Wet Justitie-subsidies; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24040, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

12-09-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

24040 nr. 5

05-09-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamALGEMEEN 1. Strekking en reikwijdte2. De Wet Justitie-subsidies en de bijzondere wetten3. CriminaliteitspreventieARTIKELEN Artikel 2Artikel 6Artikel 7Artikel 8Artikel 9Artikel 11Artikel 13Artikel 14Artikel 15Artikel 16Artikel 17Artikel 18Artikel 24Artikelen 25 tot en met 31Artikel 32Artikel 39Artikel 41Artikel 45Artikel 49Artikel 52 Wet op de rechtsbijstandArtikel 53 Particuliere inrichtingen voor verpleging van
ter beschikking gestelden AlgemeenArtikel 54 Wet Centraal Orgaan opvang asielzoekers AlgemeenArtikel 4 wet COAArtikel 17a Wet COAArtikel 18 Wet COAOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24040Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 42 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 040Regels inzake de verstrekking van subsidies door de Minister van Justitie
alsmede wijziging van enige wetten in verband met de subsidietitel in de derde
tranche van de Algemene wet bestuursrecht (Wet Justitie-subsidies)nr. 5NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 5 september 1995Met genoegen hebben wij kennis genomen van het feit dat het wetsvoorstel
in het algemeen instemming heeft ontmoet. Van de in het verslag opgenomen
vragen en opmerkingen hebben wij met belangstelling kennis genomen. In het
onderstaande wordt daarop ingegaan. ALGEMEEN 1. Strekking en reikwijdteDe leden van de PvdA-fractie hebben gevraagd hoever de overige ministeries
gevorderd zijn met het vereiste van een wettelijke grondslag voor subsidieverstrekking
en welk tijdschema wat dat betreft voorligt. Wij verwijzen hiervoor naar het
antwoord in de Nota naar aanleiding van het verslag inzake de derde tranche
Awb op vraag 4.2. Deze nota is op 20 juni jl. aan uw Kamer gezonden (Kamerstukken
II 1994/95, 23 700, nr. 5). Hiermee is tevens de vraag van de leden van
de fractie van het CDA beantwoord wanneer zij deze nota kunnen verwachten.De leden van de VVD-fractie merken op dat pas uit hoofdstuk 2 en volgende
duidelijk wordt op welke subsidies de wet van toepassing is. Zij vragen zich
af waarom niet is gekozen voor de systematiek om in artikel 2 aan te geven
dat het hier alleen de subsidies betreft inzake slachtofferhulp, criminaliteitspreventie
en onderzoeksprojecten alsmede wijziging van de hieraan gerelateerde wetgeving
(zoals vermeld in hoofdstuk 6). Wij hebben gemeend dat nu het hier om onderling
sterk uiteenlopende subsidies gaat, een opzet waarbij de subsidies zoveel
mogelijk per beleidsterrein in een afzonderlijk hoofdstuk worden gegroepeerd,
het meest overzichtelijk is. Daarnaast bevat de wet een apart hoofdstuk met
procedurele bepalingen voor een «restcategorie» van subsidies
die niet op een wettelijk voorschrift berusten (bijv. incidentele subsidies).
Ondanks de verscheidenheid in subsidies, zijn in hoofdstuk 1 niettemin enkele
bepalingen opgenomen die voor alle hier aan de orde zijnde subsidies gelden.
Dit is in het huidige artikel 2 onder woorden gebracht. De in hoofdstuk 6
genoemde wetten staan op zichzelf los van deze opzet. Hierin worden wijzigingen
voorgesteld van bestaande (subsidie)wetten. Deze leden vroegen voorts waar de vormvereisten (bijvoorbeeld uiterste
datum van indiening en bescheiden) worden vastgesteld waaraan de subsidie-aanvraag
moet voldoen. Zij verwezen daarbij o.a. naar artikel 25, dat een aanvraagtermijn
regelt voor projectsubsidies op de terreinen slachtofferhulp en criminaliteitspreventie.
Waar nodig zijn – in aanvulling op afdeling 4.1.1 van de Awb die handelt
over de aanvraag om een beschikking en op afdeling 4.2.8 van de Awb die een
betrekkelijk uitgewerkte regeling bevat voor per boekjaar verstrekte subsidies
aan rechtspersonen – de vormvereisten voor het indienen van een subsidie-aanvraag
in de wet zelf neergelegd (artikelen 25, 26, 37, 42, 43 en 50). Slechts op
een enkel punt is een nadere invulling bij ministeriële regeling voorzien.
Het betreft de bij een onderzoekssubsidie aan het onderzoeksplan en de begroting
te stellen eisen (artikel 43, derde lid). 2. De Wet Justitie-subsidies en de bijzondere wettenDe leden van de PvdA-fractie vroegen in hoeverre het voornemen bestaat
om naast de subsidieverstrekking aan de justitiële jeugdinrichtingen
en de (gezins)voogdij-instellingen alsmede de reclassering, andere subsidies
ten laste van hoofdstuk VI van de rijksbegroting een eigen wettelijke grondslag
te geven. Zoals in de toelichting op het wetsvoorstel is aangegeven, is het
uitgangspunt bij deze wet geweest dat hierin alleen zijn ondergebracht subsidies
op terreinen die niet anderszins een wettelijke regeling kennen. In het laatste
geval heeft het onze voorkeur – met het oog op de samenhang op het desbetreffende
terrein – om de subsidiegrondslag in de bijzondere wet op te nemen.
Om die reden zullen de door de leden van de PvdA-fractie genoemde subsidies
hun eigen wettelijke grondslag behouden dan wel krijgen, en is ook in de toekomst
mogelijk dat subsidiegrondslagen in (nieuwe) bijzondere wetten worden opgenomen. 3. CriminaliteitspreventieDe leden van de CDA-fractie hebben gevraagd op welke wijze de subsidiëring
van criminaliteitspreventie door de Minister van Justitie en de subsidiëring
van activiteiten in het kader van het «integraal veiligheidsbeleid»
door de Minister van Binnenlandse Zaken gecoördineerd worden, bij voorbeeld
ten aanzien van situationele preventie. De afspraken tussen de Ministers van
Binnenlandse Zaken en Justitie zoals neergelegd in de brief van 17 oktober
1994 (Kamerstukken II 1994/95, 23 900 VII en VI, nr.7) over de verdeling
van aandachtsvelden hebben tot gevolg dat eventuele subsidiëring van
activiteiten op het gebied van situationele preventie plaatsvindt door het
Ministerie van Binnenlandse Zaken. Denkbaar is dat activiteiten verschillende
elementen bevatten, waarvan een deel tot het taakgebied van Justitie gerekend
moet worden en een deel tot het taakgebied van Binnenlandse Zaken. In die
gevallen zal sprake zijn van gezamenlijk optrekken van beide departementen.
Concreet betekent dat, dat gekeken zal worden of het mogelijk is tot gezamenlijke
subsidiëring over te gaan. Hiertoe heeft geregeld afstemmingsoverleg
plaats. ARTIKELEN Artikel 2De leden van de PvdA-fractie zouden graag geïnformeerd willen worden
welke recente verstrekte subsidies (bij voorbeeld over het laatste jaar) onder
artikel 2 sub b vallen, dat wil zeggen niet op een wettelijk voorschrift berusten.
De leden van de CDA-fractie hebben gevraagd om een overzicht van
de thans in de begroting vermelde subsidies waarop de toelichting doelt.De door de PvdA-fractie bedoelde subsidies, die niet op een wettelijk
voorschrift zijn gebaseerd, kunnen worden onderscheiden in structurele subsidies
(hoofdzakelijk aan rechtspersonen) en incidentele subsidies. De CDA-fractie
doelt op de eerstgenoemde categorie. Voor deze structurele subsidies geldt
dat zij, mits de subsidie-ontvanger en het bedrag waarop de subsidie ten hoogste
kan worden vastgesteld in de begroting worden vermeld, geen afzonderlijke
wettelijke basis behoeven. Enkele voorbeelden hiervan zijn de subsidies aan
het Nederlands Juristen Comité voor de Mensenrechten, de Stichting
Studiecentrum rechtspleging en het Landelijk bureau racismebestrijding. Voor
zover deze subsidies een jaarlijks financieel beslag van f 1 mln te boven
gaan, zijn zij in de zgn. subsidiebijlage – bijlage 7 bij de Justitiebegroting –
vermeld. De subsidiebijlage bij de begroting over 1995 vermeldt zeven structurele
subsidies aan rechtspersonen tot een subsidiebedrag van ten hoogste f 13,2
mln in 1995. Enkele kleinere structurele subsidies aan instellingen of organisatie
worden onder de begrotingsartikelen 0103, 0403 en 0603 verantwoord; bezien
wordt nog in welke gevallen bij deze kleinere structurele subsidies een nadere
aanduiding van de subsidie-ontvanger in de toelichting op zijn plaats is.
Van de incidenteel verstrekte, niet op een wettelijk voorschrift gebaseerde
subsidies wordt – momenteel – geen centraal overzicht bijgehouden.
Bij invoering van de derde tranche van de Algemene wet bestuursrecht zal dit
eveneens een punt van aandacht zijn, in verband met de jaarlijkse verslagleggingsplicht
van artikel 4.2.1.3, vierde lid, terzake van deze subsidies.Voor de goede orde zij nog vermeld dat het onderhavige wetsvoorstel voor
vier subsidies die thans nog zonder wettelijke basis tot een bedrag van ten
hoogste f 95,6 mln in 1995 worden verstrekt, een wettelijke basis schept
(criminaliteitspreventie, slachtofferhulp, onderzoek en TBS-inrichtingen). Artikel 6De leden van de VVD-fractie hebben opgemerkt dat in artikel 6 onder g
wordt gesproken over «de verbetering van de maatschappelijke positie
van het slachtoffer» en in de memorie van toelichting over «een
verbetering van de positie van het slachtoffer». Zij vroegen welke positie
nu wordt bedoeld en op welke wijze dit begrip operationeel wordt gemaakt.
Voorts hebben zij gevraagd of dit voor alle slachtoffers geldt en waar de
begrenzing in de hulp ingevolge artikel 6, onderdeel g, ligt. Terecht is door
deze leden op een discrepantie gewezen tussen de tekst van artikel 6, onderdeel
g, en de tekst hierover in de memorie van toelichting. De tekst van de wet
zal worden aangepast aangezien met slachtofferhulp niet wordt beoogd de maatschappelijke
positie van slachtoffers te verbeteren. Bovendien heeft dit onderdeel, evenals
onderdeel f, geen betrekking op individuele slachtoffers maar op de positie
van het slachtoffer in het algemeen, bijv. in het strafrecht. Om dit te verduidelijken
zal het artikel iets anders geredigeerd worden. De begrenzing in de hulp ingevolge
onderdeel g is op voorhand moeilijk aan te geven. De schaarse financiële
middelen vormen uiteraard een praktische begrenzing. Artikel 7De leden van de VVD-fractie hebben gevraagd of er geen hiërarchisch
verband bestaat tussen de coördinerende rechtspersoon en de regionale
en lokale instellingen en of deze laatstgenoemde instellingen een eigen beleid
voeren. De Landelijke Organisatie Slachtofferhulp (hierna te noemen: LOS)
kent een verenigingsstructuur. Ten behoeve van die vereniging is een coördinerend
en serviceverlenend Landelijk Bureau Slachtofferhulp opgericht.
Er is geen rechtstreeks hiërarchisch verband tussen de onderscheiden
leden en het Landelijk Bureau en het bestuur van de organisatie. Niettemin
kan door de LOS toch sturend worden opgetreden, omdat zij door middel van
afspraken met de leden eisen stelt aan de wijze waarop de gelden op basis
van artikel 16 onder de leden van de vereniging worden verdeeld en wat de
leden daarvoor minimaal moeten presteren. Binnen deze kaders kunnen de leden
een eigen beleid voeren. Via de algemene ledenvergaderingen wordt getracht
zoveel mogelijk eenheid in het gevoerde beleid van de leden te krijgen. Artikel 8De VVD-fractie vroeg hoe het begrip «exploitatielasten» in
deze wet wordt uitgelegd en of dit begrip ondubbelzinnig is. Onder exploitatielasten
wordt hier verstaan de in een boekjaar te realiseren lasten en baten op basis
van een begroting en een daarbij behorende verantwoording. Volgens ons is
hierover geen misverstand mogelijk.Voorts vroegen deze leden hoe initiële investeringen dienen te worden
bekostigd. Initiële voorzieningen moeten – waar nodig – apart
worden aangevraagd. Hiervoor worden aparte subsidies verstrekt. Bij nota van
wijziging zal in artikel 8 een aanvullende grondslag, o.a. voor deze subsidies,
worden opgenomen.Tevens vroegen zij, in verband met de egalisatiereserve, waar is vastgelegd
voor welke doeleinden deze mag worden aangewend, en of het in de bedoeling
van de wetgever ligt dat (een deel van) de egalisatiereserve voor investeringen
wordt aangewend. Op grond van artikel 4.2.8.4.5, tweede lid, Awb dient een
egalisatiereserve in ieder geval om tekorten (tussen de werkelijk gemaakte
kosten en de subsidie) op te vangen. De egalisatiereserve wordt daarmee tevens
aangewend voor het doel waarvoor de subsidie is verstrekt. Bij de door de
LOS op grond van artikel 12 ten behoeve van de landelijke vereniging aan te
houden egalisatiereserve kunnen hier in principe ook investeringen onder vallen.
Bij de door de LOS op grond van artikel 18 ten behoeve van de leden aan te
houden egalisatiereserve is dat niet het geval, omdat de subsidie ten behoeve
van de leden uitsluitend voor personeelslasten van de leden is bestemd. Een
tekort duidt daarom automatisch op personele knelpunten bij de leden, die
met behulp van de egalisatiereserve kunnen worden opgelost. Wij zijn overigens
van opvatting, dat ook al wordt de egalisatiereserve niet aangewend om tekorten
op te vangen – hetgeen in beginsel is toegestaan – de aanwending
wel steeds in overeenstemming met het doel van de subsidie moeten kunnen worden
gebracht. Artikel 9De leden van de VVD-fractie vroegen hoe het vierjaarlijkse beleidsplan
zich verhoudt tot de jaarlijkse subsidie-aanvraag. Zij stelden dat als met
het plan wordt ingestemd, het voor de hand ligt dat de subsidieverstrekking –
in principe – ook voor die periode plaatsvindt. Als elk jaar onzekerheid
bestaat over de hoogte van de subsidie, kunnen beleidsmatig nauwelijks inhoudelijke
beslissingen worden genomen, die een termijn van 1 tot 2 jaar te boven gaan,
aldus deze leden. Wij werken ten aanzien van de LOS, in aansluiting op de
begrotingscyclus van het rijk, met een systeem van jaarlijkse subsidieverstrekking.
Over de hoogte van de jaarlijkse subsidie bestaat geen onduidelijkheid. Er
wordt thans uitgegaan van een bedrag van ten hoogste f 8,5 mln. Binnen
dit kader is het toch van belang dat de subsidie-ontvanger een beleidsplan
indient waar in artikel 9 op wordt gedoeld. Dit beleidsplan geeft een visie
op de doelen en op het te voeren beleid op middellange termijn. Anders dan
de leden van de VVD-fractie menen, wordt niet de instemming van de minister
met het vierjaarlijkse beleidsplan geëist en kan een meerjarige subsidieverstrekking ook om die reden niet aan de orde zijn. Anderzijds bieden
het beleidsplan, en de gedachtenwisseling daarover, wel de gelegenheid om
de continuïteit – niet alleen in het beleid maar ook in de subsidieverstrekking –
zoveel mogelijk te waarborgen.De leden van de VVD-fractie hebben voorts gevraagd of het beleidsplan
ook de plannen van de regionale en lokale instellingen bevat. Wij kunnen in
dat verband melden dat de LOS er naar toe werkt dat in het beleidsplan ook
onderdelen worden opgenomen die een samenvatting bevatten van de plannen van
de leden. Artikel 11De leden van de VVD-fractie hebben gevraagd waarom de termijn in artikel
11 afwijkt van de termijn in artikel 27. Dat voor een verschillende beslistermijn –
dertien weken resp. zes weken – is gekozen, hangt samen met het verschil
in aard en omvang van de subsidies. Een beslissing op een verzoek om een structurele
exploitatiesubsidie vergt doorgaans een meer ingewikkelde beoordeling dan
een projectsubsidie. Artikel 13De leden van de VVD-fractie hebben opgemerkt dat met «de accountant»
de accountant van de subsidie-ontvanger wordt bedoeld. Zij vroegen waarom
niet gekozen is voor een grotere onafhankelijkheid. Wij merken op dat hier
sprake is van een misverstand. Bedoeld wordt niet een accountant die in dienst
van de subsidie-ontvanger is, maar een externe accountant in de zin van artikel
393, eerste lid, boek 2 van het Burgerlijk Wetboek. Artikel 14De leden van de VVD-fractie hebben gevraagd om nader in te gaan op het
feit dat artikel 4.2.3.6, eerste lid, Awb meer regel dan uitzondering zal
zijn, nu de beslissing ingevolge artikel 14 uiterlijk in de dertiende week
van het boekjaar zou dienen te worden genomen. Wij merken allereerst op, dat
hier vermoedelijk van een misverstand sprake is. Op grond van artikel 4.2.8.2.1
Awb jo. artikel 14 van deze wet behoort de beslissing op de aanvraag vóór
de aanvang van het nieuwe boekjaar te worden genomen. Toegegeven moet worden,
dat de begroting van Justitie ook op dat moment doorgaans nog niet pleegt
te zijn vastgesteld, zodat de subsidie steeds verleend zal worden onder de
voorwaarde dat de begrotingswetgever voldoende gelden beschikbaar stelt. Aangezien
de LOS al enkele jaren achtereen wordt gesubsidieerd, zou een eventueel beroep
op de voorwaarde op grond van de Awb slechts kunnen geschieden met inachtneming
van een redelijke termijn en met vergoeding van de geleden schade (artikel
4.2.3.6, vierde lid, Awb). In het kader van de Awb heeft de regering overigens
toegezegd dat te zijner tijd zal worden bezien of de behoefte aan het stellen
van de begrotingsvoorwaarde, in verband met de rechtsonzekerheid die het stellen
ervan meebrengt voor de subsidie-ontvanger, verder kan worden teruggedrongen. Artikel 15De leden van de VVD-fractie hebben zich afgevraagd, waarom bij de waardebepaling
van een onroerende zaak, niet is gekozen voor één beëdigd
taxateur met de mogelijkheid van contra-expertise door en op kosten van de
subsidie-ontvanger. Zij vonden het onduidelijk hoe de uiteindelijke waardebepaling
door drie deskundigen tot stand komt en welke deskundige de doorslag geeft.
Wij hebben niet gekozen voor één beëdigd taxateur
maar voor drie deskundigen om een zo groot mogelijke objectiviteit te waarborgen.
Op de advisering door de deskundigen is afdeling 3.3 van de Awb van toepassing.
Mochten zij onverhoopt niet tot overeenstemming komen, dan is sprake van een
verdeeld advies. Het opleggen van een vergoeding als in dit artikel bedoeld
komt in de praktijk overigens zelden voor. Artikel 16De leden van de VVD-fractie hebben gevraagd waarom de subsidie voor de
regionale en lokale instellingen alleen wordt verstrekt voor personeelslasten
die betrekking hebben op de coördinerende en administratieve taken van
de instellingen en waarom niet – analoog aan artikel 8 – is gekozen
voor exploitatielasten. De bij de coördinerende instelling aangesloten
regionale en lokale instellingen voor slachtofferhulp ontvangen subsidie van
Justitie die is bestemd voor personele en administratieve kosten. Deze instellingen
ontvangen naast deze subsidie ook andere gelden, bijvoorbeeld van de gemeenten,
die voor exploitatie kunnen worden ingezet. Wij hebben ervoor gekozen in ieder
geval de personele bezetting van de instellingen van overheidswege te garanderen.
Deze leden hebben voorts gevraagd of de minister een plafond kan stellen aan
de formatie-omvang en of er regels zijn of worden vastgesteld ten aanzien
van loonschalen. Aan de formatie-omvang van de (individuele) leden kan de
minister geen plafond stellen. Aangezien het subsidie-bedrag voor de leden
uitsluitend voor personele kosten kan worden aangewend, houdt dit wel een
algemeen plafond in. Ten aanzien van de loonschalen wordt de CAO-welzijn gevolgd.De leden van de GPV-fractie maakten uit de memorie van toelichting op
dat er nog het een en ander mankeert aan de wijze waarop de aangesloten instellingen
hun invloed op de subsidie-aanvraag kunnen uitoefenen. Zij vroegen om welke
lacunes het gaat en hoe deze door statutenwijziging kunnen worden ondervangen.
De in de toelichting bedoelde wijzigingen van de statuten, die een evenwichtige
aanvraag door de leden zouden moeten waarborgen, blijken inmiddels niet meer
nodig te zijn. Dit houdt verband met het binnen niet al te lange tijd wijzigen
van het huidige input-financieringssysteem in een output-financieringssysteem.Voorts hebben deze leden gevraagd of de aangesloten instellingen de gelegenheid
hebben om tegen een hun onwelgevallige subsidietoewijzing in beroep te komen,
ofdat dit recht alleen voorbehouden is aan de coördinerende rechtspersoon.
Anders dan in de memorie van toelichting is vermeld, geeft de minister niet
in de subsidiebeschikking aan de LOS aan, welke gelden voor welk aangesloten
bureau bestemd zijn. De verantwoordelijkheid voor de verdeling van de subsidiegelden
over de leden berust bij de vereniging zelf. Daarmee hangt samen dat voor
de leden geen beroepsmogelijkheid op de subsidiegever (de minister) openstaat;
zij zijn immers geen rechtstreeks belanghebbende. Op grond van een verenigingsreglement
hebben de leden van de LOS het recht tegen een hun onwelgevallige verdeling
in beroep te komen bij het bestuur van de LOS. Voorts kunnen zij in de Algemene
Leden Vergadering de voorliggende begroting of jaarrekening – na een
onderzoek door een speciale beroepscommissie – afkeuren. De mogelijkheden
van bezwaar en beroep op grond van de Awb staan voor de coördinerende
rechtspersoon zelf uiteraard wel open. Artikel 17De leden van de VVD-fractie hebben gevraagd waarom de tekst van artikel
17 (het opstellen door de LOS van een regeling voor de behandeling van klachten
inzake de bejegeging door de medewerkers van de instellingen)
niet is opgenomen in afdeling 2. In principe zou de tekst van artikel 17 opgenomen
kunnen worden in afdeling 2. Nu afdeling 3 bepalingen met betrekking tot de
verenigingsleden bevat, lijkt het uit systematische overwegingen beter het
artikel 17 daarin te plaatsen. De leden voeren immers de slachtofferopvang
uit. Voorts hebben zij gevraagd of in de klachtenregeling ook een beroepsmogelijkheid
dient te worden opgenomen en of de Nationale ombudsman in dezen ook bevoegd
is. Wij hebben niet voorgeschreven dat de klachtenregeling een beroepsmogelijkheid
dient te bevatten. De Nationale ombudsman is in dezen niet bevoegd. Daar is
onzes inziens ook geen reden toe, omdat de instellingen voor slachtofferhulp
niet als bestuursorgaan kunnen worden aangemerkt. Overigens wordt de opvang
die de bureaus slachtofferhulp bieden goed gewaardeerd, zo blijkt uit een
recent door de LOS geïniteerd onderzoek naar de tevredenheid van de «hulpvragers»
over de opvang door de bureaus.In antwoord op de vraag van de leden van de GPV-fractie waarom in het
tweede lid gekozen is voor het vereiste van instemming van de minister met
de statuten van de coördinerende rechtspersoon en niet voor een goedkeuringsvereiste,
merken wij op dat voor de term instemming is gekozen omdat hier geen sprake
is van een goedkeuring van een besluit van een bestuursorgaan in de zin van
de Algemene wet bestuursrecht (derde tranche) en het in bestuursrechtelijke
wetgeving daarom de voorkeur verdient een andere term te gebruiken. Artikel 18De leden van de GPV-fractie hebben gevraagd waarom het aanhouden van een
egalisatiereserve niet is overgelaten aan de bij de coördinerende rechtspersoon
aangesloten instellingen. Wanneer het aanhouden van een egalisatiereserve
zou worden overgelaten aan de aangesloten instellingen zelf, zou een belangrijk
doel van deze egalisatiereserve voorbijgeschoten worden. Deze reserve is juist
bedoeld om overschotten en tekorten van de verschillende instellingen te compenseren. Artikel 24De leden van de D66-fractie vonden de argumentatie die in de memorie van
toelichting voor de keuze van het in artikel 24 neergelegde verdeelsysteem
wordt gegeven niet overtuigend. Het voorbeeld van detectie-apparatuur in discotheken
kwam deze leden daarbij evenmin overtuigend over. Zij vroegen waarom in geval
van gelijkwaardige aanvragen niet is gekozen voor de mogelijkheid van een
verdeelsysteem, waarbij – indien de aard van de te subsidiëren
activiteiten zich ervoor leent – het beschikbare bedrag wordt omgeslagen
over het totaal aantal aanvragen. Het gaat hier om het specifieke probleem
dat ontstaat wanneer het subsidieplafond bereikt is en er meer aanvragen zijn
dan er geld te verdelen is. In het wetsvoorstel is gekozen om als in die situatie
gelijkwaardige aanvragen zijn ingediend het principe «wie het eerst
komt, die het eerst maalt» te hanteren. Hieraan liggen praktische overwegingen
ten grondslag. De belangrijkste daarvan is dat het vrijwel altijd zo is dat
het gehele of een groot deel van het aangevraagde bedrag gesubsidieerd moet
worden. Een gedeeltelijke subsidiring kan tot gevolg hebben dat hetgeen men
van plan was uit te voeren geen doorgang kan vinden of dat de kwaliteit (aanmerkelijk)
minder wordt. In deze gedachtengang past het voorbeeld van de in het memorie
van toelichting genoemde detectie-apparatuur: waneer er daarvoor tien aanvragen
zouden zijn, dan kan het omslaan van de nog beschikbare gelden tot gevolg
hebben dat de apparatuur nergens wordt geplaatst of apparatuur van onvoldoende
kwaliteit moet worden geïnstalleerd. Artikelen 25 tot en met 31In reactie op de vraag van de leden van de VVD-fractie naar het verschil
in termijnen bij subsidies voor slachtofferhulp, projectsubsidies en subsidies
voor onderzoek, wijzen wij erop dat de aanvraag- en beslistermijnen bij projectsubsidies
op de terreinen van slachtofferhulp en criminaliteitspreventie gelijk zijn
aan de bij onderzoeksubsidies gehanteerde termijnen (art. 25 t/m 31 resp.
art. 42 t/m 48). Alleen voor de (exploitatie)subsidies aan instellingen op
het terrein van slachtofferhulp gelden andere termijnen. Artikel 32De leden van de VVD-fractie hebben gevraagd in hoeverre de in artikel
32 gebruikte definitie van criminaliteitspreventie ondubbelzinning is. Zij
stellen dat de formulering zoals genoemd in artikel 32, onder c, in relatie
tot het gestelde in de memorie van toelichting, in de eerste plaats een verantwoordelijkheid
van het individu dan wel het bedrijfsleven (bij voorbeeld training baliepersoneel
van een bank) is, en niet primair een taak voor de overheid. Het voorkomen
van slachtofferschap achten zij op zichzelf een niet-haalbare doelstelling.
Immers, het feit dat iemand bij voorbeeld een weerbaarheidstraining heeft
gehad is toch in het algemeen onbekend bij de dader. Als de regering een ruime
interpretatie zou hanteren valt bij voorbeeld Persoonlijke Bejaardenalarmering
ook onder de subsidiemogelijkheden. Deze leden hebben de regering gevraagd
nader in te gaan op hun opmerkingen in dit verband. Het is op zichzelf een
juiste constatering, dat het voorkomen van slachtofferschap in eerste instantie
op de weg ligt van de burger zelf. Toch wordt het als een overheidstaak gezien
om belangrijke initiatieven op dit terrein financieel te ondersteunen en de
uitkomsten ervan ten algemene nutte te verspreiden. Het gaat hier derhalve
om een stimulerings- en ondersteuningsfunctie, op grond waarvan concrete activiteiten
incidenteel – en dus niet structureel – geheel of – meestal –
ten dele worden gesubsidieerd ten einde te kunnen vaststellen of en hoe ze
uitwerken, respectievelijk te bevorderen dat ze een brede verspreiding krijgen. Artikel 39Ten aanzien van de tweejaarlijkse vaststelling van beleidsregels voor
subsidiabel onderzoek, is bij de leden van de fractie van D66 de vraag gerezen,
waarom niet in de lijn van de begrotingen de termijn van één
jaar ook hier te hanteren, aangezien bij gelegenheid van de jaarlijkse begrotingsbehandeling
de beleidsprioriteiten kunnen worden bijgesteld. Wij hebben voor een tweejaarlijkse
vaststelling van beleidsregels gekozen om zowel intern als extern voor een
wat langere termijn een duidelijk kader te scheppen, waar de onderzoeksprioriteiten
liggen. Deze zogenoemde programmering van onderzoek volgt uit het meerjarig
beleidsprogramma van Justitie. In die programmering worden dan ook de thema's
neergezet die relevant zijn voor het beleid op middellange termijn. Verder
worden met name universiteiten en aan universiteiten gelieerde onderzoeksinstituten
zo in de gelegenheid gesteld bij de vaststelling van hun eigen programma rekening
te houden met onze onderzoeksvoornemens. Om die reden is gekozen voor een
tweejaarlijkse programmering. Hiermee is overigens geenszins uitgesloten gezegd
dat in het kader van de begrotingsbehandeling opkomende dwingende onderzoeksvragen
alsnog worden gesubsidieerd of aanbesteed. Het karakter van de programmering –
beleidsregels – is immers van dien aard dat afwijking in bijzondere
gevallen mogelijk is. Daarbij moet ook worden bedacht dat niet iedere onderzoeksaanvraag
die binnen de beleidsregels past en van voldoende wetenschappelijke kwaliteit
is, «automatisch» tot het verstrekken van subsidie
leidt. Op grond van artikel 41, onderdeel c, zal steeds als derde toetssteen
hebben te gelden of het onderzoek mede gelet op de (nog) beschikbare –
schaarse – financiële middelen, voldoende beleidsrelevant is. Artikel 41De leden van de GPV-fractie hebben opgemerkt dat in de toelichting bij
dit artikel, anders dan die in de artikelen 22 en 35, niet gesproken wordt
over de uitzonderingsmogelijkheid dat, ondanks het feit dat een onderzoeksvoorstel
in strikte zin niet onder de beleidsregels valt, dit toch van voldoende belang
moet worden geacht voor de verstrekking van een onderzoekssubsidie. Zij hebben
hieraan de vraag verbonden of dit uitdrukkelijk beoogd is, en zo ja waarom.
Aan het feit dat in de toelichting op artikel 41 niet gesproken wordt over
de aan beleidsregels inherente afwijkingsmogelijkheid, dient geen betekenis
te worden gehecht. Ook voor de beleidsregels terzake van subsidiabele onderzoeksactiviteiten
geldt dat de minister de bevoegdheid – en verplichting – behoudt
in bijzondere gevallen van de beleidsregels af te wijken, bijv. wanneer een
voorgesteld onderzoek van dermate groot belang zou zijn voor het beleid van
de minister, dat dit onderzoek prioriteit moet worden toegekend boven het
in de beleidsregels opgenomen onderzoek. Artikel 45De leden van de CDA-fractie hebben gevraagd hoe de ministeriële regels
inzake de publikatie van de onderzoeksresultaten zich tot de beperkingsclausule
van artikel 7, eerste lid, van de Grondwet verhouden. De door de minister
te stellen regels inzake publikatie van de onderzoeksresultaten zullen de
grenzen van artikel 7, eerste lid, van de Grondwet eerbiedigen. Zij zullen
bij voorbeeld geen beperkingen ten aanzien van de inhoud van de te publiceren
onderzoeksresultaten bevatten. Wel kan er behoefte zijn om de verspreiding
van de onderzoeksresultaten in de tijd in zekere mate te reguleren. Te denken
valt aan een bepaling op grond waarvan publikatie van onderzoeksresultaten,
anders dan onder verantwoordelijkheid van de minister, in beginsel niet is
toegestaan in de eerste drie maanden na de aanbieding van de onderzoeksresultaten
aan de minister. Artikel 49De leden van de GPV-fractie hebben om een nadere toelichting bij dit artikel
gevraagd omdat het hun niet duidelijk is in welke gevallen de minister over
een vrijstellings- of ontheffingsmogelijkheid zou moeten kunnen beschikken
en tevens waaruit het verschil tussen vrijstelling en ontheffing bestaat.
De vrijstellings- of ontheffingsmogelijkheid moet worden gezien tegen de achtergrond
van het eerste lid van dit artikel, waarin de facultatieve standaardregeling
van afdeling 4.2.8 Awb in algemene zin van toepassing wordt verklaard op de
niet op een wettelijke grondslag gebaseerde subsidies aan rechtspersonen (bijv.
de in de begroting genoemde instellingen). Niet uitgesloten is dat dit voor
bepaalde subsidies minder zinvol zou zijn. Te denken valt bijv. aan (zeer)
kleine subsidies aan grote rechtspersonen, waarbij op grond van afdeling 4.2.8
het overleggen van het financieel verslag of de jaarrekening door die rechtspersoon
verplicht zou zijn. Afdeling 4.2.8 is primair bedoeld voor subsidies aan rechtspersonen
waarbij van een in sommige opzichten tamelijk sterke betrokkenheid van het
subsidieverlenende bestuursorgaan bij die rechtspersoon sprake is. Om die
reden is naast de van toepassingverklaring van afdeling 4.2.8 tevens een vrijstellings-
of ontheffingsmogelijkheid opgenomen. Een vrijstelling van een wettelijk verbod
of gebod ziet op een categorie van gevallen (bijv. subsidies
onder een bepaald bedrag); een ontheffing op een individueel geval. Dit onderscheid
in terminologie is in overeenstemming met de Aanwijzingen voor de regelgeving
(aanwijzing 125). Artikel 52 Wet op de rechtsbijstandDe leden van de fracties van het CDA, D66 en het GPV hebben vragen gesteld
over het feit dat de subsidieverstrekking aan de raden voor de rechtsbijstand,
in afwijking van artikel 4.2.1.1, derde lid, Awb onder de subsidietitel in
de Awb is gebracht. De leden van de CDA-fractie hebben in dat verband gevraagd
naar de zin van de bepaling in artikel 4.2.1.1, derde lid, Awb dat geen subsidie
is de aanspraak op financiële middelen, verstrekt op grond van een wettelijk
voorschrift dat uitsluitend voorziet in verstrekking aan rechtspersonen die
krachtens publiekrecht zijn ingesteld, indien daarvan telkens bij bijzondere
wet wordt afgeweken. Deze leden hebben daaraan voorts de vraag verbonden of
het geen aanbeveling verdient onderscheid te maken tussen subsidiëring
aan particulieren, waarbij de overheid grondrechten in acht moet nemen, en
specifieke uitkeringen aan openbare lichamen en zelfstandige bestuursorganen
waaraan andere eisen worden gesteld. De leden van de fracties van D66 en het
GPV hebben behoefte aan een nadere uiteenzetting welke de redenen zijn die
een uitzondering op de bepaling van artikel 4.2.1.1, derde lid, rechtvaardigen.Bij Nota van wijziging inzake het wetsvoorstel derde tranche Awb is de
uitzondering van artikel 4.2.1.1, derde lid, Awb voor subsidieverstrekking
aan mede-overheden geschrapt. Mede naar aanleiding van de opmerkingen van
uw Kamer is de regering tot de conclusie gekomen dat er geen behoefte bestaat
om in het algemene subsidierecht een categorische uitzondering voor overheden
te maken. Wel is erkend dat in verband met de eigen aard van de verhouding
rijk/mede-overheden enkele aanvullende en afwijkende bepalingen noodzakelijk
zijn. Grondrechtelijke aspecten zijn onzes inziens hierbij niet aan de orde.
Kortheidshalve verwijzen wij hiervoor verder naar de beantwoording van vraag
4.12 in de Nota naar aanleiding van het verslag op de derde tranche Awb. De
consequentie van het schrappen van de uitzondering in de Awb is, dat uit de
Awb zelf reeds volgt dat de subsidietitel van toepassing is op de subsidie
aan de raden voor de rechtsbijstand en dat de uitzonderingsbepaling in de
Wet Justitie-subsidies derhalve kan vervallen. Dat bij het opstellen van dit
wetsvoorstel op dit punt in een uitzondering was voorzien komt omdat de subsidiesystematiek
zoals neergelegd in de Financieringsregeling raden voor rechtsbijstand 1994
(Stcrt. 1994, 24), in belangrijke mate overeenkomt met de subsidietitel. Artikel 53 Particuliere inrichtingen voor verpleging van
ter beschikking gestelden AlgemeenDe leden van de D66-fractie hebben de regering gevraagd of het onderscheid
in de financiering van particuliere justitiële en niet justitiële
inrichtingen op grond van historische en praktische argumenten gehandhaafd
moet blijven. De particuliere justitiële TBS-inrichtingen worden volledig
uit de begroting van Justitie gesubsidieerd en de niet-justitiële inrichtingen
uit het Algemeen Fonds Bijzondere Ziektekosten. Tevens wordt gevraagd of de
regering het wenselijk acht in de toekomst tot één financieringsregime
voor alle particuliere inrichtingen te komen.Wij zijn van opvatting dat het onderscheid tussen justitiële en niet-justitiële
TBS-inrichtingen gehandhaafd dient te blijven. Deze keuze, die opnieuw is
bevestigd in de nota «TBS, een bijzondere maatregel» (Kamerstukken
II 1993/94, nr. 22 329, p. 11 en 12, alsmede blz. 44 van de referentienota)
berust op de volgende overwegingen.De huidige grens tussen justitiële en niet-justitiële capaciteit
vloeit voort uit de samenstelling van de TBS-populatie. Anders dan in de reguliere
psychiatrische ziekenhuizen lijden de TBS-verpleegden overwegend aan een persoonlijkheidsstoornis.
Deze conclusie wordt bevestigd door het recent verschenen onderzoeksrapport
«Voorzieningen voor de behandeling en bejegening van psychisch gestoorde
delinquenten» dat op 17 mei 1995 aan uw Kamer is aangeboden. Het gegeven
dat het grootste deel van de TBS-gestelden lijdt aan persoonlijkheidsstoornissen
stelt eisen aan zowel de opzet van de behandeling, als aan het niveau van
beveiliging. Om deze te kunnen waarborgen is het van belang dat de Minister
van Justitie het voorzieningenbeleid bepaalt. Het onder één
(AWBZ-)regime brengen van alle particuliere inrichtingen heeft tot gevolg
dat het voorzieningenbeleid niet langer vanuit Justitie wordt bepaald en Justitie
niet langer het minimaal noodzakelijke beveiligingsniveau kan voorschrijven.
Dit zou ook tot een ongewenst onderscheid tussen de particuliere justitiële
inrichtingen en rijksinrichtingen leiden. Slechts voor een beperkte groep TBS-gestelden, waarbij gedacht kan worden
aan chronisch psychotici en bepaalde categorieën zwakbegaafden, weegt
het argument, dat de voor verpleging en behandeling noodzakelijke expertise
bij niet-justitiële inrichtingen breder ontwikkeld is, zwaarder. Overigens
wordt bij de subsidiëring van de particuliere justitiële inrichtingen
(en binnenkort ook de rijksinrichtingen) nadrukkelijk aansluiting gezocht
bij de voor forensisch psychiatrische klinieken geldende richtlijn van het
Centraal orgaan tarieven gezondheidszorg, waarop een aantal correcties worden
toegepast, die samenhangen met de aard van de TBS-populatie. Zo wordt de vergoeding
voor personele kosten neerwaarts aangepast, omdat in de TBS met gemiddeld
grotere groepen wordt gewerkt en die voor materiële kosten opwaarts,
vanwege de kleinere schaal (spreiding) en het instandhouden van kostbaardere
technische voorzieningen (beveiliging). Voorts wordt tegemoet gekomen aan
de kosten die samenhangen met het verlenen van vrijheden (maatschappelijke
re-integratie) door een ruimere definitie van het begrip verpleegdag. Anders
dan in de systematiek van het Centraal orgaan tarieven gezondheidszorg worden
dagen van afwezigheid bij meerdaags onbegeleid verlof namelijk tot de verpleegdagen
gerekend.Met de huidige wijze van bekostiging van de TBS-verpleging wordt derhalve
een evenwicht gezocht tussen enerzijds harmonisatie met het veld van de reguliere
geestelijke gezondheidszorg en anderzijds het recht doen aan de eigen verantwoordelijkheid
van Justitie. Artikel 54 Wet Centraal Orgaan opvang asielzoekers AlgemeenDe leden van de GPV-fractie hebben gevraagd of het niet opnemen van een
subsidieregeling voor decentrale opvang niet van een te rooskleurige toekomstverwachting
uitgaat zolang de effecten op de huisvesting van asielzoekers ten gevolge
van de wetsvoorstellen 23 930 (wijziging van de Huisvestingswet in verband
met de huisvesting van bepaalde categorieën verblijfsgerechtigden) en
23 966 (gemeentelijke zorg voor houders van een voorwaardelijke vergunning
tot verblijf) nog niet gerealiseerd zijn. Op 30 maart resp. 26 april 1995
zijn genoemde wetsvoorstellen tot wet verheven (Stb. 159 resp. 158). Beide
wetten zijn op 1 april 1995 in werking getreden, met uitzondering van hoofdstuk
3 van laatstgenoemde wet, dat op 1 juli in werking zal treden. Per 1 januari
1996 wordt de plaatsing van asielzoekers op gemeentelijke opvangplaatsen beëindigd. Artikel 4 wet COADe leden van de GPV-fractie hebben gevraagd of het verstrekken van een
uitkering door het COA aan een gemeente wel onder het subsidiebegrip in de
Awb valt, nu het om een geldstroom tussen twee publiekrechtelijke organen
gaat. Zoals eerder al is aangegeven is de uitzondering voor subsidieverstrekking
tussen overheden in de Awb inmiddels komen te vervallen. Artikel 17a Wet COADe leden van de GPV-fractie hebben te kennen gegeven dat het tweede lid
van dit artikel, waarin een rol voor de Kamer in de definitieve vaststelling
van een algemene maatregel van bestuur is vastgelegd, gemist kan worden. De
inhoud van de algemene maatregel van bestuur behoort naar de mening van deze
leden enkel tot de verantwoordelijkheid van de Minister van Justitie. Deze
leden hebben tevens geconstateerd dat het desbetreffende artikellid overeenkomt
met het tweede lid van het huidige artikel 17. Hoewel wij met deze leden van
mening zijn dat terughoudendheid bij het regelen van parlementaire betrokkenheid
bij gedelegeerde regelgeving geboden is en dientengevolge alleen in bijzondere
gevallen kan geschieden (vgl. aanwijzing 35 van de Aanwijzingen voor de regelgeving),
zien wij geen aanleiding om hierop terug te komen nu deze keuze nog recentelijk
is gemaakt. Artikel 18 Wet COAIn dit artikel is, in afwijking van artikel 4.2.8.5.2 Awb, gekozen voor
de termijn van drie maanden waarbinnen het financiële verslag van het
Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) bij de minister moet worden ingediend.
Uit de memorie van toelichting komt naar voren dat deze keuze voor drie maanden –
in plaats van zes maanden volgens de Awb – bewust is gemaakt. De leden
van de D66-fractie vragen de regering om de keuze voor een van de Awb afwijkende
termijn nader te beargumenteren. Wij merken op, dat het hier om een zelfstandig
bestuursorgaan gaat en dat in de wetgeving m.b.t. zelfstandige bestuursorganen
over het algemeen een kortere termijn wordt gesteld voor het indienen van
de jaarstukken, dan bij gesubsidieerde instellingen. Nu zelfstandige bestuursorganen
eveneens onder de subsidietitel vallen, ligt het voor de hand deze ook zoveel
mogelijk onder de werking van afdeling 4.2.8 Awb te brengen. In dat verband
bestaat het voornemen om de daarin voorkomende – dwingende – termijn
van artikel 4.2.8.5.2 in een standaardtermijn om te zetten, zodat voor zelfstandige
bestuursorganen een kortere – uiteraard zoveel mogelijk dezelfde –
termijn kan worden gekozen. We denken daarbij aan een termijn van vier maanden.
Voor de onder Justitie ressorterende zelfstandige bestuursorganen betekent
dit voor het COA (thans drie maanden) en voor de raden voor rechtsbijstand
(thans vijf maanden) een aanpassing. Het Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen
zit al op vier maanden. Bij nota van wijziging zal in artikel 18 derhalve
een termijn van vier maanden worden opgenomen.De Minister van Justitie,W. SorgdragerDe Staatssecretaris van Justitie,E. M. A. Schmitz 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24040-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl