Studiefinanciering; Brief van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24724, nr. 73

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

07-05-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

24724 nr. 73

24-04-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. INLEIDING2. DE AANVULLENDE BEURSTabel De aanvullende beurs in 2007a. «Ouderbijdrage is niet verplicht»
(pagina 11)b. «Gescheiden ouders» (pagina 11)c. «De ontbrekende ouder» (pagina 12)d. «Berekening van de aanvullende beurs achteraf»
(pagina 12)e. «Onduidelijke berichtgeving of berekening
over de aanvullende beurs» (pagina 12)f. «Gegevens belastingdienst» (pagina
13)3. HET LENENTabel Lenen in 2007a. «Gemakkelijk» (pagina 15)b. «Automatisch» (pagina 15)c. «Rente» (pagina 15)d. «Onvermijdelijk» (pagina 15)e. «Zorgen ouders» (pagina 16)f. «Verkeerde studiekeuze» (pagina 16)g. «Tweedeling» (pagina 16)h. «Schuldopbouw, casus 1 en 2» (pagina
17)Tabel Studieleningen en hun maandbedrageni. «De gevolgen achteraf» (pagina 18)4. HET TERUGBETALENTabel Terugbetalen in 2007a. «De gevolgen achteraf» (pagina 19)b. «Meer aflossen is moeilijk» (pagina
21)c. «Draagkrachtmeting» (pagina 22)d. «Deurwaarder» (pagina 22)e. «Schuldsanering» (pagina 22)f. «Bezwaar» (pagina 22)g. «Partner betaalt mee» (pagina 22)h. «Rente» (pagina 23)5. HET NIET STOPZETTEN VAN STUDIEFINANCIERING6. DE DIENSTVERLENING VAN DE IB-GROEPTabel Dienstverlening van de IB-Groep in 2007a. «Fout altijd bij de student» (pagina
25)b. «Voorlichting» (pagina 28)c. «Bezwaren» (pagina 28)d. «Bijverdiengrens» (pagina 28)7. AFSLUITINGOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24724Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 47 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 724Studiefinancieringnr. 73BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 24 april 20081. INLEIDINGIn reactie op uw verzoek van 10 april jongstleden 08-OCW-B-022 geef
ik u hierbij een reactie opa. het rapport «Meldpunt Studiefinanciering, leningen en IB-Groep»;b. de beschrijving van drie casussen over MBO-deelnemers die na beëindiging
van hun opleiding studiefinanciering lieten doorlopen enc. de conclusies van de Nationale Ombudsman over de IB-Groep in zijn jaarverslag
2007 «Burgerschap Verzilverd».Aan de hand van het eerstgenoemde rapport (hierna te noemen het rapport)
behandel ik in een aantal paragrafen eerst het beleid en vervolgens de uitvoeringspraktijk
achter de aanvullende beurs (paragraaf 2), de studielening (paragraaf 3)
en de terugbetaling (paragraaf 4). Ik heb mij conform uw verzoek beperkt
tot het casuïstieke deel van het rapport. Vervolgens behandel ik in paragraaf 5
de door een straathoekwerkster beschreven drie casussen van oud MBO-deelnemers.
Daarna ga ik in paragraaf 6 in op het onderdeel van het rapport dat gaat
over de dienstverlening door de IB-Groep en de conclusies van de Nationale
Ombudsman. De IB-Groep staat voor een omvangrijke taak om het studiefinancieringsbeleid
goed uit te leggen en uit te voeren. Deze dienstverlening moet goed zijn,
maar is in 2007 niet op alle onderdelen goed genoeg geweest. Dat is een punt
van zorg, dat mijn volle aandacht heeft. De IB-Groep verantwoordt zich hierover
in zijn jaarverslag over 2007, dat u eind april zult ontvangen.Aan het slot van mijn reactie breng ik de hierboven genoemde elementen
met elkaar in verband. Daar behandel ik de vraag waaruit de in het rapport
aangehaalde reacties en weergegeven beelden verklaard kunnen worden. Ik leg
daar een relatie met het feit dat de kwaliteit van dienstverlening in 2007 op onderdelen niet goed genoeg was en met de mogelijkheid om het
studiefinancieringsbeleid op onderdelen te verbeteren.2. DE AANVULLENDE BEURSDe aanvullende beurs is van oudsher bedoeld om kinderen van ouders uit
lagere inkomensgroepen financieel in staat te stellen om te gaan studeren.
Waar ouders uit hogere inkomensgroepen hun kinderen financieel kunnen ondersteunen
om een goede opleiding af te ronden, zijn die mogelijkheden voor ouders uit
lagere inkomensgroepen beperkt. In dergelijke gevallen springt de overheid
bij met het beschikbaar stellen van een aanvullende beurs naast de basisbeurs.
Daartegenover staat een zekere druk om de opleiding met succes af te ronden,
want ook de aanvullende beurs is na het eerste jaar een prestatiebeurs1.Tabel De aanvullende beurs in 2007–aantal studenten met een basisbeurs:570 duizend –waarvan ook met aanvullende
beurs:223 duizend –percentage studenten met aanvullende
beurs naast basisbeurs:39%Het principe is eenvoudig, de praktijk is ingewikkelder. Om aan het principe
recht te doen, moet niet alleen rekening worden gehouden met het ouderlijk
inkomen, maar bijvoorbeeld ook met het aantal kinderen in het gezin, de soort
opleiding, de uit- of thuiswonende situatie en soms ook met de studieschuld,
die ouders zelf hebben. Maatstaf voor het inkomen is het door de Belastingdienst
vastgestelde inkomen. Veelal is dat het inkomen van twee jaar eerder. Is het
actuele inkomen in die tussentijd echter drastisch gedaald, dan moet ook daar
rekening mee worden gehouden.De praktijk wordt complexer als niet alleen het inkomensbeeld van de ouders
in overweging wordt genomen, maar ook de verhouding tussen de student en ouders,
de verhouding tussen ouders onderling en de schuldpositie van de ouders. Wat
te doen bij een moeilijke relatie tussen ouders en de student? Wat bij gescheiden
ouders? Wat bij ouders in een schuldhulpverleningstraject? Ouders, die –
los van deze omstandigheden – een redelijk inkomen hebben en hun kinderen
hadden kunnen ondersteunen? Hierbij moeten we ook rekening houden met het
risico op misbruik of oneigenlijk gebruik.Studiefinanciering gaat die complexiteit niet uit de weg. Het is wel de
context, waarin de citaten en de opmerkingen uit het rapport moeten worden
gezien. In die context zijn de volgende kanttekeningen bij het rapport te
plaatsen. De kopjes en paginanummers bij de onderstaande opmerkingen verwijzen
naar het rapport.a. «Ouderbijdrage is niet verplicht»
(pagina 11)De veronderstelde ouderlijke bijdrage is niet verplicht, maar wel redelijk.
Daarbij hebben ouders een wettelijke plicht om bij te dragen in de kosten
van het levensonderhoud van een studerende tot de leeftijd van 21 jaar. Dit
is door de rechter vastgestelde alimentatie. De veronderstelde ouderlijke
bijdrage is inkomensafhankelijk en bedraagt maximaal € 227,76 bij
een ouderlijk inkomen van € 43 375 of hoger voor ouders met één
uitwonend studerend kind in het hoger onderwijs. De hoogte en vorm van de
feitelijke ouderlijke ondersteuning is uiteindelijk een zaak tussen de student
en zijn ouders. De veronderstelde ouderlijke bijdrage is nihil bij een ouderlijk
inkomen van € 32 876 of lager. De student heeft dan recht op
de volledige aanvullende beurs. Het is wel mogelijk om onder bijzondere
omstandigheden, bijvoorbeeld een ernstig conflict (de WSF spreekt van «weigerachtige
ouders») een aanvullende beurs toegekend te krijgen, waarbij het ouderlijk
inkomen buiten beschouwing wordt gelaten. De student moet echter wel aantonen
dat dit aan de orde is om oneigenlijk gebruik te voorkomen. Een mededeling
dat ouders geen ouderlijke bijdrage willen betalen is niet genoeg voor recht
op een aanvullende beurs. De student zonder aanvullende beurs kan wel altijd
het bedrag ter hoogte van de aanvullende beurs bijlenen.b. «Gescheiden ouders» (pagina 11)De invloed van de relatie tussen ouders onderling op de studiebeurs van
hun kind ligt genuanceerder dan in het rapport is geschetst. De bepaling van
het toetsingsinkomen voor de aanvullende beurs geschiedt voor beide ouders
apart, waarbij hun persoonlijke omstandigheden in aanmerking worden genomen.
Vervolgens wordt het recht op een aanvullende beurs aan de hand van beide
toetsingsinkomens samen bepaald. Het lastige zit erin dat de student met gescheiden
ouders voor de ouderlijke bijdrage is aangewezen op gescheiden partijen.c. «De ontbrekende ouder» (pagina 12)Onder dit kopje schetst het rapport de situatie waarin een student geen
contact meer heeft met één van de ouders en deze ouder geen
bijdrage wil leveren aan de studiekosten, zonder dat de student én
de ouder dat officieel wil of kan bevestigen middels een verklaring van «geen
contact». Er zit ook iets tegenstrijdigs in: hoe kun je een verklaring
van iemand vragen met wie je geen contact hebt? Wat niet in het rapport naar
voren komt is dat voor deze situatie wel degelijk voorzieningen zijn getroffen:
in plaats van een door de «ontbrekende ouder» getekende verklaring
moet de student dan één of twee verklaringen van onafhankelijke
derden insturen (dat is afhankelijk van of het contact voor of na het 12e
levensjaar is verbroken). De Nationale Ombudsman heeft in dit verband geconstateerd
dat hier een probleem zit, dat deels wordt veroorzaakt door de wijze van informatieverstrekking.
Zijn advies is door de IB-Groep overgenomen: als er problemen zijn met de
aangeleverde stukken neemt de IB-Groep eerst telefonisch contact op met de
studerende, voordat een afwijzing wegens het ontbreken van de gegevens aan
de orde is.d. «Berekening van de aanvullende beurs achteraf»
(pagina 12)De aanvullende beurs wordt berekend op basis van het door de Belastingdienst
vastgestelde inkomen, veelal is dat het inkomen van twee jaar terug. Bij een
tussentijdse inkomensdaling kan de ouder een peiljaarverlegging aanvragen.
Als een ouder in de schuldsanering zit, kan – anders dan in het rapport
geschetst wordt – een student wel degelijk aanvullende beurs aanvragen.
Het moet dan wel gaan om een wettelijk schuldsaneringtraject in het kader
van de Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen (WSNP) of een minnelijk schuldsaneringtraject
dat uitgevoerd wordt door een lid van de Nederlandse Vereniging van Volkskrediet
(NVVK) of een schuldhulpverlener waarmee de IB-Groep zelf al zaken doet als
zijn vorderingen betrokken zijn in een schuldsaneringtraject. Het leefbudget
van de schuldenaar wordt in dergelijke trajecten zodanig bepaald, dat hem
geen ruimte wordt gelaten voor het betalen van de ouderlijke bijdrage. Voor
zulke situaties stelt de IB-Groep de bijdragevrije voet zodanig vast, dat
de ouderlijke bijdrage nihil wordt en de student daarmee recht krijgt op de
volledige aanvullende beurs. Overigens doen zich bij faillissementen soortgelijke
gevallen voor. Mocht de toekenning van de aanvullende beurs een overbrugging
noodzakelijk maken, bijvoorbeeld omdat de IB-Groep voor de beoordeling van
een aanvraag aanvullende gegevens nodig heeft, dan kan de student
hiervoor in de tussentijd een lening aangaan. Op het moment dat de aanvullende
beurs wordt toegekend, kan deze op verzoek van de student met de lening worden
verrekend onder kwijtschelding van de erover berekende rente.e. «Onduidelijke berichtgeving of berekening
over de aanvullende beurs» (pagina 12)Een complexe situatie kan leiden tot voor burgers niet gemakkelijk te
begrijpen berichtgeving of berekening van de aanvullende beurs. Het kan daarbij
incidenteel voorkomen dat nieuwe feiten en omstandigheden in korte tijd leiden
tot meerdere elkaar snel opvolgende aanpassingen. Maar dat is eerder uitzondering
dan regel. In het tweede citaat onder dit kopje wordt gesteld dat «IB-medewerkers
hebben geblunderd». Daarbij gaat het om een verschil in mondelinge informatieverstrekking
op twee momenten, waar drie jaar tussen zit. Uiteraard moet de informatieverstrekking
van de IB-Groep eenduidig zijn. Het is helaas niet meer te achterhalen wat
in deze casus precies is gebeurd.f. «Gegevens belastingdienst» (pagina
13)De IB-Groep baseert zich op inkomensgegevens van de Belastingdienst, dat
is immers de autoriteit voor de vaststelling van de inkomens. Als de IB-Groep
hierover geen gegevens ontvangt – omdat bijvoorbeeld de aangifte van
de ouders ontbreekt – krijgt de student een beschikking waarin de aanvullende
beurs vooralsnog op nihil wordt gesteld. Als de student of zijn ouder alsnog
een verklaring van het decentrale belastingkantoor kan overleggen dat belastingaangifte
is gedaan en dat deze is verwerkt, zal de de IB-Groep zich hierop baseren.
Als nog geen aangifte is gedaan, heeft de student de mogelijkheid om te lenen.
Bij het bekend worden van het ouderlijk inkomen wordt de aanvullende beurs
dan met terugwerkende kracht toegekend. De lening kan hiermee op verzoek van
de student worden verrekend onder kwijtschelding van de erover berekende rente.3. HET LENENStudenten worden geacht zelf een financiële bijdrage te leveren aan
de investering in hun opleiding door te werken of te lenen. De lening in de
studiefinanciering is bedoeld als mogelijkheid om dit deel naast de prestatiebeurs
te financieren. Als de prestatiebeurs is verbruikt, kan de student nog drie
jaar lenen. De studielening wordt verstrekt onder gunstige voorwaarden. De
voordelen, waarmee de overheid zelf kan lenen worden doorgegeven aan de student
in de vorm van een gunstig rentetarief, dat overeenstemt met het rendement
op staatsobligaties met een resterende looptijd van drie tot vijf jaar. Ook
de terugbetalingsvoorwaarden zijn gunstig; daarop wordt in paragraaf 4
ingegaan. Alle leenvoorwaarden worden uitgelicht in brochures en op internetpagina’s
van de IB-Groep. In de berichtgeving wordt altijd aangegeven hoe de betalingen
zijn opgebouwd.1Tabel Lenen in 2007–aantal studenten met een lening
naast de prestatiebeurs:121 duizend–percentage van aantal studenten
met prestatiebeurs:21%–aantal leningen na/zonder prestatiebeurs:54 duizendDe leenmogelijkheid is geen vanzelfsprekendheid. Veel studenten lenen
liever niet, als zij niet uitkomen met de ondersteuning van hun ouders en/of
prestatiebeurs. Zij kiezen voor een bijbaan of (startende) onderneming om
hun eigen bijdrage aan de investering in hun studie te financieren, al dan
niet in combinatie met een gedeeltelijke studielening. Dat is verstandig,
zolang het goed te combineren is met een voltijd studie. Wanneer de studievoortgang
onder het werk gaat leiden, is het een verstandige optie om gebruik te maken
van de leenmogelijkheid, zodat de vrijkomende tijd gebruikt kan worden om
zo goed en zo snel mogelijk door te studeren. Dit is met name het geval wanneer
de prestatiebeursfase verbruikt is.Vanuit deze context moeten de volgende kanttekeningen bij de opmerkingen
en citaten uit het rapport worden geplaatst.a. «Gemakkelijk» (pagina 15)Zoals in het rapport gesteld is, is het aanvragen van een lening inderdaad
eenvoudig. De student kan hiervoor gebruik maken van zowel het met Digid beveiligde
persoonlijke internetdomein («Mijn IB-Groep») als het papieren
aanvraagformulier. Het is duidelijk dat het hier om een lening gaat, die later
terugbetaald moet worden. Dit is een aanvraagprocedure, die voor de student
weinig extra administratieve lasten veroorzaakt.b. «Automatisch» (pagina 15)Hetzelfde geldt voor de automatische doorbetaling van de studiebeurs als
de prestatiebeurs is verbruikt. In tegenstelling tot wat in het rapport staat,
is het niet zo dat dan automatisch het maximale bedrag wordt uitbetaald. De
student krijgt alleen het bedrag uitbetaald, dat voorheen gebruikelijk was
(basis-, aanvullende beurs en eventueel lening bij prestatiebeurs). Dit gaat
gepaard met berichtgeving, die de student in staat stelt om hierin tijdig
aanpassingen door te voeren. Door zo te handelen wordt voorkomen dat de student
onbedoeld zonder inkomen komt te zitten. «Automatisch» is hiermee
niet hetzelfde als «ongemerkt».c. «Rente» (pagina 15)Zoals in het rapport gesteld wordt, is de rente gedurende de studietijd
flexibel. Tijdens de studie wordt deze rente jaarlijks vastgesteld op basis
van de kapitaalmarktrente voor staatsobligaties. In de aflosfase wordt de
rente meerjarig vastgezet. Deze rente kan zowel omhoog als omlaag bewegen.d. «Onvermijdelijk» (pagina 15)Het is niet zo dat de voorlichting er op gericht is, dat studenten zo
veel mogelijk moeten gaan lenen. Lenen is niet onvermijdelijk, maar in de
aangehaalde citaten wel verstandig. Het is echter geen zwart-wit keuze tussen
lenen en bijverdienen, combinaties zijn ook gebruikelijk. Een en ander is
ook afhankelijk van de mate waarin ouders ondersteuning bieden en studenten
uitkomen met de ouderlijke ondersteuning en de prestatiebeurs.e. «Zorgen ouders» (pagina 16)Ouders kunnen niet zonder meer buiten medeweten van hun kinderen om inzage
krijgen in het leengedrag, aangezien de studenten volwassen zijn en de privacyregelgeving
hieromtrent gerespecteerd moet worden. Het is wel mogelijk dat studenten hun
ouders machtigen om hun financiële zaken te behartigen. Studenten
en hun ouders worden geacht met elkaar over het leengedrag te kunnen spreken.
Als een gesprek niet mogelijk is, is er iets anders aan de hand, waarbij de
meerwaarde van een inkijkoptie beperkt is.f. «Verkeerde studiekeuze» (pagina 16)Het is zaak om een verkeerde studiekeuze zoveel mogelijk te voorkomen,
zo snel mogelijk te herkennen en daarop actie te ondernemen. Daarop is de
studiefinanciering ingericht met onder meer de 1-februari regel. Van iemand
die vóór 1 februari van het eerste jaar van zijn blijkbaar
verkeerd gekozen studie stopt, wordt de prestatiebeurs kwijtgescholden. De
stelling in het rapport klopt dat de student die een jaar lang een verkeerde
studie heeft gevolgd, nog drie in plaats van vier jaar prestatiebeurs over
heeft voor een volgende hopelijk juiste studie. Het is dus – niet alleen
in het studentenperspectief – belangrijk om een foute keuze zo snel
mogelijk recht te zetten.g. «Tweedeling» (pagina 16)In het rapport wordt een tweedeling geconstateerd tussen studenten die
dankzij hun vermogende ouders niet hoeven te lenen en studenten die dat wel
zouden moeten. De aanvullende beurs is bedoeld om de effecten hiervan te verkleinen.
Dat is ook de reden, waarom de aanvullende beurs na een inkomenstoets door
de IB-Groep kan worden kwijtgescholden als de student niet voldoet aan de
prestatienorm om binnen 10 jaar een diploma te halen. Het citaat dat bij dit
kopje wordt aangehaald handelt over een oud-student die sinds zijn 18e geen
contact met zijn ouders heeft en na een eerste verkeerde studiekeuze heeft
besloten om zijn tweede studie te staken vanwege het vooruitzicht van een
te hoge studieschuld. De casus kon niet worden nagetrokken, maar gegeven het
verbroken contact met zijn ouders, gaat het in deze casus niet om een onderscheid
tussen meer en minder vermogende ouders. Gelet op de hoogte van de verwachtte
studieschuld, moet studievoortgang in zijn afweging een rol hebben gespeeld.
Het kan zijn dat de oud-student een andere mogelijkheid heeft gezien om via
een deeltijdstudie tijdens of naast zijn werk alsnog een door hem gewenste
opleidingsgraad te behalen. Een in deeltijd behaald diploma, dat binnen de
diplomatermijn gehaald is, leidt ook tot omzetting van de prestatiebeurs in
een gift.h. «Schuldopbouw, casus 1 en 2» (pagina
17)In het rapport wordt in twee casussen voorgerekend wat de eindschuld na
afloop van de studie kan zijn. Beide berekeningen kloppen. Daarbij past de
kanttekening dat in de tweede casus uitgegaan wordt van een situatie waarin
geen recht bestaat op aanvullende beurs. In die situatie komen de ouders van
de student uit een hogere inkomensgroep met een inkomen van € 43 375
of hoger. Daarvoor geldt de maximale veronderstelde ouderlijke bijdrage. Om
te illustreren wat de voorgerekende studieschulden in termen van maandlasten
betekenen, zijn in de onderstaande tabel de bijbehorende bedragen weergegeven,
die in de aflosfase maandelijks moeten worden terugbetaald. Daarbij is verondersteld
dat de student voldoende inkomen heeft om niet in aanmerking voor een draagkrachtmeting
te komen en dat de student niets extra aflost. De rente is op het huidige
niveau gehouden.Tabel Studieleningen en hun maandbedragenCasusSchuld bij het einde van de studieTerug te betalen maandbedrag
in de aflosfase 1.Een studie van 6 jaar met 4 jaar
basisbeurs en € 200 lening per maand en 2 jaar lening van € 455,64
per maand.€ 23 178,45€ 187,21 2.Een studie van 4 jaar met basisbeurs
en daarnaast maximale lening.€ 27 004,99€ 210,24  Collegegeldkrediet (vier jaar wettelijk
collegegeld)€ 6 820,83€ 53,10i. «De gevolgen achteraf» (pagina 18)De reacties die in het rapport worden aangehaald van een jonge vrouw,
een man en een Amsterdammer aanhalen, hebben betrekking op het terugbetalen
en komen in de volgende paragraaf over de terugbetaling aan bod.4. HET TERUGBETALENHet uitgangspunt is dat studenten hun studielening na afloop van hun studie
gedurende 15 jaar in vaste termijnen terugbetalen (annuïteitensystematiek).
Deze aflosfase start twee jaar na het einde van de studie. De oud-student
wordt dan geacht de aflossing terug te kunnen betalen uit het inkomen dat
hij uit de genoten opleiding haalt. Mocht het inkomen van de oud-student en
zijn eventuele partner te laag zijn om de vaste termijnen te kunnen betalen,
dan kan hij bij de IB-Groep een draagkrachtmeting aanvragen. Circa 10%
van de debiteuren doet dit. De maandelijkse termijn wordt dan in overeenstemming
met zijn op basis van het verzamelinkomen vastgestelde draagkracht verlaagd
of op nihil vastgesteld. Hierbij wordt ook rekening gehouden met eventuele
inkomensdaling tussen het inkomen van twee jaar eerder en het actuele inkomen
(conform peiljaarverlegging). De resterende studieschuld wordt na 15 jaar
kwijtgescholden.Tabel Terugbetalen in 2007–aantal debiteuren in de aflosfase:314 duizend –uitstaande studieschuld bij
debiteuren in de aflosfase:2,5 miljard euroAl eerder is op het punt van het terugbetalen van studieleningen geconstateerd
dat verbetering mogelijk is. De zekerheid dat je – behoudens bij draagkrachtmeting
op aanvraag – lange tijd vaste bedragen terug moet betalen, kan vervangen
worden door een grotere zekerheid op een draagbare studieschuld. In dit verband
heeft de commissie Hermans al in 1997 geadviseerd om de terugbetaling meer
inkomen – gerelateerd te maken en heeft de commissie Vermeend dit in
2003 verder uitgewerkt. Het stelsel van inkomen – gerelateerd terugbetalen
is in 2005/2006 en in 2006/2007 in een wetsvoorstel aan de Kamer voorgelegd,
maar kon om verschillende redenen niet in wet worden omgezet. Zoals in de
Strategische Agenda voor het Hoger Onderwijs- en Onderzoeksbeleid is aangekondigd,
streef ik ernaar om eind dit jaar een aangepast voorstel in te dienen, waarmee
het stelsel van inkomen-gerelateerd terugbetalen alsnog gerealiseerd kan worden.
De kernpunten van dat stelsel zijn:a. Er wordt automatisch rekening gehouden met de hoogte van het inkomen.
Standaard hoeft beneden een bepaalde inkomensgrens niet te worden afgelost,
de aanvraag van de draagkrachtmeting komt hiermee te vervallen en de inkomensgrens
(aflossingsvrije voet) wordt hoger dan bij de huidige draagkrachtmeting het
geval is;b. Boven die inkomensgrens betalen oud-studenten een vast percentage van het meerdere inkomen, zolang als nodig is om de studielening terug
te betalen, maar niet langer dan een maximumperiode. Na het verstrijken van
die maximumperiode wordt de resterende schuld kwijtgescholden.c. Oud-studenten krijgen de mogelijkheid om de terugbetaling van de studielening
naar eigen inzicht maximaal vijf jaar op te schorten voor «tijden waarin
aflossing wat moeilijker is». De rente loopt dan wel door en de maximum
terugbetaalperiode wordt ermee verlengd.d. De mogelijkheid om versneld af te lossen blijft bestaan en de berekening
van de rente verandert niet ten opzichte van de huidige situatie.Hiermee krijgen huidige en toekomstige studenten meer duidelijkheid over
en zekerheid op een draagbare studieschuld, omdat bij de afbetaling altijd
rekening wordt gehouden met de hoogte van hun inkomen. Deze vorm van terugbetalen
heeft de uitgesproken steun van de studentenorganisaties.Tegen deze achtergrond zijn de volgende kanttekeningen bij de in het rapport
gemaakte opmerkingen en aangehaalde citaten te maken.a. «De gevolgen achteraf» (pagina 19)Onder dit kopje beschrijven een jonge vrouw, een man en een Amsterdammer
de consequenties die het terugbetalen van de studielening voor hen heeft.
De jonge vrouw met een kinderwens geeft in het rapport aan geen slecht inkomen
te hebben. Haar partner is niet hoger opgeleid en heeft geen goedbetaalde
baan. Als er kinderen komen en de vrouw minder wil gaan werken, zo stelt zij,
zal de aflossing van haar studieschuld er alleen maar meer inhakken. De man
en de Amsterdammer beschrijven situaties, waarin een hogere opleiding niet
heeft geleid tot een hoger betaalde baan. Voor dergelijke gevallen staat in
de huidige situatie een draagkrachtmeting op aanvraag open en is na verloop
van tijd kwijtschelding mogelijk. Het hierboven beschreven stelsel van inkomen-gerelateerd
terugbetalen komt tegemoet aan een deel van de door hen geschetste bezwaren,
aangezien dan altijd rekening wordt gehouden met de hoogte van het inkomen
en de debiteur gebruik kan maken van de flexibiliteit om de terugbetaling
maximaal vijf jaar op te schorten.b. «Meer aflossen is moeilijk» (pagina
21)In tegenstelling tot wat in het rapport staat, is meer aflossen eenvoudig.
Er hoeft niet meer te gebeuren dan een betaling aan de IB-Groep onder vermelding
van het kenmerk van de studielening. In de correspondentie met de student
en in de algemene voorlichting van de IB-Groep wordt hieraan expliciet aandacht
besteed, inclusief het voordeel, dat daardoor in totaliteit een lager rentebedrag
hoeft te worden betaald. In het rapport wordt een casus aangehaald, waarin
wordt gesteld dat de IB-Groep niet vaak genoeg informatie verstrekt over de
gedane extra aflossingen. De IB-Groep handelt hierin als volgt. Na het einde
van de studie, vlak voor de start van de aflosfase en vervolgens ieder jaar
ontvangt de oud-student een kennisgeving van de openstaande schuld, inclusief
de berekende rente en de gedane aflossingen. Oud-studenten kunnen hun aflossing
ook on-line via «Mijn IB-Groep» volgen. Zij kunnen daarop een
compleet overzicht zien van hun aflossingen en openstaande schuld. Uit doelmatigheidsoverwegingen
is ervan afgezien om bij extra aflossingen onder de € 40 iedere
keer een extra schriftelijke kennisgeving te versturen. In de casusbeschrijving
is onbegrip geuit voor het feit dat als iemand besluit om extra af te lossen,
het verplichte maandelijkse aflossingbedrag daarna omlaag gaat. Dit hangt
samen met de gehanteerde annuïteitensystematiek. Periodiek wordt de verplichte
maandelijkse aflossing bepaald aan de hand van de openstaande schuld en de
resterende looptijd. Hoe lager de openstaande schuld als gevolg
van extra aflossingen, hoe minder in de resterende looptijd hoeft te worden
terugbetaald en des te lager het verplichte maandelijkse aflossingsbedrag.
Dat geeft de oud-student een grotere vrijheid om de hoogte van zijn aflossingsbedrag
te bepalen. Wie extra wil aflossen kan dat blijven doen; wie het lagere verplichte
aflossingsbedrag beter uitkomt, betaalt dat bedrag. In de nieuwe systematiek
van inkomen-gerelateerd terugbetalen wordt dit anders: extra aflossing leidt
dan niet tot lagere maandbedragen, want die zijn dan aan het inkomen gerelateerd,
maar tot een snellere aflossing van de studieschuld.c. «Draagkrachtmeting» (pagina 22)In het rapport wordt gesteld dat er bij de draagkrachtmeting problemen
kunnen ontstaan als er een daling in het actuele inkomen heeft plaatsgevonden
sinds het door de Belastingdienst vastgestelde inkomen, dat betrekking heeft
op twee jaar eerder. Om hiermee rekening te houden, wordt in de aanvraagprocedure
de mogelijkheid geboden om het actuele inkomen als uitgangspunt te nemen (peiljaarverlegging).d. «Deurwaarder» (pagina 22)Voor incasso van betalingsachterstanden bij in gebreke blijvende debiteuren
is inschakeling van de deurwaarder in Nederland, ook voor de IB-groep, de
aangewezen weg. Deze weg moet worden bewandeld, nadat een traject van betalingsherinneringen,
aanmaningen en ingebrekestelling is gevolgd en er geen mogelijkheid om een
betalingsregeling te treffen (meer) openstaat. Het klopt dat de IB-Groep met
name in 2005 en 2006 de deurwaarder vaker heeft moeten inschakelen. Het probleem
speelt met name bij de groep oud-studenten, die geen gebruik maken van de
mogelijkheid om – met een kleine korting – de aflossing via automatische
incasso te voldoen. Het jaar 2007 laat overigens een lichte verbetering zien.e. «Schuldsanering» (pagina 22)In het rapport wordt gesteld dat de studieschuld niet in de schuldsanering
wordt meegerekend. Een schuldsaneerder wordt aangehaald, die het wrang vindt,
dat mensen die hard hun best gedaan hebben om uit hun schulden te komen, niet
van hun studieschuld af zijn. Hier ontstaat een misverstand, doordat voor
studieleningen een fundamenteel andere benadering is gekozen dan voor het
oplossen van problematische schuldsituaties. Schuldsanering is met name gericht
op de bedragen die op dat moment verschuldigd zijn en niet op later opeisbare
termijnen. In afwijking van wat voor andere schulden vaak gebruikelijk is,
wordt in geval van faillissement of schuldsanering voor studieschulden de
benadering gekozen om de schuldenaar de ruimte te geven zijn financiële
positie op orde te krijgen. Er wordt niet gekeken naar wat de schuldenaar
in zijn schuldsanering nog kan terugbetalen. De terugbetaling van de studielening
wordt in zijn geheel stopgezet en er wordt in die tijd geen rente over de
studieschuld gerekend, terwijl de datum waarop de resterende studieschuld
zal worden kwijtgescholden ongewijzigd blijft. Als de schuldenaar zijn financiële
positie weer op orde heeft, voordat de studieschuld wordt kwijtgescholden,
kan hij weer gewoon aflossen en blijft de mogelijkheid van draagkrachtmeting
bestaan. Er is dan geen aanleiding om de kwijtschelding van de hele studieschuld
naar voren te halen.f. «Bezwaar» (pagina 22)Bezwaar en beroep hebben – zoals in het rapport terecht wordt gesteld –
geen opschortende werking op de betalingsverplichting. In plaats daarvan wordt, als de bezwaarde in het gelijk is gesteld, achteraf terugbetaald.
Er is overigens wel een mogelijkheid om bij de Rechtbank een voorlopige voorziening
aan te vragen, die de facto een opschortende werking heeft. g. «Partner betaalt mee» (pagina 22)In het rapport wordt terecht geconstateerd dat het verzamelinkomen van
partners overeenkomstig de Algemene Wet Inkomensafhankelijke Regelingen (AWIR)
uitgangspunt is voor de draagkrachtmeting op aanvraag. Zonder draagkrachtmeting
geldt het vaste maandbedrag dat op basis van de annuïteitensystematiek
over 15 jaar wordt bepaald. Het rapport beschrijft één casus,
waarin een startende, kleinschalige onderneemster een relatie wil aangaan
met als gevolg dat het inkomen van haar partner wordt meegenomen in de draagkrachtmeting.
In de andere casus vraagt een moeder zich af welke invloed het feit heeft
dat haar dochter een forse studieschuld, maar geen inkomsten heeft, op het
vinden van een partner.Wanneer een oud-student het partnerinkomen een jaar lang niet wil meerekenen
in de draagkrachtmeting, dan kan dat, maar wordt de aflosfase ook met een
jaar verlengd. Bij het aangaan van een partnerschap kan dat gevolgen hebben,
waarmee men – binnen de context van alle gevolgen van het aangaan van
een relatie – rekening zal moeten houden. Over de invloed van een studieschuld
op relatievorming kan ik geen uitspraak doen.h. «Rente» (pagina 23)In het rapport wordt aangegeven dat «rente over rente» zou
betekenen dat mensen nauwelijks aflossen. Dit wordt met een casusbeschrijving
geïllustreerd, waarin betrokkene circa vijf jaar geleden is begonnen
met aflossen. Hierbij moet worden opgemerkt dat de rente-vergoeding een redelijke
vergoeding is, die overeenkomt met datgene wat de overheid zelf aan rente
op staatsleningen betaalt. Een hoge rentevergoeding betekent in dit verband
ook een hoge studieschuld. Voor zover die niet in 15 jaar kan worden terugbetaald,
wordt de resterende lening kwijtgescholden. Daarbij is het een kenmerk van
de annuïteitensystematiek dat aan het begin van de aflossing het grootste
gedeelte van het maandbedrag uit een rentevergoeding bestaat, maar naarmate
de aflosfase vordert een steeds groter gedeelte ten goede komt aan de aflossing
van de hoofdsom.5. HET NIET STOPZETTEN VAN STUDIEFINANCIERINGDe Vaste Kamercommissie heeft mij verzocht om ook te reageren op aanvullende
casuïstiek, die niet in het rapport is opgenomen. Daarin beschrijft een
straathoekwerkster de gevallen van drie oud scholieren (MBO-deelnemers), die
nadat zij zich hadden uitgeschreven uit het onderwijs studiefinanciering bleven
ontvangen. «Ze reageren niet op brieven van de IB-Groep en het geld
blijft binnenstromen». De straathoekwerkster heeft gelijk dat deze mensen
zich hierdoor problemen op de hals halen.De teveel ontvangen studiefinanciering (aangegeven met «kortlopende
schuld») en OV-kaartvergoeding (aangegeven met «OV-schuld)»
moeten worden terugbetaald, naast de ontvangen studielening en niet in gift
omgezette prestatiebeurs. Daarbij is de studiefinanciering niet besteed aan
het halen van een diploma, dat de arbeidsmarktpositie van deze mensen had
kunnen versterken.De scholier of student draagt primair zelf de verantwoordelijkheid voor
het tijdig stopzetten van zijn studiefinanciering na beëindiging van
zijn opleiding. Doet hij dat niet, dan zal de IB-groep dat, na Inschrijvingscontrole
bij de onderwijsinstelling en navraag bij de desbetreffende persoon
zelf, voor hem doen. Het is pijnlijk dat er mensen zijn, die zich met studiefinanciering
op deze manier in de problemen hebben weten te werken. Het is ook pijnlijk
dat de IB-Groep niet eerder heeft ingegrepen.Het probleem, zoals geschetst in deze casussen, is onderkend en inmiddels
in de preventieve sfeer ondervangen, waardoor de IB-Groep in samenwerking
met de onderwijsinstellingen met ingang van dit jaar binnen drie maanden na
uitschrijving de studiefinanciering beëindigt. Voor de schooljaren 2005/2006
en 2006/2007 was dat nog niet mogelijk. Vanaf dit jaar wisselt de IB-Groep
voor het middelbaar beroepsonderwijs maandelijks gegevens uit met het zogenaamde
Basisregister Onderwijsnummer (BRON) voor de school/studiecontrole. Voor studenten
in het hoger onderwijs is dat het Centraal Register Inschrijvingen Hoger Onderwijs
(Criho). Nadat een onderwijsinstelling de mutaties in BRON heeft verwerkt,
zet de IB-Groep de toekenning binnen maximaal drie maanden stop. Om te voorkomen
dat de toekenning ten onrechte wordt stopgezet, blijft het wel noodzakelijk
om de desbetreffende scholier of student vooraf over de inschrijving te bevragen.
Als niet tijdig wordt gereageerd, stopt de studiefinanciering.De casuïstiek is voor de IB-Groep aanleiding geweest om hierover
contact op te nemen met de straathoekwerkster.6. DE DIENSTVERLENING VAN DE IB-GROEPDe dienstverlening aan studenten, hun ouders en oud-studenten moet goed
zijn. De IB-Groep staat hiermee voor een omvangrijke uitdaging om de regelgeving,
die met name voor niet-standaardsituaties complex is, goed uit te leggen en
uit te voeren. De IB-Groep zet hiervoor een breed instrumentarium in van onder
meer:a. Persoonlijke beschikkingen en berichtgevingen,b. Een beveiligde persoonsgebonden internettoegang (Mijn IB-Groep), waarop
de actuele status door (oud-)studenten kan worden ingezien en elektronische
aanvragen ingediend kunnen worden,c. Brochures en nieuwskranten,d. Een landelijk dekkend netwerk van servicepunten studiefinanciering,e. Een via brief, telefoon en email benaderbare helpdeskfunctie,f. Een uitgebreide website,g. En – niet in de laatste plaats – een team «Klachten»
met onafhankelijke klachtenfunctionarissen voor onderzoek naar klachten over
wat met het hierboven genoemde instrumentarium niet goed is gegaan.Tabel Dienstverlening van de IB-Groep in 2007–10,2 miljoen elektronische
klantcontacten via o.a. email, internet en webforms –5,2 miljoen traditionele klantcontacten
via formulieren, telefoon en aan de balie –0,9 miljoen studiefinancieringmutaties –1,1 duizend afgehandelde klachten –Klanttevredenheid: 6,5 op een
schaal van 1 tot en met 9Met de IB-Groep worden prestatieafspraken gemaakt en de IB-Groep doet
onderzoek naar het kwaliteitsoordeel van de doelgroep over zijn dienstverlening.
De IB-groep legt daar in het openbaar expliciet verantwoording over af. De
Nationale Ombudsman kenschetst de IB-groep in dit verband als een lerende
organisatie, die signalen uit ondermeer de klachtbehandeling serieus neemt
en zoekt naar manieren om verbeteringen in het werkproces aan te brengen.
Zo heeft de IB-groep onder meer aanleiding gezien om het werkproces te verbeteren
door:a. op advies van de Nationale Ombudsman het contact met de burger te versterken
door zo veel mogelijk bij klachten te bellen met de burger om
te zien of en hoe het probleem snel en adequaat opgelost kan worden. De ervaringen
hiermee zijn tot nu toe positief. Medio 2008 wordt deze werkwijze geëvalueerd
en ontvangt de Nationale Ombudsman de resultaten hiervan;b. de Inschrijvingscontrole met het oog op de tijdige stopzetting van
studiefinanciering te verbeteren (zie hierboven);c. de studentenorganisaties te betrekken bij de voorbereidingen om het
voorlichtingstraject, dat hoort bij de introductie van een nieuw stelsel voor
inkomensafhankelijk terugbetalen, zo goed mogelijk vorm te geven.Ook zal de elektronische dienstverlening van de IB-Groep een steeds belangrijkere
plaats innemen.Tegelijkertijd heeft de IB-Groep moeten constateren dat de kwaliteit van
dienstverlening in de tweede helft van 2007 op een aantal punten is afgenomen
als gevolg van een bovenmatige groei van het aantal klantcontacten en personele
uitstroom. Toen dat naar boven kwam, is een aantal ingrijpende maatregelen
genomen. Desondanks moet ik vaststellen dat in 2007 een aantal belangrijke
prestatieafspraken niet wordt gehaald. Op 5 van de 24 prestatie-indicatoren
is de performance minder goed dan afgesproken. Het gaat om de telefonische
bereikbaarheid, de reactietijd op email, de afhandelingtermijn van bezwaren,
de afhandelingtermijn van klachten en de klanttevredenheid. De IB-Groep verantwoordt
zich hierover in het jaarverslag over 2007. Inmiddels is een verbetertraject
ingezet om achterstanden in te lopen en de verwerkingscapaciteit te vergroten.
Tevens vindt er een audit door de IB-Groep plaats naar de oorzaken en gevolgen
van de terugloop van de prestatie-indicatoren en de effectiviteit van de getroffen
maatregelen. Dat neemt niet weg dat dit mijn onverminderde zorg heeft en daarom
is mijn ministerie overgegaan tot «close monitoring». Dat betekent
dat de resultaten van de maatregelen op de prestaties van de IB-Groep nauwlettend
worden gevolgd. Ik vertrouw er op dat de getroffen maatregelen effect zullen
sorteren en dat in de loop van 2008 voor het overgrote deel aan de prestatie-indicatoren
zal worden voldaan.De in het rapport «Meldpunt studiefinanciering, leningen en IB-Groep»
aangehaalde situaties zijn ongetwijfeld voorgekomen. Er kon niet stuk voor
stuk worden nagegaan, wat in elke specifieke casus precies gespeeld heeft.
Het gaat echter te ver om op basis van deze casuïstiek algemene conclusies
te trekken als «de fout wordt altijd bij de student gelegd». In
dat licht zijn bij een aantal «kopjes» uit het rapport de volgende
kanttekeningen te maken.a. «Fout altijd bij de student» (pagina
25)In tegenstelling tot wat in het rapport wordt gemeld, kan en mag de IB-Groep
geen boete opleggen als de student een fout maakt.b. «Voorlichting» (pagina 28)De kwaliteit van de voorlichting is een permanent aandachtspunt. Waar
in het rapport gesuggereerd wordt dat bij het niet ontvangen van formulieren,
er maar één gemakkelijk antwoord is dat bestaat uit «dien
maar een nieuwe aanvraag in», wordt voorbijgegaan aan het feit dat het
indienen van een aanvraag een systeemtechnische noodzakelijkheid is voor het
verzenden van die formulieren. Overigens moet de elektronische dienstverlening
de schriftelijke formulieren steeds meer gaan vervangen.c. «Bezwaren» (pagina 28)In het rapport wordt gesteld dat bezwaren niet snel worden behandeld,
maar als studenten vervolgens één dag te laat zijn, is hun bezwaar
niet ontvankelijk. De IB-Groep streeft naar een tijdige behandeling van bezwaarschriften,
maar heeft in 2007 een achterstand opgelopen als gevolg van een verhoogde
instroom. Daarbij is het niet zo, dat bezwaarden zonder meer niet ontvankelijk
zijn als ze ook maar één dag te laat zijn. Als de bezwaarde
een gegronde reden aanvoert zijn voor het te laat indienen van het bezwaarschrift,
is hij wel degelijk ontvankelijk.d. «Bijverdiengrens» (pagina 28)De context waarin de student wordt geconfronteerd met de bijverdiengrens
is een andere, dan in het rapport is geschetst. De IB-Groep controleert op
basis van gegevens van de Belastingdienst. De IB-Groep kan daaraan niet voor
iedereen zien wanneer in het jaar die inkomsten zijn verdiend. Als de student
niet het hele jaar studiefinanciering heeft gehad en uit de belastinggegevens
niet blijkt wanneer hij inkomsten heeft gehad, dan wordt vervolgens via ondermeer
uitvraag bij de student nagetrokken in hoeverre het inkomen in de studiefinancieringperiode
viel. Inkomsten, die vallen in de maanden vanaf de datum dat de studiefinanciering
is stopgezet tot aan het einde van het jaar tellen niet mee voor de bijverdiengrens.
Inkomsten, die aan het begin van het jaar tot aan de start van de studiefinanciering
worden evenmin meegeteld. In dat kader adviseert de IB-Groep in zijn voorlichting
nadrukkelijk aan de studenten om hun studiefinanciering op tijd stop te zetten
of met terugwerkende kracht in te trekken. Met andere woorden: als een afgestudeerde
in het eerste halfjaar nog studeerde, halverwege het jaar zijn studiefinanciering
heeft stopgezet en daarna in het tweede halfjaar werkt, dan krijgt hij –
als dat niet uit de belastingdienstgegevens gehaald kan worden – het
verzoek om onderbouwd aan te geven wanneer hij de inkomsten heeft gehad. Vallen
alle inkomsten in het tweede halfjaar, na de stopzetting van de studiefinanciering,
dan tellen ze niet mee en heeft de persoon de bijverdiengrens niet overschreden.7. AFSLUITINGDaartoe uitgenodigd heb ik in deze brief gereageerd op het casuïstieke
deel van het rapport «Meldpunt studiefinanciering, leningen en IB-Groep»,
drie nagezonden casussen en op de conclusies, die de Nationale Ombudsman over
de IB-Groep heeft getrokken in «Burgerschap Verzilverd (verslag over
2007)».Ten aanzien van de aanvullende beurs moet de conclusie worden getrokken,
dat deze beurs bedoeld is om het voor studenten van ouders uit lagere inkomensgroepen
financieel beter mogelijk te maken om een goede opleiding te volgen. Dat neemt
niet weg dat ook voor studenten van ouders uit hogere inkomensgroepen rekening
wordt gehouden met bijzondere omstandigheden in de relatie tussen student
en ouders, de relatie tussen ouders onderling en de schuldpositie van de ouders.
Het is wel degelijk zo dat een ernstig conflict met een ouder, gescheiden
ouders of in schuldsanering of faillissement verkerende ouders een rol spelen
bij de toekenning van de aanvullende beurs. Het beeld, dat in het rapport
wordt geschetst, moet daarmee worden genuanceerd.Bij de studielening moet geconcludeerd worden dat deze leenmogelijkheid
de student in staat stelt om zijn eigen bijdrage aan de investering in zijn
opleiding te financieren. De voordelen, waarmee de overheid kan lenen, worden
doorgegeven aan de student en ook de terugbetalingsvoorwaarden
zijn gunstig. Maar lenen is geen vanzelfsprekendheid. Veel studenten lenen
liever niet, als zij niet uitkomen met hun beurs en ondersteuning van hun
ouders. Het is ook geen zwart-wit keuze, maar eerder een kwestie van combineren.
Met name als de studievoortgang in het geding komt, is het een verstandige
optie om te lenen en de tijd te benutten om snel en goed door te studeren.Over de terugbetaling moet worden geconstateerd dat er ruimte voor verbetering
is door de huidige annuïteitensystematiek te vervangen door een inkomen-gerelateerd
systeem. De student krijgt daarmee een grotere zekerheid op een draagbare
studieschuld. Daarvoor is een wetsvoorstel in voorbereiding. Tegelijkertijd
past hier de kanttekening dat in de terugbetaling nu al rekening wordt gehouden
met lage inkomens via de draagkrachtmeting op aanvraag en met bijzondere omstandigheden
als faillissement en schuldsanering.Het probleem dat scholieren zich uitschrijven uit het onderwijs maar ondertussen
studiefinanciering blijven ontvangen die zij vervolgens terug moeten betalen
is onderkend en in de preventieve sfeer ondervangen.De dienstverlening van de IB-Groep is te omschrijven als een omvangrijke
uitdaging om de regelgeving van studiefinanciering voor een grote diversiteit
aan studenten goed uit te leggen en uit te voeren. Daarin kan het gebeuren
dat er klantcontacten zijn, die als onhelder, onredelijk of zelfs onjuist
betiteld worden. Signalen hierover zijn een continue prikkel voor verbetering.
De Nationale Ombudsman rapporteert hierover een toename van het aantal klachten
ten opzichte van 2006. De aard van de klachten was divers. De Nationale Ombudsman
noemt specifiek het op aanvraag buiten beschouwing laten van het ouderlijk
inkomen bij de vaststelling van de aanvullende beurs, ketenproblemen en de
invoering van meeneembare studiefinanciering naar het buitenland. De Nationale
Ombudsman kenschetst de IB-Groep als een lerende organisatie, die signalen
uit ondermeer de klachtbehandeling serieus neemt en zoekt naar manieren om
verbetering in het werkproces aan te brengen. Ik heb dit geïllustreerd
met de verbetering van het telefonisch klantcontact, de Inschrijvingscontrole,
de ontwikkeling van het voorlichtingstraject bij een nieuw stelsel van inkomen-gerelateerd
terugbetalen en de elektronische dienstverlening.Blijft over de vraag waar, gelet op het bovenstaande, de in het rapport
aangehaalde citaten en geschetste beelden vandaan komen? Er is een relatie
te leggen met het feit dat de kwaliteit van dienstverlening in 2007 op onderdelen
niet goed genoeg is geweest. Ik heb benadrukt dat dit een punt van zorg is,
dat mijn volle aandacht heeft. Tegelijkertijd maakt de grote uitdaging, om
alle nuances in de regelgeving goed uit te leggen en uit te voeren, het ook
belangrijk om te bezien waar de regelgeving zelf eenvoudiger en transparanter
kan. De verbeteringen, die ten aanzien van het inkomen gerelateerd terugbetalen
worden voorbereid, passen in dat kader.De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,R. H. A. PlasterkXNoot1Het is de bedoeling dat de investering in de opleiding van studenten uiteindelijk
wordt afgesloten met een diploma. Tegen deze achtergrond wordt de prestatiebeurs
in eerste instantie in de vorm van een lening verstrekt en in een gift omgezet
als de investering in de opleidingstijd binnen tien jaar succesvol met een
diploma wordt afgesloten.XNoot1Het kan gaan om basisbeurs, aanvullende beurs, aanvullende lening, basislening,
OV-studentenkaartlening en/of collegegeldkrediet in de prestatiebeursfase. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24724-73.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl