Beroepsonderwijs en Volwassenen Educatie; Brief van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-24 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST133380
 2008-2009
 
 31 524
 Beroepsonderwijs en Volwassenen Educatie
 
 
 
 
 Nr. 
 24
 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 1 juli 2009
 
 In de afgelopen maanden hebben wij diverse keren met elkaar gesproken
over het mbo. In deze overleggen heb ik een aantal toezeggingen gedaan, die
ik in deze brief wil behandelen. Daarnaast geef ik aan hoe ik invulling heb
gegeven aan de motie uit de laatste begrotingsbehandeling. Het gaat om zes thema’s:
 1. Het sterker betrekken van docenten bij de activiteiten van het Coördinatiepunt
rond het toetsen en verbeteren van de kwalificatiedossiers – nota-overleg
van 15 april 2009 (Kamerstuk 31 524, nr. 16);
 2. Het informeren van de Tweede Kamer over de vorming van de domeinen
en de wijze waarop docenten worden betrokken bij de ontwikkeling daarvan –
nota-overleg van 15 april 2009 (Kamerstuk 31 524, nr. 16);
 3. Het informeren van de Tweede Kamer over de verdeling tussen allochtone
en autochtone deelnemers bij de uitstroom van AKA-opleidingen – AO van
4 maart 2009 (Kamerstuk 27 451, nr. 110);
 4. Evaluatie van competentiegericht onderwijs in 2009 – AO van 4 juni
08;
 5. Het is gewenst de financiële ondersteuning van de invoering van
het competentiegericht onderwijs ook in het schooljaar 2009/2010 te continueren,
mogelijkerwijs door voortzetting van financiering uit de FES-innovatieboxmiddelen –
motie uit begrotingsbehandeling van 11 december 2008 (Handelingen der
Kamer II, vergaderjaar 2008–2009, nr. 36, blz. 3183–3248);
 6. Het informeren van de Tweede Kamer over de mogelijkheden van overheveling
van kennisaspecten van deel C naar deel B van de kwalificatiedossiers –
nota-overleg van 15 april 2009 (Kamerstuk 31 524, nr. 16).
 Toelichting
 1. Versterkte betrokkenheid van docenten bij de activiteiten
van het Coördinatiepunt rond het toetsen en verbeteren van de kwalificatiedossiers
 Op dit moment worden docenten al op diverse manieren betrokken bij de
doorontwikkeling van kwalificatiedossiers, bijvoorbeeld via de onderstructuren
van of in de paritaire commissies zelf, samenwerkingstrajecten tussen kenniscentra
en scholen bij de ontwikkeling van competentiegericht onderwijs en het monitoren
door kenniscentra op validiteit en uitvoerbaarheid van kwalificatiedossiers.
 
 Ook het Coördinatiepunt heeft een aantal acties ondernomen om docenten
meer bij de ontwikkeling en toetsing van kwalificatiedossiers te betrekken.
Voorbeelden daarvan zijn het afleggen van schoolbezoeken, via promotiemateriaal
en betrokkenheid bij docentenquêtes en CompetentCity. Het Coördinatiepunt
gebruikt ook de evaluatiegegevens van kwalificatiedossiers die MBO 2010 binnen
de experimentenclusters uitzet. Opmerkingen die daarin over dossiers worden
gemaakt koppelt het Coördinatiepunt in haar toetsing terug aan de kenniscentra
en vraagt hen wat kenniscentra daarmee hebben gedaan.
 
 Met u ben ik van mening dat bij de doorontwikkeling van de kwalificatiedossiers
de uitvoerbaarheid ervan een belangrijk onderwerp is. In het nota-overleg
van 15 april heb ik u dan ook toegezegd dat ik op de een of andere manier,
via een panel of iets dergelijks, de docent nadrukkelijker zal betrekken bij
het Coördinatiepunt en het steeds actualiseren van de kwalificatiedossiers.
 
 Na overleg met het Coördinatiepunt en Colo blijkt echter dat het
betrekken van docenten bij het Coördinatiepunt niet oplevert wat we beoogd
hebben. Immers, de ervaringen van docenten moeten al verwerkt zijn in de geactualiseerde
kwalificatiedossiers, voordat deze ter toetsing door de kenniscentra aan het
Coördinatiepunt worden aangeboden.
 
 Ik heb er daarom voor gekozen kenniscentra opdracht te geven (nog) meer
dan voorheen docenten uit te nodigen bij het actualiseren van de kwalificatiedossiers.
Kenniscentra leggen vervolgens de ervaringen van docenten met de kwalificatiedossiers
vast. Bij het aanbieden van de kwalificatiedossiers aan het Coördinatiepunt
leveren zij evaluatiegegevens en een rapportage aan, waarin staat hoe deze
gegevens zijn verwerkt in het kwalificatiedossier.
 
 Het Coördinatiepunt zal bij de eindtoets van het kwalificatiedossier
beoordelen of er voldoende rekening is gehouden met de ervaring van docenten.
Daarbij let het Coördinatiepunt ook op de representativiteit van de vertegenwoordiging
door docenten.
 Door deze aanpak worden de positie en betrokkenheid van docenten onderdeel
van het advies dat het Coördinatiepunt op het desbetreffende kwalificatiedossier
aan mij uitbrengt. Deze verstevigde rol van de docenten kan de uitvoerbaarheid –
en ook de transparantie en herkenbaarheid – van de dossiers verbeteren
en dat is wat ik met deze toezegging heb beoogd.
 
 Een aantal kenniscentra zal deze versterkte aanpak deze zomer al hanteren.
Volgend studiejaar volgen de andere kenniscentra en geldt deze aanpak voor
alle kwalificatiedossiers. Het Coördinatiepunt zal in 2010 deze werkwijze
met de kenniscentra en het onderwijs evalueren.
 2. Opleidingsdomeinen en de rol van docenten hierbij
 Opleidingsdomeinen zijn uitsluitend bestemd voor de categorie deelnemers,
die nog niet weet voor welk beroep en diploma ze wil worden opgeleid.
 Invoering van opleidingsdomeinen biedt instellingen de mogelijkheid deelnemers
breder te laten instromen en daarvoor bekostiging te krijgen. De inschrijving
voor een opleidingsdomein vormt de eerste fase van een compleet, regulier
opleidingstraject dat altijd moet zijn gericht op het behalen van een mbo-diploma.
 
 Met ingang van de beoogde datum van 1 augustus 2011 van de inwerkingtreding
van de – voor de invoering van opleidingsdomeinen benodigde –
wetswijziging kunnen instellingen domeinprogramma’s aanbieden en deelnemers
daarop inschrijven. Docenten zijn vanaf de start betrokken bij de ontwikkeling
van domeinprogramma’s en de uitvoering ervan. Docenten hebben dus invloed
op de concrete invulling van het domeinprogramma en van de pedagogisch-didactische
werkwijze bij de uitvoering van het domeinprogramma. Een instelling kan met
de betrokken docenten alles zelf ontwikkelen, of samenwerken met andere instellingen
of producten en diensten inkopen.
 
 Elke instelling moet zorg dragen voor de realisatie van voldoende kwaliteit
van de aangeboden domeinprogramma’s en dit ook zelf bewaken. De inspectie
houdt vanaf de inwerkingtreding toezicht op de kwaliteit van het onderwijs,
waaronder ook die van dit onderdeel van opleidingstrajecten en de doelmatige
inrichting van het onderwijs.
 3. De verdeling tussen allochtone en autochtone deelnemers
bij de uitstroom van AKA-opleidingen
 Zoals met u besproken, heb ik het procesmanagement MBO 2010 gevraagd nadere
cijfers te leveren. Niet alle door u gevraagde gegevens zijn echter bekend.
De beschikbare cijfers treft u in grafieken in bijlage 1 bij deze brief aan. Met MBO 2010 heb ik afgesproken dat in de komende rapportages
meer aandacht zal worden besteed aan cijfermatige gegevens. Daarin wordt ingaan
op de uitstroom naar arbeid en naar het onderscheid allochtoon en autochtoon.
 4. Evaluatie van competentiegericht onderwijs in
2009
 De Web voorziet in een evaluatiebepaling ter afronding van de experimenteerperiode
(artikel 12.1a.4.). Hierin staat dat een door een onafhankelijke organisatie
op te stellen verslag over de doeltreffendheid en de effecten van de opleidingen
naar de Tweede Kamer dient te worden verzonden. Zoals ik in mijn brief van
24 maart jl. (Kamerstuk 31 524, nr. 3) aangaf heb ik gekozen
voor een stapsgewijze evaluatie gezien het grote aantal representatieve onderzoeken
en de volledigheid ervan in het eerste half jaar van 2009. Daarbij heb ik
de verantwoordingslast die de sector aan het einde van de experimenteerperiode
ervaart, laten meewegen.
 
 De volgende onderzoeken maken deel uit van deze evaluatie: uw onderzoek
naar de competentiegerichte kwalificatiestructuur, inclusief het draagvlak
hiervoor, de rapportage van MBO 2010 en het onderzoek van de inspectie. Als
sluitstuk van deze reeks van onderzoeken bied ik u de cgo-monitor van het
expertisecentrum beroepsonderwijs (ECBO) aan. Zijn rapportage vindt u in bijlage
2. Met deze handelwijze voldoe ik aan hetgeen
de wetgever met artikel 12.1a.4 heeft beoogd.
 
 Dat wil niet zeggen dat we nu «klaar» zijn. Begin 2010 ontvangt
u in ieder geval nog de rapportage van MBO 2010 over de gespreksronde 2009
op basis van de voortgangsrapportages van scholen. Die zal ik samen met het
wetsvoorstel competentiegerichte kwalificatiestructuur aan u doen toekomen.
 5. Het continueren van de financiële ondersteuning
van de invoering van het competentiegericht onderwijs in het schooljaar 2009/2010,
mogelijkerwijs door voortzetting van financiering uit de FES-innovatieboxmiddelen
 Op dit moment loopt er een besluitvormingsprocedure voor de selectieve
continuering van (in deze kabinetsperiode) aflopende innovatieprogramma’s.
Mede met het oog op deze motie heeft OCW een voorstel voor het mbo ingediend,
gericht op onder meer ondersteuning bij de ontwikkeling van competentiegericht
onderwijs. Ik wacht de besluitvorming hierover af.
 6. De mogelijkheden van overheveling van kennisaspecten
van deel C naar deel B van de kwalificatiedossiers
 Alle kwalificatiedossiers zijn ingericht op basis van het Format kwalificaties
mbo. Dit format heb ik als bijlage bij de Beleidsregel kwalificaties mbo vastgesteld.
 Zoals u weet, bestaat een kwalificatiedossier uit de delen A, B, C en
D. Deel A geeft een korte omschrijving van de beroepengroep en de taken die
de beroepsbeoefenaar zoal uitvoert. De verantwoording in deel D heeft tot
doel de (reeds doorlopen en toekomstige) ontwikkeling van het kwalificatiedossier
toe te lichten en te verantwoorden en de veranderingen ten opzichte van de
vorige versie aan te geven.
 Hieronder beschrijf ik wat men terugvindt in deel B en in deel C van een
kwalificatiedossier.
 Beschrijving inhoud van deel B en deel C
 In deel B worden op hoofdlijnen de diploma-eisen beschreven. Deze eisen
geven weer wat de gediplomeerde moet kunnen en kennen als hij of zij op de
arbeidsmarkt start. In deel B worden de eisen – kerntaken en werkprocessen –
beschreven vanuit de beroepengroep. Een beroepengroep is een verzameling sterk
verwante uitstromen. In deel C wordt vervolgens per uitstroom een uitwerking
gegeven aan hetgeen in deel B is gesteld en die een goede basis biedt om een
beroepsopleiding op te bouwen. Met andere woorden, in deel C worden de kerntaken
en werkprocessen nader uitgewerkt per uitstroom, plus de bijbehorende competenties
en vakkennis en vaardigheden.
 
 Voor een aantal zaken in de kwalificatiedossiers is er dus een duidelijke
relatie tussen deel B en deel C:
 
 
 
 
 
 
 Deel B
 Deel C 
 
 
 
 
 Typering van beroepsgroep, loopbaanperspectief en
beschrijving van relevante ontwikkelingen voor de in het kwalificatiedossier
beschreven beroepen, vermelding van in- en doorstroomrechten. 
 
 
 
 
 
 
 
 Naam en omschrijving van certificeerbare eenheden. 
 Vermelding van de naam van de certificeerbare
eenheid, een nadere uitleg ervan en in proces-competentiematrices worden per
kerntaak en werkprocessen de competenties beschreven.
 
 
 Benoemen van de uitstromen die tot het
kwalificatiedossier behoren o.v.v. onder meer:• niveau van de beroepsuitoefening • typering
beroepshouding • vermelding of er wettelijke en/of branchevereisten
gelden • de te behalen niveaus Nederlands, moderne vreemde talen
en rekenen/wiskunde 
 
 
 
 Deel B
 Deel C 
 
 
 Overzicht van verwantschap/verschil tussen de uitstromen
in het kwalificatiedossier. 
 
 
 
 
 
 
 
 Beschrijving van de kerntaken vanuit het perspectief van de beroepengroep en het vermelden van
de werkprocessen die hierbij horen. 
 
 Per uitstroom wordt inzichtelijk gemaakt welke kerntaken en werkprocessen
hierbij horen en de competenties die men bij het uitvoeren van die werkprocessen
dient aan te wenden. 
 
 
 
 
 
 
 Overzicht van de competenties die aangewend worden
bij de uitvoering van de werkprocessen van een kerntaak. Een detaillering
van hetgeen in deel B hierover is vermeld door te beschrijven hoe competenties
worden aangewend t.b.v. het resultaat van het werkproces, uit welke componenten
de competenties zijn opgebouwd en welke prestatie-indicatoren van toepassing
(kunnen) zijn. Ook worden hier de kennis en vaardigheden vermeld die nodig
zijn voor competent gedrag.
 
 
 
 
 
 Deel C
 Gegeven de grote verscheidenheid aan beroepen op de arbeidsmarkt vindt
diplomering plaats op het niveau van de uitstromen. In deel C staan hiervoor
de relaties beschreven tussen kerntaken, werkprocessen en competenties. De
informatie in deel C is zeer relevant en nodig om op te leiden en te examineren
voor het behalen van een mbo-diploma waarvan de waarde in heel Nederland gelijk
is, ongeacht aan welke instelling het diploma behaald is.
 
 Het overhevelen van aspecten van deel C naar deel B is mogelijk na wijziging
van het format. Echter, mijns inziens is dit schuiven met papier waarmee we
de werkbaarheid van de kwalificatiedossiers niet verhogen. Met werkbaarheid
bedoel ik dat er een goede balans is tussen transparantie voor de student,
herkenbaarheid voor de arbeidsmarkt en uitvoerbaarheid door de professional.
Dat zijn de drie aspecten waarop ik mijn energie richt en waarop ik de komende
periode de puntjes op de «i» wil zetten:
 Transparantie en herkenbaarheid
 In mijn brief van 24 maart jl. heb ik u geïnformeerd over onder
meer de doorontwikkeling van de kwalificatiestructuur. Samen met Colo zijn
kenniscentra hard bezig om bandbreedtes op te stellen voor het aantal kerntaken,
werkprocessen en competenties, die ten goede komen aan de transparantie van
de kwalificatiedossiers. Dit verhoogt ook de herkenbaarheid van de kwalificatiedossiers
voor het bedrijfsleven. Vertegenwoordigers ervan geven nu immers aan dat bij
een aantal kwalificatiedossiers enerzijds deel B te globaal is met te veel
ruimte voor de scholen om er eigen invullingen aan te geven en anderzijds
deel C te gedetailleerd is. Een ander belangrijk aspect voor het bedrijfsleven
zijn de beroepscompetentieprofielen die ten grondslag liggen aan de kwalificatiedossiers.
Deze profielen zijn nu al herkenbaar opgenomen in de kwalificatiedossiers.
 
 De kenniscentra verwachten het opstellen van bandbreedtes kort na de zomer
rond te hebben. Hierdoor wordt de essentie van een groot aantal kwalificatiedossiers
scherper naar voren gebracht, zonder dat hierbij allerlei (discussies
over) formats hoeven te ontstaan. Daarbij teken ik aan dat voor de waarde
van mbo-diploma’s en de vergelijkbaarheid daarvan, het belangrijk is
dat de kwalificatiedossiers voldoende basis blijven bieden voor de opleiding
en de examinering.
 Uitvoerbaarheid
 Met het oog op het verhogen van de uitvoerbaarheid van de kwalificatiedossiers
heb ik in de zomer van 2008 scholen reeds toegestaan het principe «pas
toe of leg uit» toe te passen. Dit houdt in dat de inspectie rekening
zal houden met situaties waarin instellingen voor bepaalde opleidingen op
goede gronden zijn afgeweken van de prestatie-indicatoren van deel C, en die
zich tegenover de inspectie hierover kunnen verantwoorden. Daarmee kan om
legitieme redenen recht gedaan worden aan regionale invulling zonder dat er
afbreuk wordt gedaan aan de landelijke vergelijkbaarheid van inhoud en niveau
van diploma’s.
 Op dit moment maken overigens nog maar weinig scholen gebruik van de mogelijkheid
af te wijken van de vastgestelde prestatie-indicatoren. Ik verwacht overigens
dat hiervan steeds meer gebruik gaat worden gemaakt.
 
 Ik wil de opbrengsten afwachten van de ontwikkeling van de bandbreedtes
en de mogelijkheid af te wijken van de prestatie-indicatoren. Daarom houd
ik voorlopig vast aan het integraal vaststellen van de kwalificatiedossiers.
Uiteraard blijft er ruimte voor scholen om regionale inkleuring te geven aan
de vrije ruimte binnen het kwalificatiedossiers en aan de beroepspraktijkvorming.
 Tot slot
 Ik stel u graag in de gelegenheid om uitgebreider kennis te nemen van
de manier waarop de kwalificatiedossiers in elkaar steken en de toetsing ervan
door het Coördinatiepunt. Indien u daarin bent geïnteresseerd, neem
ik het initiatief tot het maken van een afspraak voor een technische briefing.
 
 Op 12 oktober organiseren MBO 2010 en Colo voor de derde keer CompetentCity.
Dit evenement trok de afgelopen jaren 1800 tot 2000 bezoekers en staat in
het teken van competentiegericht onderwijs. Ik nodig u van harte uit dit evenement
bij te wonen.
 
 De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
 J. M. van Bijsterveldt-Vliegenthart
 
 
 
 
 Kamerstuk 2008–2009, 31 700 VIII, nr. 102, Tweede Kamer.
 
 
 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.