Informatievoorziening openbare sector; Verslag algemeen overleg de derde beleidsnota Informatisering openbare sector Terug naar de toekomst (BIOS 3)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20644, nr. 24

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

08-11-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

20644 nr. 24

25-10-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de regeringOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 20644Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 44 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
20 644Informatievoorziening openbare sectornr. 24VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 25 oktober 1995De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken1
heeft op 7 september 1995 overleg gevoerd met staatssecretaris Kohnstamm van
Binnenlandse Zaken over de derde beleidsnota Informatisering openbare
sector Terug naar de toekomst (BIOS 3) (kamerstuk 20 644, nrs.
22 en 23).Van het gevoerde overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag
uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Kamp (VVD) sprak van een nota, geschreven met verbeeldingskracht
en duidelijk makend waar men naar toe wil. In de vorm van projecten en acties
worden concrete stappen in de goede richting gezet. De nota mag, zoals de
staatssecretaris stelt, een bescheiden ambitieniveau in de diepte en een hoog
ambitieniveau in de breedte hebben, in de «diepte» wordt op belangrijke
punten goede voortgang geboekt en zijn er mogelijkheden om verdere voortgang
te realiseren.De nota kent twee thema's, namelijk kwalitatieve verbetering van de relatie
tussen de burgers, waaronder ook begrepen instellingen en bedrijven, en de
overheid en het doelmatiger organiseren van de bedrijfsvoering van de overheid.Wat het eerste thema betreft, is essentieel dat wordt bereikt dat de burger
bij de overheid snel de juiste persoon voor informatie te pakken kan krijgen.
Hiermee zou grote efficiencywinst kunnen worden bereikt, met alle positieve
economische effecten van dien. Berekend is dat de efficiencywinst van het
opengooien van de markt op telecommunicatiegebied de komende jaren enkele
procenten economische groei kan opleveren. De heer Kamp was dan ook gemotiveerd
om de voorstellen van het kabinet in dezen te volgen.Hij kon zich minder voorstellen bij het op deze wijze meer laten participeren
van de burgers in de politieke besluitvorming, omdat men dan in het schemergebied
van referenda komt, terwijl uitgangspunt van de Nederlandse democratie is
dat de gekozen volksvertegenwoordigers de verantwoordelijkheid hebben gekregen
om zich breed te informeren, zaken tegen elkaar af te wegen, keuzen te maken
en daarover verantwoording af te leggen. Het leek hem wel verstandig om al
experimenterend verder te gaan op deze weg. Dat is belangrijk voor de overheid, maar ook voor de politieke partijen die een kloof te overbruggen hebben.
De heer Kamp wilde zich extra inspannen om te helpen bij het realiseren van
kansen die zich in dezen voordoen.Hij waardeerde het dat als ambitie van het kabinet is vermeld, het toegroeien
naar een geïntegreerd overheidsloket, het Overheidsloket 2000. Terecht
streeft het kabinet ernaar om in iedere gemeenten één loket
te hebben, waarbij de burger terecht kan voor informatie over àlle
overheden. Het is voor de burger essentieel dat er vanuit hem en niet vanuit
de overheden wordt geredeneerd. Het kabinet wil zelfs zo'n geïntegreerd
overheidsloket in de vorm van een virtueel loket bij de mensen thuis hebben.
Het zal een kanaal zijn op de interactieve TV, een apparaat dat functioneert
als tv, telefoon en fax, video- en audio-apparatuur, baby-oppas, printer,
werkplek, zender en ontvanger, aan te sturen met spraak en reagerend op hoofd-
en handbewegingen. Hoewel het onderscheid moeilijk te maken zal zijn, zal
de overheid toch moeten proberen te bepalen of de burger als participant of
als klant gebruikt maakt van dat loket, omdat in het laatste geval een kostenvergoeding
kan worden gevraagd.Bij het doelmatiger organiseren van de bedrijfsvoering van de overheid
is het de kunst om zowel de grote lijn te zien als de praktijk van alledag.
De heer Kamp wees er in dit verband op dat de Gemeentelijke basisadministratie
persoonsgegevens (GBA), die in 1994 klaar was, vanwege financiële problemen
pas in 1996 wordt gekoppeld aan de Vreemdelingenadministratie (VA), terwijl
die koppeling van groot maatschappelijk belang is. Hij adviseerde om in dergelijke
concrete gevallen eventuele kansen die zich voordoen, snel te benutten.In het voorbeeld in de nota van het functioneren van het Overheidsloket
2000 zijn er ook de nutsbedrijven en de PTT aan gekoppeld. Als er zoveel (overheids)bestanden
gekoppeld worden op een kanaal van een interactieve TV, waarop bedrijven zoveel
mogelijk informatie proberen te verzamelen over de burger-klanten, zal het
heel moeilijk zijn om de privacy van die burger te beschermen.De overheid is terecht voorzichtig met investeringen, omdat de technische
ontwikkelingen zo snel gaan en daardoor snel verouderen. De overheid zal niet
voorzichtig moeten zijn met het organiseren van samenwerking. Terecht is de
VNG er van het begin af aan bij betrokken. Ook goed is de gedachte aan combinatie
van alle overheden in het overheidsloket. De overheid moet eveneens niet al
te voorzichtig zijn met het leggen van de noodzakelijke fysieke verbindingen.
Die zullen in de toekomst hun geld waard blijken te zijn, ook gezien ontwikkelingen
op het gebied van de apparatuur.Vermoedelijk heeft de staatssecretaris, toen hij de in nota de verzuchting
opnam dat politieke stellingnames veelal ontbreken, niet gedacht aan de discussies
over de Interimwet WTV, de Mediawet en de Elektronische snelweg.Op 22 juni jl. is er een algemeen overleg geweest over informatiebeveiliging.
De heer Kamp herinnerde eraan dat hij daarin had gepleit voor opwaardering
van het Jaaroverzicht informatievoorziening door het daarin opnemen van de
gecontroleerde, samengevoegde en van een conclusie voorziene informatie van
alle ministeries, ZBO's en agentschappen over hun implementatie van de VIR.
Hij betreurde het dat de staatssecretaris, die daar toen positief op reageerde,
in de nota schrijft het hele jaaroverzicht te willen vervangen door een met
enige regelmaat uit te brengen voortgangsrapportage.Mevrouw Assen (CDA) zei de ambities van de staatssecretaris
te zullen beoordelen aan de hand van de verbeteringen in de relaties tussen
overheid en burgers en van de vergrote doelmatigheid van de overheid.De in de nota opgenomen lijst van actiepunten bevat geen prioriteitenvolgorde.
Dat de nadruk wordt gelegd op het digitale karakter van de projecten,
neemt niet weg dat ook zonder digitaal karakter verbetering van de informatievoorziening
aan burgers en bedrijven noodzakelijk blijft. Er wordt te weinig rekening
mee gehouden dat lang niet iedereen beschikt over de voorzieningen om langs
digitale weg toegang te krijgen tot informatie.Hoe wordt dit alles gefinancierd? Het project Overheidsloket 2000 is aangemeld
als adoptieproject in het kader van actielijn 5 van het Actieprogramma elektronische
snelwegen. Tempo en reikwijdte van de uitvoering van het project zijn afhankelijk
van de mate waarin er hiervoor gelden vrijkomen. Is de indruk juist dat er
andere zaken moeten wijken om dit ambitieuze project uit te voeren?Ook mevrouw Assen noemde beide nagestreefde doelen: doelmatiger overheidsfunctioneren
en verbetering relatie tussen de overheid en de burger als klant van de overheid
dan wel als participant in de besluitvorming van de overheid. Haars inziens
krijgt het aspect «technologie» meer aandacht dan de feitelijke
doelstellingen. Waar het om communicatie gaat, mag het middel geen doel worden.Het moge noodzakelijk zijn dat de verschillende bestanden worden gekoppeld,
daarbij dient tevens de privacy van de burger te worden gewaarborgd. In de
nota worden suggestieve en positieve voorbeelden gegeven van elektronische
koppeling van bestanden, waarbij ook nog eens de ideale ambtenaar ten tonele
wordt gevoerd. Noch Overheidsloket 2000, noch de ideale ambtenaar bestaat.
Het eerste manco wordt op termijn verholpen met technologie. Het opheffen
van het tweede manco vergt een wijziging van de mentaliteit van overheidsdienaren
ten opzichte van de burger.Burger en bedrijfsleven hebben behoefte aan goede, gestructureerde en
toegankelijke overheidsinformatie. Die informatie moet snel en betaalbaar
te vinden zijn. Hoe denkt het kabinet dit te bereiken? Wanneer start het op
blz. 23 van de nota genoemde onderzoek naar de nu geldende wensen en verwachtingen
van de burgers en bedrijven? Wordt ook geïnventariseerd hoe de mensen
de informatie aangeboden wensen te krijgen? Dit onderzoek naar wensen en verwachtingen
en kwesties als klachtenpatroonherkenning en vraagpatroonherkenning staan
overigens in principe geheel los van elektronische snelwegen.Vergroting van de betrokkenheid van burgers bij het openbaar bestuur is
noodzakelijk. Het gaat erom dat de mening van de burgers duidelijker wordt
zowel voor de overheid als voor de politieke partijen. Niet alleen via de
traditionele weg (stemmen bij verkiezingen), maar ook via de digitale weg
zouden de burgers hun betrokkenheid kenbaar kunnen maken. Burgerparticipatie
is iets anders dan directe democratie in de vorm van elektronische referenda.
Immers, burgers maken een persoonlijke afweging bij hum (stem)keuze en de
overheid dient een afweging te maken, kennende de verschillende deelbelangen.Het in de nota genoemde resultaat van de proef met het elektronische debat –
merendeel deelnemers passief en 90% bestond uit zeer hoog opgeleide mannen –
sterkt de fractie van het CDA in haar scepsis over de waarde van het instituut
elektronisch c.q. digitaal debat. Zelfs in een land als de VS is men ervan
overtuigd dat het bij elektronische debatten en digitale panels gaat om de
inhoud van debat en panel en niet om het elektronische en digitale karakter
ervan.Mevrouw Assen herhaalde dat vergroting van burgerparticipatie noodzakelijk
is. Voor een bepaalde groep burgers kan dat via de elektronische snelweg,
maar nog lang niet iedereen is daaraan toe. De kosten van de toegankelijkheid
van de informatie kunnen een belangrijke barrière vormen. Op welke
manier denkt men hiervoor een oplossing te vinden? Tijdens het debat naar
aanleiding van het algemeen overleg over de elektronische snelweg is er in
dit kader een motie-Van der Hoeven/Voûte-Droste (23 900, nr. 29)
aangenomen, met als thema «administratieve lastenverlichting».
Hoe wordt die motie bij deze materie betrokken? De burger heeft met name met de gemeentelijke overheid te maken. Wat is
het standpunt van de VNG over de beleidsvoornemens?De al genoemde lijst van actiepunten is voorzien van een globaal tijdpad,
maar niet van een kostenraming of prioriteitenvolgorde. Noch is vermeld op
welke wijze men het effect wil meten. De actiepunten gaan nauwelijks in op
de eerste doelstelling van de BIOS-nota: het verbeteren van het functioneren
van de overheid en de relaties tussen overheidsonderdelen. Daar waar dit punt
ter sprake komt, blijkt een tendens naar centralisme, bijvoorbeeld ontwikkelen
gezamenlijke inkooptrajecten. Mevrouw Assen stelde voor, het project Overheidsnetwerk
2000 niet te groot te maken om de kans van slagen te vergroten.De CDA-fractie is geen tegenstander van het benutten van informatietechnologie
voor de verbetering van de relatie tussen overheid, bedrijven en burgers.
Het gaat om nieuwe middelen om een oude doelstelling beter te bereiken, maar
men mag, zoals gezegd, niet proberen die doelstelling alléén
via de elektronische snelweg te bereiken, omdat die een bepaalde kennis, kunde
en vaardigheid veronderstelt die niet van alle burgers mag worden verwacht.Mevrouw Assen besloot met de opmerking dat voortgangsrapportages noodzakelijk
zijn, evenals een financiële planning en vooraf op te stellen evaluatiecriteria.De heer Van Boxtel (D66) noemde BIOS 3 een logisch vervolg
op BIOS 1 en 2, die hebben geleid tot een infrastructuur aan netwerken en
tot samenwerking tussen overheden en anderen. Misschien is dat soms wat langzamer
gebeurd en wat duurder geweest dan gewenst, maar met BIOS 3 wordt geprobeerd
echt een stapje vooruit te zetten. Het is uitermate vernieuwend dat de nota
in intensief overleg met onder meer de VNG tot stand is gekomen en dat de
concept-nota digitaal ter discussie is gesteld. Natuurlijk doet de Nederlandse
bevolking daar nog niet massaal aan mee, maar duidelijk is dat de overheid
op innovatief gebied de nek wil uitsteken en ook voor geavanceerde vormen
wil kiezen. In het verlengde van het Actieprogramma elektronische snelwegen wil de
overheid met anderen deelnemen aan de snelle ontwikkeling. Daarbij dient voor
de fractie van D66 aan een aantal elementaire waarden te worden voldaan: toegankelijkheid
voor en mogelijke deelname van iedereen en dichten kloof tussen weters en
niet-weters. Het ministerie van Binnenlandse Zaken heeft een taak bij het
bewaken van de interdepartementale samenhang. Het ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen is het aangewezen ministerie om een rol te vervullen
bij het dichten van die kloof, maar juist dit ministerie ontbreekt in de nota.
Een ander belangrijk goed in het kader van de informatisering is uiteraard
uniformiteit in taal. Ook de betaalbaarheid is van wezenlijk belang. In principe
zou overheidsinformatie gratis moeten zijn. Het is alleen de vraag op welk
moment er sprake is van een zodanige bewerking van gegevens, dat in het kader
van het profijtbeginsel geld moet worden gevraagd voor het beschikbaar stellen
van die gegevens. Ook kan het verschil maken of de burger informatie nodig
heeft als participant of als consument. Voorkomen moet worden dat door het
op afstand plaatsen van overheidsonderdelen kosten worden gegenereerd die
uiteindelijk drempels opwerpen voor de burgers.De nieuwe media zullen de verhouding tussen burger en overheid sterk wijzigen.
Volgens de heer Van Boxtel zijn het behoud van democratische waarden en de
privacybescherming daarbij van groot belang.In verhouding tot aantal en omvang van de in de nota genoemde plannen
wordt er eigenlijk weinig geld beschikbaar gesteld. Denkt de staatssecretaris
de voornemens waar te kunnen maken met de beschikbare hoeveelheid geld, zodat
projecten niet stuk lopen op geldgebrek? Is er met name voldoende geld om
de eerste fase van Overheidsloket 2000 te kunnen realiseren? Overheidsloket 2000 als dienstverlening aanmerkend, kan men stellen dat
alle innovatieve elementen van de nota met een D beginnen: dienstverlening,
digitaal ministerie, digitaal debat, digitaal panel en het project Doorzicht.
Al die D-projecten zijn nieuw. Terecht wordt de nadruk gelegd op de dienstverlening,
want wanneer die niet goed is, kan de overheid haar informatiseringsbeloften
aan de burger niet waar maken. Er is overigens weinig in de nota terug te
vinden van wat er in de markt gebeurt en van de vorm die de overheid daaraan
wil geven in het kader van het overheidsloket. Kunnen de ervaringen die een
grote landelijke kruidenier heeft opgedaan met digitaal boodschappen doen,
van toepassing worden verklaard op de manier waarop de overheid haar produkten
aan de man wil brengen? Men zou zich in deze geest in het kader van de BoN-discussie
ook de vraag kunnen stellen, op welke schaal de burger bestuur en concrete
produktverlening wil.Wat de relatie tussen de digitale media en de democratie betreft, vroeg
de heer Van Boxtel zich af of men in de toekomst versneld wil overgaan tot
allerlei vormen van directe democratie of wil vasthouden aan de representatieve
democratie. Waar ligt het evenwicht en hoe gaat men daarmee om? Kan nadere
informatie worden verstrekt over het krantebericht als zou er worden nagedacht
over de mogelijkheid van stemmen per telefoon? Onder welk project valt dit
eventueel?Verwijzend naar een artikel in Time over «wire democracy»,
vroeg hij of in Nederland vergelijkbare ontwikkelingen met «info-pressure»-groepen
voorzien worden. Is de staatssecretaris bereid eventueel een diepergaand onderzoek
te laten verrichten naar de mogelijke effecten van verdergaande informatisering
voor de Nederlandse democratie en de democratische besluitvorming?De nota geeft nog weinig zicht op de wijze van uitvoeren en op het daarbij
te volgen tijdpad, maar gegeven de ook al eerder gebleken betrokkenheid van
de huidige staatssecretaris bij deze materie, mag worden verwacht dat hij
zelf een sturende rol wil spelen bij die uitvoering. Hoe wil men het Overheidsloket
2000 in een model gieten? Welke informatie wordt daarin met wie samen opgeslagen?
Deelt de staatssecretaris de mening dat het bij uitstek de taak van de overheid
is om hiervoor een model uit te werken? De Tweede Kamer dient meer inzicht
te krijgen om het model te kunnen beoordelen. Wie gaat het model in de praktijk
brengen? Wordt daarvoor gedacht aan openbare aanbesteding? Wellicht kunnen
bij de opzet en uitvoering nog vele andere partners dan de VNG worden betrokken.Hoe kan worden voorkomen dat het digitale debat de eerste jaren als een
elitair debat moet worden gekenmerkt? Hoe denkt de staatssecretaris hierbij
in hoog tempo een grotere groep mensen te betrekken?Verwijzend naar de discussie over de digitale stad en de in dat kader
op Internet gebezigde discriminerende taal, vroeg de heer Van Boxtel of er
op dat stuk uitsluitend een taak is weggelegd voor het openbaar ministerie.
Kan de overheid in de toekomst nog wel de pretentie overeind houden, dat zij
alle nieuwe vormen van communicatie tussen burgers onderling kan volgen en
daarbij zorg kan dragen voor handhaving van onder meer de regelgeving inzake
discriminatie?Welke rol zou de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) kunnen vervullen bij het
ook digitaal transparant maken van het Haagse nieuws op kabinetsniveau?Kunnen de nieuwe overheidssystemen zo worden gebouwd en beveiligd, dat
wordt voorkomen dat persoonsgegevens verkeerd of ongewenst worden gebruikt?
In tegenstelling tot tien jaar geleden ligt de nadruk nu meer op fraudebestrijding
dan op privacy. Dat neemt niet weg dat de overheid de taak heeft blijvend
te waken voor het zo maar tussen bedrijven en organisaties uitwisselen van
allerlei gegevens van mensen.Tot slot wees de heer Van Boxtel erop dat er op ministeries nog steeds
een strikte scheiding is tussen directies wetgeving en directies voor het ontwerpen van informatiesystemen. Waar juristen en informatiseringsdeskundigen
ieder een eigen taal hebben, kan dit op decentraal niveau tot problemen leiden.
Wordt er daarom nagedacht over de mogelijkheid om wetgeving en informatiesysteemontwikkeling
dichter bij elkaar te brengen?Mevrouw Van der Burg (PvdA) stelde vast dat er geen sector
is waarin de ontwikkelingen zo snel gaan als in de sector informatie- en communicatietechnologie.
Die ontwikkelingen beïnvloeden in hoge mate de economische, sociale en
culturele verhoudingen in de samenleving in de gehele wereld. Er is dan ook
terecht in de nota een vergelijking getrokken met de uitvinding van schrift
en boekdrukkunst. Internet zal, zoals oud-premier Lubbers opmerkte, de gehele
wereld veranderen. Het ministerie van Economische Zaken heeft ongeveer driekwart
jaar geleden de nota «Van metafoor naar actie» uitgebracht over
de wijze waarop met de elektronische snelweg zal worden omgegaan. Het is goed,
ook nog apart aandacht te besteden aan de veranderende rol van de overheid
in het geheel.Sinds het verschijnen van BIOS 1 in juli 1988 is er veel gepresteerd,
zij het misschien minder, minder goed en duurder dan men had gewild. BIOS
3 gaat minder over de organisatorische en technische kant van het geheel en
meer over de rol van de overheid daarin. In deze nota wordt een helder beeld
geschetst waar het kabinet heen wil. Het verbeteren van de interactie tussen
overheid en burgers en bedrijven en de dienstverlenende rol van de overheid
is een belangrijke doelstelling in de nota, evenals de toenemende participatie
van de burger bij besluitvormingsprocessen (verbeteren democratisch proces)
en de noodzakelijke andere houding van de overheid in het kader van deze ontwikkelingen.
Men ziet zich daarbij overigens wel gesteld door problemen van de privacy
en dat van de kloof tussen burgers die deze ontwikkelingen wél en burgers
die ze niet of moeilijk kunnen volgen. Deze aspecten dienen blijvend aandacht
te krijgen.De fractie van de PvdA waardeerde het positief dat het kabinet de aangegeven
weg opgaat en met concrete projecten en acties komt. De deelnemers aan het
digitale debat mogen de voorstellen te mager hebben gevonden, volgens de PvdA-fractie
is terecht gekozen voor een niet te ambitieuze en niet te grootschalige aanpak.
Onduidelijk is of de voor de uitvoering van de projecten en acties benodigde
gelden veilig zijn gesteld in de komende begrotingen. Heeft het ministerie
van Economische Zaken het project Overheidsloket 2000 geaccepteerd in het
kader van Actielijn 5 van het Actieprogramma elektronische snelwegen en is
er geld voor beschikbaar? Bestaat de indruk dat de andere projecten en acties
die uit de reguliere middelen moeten worden betaald ook werkelijk direct van
de grond zullen komen?Na deze algemene opmerkingen ging mevrouw Van der Burg in op enkele specifieke
onderwerpen.Wat de voortgangsinformatie betreft, verwees mevrouw Van der Burg naar
het overleg van 22 juni jl. over het ARK-rapport Beheersing informatiebeveiliging.
In plaats van de door de Kamer onvoldoende geachte jaaroverzichten zal er
een andere rapportage komen, maar niet duidelijk is wanneer en in welke vorm.
Kan de staatssecretaris op papier zetten hoe, wanneer en hoe vaak hij de Kamer
in de toekomst denkt te informeren, zodat de Kamer daarop kan reageren? In
ieder geval zal volgens mevrouw Van der Burg in de rapportage inzicht moeten
worden gegeven inzake financiën, privacy en beveiliging.In de nota wordt vermeld dat de rol van het ministerie van Binnenlandse
Zaken met name betreffende de samenwerkingsprocessen moet worden omgebouwd
van coördinerend naar regisserend. Inderdaad is het juist in de samenwerkingsprocessen
noodzakelijk om vrijblijvendheid uit te bannen. Is dit een eerste
stap naar een krachtiger rol van het ministerie in het algemeen?Mevrouw Van der Burg beaamde dat de dienstverlening van de overheid juist
door de informatietechnologie kan worden verbeterd. Dat vergt een andere houding
van de overheid. Hoe wil de staatssecretaris de cultuur bij de overheid veranderen
in de richting van een reageren en opereren, uitgaande van vragen van de burgers
en niet van de overheid zelf? Ter verbetering van de dienstverlening dient
de toegankelijkheid van documenten en informatie te worden vergroot. Een groot
probleem is dat niemand precies weet waar welke gegevens zijn opgeslagen.
De beveiliging van die gegevens is dan ook niet optimaal. In de nota wordt
onvoldoende aandacht besteed aan het verbeteren van de beveiliging in samenhang
met de privacy.In de praktijk hebben overheidsinstanties moeite met het beschikbaar stellen
van informatie in het kader van de Wet openbaarheid van bestuur (WOB), waaronder
ook elektronische bestanden vallen. Een probleem daarbij is dat in werkdocumenten
vaak persoonlijke gegevens voorkomen. Kan duidelijkheid worden verschaft in
deze problematiek?Dossiers moeten lang toegankelijk worden gehouden, soms wel 30 jaar. Er
komt een plan van aanpak voor het beschikbaar en toegankelijk houden van documentatie.
Hoe is de archivering nu geregeld?Vooralsnog is de gebruikersgroep zeer beperkt. Gestreefd moet worden naar
een representatieve gebruikersgroep om het democratische proces niet te frustreren.
Immers, wanneer verbreding van de gebruikersgroep achterwege blijft, bestaat
het gevaar dat belangengroepen en lobbyisten een te grote invloed krijgen.
Bovendien is het percentage vrouwelijke deelnemers veel lager dan dat van
de mannelijke deelnemers. In de nota zijn evenwel te weinig acties genoemd
om de gebruikersgroep uit te breiden. Kunnen er nog andere acties worden vermeld,
bijvoorbeeld van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen? Hoe
is de ervaring op dit punt met de digitale stad-projecten?Technisch gezien is elektronisch stemmen mogelijk, maar het is de vraag
hoe het stemgeheim kan worden gegarandeerd en hoe fraude kan worden uitgesloten.
Kan het onderzoek naar elektronisch stemmen worden afgesloten voordat het
algemeen overleg over diverse kiesrechtaangelegenheden wordt gehouden?Het Amsterdamse OM doet een onderzoek naar de verspreiding van racistische
uitlatingen en kinderporno via Internet. Het is de vraag wie voor dergelijke
ongewenste praktijken aansprakelijk kan worden gesteld. Wat doet de staatssecretaris
op dit punt? Mocht er wetswijziging nodig zijn om duidelijk te maken wie waarvoor
op de elektronische snelweg aansprakelijk kan worden gesteld, dan dient die
snel tot stand te worden gebracht. Antwoord van de regeringDe staatssecretaris had de indruk dat er een breed gedragen
koers kan worden ingezet. In de nota zijn duidelijk de dilemma's geschetst
waarvoor de overheid zich gesteld ziet. Immers, het is onmogelijk een blauwdruk
te geven van de ontwikkelingen in de verhouding tussen overheid en burgers,
tussen overheden onderling en tussen burgers en bedrijven. Er zijn en worden
projecten opgezet, waarbij de bereidheid om met vallen en opstaan te leren
uitgangspunt is. De Kamer zal het kabinet dit vallen niet te zeer mogen aanrekenen.
De noodzaak van politieke sturing van het geheel is en blijft duidelijk aanwezig.
Wil de politieke sturing in dit proces van vallen en opstaan succesvol zijn,
dan heeft het ministerie de zware taak om een zodanige rapportage van dit
proces, inclusief de factor beveiliging, te geven, dat de Kamer in staat is
deel te hebben aan die politieke sturing en controle uit te oefenen op wat
er wel en wat er niet wordt gedaan. De staatssecretaris beaamde dat een passage in de nota in strijd is met
een afspraak, gemaakt tijdens het overleg van 22 juni. De tot op heden uitgevoerde
rapportage over de informatiebeveiliging voldeed niet. Hij sprak de hoop uit
de Kamer rond de jaarwisseling te kunnen informeren over wat hem voor ogen
staat bij de voor de zomer van 1996 aangekondigde rapportage, waarbij uiteraard
ook de beveiligingsproblemen zullen worden betrokken. De beveiliging hangt
immers nauw samen met allerlei andere dilemma's inzake de informatiecommunicatietechnologie
en de toepassing daarvan door de overheid.De door de Kamer geschetste dilemma's zullen sneller tot een oplossing
moeten worden gebracht dan lange tijd werd gedacht, maar zijn uiterst ingewikkeld.
Dat geldt bijvoorbeeld voor de privacybescherming, een groot goed, maar het
draagvlak voor het doen en laten van de overheid op allerlei terreinen vergt
dat men ook oog heeft voor het algemene belang van de overheid en dat men
fraude bestrijdt. Vanwege de EU-Richtlijn bescherming persoonsgegevens wordt
gewerkt aan nieuwe wetgeving betreffende privacybescherming. Daarbij staat
enerzijds vast dat mensen moeten (kunnen) weten wat er gekoppeld kan worden
en waar zij geregistreerd staan en anderzijds dat bij de uitvoering van de
overheidstaak gegevensbestanden en de koppeling daarvan een belangrijk element
vormen. Er zullen wel duidelijker normen in de komende privacywetgeving moeten
worden opgenomen dan er in de huidige wetgeving staan. De informatie- en communicatietechnologie
verscherpt dat dilemma uiteraard, maar biedt misschien ook mogelijkheden tot
afzwakking daarvan. De Registratiekamer onderzoekt in hoeverre software zodanig
kan worden ingezet, dat koppeling slechts in hoogst noodzakelijke gevallen
plaatsvindt.De staatssecretaris zei naar aanleiding van enkele interrupties, zich
te realiseren dat leer en praktijk op sommige punten verschillen. De enige
remedie in dezen is doorzichtigheid, zodat een ieder weet wat er wanneer gebeurt.
Indien men, zoals Kamer en kabinet beide nastreven, ervan uitgaat dat persoonsgegevens
sterk beschermd dienen te worden, dan komt de vraag aan de orde of die gegevens
verhandelbaar mogen zijn. Er is een soortgelijke ethische discussie over te
voeren als over bijvoorbeeld het om niet of tegen betaling beschikbaar stellen
van organen. Hij veronderstelde dat in de discussie over de komende regeling
van de persoonsregistratie ook de bij interruptie geopperde vraag aan de orde
zal komen, wat de overheid waar kan maken, waar zij echt aan wil vasthouden
en waar haar macht ophoudt, bijvoorbeeld in het, van uit de Kamer genoemde
geval, waarin de burger een produkt tegen een hogere prijs kan kopen met handhaving
van privacy en tegen een lagere prijs zonder handhaving van privacy.Een ander algemeen dilemma is dat van de toegankelijkheid en, daarmee
verband houdend, de betaalbaarheid. Er is een verschil in benadering van openbare
regelgeving en beleidsrelevante elementen. Zodra regelgeving tot stand is
gebracht en is afgekondigd, heeft de overheid de zware plicht te zorgen voor
een zo groot mogelijke toegankelijkheid van die informatie. Bij beleidsvorming
ligt het wat anders. De staatssecretaris kon niet overzien wat de (financiële)
effecten zullen zijn van het altijd om niet beschikbaar stellen van overheidsinformatie.
Bezien zal moeten worden in hoeverre de beschikbaarheid kan worden vergroot
van onbewerkte informatie in de sfeer van wet- en regelgeving en van beleid.
Vervolgens zal de raadpleegbaarheid van die informatie moeten worden vergroot,
wat betekent dat die informatie als het ware moet worden bewerkt. Zijns inziens
zou enigerlei vorm van betaling voor bewerkte informatie aanvaardbaar zijn,
zolang er niet een zodanig bedrag wordt gevraagd, dat daardoor vroegtijdige
participatie van burgers onmogelijk wordt gemaakt. Betaling lijkt zeker in
de rede te liggen in het geval dat de informatie als het ware een gebruiksvoorwerp
wordt. Bij de evaluatie van de WOB zal nog moeten worden gediscussieerd over
een actiever ter beschikking stellen van de onder artikel 8 vallende
elektronische informatie.De informatie- en communicatietechnologie zal worden bezien vanuit de
doelstellingen die de overheid heeft. Participatie van de burger is daar een
van. In dat kader zal eerder worden gedacht aan het gratis of tegen een geringe
vergoeding verstrekken van informatie. Bij informatieverstrekking ten behoeve
van maatschappelijke activiteiten zal wel aan betaling worden gedacht.De hoofdgedachte achter de nota is of de informatie- en communicatietechnologie
zou kunnen worden ingezet om de core business van de overheid jegens burgers
te verbeteren. Expliciet is bij het opstellen van de nota vanuit de politieke
invalshoek de vraag gesteld of de overheid niet op een aantal punten een andere
houding jegens burgers en bedrijven moet aannemen. Het antwoord op die vraag
was bevestigend en die andere houding is mede mogelijk dank zij de informatie-
en communicatietechnologie. De techniek moet worden gebruikt daar, waar daarmee
beter uitvoering kan worden gegeven aan de geformuleerde doelstellingen van
het overheidsoptreden jegens burgers en bedrijven. Overheidsloket 2000 is
een van de mogelijkheden.Tot op heden heeft de overheid op goede en minder goede gronden vooral
naar haar eigen belangen gekeken en dan nagegaan wat de burger moest doen
en laten. Er werd weinig gekeken naar de wensen van de burger. Een burger
die bijvoorbeeld een garage wil bouwen, wil maar naar één loket
en heeft geen boodschap aan de verschillende overheidsinstellingen die daar
achter zitten. Thans wil men vanuit de burger naar de overheid kijken in plaats
van omgekeerd. Dat zal een proces van vallen en opstaan worden. Uit het digitale
debat zou kunnen worden afgeleid dat de overheid op de goede weg is met de
keuze van de drie projecten op dit terrein. Het is uitgesloten dat Overheidsloket
2000 wordt gerealiseerd als niet alle betrokken organisaties er achter staan.
En dan gaat het niet alleen om ministeries, maar ook om bijvoorbeeld organisaties
als de VNG en consumentenorganisaties. Er wordt klantenonderzoek gedaan en
op 29 september a.s. zal er een eerste bijeenkomst plaatsvinden tussen vertegenwoordigers
van VNG, IPO en de ministeries over de totstandkoming van Overheidsloket 2000.
De staatssecretaris zou zich inspannen om de zijns inziens noodzakelijke samenwerking
te realiseren. Naar zijn mening is bij de samenwerking en de fysieke verbindingen
overigens wel enige voorzichtigheid gewenst in verband met al geschetste dilemma's.Voor de uitvoering van het Actieprogramma elektronische snelwegen is in
deze kabinetsperiode ongeveer 200 mln. beschikbaar. Uiteraard was hij niet
tevreden met dat budget, maar hij was ook niet ontevreden, omdat de achterliggende
gedachte is dat met het vrijmaken van budgetten nog niet de voor dit soort
projecten noodzakelijke samenwerking wordt bereikt. Relatieve schaarste kan
ook een gunstig effect hebben. Immers, wie werkelijk geïnteresseerd is,
zal dat in een financiële bijdrage moeten vertalen. Vooralsnog bestaat
de indruk dat er voldoende van de voornemens kan worden gerealiseerd.De besteding van deze NAP-gelden berust bij de vier direct betrokken bewindslieden
onder leiding van de minister van Economische Zaken. Voor Actielijn 5 is de
adoptieprojectenprocedure geopend. Formeel konden er tot 1 september jl. projecten
worden ingediend. Er is niet vooraf een verdeling afgesproken van gelden voor
de Actielijnen 5 en 6. Er is afgesproken om bij de verdeling van de gelden
naar de kwaliteit van de projecten te kijken. De staatssecretaris was ervan
overtuigd dat het project Overheidsloket 2000, tot op heden overigens het
duurste project, dusdanig relevant is, dat het kabinet het zich niet kan veroorloven
om er geen geld voor vrij te maken. Anders zou de nota op een belangrijk onderdeel
van de relatie burgers–overheid niet kunnen worden uitgevoerd. Maar
een van de essentialia van de nota is met onzekerheid durven leven. Desgevraagd
zei hij in de kerngroep zitting te hebben. De ingediende projecten
zullen aan een externe toets worden onderworpen. Eind oktober, begin november
zal de besluitvorming over projecten en financiering plaatsvinden. Voor een
groot aantal acties geldt overigens dat niet de financiën primair van
belang zijn, maar de betrokkenheid van velen.Er is een project ingediend over de RVD, maar het was de staatssecretaris
niet bekend of dit een rol van de RVD behelst bij het digitaal transparant
maken van het Haagse nieuws op kabinetsniveau; overigens een interessante
optie.Hij gaf toe dat het de vraag is hoe men via informatie- en communicatietechnologie
de burger meer kan laten participeren in de politieke besluitvorming, terwijl
men de essentialia van het vertegenwoordigende stelsel als zodanig op geen
enkele wijze wil aantasten. Er moet via de informatie- en communicatietechnologie
worden gezocht naar nieuwe steunpilaren voor het huidige stelsel. Tijd en
plaats zijn tegenwoordig niet meer relevant voor informatieverstrekking. Daarom
moet worden nagegaan hoe via de informatie- en communicatietechnologie effectief
verbetering kan worden gebracht in de relatie tussen overheid en burgers.
Inderdaad stemt het resultaat van het experiment met het digitale debat over
de WOB niet vrolijk. Er is nog veel te doen om het mogelijk te maken dat het
digitale debat kan worden ingezet als effectief middel ter dichting van het
gat tussen burger en gekozene en tussen burger en bestuur.De evaluatie van het experiment met de digitale stad leert, dat de participatie
van wisselende groepen en mensen in de loop van de tijd gunstiger is geworden.
Op het laatst was de participatiegraad van vrouwen zelfs 50%. Het ministerie
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen mag niet zijn genoemd, algemeen bekend
is dat dit ministerie veel bestuurlijke en politieke aandacht heeft voor de
inzet van informatie- en communicatietechnologie in het onderwijs en dat het
daarin fors investeert. Iedereen realiseert zich dat anders de tweedeling
tussen weters en niet-weters niet effectief kan worden bestreden.Bij de inzet van nieuwe informatie- en communicatietechnologie zullen
de gebruikers in eerste instantie elitair zijn, maar dat is volgens de staatssecretaris
niet erg als er maar naar wordt gestreefd om snel een eind aan te maken aan
dat elitaire karakter. De informatie- en communicatietechnologie zal, zeker
in relatie tot de besluitvorming, niet kunnen worden ingezet als de participatiegraad
dwars door de bevolking heen niet wordt verhoogd. Op allerlei fronten wordt
geprobeerd om die participatiegraad via trial and error te verbeteren. Telefonisch
stemmen is in dat kader een zijspoor. Het zou wel een grote stap vooruit zijn
als bijvoorbeeld mensen die slecht ter been zijn of mensen die met slecht
weer niet naar buiten willen gaan om te stemmen, vanuit hun huis zouden kunnen
stemmen. Daarbij zal moeten worden voldaan aan een aantal randvoorwaarden,
zoals de privacybescherming, de fraudebestendigheid en het handhaven van de
stembureaus, al was het maar voor mensen die geen telefoon hebben. Er wordt
onderzocht of het Überhaupt technisch mogelijk is dat grote aantallen
mensen op één dag telefonisch stemmen. Bij dat onderzoek worden
ook de genoemde randvoorwaarden betrokken. Zo het onderzoek positief uitpakt,
zal moeten worden bekeken waar er een proef zou kunnen worden genomen. Het
is te overwegen om de Kiesraad zelf om advies te vragen. Dit onderwerp is
overigens pas na de afronding van het Actieprogramma in beeld gekomen. Waar
slechts een beperkt aantal mensen op het ministerie alles van de Kieswet weten
en deze al zwaar belast zijn, zal het nog geruime tijd duren voordat een onderzoek
hierover zal zijn afgerond.Voor een deel zijn de resultaten van BIOS 1 en 2 terug te vinden in begrotingstoelichtingen.
Het is spijtig, maar BIOS 3 is gewoon een voortzetting van BIOS 2 en bevat
geen revolutionaire veranderingen. De servicecentra van de overheid komen
uit BIOS 2. In de evaluatie zal naar voren komen dat administraties
terughoudend zijn om zich in zo'n centrum te verenigen. Op puur departementaal
niveau is forse vooruitgang geboekt met de informatie- en communicatietechnologie.
Men ziet in, dat het noodzakelijk is met elkaar te kunnen communiceren en
daarover afspraken te maken. De rol van het ministerie van Binnenlandse Zaken
daarbij is in ontwikkeling. De staatssecretaris zag voor zichzelf een regisserende
rol weggelegd wat de informatie- en communicatietechnologie betreft door relaties
te bestendigen en te verdiepen en daarvan uitgaande na te gaan of er een draagvlak
is voor het realiseren van door de politiek geformuleerde wensen. Inzake de
uitvoering van bijvoorbeeld Overheidsloket 2000 is op zowel ambtelijk als
bestuurlijk niveau sprake van intensieve samenwerking. De samenwerking met
de VNG bij de totstandkoming van de nota is optimaal geweest, zodat de plannen
in de nota mede door de VNG worden gedragen.De staatssecretaris beaamde dat het bij digitale communicatie niet om
het digitale gaat, maar om de communicatie, die overigens niet altijd even
gemakkelijk te realiseren is. Zeker voorlopig zullen de traditionele communicatiewegen
open blijven staan, maar die kunnen later wel aanvullend worden.Het inzetten van informatie- en communicatietechnologie moet niet leiden
tot een soort instant-democratie met een te grote invloed van belangengroepen
en lobbyisten. Ook partijen zullen daarvoor moeten waken. Het gaat om de intrinsieke
waarde van de communicatie. De staatssecretaris zei via de digitale communicatie
de burger beter te willen informeren over de afwegingen die tot de besluitvorming
hebben geleid, zodat die burger meer begrip zal hebben voor die besluitvorming.Hij deelde de mening dat de relatie markt–overheid nog te weinig
is uitgewerkt in de uitvoering van het Actieprogramma. Daarom had hij in de
discussie naar aanleiding van het Actieprogramma gesteld, dat het verstandig
zou zijn als de ministeries van Economische Zaken en Binnenlandse Zaken meer
gezamenlijk zouden optreden bij de informatie-overdracht in het kader van
de Actielijnen 5 en 6. Er worden overigens al ervaringen uitgewisseld over
bijvoorbeeld consumentengedrag. Ten aanzien van Overheidsloket 2000 zou men
kunnen spreken over een soortgelijke klantenbinding als het bedrijfsleven
kent, zij het dat bij overheidsdienstverlening en -besluitvorming de klant
niet koning is, omdat de overheid het individuele en het algemene belang tegen
elkaar moet afwegen. De overheid kan dus slechts tot op zekere hoogte marktconform
functioneren.De staatssecretaris beaamde dat er in een vroegtijdig stadium meer contact
dient te komen tussen de wetgevingsafdelingen en degenen die moeten zorgen
voor informatietechnologische vertaling van wet- en regelgeving. Hij was bereid
na te gaan in hoeverre dat kan worden bevorderd. Er is op het terrein van
de studiefinanciering een experiment op dit stuk gedaan, waarbij er nogal
wat problemen zijn gebleken. Hem was de evaluatie van dit experiment nog niet
bekend. Uiterlijk medio 1996 zal hierop teruggekomen worden.Informatisering en digitale communicatie dienen niet als een puur technische
kwestie te worden beschouwd. De politiek dient er sturing aan te geven, omdat
de samenleving er ingrijpend door zal veranderen.Tot slot zegde de staatssecretaris toe eventueel niet beantwoorde vragen
alsnog schriftelijk te zullen beantwoorden.De voorzitter van de vaste commissie,De CloeDe griffier van de vaste commissie,Hommes XNoot1Samenstelling: Leden: Van Erp (VVD), V. A. M. van der Burg (CDA), Te Veldhuis
(VVD), Van der Heijden (CDA), De Cloe (PvdA), voorzitter, Janmaat (CD), Van
den Berg (SGP), Scheltema-de Nie (D66), ondervoorzitter, Apostolou (PvdA),
Kalsbeek-Jasperse (PvdA), Zijlstra (PvdA), Van der Hoeven (CDA), Remkes (VVD),
Gabor (CDA), Koekkoek (CDA), Nijpels-Hezemans (groep-Nijpels), Oedayraj Singh
Varma (GroenLinks), Hoekema (D66), Essers (VVD), Dittrich (D66), Dijksman
(PvdA), De Graaf (D66), Cornielje (VVD), Rouvoet (RPF) en Rehwinkel (PvdA).Plv. leden: Korthals (VVD), Dankers (CDA), Van Hoof (VVD),
Bijleveld-Schouten (CDA), Liemburg (PvdA), Poppe (SP), Schutte (GPV), Jeekel
(D66), Van Heemst (PvdA), Noorman-den Uyl (PvdA), Vreeman (PvdA), Verhagen
(CDA), Van der Stoel (VVD), Mateman (CDA), Mulder-van Dam (CDA), Van Wingerden
(AOV), Rabbae (GroenLinks), Van Boxtel (D66), H. G. J. Kamp (VVD), Assen (CDA),
M. M. van der Burg (PvdA), Bakker (D66), Klein Molekamp (VVD), Leerkes (Unie
55+) en Van Oven (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20644-24.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl