Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk Overig
Datum: 2016-12-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2016-2017
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 34 620
 XVII
 
 Wijziging van de begrotingsstaat van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (XVII) voor het jaar 2016 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota)
 
 
 Nr. 2
 MEMORIE VAN TOELICHTING
 
 
 
 
 A.
 ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL
 
 Wetsartikelen 1 tot en met 3
 De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2016 wijzigingen aan te brengen in:
 de departementale begrotingsstaat voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (XVII);
 De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).
 
 
 
 
 De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
 
 E.M.J.
 Ploumen
 
 
 
 
 
 
 
 
 B.
 BEGROTINGSTOELICHTING
 
 
 
 1.
 Voorstel van wet
 
 Door middel van het onderhavige wetsvoorstel wordt voorgesteld de uitgaven van de begroting 2016 van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (XVII) te verhogen met EUR 188,5 miljoen en de ontvangsten te verhogen met EUR 9,5 miljoen.
 
 
 
 2.
 Leeswijzer
 
 In de toelichting worden de wijzigingen welke zijn opgetreden in de omvang van de HGIS en de belangrijkste mutaties op de begroting van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking toegelicht. Ten slotte volgt per artikel de nieuwe stand en een toelichting op de opmerkelijke verschillen.
 Per artikel is een tabel opgenomen met de mutaties. De toelichting per beleidsartikel heeft betrekking op de kolom mutaties suppletoire begroting. Het aantal financiële instrumenten is aanzienlijk. Dat betekent dat er in sommige gevallen geen uitputtende opsomming is van de financiële instrumenten per artikelonderdeel.
 Conform de Rijksbegrotingsvoorschriften en de Comptabiliteitswet van 2001 dienen de opmerkelijke verschillen tussen de oorspronkelijke en huidige raming te worden toegelicht. Daarbij wordt vanaf 2016 gebruik gemaakt van het financiële instrument. Ook is omschreven welke ondergrens gehanteerd moet worden, waarboven een uitgavenmutatie moet worden toegelicht. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen beleidsmatige en technische mutaties. Op verplichtingenniveau worden mutaties groter dan 10% ten opzichte van de vorige stand, op artikelniveau toegelicht.
 
 
 
 3.
 Overzicht belangrijkste suppletoire uitgavenmutaties 2016
 
 Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (XVII):
 Het voorstel is om de uitgaven voor 2016 per saldo te verhogen met EUR 188,5 miljoen. De stijging wordt grotendeels veroorzaakt door een saldo van mutaties op de beleidsartikelen 1, 3, 4 en 5. Zie hieronder.
 De raming van de instroom van asielzoekers in Nederland wordt ten opzichte van de Eerste Suppletoire Begroting 2016 aangepast van 58.000 naar 32.000 voor 2016 (zie ook de brief van 8 november «Ontwikkelingen asielinstroom in relatie tot opvang en huisvesting» aan Uw Kamer). De aangepaste raming heeft gevolgen voor de toerekening aan ODA voor de eerstejaarsopvang van vluchtelingen uit DAC-landen. Deze wordt verlaagd met in totaal EUR 460 miljoen, verdeeld over 2016 (EUR 290 miljoen) en 2017 (EUR 170 miljoen). Dit bedrag blijft onderdeel uitmaken van het ODA-budget. Het wordt overgeboekt van de begroting van Veiligheid en Justitie naar de begroting voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking en wordt ingezet ten behoeve van het nog in te vullen meerjarige tekort op artikel 5.2/5.4 «nog te verdelen i.v.m. BNI en/of toerekeningen». Dit tekort is gemiddeld EUR 372 miljoen per jaar in de periode 2017 tot en met 2020.
 Verder wordt bij Najaarsnota de ODA toerekening van de kosten voor eerstejaarsopvang asiel 2015 en 2016 gecorrigeerd met EUR 31 miljoen, vanwege een administratieve narekening waarbij bleek dat te veel aan ODA is toegerekend. Het bedrag wordt overgeboekt naar de BHOS begroting en komt ten goede aan het Noodhulpfonds. Middelen van het Noodhulpfonds kunnen flexibel worden ingezet over de jaren 2014–2017. De correctie vanaf 2017 bedraagt naar verwachting EUR 17 miljoen en wordt bij Voorjaarsnota verwerkt, waarmee de totale intensivering van het Noodhulpfonds op EUR 48 miljoen komt, waarvan EUR 45 miljoen voor de Dutch Relief Alliance.
 In aanvulling op het bovenstaande vindt u hieronder een overzicht van de meest in het oog springende wijzigingen ten opzichte van de eerste suppletoire begroting 2016 van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (XVII):
 
 Bedragen x EUR 1 miljoen
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel
 
 
 
 
 
 Mutatie
 
 
 
 
 
 
 
 1.2
 
 
 Versterkte Nederlandse Handels- en Investeringspositie en economische naamsbekendheid
 
 
 – 20,6
 
 
 
 
 1.4
 
 
 Dutch Good Growth Fund
 
 
 – 34,0
 
 
 
 
 3.3
 
 
 Versterkt maatschappelijk middenveld
 
 
 – 65,3
 
 
 
 
 4.4
 
 
 Noodhulpfonds
 
 
 + 31,0
 
 
 
 
 5.2
 
 
 Overig armoedebeleid
 
 
 + 268,0
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Artikel 1
 De daling wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door een lagere liquiditeitsbehoefte bij uitvoerder RVO op diverse programma’s voor internationaal ondernemen. De bevoorschotting is neerwaarts bijgesteld. Zo is bij het programma Partners for International Business (PIB) de liquiditeitsprognose neerwaarts bijgesteld en zo ook de kasverwachting voor DTIF i.v.m. de vertraagde opstart ervan. Daarentegen wordt het budget voor RVO verhoogd met EUR 2,4 miljoen voor aanvullende deelopdrachten.
 Op artikel 1.4 is bij het Dutch Good Growth Fund in 2016 sprake van lagere uitgaven (EUR 34 miljoen). De totale vraag op het onderdeel «export financiering en verzekering» (onderdeel 3) binnen het DGGF valt in 2016 lager uit. In latere jaren wordt het budget voor DGGF verhoogd waardoor de totale meerjarige omvang van DGGF gelijk blijft.
 Artikel 3
 Bij Maatschappelijk middenveld is het budget met EUR 65 miljoen verlaagd. Dit wordt met name veroorzaakt doordat de raming voor de eindafrekening MFS-II te hoog is gebleken en door de latere start van het Voice Programma en het Accountability Fund.
 Artikel 4
 In het kader van de toerekening aan ODA van de eerstejaarskosten van de opvang van asielzoekers is een aantal correcties doorgevoerd. Het hiermee gemoeide bedrag voor 2016 is vastgesteld op EUR 31 miljoen en wordt toegevoegd aan de BHOS begroting. Dit bedrag van EUR 31 miljoen komt ten goede aan het Noodhulpfonds op artikel 4.4.
 Artikel 5
 De uitgaven op dit artikel nemen toe met EUR 272 miljoen. Het budget is verhoogd vanwege de nieuwe raming van toerekening aan ODA van de eerstejaarsopvangkosten asielzoekers in 2016. De raming van de instroom is t.o.v. de eerste Suppletoire Begroting 2016 aangepast van 58.000 naar 32.000 in 2016.
 
 
 
 4.
 Toelichting per beleidsartikel
 
 Beleidsartikel 1
 
 Beleidsartikel 1 Duurzame handel en investeringen Bedragen in EUR 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2016
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2016
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting 2016
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting 2016
 
 
 
 
 
 
 
 (1)
 
 
 (2)
 
 
 (3)
 
 
 (4)=(2+3)
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 
 325.230
 
 
 
 
 362.137
 
 
 
 
 115.893
 
 
 
 
 478.030
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven totaal
 
 
 
 
 
 582.187
 
 
 
 
 514.429
 
 
 
 
 – 45.601
 
 
 
 
 468.828
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 
 
 
 99%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.1
 
 
 
 
 Versterkt internationaal handelssysteem, met aandacht voor Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen
 
 
 
 
 15.695
 
 
 
 
 15.645
 
 
 
 
 – 814
 
 
 
 
 14.831
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsondersteuning internationaal ondernemen
 
 
 2.719
 
 
 2.719
 
 
 1.117
 
 
 3.836
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Contributies internationaal ondernemen
 
 
 5.670
 
 
 5.670
 
 
 330
 
 
 6.000
 
 
 
 
 
 
 Maatschappelijk verantwoord ondernemen
 
 
 7.306
 
 
 7.256
 
 
 – 2.261
 
 
 4.995
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.2
 
 
 
 
 Versterkte Nederlandse Handels- en Investeringspositie en economische naamsbekendheid
 
 
 
 
 70.599
 
 
 
 
 83.679
 
 
 
 
 – 20.625
 
 
 
 
 63.054
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Starters International Business (SIB)/ Programma Strategische Beurzen
 
 
 5.940
 
 
 5.940
 
 
 0
 
 
 5.940
 
 
 
 
 
 
 Partners for International Business (PIB)
 
 
 11.732
 
 
 11.732
 
 
 – 4.000
 
 
 7.732
 
 
 
 
 
 
 Financieringsfaciliteit/Demontratieprojecten, haalbaarheidsstudies en investeringsstudies (DHI)
 
 
 15.000
 
 
 10.000
 
 
 – 4.525
 
 
 5.475
 
 
 
 
 
 
 Package4growth non-ODA
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Overig Programmatische Aanpak
 
 
 2.500
 
 
 1.780
 
 
 0
 
 
 1.780
 
 
 
 
 
 
 PSO/2g@there
 
 
 2.500
 
 
 2.500
 
 
 0
 
 
 2.500
 
 
 
 
 
 
 Dutch Trade and Investment Fund (DTIF)
 
 
 0
 
 
 18.800
 
 
 – 13.800
 
 
 5.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leningen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Finance for International Business (FIB)
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 – 700
 
 
 300
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan agentschappen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Rijksdienst voor Ondernemend Nederland
 
 
 26.000
 
 
 26.000
 
 
 2.400
 
 
 28.400
 
 
 
 
 
 
 Versterking economische functie (NBSO’s via RVO)
 
 
 5.927
 
 
 5.927
 
 
 0
 
 
 5.927
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.3
 
 
 
 
 Versterkte private sector en een verbeterd investeringsklimaat in ontwikkelingslanden
 
 
 
 
 345.893
 
 
 
 
 295.605
 
 
 
 
 9.838
 
 
 
 
 305.443
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Transitiefaciliteit
 
 
 500
 
 
 2.050
 
 
 – 375
 
 
 1.675
 
 
 
 
 
 
 Marktontwikkeling in het kader van private sector development
 
 
 53.890
 
 
 67.890
 
 
 – 7.148
 
 
 60.742
 
 
 
 
 
 
 Wet en regelgeving
 
 
 9.070
 
 
 7.000
 
 
 – 3.000
 
 
 4.000
 
 
 
 
 
 
 Financiele sectorontwikkeling
 
 
 27.961
 
 
 24.100
 
 
 – 4.100
 
 
 20.000
 
 
 
 
 
 
 Versterking privaat ondernemerschap
 
 
 67.284
 
 
 46.910
 
 
 12.590
 
 
 59.500
 
 
 
 
 
 
 Infrastructuurontwikkeling
 
 
 94.803
 
 
 50.000
 
 
 12.863
 
 
 62.863
 
 
 
 
 
 
 Samenwerking bedrijfsleven en PPP’s
 
 
 7.400
 
 
 8.700
 
 
 6.500
 
 
 15.200
 
 
 
 
 
 
 Versterking privaat ondernemerschap non-ODA
 
 
 6.382
 
 
 4.625
 
 
 – 2.265
 
 
 2.360
 
 
 
 
 
 
 Technische assistentie DGGF
 
 
 11.900
 
 
 11.900
 
 
 – 5.390
 
 
 6.510
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan agentschappen
 
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 Rijksdienst voor Ondernemend Nederland
 
 
 35.000
 
 
 42.355
 
 
 0
 
 
 42.355
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 International Labour Organization
 
 
 5.217
 
 
 5.217
 
 
 504
 
 
 5.721
 
 
 
 
 
 
 Partnershipprogramma ILO
 
 
 5.000
 
 
 5.500
 
 
 0
 
 
 5.500
 
 
 
 
 
 
 International Finance Corporation
 
 
 2.628
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Landenprogramma’s ondernemingsklimaat
 
 
 13.700
 
 
 14.200
 
 
 520
 
 
 14.720
 
 
 
 
 
 
 Bedrijfsmatige technische bijstand
 
 
 1.709
 
 
 1.709
 
 
 0
 
 
 1.709
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.4
 
 
 
 
 Dutch Good Growth Fund: intensivering van ontwikkelingsrelevante investeringen in en handel met ontwikkelingslanden door het Nederlandse en het lokale bedrijfsleven, met de focus op het MKB en bij uitzondering en onder condities grootbedrijf
 
 
 
 
 150.000
 
 
 
 
 119.500
 
 
 
 
 – 34.000
 
 
 
 
 85.500
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies/Leningen/Garanties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 programma’s Dutch Good Growth Fund
 
 
 150.000
 
 
 119.500
 
 
 – 34 000
 
 
 85.500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 
 
 23.463
 
 
 
 
 93.032
 
 
 
 
 500
 
 
 
 
 93.532
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.10
 
 
 
 
 Ontvangsten duurzame handel en investeringen
 
 
 
 
 
 23.463
 
 
 
 
 92.532
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 92.532
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.40
 
 
 
 
 Ontvangsten DGGF
 
 
 
 
 
 
 500
 
 
 
 
 500
 
 
 
 
 1.000
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 Op het verplichtingenbudget is er een stijging te zien van EUR 115 miljoen. Dit hangt met name samen met programma’s in het kader van Private Sector Development (PSD). Zo is het budget verhoogd ten behoeve van nieuwe meerjarige verplichtingen voor PUM (Programma Uitvoering Managers van het VNO-NCW) en het Vakbond Medefinanciering Programma (VMP) ter versterking van het privaat ondernemerschap. Verder is er een nieuwe verplichting aangegaan met Solidaridad van EUR 44 miljoen voor de periode 2016–2020.
 Uitgaven
 Artikel 1.2
 De daling wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door een lagere liquiditeitsbehoefte bij uitvoerder RVO op diverse programma’s voor internationaal ondernemen. De bevoorschotting is neerwaarts bijgesteld. Zo is bij het programma Partners for International Business (PIB) de liquiditeitsprognose neerwaarts bijgesteld en zo ook de kasverwachting voor DTIF i.v.m. de vertraagde opstart ervan. Daarentegen wordt het budget voor RVO verhoogd met EUR 2,4 miljoen voor aanvullende deelopdrachten.
 Artikel 1.3
 De per saldo stijging van EUR 9 miljoen op dit subartikel hangt samen met aanpassingen in het kasritme van de onderliggende programma’s. Op de deelthema’s «financiële sector ontwikkeling» en «versterking privaat ondernemerschap» is er sprake van een verlaging en op de deelthema’s «marktontwikkeling», «samenwerking met het bedrijfsleven» en «infrastructuurontwikkeling» van een verhoging.
 Artikel 1.4
 Bij het DGGF is sprake van een verlaging van EUR 34 miljoen. De totale vraag op het onderdeel «export financiering en verzekering» (onderdeel 3) binnen het DGGF valt in 2016 lager uit. In latere jaren wordt het budget voor DGGF verhoogd waardoor de totale meerjarige omvang van DGGF gelijk blijft.
 Beleidsartikel 2
 
 Beleidsartikel 2 Duurzame ontwikkeling, voedselzekerheid en water Bedragen in EUR 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2016
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2016
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting 2016
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting 2016
 
 
 
 
 
 
 
 (1)
 
 
 (2)
 
 
 (3)
 
 
 (4)=(2+3)
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 
 430.533
 
 
 
 
 736.239
 
 
 
 
 45.620
 
 
 
 
 781.859
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven totaal
 
 
 
 
 
 623.820
 
 
 
 
 643.256
 
 
 
 
 – 1.532
 
 
 
 
 641.724
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 
 
 
 100%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.1
 
 
 
 
 Toename van voedselzekerheid
 
 
 
 
 328.795
 
 
 
 
 337.295
 
 
 
 
 – 568
 
 
 
 
 336.727
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Internationaal onderwijsprogramma
 
 
 32.700
 
 
 2.700
 
 
 – 2.700
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Duurzame voedselproductie
 
 
 73.500
 
 
 3.500
 
 
 – 3.500
 
 
 
 
 
 
 
 Marktontwikkeling in het kader van voedselzekerheid
 
 
 40.656
 
 
 1.500
 
 
 – 1.500
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Voeding
 
 
 17.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen (inter) nationale organisaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Partnerschapsprogramma FAO
 
 
 2.500
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 versterking ruraal ondernemersklimaat
 
 
 20.596
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Landenprogramma’s voedselzekerheid
 
 
 141.843
 
 
 140.343
 
 
 9.242
 
 
 149.585
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realiseren ecologisch houdbare voedselsystemen
 
 
 0
 
 
 34.700
 
 
 – 9.700
 
 
 25.000
 
 
 
 
 
 
 Bevorderen inclusieve en duurzame groei in de agrarische sector
 
 
 0
 
 
 103.423
 
 
 – 25.171
 
 
 78.252
 
 
 
 
 
 
 Kennis en capaciteitsopbouw t.b.v. voedselzekerheid
 
 
 0
 
 
 34.129
 
 
 31.761
 
 
 65.890
 
 
 
 
 
 
 Uitbannen huidige honger en voeding
 
 
 0
 
 
 17.000
 
 
 1.000
 
 
 18.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.2
 
 
 
 
 Verbeterd waterbeheer, drinkwater en sanitatie
 
 
 
 
 181.657
 
 
 
 
 188.782
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 188.782
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Integraal waterbeheer
 
 
 26.623
 
 
 31.623
 
 
 0
 
 
 31 623
 
 
 
 
 
 
 Drinkwater en sanitatie
 
 
 37.110
 
 
 42.110
 
 
 2.830
 
 
 44.940
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen (inter) nationale organisaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Wereldbank
 
 
 5.000
 
 
 5.000
 
 
 0
 
 
 5.000
 
 
 
 
 
 
 Landenprogramma’s integraal waterbeheer
 
 
 61.233
 
 
 63.399
 
 
 – 2.830
 
 
 60.569
 
 
 
 
 
 
 Landenprogramma’s drinkwater en sanitatie
 
 
 51.691
 
 
 46.650
 
 
 0
 
 
 46.650
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.3
 
 
 
 
 Duurzaam gebruik natuurlijke hulpbronnen, tegengaan van klimaatverandering en vergrote weerbaarheid van de bevolking tegen onafwendbare klimaatverandering
 
 
 
 
 113.368
 
 
 
 
 117.179
 
 
 
 
 – 964
 
 
 
 
 116.215
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Hernieuwbare energie
 
 
 30.000
 
 
 29.400
 
 
 0
 
 
 29.400
 
 
 
 
 
 
 Duurzaam gebruik natuurlijke hulpbronnen en klimaat algemeen
 
 
 39.744
 
 
 41.564
 
 
 – 2.100
 
 
 39.464
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen (inter) nationale organisaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Klimaat: algemene vrijwillige en verplichte bijdragen
 
 
 14.240
 
 
 14.416
 
 
 – 176
 
 
 14.240
 
 
 
 
 
 
 GEF
 
 
 20.000
 
 
 20.750
 
 
 0
 
 
 20.750
 
 
 
 
 
 
 UNEP
 
 
 5.142
 
 
 5.142
 
 
 0
 
 
 5.142
 
 
 
 
 
 
 Landenprogramma’s klimaatbeleid
 
 
 3.885
 
 
 5.550
 
 
 – 528
 
 
 5.022
 
 
 
 
 
 
 Landenprogramma’s milieubeleid; biodiversiteit en bossen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Landenprogramma’s klimaat, energie en milieutechnologie
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Contributie IZA/IZT
 
 
 357
 
 
 357
 
 
 – 31
 
 
 326
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 Om de beleidsdoelstellingen te realiseren op het speerpunt «drinkwater en sanitatie» is het verplichtingenbudget verhoogd ten behoeve van diverse waterprojecten. Het betreft hierbij onder meer nieuwe bijdrage aan WASH Alliance (Water, Sanitation and Hygiene) en WSSC UNOPS (Water Supply and Sanitation Collaborative Council).
 Uitgaven
 Geen toelichting.
 
 Beleidsartikel 3
 
 Beleidsartikel 3 Sociale vooruitgang Bedragen in EUR 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2016
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2016
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting 2016
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting 2016
 
 
 
 
 
 
 
 (1)
 
 
 (2)
 
 
 (3)
 
 
 (4)=(2+3)
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 
 580.209
 
 
 
 
 950.714
 
 
 
 
 27.881
 
 
 
 
 978.595
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven totaal
 
 
 
 
 
 855.642
 
 
 
 
 854.286
 
 
 
 
 – 51.116
 
 
 
 
 803.170
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 
 
 
 100%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3.1
 
 
 
 
 Seksuele en reproductieve gezondheid en rechten voor iedereen en een halt aan de verspreiding van HIV/aids
 
 
 
 
 421.784
 
 
 
 
 421.784
 
 
 
 
 157
 
 
 
 
 421.941
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Centrale programma’s SRGR & HIV/aids
 
 
 158.864
 
 
 166.739
 
 
 4.100
 
 
 170.839
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 UNICEF
 
 
 12.000
 
 
 12.000
 
 
 0
 
 
 12.000
 
 
 
 
 
 
 UNAIDS
 
 
 20.000
 
 
 20.000
 
 
 0
 
 
 20.000
 
 
 
 
 
 
 SRGR; Strategische Alliantie Internationale NGO’s
 
 
 1.500
 
 
 1.875
 
 
 0
 
 
 1.875
 
 
 
 
 
 
 Global Fund to Fight Aids, Malaria and Tuberculosis
 
 
 54.000
 
 
 54.000
 
 
 0
 
 
 54.000
 
 
 
 
 
 
 UNFPA
 
 
 60.000
 
 
 65.000
 
 
 – 1.000
 
 
 64.000
 
 
 
 
 
 
 WHO-PAHO
 
 
 6.713
 
 
 6.713
 
 
 0
 
 
 6.713
 
 
 
 
 
 
 Partnershipprogramma WHO
 
 
 11.683
 
 
 11.683
 
 
 0
 
 
 11.683
 
 
 
 
 
 
 Landenprogramma’s SRGR & HIV/aids
 
 
 97.024
 
 
 83.774
 
 
 – 2.943
 
 
 80.831
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3.2
 
 
 
 
 Gelijke rechten en kansen voor vrouwen
 
 
 
 
 46.417
 
 
 
 
 46.339
 
 
 
 
 12.584
 
 
 
 
 58.923
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vrouwenrechten en gendergelijkheid
 
 
 31.939
 
 
 32.358
 
 
 12.550
 
 
 44.908
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 UNWOMEN
 
 
 9.000
 
 
 9.000
 
 
 0
 
 
 9.000
 
 
 
 
 
 
 Landenprogramma’s gelijke rechten en kansen voor vrouwen
 
 
 5.478
 
 
 4.981
 
 
 34
 
 
 5.015
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3.3
 
 
 
 
 Versterkt maatschappelijk middenveld
 
 
 
 
 335.282
 
 
 
 
 335.476
 
 
 
 
 – 65.286
 
 
 
 
 270.190
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vakbondsmedefinancieringsprogramma
 
 
 4.000
 
 
 3.678
 
 
 0
 
 
 3 678
 
 
 
 
 
 
 SNV programma
 
 
 7.000
 
 
 7.000
 
 
 – 7.000
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Versterking maatschappelijk middenveld
 
 
 323.000
 
 
 323.000
 
 
 – 58.286
 
 
 264.714
 
 
 
 
 
 
 Twinningsfaciliteit Suriname
 
 
 1.282
 
 
 1.798
 
 
 0
 
 
 1.798
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3.4
 
 
 
 
 Toename van het aantal goed opgeleide professionals, versterking van hoger- en beroepsonderwijsinstellingen en het bevorderen van beleidsrelevant onderzoek 
 
 
 
 
 52.159
 
 
 
 
 50.687
 
 
 
 
 1.429
 
 
 
 
 52.116
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Onderzoekprogramma’s
 
 
 4.000
 
 
 3.000
 
 
 138
 
 
 3.138
 
 
 
 
 
 
 Onderwijsprogramma’s
 
 
 0
 
 
 121
 
 
 960
 
 
 1.081
 
 
 
 
 
 
 Internationale hoger onderwijsprogramma’s
 
 
 45.459
 
 
 45.459
 
 
 0
 
 
 45.459
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Landenprogramma’s hoger onderwijs
 
 
 2.000
 
 
 1.150
 
 
 0
 
 
 1.150
 
 
 
 
 
 
 Landenprogramma’s onderwijs algemeen
 
 
 700
 
 
 957
 
 
 331
 
 
 1.288
 
 
 
 
 
 
 Internationale onderwijsinstituten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 Artikel 3.2
 Het budget voor gender wordt verhoogd als gevolg van de uitvoering van de motie Van Laar / Van Veldhoven (Kamerstuk 33 625, nr. 207), die verzoekt om gendergelijkheid te prioriteren in het Nederlands ontwikkelingsbeleid. Hierbij wordt blijvend ingezet op de versterking van Zuidelijke vrouwenorganisaties. De budgetverhoging stond aanvankelijk voor 2017 geraamd.
 Artikel 3.3
 Bij Maatschappelijk middenveld is het budget met EUR 65 miljoen verlaagd. Dit wordt met name veroorzaakt doordat de raming voor de eindafrekening MFS-II te hoog is gebleken en door de latere start van het Voice Programma en het Accountability Fund.
 Beleidsartikel 4
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2016
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2016
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting 2016
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting 2016
 
 
 
 
 
 
 
 (1)
 
 
 (2)
 
 
 (3)
 
 
 (4)=(2+3)
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 
 556.709
 
 
 
 
 931.877
 
 
 
 
 88.855
 
 
 
 
 1.020.732
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven totaal
 
 
 
 
 
 557.571
 
 
 
 
 894.080
 
 
 
 
 19.048
 
 
 
 
 913.128
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 
 
 
 100%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4.1
 
 
 
 
 Humanitaire hulp
 
 
 
 
 
 218.017
 
 
 
 
 243.092
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 243.092
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 UNHCR
 
 
 42.000
 
 
 42.000
 
 
 0
 
 
 42.000
 
 
 
 
 
 
 Wereldvoedselprogramma
 
 
 36.000
 
 
 36.000
 
 
 0
 
 
 36.000
 
 
 
 
 
 
 UNRWA
 
 
 13.000
 
 
 13.000
 
 
 0
 
 
 13.000
 
 
 
 
 
 
 Noodhulpprogramma’s
 
 
 127.017
 
 
 147.092
 
 
 3.908
 
 
 151.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4.3
 
 
 
 
 Rechtstaatontwikkeling, wederopbouw, vredesopbouw, versterkte legitimiteit van democratische structuren en tegengaan van corruptie
 
 
 
 
 189.554
 
 
 
 
 450.988
 
 
 
 
 – 11.952
 
 
 
 
 439.036
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 landenprogramma’s legitieme en capabele overheid
 
 
 1.085
 
 
 1.272
 
 
 – 115
 
 
 1.157
 
 
 
 
 
 
 Landenprogramma’s functionerende rechtsorde
 
 
 98.394
 
 
 71.726
 
 
 9.363
 
 
 81.089
 
 
 
 
 
 
 Midden Amerika programma
 
 
 3.760
 
 
 3.760
 
 
 – 3.735
 
 
 25
 
 
 
 
 
 
 Landenprogramma’s inclusieve en politieke processen; vredesdialoog en confilictpreventie
 
 
 6.800
 
 
 3.500
 
 
 500
 
 
 4.000
 
 
 
 
 
 
 functionerende rechtsorde
 
 
 10.000
 
 
 10.000
 
 
 0
 
 
 10.000
 
 
 
 
 
 
 Inclusieve politieke processen: vredesdialoog en conflictpreventie
 
 
 34.645
 
 
 34.645
 
 
 0
 
 
 34.645
 
 
 
 
 
 
 Vredesdividend: werkgelegenheid en basisvoorzieningen
 
 
 46.585
 
 
 46.585
 
 
 – 18.000
 
 
 28.585
 
 
 
 
 
 
 Legitieme en capabele overheid
 
 
 19.275
 
 
 19.275
 
 
 35
 
 
 19.310
 
 
 
 
 
 
 Opvang in de regio
 
 
 0
 
 
 259.900
 
 
 0
 
 
 259.900
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4.4
 
 
 
 
 Noodhulpfonds
 
 
 
 
 150.000
 
 
 
 
 200.000
 
 
 
 
 31.000
 
 
 
 
 231.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen (inter)nationale organisaties
 
 
 
 Noodhulpfonds
 
 
 150.000
 
 
 200.000
 
 
 31.000
 
 
 231.000
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 De verhoging op verplichtingen van EUR 57,8 miljoen hangt met name samen met de Addressing Root Causes Fund tender (ARC) voor de periode 2016–2021. Deze tender wordt aangegaan om de hoofdoorzaken van o.a. gewapende conflicten en instabiliteit aan te pakken in landen als Libanon en Sudan.
 Uitgaven
 Artikel 4.3
 De verlaging met EUR 18 miljoen bij het deelbudget «Vredesdividend: werkgelegenheid en basisvoorzieningen» betreft een overheveling aan de ambassade in Kabul ten behoeve van het Afghanistan Reconstruction Trust Fund. Binnen het onderdeel «landenprogramma functionerende rechtsorde» wordt vervolgens, vanwege vertraging in de lopende programma’s en het niet tijdig starten van nieuwe activiteiten, op een aantal posten vanwege de politieke- en veiligheidssituatie de raming met EUR 9 miljoen verlaagd.
 Artikel 4.4
 Verder wordt bij Najaarsnota de ODA toerekening van de kosten voor eerstejaarsopvang van asielzoekers in 2015 en 2016 gecorrigeerd met EUR 31 miljoen, vanwege een administratieve narekening waarbij bleek dat te veel aan ODA is toegerekend. Het bedrag wordt overgeboekt naar de BHOS begroting en komt ten goede aan het Noodhulpfonds op artikel 4.4.
 Beleidsartikel 5
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2016
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2016
 
 
 Mutaties 2e suppletoire begroting 2016
 
 
 Stand 2e suppletoire begroting 2016
 
 
 
 
 
 
 (1)
 
 
 (2)
 
 
 (3)
 
 
 (4)=(2+3)
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 
 176.071
 
 
 
 
 199.859
 
 
 
 
 147.862
 
 
 
 
 347.721
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven totaal
 
 
 
 
 
 67.686
 
 
 
 
 68.855
 
 
 
 
 267.723
 
 
 
 
 336.578
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 
 95%
 
 
 
 
 
 37%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.1
 
 
 
 
 Versterkte multilaterale betrokkenheid
 
 
 
 
 151.852
 
 
 
 
 154.480
 
 
 
 
 – 315
 
 
 
 
 154.165
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 UNDP
 
 
 28.000
 
 
 28.000
 
 
 0
 
 
 28.000
 
 
 
 
 
 
 UNICEF
 
 
 24.000
 
 
 24.000
 
 
 0
 
 
 24.000
 
 
 
 
 
 
 UNIDO
 
 
 1.950
 
 
 1.950
 
 
 – 315
 
 
 1.635
 
 
 
 
 
 
 Middelenaanvullingen fondsen bij regionale ontwikkelingsbanken
 
 
 75.828
 
 
 75.828
 
 
 0
 
 
 75.828
 
 
 
 
 
 
 Kapitaalaanvullingen bij regionale ontwikkelingsbanken
 
 
 6.301
 
 
 6.528
 
 
 0
 
 
 6.528
 
 
 
 
 
 
 Speciale multilaterale activiteiten
 
 
 6.773
 
 
 9.174
 
 
 0
 
 
 9.174
 
 
 
 
 
 
 Assistent-deskundigen programma
 
 
 9.000
 
 
 9.000
 
 
 0
 
 
 9.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.2
 
 
 
 
 Overig armoedebeleid
 
 
 
 
 
 – 93.166
 
 
 
 
 – 100.625
 
 
 
 
 268.038
 
 
 
 
 167.413
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kleine activiteiten posten en cultuur en ontwikkeling
 
 
 10.776
 
 
 10.776
 
 
 – 2.859
 
 
 7.917
 
 
 
 
 
 
 Voorlichting op het terrein van ontwikkelingssamenwerking
 
 
 4.250
 
 
 4.250
 
 
 – 39
 
 
 4.211
 
 
 
 
 
 
 Schuldverlichting
 
 
 50.940
 
 
 50.311
 
 
 – 1.000
 
 
 49.311
 
 
 
 
 
 
 Unesco
 
 
 4.400
 
 
 4.804
 
 
 – 693
 
 
 4.111
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 nog te verdelen i.v.m. wijzigingen BNP en/of toerekeningen
 
 
 
 – 163.532
 
 
 – 170.766
 
 
 272.629
 
 
 101.863
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.3
 
 
 
 
 Bijdrage aan migratie en ontwikkeling
 
 
 
 
 
 9.000
 
 
 
 
 15.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 15.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Migratie en ontwikkeling
 
 
 3.100
 
 
 3.100
 
 
 0
 
 
 3.100
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Diversen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Migratie en ontwikkeling
 
 
 5.900
 
 
 11.900
 
 
 0
 
 
 11.900
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 
 164.737
 
 
 
 
 164.737
 
 
 
 
 9.000
 
 
 
 
 173.737
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.20
 
 
 
 
 Ontvangsten en restituties met betrekking tot leningen
 
 
 
 
 
 43.561
 
 
 
 
 43.561
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 43.561
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.21
 
 
 
 
 Ontvangsten OS
 
 
 
 
 
 121.176
 
 
 
 
 121.176
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 121.176
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.22
 
 
 
 
 Koersverschillen OS
 
 
 
 
 
 pm
 
 
 
 
 pm
 
 
 
 
 9.000
 
 
 
 
 9.000
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 De verhoging van het budget wordt voornamelijk ingezet ten behoeve van nieuwe middelenaanvullingen voor multilaterale banken en fondsen. Het betreft hier de African Development Bank (AfDB) en de Asian Development Bank (AsDB).
 Uitgaven
 Artikel 5.2
 De uitgaven op dit artikel nemen per saldo toe met EUR 268 miljoen. Dit is met name het gevolg van de aanpassing van de instroomraming van eerstejaarsopvang van asielzoekers in 2016. De raming van de instroom is t.o.v. de eerste Suppletoire Begroting 2016 aangepast van 58.000 naar 32.000. De aangepaste raming heeft gevolgen voor de toerekening aan ODA voor de eerstejaarsopvang van vluchtelingen uit DAC-landen. Deze wordt verlaagd met in totaal EUR 460 miljoen, verdeeld over 2016 (EUR 290 miljoen) en 2017 (EUR 170 miljoen). Dit bedrag blijft onderdeel uitmaken van het ODA-budget. Het wordt overgeboekt van de begroting van Veiligheid en Justitie naar de begroting voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking en wordt ingezet ten behoeve van het nog in te vullen meerjarige tekort op artikel 5.2/5.4 «nog te verdelen i.v.m. BNI en/of toerekeningen». Dit tekort is gemiddeld EUR 372 miljoen per jaar in de periode 2017 tot en met 2020.
 Ontvangsten
 De koerswinst over 2016 op de BHOS-begroting is geraamd op EUR 9 miljoen. Dit wordt veroorzaakt doordat het ministerie werkt met een vooraf vastgestelde wisselkoers ten opzichte van buitenlandse valuta (de zgn. corporate rate). Deze koers wordt met de presentatie van de begroting vastgesteld en voor het hele jaar gehanteerd. Omdat bij betalingen in buitenlandse valuta gedurende jaar een verschil ontstaat als gevolg van de werkelijk geldende koers, ontstaat een saldo. Voor 2016 wordt rekening gehouden met EUR 9 miljoen.