreken door de Wet persoonsregistraties.
De persoonsdossiers bestaan uit op schrift gestelde rapporten over het gedrag
en de levensomstandigheden van met het strafrecht in aanraking gekomen personen.
Voor een persoonsregistratie van de overheid moet op grond van artikel 19
van de Wet persoonsregistraties een reglement worden vastgesteld. Om dezelfde
reden als voor de justitiële documentatie is dit voor de registratie
van persoonsdossiers niet nodig. De onderwerpen die op grond van artikel 20
van de Wet persoonsregistraties in dit reglement moeten worden geregeld zijn
geregeld in de artikelen 39 en 40 van het wetsvoorstel en de op artikel 39
gebaseerde algemene maatregel van bestuur.Het doel van de registratie is vermeld in artikel 39. De categorieën
van personen over wie gegevens in de registratie worden opgenomen vloeit voort
uit de definitie van persoonsdossier in artikel 1. Hetzelfde geldt voor de
soorten van gegevens die in de rapporten in de dossiers worden opgenomen.
In de algemene maatregel van bestuur wordt aangegeven wie de rapporten bij
de Centrale justitiële documentatiedienst aanlevert en hoe het beheer
is geregeld. Voorts wordt aangegeven welke personen en instanties ten behoeve
van de strafrechtspleging informatie uit de persoonsdossiers mogen ontvangen.
Bovendien wordt de wijze waarop de geregistreerde persoon kennis kan nemen
van hem betreffende gegevens vermeld en wordt duidelijk gemaakt hoe de betrokkene
een mededeling ontvangt over de verstrekking van hem betreffende gegevens
aan derden.Aangezien niemand rechtstreekse toegang tot de registratie van persoonsdossiers
heeft, behoeft dit niet nader te worden geregeld. Artikel 40De bewaartermijn van een rapport in een persoonsdossier is niet gelijk
aan die van de justitiële gegevens, maar is tien jaren vanaf de dag van
sluiting van het rapport. Dit aanvangstijdstip is gekozen op advies van de
vergadering van procureurs-generaal als zijnde het meest duidelijk.De vergadering van procureurs-generaal twijfelt aan het nut van een bewaartermijn
van twintig jaren. Dit wordt bevestigd door de Nederlandse Federatie van Reclasseringsinstellingen
en de Stichting Welzijns- en Gezondheidszorg van het Leger des Heils aan wie
de vergadering advies heeft gevraagd over de lengte van de bewaartermijn.
Het komt in de praktijk zelden voor dat in een recent rapport wordt verwezen
naar een rapport dat ouder is dan tien jaren. Voor zover al wordt verwezen
naar een ouder rapport moet de relevantie van deze gegevens voor de nieuwe
situatie worden betwijfeld. Aangezien ook deze rapporten niet langer behoeven
te worden bewaard dan voor het doel waarvoor de registratie dient noodzakelijk
is, is de bewaartermijn gesteld op tien jaren. Deze termijn wordt echter langer,
indien de opgelegde straf of maatregel in een strafzaak waarop het rapport
betrekking heeft de duur van tien jaren te boven gaat. Alsdan is de bewaartermijn
gelijk aan de duur van de opgelegde straf of maatregel.Een persoonsdossier wordt in ieder geval in zijn geheel verwijderd, indien
de betrokken persoon is overleden of sedert zijn geboortedag tachtig jaren
zijn verstreken. Deze termijn stemt overeen met de maximale bewaartermijn
van justitiële gegevens. Artikel 41Artikel 41 is gelijk aan artikel 36 van de huidige Wet JD en artikel 30
van de Wet politieregisters. In dit artikel is de geheimhoudingsplicht geregeld. Artikel 43De belangrijkste besluiten en algemene maatregelen van bestuur die ingevolge
de Wet JD zijn vastgesteld, zijn het Besluit registratie justitiële gegevens
(Stb. 1958, 467), het Besluit inlichtingen strafregisters (Stcrt. 1958, nr.
221) en het Besluit inlichtingen justitiële documentatie (Stb. 1958,
466). Deze besluiten vervallen en worden vervangen door besluiten gebaseerd
op artikel 2, artikel 9 en artikel 13 van het onderhavige wetsvoorstel en
aangepast aan het nieuwe wettelijke regiem. Zij zullen tegelijk met het onderhavige
wetsvoorstel in werking treden.De in dit artikel genoemde besluiten kunnen echter vooralsnog ongewijzigd
blijven. Artikel 44Ingevolge dit artikel wordt de Wet JD onder de permanente uitzonderingen
van de Wet persoonsregistraties gebracht. Artikel 47In artikel 19 van de Wet tarieven in strafzaken (Stb. 1963, 130) is bepaald
dat geen griffierecht is verschuldigd wanneer de betrokkene een klaagschrift
indient tegen een mededeling van de burgemeester dat hij een verklaring omtrent
het gedrag niet zal afgeven. Aangezien in het wetsvoorstel de weigering om
een verklaring af te geven een beschikking is, waarop de Algemene wet bestuursrecht
van toepassing is, ligt het in de rede dat deze wet ook geldt voor eventuele
verschuldigde bedragen. Artikel 58Het nieuwe jeugdstrafrecht kent andere straffen en maatregelen dan onder
het huidige rechte het geval is. In deze overgangsbepaling is aangegeven dat
degenen die justitiële gegevens uit het justitiële documentatieregister
mogen ontvangen tevens de gegevens ontvangen die gebaseerd zijn op het recht
zoals dat luidde voor de inwerkingtreding van het jeugdstrafrecht. Artikel 60De naam waaronder de wet wordt aangehaald, doet geen geweld aan de in
de praktijk gangbare afkorting van de huidige wet tot Wet JD. De volledige
naam van de huidige Wet JD is echter te lang om gemakkelijk te citeren. De
naam wordt daarom verkort.De Minister van Justitie,W. Sorgdrager 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24797-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl