Rapport bij het Jaarverslag 2010 van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI)
Staten-Generaal — Kamerstuk Overig
Datum: 2014-07-01 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2010-2011
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 
 32 710
 XI
 
 Jaarverslag en slotwet van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en
		Milieubeheer en begrotingsstaat van het Waddenfonds 2010
 
 
 Nr. 2
 RAPPORT BIJ HET JAARVERSLAG 2010 VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE
		ORDENING EN MILIEUBEHEER (XI) 
 
 
 
 Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 ’s-Gravenhage, 18 mei 2011
 Hierbij bieden wij u het op 6 mei 2011 door ons vastgestelde 
				«Rapport bij het Jaarverslag 2010 van Volkshuisvesting,
				Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI)» aan.
 Algemene Rekenkamer
 
 
 
 
 
 drs. Saskia J.
 Stuiveling,
 president
 
 
 dr. Ellen M.A. van
 Schoten RA,
 secretaris
 
 
 
 
 
 INHOUD
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 blz.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Samenvatting
 
 
 
 
 5
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 Over dit onderzoek
 
 
 
 
 6
 
 
 
 
 
 1.1
 
 
 Wettelijke oordelen
 
 
 6
 
 
 
 
 1.2
 
 
 Onderzoek naar de beleidsinformatie
 
 
 6
 
 
 
 
 1.3
 
 
 Onderzoek naar de bedrijfsvoering
 
 
 7
 
 
 
 
 1.4
 
 
 Onderzoek naar de financiële informatie
 
 
 7
 
 
 
 
 1.5
 
 
 Het Ministerie van VROM
 
 
 8
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2
 
 
 
 
 Beleidsinformatie
 
 
 
 
 10
 
 
 
 
 
 2.1
 
 
 Beschikbaarheid van de beleidsinformatie
 
 
 10
 
 
 
 
 2.2
 
 
 Oordeel over totstandkoming informatie over gevoerd
						beleid
 
 
 10
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3
 
 
 
 
 Bedrijfsvoering
 
 
 
 
 13
 
 
 
 
 
 3.1
 
 
 Ontwikkeling van de bedrijfsvoering
 
 
 14
 
 
 
 
 3.2
 
 
 Overzicht bedrijfsvoering 2010
 
 
 15
 
 
 
 
 3.3
 
 
 Oordeel over het financieel beheer en materieelbeheer
 
 
 17
 
 
 
 
 3.3.1
 
 
 Personeelsbeheer
 
 
 17
 
 
 
 
 3.3.2
 
 
 Vereenvoudigde betaalprocedure bij inkopen
 
 
 17
 
 
 
 
 3.4
 
 
 Personeelsbeheer
 
 
 18
 
 
 
 
 3.5
 
 
 Oordeel over totstandkoming informatie over de
						bedrijfsvoering
 
 
 19
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 Financiële informatie
 
 
 
 
 20
 
 
 
 
 
 4.1
 
 
 Oordeel over de financiële informatie in het
						jaarverslag
 
 
 20
 
 
 
 
 4.2
 
 
 Oordeel over de saldibalans en toelichting
 
 
 21
 
 
 
 
 4.3
 
 
 Overzicht per begrotingsartikel
 
 
 21
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5
 
 
 
 
 Reactie minister van IenM
 
 
 
 
 23
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Audit Actielijst
 
 
 
 
 24
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijlage 
 
 
 
 
 Overzicht fouten en onzekerheden in
						de financiële informatie in het Jaarverslag 2010 van VROM (XI)
 
 
 
 
 25
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Gebruikte afkortingen
 
 
 
 
 30
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 SAMENVATTING
 
 In dit rapport presenteren wij de resultaten van ons onderzoek
				naar het Jaarverslag 2010 en de bedrijfsvoering van het voormalige Ministerie
				van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM, XI).
 Het voormalige Ministerie van VROM is in oktober 2010 opgeheven
				en grotendeels opgegaan in het nieuwe Ministerie van Infrastructuur en Milieu
				(IenM). De beleidsterreinen Milieu en Ruimte van VROM zijn vrijwel volledig
				overgegaan naar het Ministerie van IenM. Daarom richten wij onze rapportage tot
				de bewindspersoon van IenM.
 Wij hebben onderzocht of het gevoerde financieel beheer en
				materieelbeheer en de daartoe bijgehouden administraties van het Ministerie van
				VROM voldoen aan de eisen van rechtmatigheid, ordelijkheid en
				controleerbaarheid. Daarnaast hebben wij onderzoek gedaan naar het gevoerde
				beleid en naar overige onderdelen van de bedrijfsvoering.
 
 De belangrijkste uitkomsten van ons onderzoek naar het
				 Jaarverslag 2010 van het Ministerie van VROM zijn:
 
 
 •
 De bedrijfsvoering laat verbeteringen zien ten opzichte van
						2009. Wel constateren we twee nieuwe onvolkomenheden: in het personeelsbeheer
						en in de vereenvoudigde betaalprocedure bij inkopen. Ook constateren we dat het
						Ministerie van VROM boven de norm van 13% inhuur van extern personeel
						blijft.
 
 
 •
 De financiële informatie in het jaarverslag voldoet aan de
						wettelijke eisen, met uitzondering van fouten en onzekerheden in artikel 1
						(Optimalisering van de ruimtelijke afweging), artikel 2 (Realisatie Nationaal
						Ruimtelijk Beleid), artikel 3 (Klimaat en Luchtkwaliteit), artikel 6
						(Risicobeleid) en artikel 91 (Algemeen). Deze fouten en onzekerheden
						overschrijden de tolerantiegrens op artikelniveau. Het totaal van de fouten in
						de uitgaven overschrijdt de tolerantiegrens voor de financiële informatie in
						het jaarverslag als geheel.
 
 
 
 De minister van IenM heeft in haar reactie van 2 mei 2011
				aangegeven onze aanbevelingen ten aanzien van het personeelsbeleid en de
				betaalprocedure te betrekken bij de harmonisatie van de procedures binnen het
				Ministerie van IenM.
 
 
 
 1
 OVER DIT ONDERZOEK
 
 
 Een minister verantwoordt zich in het jaarverslag over hoe het
				 ministerie in het afgelopen jaar heeft gepresteerd en gefunctioneerd. In het
				 jaarverslag staat of de doelen en prestaties die in de begroting van het
				 ministerie waren afgesproken, zijn gerealiseerd (informatie over het beleid),
				 hoe het ministerie heeft gefunctioneerd (informatie over de bedrijfsvoering) en
				 wat de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten van het ministerie zijn geweest
				 (financiële informatie). Wij onderzoeken in welke mate hierbij sprake is van
				 rechtmatigheidsfouten of onzekerheden.
 Wij onderzoeken de informatie in het jaarverslag en kijken ook
				 naar de achterliggende processen binnen het ministerie. De resultaten van dit
				 onderzoek leggen wij vast in de vorm van oordelen. Met deze wettelijke oordelen
				 ondersteunen we de Tweede Kamer bij het verlenen van decharge aan de betrokken
				 ministers. In dit rapport treft u de resultaten aan van:
 
 
 
 •
 onderzoek naar beleidsinformatie (hoofdstuk 2);
 
 
 •
 onderzoek naar bedrijfsvoering (hoofdstuk 3);
 
 
 •
 onderzoek naar financiële informatie (hoofdstuk 4).
 
 
 Met het aantreden van het kabinet-Rutte/Verhagen in oktober 2010
				heeft een herverdeling van de departementen plaatsgevonden. De verantwoording
				over het jaar 2010 volgt echter nog de begrotingsindeling die door het vorige
				kabinet werd gehanteerd bij het indienen van de begroting 2010. Als onze
				bevindingen betrekking hebben op een beleidsterrein dat is overgedragen aan een
				ander ministerie, geven wij aan om welk ministerie het gaat.
 Afkortingen die specifiek zijn voor dit onderzoek hebben we
				opgenomen in een aparte lijst achterin dit rapport.
 
 
 1.1
 Wettelijke oordelen
 
 De Algemene Rekenkamer doet jaarlijks rechtmatigheidsonderzoek
				 bij het Rijk. Wij doen dit onderzoek uit hoofde van onze wettelijke taak zoals
				 beschreven in de Comptabiliteitswet 2001 (CW 2001). Wij beoordelen het gevoerde
				 financieel beheer en materieelbeheer en gaan na of de informatie in de
				 jaarverslagen over het gevoerde beleid, over de bedrijfsvoering en over de
				 financiën tot stand is gekomen volgens de daarvoor geldende regels. Wij
				 beoordelen of deze informatie goed is weergegeven in de jaarverslagen en of en
				 in welke mate sprake is van rechtmatigheidsfouten of onzekerheden. Met onze
				 wettelijke oordelen ondersteunen we de Tweede Kamer bij het verlenen van
				 decharge aan de betrokken ministers.
 
 
 
 1.2
 Onderzoek naar de beleidsinformatie
 
 Niet alleen het onderzoek naar de jaarverslagen behoort tot de
				 wettelijke taak van de Algemene Rekenkamer. De CW 2001 schrijft daarnaast voor
				 dat wij onderzoeken of de in het jaarverslag opgenomen informatie op een
				 deugdelijke wijze tot stand is gekomen en voldoet aan de daaraan te stellen
				 kwaliteitsnormen. De kwaliteitsnormen hebben we vertaald in beschikbaarheid en
				 bruikbaarheid. In hoofdstuk 2 schetsen we een beeld van de beschikbaarheid van
				 informatie in het jaarverslag over het door de minister gevoerde beleid. De
				 bruikbaarheid hebben wij dit jaar bij het Ministerie van VROM niet onderzocht.
				 Wel geven wij in hoofdstuk 2 een oordeel over de wijze waarop de
				 beleidsinformatie tot stand is gekomen en of deze voldoet aan de normen.
 
 
 
 1.3
 Onderzoek naar de bedrijfsvoering
 
 Volgens de CW 2001 (artikel 82) doet de Algemene Rekenkamer ook
				 onderzoek naar de bedrijfsvoering van departementen. In hoofdstuk 3 geven we
				 een oordeel over het gevoerde financieel beheer en materieelbeheer en de voor
				 dat beheer bijgehouden administraties. Ook beschrijven we in dit hoofdstuk de
				 geconstateerde onvolkomenheden in de overige bedrijfsprocessen die belangrijk
				 zijn voor het functioneren van het Ministerie van VROM; en we doen waar nodig
				 aanbevelingen. Tot slot geven we in dit hoofdstuk een oordeel of de informatie
				 over de bedrijfsvoering in het jaarverslag op deugdelijke wijze tot stand is
				 gekomen en we geven aan of deze informatie voldoet aan de te stellen
				 kwaliteitsnormen.
 
 
 
 1.4
 Onderzoek naar de financiële informatie
 
 Volgens de CW 2001 (artikel 82) onderzoekt de Algemene
				 Rekenkamer of het jaarverslag overeenkomstig de verslaggevingsvoorschriften
				 voor financiële informatie is opgesteld en of de erin opgenomen financiële
				 informatie deugdelijk is weergegeven en rechtmatig tot stand is gekomen.
 Voorts onderzoekt de Algemene Rekenkamer of de departementale
				 saldibalans volgens de verslaggevingsvoorschriften is opgesteld. De Algemene
				 Rekenkamer onderzoekt of de opgenomen informatie en de op het jaareinde
				 openstaande posten deugdelijk zijn weergeven en of de erin opgenomen
				 balansposten rechtmatig tot stand zijn gekomen.
 In hoofdstuk 4 melden wij de rechtmatigheidsfouten en
				 onzekerheden in de financiële informatie die de tolerantiegrenzen
				 overschrijden. Onder «fouten» verstaan we financiële informatie die niet
				 rechtmatig tot stand is gekomen (dat wil zeggen: het begrotingsgeld is niet
				 volgens de regels ontvangen of uitgegeven) of niet deugdelijk is weergegeven
				 (dat wil zeggen: er is geen goede verantwoording afgelegd in het jaarverslag).
				 We spreken van «onzekerheden» wanneer we door onvolkomenheden in het
				 financieel beheer niet kunnen vaststellen of er al dan niet sprake is van
				 fouten, bijvoorbeeld door onvolkomenheden in het financieel beheer.
 
 
 
 Zoals uit bovenstaande figuur blijkt maken wij bij de
				 uitvoering van ons onderzoek ook gebruik van de controle door de auditdienst.
				 Dat geldt in ieder geval voor ons onderzoek naar de financiële informatie,
				 naar het financieel beheer en materieelbeheer en voor het onderzoek naar de
				 totstandkoming van de beleidsinformatie en van de bedrijfsvoeringsinformatie.
				 Om vast te stellen of wij gebruik kunnen maken van de onderzoeksuitkomsten van
				 het onderzoek door de auditdienst voeren wij daar jaarlijks een review op uit.
				 Daarnaast voert de Algemene Rekenkamer zelf per ministerie en/of rijksbreed
				 onderzoeken uit naar specifieke onderwerpen op gebied van beleidsinformatie en
				 bedrijfsvoering.
 
 
 
 1.5
 Het Ministerie van VROM
 
 De minister van VROM was verantwoordelijk voor het beleid op
				 het terrein van ruimte en milieu. Het Ministerie van VROM was een
				 beleidsdepartement dat kaders stelde via nota’s en wet- en regelgeving.
				 Daarnaast beoogde het ministerie de beleidsdoelstellingen te realiseren door
				 subsidies en specifieke uitkeringen te verstrekken. Veel van de uitvoering van
				 de subsidieregelingen besteedde het ministerie uit aan andere organisaties
				 binnen de rijksoverheid, zoals Agentschap NL.
 De beleidsterreinen Milieu en Ruimte van het Ministerie van
				 VROM zijn in oktober 2010 vrijwel volledig overgegaan naar het Ministerie van
				 IenM. Ook de VROM-Inspectie, de Nederlandse Emissieautoriteit, het Planbureau
				 voor de Leefomgeving en alle raden en commissies van het Ministerie van VROM
				 vallen sindsdien onder de verantwoordelijkheid van de minister van IenM. Het
				 energiebeleid, inclusief het kernenergiebeleid, is overgedragen aan de minister
				 van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I). De minister van
				 EL&I stuurt ook de bijbehorende onderdelen aan van het Rijksinstituut voor
				 Volksgezondheid en Milieu, het Agentschap NL en de Kernfysische Dienst. De
				 voormalige VROM-brede directies (waaronder de directie Financieel-Economische
				 Zaken, FEZ) zijn verdeeld over de Ministeries van Binnenlandse Zaken en
				 Koninkrijksrelaties (BZK), EL&I en IenM. Wonen, Wijken en Integratie (WWI)
				 is overgegaan naar het Ministerie van BZK.
 Sinds 2007 had het ministerie een minister van VROM en een
				 minister voor WWI. WWI maakte (als beleidsdienst) onderdeel uit van het
				 Ministerie van VROM en maakte gebruik van de centrale stafdirecties van het
				 Ministerie van VROM. Vanaf 2008 legde de minister voor WWI over het
				 programmageld verantwoording af in een apart jaarverslag (XVIII). De
				 apparaatskosten worden verantwoord in het jaarverslag van het Ministerie van
				 VROM.
 
 
 
 
 2
 BELEIDSINFORMATIE
 
 
 
 2.1
 Beschikbaarheid van de beleidsinformatie
 
 Het Ministerie van VROM neemt deel aan het experiment
				 «verbeteren verantwoording en begroting». Dit experiment is inmiddels
				 beëindigd. In afwachting van de evaluatie van het experiment is met de Tweede
				 Kamer afgesproken dat dit jaar, evenals de afgelopen jaren, een experimenteel
				 jaarverslag opgeleverd zal worden. In een experimenteel jaarverslag hoeft de
				 minister geen informatie op te nemen over de realisatie van doelen en
				 prestaties op het niveau van beleidsartikelen. Daarom hebben we ons onderzoek
				 naar de beschikbaarheid van deze beleidsinformatie niet uitgevoerd voor dit
				 jaarverslag. In de figuur op de volgende pagina hebben we per beleidsartikel aangegeven
				 om hoeveel geld het gaat.
 
 
 
 2.2
 Oordeel over totstandkoming informatie over gevoerd
					 beleid
 
 Voor ons oordeel over de totstandkoming van de informatie over
				 het gevoerde beleid hebben wij dit jaar vijf van de 76 beoogde prestaties uit
				 het Jaarverslag 2010 van het Ministerie van VROM onderzocht:
 
 
 •
 De gloeilamp verdwijnt uit Nederland conform Europese
						afspraken. In september 2010 verdwijnen de 75W- en de 60W-gloeilamp. Een
						volledig verbod op heldere gloeilampen gaat in per september 2012.
 
 
 •
 Een gezamenlijke mediacampagne van het Ministerie van VROM
						en de verlichtingsmarkt over energiezuinige verlichting als alternatief voor de
						gloeilamp.
 
 
 •
 Uitvoering van het groen akkoord op basis van eigen
						gemeentelijke plannen met koplopergemeenten zorgt voor een toename van de
						energiebesparing in de openbare verlichting.
 
 
 •
 Met de provincies is er een akkoord over 12
						herstructureringsprogramma’s voor bedrijventerreinen. De herstructurering van
						in totaal 6 500 hectare bedrijventerreinen tot en met 2013 wordt daarmee in
						gang gezet.
 
 
 •
 Ten minste tien bedrijventerreinenprojecten (voortvloeiend
						uit het advies van de Taskforce Herstructurering bedrijventerreinen) zijn
						afgerond. Dit leidt tot herstructurering van elf hectare
						bedrijventerreinen.
 
 
 
 
 Oordeel
 
 Op grond van ons onderzoek hebben we vastgesteld dat de
					 informatie over de onderzochte indicatoren op deugdelijke wijze tot stand is
					 gekomen en voldoet aan de verslaggevingsvoorschriften, met uitzondering van het
					 volgende:
 Er wordt gerapporteerd dat de 60W-gloeilampen verdwenen zijn
					 uit de winkels. Het verbod hierop gaat echter pas in 2011 in.
 Het departement hanteert geen eenduidige definitie voor het
					 afgerond zijn van een bedrijventerreinenproject. Het departement neemt de
					 administratieve gereedheid als uitgangspunt en dit ligt vaak voor de
					 daadwerkelijke gereedheid.
 
 
 
 
 
 
 Wij hebben bij deze indicatoren geen problemen met de
				 betrouwbaarheid geconstateerd. Betrouwbaarheid is nu geen onderdeel van de
				 wettelijke controle door de auditdiensten.
 Volgens de CW 2001 dienen auditdiensten beleidsinformatie te
				 onderzoeken op deugdelijke totstandkoming. Een deel van de departementale
				 auditdiensten onderzoekt in dit verband alleen of de informatie in het
				 jaarverslag aansluit op de informatie uit de bron. Wij zijn van mening dat de
				 informatiebronnen zelf ook op deugdelijke totstandkoming moeten worden
				 onderzocht door de departementale auditdiensten. De voorschriften zijn op dit
				 punt echter niet duidelijk. Wij zullen in overleg treden met het Ministerie van
				 Financiën om de voorschriften op dit punt te verduidelijken.
 De Rijksauditdienst (RAD) cluster VROM onderzoekt alleen de
				 deugdelijke totstandkoming van de beleidsinformatie vanaf de bron tot het
				 jaarverslag.
 
 
 
 
 3
 BEDRIJFSVOERING
 
 Wij hebben de bedrijfsvoering van het Ministerie van VROM
				onderzocht. Onder de bedrijfsvoering vallen alle bedrijfsprocessen die ervoor
				zorgen dat een ministerie functioneert, zoals het financieel beheer en het
				materieelbeheer en de processen op het gebied van personeel,
				informatievoorziening, administratie, communicatie en huisvesting.
 
				Bedrijfsvoering in 2009
 In ons rapport bij het jaarverslag van 2009 constateerden wij dat
				het Ministerie van VROM het financieel beheer nog niet structureel op orde had,
				maar in 2009 wel een stap vooruit had gezet. Het ministerie had een groot deel
				van de maatregelen uit het Verbeterplan financiële
				functie uitgevoerd. 
				1 Om de problemen in de financiële functie aan te pakken
					 heeft VROM in 2008 een plan opgesteld. Dit plan is in 2009 uitgebreid met
					 concrete maatregelen en een duidelijker verantwoordelijkheidsverdeling voor het
					 uitvoeren van de maatregelen. Het ministerie had in 2009 ook meer aandacht voor de
				financiële processen en leefde de interne procedures beter na.
 
				Stand van zaken in 2010
 Het Ministerie van VROM heeft ook in 2010 stappen gezet om het
				financieel beheer te verbeteren en drie onvolkomenheden aan te pakken. Het
				ministerie heeft de resterende maatregelen uit het Verbeterplan financiële functie vrijwel allemaal
				uitgevoerd. Ook is het ministerie de kwaliteit van de financiële functie van
				het kerndepartement met indicatoren blijven monitoren. Dankzij de ingezette
				verbetermaatregelen scoort het ministerie in 2010 beter op deze indicatoren dan
				vorig jaar. Daarnaast heeft het ministerie in 2010 maatregelen genomen om de
				problemen te voorkomen bij de totstandkoming van de saldibalans, zoals vorig
				jaar het geval was. Ook heeft het ministerie gewerkt aan de oplossing van de
				door ons gesignaleerde tekortkomingen bij het Nationaal Samenwerkingsprogramma
				Luchtkwaliteit.
 Wij signaleren in 2010 tegelijkertijd twee nieuwe problemen in de
				bedrijfsvoering bij het Ministerie van VROM. Wij zijn van oordeel dat er sprake
				is van een onvolkomenheid in zowel het personeelsbeheer als in de
				vereenvoudigde betaalprocedure bij inkopen.
 
 Een belangrijke ontwikkeling in de bedrijfsvoering van het
				 Ministerie van VROM in 2010 is de vervanging van het financieel-administratieve
				 systeem door een SAP-gebaseerd systeem. 
				 2 Systems, Applications and Products. SAP is een
						leverancier van Enterprise Resource Planning-systemen, waarmee een organisatie
						zaken kan inrichten als het personeelsbeleid en de financiële
						administratie. Het Ministerie van VROM heeft hierbij samengewerkt met
				 het Ministerie van VenW, aangezien het een kopie is van het SAP-systeem dat het
				 Ministerie van VenW gebruikt.
 Dit nieuwe systeem is sinds januari 2011 in gebruik. Het
				 vervangingsproces heeft veel tijd en capaciteit van de organisatie gevergd.
				 Tijdens het proces is een aantal, voornamelijk organisatorische, problemen
				 opgetreden. Zo is bijvoorbeeld gebleken dat medewerkers in 2011 nog extra
				 opleiding nodig hebben, naast de al gevolgde opleidingen. Voor 2011 zijn de
				 nagekomen mutaties over 2010, die nog in het systeem moeten worden verwerkt, en
				 het autorisatiebeheer belangrijke aandachtspunten, evenals de tijdige en juiste
				 afsluiting van het oude financieel-administratieve systeem van het Ministerie
				 van VROM.
 In 2011 moeten de financieel-administratieve systemen van de
				 Ministeries van VROM en VenW ook gefuseerd worden tot één IenM-systeem.
				 Daarbij moet in 2011 nog een aantal financiële processen geharmoniseerd
				 worden. Zo was er bij het Ministerie van VROM sprake van een centrale
				 inkoopafdeling en bij het Ministerie van VenW niet.
 
 
 
 3.1
 Ontwikkeling van de bedrijfsvoering
 
 Onderstaande figuur toont de ontwikkeling van het aantal en het
				 soort onvolkomenheden in de bedrijfsvoering van het Ministerie van VROM over de
				 afgelopen drie jaar. Te zien is welke (ernstige) onvolkomenheden wij in de
				 laatste jaren hebben aangetroffen in het financieel beheer en het
				 materieelbeheer. Wij tonen eveneens de onvolkomenheden in de overige onderdelen
				 van de bedrijfsvoering van het ministerie, en de onvolkomenheden die zijn
				 opgelost.
 
 
 
 Wij hebben in 2010 twee onvolkomenheden geconstateerd in de
				 bedrijfsvoering van het ministerie. Wij gaan daar in het vervolg van dit
				 hoofdstuk nader op in. Wij lichten de in 2010 opgeloste onvolkomenheden hier
				 kort toe.
 
				 Financiële functie bij het kerndepartement
 Niet alleen in opzet, maar ook in werking is bij de financiële
				 functie van het kerndepartement in 2010 verdere verbetering zichtbaar ten
				 opzichte van 2009. Onder meer de naleving van de interne procedures en het
				 betaalgedrag zijn in 2010 flink verbeterd. Daarnaast heeft het Ministerie van
				 VROM in het kader van het Verbeterplan financiële
				 functie de informatievoorziening van het management op een hoger
				 niveau gebracht. Bovendien is er een procedure ontwikkeld voor de opvolging van
				 aanbevelingen van de afdeling Interne Controle en is de herinrichting van de
				 (financiële) ondersteuning van de directies afgerond. Ook hebben medewerkers
				 in 2010, net als in 2009, opleidingen en cursussen gevolgd om de financiële
				 kennis te verbeteren en het financieel bewustzijn te verhogen. Voor de
				 bestendiging van de bereikte verbeteringen vinden wij het van belang dat de
				 departementen waarin de onderdelen van het Ministerie van VROM zijn opgegaan,
				 aandacht blijven geven aan een dagelijks en ordelijk financieel beheer en
				 administratie.
 
				 Totstandkoming saldibalans
 
 Wij constateerden in ons Rapport bij het Jaarverslag 2009 een
					 fout in de toelichting bij de saldibalans van zowel het Ministerie van VROM als
					 WWI. De vermelde bedragen van de in 2009 verleende en afgerekende voorschotten
					 in de toelichting van beide saldibalansen waren onjuist. Wij constateerden dat
					 de controle onvoldoende was bij de totstandkoming van de saldibalans. De
					 directie FEZ en de RAD hadden de onjuiste bedragen in de toelichting bij de
					 saldibalans niet gecorrigeerd.
 FEZ heeft in 2010 beheersmaatregelen getroffen om herhaling
					 van deze problemen te voorkomen. De RAD heeft de saldibalans in 2010 als een
					 aandachtspunt in de controle benoemd. Wij hebben vastgesteld dat de toelichting
					 in de saldibalans in 2010 ordelijk en controleerbaar tot stand is gekomen. De
					 bedragen van de in 2010 verleende en afgerekende voorschotten zijn juist.
 
 
				 Financieel beheer Nationaal Samenwerkingsprogramma
				 Luchtkwaliteit
 Het Ministerie van VROM heeft in 2010 gewerkt aan de oplossing
				 van de door ons in het Rapport bij het Jaarverslag 2009 gesignaleerde
				 tekortkomingen bij het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit. Het
				 ging daarbij vooral om het wijzigen van de regeling, waardoor de minister de
				 terugvordering van onterecht verstrekte voorschotten kan garanderen. De
				 regeling is in 2010 gewijzigd en in februari 2011 in de Staatscourant
				 gepubliceerd. De minister moet nog wel het verantwoordingsarrangement aan de
				 nieuwe regeling aanpassen en goed onder de aandacht van medeoverheden brengen.
				 Dat is van belang om te voorkomen dat lagere overheden onbekend zijn met de
				 wijze waarop de afwikkeling van de subsidie plaatsvindt.
 
 
 
 3.2
 Overzicht bedrijfsvoering 2010
 
 
 Uit het overzicht bedrijfsvoering van het Ministerie van VROM
					 op de volgende pagina blijkt dat 64 beheerdomeinen relevant zijn voor de
					 bedrijfsvoering. 
					 3 In het overzicht bedrijfsvoering onderscheiden wij
						 verschillende elementen van de bedrijfsvoering, zoals het beheer van subsidies
						 of eigendommen. Met een beheerdomein doelen wij op het beheer van een element
						 van de bedrijfsvoering waarvoor een organisatieonderdeel verantwoordelijk is.
						 Elk beheerdomein komt overeen met één cel in het overzicht bedrijfsvoering.
						 Daarnaast zijn 13 beheerdomeinen aan te merken als
					 kritisch voor het goed functioneren van het ministerie.
 Van deze in totaal 77 beheerdomeinen die van belang zijn voor
					 het goed functioneren van het ministerie hebben de RAD en/of wij aan 11 beheerdomeinen
					 extra onderzoeksaandacht besteed. Bij twee beheerdomeinen hebben wij een
					 onvolkomenheid geconstateerd.
 
 
 
 
 
 
 
 3.3
 Oordeel over het financieel beheer en
					 materieelbeheer
 
 
 
 Oordeel
 
 
 De onderzochte onderdelen van het financieel beheer, het
						materieelbeheer en de daartoe bijgehouden administraties van het Ministerie van
						VROM voldeden in 2010 aan de in de CW 2001 gestelde eisen, met uitzondering
						van: 
 
 
 •
 het personeelsbeheer;
 
 
 •
 de vereenvoudigde betaalprocedure bij inkopen.
 
 
 
 
 
 
 3.3.1
 Personeelsbeheer
 
 Het Ministerie van VROM maakte in 2010 gebruik van de
					 volledige dienstverlening van P-Direkt. 
					 4 P-Direkt is het centrale personeels- en
						 salarissysteem onder beheer van het Ministerie van BZK, waarvan alle
						 departementen – op het Ministerie van Defensie na – gebruik (gaan)
						 maken. Het ministerie moet een groot aantal met P-Direkt
					 overeengekomen controlemaatregelen nog invoeren. Wij constateren bij vier
					 personeelsprocessen dat het ministerie nauwelijks of geen controle heeft
					 uitgevoerd. In meer dan de helft van de onderzochte dossiers hebben betalingen
					 plaatsgevonden die niet meer controleerbaar waren door het ontbreken van
					 bewijsstukken (zie verder § 3.4).
 
 
 
 3.3.2
 Vereenvoudigde betaalprocedure bij inkopen
 
 
 Bij alle ministeries hebben wij onderzocht of zij
						vereenvoudigde procedures voor inkopen onder een bepaalde grenswaarde
						(zogenoemde light inkopen) hanteren en of deze
						procedures in overeenstemming zijn met de van toepassing zijnde wet- en
						regelgeving.
 Wij ontlenen de normen voor dit onderzoek aan de CW 2001,
						het Besluit Kasbeheer 1998 en de bijbehorende toelichting. Volgens artikel 35
						van de CW 2001 moeten privaatrechtelijke rechtshandelingen met een geldelijk
						belang voldoende duidelijk de plichten en rechten van de betrokken partijen
						bewijsbaar vastleggen en controleerbaar zijn. Dit impliceert dat alle
						bestellingen moeten zijn vastgelegd. 
 Het Besluit Kasbeheer 1998 vereist voor het verrichten van
						betalingen een deugdelijke verificatie van de betalingsnoodzaak. Uit de
						artikelsgewijze toelichting bij het Besluit Kasbeheer 1998 blijkt dat het
						hiervoor nodig is dat voor alle betaalbaarstellingen een door een bevoegde
						functionaris geaccordeerde prestatieverklaring 
						5Een verklaring dat een product, dienst of werk
							 daadwerkelijk is geleverd. aanwezig is. Uit deze toelichting blijkt ook dat de
						verificatie van de aanwezigheid van deze prestatieverklaring in
						uitzonderingssituaties, bijvoorbeeld bij grote aantallen kleinere
						betalingsverzoeken zoals interne declaraties, achteraf (dus na de
						betaalbaarstelling) en op basis van een steekproef kan plaatsvinden (light inkopen).
 
 Net als negen andere ministeries hanteert het Ministerie van
					 VROM een vereenvoudigde procedure voor betalingen van inkoopfacturen. Doel is
					 een personele besparing en een versnelling van de factuurbetaling. Het
					 percentage tijdig betaalde facturen is in 2010 inderdaad gestegen. Het
					 ministerie hanteert hierbij drie varianten: een voor betalingen tot € 500,
					 een voor betalingen van € 500 tot € 15 000 en een voor betalingen boven
					 € 15 000.
 Wij signaleren hierbij vier problemen. De vereenvoudiging
					 voor de betalingen boven de € 500 is ingevoerd zonder onderbouwde analyse
					 van het financieel risico, onderbouwde efficiencyeffecten en formele
					 besluitvorming. Daarnaast kunnen bij deze vereenvoudigde procedure facturen
					 betaald worden, zonder dat het ministerie vaststelt of de (juiste) prestaties
					 zijn geleverd. Dit levert onzekerheid op over de rechtmatigheid van de
					 betalingen (zie verder § 4.1). Er ontbreekt ook een steekproefsgewijze
					 controle bij al betaalde facturen. Verder heeft het Ministerie van VROM geen
					 inzicht in de financiële omvang van alle inkopen die via de vereenvoudigde
					 betaalprocedure kunnen verlopen. Tot slot hanteert het ministerie geen
					 maximumfactuurbedrag. Zonder deze bovengrens kan de vereenvoudiging van het
					 betaalproces leiden tot een te groot financieel risico van onjuiste of
					 onrechtmatige betalingen.
 
 
 
 
 3.4
 Personeelsbeheer
 
 Voor het rijksbrede deelonderzoek naar het personeelsbeheer
				 hebben we onderzoek gedaan naar:
 
 
 •
 de betrouwbaarheid van de personeels- en
						salarisadministratie. Dit betreft zowel de ministeries die volledig
						gebruikmaken van de dienstverlening van P-Direkt, als de ministeries die daar
						(nog) niet volledig op aangesloten zijn en alleen gebruikmaken van de salarisverwerking,
						als de ministeries die een eigen personeels- en salarissysteem
						hebben;
 
 
 •
 de toepassing van de definitie van inhuur van extern
						personeel en de juistheid en volledigheid van de beleidsinformatie over deze
						inhuur in het jaarverslag.
 
 
 
				 Betrouwbaarheid personeels- en salarisadministratie
 In het onderzoek hebben we gekeken naar de opzet van de
				 volgende processen: verlof, schadevergoeding en inconveniënten. Naast de opzet
				 is ook de werking van de volgende processen onderzocht:
 
 
 •
 buitengewoon verlof van lange duur zonder behoud van
						bezoldiging;
 
 
 •
 reis- en verblijfskosten;
 
 
 •
 de afkoop van verlofuren voor meer dan € 10 000;
 
 
 •
 IKAP; 
						6Individuele keuzen in het
							 arbeidsvoorwaardenpakket. Met deze regeling kan een werknemer een deel van de
							 arbeidsvoorwaarden zelf (fiscaal voordeliger) invullen.
 
 
 •
 ontslagmutaties met terugwerkende kracht langer dan drie
						maanden.
 
 
 
 Het Ministerie van VROM maakte in 2010 gebruik van de
					 volledige dienstverlening van P-Direkt. Wij concluderen dat het ministerie een
					 groot aantal met P-Direkt overeengekomen controlemaatregelen nog moet invoeren.
					 
					 7 De met P-Direkt overeengekomen controlemaatregelen
						 omvatten het intensiever beoordelen van de volledigheid, juistheid en
						 tijdigheid van de uitvoerproducten zoals de managementrapportages, signalen en
						 lijsten aan de hand van dossierstukken en aantekeningen; het beoordelen van de
						 waarschijnlijkheid van saldi, tegoeden, vastleggingen in het elektronisch
						 personeelsdossier, de elektronische salarisstroken, serviceverzoeken
						 en dergelijke. Zo constateren we bijvoorbeeld bij reis- en
					 verblijfkosten dat het ministerie niet van alle declaraties controleert of de
					 betaalbewijzen opgestuurd worden. Onder het motto «van wantrouwen naar
					 vertrouwen» voert het ministerie de meeste controles bij personeelsbeheer niet
					 meer uit. Verder constateren we dat de controles door personeelsbeheer van het
					 ministerie en de beheersorganisatie P-Direkt bij IKAP in opzet niet op elkaar
					 aansluiten. Het ministerie geeft namelijk aan dat P-Direkt de controles
					 uitvoert op de declaraties, terwijl P-Direkt aangeeft dat dit de
					 verantwoordelijkheid van het ministerie is. Wij concluderen daarom dat op de
					 IKAP-declaraties van het ministerie geen controles hebben plaatsgevonden.
 Het Ministerie van VROM heeft geen specifiek sanctiebeleid
					 voor misbruik en oneigenlijk gebruik van personele regelingen. Het algemene
					 sanctiebeleid is van toepassing, conform het Algemeen Rijksambtenarenreglement
					 (ARAR) artikel 80 tot en met 84.
 
 Op grond van ons onderzoek constateren wij een onvolkomenheid
				 in het personeelsbeheer van het ministerie. We constateren bij de vier
				 personeelsprocessen dat het ministerie niet of nauwelijks controleert. In meer
				 dan de helft van de onderzochte dossiers hebben betalingen plaatsgevonden
				 die niet meer controleerbaar waren door het ontbreken van bewijsstukken. Het
				 personeelsbeheer van dit ministerie bevindt zich, in vergelijking met de andere
				 ministeries, op een slecht niveau.
 Voor een uitgebreidere analyse verwijzen we u naar ons
				 rijksbrede rapport Staat van de rijksverantwoording
				 2010.
 
				 Inhuur van extern personeel
 Onderstaande tabel geeft de verhouding weer tussen de inhuur
				 van extern personeel, uitbesteding en inbesteding 
				 8 We verstaan onder ‘inhuur van extern personeel’:
						het uitvoeren van werkzaamheden in opdracht van een bij de rijksoverheid in
						dienst zijnde opdrachtgever, door een private organisatie met winstoogmerk,
						door het tegen betaling inzetten van personele capaciteit en deskundigheid,
						waarop door de opdrachtgever mede gestuurd wordt.Onder ‘uitbesteding’ verstaan we het uitbesteden
						van taken aan een marktpartij. Bij uitbesteding wordt een product opgeleverd,
						waarbij de opdrachtgever niet stuurt op de wijze waarop het product tot stand
						komt. Bij uitbesteden wordt een opdracht geplaatst, waarbij resultaatafspraken
						worden gemaakt, zonder dat er door de opdrachtgever op de inzet van specifieke
						capaciteiten wordt gestuurd. We verstaan onder ‘inbesteding’ het laten
						verrichten van taken door gemeenschappelijke voorzieningen binnen de
						(rijks)overheid. Dit wordt ook wel aangeduid met ‘dienstverlening
						overheid’. bij het Ministerie van VROM over 2010, 2009 en 2008. De
				 Tweede Kamer heeft aan de inhuur van extern personeel door een ministerie een
				 maximum gesteld van 13% van de totale personele uitgaven van het ministerie. 
				 9 De norm van 13% geldt vanaf 2009. Over 2008 moesten
						de ministeries die boven de 13% inhuur van personeel uitkwamen deze
						overschrijding toelichten in het jaarverslag. We hebben over 2010 ook gekeken naar de uitgaven aan de
				 inhuur van extern personeel, vergeleken met de andere mogelijkheden (onder
				 andere uitbesteding en inbesteding) die er zijn om extern personeel te
				 verwerven.
 Het ministerie heeft echter aangegeven geen volledig inzicht te
				 kunnen geven in de uitgaven aan inbesteding en uitbesteed werk, omdat de
				 administratie hierop niet is ingericht.
 
 Inhuur extern personeel
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven 2010
 
 
 Uitgaven 2009
 
 
 Uitgaven 2008
 
 
 
 
 
 € (x 1 000)
 
 
 % totale p-uitgaven
 
 
 € (x 1 000)
 
 
 % totale p-uitgaven
 
 
 € (x 1 000)
 
 
 % totale p-uitgaven
 
 
 
 
 
 
 Inhuur van extern personeel
 
 
 58 943
 
 
 18,6
 
 
 64 018
 
 
 19,9
 
 
 54 821
 
 
 17,2
 
 
 
 
 Uitbesteding
 
 
 105 927
 
 
 33,2
 
 
 n.b.
 
 
 n.b.
 
 
 n.b.
 
 
 n.b.
 
 
 
 
 Inbesteding
 
 
 n.b.
 
 
 n.b.
 
 
 n.b.
 
 
 n.b.
 
 
 n.b.
 
 
 n.b.
 
 
 
 
 
 Uit de tabel blijkt dat het aandeel van de inhuur van extern
				 personeel in de totale personeelsuitgaven in 2010 ten opzichte van 2009 licht
				 is afgenomen. Daarmee blijft VROM boven de norm van 13%.
 Het ministerie past de definitie van inhuur van extern
				 personeel juist toe. Het aandeel van de uitgaven aan inhuur van extern
				 personeel van het ministerie is in vergelijking met andere ministeries
				 hoog.
 
 
 
 3.5
 Oordeel over totstandkoming informatie over de
					 bedrijfsvoering
 
 
 
 Oordeel
 
 De informatie over de bedrijfsvoering in het Jaarverslag 2010
					 van het Ministerie van VROM is op deugdelijke wijze tot stand gekomen en
					 voldoet aan de verslaggevingsvoorschriften.
 
 
 
 
 
 4
 FINANCIËLE INFORMATIE
 
 In dit hoofdstuk staan onze oordelen over de financiële
				informatie in het Jaarverslag 2010 van het Ministerie van VROM.
 
 
 4.1
 Oordeel over de financiële informatie in het
					 jaarverslag
 
 
 
 Oordeel
 
 
 De financiële informatie in het Jaarverslag 2010 van het
						Ministerie van VROM voldoet aan de eisen die de CW 2001 stelt, met uitzondering
						van de volgende fouten en onzekerheden in de (samenvattende)
						verantwoordingsstaat, die de tolerantiegrenzen overschrijden:
 
 
 •
 De tolerantiegrens voor artikel 2 (Realisatie Nationaal
							 Ruimtelijk Beleid), artikel 3 (Klimaat en Luchtkwaliteit) en artikel 91
							 (Algemeen) is respectievelijk met € 0,2 miljoen, € 0,6 miljoen en
							 € 0,8 miljoen overschreden, omdat bewust niet is voldaan aan de Europese
							 aanbestedingsregels. Hierbij is de tolerantiegrens nul.
 
 
 •
 Artikel 1 (Optimalisering van de ruimtelijke afweging):
							 voor een bedrag van € 5,0 miljoen zijn de verplichtingen onrechtmatig, omdat
							 de slotwetmutatie beleidsmatig is.
 
 
 •
 Artikel 6 (Risicobeleid): voor een bedrag van € 8,1
							 miljoen bestaat onzekerheid over de rechtmatigheid van de uitgaven voor
							 milieusubsidies.
 
 
 
 Het totaalbedrag van alle geconstateerde fouten of
					 onzekerheden omvat € 19,0 miljoen aan uitgaven en heeft daarmee de
					 tolerantiegrens voor financiële informatie in het jaarverslag als geheel
					 overschreden.
 Het jaarverslag is overeenkomstig de
					 verslaggevingsvoorschriften opgesteld.
 
 Het bedrag aan verplichtingen omvat in totaal € 99,2 miljoen
				 aan overschrijdingen op de begrotingsartikelen 1 (Optimalisering van de
				 ruimtelijke afweging), 9 (Handhaving en toezicht) en 91 (Algemeen). Het bedrag
				 aan uitgaven omvat € 7,6 miljoen aan overschrijdingen op de
				 begrotingsartikelen 1, 4 (Duurzaam produceren), 6 (Risicobeleid), 9 en 10
				 (Leefomgevingskwaliteit). Gaan de Staten-Generaal niet akkoord met de hiermee
				 samenhangende slotwetmutaties, dan moeten wij ons oordeel over de financiële
				 informatie mogelijk herzien.
 Een overzicht van alle fouten en
				 onzekerheden staat in de bijlage van dit rapport.
 
				 Naleving Europese aanbestedingsregels
 Wij zijn nagegaan in hoeverre het ministerie de Europese
				 aanbestedingsregels naleeft. Het Ministerie van VROM heeft in tien gevallen met
				 een totaalbedrag van € 1,7 miljoen deze regels niet nageleefd. Het
				 ministerie heeft om verschillende redenen bewust niet Europees aanbesteed en
				 dit in de bedrijfsvoeringsparagraaf toegelicht. De aanbestedingen betreffen de
				 inhuur van extern personeel en beleidsondersteunende activiteiten.
 
				 Vereenvoudigde betaalprocedure bij inkopen
 
 Het Ministerie van VROM hanteert een vereenvoudigde
					 betaalprocedure (zie ook § 3.3.2). De meest ingrijpende vereenvoudiging is
					 dat een factuur betaalbaar kan worden gesteld zonder een prestatieverklaring.
					 Hiermee verklaart een bevoegde functionaris dat de opdrachtnemer de
					 contractueel overeengekomen prestatie(s) is nagekomen. Het betalen van facturen
					 zonder prestatieverklaring is in strijd met artikel 4, lid 2 van het Besluit
					 Kasbeheer 1998. Door het betalen zonder een prestatieverklaring is de
					 rechtmatigheid van deze betalingen onzeker.
 De RAD wijst sinds 2007 op dit risico van onrechtmatige
					 betalingen. Tijdens de RAD-controle in 2010 is – in afwijking van de
					 procedure – voor een aantal betalingen toch een prestatieverklaring
					 aangetroffen. Bovendien heeft de RAD voor een aantal betalingen alsnog om
					 prestatieverklaringen gevraagd en zijn deze achteraf aangeleverd. Hierdoor is
					 de onzekerheid van deze betalingen afgenomen.
 
 Na dit herstel bedraagt de financiële omvang van de resterende
				 onzekerheid: € 0,9 miljoen bij artikel 91 (Algemeen) en € 0,5 miljoen bij
				 artikel 9 (Handhaving en toezicht). Daarnaast constateert de RAD in zijn
				 controle van het begrotingsartikel 91 voor € 2,9 miljoen aan fouten die
				 verband houden met het betalen zonder prestatieverklaring.
 
 
 
 4.2
 Oordeel over de saldibalans en toelichting
 
 De saldibalans is een overzicht van de posten die aan het eind
				 van het jaar nog openstaan en die naar het volgende jaar moeten worden
				 meegenomen. Bij de saldibalans hoort een toelichting waarin nadere informatie
				 wordt verstrekt over de afzonderlijke posten op deze balans. Wij onderzoeken of
				 de informatie op de saldibalans rechtmatig tot stand is gekomen, deugdelijk is
				 weergegeven en voldoet aan de verslaggevingsvoorschriften.
 
 
 Oordeel
 
 De informatie in de saldibalans in het Jaarverslag 2010 van
					 het Ministerie van VROM voldoet aan de eisen die de CW 2001 stelt. Dit betekent
					 dat wij geen belangrijke fouten en onzekerheden in de rechtmatigheid en de
					 deugdelijke weergave hebben geconstateerd die de tolerantiegrenzen
					 overschrijden, en dat de informatie voldoet aan de
					 verslaggevingsvoorschriften.
 In 2010 heeft het Ministerie van VROM voor een bedrag van
					 € 886 miljoen aan openstaande voorschotten afgerekend. Voor € 33 miljoen
					 is sprake van onzekerheid over de rechtmatigheid van de afgerekende
					 voorschotten. Dit betreft subsidies voor bodemsanering.
 Wij hebben geen fouten en onzekerheden aangetroffen in de
					 saldibalans in dit jaarverslag.
 
 Omdat we geen fouten en onzekerheden hebben aangetroffen in de
				 saldibalans in dit jaarverslag, ontbreekt in dit rapport de gebruikelijke
				 bijlage met het overzicht van fouten en onzekerheden.
 
 
 
 4.3
 Overzicht per begrotingsartikel
 
 Onderstaand overzicht toont per begrotingsartikel waar fouten
				 of onzekerheden zijn geconstateerd in de rechtmatigheid of deugdelijke weergave
				 van de inning en besteding van de middelen die de toleranties overschrijden.
				 Daarnaast toont het overzicht de geconstateerde onvolkomenheden in de
				 bedrijfsvoering bij het Ministerie van VROM en laat het zien voor welke
				 artikelen deze geconstateerde onvolkomenheden gevolgen kunnen hebben,
				 bijvoorbeeld op het gebied van rechtmatigheid en betrouwbaarheid van
				 gegevens.
 
 
 
 Indien de uitkomsten van het onderzoek naar de financiële
				 informatie in de jaarverslagen en in de saldibalansen daar aanleiding toe geven
				 kan de Algemene Rekenkamer bezwaar maken als is bedoeld in artikel 88 van de
				 CW2001. Daarbij wordt de financiële informatie onder meer getoetst aan de
				 eisen van rechtmatigheid en deugdelijke weergave. Gegeven de aard en de omvang
				 van de hiervoor beschreven fouten en onzekerheden achten wij het maken van
				 bezwaar dit jaar niet zinvol.
 
 
 
 
 5
 REACTIE MINISTER VAN IenM
 
 De minister van IenM heeft op 2 mei 2011 gereageerd op ons
				Rapport bij het Jaarverslag 2010 van VROM (XI). Hieronder geven we de reactie
				van de minister weer. De reactie van de minister staat ook op onze website
				www.rekenkamer.nl. Deze reactie geeft ons geen
				aanleiding tot het opnemen van een nawoord.
 Het verheugt de minister dat de drie onvolkomenheden uit 2009
				opgelost zijn in 2010. De minister zal onze aanbevelingen ten aanzien van het
				personeelsbeheer en de betaalprocedure betrekken bij de harmonisatie van de
				procedures binnen het Ministerie van IenM.
 
 
 
 AUDIT ACTIELIJST
 
 De Audit Actielijst (AAL) laat zien op welke punten de Algemene
				Rekenkamer vindt dat het Ministerie van IenM actie moet ondernemen. De lijst
				vermeldt ook welke maatregelen de minister van IenM heeft aangekondigd om de
				onvolkomenheden die wij hebben geconstateerd, op te lossen. 
				10 De Algemene Rekenkamer kan op grond van de CW 2001
					 artikel 88 en 89 eventueel bezwaar maken tegen alle onvolkomenheden in het
					 financieel beheer, het materieel-beheer en de daartoe bijgehouden
					 administraties.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Eerste jaar constatering, artikel en bedrag
 
 
 Stand van zaken en conclusie
 
 
 Aanbeveling
 
 
 Toezegging minister
 
 
 Meer informatie
 
 
 
 
 
 
 
 Onvolkomenheid in
							 personeelsbeheer
 
 
 
 
 
 2010 
 Artikel 9 en 91 
 
 
 Bij vier personeelsprocessen controleert het ministerie
							 niet of nauwelijks.
 
 
 Zorg dat de controles op een aanvaardbaar niveau komen,
							 totdat zeker is dat deze controles zijn overgenomen door de centrale
							 personeelsadministratie bij P-Direkt.
 
 
 De minister betrekt de aanbeveling bij de harmonisatie
							 van de procedures binnen het Ministerie van IenM.
 
 
 § 3.3.1 en 3.4
 
 
 
 
 
 Onvolkomenheid in
							 vereenvoudigde betaalprocedure bij inkopen
 
 
 
 
 
 2010 
 Artikel 9 en 91 
 Bedrag niet bekend 
 
 
 Tekortkomingen bij de vereenvoudiging van
							 factuurbetalingen. Facturen worden betaald zonder een prestatieverklaring en er
							 bestaat geen maximumgrensbedrag voor de vereenvoudigde betaalprocedure bij
							 inkopen. 
 
 
 Ga in de harmonisering van de betaalprocedure met het
							 voormalige Ministerie van VenW uit van een grensbedrag, een onderbouwde
							 risicoanalyse en waarborging van rechtmatige factuurbetalingen.
 
 
 De minister betrekt de aanbeveling bij de harmonisatie
							 van de procedures binnen het Ministerie van IenM.
 
 
 § 3.3.2
 
 
 
 
 
 
 
 
 BIJLAGE
 OVERZICHT FOUTEN EN ONZEKERHEDEN IN DE FINANCIËLE
				 INFORMATIE IN HET JAARVERSLAG 2010 VAN VROM (XI)
 
 
 Het totale overzicht van fouten en onzekerheden in deze bijlage
				 bestaat uit de volgende tabellen:
 
 
 A 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 B/C 
 
 Uitgaven + ontvangsten
 
 
 
 B 
 
 Uitgaven
 
 
 
 C 
 Ontvangsten
 
 
 D 
 Baten-lastendiensten
 
 
 E 
 Saldibalans
 
 
 F 
 
 Afgerekende voorschotten
 
 
 
 
 We nemen alleen die tabellen (hierboven vet gedrukt) op over de
				onderdelen waarin we fouten en/of onzekerheden hebben geconstateerd.
 
 
 
 A. Verplichtingen (€ x 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Art. nr.
 
 
 Omschrijving
 
 
 Verantwoord bedrag 
 
 
 Fout 
 
 
 
 Onzekerheid
 
 
 
 Totaal F + O
 
 
 Tolerantie overschreden?
 
 
 Onzekerheid over volledigheid 
 
 
 
 
 
 
 
 Rechtmatigheid
 
 
 Deugdelijke weergave
 
 
 Rechtmatigheid
 
 
 Deugdelijke weergave
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsartikelen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 01 
 
 
 Optimalisering van de ruimtelijke afweging
 
 
 9 746 
 
 
 5 000 
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 5 000 
 
 
 ja 
 
 
 –
 
 
 
 
 02 
 
 
 Realisatie Nationaal Ruimtelijk Beleid
 
 
 70 442 
 
 
 182 
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 182 
 
 
 nee 
 
 
 –
 
 
 
 
 03 
 
 
 Klimaat en Luchtkwaliteit
 
 
 125 160 
 
 
 605 
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 605 
 
 
 nee 
 
 
 –
 
 
 
 
 04 
 
 
 Duurzaam produceren
 
 
 17 556 
 
 
 17 
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 17 
 
 
 nee 
 
 
 –
 
 
 
 
 06 
 
 
 Risicobeleid
 
 
 43 084 
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 –
 
 
 
 
 07 
 
 
 Versterken van het internationaal milieubeleid
 
 
 8 139 
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 –
 
 
 
 
 09 
						 * De fouten worden (deels) veroorzaakt door
								onvolkomenheden in de bedrijfsvoering
 
 
 Handhaving en toezicht
 
 
 69 646 
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 –
 
 
 
 
 10 
 
 
 Leefomgevingskwaliteit
 
 
 100 818 
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-beleidsartikelen
 
 
 
 
 
 91
 
 
 Algemeen
 
 
 482 902 
 
 
 1 224 
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 1 224 
 
 
 nee 
 
 
 –
 
 
 
 
 92 
 
 
 Nominaal en onvoorzien
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 –
 
 
 
 
 
 Totaal 
 
 
 927 493 
 
 
 7 028 
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
 Individuele fouten in de deugdelijke weergave die de
				 tolerantie overschrijden
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Art. nr.
 
 
 Post
 
 
 
 
 Fout
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal individuele fouten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal verplichtingen
 
 
 927 493 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Procentuele fout
 
 
 0,76%
 
 
 Tolerantiegrens niet overschreden
 
 
 
 
 
 Procentuele onzekerheid
 
 
 0,00%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 B/C. Uitgaven + ontvangsten (€ x 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Art. nr.
 
 
 Omschrijving
 
 
 Verantwoord bedrag 
						 * Uitsplitsing van het verantwoord bedrag naar
								uitgaven en ontvangsten vindt plaats in bijlagen B en C
 
 
 Fout 
 
 
 
 Onzekerheid
 
 
 
 Totaal F + O
 
 
 Tolerantie overschreden?
 
 
 Onzekerheid over volledigheid 
 
 
 
 
 
 
 
 Rechtmatigheid
 
 
 Deugdelijke weergave
 
 
 Rechtmatigheid
 
 
 Deugdelijke weergave
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsartikelen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 01
 
 
 Optimalisering van de ruimtelijke afweging
 
 
 10 087 
 
 
 – 
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 –
 
 
 
 
 02
 
 
 Realisatie Nationaal Ruimtelijk Beleid
 
 
 146 133 
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 –
 
 
 
 
 03
 
 
 Klimaat en Luchtkwaliteit
 
 
 239 710 
 
 
 4 139 
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 4 139 
 
 
 nee 
 
 
 –
 
 
 
 
 04
 
 
 Duurzaam produceren
 
 
 148 777 
 
 
 51 
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 51 
 
 
 nee 
 
 
 –
 
 
 
 
 06
 
 
 Risicobeleid
 
 
 76 141 
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 8 100 
 
 
 –
 
 
 8 100 
 
 
 ja 
 
 
 –
 
 
 
 
 07
 
 
 Versterken van het internationaal milieubeleid
 
 
 24 074 
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 –
 
 
 
 
 09
 
 
 Handhaving en toezicht
 
 
 67 828 
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 441 
 
 
 –
 
 
 441 
 
 
 nee 
 
 
 –
 
 
 
 
 10
 
 
 Leefomgevingskwaliteit
 
 
 99 954 
 
 
 3 100 
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 3 100 
 
 
 nee 
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-beleidsartikelen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 91
 
 
 Algemeen
 
 
 705 993 
 
 
 11 682 
 
 
 –
 
 
 2 223 
 
 
 –
 
 
 13 905 
 
 
 nee 
 
 
 –
 
 
 
 
 92
 
 
 Nominaal en onvoorzien
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 –
 
 
 
 
 
 Totaal 
 
 
 1 518 697 
 
 
 18 972 
 
 
 –
 
 
 10 764 
 
 
 –
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (1)
 
 
 Totaal Uitgaven en Ontvangsten
 
 
 1 518 697 
 
 
 Omvangsbasis uitgaven + ontvangsten
 
 
 
 
 
 Procentuele fout
 
 
 1,25%
 
 
 Tolerantiegrens overschreden
 
 
 
 
 
 Procentuele onzekerheid
 
 
 0,71%
 
 
 Tolerantiegrens niet overschreden
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (2)
 
 
 Totaal
 
 
 1 518 704 
 
 
 Omvangsbasis uitgaven + ontvangsten + bijdrage(n) van
							 derden baten-lastendiensten
 
 
 
 
 
 Procentuele fout
 
 
 1,25%
 
 
 Tolerantiegrens overschreden
 
 
 
 
 
 Procentuele onzekerheid
 
 
 0,71%
 
 
 Tolerantiegrens niet overschreden
 
 
 
 
 
 
 
 B. Uitgaven (€ x 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Art. nr.
 
 
 Omschrijving
 
 
 Verantwoord bedrag 
 
 
 Fout 
 
 
 
 Onzekerheid
 
 
 
 Totaal F + O
 
 
 Tolerantie overschreden?
 
 
 Onzekerheid over volledigheid 
 
 
 
 
 
 
 
 Rechtmatigheid
 
 
 Deugdelijke weergave
 
 
 Rechtmatigheid
 
 
 Deugdelijke weergave
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsartikelen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 01
 
 
 Optimalisering van de ruimtelijke afweging
 
 
 8 474 
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 –
 
 
 
 
 02
 
 
 Realisatie Nationaal Ruimtelijk Beleid
 
 
 80 251 
 
 
 – 
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 –
 
 
 
 
 03
 
 
 Klimaat en Luchtkwaliteit
 
 
 150 023 
 
 
 4 139 
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 4 139 
 
 
 nee 
 
 
 –
 
 
 
 
 04
 
 
 Duurzaam produceren
 
 
 145 055 
 
 
 51 
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 51 
 
 
 nee 
 
 
 –
 
 
 
 
 06
 
 
 Risicobeleid
 
 
 73 690 
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 8 100 
 
 
 –
 
 
 8 100 
 
 
 ja 
 
 
 –
 
 
 
 
 07
 
 
 Versterken van het internationaal milieubeleid
 
 
 23 369 
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 –
 
 
 
 
 09
 
 
 Handhaving en toezicht
 
 
 67 208 
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 441 
 
 
 –
 
 
 441 
 
 
 nee 
 
 
 –
 
 
 
 
 10
 
 
 Leefomgevingskwaliteit
 
 
 81 008 
 
 
 3 100 
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 3 100 
 
 
 nee 
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-beleidsartikelen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 91
 
 
 Algemeen
 
 
 481 466 
 
 
 11 682 
 
 
 –
 
 
 2 223 
 
 
 –
 
 
 13 905 
 
 
 nee 
 
 
 –
 
 
 
 
 92
 
 
 Nominaal en onvoorzien
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 –
 
 
 
 
 
 Totaal 
 
 
 1 110 544 
 
 
 18 972 
 
 
 –
 
 
 10 764 
 
 
 –
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
 Individuele fouten in de deugdelijke weergave die de
				 tolerantie overschrijden
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Art. nr.
 
 
 Post
 
 
 
 
 Fout
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal individuele fouten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven
 
 
 1 110 544 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Procentuele fout
 
 
 1,71%
 
 
 Tolerantiegrens overschreden
 
 
 
 
 
 Procentuele onzekerheid
 
 
 0,97%
 
 
 Tolerantiegrens niet overschreden
 
 
 
 
 
 
 
 F. Afgerekende voorschotten (€ x 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Art. nr.
 
 
 Omschrijving
 
 
 Verantwoord bedrag 
 
 
 Fout 
 
 
 
 Onzekerheid
 
 
 
 Totaal F + O
 
 
 Tolerantie overschreden?
 
 
 Onzekerheid over volledigheid 
 
 
 
 
 
 
 
 Rechtmatigheid
 
 
 Deugdelijke weergave
 
 
 Rechtmatigheid
 
 
 Deugdelijke weergave
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal afgerekende voorschotten 2010
 
 
 885 870 
 
 
 – 
 
 
 –
 
 
 33 000 
 
 
 –
 
 
 33 000 
 
 
 ja 
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
 
 
 GEBRUIKTE AFKORTINGEN
 
 
 
 
 
 
 
 
 AAL
 
 
 Audit Actielijst
 
 
 
 
 ARAR 
 
 
 Algemeen Rijksambtenarenreglement
 
 
 
 
 BZK
 
 
 (Ministerie van) Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
 
 
 
 
 CW 2 001
 
 
 Comptabiliteitswet 2001
 
 
 
 
 EL&I
 
 
 (Ministerie van) Economische Zaken, Landbouw en
							 Innovatie
 
 
 
 
 FEZ
 
 
 (Directie) Financieel-Economische Zaken
 
 
 
 
 IenM
 
 
 (Ministerie van) Infrastructuur en Milieu
 
 
 
 
 IKAP
 
 
 Individuele Keuzen in het Arbeidsvoorwaardenpakket
 
 
 
 
 RAD
 
 
 Rijksauditdienst
 
 
 
 
 VenW
 
 
 (Ministerie van) Verkeer en Waterstaat
 
 
 
 
 VROM 
 
 
 (Ministerie van) Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
							 en Milieubeheer
 
 
 
 
 WWI
 
 
 Wonen, Wijken en Integratie
 
 
 
 
 
 Op www.rekenkamer.nl staat een verklarende woordenlijst met
				begrippen die veel voorkomen in onze rapporten bij de jaarverslagen.