Wijziging van de Elektriciteitswet 1998 ten behoeve van de bevordering van de opwekking van duurzame elektriciteit; Verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28782, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

03-04-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

28782 nr. 4

27-03-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Doel en aanleiding2. Richtlijnverplichtingen die niet in regelgeving omgezet
worden2.1. Artikel 32.2. Artikel 62.3. Artikel 72.3.1. Aansluiting en aansluitkosten2.3.2. Artikel 7 overig3. Richtlijnverplichtingen die door dit wetsvoorstel in
regelgeving omgezet worden4. Verhouding met andere Nederlandse regelgeving5. Uitvoering5.1. Import5.2. Uitvoering overigII ArtikelenArtikel I, onderdeel AArtikel I, onderdeel BArtikel I, onderdeel FArtikel 73Artikel 74Artikel 76Artikel 77Artikel 77bArtikel 77cArtikel I, onderdeel IOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28782Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 46 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 782Wijziging van de elektriciteitswet 1998 ten behoeve van de bevordering
van de opwekking van duurzame elektriciteitnr. 4VERSLAGVastgesteld 27 maart 2003De vaste commissie voor Economische Zaken1,
belast met het voorbereidend onderzoek naar bovengenoemd wetsvoorstel heeft
de eer de regering de navolgende vragen en opmerkingen voor te leggen.Onder het voorbehoud dat de gestelde vragen en gemaakte opmerkingen genoegzaam
zijn beantwoord, acht de commissie de openbare beraadslaging over dit wetsvoorstel
voldoende voorbereid.1. Doel en aanleidingHet voorliggende wetsvoorstel geeft uitvoering aan richtlijn 2001/77/EG
van 27 september 2001. Deze richtlijn beoogt de opwekking van duurzaam
geproduceerde elektriciteit te bevorderen. Hiertoe stelt de richtlijnen een
aantal eisen aan de lidstaten die in de nationale wetgeving moeten worden
geïmplementeerd. Het voorliggende wetsvoorstel en de daarbij behorende
toelichting zijn naar het oordeel van de leden van de CDA-fractie een goed
voorbeeld van een geslaagde implementatie van een richtlijn in nationale wetgeving.
De leden van de CDA-fractie complimenteren de regering met de kwaliteit van
het voorliggende wetsvoorstel. De doelstelling van een duurzame elektriciteitsvoorziening
wordt door hen ondersteund. Zij zien het huidige wetsvoorstel tegen deze achtergrond
bezien als een goede stap in de juiste richting. Bij deze leden is wel de
vraag opgekomen hoe dit wetsvoorstel zich verhoudt tot het initiatiefvoorstel
van het kamerlid Vos (kamerstukken 28 178), waarbij een wettelijke verplichting
tot etikettering van elektriciteit wordt voorgesteld. Kan de regering op de
verhouding tussen beide wetsvoorstellen ingaan?De Elektriciteitswet 1998 noemt als een van haar doelstellingen de bevordering
van een duurzame elektriciteitsvoorziening. Een van de instrumenten om de
ontwikkeling van een duurzame elektriciteitsvoorziening dichterbij te brengen
is het stimuleren van technologische verbeteringen op het terrein van duurzame
energiebronnen, zoals waterstofgas en golfenergie, en daarmee verband houdende
technologieën. De ontwikkeling van technologische doorbraken is echter
een langdurig en kapitaalintensief proces. Het bieden van langdurige financiële
zekerheid aan bedrijven en instellingen die onderzoek doen naar duurzame energiebronnen
en daaraan gerelateerde technologie kan een belangrijke bijdrage leveren aan de totstandkoming van een klimaat waarin innovaties, ontdekkingen
en technologische doorbraken tot stand kunnen komen. Hoe staat de regering
tegenover de invoering in de Elektriciteitswet van een systeem, waarbij afnemers
door middel van een toeslag op de tarieven financiële middelen beschikbaar
stellen die vervolgens kunnen worden ingezet voor de financiering van technologisch
onderzoek?De leden van de Partij van de Arbeid hebben met belangstelling kennis
genomen van de wijziging van de Elektriciteitswet die de Europese Richtlijn
(2001/77/EG) ter bevordering van duurzame elektriciteitsopwekking implementeert.
Hierbij willen deze leden opmerken dat het Nederlandse beleid veel verder
gaat. Gezien de nadruk van de Richtlijn op duurzame elektriciteit en de indicatieve
cijfers daarvoor, is het te betreuren dat niet beoogd wordt duurzame energie
te stimuleren met verplichte streefcijfers voor alle Europese Lidstaten.De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de wijziging van
de elektriciteitswet 1998 ten behoeve van de bevordering van de opwekking
van duurzame elektriciteit. Zij onderschrijven de doelstelling van de regering
door middel van deze wijziging van de elektriciteitswet 1998 de opwekking
van duurzame elektriciteit te bevorderen.De leden van de GroenLinks-fractie hebben met belangstelling kennis genomen
van bovengenoemd wetsvoorstel. Zij ondersteunen de doelstelling van het wetsvoorstel:
het bevorderen van de opwekking van duurzame elektriciteit, desalniettemin
hebben deze leden een aantal vragen te stellen en enige opmerkingen te maken.De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
bovengenoemd wetsvoorstel.De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met instemming kennis genomen
van onderhavig wetsvoorstel, dat ertoe strekt Richtlijn 2001/77/EG te implementeren.
Het belangrijkste gevolg hiervan is dat het reeds bestaande systeem van groencertificaten
wordt omgezet in een systeem van garanties van oorsprong van duurzame elektriciteit.Met belangstelling hebben de leden van de SGP-fractie kennis genomen van
het wetsvoorstel. Hoewel het gaat om het voldoen aan de implementatie van
een Europese richtlijn in de Elektriciteitswet, zijn er na kennisname van
de memorie van toelichting enkele vragen overgebleven2. Richtlijnverplichtingen die niet in regelgeving omgezet
worden2.1. Artikel 3De Europese Commissie bewaakt de voortgang, zo merken de leden van de
PvdA-fractie op. Onder bepaalde voorwaarden kan de Commissie bindende streefcijfers
geven, of, als dat van toepassing is, opleggen. Hoe hard is deze oplegging
van de Commissie? In hoeverre kan een Lidstaat zich daartegen verzetten? Is
het mogelijk dat Nederland, of een andere EU Lidstaat, zichzelf hogere (of
lagere) streefcijfers kan opleggen of een strengere definitie kan hanteren
over de bron(nen) van duurzame elektriciteit? Denkt de Nederlandse regering
de streefcijfers echt te zullen halen? Hoe gaan andere Lidstaten om met deze
«transpositie»? De leden van de PvdA-fractie zien graag nog een
uitleg van de regering over de relatie tussen het eigen Nederlandse doel van
5% duurzame energie in 2010 en de doelstelling van 9% duurzame elektriciteit
in Europees verband. Zij merken hierbij op dat 5% duurzame energie een grotere
inzet vereist dan 9% duurzame elektriciteit. De leden van de VVD-fractie vragen in hoeverre de gestelde doelen van
verbruik van duurzame energie zoals vermeld in de richtlijn haalbaar zijn.
De aangegeven maatregelen bieden geen garantie voor de bestaande problemen
aan de aanbodkant van de duurzame energiemarkt. Zij duiden de vereiste stijging
van verbruik van duurzame energie van 4% in 2001 naar 9% in 2010 als erg fors.Kan worden aangeven hoe groot de regering de kans inschat dat de genoemde
maatregelen in de memorie van toelichting afdoende zijn om bovengenoemde doelstelling
te halen?Tijdens het wetgevingsoverleg over het wetsvoorstel MEP van 9 december
2002 (28 665, nr. 37) heeft de regering in antwoord op een vraag van
GroenLinks-kamerlid Duyvendak aangegeven dat de consumptiedoelstelling van
9% duurzame energie in 2010 op grond van de richtlijn voor Nederland de facto
een productiedoelstelling is. Betekent dit dat wordt gestreefd naar 0% import,
om zodoende op 9% volledig binnenlands geproduceerde consumptie uit te komen,
of kan het Nederlandse consumptiedoel van 9% zonder bezwaar met enkele procentpunten
verhoogd worden omdat er onvermijdelijk sprake zal zijn van import? Zal in
de rapportages aan de Commissie alleen het aandeel in Nederland geproduceerde
duurzame energie worden vermeld? Graag een uitgebreide reactie van de regering
hierop.De leden van de fractie van de ChristenUnie constateren dat in de bijlage
bij de Richtlijn een nationaal indicatief streefcijfer voor Nederland is opgenomen.
Hanteert de regering het percentage van 9% duurzaam opgewekte elektriciteit
als doelstelling voor haar beleid, zo vragen deze leden. Onder welke voorwaarden
kan de Europese Commissie dit streefcijfer omzetten in een bindend streefcijfer?
Is het waar dat het streefcijfer c.q. de referentiewaarde wordt berekend door
de hoeveelheid opgewekte duurzame elektriciteit uit te drukken als percentage
van het totale elektriciteitsverbruik en kan op basis van de cijfers in de
memorie van toelichting daarom gesteld worden dat Nederland nu op een referentiewaarde
van slechts 2% zit, zo vragen de leden van de ChristenUnie-fractie. Kan de
regering kwantificeren of de vijf categorieën maatregelen die zij heeft
genomen naar verwachting voldoende zijn om desondanks het streefcijfer van
9% in 2010 te behalen, gelet op de vermageringskuur die het fiscale en subsidieinstrumentarium
heeft ondergaan per 1 januari jl., zo vragen de leden van de ChristenUnie-fractie.In de paragraaf over artikel 3 beschrijft de regering de methoden waarmee
Nederland probeert het verbruik van hernieuwbare energiebronnen te stimuleren.
De leden van de SGP-fractie staan op zichzelf zeer positief tegenover deze
doelstelling. In hoeverre verwacht de regering dat de vijf genoemde regelingen
ook daadwerkelijk in een goede samenhang aan de Europese verwachtingen voldoen?
Betekenen de vijf verschillende methoden niet juist een belemmering voor een
helder zicht op de regels met betrekking tot duurzame elektriciteit?Acht de regering de voor Nederland gegeven indicatieve streefcijfers haalbaar
onder de huidige regelingen?2.2. Artikel 6Windenergie blijft een belangrijke nationale bron van duurzame elektriciteit.
Het huidige beleid is gericht op de ontwikkeling van windenergie. In de praktijk
blijft de groei van met windmolens geproduceerde elektriciteit nogal achter.
Deze gang van zaken baart de leden van de CDA-fractie nogal zorgen. Met belangstelling
hebben zij dan ook kennis genomen van het lopende MDW-project dat is gericht
op het wegnemen van knelpunten. Deze leden willen graag worden geïnformeerd
over de stand van zaken met betrekking tot dit project. Wanneer
worden de eerste concrete stappen gezet voor het oplossen van de gesignaleerde
knelpunten? Aan welke oplossingsrichtingen wordt gedacht?In de memorie van toelichting wordt onder meer aangegeven dat windenergie
in de exclusieve economische zone zal worden gestimuleerd door het toegankelijk
maken van «sommige» financiële instrumenten. Welke instrumenten
worden respectievelijk wel en niet toegankelijk gemaakt? Welke criteria worden
bij de beoordeling hiervan gehanteerd? Wat is overigens naar de beste inschatting
van de regering het potentieel aan windenergie dat in de exclusieve economische
zone redelijkerwijs nog kan worden ontwikkeld? Welke potentie bieden andere
duurzame opwektechnieken, zoals de opwekking van energie met golven en getijdencentrales,
zo vragen de leden van de CDA-fractie.De leden van de Partij van de Arbeid vinden het een gemiste kans dat in
Artikel 6 dat gaat over het wegnemen van belemmeringen voor verhoging van
de productie van duurzame elektriciteit ook niet wordt opgenomen: het weghalen
van ruimtelijke ordeningsbarrières. Wellicht moet dit in andere wetgeving
zijn beslag vinden. Maar het is duidelijk dat het huidige ruimtelijke ordeningsbeleid
op land en op zee verbeterd moet worden. Dit is vooral nodig om vooruit te
lopen op de komst van golf- en getijdensystemen, grootschalige zonne- of waterstofsystemen
en besparingsmaatregelen in de bouw. De leden van de PvdA-fractie vinden dat
er ruim baan moet komen voor duurzame energie.De leden van de GroenLinks-fractie zijn benieuwd wanneer de MDW-verkenning
naar de vereenvoudiging van de procedures voor windprojecten naar de kamer
komt. Ook wil zij graag weten wat de stand van zaken is met betrekking tot
de uitvoering van de motie Vendrik c.s. over windenergie op zee (28 600
XIII, nr. 31). Wat is de stand van zaken met betrekking tot het onderzoek
naar de mogelijkheid van windlocaties op terreinen van de overheid, zoals
genoemd in de memorie van toelichting?De belangrijkste problemen in het vergroten van het aanbod van duurzame
energie ligt volgens de memorie van toelichting in de sfeer van de ruimtelijke
ordening, alsmede in de sfeer van de investeringszekerheid. Komt naar de mening
van de regering de aanleg van grootschalige windmolenparken in aanmerking
voor de inzet van de Rijksprojectenprocedure, zo vragen de leden van de ChristenUnie-fractie.2.3. Artikel 72.3.1. Aansluiting en aansluitkostenNaast administratieve knelpunten lijken er ook problemen te bestaan op
het punt van de aansluiting van nieuwe of grotere windturbines op de door
netbeheerders beheerde elektriciteitsnetten, zo merken de leden van de CDA-fractie
op. Een van de gevolgen van de liberalisering van de energiesector lijkt te
zijn dat netbeheerders terughoudender worden in het doen van investeringen
in netuitbreidingen. Pas wanneer er in de optiek van de netbeheerders de zekerheid
bestaat dat op een nieuw aan te leggen net voldoende afnemers zullen worden
aangesloten en derhalve genoeg inkomsten zullen worden gegenereerd voor een
rendabele exploitatie van het betreffende deel van het net, zo lijkt de praktijk
thans te zijn, zullen netbeheerders tot uitbreiding van hun netten overgaan.
Deze gang van zaken, die wijst op een toenemende economische oriëntatie
van de netbeheerders, heeft als bezwaar dat daarmee de situatie kan ontstaan
dat netbeheerders lang wachten met het uitbreiden van een net met als gevolg
dat nieuwe verzoeken tot aansluitingen of extra transportcapaciteit niet of
slechts op lange termijn kunnen worden gehonoreerd. Met name producenten
van windenergie lijken nogal eens met deze problematiek te worden geconfronteerd.
Is de regering bekend met situaties waarbij de netbeheerder gevraagde aansluitingen
en/of verzoeken om transportcapaciteit weigert bij gebreke van voldoende netcapaciteit?
Zo ja, om wat voor gevallen gaat het? Hoe denkt de regering deze problematiek
op te lossen en in de toekomst te voorkomen? Kan de regering de netbeheerders,
indien nodig, dwingen tot netuitbreidingen? Een uitgebreide reactie van de
regering wordt op prijs gesteld.De terughoudendheid van netbeheerders tot netuitbreidingen over te gaan
kan resulteren in een tekort aan transportcapaciteit. Artikel 7, eerste lid,
van de richtlijn biedt de mogelijkheid in de nationale regelgeving te bepalen
dat (schaarse) transportcapaciteit bij voorrang wordt toegewezen aan producenten
van duurzame elektriciteit. Hoe staat de regering tegenover het opnemen van
regels inhoudende dat bij een schaarste aan beschikbare transportcapaciteit
duurzaam geproduceerde elektriciteit bij voorrang wordt getransporteerd?In de memorie van toelichting wordt onder meer uitgebreid ingegaan op
de toerekening van kosten verband houdende met netverzwaringen en diepe aansluitkosten.
Op grond van de huidige wetgeving worden de kosten van deze netaanpassingen
via de transporttarieven verhaald bij alle afnemers. Artikel 7, derde lid,
van de richtlijn biedt de mogelijkheid te kiezen voor een systeem waarbij
de kosten van netverzwaringen en andere netaanpassingen ten laste komen van
de netbeheerders. In de memorie van toelichting wordt weliswaar gesteld dat
voor dit systeem niet wordt gekozen en dat het huidige systeem van verrekening
van deze kosten via de transporttarieven prevaleert, maar uit de toelichting
wordt niet duidelijk op grond van welke overwegingen deze keuze voor het huidige
systeem wordt ingegeven. Waarom wordt niet gekozen voor een methodiek waarbij
de netbeheerders de lasten van netaanpassingen moeten dragen, zo vragen de
leden van de CDA-fractie. Zijn er landen die wel voor deze optie hebben gekozen?
Zo ja, welke landen zijn diten op basis van welke overwegingen?In de Elektriciteitswet 1998 is opgenomen dat aansluittaken zijn voorbehouden
aan netbeheerders en particuliere netbeheerders. De regering wijst er in de
memorie van toelichting op dat de Elektriciteitswet 1998 het een netbeheerder
toestaat aansluittaken uit te besteden aan een derde. Naar de mening van de
leden van de CDA-fractie is deze opvatting niet correct. Aan de netbeheerders
zijn in artikel 16, eerste lid 1, van de Elektriciteitswet een aantal taken
opgedragen die zij moeten uitvoeren. Een van deze op netbeheerders rustende
taken, verwezen wordt naar artikel 16, eerste lid, onderdeel e van de Elektriciteitswet,
is het aansluiten van derden op het door hun beheerde net. Uit artikel 16,
derde lid, van de Elektriciteitswet blijkt, dat het verrichten van deze aansluittaken
een exclusieve taak is van de netbeheerder, waarop slechts voor particuliere
netbeheerders een uitzondering is gemaakt. Een aantal werkzaamheden ter uitvoering
van de in artikel 16, eerste lid, van de Elektriciteitswet genoemde taken
mag de netbeheerder evenwel onder volledig behoud van zijn verantwoordelijkheid,
zo blijkt uit artikel 16, vijfde lid, van de Elektriciteitswet, uitbesteden
aan derden. Artikel 16, vijfde lid, van de Elektriciteitswet bevat een limitatieve
opsomming van taken die een netbeheerder mag uitbesteden. In dit artikel wordt
het verrichten van aansluittaken, opgenomen in artikel 16, eerste lid 1 onderdeel
e van de Elektriciteitswet, evenwel niet genoemd. Hieruit moet dan toch de
conclusie volgen dat de huidige Elektriciteitswet 1998 niet toestaat dat een
netbeheerder aansluittaken uitbesteed aan derden. Graag een reactie van de
regering hierop. Moeten de leden van de CDA-fractie evenwel begrijpen uit de opmerking
van de regering dat zij het wenselijk acht de wet zodanig aan te passen dat
aansluittaken door de netbeheerders wel kunnen worden uitbesteed ex artikel
16, vijfde lid van de Elektriciteitswet? Zo ja, op grond van welke overwegingen?
In dit verband wijzen deze leden graag op de mogelijkheid die artikel 7 van
de richtlijn biedt om afnemers, zoals producenten van duurzame elektriciteit,
de bevoegdheid te geven zelf opdracht te laten geven de (feitelijke) aansluitwerkzaamheden
op basis van een openbare aanbestedingsprocedure te laten verrichten. De hieruit
voortvloeiende marktwerking kan resulteren in lagere kosten voor een aansluiting
op een net. Aangezien veel klachten uit de sector betrekking hebben op de
hoge kosten van aansluitingen kan de optie van een openbare aanbesteding een
belangrijke bijdrage leveren aan het oplossen van deze problemen. De leden
van de CDA-fractie staan dan ook positief tegenover het opnemen van de mogelijkheid
van een openbare aanbesteding van aansluitingen door de afnemer in de wet.
Is de regering bereid de Elektriciteitswet 1998 zodanig aan te passen dat
afnemers de mogelijkheid krijgen de aansluitwerkzaamheden op basis van een
openbare aanbesteding te laten verrichten?De leden van de PvdA-fractie vragen hoe de «verantwoordelijkheid
voor de aansluiting» zich verhoudt tot de verschillende energie-infrastructuur
instrumenten (EPL, BAEI, OEI). Waarom is daar geen melding van gemaakt? Met
een goede energie-infrastructuur wordt al een belangrijke stap gemaakt richting
duurzame energie.De regering stelt dat het mogelijk is voor iedere categorie afnemers een
standaardaansluiting te definiëren op basis van het door de afnemers
gewenste aansluitvermogen en het daarbij behorende spanningsniveau aan de
netzijde van de aansluiting. Vanwege het feit dat binnen een afnemerscategorie
iedereen onder gelijke voorwaarden recht op toegang tot het net heeft is er
een reden voor het verlenen van voorrang. De leden van de VVD-fractie zijn
echter benieuwd of een dergelijk systeem wel zou kunnen gelden tussen afnemerscategorieën?Waarom is geen gebruik gemaakt van de mogelijkheid op grond van artikel
7, derde lid, van de richtlijn om de aansluitkosten van duurzame energie-installaties
geheel of gedeeltelijk ten laste te leggen van de transmissie- en distributienetbeheerders?
Dit zou betekenen dat deze kosten maatschappelijke kosten worden, die via
de transporttarieven over alle aansluitingen worden verrekend. Is de regering
met de leden van de GroenLinks-fractie van mening dat vanuit het publieke
belang van hernieuwbare energie een dergelijke geheel of gedeeltelijke kwijtschelding
van de aansluitkosten voor hernieuwbare energiebronnen te rechtvaardigen is?
Is bekend welke lidstaten dit onderdeel van de Europese richtlijn wel zullen
implementeren in nationale wetgeving?2.3.2. Artikel 7 overigDe leden van de CDA-fractie maken zich ernstig zorgen over de negatieve
gevolgen die het systeem van programmaverantwoordelijkheid heeft voor producenten
van duurzaam opgewekte elektriciteit. Duurzaam opgewekte elektriciteit wordt
veelal opgewekt met behulp van zogeheten niet-regelbare energiebronnen, zoals
windenergie, zonne-energie en energie opgewekt uit golven. Het systeem van
programmaverantwoordelijkheid bepaalt dat iedere producent vooraf voor een
bepaalde periode moet opgeven hoeveel elektriciteit hij zal invoeden op het
net. Bij afwijking van de daadwerkelijk op het net ingevoede elektriciteit
ten opzichte van de vooraf opgegeven (geschatte) hoeveelheid elektriciteit
volgt een zogeheten boete voor onbalans. Aangezien een belangrijk deel van
de duurzaam opgewekte elektriciteit wordt opgewekt met niet-regelbare
bronnen zullen producenten worden geconfronteerd met hoge boetes voor onbalans.
Het huidige systeem van programmaverantwoordelijkheid werkt daarmee belemmerend
voor de productie van duurzaam opgewekte elektriciteit. Een mogelijke oplossing
voor dit probleem zou kunnen zijn dat producenten die elektriciteit produceren
met behulp van niet-regelbare bronnen worden afgerekend op basis van een vooraf
bepaald «productieprofiel» in plaats van per dag in te dienen
programma's. Hiertoe zou naar het oordeel van de leden van de CDA-fractie
wel de Elektriciteitswet moeten worden gewijzigd. Is de regering hiertoe bereid?De directeur van de Dte heeft in het kader van de evaluatie Tarievencode
voorgesteld voor kleine zelfopwekkers (kleinverbruikers) een nultarief voor
systeemdiensten in te voeren. Deze leden ondersteunen deze gedachte. Enerzijds
beperkt dit de administratieve lasten, anderzijds stimuleert het kleinverbruikers
zelf kleine opweksystemen, zoals zonnecellen, te plaatsen. Is de regering
bereid de suggestie van een nultarief voor systeemdiensten voor kleinverbruikers
over te nemen?De leden van de VVD-fractie vragen wat er wordt bedoeld met de bepaalde
gevallen waarin producenten van duurzame energie kostenvoordelen kunnen genieten.
In welke gevallen geldt dat? Kunnen alle producenten daarvan genieten? Hoe
groot zijn deze kostenvoordelen? Worden derhalve alle duurzame energie producenten
bevoordeeld, conform het tweede deel van artikel 7, zesde lid van de richtlijn?
Als dit zo is acht de regering dit wenselijk voor een correcte marktverhouding?De leden van de GroenLinks-fractie vragen hoe er voor gezorgd wordt dat
er geen benadeling is van duurzame bronnen in perifere gebieden zie artikel
7, zesde lid, tweede deel van de richtlijn. Dit wordt in de memorie van toelichting
nu erg eng uitgelegd als: geen nadeel ten opzichte van producenten van niet-duurzame
energie-installaties die zijn aangesloten op hetzelfde net. Bij windlocaties
op zee, in kustgebieden of andere afgelegen windrijke locaties kan het zo
zijn dat hier geen andere aansluitingen zijn zodat een vergelijking hiermee
niet mogelijk is. Moet artikel 7, zesde lid van de richtlijn niet zo geïnterpreteerd
worden dat er geen benadeling is ten opzichte van niet-perifere locaties?
Zo nee, waarom niet?In de memorie van toelichting staat dat producenten die duurzame energie
opwekken «in bepaalde gevallen kostenvoordelen kunnen genieten».
Op wat voor kostenvoordelen wordt hier gedoeld, zo vragen de leden van de
GroenLinks-fractie. Op welke termijn zal onderzocht worden hoe groot de werkelijk
uitgespaarde netkosten van aansluiting van duurzame energiebronnen op het
laagspanningsnet zullen zijn en welke korting op de nettarieven daarom gerechtvaardigd
is? Op basis van welk onderzoek is de regering nu tot een korting van 0,1
eurocent per kWh gekomen?De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of artikel 7 van de richtlijn
ruimte biedt om via de aansluit- en transporttarieven producenten te bevoordelen
die vormen van duurzaam opgewekte elektriciteit aanbieden welke (nog) niet
in aanmerking komen voor de bestaande fiscale en subsidieregelingen. Zij denken
hierbij aan producenten van elektriciteit uit gasexpansie, of projecten waarbij
gebruik wordt gemaakt van restwarmte.Biedt artikel 7 van de richtlijn ruimte om de transporttarieven te differentiëren
naar de mate waarin producenten bij de opwekking energieverliezen weten te
voorkomen, zo vragen de leden van de ChristenUnie-fractie. 3. Richtlijnverplichtingen die door dit wetsvoorstel in
regelgeving omgezet wordenHet wetsvoorstel beoogt een passage uit de Elektriciteitswet te halen
waarin de afnameverplichting van duurzame energie staat. Dit is tegen de wens
in van de leden van de Partij van de Arbeid. Deze leden merken op dat dit
artikel van de wet weliswaar «slapend» is, maar het eruit halen
gaat te ver. Deze leden willen het artikel juist achter de hand houden in
het geval dat andere maatregelen toch blijken te falen. Dit is zeker niet
onrealistisch, omdat Nederland alleen met veel moeite de doelstelling voor
duurzame energie kan halen. Volgens hen is het ook niet nodig dit artikel
te schrappen, want de vervangende tekst kan best ergens anders staan.De leden van de VVD-fractie ondersteunen de het uitgangspunt van de regering
dat niet wordt gekozen voor een verplichte afname van duurzame energie. Zij
zouden dit als niet wenselijk en niet reëel willen typeren.Lidstaten zijn op grond van de richtlijn verplicht elkaars garanties van
oorsprong wederzijds te erkennen. Hoe gaat de controle hierop in zijn werk,
wie houdt er toezicht op dat deze uitwisseling op een betrouwbare manier plaatsvindt,
zo vragen de leden van de GroenLinks-fractie.Een van de eisen die artikel 5 stelt is dat de garantie van de oorsprong
voldoet aan de voorwaarden «objectief, transparant, en niet-discriminerend».
De regering behandelt deze eisen niet. Gezien artikel 6 van de richtlijn,
lijkt het de leden van de SGP-fractie wel van belang dat dit gebeurt. Kan
de regering aangeven op welke manier de Nederlandse wetgeving aan deze beoordelingscriteria
is getoetst?4. Verhouding met andere Nederlandse regelgevingOp welke termijn wordt bezien of de productie van duurzaam gas gestimuleerd
moet worden, zo vragen de leden van de GroenLinks-fractie.In de paragraaf over de Gaswet schrijft de regering: «Of de stimulering
van de productie van duurzaam gas noodzakelijk is en hoe die stimulering vormgegeven
zou moeten worden, wordt nog bezien.» De leden van de SGP-fractie vernemen
graag of en op welke manier er op Europees niveau aandacht is voor duurzaam
gas. Tevens horen zij graag wanneer de regering met een standpunt komt over
dit onderwerp.5. Uitvoering5.1. ImportHoewel de garanties van oorsprong een belangrijke stap zijn in de richting
van het creëren van een level playing field voor duurzame energie in
Europa, is deze situatie nog lang niet bereikt. Vooralsnog zijn de stimuleringssystemen
niet op elkaar afgestemd. Daarom willen de leden van de PvdA-fractie de regering
vragen spoedig de Nederlandse maatregelen daadwerkelijk in te zetten. Zij
doelen daarbij op de ministeriele regelingen voor de MEP, een spoedige goedkeuring
van de MEP door de eerste kamer en een spoedige publicatie van de toegezegde
extra controle eisen voor de import van duurzame energie, met het oog op inwerkingtreding
gelijktijdig met de invoering van de MEP.De regering heeft in het wetgevingsoverleg over de MEP op 17 december
2002 toegezegd dat zij voor import uit biomassastroom als aanvullende eis
willen stellen dat niet alleen transportcapaciteit op het landsgrensoverschrijdende
net is gereserveerd, maar ook dat elektriciteit daadwerkelijk
uit het land van productie naar Nederland wordt getransporteerd. Hoe staat
het met de uitwerking van deze toezegging, zo vragen de leden van de GroenLinks-fractie?
Hoe valt deze aanvullende eis te combineren met het systeem van garanties
van oorsprong?Op welke wijze wordt in het wetsvoorstel omgegaan met de mogelijkheid
dat landen na 27 oktober 2003 de bepaling van garanties van oorsprong
nog niet in hun nationale wetgeving hebben geïmplementeerd, zo vragen
de leden van de D66-fractie. Welke status heeft de geïmporteerde duurzame
elektriciteit uit deze landen na 27 oktober en wat zijn de consequenties
voor de bedrijven die momenteel elektriciteit uit die landen importeren? Zijn
er landen waarvan vermoed wordt, dat die de regelgeving niet op tijd in hun
nationale wetgeving hebben opgenomen, zo ja, welke zijn dat?De garantie van oorsprong bevat gegevens waarmee wordt aangetoond dat
een bepaalde hoeveelheid duurzame elektriciteit is opgewekt. Met het oog op
de nationale streefcijfers voor duurzame elektriciteit vragen de leden van
de ChristenUnie-fractie op welke wijze kan worden gemonitord wat de herkomst
is van de duurzame elektriciteit nu er sprake zal zijn van geharmoniseerde
Europese garanties van oorsprong. Kunnen producenten van in het buitenland
opgewekte duurzame elektriciteit een garantie van oorsprong in Nederland behalve
verhandelen ook aanvragen?5.2. Uitvoering overigAls het gaat om garanties van oorsprong, waarom staat er niets in het
wetsvoorstel over de garantie dat het om nieuwe installaties moet gaan? Is
er een bepaald jaartal dat van toepassing is om in aanmerking te komen voor
groencertificaten? Komen «oude» installaties in aanmerking voor
groencertificaten, zo vragen de leden van de PvdA-fractie. Artikel 77 (of 77c)
zegt daar niets over.De leden van de VVD-fractie spreken hun zorg uit over de procedure waarbij
de netbeheerder vaststelt of de installatie geschikt is voor duurzame energie.
Een groeiend marktaandeel zorgt ongetwijfeld voor toenemende administratieve
lasten. Graag een reactie van de regering hieromtrent.Is het juist te veronderstellen dat de eis die wordt gesteld in artikel
5, derde lid van de richtlijn (n.l. dat garanties van oorsprong in het geval
van waterkracht ook het vermogen moeten aangeven) wordt uitgewerkt per ministeriële
regeling conform artikel 77c, onderdeel b? Zo niet, waar in het wetsvoorstel
wordt dit wel geregeld, zo vragen de leden van de GreonLinks-fractie. Waarom
worden voor niet-zuivere biomassa en waterkracht, hoewel zij geen aanspraak
kunnen maken op fiscale voordelen, nog wel groencertificaten afgegeven? Waartoe
dienen deze groencertificaten?Niet-zuivere biomassa komt op dit moment niet voor groencertificaten in
aanmerking; komt niet-zuivere biomassa straks wel voor garanties van oorsprong
in aanmerking? Zo ja, hoe kan straks met het systeem van garanties van oorsprong
de niet-zuivere biomassa worden onderscheiden van zuivere biomassa (bijvoorbeeld
om daar verschillende subsidiebedragen per kilowattuur aan te kunnen verbinden)?
Is het mogelijk met de garanties van oorsprong verschillende soorten biomassa
te onderscheiden, bijvoorbeeld dierlijk en plantaardig, vuil en schoon etc?
Zo ja, hoe? In de memorie van toelichting wordt opgemerkt dat bij implementatie van
de richtlijn geen bijkomende eisen meer aan garanties van oorsprong gesteld
kunnen worden om de betrouwbaarheid van meetgegevens en productiewijze te
waarborgen. Om wat voor bijkomende eisen zou het kunnen gaan?Welke kosten zijn verbonden aan het elektronisch systeem voor het uitgeven
en innemen van garanties van oorsprong en hoe worden deze gedekt, zo vragen
de leden van de ChristenUnie-fractie. Aan welke lange termijn investeringen
die de garantiebeheerinstantie moet doen moet worden gedacht? Valt het functioneren
van de garantiebeheerinstantie rechtstreeks onder de verantwoordelijkheid
van de minister van Economische Zaken, zo vragen de leden van de ChristenUnie-fractie.
Op welke wijze is er in voorzien dat de Kamer controle kan uitoefenen op het
toezicht dat de minister uitoefent op de garantiebeheersinstantie, zo vragen
zij. Deze leden vragen of de minister de Kamer zal informeren over het reilen
en zeilen van het systeem, bijvoorbeeld aan de hand van het jaarlijkse verslag
dat de garantiebeheerinstantie hem toestuurt.Hoe wordt gewaarborgd dat de meetgegevens over de hoeveelheid duurzaam
geproduceerde elektriciteit betrouwbaar zijn, zo vragen de leden van de ChristenUnie.
Waarom wordt deze taak losgekoppeld van de netbeheerder i.c. de garantiebeheersinstantie,
zo vragen zij.Voorts vragen zij hoe vaak het in de praktijk is voorgekomen dat de netbeheerder
de installatie van een producent die groencertificaten aanvroeg daadwerkelijk
ging bekijken. In welke gevallen bestaat hiertoe aanleiding, zo vragen zij.Uit de door de regering gegeven toelichting over certificaten van oorsprong
en groencertificaten wordt het de leden van de SGP-fractie niet geheel duidelijk
hoe de verhouding tussen deze begrippen is. Zijn beide begrippen onderling
volledig uitwisselbaar? Komt de net ingevoerde term groencertificaten door
dit wetsvoorstel weer te vervallen? Hoe verhoudt dit zich tot overweging 11
bij de richtlijn dat een duidelijk onderscheid gemaakt moet worden tussen
garanties van oorsprong en verhandelbare groene stroomcertificaten?II ArtikelenArtikel I, onderdeel AIn artikel 1, eerste lid, onderdeel x wordt gesproken over invoeding op
«het net». Begrijpen de leden van de CDA-fractie het goed dat
met de term «het net» wordt bedoeld een net beheert door een netbeheerder
oftewel een openbaar net? Zo ja, van waar deze beperking tot openbare netten?
Waarom komt duurzaam opgewekte elektriciteit die wordt ingevoed op een particulier
net als bedoeld in artikel 15 eerste en tweede lid niet in aanmerking voor
de verlening van garanties van oorsprong?Artikel I, onderdeel BArtikel 7, vierde lid, van de richtlijn spreekt over een «volledige
en gedetailleerde raming van de kosten van de aansluiting». Teneinde
elk misverstand te voorkomen achten de leden van de CDA-fractie het wenselijk
dat uit artikel 23 Elektriciteitswet expliciet blijkt dat de netbeheerders
een volledige en gedetailleerde opgave van kosten van de aansluitwerkzaamheden
moet geven aan de afnemer. De regering wordt daarom verzocht in de voorgestelde
laatste volzin van artikel 23, eerste lid 1 van de Elektriciteitswet expliciet
tot uitdrukking te brengen dat de aldaar bedoelde «opgave» een
volledige en gedetailleerde opgave van de uit te voeren werkzaamheden moet
zijn. Artikel I, onderdeel FArtikel 73In artikel 73, tweede lid, wordt gesproken over «distributeurs».
De Elektriciteitswet 1998 hanteert doorgaans de term «leverancier».
Is bewust gekozen voor een afwijkende terminologie, zo vragen de leden van
de CDA-fractie. Indien dit niet het geval is, wordt de regering verzocht de
term «distributeurs» te vervangen door «leveranciers».
Waarom wordt overigens in dit artikel slechts gesproken over producenten en
distributeurs. Ook handelaren kunnen immers belangen hebben die zich niet
goed verdragen met de gewenste onafhankelijkheid van de in dit artikel bedoelde
instantie.Producenten moeten aanvragen voor garanties van oorsprong indienen bij
de door de minister krachtens artikel 73 Elektriciteitswet aangewezen garantiebeheersinstantie.
Dit impliceert dat de aanwijzing van een bepaalde instelling als garantiebeheersinstantie
officieel bekend moet worden gemaakt. Publicatie van het aanwijzingsbesluit
in de Staatscourant lijkt daartoe de aangewezen weg. De regering wordt verzocht
in artikel 73 een dergelijke bekendmakingplicht op te nemen.Artikel 74Artikel 74 van de Elektriciteitswet bepaalt dat een garantie van oorsprong
bij uitsluiting aantoont dat een bepaalde hoeveelheid elektriciteit duurzaam
is opgewekt. Tegenbewijs, zo bevestigt ook de memorie van toelichting, is
niet toegelaten. Dit roept de vraag op hoe om te gaan met op de garantie van
oorsprong vermelde foute gegevens? Hoe te handelen, indien een garantie van
oorsprong een totaal van slechts 100 kWh duurzaam opgewekte elektriciteit
vermeld, terwijl op basis van de door een netbeheerder geverifieerde meterstanden
kan worden vastgesteld dat in werkelijkheid niet 100 kWh maar 1000 kWh elektriciteit
duurzaam is opgewekt. Het komt de leden van de CDA-fractie zinvol voor het
genoemde artikel aan te vullen met een bepaling waarin is opgenomen een regeling
op grond waarvan eventuele fouten in afgegeven garanties van oorsprong kunnen
worden hersteld.Artikel 76Het bepaalde in artikel 76, eerste lid, onderdeel b van de Elektriciteitswet
wekt de indruk dat de aangewezen garantiebeheersinstantie zelfstandig kan
beslissen de haar opgelegde taak, zijnde het beheren van het elektronisch
systeem voor het innemen en uitgeven van garanties van oorsprong, te beëindigen.
Naar het oordeel van de leden van de CDA-fractie is de garantiebeheersinstantie
evenwel niet bevoegd zelf te bepalen of zij de haar opgedragen taak, zijnde
het beheren van het elektronisch systeem van garanties van oorsprong, al dan
niet wenst te continueren. De uitvoering van deze taak is immers een aan de
garantiebeheersinstantie bij wet opgedragen verplichting. De garantiebeheersinstantie
is derhalve niet bij machte eenzijdig te beslissen tot beëindiging van
deze bij wet opgedragen taak. Tegen deze achtergrond bezien geven zij de regering
in overweging artikel 76, eerste lid, onderdeel b zodanig aan te passen dat
daaruit blijkt dat de garantiebeheersinstantie de minister kan verzoeken de
in artikel 73, tweede lid, van de lektriciteitswet bedoelde aanwijzing binnen
een redelijke termijn in te trekken.Artikel 77In het derde lid van artikel 77 Elektriciteitswet wordt gesproken over
een producent of zijn gemachtigde. De leden van de CDA-fractie vragen waarom in dit artikel expliciet wordt gesproken over een gemachtigde.
Is hier geen sprake van een overbodige toevoeging? Is het aanvragen van garanties
van oorsprong een persoonlijk recht van de producent dat in beginsel niet
kan worden overgedragen aan een derde?De leden van de SGP-fractie zijn van mening dat artikel 77 taalkundig
onjuist is. De term «overlegt» in het tweede en derde lid behoort
te worden gewijzigd in «legt over».Artikel 77bUit de toelichting op artikel 77b blijkt dat dit artikel een wel erg impliciete
bevoegdheid bevat tot het intrekken van garanties van oorsprong in geval van
fraude en andere vormen van misbruik van garanties van oorsprong. De leden
van de CDA-fractie achten het voorgestelde artikel onvoldoende duidelijk.
Uit het artikel blijkt niet welke persoon tot het intrekken van garanties
van oorsprong bevoegd is, op basis van welke criteria garanties van oorsprong
kunnen worden ingetrokken, alsmede welke rechtsbescherming wordt geboden.
De regering wordt dan ook dringend verzocht het voorgestelde wetsartikel te
herzien. Zij hechten er aan dat in het betreffende wetsartikel uitdrukkelijk
wordt bepaald dat de minister van economische zaken bevoegd is tot intrekking
van certificaten in het geval van fraude en andere situaties van misbruik.
Deze bevoegdheid mag evenwel worden gemandateerd aan de garantiebeheersinstantie.
In het wetsartikel moet in ieder geval worden vastgelegd dat intrekking van
garanties van oorsprong slechts geschiedt op basis van objectieve, niet-discriminerende
en bekendgemaakte criteria. Intrekking dient bij besluit plaats te vinden,
opdat daarmee rechtsbescherming bij de bestuursrechter mogelijk wordt. Het
grote financiële belang dat bij intrekking van certificaten van oorsprong
gemoeid kan zijn rechtvaardigt een dergelijke beroepsprocedure. Voorts komt
het deze leden wenselijk voor dat in het betreffende wetsartikel een aantal
indicatieve situaties (zoals fraude en het ontbreken van de vereiste gegevens)
worden aangeduid die intrekking van garanties van oorsprong rechtvaardigen.Artikel 77cArtikel 77c bevat een wettelijke grondslag voor de op te stellen ministeriële
regeling. Deze regeling bevat weliswaar een uitwerking van gedetailleerde
en technische elementen. Echter, met de uitwerking van deze gedetailleerde
en technische onderwerpen, zoals de gebruiksmogelijkheden van garanties van
oorsprong en de verhandelbaarheid, zijn voor de betrokken producenten, leveranciers,
handelaren en afnemers grote belangen gemoeid. De diversiteit van de betrokkenen
en de grote financiële belangen die gemoeid zijn met deze uitvoeringsregeling
rechtvaardigen een zorgvuldige wijze van totstandkoming van deze ministeriële
regeling. Om deze redenen hechten de leden van de CDA-fractie er sterk aan
dat in de wet wordt vastgelegd dat bedoelde uitvoeringsregeling pas tot stand
zal worden gebracht respectievelijk gewijzigd na overleg met representatieve
organisaties van netgebruikers en netbeheerders.Bij ministeriële regeling kunnen nadere regels gesteld worden voor
de wijze waarop de netbeheerder vaststelt of de installatie van de producent
geschikt is voor de opwekking van duurzame energie, op een manier die vergelijkbaar
is met het bestaande systeem bij de regeling groencertificaten. Op dit moment
komt alleen energie uit zuivere biomassa in aanmerking voor groencertificaten,
dat wil zeggen, biomassa die niet is bijgemengd met een andere brandstof of
afval. Hoe wordt bij het systeem van garanties van oorsprong gegarandeerd
dat bij niet-zuivere biomassa (dus mengstromen) alleen het biomassadeel
in aanmerking komt voor certificaten, zo vragen de leden van de GroenLinksfractie.Bij een windmolen hoef je nadat je hebt vastgesteld dat het een windmolen
is, alleen te controleren hoeveel stroom hij opwekt; hoe verloopt de controle
voor het aantal opgewekte kilowatturen bij niet-zuivere biomassa; hoe is duidelijk
hoeveel kilowatturen van het biomassadeel afkomstig zijn?Kan het zo zijn dat elke installatie waarin energie wordt opgewekt uit
verbranding, kan worden aangemerkt als een duurzame energie-installlatie,
omdat de mogelijkheid bestaat hierin biomassa te verbranden? De richtlijn
schrijft voor dat op de garanties van oorsprong de plaats van productie moet
zijn vermeld. Op welk detailniveau zal deze plaatsaanduiding worden vereist
(postcode, stad, regio etc)?Artikel I, onderdeel IIn artikel 85, eerste lid, van de Elektriciteitswet wordt verwezen naar
artikel 95c. Ten gevolge van een amendement ingediend tijdens de behandeling
van het wetsvoorstel tot bevordering van de milieukwaliteit (MEP) is bedoeld
artikel 95c gewijzigd in artikel 95d, zo merken de leden van de CDA-fractie
op.De voorzitter van de commissie,De GraveDe griffier van de commissie,Tielens-TripelsXNoot1Samenstelling: Leden: Crone (PvdA), de Grave (VVD), voorzitter, de Haan
(CDA), Remkes (VVD), Schreijer-Pierik (CDA), ondervoorzitter, Atsma (CDA),
Timmermans (PvdA), Vendrik (GL), Blok (VVD), ten Hoopen (CDA), Slob (CU),
van den Brink (LPF), Duyvendak (GL), Kortenhorst (CDA), Hessels (CDA), Gerkens
(SP), van Velzen (SP), Varela (LPF), Algra (CDA), Aptroot (VVD), Blom (PvdA),
Douma (PvdA), De Krom (VVD), Van der Laan (D66), Heemskerk (PvdA), Samsom
(PvdA) en Van Dam (PvdA).Plv. leden: Tichelaar (PvdA), van Beek (VVD), van der Hoeven (CDA), Örgü
(VVD), van Ardenne-van der Hoeven (CDA), Mastwijk (CDA), Koenders (PvdA),
Vos (GL), Van Miltenburg (VVD), de Vries (CDA), van der Vlies (SGP), Hermans
(LPF), van den Brand (GL), Verburg (CDA), Van Vroonhoven-Kok (CDA), Lazrak
(SP), de Ruiter (SP), Eerdmans (LPF), de Pater-van der Meer (CDA), Nicolaï
(VVD), Smeets (PvdA), van Heteren (PvdA), Hofstra (VVD), Giskes (D66), Tjon-A-Ten
(PvdA), Van Dijken (PvdA), Waalkens (PvdA), 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28782-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl