Preventie en bestrijding van stille armoede en sociale uitsluiting; Lijst van vragen en antwoorden over het rapport 'Problematische schulden: zicht op het onzichtbare'
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24515, nr. 52

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

12-07-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

24515 nr. 52

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamMet betrekking tot de brief 1234Met betrekking tot het rapport 567891011121314151617181920212223242526272829BIJLAGE
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24515Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 47 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 515Preventie en bestrijding van stille armoede en sociale uitsluitingnr. 52LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 5 juli 1999Bij brief van 21 april 1999 (SOZA-99–291, als bijlage opgenomen)
heeft de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid het rapport «Problematische
schulden: zicht op het onzichtbare» en zijn conclusies daarbij aan de
Tweede Kamer aangeboden. De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid1 heeft over de brief en het rapport de volgende vragen
aan de minister voorgelegd en daarop de volgende antwoorden ontvangen.De voorzitter van de commissie,TerpstraDe griffier van de commissie,Van Dijk Met betrekking tot de brief 1Uit het onderzoek blijkt dat een groot deel van de huishoudens die
in een problematische schuldensituatie verkeren pas hulp vraagt als men zelf
geen oplossing weet te vinden. Hoe beoordeelt de minister deze conclusie en
is hij voornemens om maatregelen te nemen, die er toe bijdragen dat men eerder
aan de bel trekt dan pas op het moment dat de schuldensituatie haast onoplosbaar
is geworden, vragen de leden van de fractie van GroenLinks.Uit het onderzoek is gebleken dat de voor het beleid «onzichtbare»
schuldenaren hun financiële problemen in belangrijke mate zelf, zonder
hulp van anderen, oplossen door te bezuinigen op hun uitgaven, te lenen bij
vrienden of kennissen en zelf actief te onder-handelen met schuldeisers. Om
te bevorderen dat mensen met schulden eerder een beroep doen op de schuldhulpverlening
is het schuldenbeleid van het kabinet gericht op schuld-preventie, vroegtijdig
signaleren en snel aanpakken van betalingsachterstanden en schulden. Dit beleid
heeft dan ook bijzondere aandacht gekregen in de nota De andere kant van Nederland:
Voortgangsrapportage 1999, die in mei aan het parlement is aangeboden. Hierin
worden verschillende maatregelen genoemd. Door voorlichting en publiciteit
via onder meer de televisie wordt bijgedragen aan meer bewustwording over
rondkomen en wordt mensen met schulden de weg gewezen naar de schuldhulpverlening.
Een andere maatregel is het stimuleren van lokale en regionale schuldmeldpunten,
waardoor mensen in een vroeg stadium kunnen worden verwezen naar de juiste
schuldhulpverleners. Daarnaast beoogt de invoering van de Wet schuldsanering
natuurlijke personen op 1 december 1998 om de rechtspositie voor mensen met
een uitzichtloze schuldenlast te verbeteren. 2Is de minister van mening dat de in gang gezette hulpverlening en
het signaleren vanwege de wet schuldsanering, voldoende is om het thans gesignaleerde
probleem in voldoende mate aan te pakken, vragen de leden van de PvdA-fractie.Zo niet, op welke wijze denkt de minister dan de benodigde ondersteuning
en hulpverlening te faciliteren?De verantwoordelijkheid voor de schuldhulpverlening ligt primair bij de
gemeenten. De Monitor Gemeentelijk Armoedebeleid laat zien dat gemeenten de
afgelopen jaren hun schuldhulpverleningsbeleid hebben geïntensiveerd.
In de periode 1995–1997 stegen de netto-uitgaven aan schuldhulpverlening
van circa 30 miljoen naar circa 50 miljoen. Gemeenten kunnen verdere extra
uitgaven financieren uit de extra middelen die in 1998 (250 miljoen extra)
en 1999 (100 miljoen extra) structureel beschikbaar zijn gekomen voor bijzondere
bijstand en armoedebestrijding in ruime zin.Om de samenwerking van de verschillende hulpverleningsinstanties, zoals
de sociale diensten, de gemeentelijke kredietbanken en het algemeen maatschappelijk
werk op lokaal niveau te bevorderen is sinds 1995 het Landelijk Platform Integrale
Schuldhulpverlening actief. Het Rijk subsidieert verschillende activiteiten
van het Platform, zoals de werk-conferentie voor schuldhulpverleners, die
in maart van dit jaar plaatsvond. Het Platform heeft bij die gelegenheid het
nieuwe werkboek Werken aan schulden uitgebracht, dat bedoeld is voor de dagelijkse
praktijk. 3Is de minister bereid jaarlijks een vergelijkbaar onderzoek «schuldenproblematiek»
te laten plaatsvinden als de voortgangsrapportage in het kader van de armoedemonitor,
vragen dezelfde leden.In de Armoedemonitor van het SCP/CBS wordt jaarlijks aandacht
besteed aan de schuldenproblematiek (omvang huishoudens met schulden, hoogte
en duur van de schulden etc.) met behulp van de meest recent beschikbare CBS-gegevens.
Het onderzoek Problematische schulden was vooral bedoeld als eenmalig
aanvullend onderzoek naar het aantal voor het beleid onzichtbare huishoudens
met risicovolle schulden. Daarom acht ik het niet nodig om jaarlijks een met
het onderzoek Problematische schulden vergelijkbaar onderzoek te
verrichten. 4Een van de voorgestelde maatregelen in de nota De andere kant
van Nederland was de stimulering van lokale en regionale meldpunten integrale
hulpverlening. Kan de minister aangeven wat de stand van zaken ten aanzien
van die stimulering is, vragen de leden van de fractie van GroenLinks. Hoe
functioneren die lokale en regionale meldpunten op dit moment?Het evaluatierapport Praktijkervaringen in de schuldhulpverlening, dat op 8 september 1998 aan de Tweede Kamer is aangeboden (SoZa-98–621),
laat zien dat er verschillende succesvolle initiatieven zijn gerealiseerd.
Voor bijvoorbeeld de ervaringen van het meldpunt Midden Brabant in Waalwijk
blijkt vanuit andere gemeenten veel belangstelling te zijn. Het ministerie
heeft Waalwijk voor deze voorlichtingsactiviteiten vorig jaar subsidie toegekend.
Volgens informatie van het Platform Schuldhulpverlening zijn er in het hele
land momenteel circa 70 regionale of lokale schuldmeldpunten operationeel
of in oprichting. Met betrekking tot het rapport 5Wat zijn de oorzaken van het feit dat slechts de helft van de huishoudens
die om hulp gevraagd hebben bij de officiële schuldhulpverlening ook
daadwerkelijk die hulp krijgt? Zijn er wachtlijsten bij de officiële
schuldhulpverlening? Zo ja, hoe groot zijn die, vragen de leden van de CDA-fractie
(blz. 21).Belangrijke oorzaken zijn enerzijds de beperkte kredietwaardigheid van
veel schuldenaren en onvoldoende aflossingscapaciteit, en anderzijds de beperkte
bereidheid en mogelijkheid van schuldeisers om tot een schuldenregeling te
komen. Verwacht wordt dat de Wet schuldsanering natuurlijke personen, die
pas in werking trad nadat het onderzoek was afgerond, schuldeisers aanzet
om vaker en eerder tot een schuldregeling te komen.Er zijn signalen van gemeenten over wachtlijsten in de schuldhulpverlening.
Het Landelijk Platform Integrale Schuldhulpverlening zal aandacht besteden
aan de oplossing van het vraagstuk van de wachtlijsten, onder meer door mee
te werken aan een voorlichtingsmodel voor de schuldhulpverlening. Gemeenten
kunnen voorts de extra middelen voor bijzondere bijstand en armoedebestrijding
(zie vraag 2) inzetten voor het wegwerken van wachtlijsten in de schuldhulpverlening.
Verder dient schuldpreventie ertoe bij te dragen dat de toekomstige vraag
naar de hulpverlening zal afnemen. 6Alleenstaande ouders en paren met kinderen blijken vaker risicovolle
schulden te hebben dan huishoudens zonder kinderen. Dit heeft vooral te maken
met zogenaamde exogene oorzaken. Noch de nota, noch de wet schuldsanering
doen wat aan die oorzaken. Is de regering van mening dat hier aanvullend beleid
nodig is? Zo ja, welk beleid, zo vragen de leden van de fractie van GroenLinks
(blz. 31).Problematische schuldsituaties kunnen veroorzaakt worden door in de persoon
gelegen factoren (zogenoemde endogene oorzaken) of door omstandigheden zoals
werkloosheid, arbeidsongeschiktheid of echtscheiding waardoor het gezinsinkomen
sterk kan dalen of langdurig laag wordt (zogenoemde exogene oorzaken). Alleenstaande
ouders hebben vaak een echtscheiding achter de rug en daarmee samenhangend
een terugval in inkomen.Het kabinetsbeleid gericht op de verruiming van de mogelijkheden om arbeid
en zorg te combineren is mede bedoeld ter bevordering van de economische zelfstandigheid
van deze groep mensen en zal naar verwachting kunnen bijdragen aan schuldpreventie. 7Het schuldprobleem blijkt zich ruim twee keer zo vaak voor te doen
bij diegene die in het buitenland geboren zijn. Wat is de mogelijke verklaring
van dit gegeven? Wordt deze groep voldoende bereikt door de hulpverlening?
Is hier gericht beleid gewenst, vragen dezelfde leden (blz. 33).In dit onderzoek blijkt de schuldproblematiek zich bij diegene die in
het buitenland geboren zijn twee keer zo vaak voor te doen als bij autochtonen.
Waarschijnlijk bevinden zich onder de allochtonen veel huishoudens met kenmerken
die gerelateerd zijn aan de schuld-problematiek zoals huishoudomvang (kinderen),
leeftijd en de hoogte van het inkomen. Een andere verklaring kan zijn dat
sommige allochtone huishoudens een ander bestedingspatroon hebben vanwege
onder meer familieverplichtingen in het buitenland.Uit het onderzoek Problematische schulden blijkt overigens dat de verhouding
zichtbaar/onzichtbaar voor beleid bij autochtonen op ongeveer 1:3 ligt en
voor mensen die elders zijn geboren ligt deze verhouding ongeveer 1:2. (blz.
34). Hieruit kan worden geconcludeerd dat de schuldhulpverlening allochtonen
wel bereikt. Om te voorkomen dat schuldsituaties bij deze groep ontstaan en
problematisch worden is het wenselijk dat gemeenten in onder meer hun voorlichting
over schulden extra aandacht geven aan de bijzondere positie van verschillende
groepen allochtone inwoners. 8Met name bij ernstige schuldsituaties poogt men de problemen te lijf
te gaan door te zorgen voor meer inkomen. In hoeverre werken regels in de
sociale zekerheid, huisvestingsbeleid e.d. dit tegen? Welke maatregelen in
de sfeer van de vrijlatingen van bijverdiensten, toestemming tot onderhuur,
vrijwilligerswerk voor kwijtschelding e.d. zijn denkbaar bovenop de reeds
bestaande mogelijkheden, vragen diezelfde leden (blz. 54).Huishoudens met schulden hanteren verschillende strategieën om hun
positie te verbeteren. Zorgen voor meer inkomen is daar één
van. Het sociale zekerheidsbeleid ondersteunt hen daarbij in de vorm van vrijlating
van inkomsten uit arbeid, stimuleringspremies voor werkaanvaarding en aanvullende
bijzondere bijstand. Gemeenten hebben de afgelopen jaren op deze terreinen
ruimere bevoegdheden en extra middelen gekregen. Hiermee moet de komende jaren
meer ervaring worden opgedaan. Daarbij moet wel worden vermeden
dat extra financiële stimulansen voor werkaanvaarding een belemmering
vormen voor volledige uitstroom uit de uitkering. 9Schuldhulpverlening leidt niet altijd tot het gewenste resultaat.
Is de oorzaak daarvan mede gelegen in het onvoldoende samenwerken van hulpverleningsinstanties,
vragen de leden van de VVD-fractie (blz. 59).Zoals eerder genoemd, beoogt het Landelijk Platform Integrale Schuldhulpverlening
de samenwerking tussen verschillende schuldhulpverleningsinstanties te stimuleren.
Samenwerking tussen onder meer kredietbanken, sociale diensten en maatschappelijk
werkinstellingen is van groot belang. In verschillende gemeenten zijn op dit
terrein samenwerkingsprojecten tot stand gekomen, onder andere in de vorm
van lokale of regionale schuldmeldpunten. Zie ook de beantwoording van de
vragen 2 en 4. 10Ondanks de relatief goede sociale voorzieningen in Nederland en ondanks
de economisch gunstige situatie van de afgelopen jaren, zijn er signalen dat
de schuldenproblematiek toeneemt, en niet afneemt. Wat is hiervan de oorzaak,
zo vragen de leden van de fractie van D66 (blz. 75).De resultaten van het onderhavige onderzoek laten zich moeilijk vergelijken
met die van eerder onderzoek omdat de gehanteerde definitie van (problematische)
schulden verschilt.Ook de representativiteit van de onderzoeken verschilt. In het onderhavige
onderzoek wordt gewerkt met verschillende indicatoren (zie antwoord 11). Gegeven
de verschillen met eerder onderzoek, kan uit dit onderzoek niet worden geconcludeerd
dat de problematiek is toegenomen. In het onderzoek worden verschillende mogelijke
oorzaken genoemd voor het ontstaan van problematische schulden. Hierbij wordt
onderscheid gemaakt tussen endogene oorzaken zoals impulsaankopen, onvermogen
het huishoudgeld adequaat te beheren, gebrek aan kennis (het zogenaamde niet-gebruik
van regelingen) èn exogene oorzaken zoals terugval in huishoudinkomen
vanwege bijvoorbeeld echtscheiding, arbeidsongeschiktheid en werkloosheid.
Overigens hoeft een gunstig economisch klimaat geen afname van de schuldenproblematiek
met zich mee te brengen; hierdoor neemt het aanbod van kredieten immers toe
en wordt het verkrijgen van leningen gemakkelijker. 11Voor het bepalen van de omvang van huishoudens die risico lopen op
een problematische schuld, zijn zes verschillende probleemindicatoren gehanteerd.
Op basis waarvan zijn deze indicatoren gekozen dan wel vastgesteld, vragen
dezelfde leden (blz. 76).De gehanteerde indicatoren zijn gekozen op basis van de literatuur op
het terrein van de schuldenproblematiek. In dit onderzoek is met opzet gekozen
voor het formuleren van indicatoren in plaats van een sluitende definitie
van een problematische schuld. Reden hiervoor is dat een sluitende definitie
moeilijk te formuleren en te meten is. In het algemeen geldt dat een schuld
problematisch wordt als een huishouden te weinig inkomen heeft om aan de periodieke
aflossingen te voldoen. Dit kan echter alleen op huishoudniveau worden vastgesteld;
het gaat immers om de samenhang van verschillende factoren zoals inkomen,
aanwezig vermogen, vaste lasten, huishoudsamenstelling, hoogte van de schuld
en toekomstige perspectieven op eventueel meer inkomsten. Om deze onderzoeksknelpunten
te vermijden is gekozen voor een benadering met indicatoren. Gevolg
hiervan is dat het exacte aantal huishoudens met een problematische schuld
niet aan dit onderzoek ontleend kan worden. 12Van de 502 000 huishoudens met een risicovolle schuld is het
merendeel onzichtbaar voor het beleid. Slechts een kwart (1,9% van de 7,6%,
oftewel 125 000 huishoudens) heeft hulp gekregen van een officiële
instantie. Wat gebeurt er met de huishoudens die geen hulp ontvangen, vragen
diezelfde leden (blz. 78).Het onderzoek Problematische schulden: zicht op het onzichtbare was vooral bedoeld om meer zicht te krijgen op de manier waarop voor
het beleid «onzichtbare» schuldenaren omgaan met hun problemen.
Uit het onderzoek is, zoals eerder opgemerkt, gebleken dat de onzichtbare
schuldenaren hun financiële problemen in belangrijke mate zelf, zonder
hulp van anderen, oplossen door te bezuinigen op hun uitgaven, te lenen bij
vrienden of kennissen en zelf actief te onderhandelen met schuldeisers. Tegenover
de financieel actieve mensen staan echter volgens het onderzoek de «passieven»,
die veelal door hun eigen gedrag in de schulden zijn gekomen en die niet instaat
zijn hun financiële problemen op te lossen. Het beleid is erop gericht
om juist voor de laatstgenoemde mensen de toegankelijkheid van de schuldhulpverlening
te verbeteren (zie ook de beantwoording van de vragen 2, 16, 20 en 21). Een
aantal «passieven» behoeft extra aandacht van met name het maatschappelijk
werk. Het gaat om mensen die vaak moeilijk te benaderen zijn en die vaak langdurige
psycho-sociale begeleiding nodig hebben. Onder hen bevinden zich overigens
ook zogenaamde «hulpmijders», mensen die elke vorm van hulp afwijzen. 13Uit het onderzoek is gebleken dat alleenstaande mannen, alleenstaande
ouders, jongeren, niet in Nederland geborenen, huishoudens met een laag inkomen
en huishoudens woonachtig in een huurwoning relatief vaker te maken hebben
met risicovolle schuldsituaties. Is er in het bestaande schuldhulpverleningsbeleid
speciale aandacht voor deze groepen? Zo ja, hoe komt dat tot uiting? Zo nee,
waarom niet, zo vragen deze leden (blz. 79).Schuldsituaties zijn vaak complex en vertonen per huishouden of persoon
grote verschillen. De oplossing vereist dan ook dat bij de intake van mensen
in de hulpverlening gedifferentieerd wordt naar aard en achtergrond van de
schuldenproblematiek. Dit «maatwerk» betekent dat bezien wordt
welke oorzaken in de persoon zijn gelegen. Gemeenten kunnen hierbij een groepsbenadering
inzetten, onder meer bij budgetbeheer. De gemeente Utrecht bijvoorbeeld werkt
in het kader van schuldpreventie meer doelgroepgericht voor met name jongeren. 14De ernst van de situatie, gemeten in de duur van de schuldsituatie
en de relatieve hoogte van de betalingsachterstanden, is over het algemeen
ernstiger binnen de groep met voornamelijk exogene oorzaken. Waarom is dat
het geval, vragen diezelfde leden (blz. 80).In het onderzoek worden exogene oorzaken toegeschreven aan situaties die
gekenmerkt worden door: een terugval van het huishoudinkomen door bijvoorbeeld
werkloosheid, arbeidsongeschiktheid of echtscheiding, een structureel laag
inkomen, plotselinge hoge uitgaven en schulden vanwege een eerdere relatie.
Er wordt geconstateerd dat dergelijke oorzaken aanleiding zijn tot ernstiger
situaties dan indien er sprake is van endogene (in de persoon gelegen) oorzaken
van schuldsituaties, omdat de schuldsituatie bij exogene oorzaken
over het algemeen langer voortduurt en groter zijn dan voor schuldenaren met
endogene oorzaken. Een nadere verklaring van deze constateringen wordt in
het onderzoek niet gegeven. 15Deelt de minister de conclusie dat de problematiek veel groter is
dan gedacht? Is dit aanleiding tot nadere maatregelen, zo vragen de leden
van de CDA-fractie (blz. 81).De omvang van het aantal huishoudens met problematische schulden is, zoals
eerder opgemerkt (zie vraag 11) niet exact te bepalen. De constatering van
een of zelfs meerdere indicatoren van risicovolle betalingsachterstanden in
het onderhavige onderzoek wil overigens niet zeggen dat deze aantallen huishoudens
ook daadwerkelijk een problematische schuld hebben of zullen krijgen. In beleidsmatige
zin is de aanpak van problematische schulden consequent één
van de speerpunten geweest in het kader van de nota De andere kant van
Nederland.Naar aanleiding van het advies van de Commissie Boorsma uit 1994 zijn
verschillende beleidsmaatregelen in voorbereiding genomen die de afgelopen
periode hun beslag hebben gekregen. Voorbeelden hiervan zijn de wettelijke
schuldsaneringsregeling en de diverse lokale en regionale schuldhulpverleningsprojecten
die zijn ontstaan. Het Landelijk Platform Integrale Schuldhulpverlening vervult
een belangrijke taak om de kwaliteit van de schuldhulpverlening te bevorderen.
Het kabinet ondersteunt het Platform om die faciliterende functie te kunnen
vervullen. 16Deelt de minister de conclusie dat de toegankelijkheid van de schuldhulpverlening
vergroot dient te worden, zo vragen deze leden. Zou de toegankelijkheid voor
huishoudens die nog geen problematische schulden hebben, maar wel hulp nodig
hebben om dit te voorkomen, vergroot moeten worden? Zijn er nadere preventieve
maatregelen nodig? (blz. 81).Ja, de toegankelijkheid van de schuldhulpverlening dient verbeterd te
worden. In de nota De andere kant van Nederland: voortgangsrapportage
1999 worden hiervoor verschillende maatregelen genoemd, zoals voorlichting
en publiciteit, onder meer via de televisie. Gemeentelijke voorlichters zijn
voornemens een voorlichtingsmodel te ontwikkelen voor de uitvoerders op lokaal
niveau. Dit model draagt tevens bij aan schuldpreventie. Daarnaast is het Rijk
voornemens de voorlichtingsactiviteiten van het Landelijk Platform Integrale
Schuldhulpverlening de komende jaren verder te ondersteunen. Zie ook de beantwoording
van de vragen 19 en 20. 17Hoe beoordeelt de regering het feit, dat er sprake is van ruim 500 000
huishoudens met een risicovolle schuldsituatie waarvan 233 000 met een
groot risico, terwijl bij eerdere cijfers (behandeling wet schuldsanering
en armoedenota) gemeld werd dat het om 150 000 tot 200 000 huishoudens
zou gaan, vragen de leden van de PvdA-fractie. Welke beleids-voornemens verbindt
de regering aan deze groei van de schuldenproblematiek? (blz. 81).In het onderzoek is gewerkt met indicatoren (zie het antwoord op vraag
11), hetgeen impliceert dat slechts een schatting kan worden gegeven van de
problematische groep. Op basis van het onderzoek wordt het aantal huishoudens
met een groot risico op een risicovolle schuldsituatie geschat op circa 233 000
huishoudens. Dit geschatte aantal van circa 233 000 huishoudens heeft
te maken met tenminste twee probleemindicatoren, hetgeen dicht
bij de eerder vermelde schatting van 150 000 tot 200 000 ligt. Zoals
in vraag 15 is opgemerkt, betekent de constatering van een of zelfs meerdere
indicatoren niet dat mensen ook daadwerkelijk een problematische schuld hebben
of zullen krijgen. Met betrekking tot de vraag naar de beleidsvoornemens wordt
verwezen naar de antwoorden op de vragen 15 en 19. 18Is er een relatie tussen de toename van het aantal huishoudens met
schuldproblemen en de cijfers over de toename van het aantal huishoudens dat
duurzaam arm is (zoals aangegeven in Economische Statistische Berichten van
16 april 1999), zo vragen diezelfde leden (blz. 81).Uit de resultaten van dit onderzoek valt niet te concluderen dat de problematiek
veel groter is dan tot nu toe bekend was (zie de antwoorden op de vragen 10
en 11). Het betreft een schatting. Er is verder geen eenduidige causale relatie
tussen het aantal huishoudens dat langdurig van het sociaal minimum moet rond
komen en de schuldenproblematiek. De oorzaken van schuldproblemen zijn daarvoor
te divers en complex. Wel geven huishoudens met een lager inkomen vaker te
kennen dat ze het financieel moeilijker hebben dan huis-houdens met een hoger
inkomen. De meest recente CBS-cijfers geven aan dat het aantal huishoudens
dat langdurig van een inkomen tot 105% van het minimum moet rondkomen in absolute
zin iets gestegen is, maar procentueel niet. Dit vanwege het feit dat het
totale aantal huishoudens is toegenomen. 19Slechts een kwart van de huishoudens met een risicovolle schuldsituatie
is zichtbaar voor het beleid. Ruim 375 000 huishoudens blijven onzichtbaar.
Ze zoeken of krijgen geen hulp van een officiële instantie. Dit betekent
dat de problematiek veel groter is dan tot nu toe bekend was. Hoe is het mogelijk
dat voorheen niet, en nu wel duidelijk is hoe groot de groep is met onzichtbare
schulden, zo vragen de leden van de fracties van PvdA en D66. Is als gevolg
van de nieuw vergaarde inzichten aanpassing van het schuldhulpverleningsbeleid
noodzakelijk, vragen de leden van de fracties van D66 en GroenLinks.Op welke wijze kan het percentage problematische schuldenaars die
zichtbaar zijn voor beleid worden vergroot, vragen de leden van de laatstgenoemde
fractie (blz. 81).Het onderzoek was onder meer bedoeld om inzicht te krijgen in de omvang
van de groep voor het beleid onzichtbare schuldenaren. Aangezien dit inzicht
voorheen ontbrak, kan niet worden geconcludeerd dat de problematiek groter
is geworden.Het onderhavige onderzoek geeft geen aanleiding om de hoofdlijn van het
gevoerde beleid te wijzigen. Wel worden aanvullende maatregelen getroffen
om de kwaliteit van de schuldhulpverlening te verbeteren. In overleg met het
Platform Integrale Schuldhulpverlening wordt nagegaan hoe drempels voor de
schuldhulpverlening geslecht kunnen worden. Daarnaast wordt ook de voorlichting
over de mogelijkheden van schuldhulpverlening geïntensiveerd (zie ook
het antwoord op vraag 20). 20Op welke wijze zouden de procedures sneller en eenvoudiger kunnen,
vragen de leden van de fracties van CDA en GroenLinks. Is de minister voornemens
om gerichte voorlichting en publiciteitscampagnes op te zetten?De onderzoekers concluderen immers dat de hulpverlening op zich wel
voldoet, maar dat deze wellicht nog toegankelijker gemaakt kan worden. Meer bekendheid en eenvoudiger en snellere procedures kunnen effect
hebben. Hoe beoordeelt de minister deze conclusie en is hij voornemens om
maatregelen te nemen die ertoe leiden dat de hulpverlening toegankelijker
gemaakt wordt, zo vragen de leden van de fractie van GroenLinks (blz. 82).Het werkboek Werken aan schulden van het Landelijk Platform
Integrale Schuldhulpverlening (zie vraag 2) kan bijdragen aan het stroomlijnen
en uniformeren van de wijze waarop in de praktijk onder meer schuldregelingen
en budgetbegeleiding plaatsvindt.Door voorlichting en publiciteit kan de schuldhulpverlening toegankelijker
worden. Aangezien schuldhulpverlening primair op een lokaal niveau plaatsheeft,
ligt het voor de hand om het zwaartepunt in voorlichting ook daar te leggen.
Het ministerie van SZW ziet het als haar taak om gemeenten te faciliteren
door via haar netwerk van gemeentevoorlichters kennis en ervaring te verspreiden. 21In het rapport wordt de conclusie getrokken dat de schuldhulpverlening
op zich voldoet, maar dat de huishoudens in echte uitzichtloze schuldsituaties
worden afgewezen voor hulp. Welke mogelijkheden zijn er om ook voor deze groep
schuldenaren de hulpverlening toegankelijk te maken, vragen de leden van de
VVD-fractie.Wat is de reden dat huishoudens in echte uitzichtloze schuldsituaties
afgewezen worden voor hulp, vragen de leden van de CDA-fractie. Is de minister
van mening dat dit veranderd moet worden?Wat gebeurt er thans met de huishoudens in echte uitzichtloze schuldsituaties
die worden afgewezen voor hulp, vragen de leden van de fractie van D66. De
conclusie wordt getrokken dat de schuldhulpverlening op zich voldoet. Hoe
verhoudt deze stelling zich met het gegeven dat slechts een heel klein percentage
van de huishoudens met een risicovolle schuld hulp krijgt van een officiële
instantie (blz. 81 en 82).Zoals eerder in de beantwoording van vraag 5 is gesteld, zijn de hoofdoorzaken
van de afwijzing voor schuldhulp enerzijds de beperkte kredietwaardigheid
van veel schuldenaren en onvoldoende aflossingscapaciteit, en anderzijds de
beperkte bereidheid van schuldeisers om tot een schuldenregeling te komen.
Daarnaast zijn er signalen van gemeenten over wachtlijsten in de schuldhulpverlening.De eerste signalen van de Wet schuldsanering natuurlijke personen zijn
dat een aantal schuldeisers, zoals werd beoogd, eerder bereid is om te komen
tot een schuldregeling. Dit betekent dat voor huishoudens met problematische
schulden eerder een schuldregeling kan worden getroffen. 22In hoeverre is er sprake van recidive na schuldhulpverlening, vragen
de leden van de VVD-fractie (blz. 81 en 82).Het rapport Schuldregeling en beslag (september 1997) concludeert
dat minstens 20% van de mensen met een schuldenregeling opnieuw schulden maakt.
Het is belangrijk dat mensen die uit de schulden komen er ook uit blijven.
Een instrument hiertoe is budgetbegeleiding. Hiermee wordt mensen geleerd
om beter om te gaan met hun financiële huishouding en een balans te vinden
tussen hun inkomsten en hun uitgaven. In het werkboek Werken aan Schulden(zie het antwoord op vraag 2) wordt hiervoor een stappenplan gepresenteerd
dat in de schuldhulpverlening kan worden gebruikt. 23In de conclusie wordt gesteld dat de drempel om hulp te vragen vrij
hoog lijkt. Is dit niet in tegenspraak met de conclusie dat de schuldhulpverlening
op zich voldoet? Wat zal de minister ondernemen om de drempel bij vragen om
hulp (verder) te verlagen, vragen de leden van de fractie van D66 (blz. 81).Met de conclusie dat de schuldhulpverlening op zich voldoet, geven de
onderzoekers aan dat cliënten in het algemeen tevreden zijn over de geboden
hulp. Voor een deel van de schuldenaren zijn de drempels voor de schuldhulpverlening
echter nog te hoog. In overleg met het Landelijk Platform Integrale Schuldhulpverlening
zal worden nagegaan hoe deze drempels aangepakt kunnen worden. Daarnaast zal
ook de voorlichting over de mogelijkheden van schuldhulpverlening worden geïntensiveerd.
Zie ook het antwoord op de vragen 20 en 21. 24Heeft de minister een verklaring voor het feit dat huishoudens met
kinderen en daarbinnen vooral alleenstaande ouders, vaker behoren tot de groep
van mensen met risicovolle schulden, vragen de leden van de PvdA-fractie (blz.
82).Een mogelijke verklaring kan zijn dat ouders niet snel bezuinigen op de
kosten van kinderen. Alleenstaande ouders hebben bovendien veelal een echtscheiding
achter de rug en daarmee samenhangend een terugval in inkomen. Voor het kabinet
heeft het combineren van arbeid en zorg een hoge prioriteit, mede omdat werk
het beste middel voor de betrokkenen is om uit financiële problemen te
komen. 25Is de minister van mening dat er thans in voldoende mate beperkingen
bestaan die de toename van problematische schuldsituaties voorkomen, vragen
de leden van diezelfde fractie. Te denken valt aan het stapelen van roodstaan-faciliteiten
en daarmee het veelvuldig wisselen van bankrekeningen, kredietfaciliteiten
bij postorderbedrijven, faciliteiten bij aankoop van dure gebruiksvoorwerpen,
uitgestelde betalingsaanbiedingen en dergelijke (blz. 82).Een belangrijk instrument hierbij is de Wet op het consumentenkrediet.
Deze wet is bedoeld om de consument te beschermen tegen overkreditering door
kredietverstrekkers. Van over-kreditering is sprake als personen kredieten
afsluiten die hun financiële draagkracht te boven gaan. De wet verplicht
kredietgevers de consument vooraf te informeren over de kosten van een krediet
en de rechten en plichten die eraan zijn verbonden. Ook verplicht de wet de
kredietgever om de kredietwaardigheid van de kredietaanvrager te toetsen bij
een bedrag boven de 2000 gulden. De toetsing hiervan vindt plaats door het
Bureau Kredietregistratie in Tiel. Bij de voorgenomen herziening van de Wet
op het consumentenkrediet zal tevens de effectiviteit worden bezien. 26Welke andere preventieve maatregelen ter voorkoming van problematische
schulden zijn te nemen, zoals bijvoorbeeld beperking van kredietmogelijkheden,
het aansprakelijk stellen van schuldeisers die niet tijdig opgetreden zijn
bij het ontstaan van problematische schulden, beperking van reclame voor gemakkelijke
leningen e.d., vragen de leden van de fractie van GroenLinks (blz. 82).In het antwoord op vraag 25 is al gewezen op de mogelijkheden van de Wet
op het consumentenkrediet om overkreditering te voorkomen. Naar verwachting
zal ook de nieuwe wettelijke schuldsaneringsregeling een stimulans zijn voor
kredietverschaffers om terughoudend te zijn met overmatige kredietverlening.Naast preventieve maatregelen die de crediteur of producent betreffen,
zijn ook maatregelen gericht op de consument van belang zoals budgetvoorlichting,
budgetbegeleiding en (in uiterste gevallen) budgetbeheer. 27Hulpverlening aan huishoudens is heel belangrijk, bij voorbeeld in
samenwerking met daartoe aangewezen instanties zoals bijvoorbeeld Maatschappelijk
werk. Hoe verloopt deze zgn. integrale hulpverlening en de samenwerking tussen
de verschillende instanties, vragen de leden van die fractie (blz. 82).Het kabinet bevordert een integrale benadering van de schuldhulpverlening,
die de samenwerking tussen de diverse organisaties, waaronder het Algemeen
Maatschappelijk Werk, op lokaal niveau bevordert onder meer door subsidiëring
van het Landelijk Platform Integrale Schuldhulpverlening.Het ministerie van SZW is als waarnemer betrokken bij het Platform. Zie
ook de beantwoording van de vragen 2, 9 en 12. 28Verschillende typen huishoudens blijken extra risico te lopen en
schuldhulpverlening zou voor deze groepen een grotere rol kunnen spelen. De
onderzoekers bevelen gerichte informatie of publicitaire campagnes aan over
de risico's die verbonden zijn aan het aangaan van financiële verplichtingen
en kredieten. Hoe beoordeelt de minister deze conclusie en bijbehorende aanbeveling
van de onderzoekers? Gaat hij een actief informatie- en publiciteitsbeleid
in deze voeren, vragen diezelfde leden.Wordt er naar het oordeel van de regering bij opvoeding en onderwijs
voldoende aandacht besteed aan het omgaan met geld, het financieel verantwoordelijk
zijn e.d? Zou meer preventief beleid in deze wenselijk zijn, vragen de leden
van de fractie van GroenLinks (blz. 82).Een van de publiciteitscampagnes waaraan het ministerie van SZW bijdraagt
is de 13-delige televisieserie «Rondkomen», die momenteel wordt
uitgezonden. Het gaat om een laag-drempelig voorlichtingsprogramma over gezinsfinanciën.
Daarbij komen thema's aan de orde als: bijzondere bijstand, huursubsidie,
kwijtscheldingsbeleid en de financiële gevolgen van echtscheiding en
overlijden. Zie ook de beantwoording van vraag 20.Met betrekking tot de opvoeding en onderwijs wordt opgemerkt dat zowel
in de nieuwe kerndoelen van het basisonderwijs als in de kerndoelen van de
basisvorming aandacht wordt besteed aan de onderwerpen omgaan met geld en
financieel gedrag. 29Kan de minister aangeven hoe hij elk van de verschillende oplossingsstrategieën
uit de conclusie beoordeelt, zo vragen de leden van de fracties van PvdA en
D66. In hoeverre zal aan deze strategieën concreet beleidsmatig gevolg
worden gegeven? (blz. 81–83).Het onderzoek laat zien dat huishoudens verschillende strategieën
hanteren om uit hun problemen te komen. Die strategieën zijn: bezuinigen,
zorgen voor meer inkomen, leningen aangaan of rood staan, onderhandelen met
schuldeisers, veranderen van financieel gedrag, hulpvraag aan instanties of
hulp van familie/en of vrienden (zie blz. 80 van het rapport). Met uitzondering
van de strategie leningen aangaan of roodstaan, zijn alle gehanteerde strategieën
nastrevenswaardig. In preventieve zin genieten de strategieën
inkomen verhogen en verandering van financieel gedrag de voorkeur. In curatieve
zin gaat het om tijdig hulp zoeken bij familie, vrienden of instanties en
ook tijdig contact zoeken met de schuldeisers om de schulden niet verder te
laten oplopen.Bij de beantwoording van eerdere vragen is al aangegeven hoe het beleid
aansluit bij de gehanteerde oplossingsstrategieën. Zo sluit het activeringsbeleid
in ruime zin aan op de strategie meer inkomsten verwerven, de acties op het
terrein van voorlichting en budget-begeleiding op de verandering van financieel
gedrag en het schuldhulpverleningsbeleid op de strategieën waarin een
beroep wordt gedaan op professionele ondersteuning. BIJLAGEAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 21 april 1999Hierbij doe ik u toekomen het onderzoeksrapport «Problematische
schulden: zicht op het onzichtbare»1.Het onderzoek, dat in opdracht van mijn ministerie is uitgevoerd door
het IVA Tilburg, had een tweeledige doelstelling. Ten eerste het verkrijgen
van indicaties voor de omvang van de problematische schulden in Nederlandse
huishoudens. Ten tweede het verkrijgen van inzicht in oplossingsstrategien
die huishoudens hanteren om uit een schuldsituatie te komen. Met dit onderzoek
werd niet beoogd om de exacte omvang van problematische schulden vast te stellen.Het onderzoek bevestigt de veronderstelling dat de omvang van de problematiek
groot is. Nagegaan is wanneer sprake is van een problematische schuldsituatie.
Daartoe is een aantal indicatoren vastgesteld. Dit zijn indicatoren zoals:
meer dan 3 verschillende soorten betalingsachterstanden, een betalingsachterstand
van minimaal 12 maanden, een betalingsachterstand van meer dan 2000 gulden,
een onopgeloste betalingsachterstand, een schuldregeling of een inkomensbeslag.Uit het onderzoek komt naar voren dat bij circa 230 000 huishoudens
twee of meer indicaties aanwezig zijn die duiden op een problematische schuldsituatie.
Tevens blijkt uit het onderzoek dat huishoudens die hulp gezocht hebben redelijk
tevreden zijn over de geboden hulp. Echter een groot deel vraagt pas om hulp
als men zelf geen oplossing weet te vinden. De onderzoekers concluderen daarom
dat de hulpverlening op zich wel voldoet, maar dat deze wellicht nog toegankelijker
gemaakt kan worden. Meer bekendheid en eenvoudiger en snellere procedures
kunnen effect hebben.In het kader van de nota «De andere kant van Nederland» (Tweede
Kamer, 1995–1996, 24 515, nrs. 1 en 2) zijn maatregelen voorgesteld
voor de aanpak van problematische schulden. De Wet schuldsanering natuurlijke
personen, die op 1 december 1998 in werking is getreden, en de stimulering
van lokale en regionale meldpunten integrale schuldhulpverlening zijn daarvan
voorbeelden. In de voortgangsrapportage «De andere kant van Nederland»
1999 zal ik u nader informeren over de voortgang van de verschillende maatregelen.Ik heb dit onderzoek aangeboden aan het Landelijk Platform Integrale Schuldhulpverlening
met het verzoek om een reactie.De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,K. G. de Vries XNoot1Samenstelling: Leden: Terpstra (VVD), voorzitter, Biesheuvel (CDA), Schimmel
(D66), Kalsbeek-Jasperse (PvdA), Rosenmöller (GL), Van Zijl (PvdA), Bijleveld-Schouten
(CDA), Noorman-den Uyl (PvdA), ondervoorzitter, Kamp (VVD), Essers (VVD),
Van Dijke (RPF), Bakker (D66), Van Blerck-Woerdman (VVD), Visser-van Doorn
(CDA), De Wit (SP), Harrewijn (GL), Balkenende (CDA), Smits (PvdA), Verburg
(CDA), Bussemaker (PvdA), Spoelman (PvdA), Örgü (VVD), Van der Staaij
(SGP), Santi (PvdA), Wilders (VVD).Plv. leden: E. Meijer (VVD), Van Ardenne-van der Hoeven (CDA), Giskes
(D66), Hamer (PvdA), Van Gent (GL), Van der Hoek (PvdA), Dankers (CDA), Kortram
(PvdA), Blok (VVD), Hofstra (VVD), Van Middelkoop (GPV), Van Vliet (D66),
Klein Molekamp (VVD), Stroeken (CDA), Marijnissen (SP), Vendrik (GL), Mosterd
(CDA), Schoenmakers (PvdA), Eisses-Timmerman (CDA), Wagenaar (PvdA), Middel
(PvdA), Weekers (VVD), Van Walsem (D66), Oudkerk (PvdA), De Vries (VVD).XNoot1Ter inzage gelegd bij commissiebureau SEF. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24515-52.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl