Toekomst milieuwetgeving; Brief staatssecretaris over de toegenomen uitvoer van afvalstoffen naar Duitsland
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27664, nr. 18

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

22-10-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

27664 nr. 18

14-10-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamDe uitvoer in cijfersUitvoer voor nuttige toepassingKan uitvoer worden tegengehouden?Handhaving(Aanscherping van) reeds genomen maatregelenGelijk speelveld, overleg met afvalverwerkend bedrijfslevenOverleg met de Duitse autoriteitenSamengevatOndertekeningBIJLAGE:AANVULLENDE INFORMATIE1. Beleid en voorwaarden voor uitvoerHoeveelhedenVerwerking en afzetFinanciële aspectenVoorwaarden voor uitvoer2. HandhavingReeds uitgevoerde handhavingsactiesRapport van de VROM-Inspectie van juli 2003Rapport van de VROM-Inspectie van oktober 2003Weigeren of intrekken van uitvoerbeschikkingenAfzonderlijke verwerking van Nederlands afvalKoppeling tussen EVOA-vergunning en Wet milieubeheer vergunning3. Ambtelijk overleg met de Duitse autoriteiten4. Het overleg met het bedrijfsleven over mogelijke aanvullende
maatregelenCriteriaBouwstoffenbesluitPercentages uit Gewerbeabfallverordnung ook laten gelden
voor Nederlandse installatiesFinanciële instrumenten: MEPFinanciële instrumenten: stortbelastingAfronding overleg bedrijfslevenEigen verantwoordelijkheid bedrijfslevenPositie Nederlandse AVI's5. Conclusies en acties
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 27664, nr. 18 b1Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 27664, nr. 18 b2Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27664Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 73 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 664Toekomst milieuwetgevingnr. 18BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING
EN MILIEUBEHEERAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 14 oktober 2003Op 4 september 2003 heb ik een Algemeen Overleg gevoerd met de VC VROM
over afvalbeheer (27 664, nr. 17). Tijdens dit overleg is met name aandacht
besteed aan de toegenomen uitvoer van afvalstoffen naar Duitsland. Deze toename
heeft voor onrust gezorgd in de afvalwereld en heeft ook de nodige aandacht
in de media gekregen.Over de uitvoer heb ik al diverse brieven aan uw Kamer gestuurd en (schriftelijk)
overleg gevoerd met de VC VROM (27 664, nrs. 8, 10, 11, 14 en 16; 28 600
XI, nr. 97). Daarbij heb ik de Kamer toegezegd om te onderzoeken of de beweringen
over de misstanden in Duitsland juist zijn en welke mogelijkheden er zijn
om eventuele misstanden aan te pakken. Tijdens het Algemeen Overleg op 4 september
heb ik toegezegd om de Kamer een brief te sturen, waarin ik een totaal beeld
geef van de aspecten die te maken hebben met de uitvoer van afvalstoffen naar
Duitsland.Met de voorliggende brief voldoe ik aan de genoemde toezeggingen.Het totaalbeeld is door de complexiteit van de materie nogal omvangrijk.
Daarom beperk ik me in de brief tot de hoofdlijnen en de belangrijkste ontwikkelingen,
overlegresultaten, conclusies en acties. Ik geef aan hoe ik tegen de uitvoer
aankijk, welke mogelijkheden er zijn om de uitvoer te sturen, wat ik al heb
gedaan om te zorgen dat er geen misstanden optreden en wat ik aanvullend ga
doen.Meer informatie over de afzonderlijke onderwerpen in de brief is opgenomen
in de bijlage. Daarin worden bijvoorbeeld de diverse handhavingsacties en
de exportheffing meer in detail besproken.De uitvoer in cijfersDe discussie over de uitvoer richt zich op de restfractie uit sortering
van bouw- en sloopafval, bedrijfsafval en grof huishoudelijk afval. In 2003
wordt van deze stroom waarschijnlijk ongeveer 1,2 miljoen ton uitgevoerd.
Dat komt overeen met 2% van het totale Nederlandse afvalaanbod en
zo'n 30% van de hoeveelheid die via een kennisgevingsprocedure wordt uitgevoerd.Uitvoer voor nuttige toepassingDe eerste vraag die ik wil beantwoorden, is hoe ik tegen die uitvoer aankijk.
In mijn beleid stel ik het Europese kader centraal: afval moet nuttig worden
toegepast binnen een Europese markt. We zijn allemaal onderdeel van Europa
en wat nu gebeurt met de uitvoer voor nuttige toepassing naar Duitsland, past
in een Europese markt met open grenzen.Als de genoemde restfractie niet zou worden uitgevoerd, zou deze voor
een groot deel in Nederland moeten worden gestort. De reden daarvoor is dat
er in Nederland nog niet voldoende verwerkingsmogelijkheden zijn voor (onderdelen
van) deze restfractie.Uit de informatie die is gevoegd bij de kennisgevingen die in het kader
van de Europese Verordening Overbrenging Afvalstoffen (EVOA) worden gedaan,
blijkt dat zo'n 70 tot 80% van de uitgevoerde restfractie nuttig wordt toegepast.
Er wordt volgens deze informatie rond de 20% in Duitsland gestort. Dat is
beter dan voor een veel groter deel storten in Nederland en mede daarom wil
ik de uitvoer voor nuttige toepassing niet tegenhouden.Kan uitvoer worden tegengehouden?Stel dat ik de uitvoer zou willen tegenhouden, kan dat dan ook? Dat zou
heel moeilijk worden, want de EVOA geeft namelijk maar een beperkt aantal
mogelijkheden om uitvoer voor nuttige toepassing te weigeren. Een mogelijke
reden voor weigering is dat er sluikhandel plaatsvindt. Dat wil volgens de
EVOA zeggen dat het overbrengen van afvalstoffen gebeurt met een door vervalsing,
een onjuiste voorstelling van zaken of fraude verkregen toestemming van de
bevoegde autoriteiten. Diverse partijen hebben naar voren gebracht dat dit
momenteel inderdaad gebeurt en dat Nederlands afval in Duitsland wordt gestort
in plaats van gesorteerd.HandhavingDe VROM-Inspectie heeft de afgelopen twee jaar diverse handhavingsacties
en onderzoeken uitgevoerd. Daarbij zijn in samenwerking met de Duitse autoriteiten
onder meer Nederlandse en Duitse bedrijven geïnspecteerd, tips en klachten
van bedrijven nagetrokken en kennisgevingen beoordeeld. Ook is gecontroleerd
of de vergunning van ontvangende Duitse bedrijven voorziet in de bewerking
van de hoeveelheden Nederlandse afval die naar die bedrijven wordt uitgevoerd.In het VROM-Inspectie rapport van juli 2003 is aangegeven dat in het algemeen
niet kan worden geconcludeerd dat restfracties uit grof huishoudelijk afval,
bedrijfsafvalstoffen en bouw- en sloopafval vanuit Nederland direct worden
gestort in Duitsland. Ook kan niet worden aangetoond dat er bij de Nederlandse
en Duitse bedrijven niet wordt gesorteerd. Het rapport is bij deze brief gevoegd. 1Bij de jaarlijkse grote transportcontrole (medio september 2003) is extra
aandacht besteed aan transporten van residuen van sortering van bouw- en sloopafval,
bedrijfsafval en grof huishoudelijk afval naar Duitsland. Daarbij zijn enkele
ladingen van onderschepte transporten geanalyseerd, dat wil zeggen dat is
beoordeeld of de inhoud van het transport overeenkomt met de samenstelling
die in de kennisgeving is opgenomen. Ook zijn vijf willekeurige EVOA beschikkingen
beoordeeld, waarvan er vier zijn afgegeven ná het inwerkingtreden van
het LAP. De betreffende Nederlandse bedrijven zijn bezocht om
met name het sorteerproces te beoordelen. De rapportage van deze acties is
bij deze brief gevoegd.1Uit de verschillende onderzoeken en ervaringen blijkt dat er in de keten
van uitvoer van residu van bouw- en sloopafval, bedrijfsafval en grof huishoudelijk
afval naar Duitsland sprake is van een gelegenheidsstructuur: het is makkelijk
misbruik te maken van de regels, er is een financiële prikkel, de pakkans
is klein en de mogelijkheden om te handhaven zijn beperkt. De mogelijkheden
voor afwijking van de regels doen zich voor in de hele keten van uitvoer van
bouw- en sloopafval, bedrijfsafval en grof huishoudelijk afval naar Duitsland.
Dus zowel de aanvraag en de beschikking als de sortering, het transport en
de verwerking in Duitsland bieden die mogelijkheden.Gebleken is dat er in Nederland regelmatig sprake is van overtreding van
de regels van de diverse onderdelen van de keten. Het is niet mogelijk om
een goede uitspraak te doen (bijvoorbeeld in percentage nalevingstekort) over
de omvang van het probleem.Bij de door de VROM-Inspectie geconstateerde overtredingen is er tot nog
toe geen sprake van overtredingen waarmee grote milieurisico's worden gelopen.
Voor zover het het strafrechterlijk onderzoek van de VROM – Inlichtingen
en Opsporingsdienst (IOD) betreft zijn er op dit moment geen aanwijzingen
dat er op grote schaal zware criminele activiteiten plaatsvinden op het gebied
van de uitvoer van bouw- en sloopafval, bedrijfsafval en grof huishoudelijk
afval. Veelal gaat het om zaken als samenstellingen die afwijken van de percentages
in de beschikking, niet volledige sortering, bijmenging om te voldoen aan
de samenstellingseisen of het uitvoeren op vergunningen van anderen. Een deel
van deze overtredingen zou geen overtreding meer zijn als de betreffende bedrijven
daarvoor een juiste beschikking zouden hebben aangevraagd, want die beschikking
zou naar alle waarschijnlijkheid ook zijn verleend.Een deel van de geconstateerde overtredingen zou echter zeker niet zijn
geaccordeerd, bijvoorbeeld waar geen sortering plaatsvindt of als het om huishoudelijk
afval gaat.De inspectie heeft in het verleden en zal ook in de toekomst tegen alle
geconstateerde overtredingen optreden. Het niet handhaven van regels zou immers
snel leiden tot mogelijke ongewenste milieuhygiënische gevolgen en tot
verdere normvervaging met alle mogelijke gevolgen van dien.De overtredingen die de afgelopen twee jaar zijn geconstateerd bij de
uitvoer van residuen van sortering van bouw- en sloopafval, bedrijfsafval
en grof huishoudelijk afval naar Duitsland waren geen aanleiding om een uitvoerbeschikking
in te trekken. Ik zal daar in de toekomst echter wel toe overgaan bij bedrijven
die op veel fronten of met enige regelmaat worden betrapt op onregelmatigheden.Van de verantwoordelijke Duitse autoriteiten heb ik tot op heden geen
berichten over sluikhandel ontvangen, zodat de situatie in Duitsland nog geen
aanleiding is geweest om op basis van sluikhandel uitvoerbeschikkingen te
weigeren of in te trekken.(Aanscherping van) reeds genomen maatregelenAls reactie op alle berichtgeving rond de uitvoer, heb ik inmiddels een
aantal maatregelen genomen om te verhinderen dat er met de uit te voeren afvalstoffen
iets gebeurt dat strijdig is met mijn beleid. Zo heb ik in het LAP een minimaal
te behalen percentage nuttige toepassing in het buitenland voorgeschreven
en eisen gesteld aan de voorbewerking die in Nederland moet plaatsvinden wil
men gebruik maken van een algemene kennisgeving. In de wijziging van het LAP
(waarschijnlijk eind dit jaar gereed) worden deze eisen aangescherpt.Ook heb ik voorwaarden verbonden aan de informatie die de kennisgevingen
moet bevatten. Indien nodig zal de kennisgever om aanvullende informatie worden
gevraagd, bijvoorbeeld het inzichtelijk maken van de residuen die bij de verschillende
stappen van het sorteerproces vrijkomen. In het uiterste geval, bijvoorbeeld
als twijfel bestaat over de kennisgeving, zal het kennisgevende bedrijf, vóór
dat een beschikking wordt afgegeven, worden bezocht voor een zogenoemde oplevercontrole.Verder heb ik ervoor gezorgd dat de uitvoerbeschikkingen beter handhaafbaar
zijn geworden. Ervaringen die worden opgedaan bij de handhaving worden gebruikt
om de handhaafbaarheid van de beschikkingen te optimaliseren.Tenslotte zal ik, waar nodig, nagaan of het gestelde in de kennisgevingen
voor uitvoer van de bedoelde residuen in lijn is met wat een bedrijf op grond
van de Wet milieubeheer vergunning mag/kan. Hoewel een dergelijke strijdigheid
geen weigeringsgrond is voor de EVOA, kan het bevoegd gezag (de provincie)
dan op basis van de Wet milieubeheer handhavend optreden.Gelijk speelveld, overleg met afvalverwerkend bedrijfslevenHet hiervoor staande betekent overigens niet dat er in Duitsland helemaal
niets mis gaat. Zo lang er nog geen gelijk speelveld is in Duitsland en Nederland,
kan het voor bedrijven financieel interessant zijn om afval naar Duitsland
uit te voeren en daar te verwerken op een manier die niet overeenkomstig de
kennisgeving is. Daarom heb ik, zoals toegezegd bij de parlementaire behandeling
van het LAP in november 2002, gezamenlijk met de Vereniging van Afvalverwerkers
(VVAV) en de Vereniging van Nederlandse Afvalondernemingen (VNAO) verkend
welke maatregelen mogelijk zijn om de verwerking van de betreffende reststromen
in Nederland te stimuleren.Bij de start van deze besprekingen heeft het betrokken
bedrijfsleven toegezegd zelf onderling de vollast van de Nederlandse AVI's
te zullen regelen, om in ieder geval de nutsfunctie van de AVI's te garanderen.Helaas is men er niet in geslaagd om afspraken te maken die de vollast
van de AVI's ook daadwerkelijk garanderen. Daarom geef ik momenteel steeds
voor korte perioden verklaringen voor ontheffing van het stortverbod voor
huishoudelijk afval, en alleen onder overlegging van verklaringen van alle
AVI's dat zij voor die periode (soms een week, soms langer) vollast hebben.Ondanks dat het bedrijfsleven haar toezegging niet kon nakomen, ben ik
voortgegaan met het overleg over mogelijke extra maatregelen. De resultaten
van deze verkenning zijn:• Criteria voor in- en uitvoer: overheid en bedrijfsleven zijn het
eens dat als de huidige teksten van het LAP worden aangepast zoals is aangegeven
in de tussentijdse wijziging van het LAP, dit voldoende is. In het overleg
is daarom geconcludeerd dat verdere aanscherping niet noodzakelijk is.• Bouwstoffenbesluit: ik heb het voornemen om een aantal normen van
het Bouwstoffenbesluit versneld aan te passen. Hierdoor gaan de kwaliteitseisen
voor toepassing van enkele secundaire bouwstoffen minder afwijken van de Duitse
normen, waardoor het gelijke speelveld weer een stapje dichterbij komt.• Verlagen stortbelasting voor het storten van de niet nuttig toepasbare reststromen die vrijkomen bij het in Nederland sorteren van bouw- en
sloopafval, bedrijfsafval en grof huishoudelijk afval: overheid en bedrijfsleven
zijn het eens dat dit geen optie is. Dit gelet op de beperkte stromen waarvoor
een verlaging zou gelden (de meeste van de in beschouwing genomen stromen
vallen al onder het verlaagd tarief) en de nadelen die aan een dergelijke
verlaging kleven (niet uitvoerbaar en niet handhaafbaar). Ook de mogelijkheid
om een dergelijke verlaging te koppelen aan certificering is na een gezamenlijke
verkenning en na overleg met de ministeries van Financiën en Justitie
verlaten.• Algehele verlaging stortbelasting: hierover is het bedrijfsleven
verdeeld. Een deel de afvalbedrijven, met name de sorteerders en de afvalverbrandingsinstallaties,
zijn tegen een algehele verlaging. Zij zijn van mening dat een dergelijke
verlaging zal leiden tot meer storten, minder aanvoer van afval bij sorteerinstallaties
en afvalverbrandingsinstallaties en mogelijk zelfs leegstand en het niet van
de grond komen van nieuwe verwerkingsinitiatieven. Een ander deel van afvalbedrijven,
met name de inzamelaars en de stortplaatsexploitanten, zijn voorstander. Voor
de inzamelaars betekent het immers lagere kosten voor verwijdering (door storten)
en de stortplaatsen krijgen meer aanvoer. Ik ben het eens met de tegenstanders
van een algehele verlaging van de stortbelasting en ik zal dan ook geen initiatief
nemen tot een dergelijke verlaging.• Exportheffing: om de mogelijkheid en wenselijkheid voor het instellen
van een exportheffing te beoordelen, is het Europees rechtelijk kader bezien,
zijn exportheffingen in andere lidstaten geanalyseerd en zijn vervolgens de
voor- en nadelen van een exportheffing op een rijtje gezet. Van belang voor
de discussie vind ik de ervaringen in Vlaanderen: men heeft daar een exportheffing
ingevoerd, maar deze lijkt vooralsnog geen effecten te hebben op de uitvoer
vanuit Vlaanderen naar Duitsland. Verder is het belangrijk om te weten dat
een exportheffing, gelet op alle procedures, waarschijnlijk pas in 2005 in
Nederland zou kunnen worden ingevoerd. Op dat moment gelden in Duitsland stortverboden
en geldt voor de sorteerinrichtingen een minimaal te behalen percentage nuttige
toepassing van 85%. Het wordt voor die inrichtingen dan heel moeilijk, zo
niet praktisch onmogelijk om nog met Nederlands afval te sjoemelen, zoals
dat volgens sommigen nu zou gebeuren. Gelet op het tijdstraject dat nodig
is om tot een exportheffing te komen, de toenemende administratieve lasten, de
ontwikkelingen in Duitsland en de grote vraagtekens die het ministerie van
Financiën plaatst bij de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid (het gaat
om een door hen op te stellen en uit te voeren belastingmaatregel), vind ik
het niet verantwoord om nu het initiatief te nemen om tot een exportheffing
te komen. In het overleg met het bedrijfsleven werd dit onderschreven door
de VNAO. De VVAV wil echter een exportheffing toch boven de markt houden als
mogelijke extra maatregel om de periode tot 2005 (als door maatregelen in
Duitsland de uitvoer zal afnemen) te overbruggen.Overleg met de Duitse autoriteitenTenslotte nog iets over het overleg met de Duitse autoriteiten. Zij zijn
van mening dat een belangrijk aandachtspunt in de hele uitvoer-discussie is
dat het vrijwel niet mogelijk is om te controleren of de opgegeven percentages
nuttige toepassing per vracht worden gehaald. Dit komt omdat Duits en Nederlands
afval bij de Duitse sorteerinrichtingen worden gemengd alvorens te worden
gesorteerd.Dit probleem is met de inwerkingtreding van de Gewerbeabfallverordnung
per 1 januari 2003 echter aanzienlijk verminderd. De verordening stelt
namelijk milieu-eisen aan nascheidings- en sorteerinrichtingen, waaronder
acceptatie-eisen (de samenstelling van het afval dient bijvoorbeeld bekend
te zijn en het afval dient te bestaan uit droge, scheidbare componenten) en
minimaal te realiseren percentages nuttige toepassing op installatieniveau:
65% in 2003, 75% in 2004 en 85% in 2005. Om deze hoge eisen te kunnen halen,
zullen de Duitse verwerkers meer acceptatie-eisen (moeten) gaan stellen aan
het afval dat ze verwerken. Verder wordt door de verordening de handhaafbaarheid
van de installaties en de uitvoerbeschikkingen verbeterd.In het overleg met het bedrijfsleven is bezien of de in de Verordnung
genoemde percentages ook zouden kunnen gelden voor de Nederlandse sorteerinstallaties.
Dat betekent bijvoorbeeld dat een Nederlandse sorteerinstallatie in 2004 eerst
75% van het ontvangen afval moet afscheiden en de resterende 25% mag uitvoeren.
Het bedrijfsleven is geen voorstander van een dergelijke rendementseis voor
de Nederlandse sorteerinstallaties. Bezwaar van het systeem is ook weer de
beperkte afzetmogelijkheden in Nederland van de afgescheiden stromen, een
belangrijke reden voor de huidige uitvoer naar Duitsland.Overigens staan de Duitse autoriteiten op het standpunt dat wanneer op
voorhand duidelijk is dat Nederlands afval niet aan de eisen uit de Gewerbeabfallverordnung
voldoet (dus dat er bijvoorbeeld in 2004 geen 75% nuttige toepassing van het
afval mogelijk is), dit Nederland de mogelijkheid biedt op grond van de EVOA
bezwaar te maken tegen uitvoer. Deze zienswijze wordt momenteel juridisch
getoetst.Verder hebben de Duitse autoriteiten medegedeeld dat per 1 juni 2005 een
stortverbod voor onbehandeld afval in Duitsland in werking treedt (vastgelegd
in de Abfallablagerungsverordnung). Hierdoor zal het aanbod van Duits afval
voor sorteren, materiaalhergebruik en verbranden aanzienlijk toenemen en naar
verwachting zal daardoor de markt voor de verwerking van Nederlands afval
in Duitsland minder gunstig worden. De verwachting is dat door dit stortverbod,
in combinatie met de strenge eisen aan de Duitse sorteerinstallaties, de uitvoer
van Nederlands afval naar Duitsland, in de mate waarin dat nu plaatsvindt,
tijdelijk is.SamengevatMeer nuttige toepassing in een open Europese markt staat voor mij centraal.
In het hiervoor staande heb ik aangegeven dat ik de uitvoer naar Duitsland
daarom niet wil tegenhouden.Verder mag blijken dat ik, binnen de juridische mogelijkheden die er zijn,
al het mogelijke heb gedaan om te verhinderen dat er in Duitsland met Nederlands
afval wordt gesjoemeld. Uit de handhavingsacties is gebleken dat er weliswaar
overtredingen zijn, maar dat die weinig milieurisico tot gevolg hebben. Ook
kan in het algemeen niet worden geconcludeerd dat de afvalstoffen waarop de
discussie zich toespitst, in meerderheid direct worden gestort in Duitsland.Ik onderken dat de middelen die mij ter beschikking staan om de grensoverschrijding
van afvalstoffen te reguleren, gelegenheid geven tot misbruik en dat er ook
misbruik plaatsvindt. Mogelijke oplossingen die door diverse partijen worden
genoemd, zijn het stellen van extra regels of het generiek tegenhouden van
uitvoerstromen. Ik zie echter niets in deze oplossingen, nog los van de vraag
of ze juridisch wel mogelijk zijn. In een tijd dat we juist de regelgeving
en administratieve lasten willen inperken en verantwoordelijkheden meer bij
de maatschappelijke actoren willen leggen, past extra regelgeving in deze
niet. Bovendien biedt extra regelgeving geen oplossing, het kan zelfs nieuwe
problemen oproepen. Verder zou het de goede ontwikkelingen die
de afgelopen jaren in het afvalbeheer hebben plaatsgevonden voor een groot
deel terug draaien.Ik denk dat het goed is om te onderkennen dat er met de uitvoer op zich
niets mis is, maar dat er een probleem zit in de wijze waarop het bedrijfsleven
ermee omgaat. We moeten de oplossingen dan ook zoeken in maatregelen die de
handhaafbaarheid van de uitvoerbeschikkingen verbeteren, in een intensivering
van de handhaving en in een gezamenlijk optrekken met het bedrijfsleven. Daarnaast
wil ik bezien op welke punten een nauwere aansluiting bij het Duitse sorteercriterium
valt te leggen.Verder is van belang is dat ook het bedrijfsleven meer rekening houdt
met een Europese markt en streeft naar een verdere harmonisering in Europees
verband. Ik heb daarom met het bedrijfsleven afgesproken om die activiteiten
te gaan afstemmen in een Platform gelijk speelveld.Een belangrijke stap naar een meer gelijk speelveld vindt over anderhalf
tot twee jaar plaats. Dan zal de Duitse overheid, zoals mij nadrukkelijk is
bevestigd, stortverboden in Duitsland instellen. De marktcondities zullen
daardoor aanzienlijk veranderen en daarmee naar mijn mening ook de transportrichting
van de afvalstoffen.Samengevat zal ik de volgende acties ondernemen:• bezien op welke punten een nauwere aansluiting bij het Duitse sorteercriterium
valt te leggen, met name of het mogelijk is om bezwaar te maken tegen uitvoer
als de Nederlandse kennisgeving strijdig is met de Duitse Gewerbeabfallverordnung;• indien nodig, de kennisgever om aanvullende informatie vragen over
het sorteerproces, samenstelling en vrijkomen van residuen, enz. In het uiterste
geval worden oplevercontroles uitgevoerd bij de kennisgever;• bij twijfel over een kennisgeving, de EVOA-vergunning en de WM-vergunning
van de kennisgever vergelijken. Bij strijdigheid het bevoegd gezag (de provincie)
inschakelen;• de handhaving intensiveren en waar mogelijk verder verbeteren;• samen met het bedrijfsleven een Platform gelijk speelveld instellen
voor gezamenlijke activiteiten voor verdere harmonisatie in Europees verband.De Staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en
Milieubeheer,P. L. B. A. van GeelBIJLAGE:AANVULLENDE INFORMATIEIn deze bijlage is aanvullende informatie opgenomen over de volgende onderwerpen:1. Beleid en voorwaarden voor uitvoer.2. Handhaving.3. Ambtelijk overleg met de Duitse autoriteiten.4. Overleg met het bedrijfsleven over mogelijke aanvullende maatregelen.5. Conclusie en acties.1. Beleid en voorwaarden voor uitvoerHoeveelhedenAllereerst enkele cijfers, om te illustreren dat niet «al het Nederlands
afval naar Duitsland verdwijnt». De totale uitvoer van afvalstoffen
via een kennisgevingsprocedure komt in 2003 waarschijnlijk uit op zo'n 3,8
miljoen ton. Dat komt overeen met ongeveer 7% van het totale Nederlandse afvalaanbod
(circa 58 Mton).De afvalstroom waarover momenteel de discussie plaatsvindt, is de restfractie
uit sortering van bouw- en sloopafval, bedrijfsafval en grof huishoudelijk
afval. In 2003 wordt van deze stroom waarschijnlijk ongeveer 1,2 miljoen ton
uitgevoerd. Dat komt overeen met 2% van het totale Nederlandse afvalaanbod
en zo'n 30% van de hoeveelheid die via een kennisgevingsprocedure wordt uitgevoerd.
In de hierna volgende tabel zijn aanvullende gegevens opgenomen.Hoeveelheden in miljoen ton20002001200220031Totaal afvalaanbod Nederland57,857,958258,12Uitvoer met kennisgeving:    • totaal1,42,13,43,8• voor nuttige toepassing1,21,92,93,2• voor verwijdering0,20,20,50,6Uitvoer van:     • restfractie uit sortering van bouw- en sloopafval, bedrijfsafval
en grof huishoudelijk afval«0,10,30,91,2• houtafval0,50,71,01,0Invoer0,40,50,40,41 Gegevens over uitvoer in 2003: geëxtrapoleerd op basis
van gegevens eerste half jaar van 2003.2 gegevens over totalen in 2002 en 2003: geschat op basis van
gegevens uit eerdere jaren.Verwerking en afzetDe restfractie uit sortering van bouw- en sloopafval, bedrijfsafval en
grof huishoudelijk afval zou, als het niet zou worden uitgevoerd, voor een
groot deel in Nederland moeten worden gestort. De reden daarvoor is dat er
in Nederland nauwelijks verwerkingsmogelijkheden zijn voor (onderdelen van)
deze restfractie, met name het hoogcalorisch afval.Dit blijkt ook uit de stortcijfers. In 2002 is ongeveer 0,9 Mton brandbaar
afval minder gestort dan in 2001, rekening houdend met een hogere beschikbaarheid
van de Nederlandse afvalverbrandingsinstallaties.Het sorteren op zich is in Nederland wel mogelijk, maar de Nederlandse
sorteerbedrijven kunnen niet concurreren met hun Duitse collega's. Volgens
diverse partijen komt dat, doordat de Duitse sorteerbedrijven de reststromen
goedkoper kunnen storten omdat Duitsland geen stortbelasting kent. Er van
uitgaande dat minder dan 20% van het uitgevoerde afval wordt gestort
(opgave van de bedrijven) scheelt dit circa € 15 per ton. Daar staan
echter hogere transport kosten tegenover.Een belangrijker aspect is dat Duitse bedrijven beschikken over betere
(goedkopere) afzetkanalen voor de fracties die ze uit de reststromen sorteren.
Nederland beschikt nauwelijks over mogelijkheden voor de inzet van deelstromen
en residuen van het sorteren van bouw- en sloopafval als secundaire brandstof.
In Duitsland zijn deze mogelijkheden veel ruimer, namelijk bij elektriciteitscentrales,
bijvoorbeeld de bruinkoolcentrales, en bij de cementovens. Het is dus de vrije
markt die hier het afval stuurt.Daar is niets op tegen. Afval is namelijk steeds meer een product, grondstof
of brandstof geworden en die worden voor nuttige toepassing gewoon verhandeld
in een vrije markt zonder landsgrenzen. Er zijn op grond van de EVOA voor
afval dat nuttig wordt toegepast ook nauwelijks beperkingen aan grensoverschrijdend
transport. Dat is gunstig, want er kan dan optimaal worden ingespeeld op en
gebruik worden gemaakt van de specifieke voordelen en kwaliteiten van afzonderlijke
landen en bedrijven. Iets wat heel gebruikelijk is in de industrie, handel,
enz. mag immers ook gelden voor afvalbeheer.Nederland bijvoorbeeld heeft veel capaciteit beschikbaar voor grondreiniging.
Er zijn geen bezwaren om de vrije capaciteit te benutten voor reiniging van
verontreinigde grond uit het buitenland. En ook het buitenland vindt het geen
probleem dat een deel van hun verontreinigde grond in ons land wordt gereinigd.
De Nederlandse technologie is immers hoogwaardig, Nederland heeft een goede
reputatie als het gaat om vergunningverlening en ook onze handhaving heeft
een niveau dat in overeenstemming is met een goed ontwikkeld land.Andersom geldt hetzelfde. Zoals hiervoor is aangegeven, heeft Nederland
momenteel nog nauwelijks mogelijkheden om afvalstoffen in te zetten als brandstof.
Duitsland heeft die mogelijkheden wel, namelijk in bruinkoolcentrales en cementovens.
Het is een land dat qua milieuvoorzieningen op een vergelijkbaar niveau zit
als Nederland, ook een goed vergunningensysteem heeft en waar niet aan de
handhaving hoeft te worden getwijfeld. In zo'n situatie is het logisch dat
daar dan gebruik van wordt gemaakt, dat bevordert immers de concurrentie en
het kan leiden tot lagere kosten en tot innovatie.Het hiervoor staande wordt door meerdere partijen onderschreven. Op 17
september werd namelijk de Conferentie Toekomstig afvalbeleid gehouden. Daar
waren bijna alle bij afvalbeheer betrokken bedrijven, brancheverenigingen
en overheden vertegenwoordigd. Tijdens de conferentie zijn enkele stellingen
gepresenteerd, waarbij de deelnemers konden aangeven of men het met de stellingen
eens of oneens was. Bij de stelling «De nationale schaal is groot genoeg
voor een gezonde afvalmarkt voor secundaire grond- en brandstoffen»
gaf een ruime meerderheid van de aanwezigen aan dat men het oneens was met
de stelling. Dat betekent dus dat men uitgaat van een Europese markt voor
de nuttige toepassing van afval als grondstof of als brandstof.Financiële aspectenNatuurlijk speelt bij de uitvoer ook de Nederlandse stortbelasting een
rol. Die zorgt er namelijk voor dat de minst gewenste wijze van afvalbeheer
(storten) duurder is dan de hogere, meer gewenste wijzen van afvalbeheer (nuttige
toepassing en verbranden). Het feit dat nu de uitvoer toeneemt is dus mede
het gevolg van het kostenverschil tussen storten in Nederland en
nuttige toepassing in het buitenland. Dit betekent dat de stortbelasting zijn
werk doet. En het betekent dus een financieel voordeel voor de bedrijven die
zich van het afval moeten ontdoen.Als argument tegen de uitvoer wordt vaak genoemd dat een deel van het
Nederlands afvalverwerkend bedrijfsleven minder inkomsten heeft. Dat is maar
voor een deel waar.Het geldt bijvoorbeeld maar in beperkte mate voor de afvalverbrandingsinstallaties
(AVI's). Zij hebben momenteel weinig problemen om vollast te krijgen en waar
die problemen er wel zijn, heeft de Staatssecretaris van VROM ze opgelost
door vanaf 1 januari van dit jaar een absoluut stortverbod voor huishoudelijk
afval af te kondigen. Dat betekent dat als een AVI ook maar voor een week
geen vollast heeft, er voor die periode geen ontheffingen van het stortverbod
worden gegeven voor het storten van huishoudelijk afval. De bezitters van
huishoudelijk afval worden dan verplicht om dat afval aan te leveren aan de
AVI's die nog geen vollast hebben. Sinds begin van dit jaar zijn er dan ook
geen AVI's meer geweest die geen vollast hadden. Wel is het zo dat de huidige
gang van zaken drukkend werkt op de tarieven die de AVI's voor deze aanvoer
in rekening kunnen brengen.Dat is dan ook een belangrijke reden waarom met name dat deel van het
bedrijfsleven nog steeds op nadere maatregelen blijft aandringen door te wijzen
op mogelijke misstanden.Overigens wordt er nog steeds huishoudelijk afval met ontheffing gestort.Stortplaatsen krijgen door de toegenomen uitvoer wel minder afval binnen
en hebben dus ook minder inkomsten. Maar bij de uitvoer gaat het om brandbaar
afval, waarvan het altijd al de bedoeling is geweest om het van de stortplaats
weg te houden. Medio jaren negentig, toen het Besluit stortverbod afvalstoffen
in werking trad, was het voor de stortsector duidelijk dat de aanvoer van
brandbaar afval op een bepaald moment zou eindigen. Eind jaren negentig, toen
de zogenoemde warme sanering van de stortsector was afgerond, is door de betreffende
sector aangegeven dat er geen stortplaatsen zijn die financieel in de problemen
kunnen komen als de aanvoer van brandbaar afval zou stoppen. Nu die aanvoer
als gevolg van uitvoer daadwerkelijk voor een belangrijk deel is gestopt,
betekent dit weliswaar minder inkomsten voor de stortplaats, maar het betekent
geen financieel probleem. Beëindiging van het storten van brandbaar afval
is geheel conform het ingezette beleid. En op zo'n moment heeft milieuwinst
door nuttige toepassing in het buitenland de voorkeur boven meer inkomsten
voor de Nederlandse stortplaatsen.Een gevolg van de toegenomen uitvoer is wel dat bepaalde initiatieven
voor verwerking, met name voor de inzet van hoogcalorisch afval, momenteel
op de plank blijven liggen, omdat men niet voldoende aanvoer van afval gewaarborgd
ziet. Er zijn echter ook initiatieven die wel doorgaan, zoals nieuwe sorteerinstallaties
en uitbreidingen voor hoogrendementsverbranding bij de AVI's in Amsterdam
en Alkmaar. Men mikt daarbij bewust op een komende markt, omdat de huidige
uitvoer hoogstwaarschijnlijk een tijdelijke zaak is, gelet op de huidige en
komende wijzigingen in beleid in Duitsland (stortverboden, minimumstandaard
voor nuttige toepassing bij sorteren, vervoersheffing).Voorwaarden voor uitvoerUit het hiervoor staande blijkt dat het ministerie van VROM zeker geen
tegenstander is van de uitvoer van de restfractie uit sortering van bouw-
en sloopafval, bedrijfsafval en grof huishoudelijk afval naar Duitsland. Dat
betekent echter niet dat die uitvoer zonder meer wordt toegestaan. In het
LAP zijn namelijk de volgende voorwaarden gesteld:a. Meer dan 50% nuttige toepassing in het buitenland. In het LAP is aangegeven
dat uitvoer alleen wordt toegestaan als ten minste 50% van het afval een nuttige
bestemming krijgt. Op dat moment kan namelijk worden gesproken van nuttige
toepassing. De uitvoer kan dan ook nauwelijks meer worden tegenhouden, want
de Europese Verordening Overbrenging Afvalstoffen (EVOA), een rechtstreeks
werkende verordening die voor alle EU-landen geldt, geeft aan dat uitvoer
voor nuttige toepassing alleen maar op basis van een beperkt aantal gronden
kan worden geweigerd. Uit de informatie die is gevoegd bij de kennisgevingen
die in het kader van de EVOA worden gedaan, blijkt dat zo'n 70 tot 80% van
de restfractie uit sortering van bouw- en sloopafval, bedrijfsafval en grof
huishoudelijk afval die naar Duitsland wordt uitgevoerd, nuttig wordt toegepast.
Er wordt in Duitsland rond de 20% gestort. Dat is beter dan voor een groot
deel storten in Nederland en daarom wil het ministerie van VROM de uitvoer
voor nuttige toepassing ook niet tegenhouden.b. (Voor)sortering in Nederland. Voor de uitvoer van afvalstoffen kan
gebruik worden gemaakt van een individuele kennisgeving (voor één
vracht) of een algemene kennisgeving (voor meerdere vrachten). Uitvoer voor
sorteren op basis van een algemene kennisgeving is alleen toegestaan als in
Nederland een (voor)sortering heeft plaatsgevonden of als het afval na scheiding
aan de bron selectief is ingezameld. In het LAP is aangegeven welke informatie
in de kennisgeving voor uitvoer door de Nederlandse uitvoerder moet worden
overgelegd. Deze bepalingen voor sorteren worden binnenkort verbeterd, mede
op verzoek van het betreffende bedrijfsleven. In de Inspraaknotitie tussentijdse
wijziging LAP van 12 augustus 2003 is aangegeven welke verbeteringen worden
aangebracht. Het gaat daarbij onder meer over het samenvoegen van fracties
na sorteren, de bandbreedte in samenstellingspercentages en de te gebruiken
methode voor monstername en analyse. De teksten zijn in overleg met het betreffende
bedrijfsleven opgesteld.c. De uitvoerbeschikkingen moeten goed handhaafbaar zijn. Om te zorgen
dat kan worden gecontroleerd of de uitvoer en verdere verwerking ook daadwerkelijk
gebeurt zoals in de uitvoerbeschikkingen is opgenomen, moeten de beschikkingen
goed handhaafbaar zijn. Alleen dan kan immers worden opgetreden tegen eventuele
misstanden en alleen dan kan Nederland erop vertrouwen dat het afval in het
buitenland inderdaad nuttig wordt toegepast. Als reactie op de notabehandeling
van het LAP in november 2002 en de toen al ontstane beeldvorming rond de bestemming
van het afval, zijn de uitvoerbeschikkingen aangepast op basis van eerder
onderzoek van de VROM-Inspectie. In maart 2003 zijn ze nogmaals aangepast,
toen als gevolg van het in werking treden van het LAP. Ervaringen die worden
opgedaan bij de handhaving worden gebruikt om de handhaafbaarheid van de beschikkingen
te optimaliseren. In de volgende paragraaf van deze bijlage wordt verder ingegaan
op de handhaving.2. HandhavingUit de diverse discussies, berichten in de media, enz. blijkt dat het
grootste bezwaar tegen de uitvoer is dat velen menen dat de Nederlandse restfractie
uit sortering van bouw- en sloopafval, bedrijfsafval en grof huishoudelijk
afval niet wordt verwerkt zoals op papier staat (sorteren en vervolgens nuttig
toepassen), maar dat het bijna rechtstreeks naar de Duitse stortplaatsen wordt
gereden.Reeds uitgevoerde handhavingsactiesAls reactie op de berichtgeving, zijn de afgelopen twee jaar de volgende
handhavingsacties ondernomen:a. de VROM-Inspectie heeft tezamen met de Duitse autoriteiten in 2002
een aantal bedrijven in Duitsland bezocht om te bezien of de verwerking van
het Nederlands afval plaatsvindt zoals in de kennisgevingen is aangegeven.
Daarbij zijn geen misstanden geconstateerd;b. de VROM-Inspectie heeft in september 2002 een rapport opgesteld over
de naleving van de EVOA beschikkingen die zijn verleend voor de uitvoer van
bouw- en sloopafval en vergelijkbaar afval naar Duitsland. In het rapport
wordt gesteld dat niet kan worden bevestigd noch kan worden uitgesloten dat
partijen bouwen sloopafval en daarmee vergelijkbare stromen worden overgebracht
naar Duitsland en daar direct worden gestort. Verder werd vastgesteld dat
enkele goed uitgeruste Nederlandse sorteerinstallaties niet werden gebruikt
en dat de verklaringen die door de ontvanger worden afgegeven over de verwerking
van het afval weinig waarde hebben, omdat bij de ontvanger het Nederlands
afval wordt gemengd met andere partijen;c. er is in 2002 in overleg met de Duitse autoriteiten gecontroleerd of
de vergunde capaciteiten van de ontvangende Duitse bedrijven voldoende zijn
om het Nederlands afval te kunnen verwerken. Hierbij zijn geen strijdigheden
gevonden;d. diverse tips van het bedrijfsleven en de media over sjoemelende bedrijven
in Duitsland zijn gecontroleerd. De tot nu toe aangedragen gegevens blijken
voor een deel niet juist te zijn en voor het andere deel is er geen bewijs
gevonden dat er wordt gesjoemeld;e. in overleg met de VROM-Inspectie zijn de uitvoerbeschikkingen beter
handhaafbaar gemaakt. Dit betekent niet dat alle momenteel geldende beschikkingen
die betere handhavingskwaliteit hebben. Een beschikking wordt namelijk meestal
voor de duur van één jaar gegeven. Dat betekent dus dat momenteel
nog veel beschikkingen van kracht zijn die nog op basis van het oude regime
zijn afgegeven;f. de VROM-Inspectie heeft vanaf begin 2003 aanvullende menskracht ingezet
voor het toezicht op en de controle van uitvoerbeschikkingen;g. de VROM-Inspectie heeft in de eerste helft van 2003 een vervolgonderzoek
uitgevoerd naar de feitelijke bestemming van de uit te voeren afvalstoffen.
Daartoe zijn in samenwerking met de Duitse autoriteiten vijf Duitse inrichtingen
bezocht. Ook is het sorteerproces of de selectieve inzameling bij zeven Nederlandse
bedrijven gecontroleerd. Het rapport van dit onderzoek van juli 2003 is bij
deze brief gevoegd.h. de VROM-Inspectie heeft in september 2003 tijdens een grote transportcontrole
extra aandacht besteed aan de uitvoer van residuen (zie verder op in deze
paragraaf). De rapportage van de VROM-Inspectie van oktober 2003 is ook bij
deze brief gevoegd.Rapport van de VROM-Inspectie van juli 2003Het hiervoor onder punt g. genoemde onderzoek van de VROM-Inspectie is
tijdens het Algemeen Overleg van 4 september enkele malen genoemd. De Staatssecretaris
van VROM heeft daarbij aangegeven dat hij nog niet op de resultaten van het
onderzoek kon ingaan, vanwege overleg met het Openbaar Ministerie.Conclusies van het onderzoek zijn:«Uit de gegevens die de VROM-Inspectie op dit moment tot haar beschikking
heeft, kan in het algemeen niet worden geconcludeerd dat restfracties uit
grof huishoudelijk afval, bedrijfsafvalstoffen en bouw- en sloopafval vanuit
Nederland direct worden gestort in Duitsland. Voorts kan niet
worden aangetoond dat er bij de Nederlandse en Duitse bedrijven niet wordt
gesorteerd.Aangezien de Nederlandse afvalstromen bij de Duitse afvalstromen worden
gevoegd, kan niet worden achterhaald of het percentage nuttige toepassing
van 50% per vracht daadwerkelijk wordt gerealiseerd.De grote afvalverwerkende ondernemingen nemen, al dan niet via dochterbedrijven,
een substantieel deel van de uitvoer van de betreffende stromen vanuit Nederland
naar Duitsland voor hun rekening.»Rapport van de VROM-Inspectie van oktober 2003Bij de jaarlijkse grote transportcontrole (medio september 2003) is extra
aandacht besteed aan transporten van residuen van het sorteren van bouw- en
sloopafval, bedrijfsafval en grof huishoudelijk afval naar Duitsland. Daarbij
zijn enkele ladingen van onderschepte transporten geanalyseerd, dat wil zeggen
dat beoordeeld is of de inhoud van een vrachtwagen overeenkomt met de samenstelling
die in de kennisgeving is opgenomen. Ook zijn vijf willekeurige EVOA beschikkingen
beoordeeld, waarvan er vier zijn afgegeven ná het inwerkingtreden van
het LAP. De betreffende Nederlandse bedrijven zijn bezocht om met name het
sorteerproces te beoordelen.Uit de acties blijkt dat er in de keten van uitvoer van residu van bouw-
en sloopafval, bedrijfsafval en grof huishoudelijk afval naar Duitsland sprake
is van een gelegenheidsstructuur: het is makkelijk misbruik te maken van de
regels, er is een financiële prikkel, de pakkans is klein en de mogelijkheden
om te handhaven zijn beperkt. Uit dit en eerdere onderzoeken is gebleken dat
er in Nederland regelmatig sprake is van overtreding van de regels. Maar ook
dit keer is niet te zeggen hoe illustratief dat is voor de werkelijke situatie.
De vraag die dan voorligt is hoe ernstig de overtredingen in het algemeen
zijn en wat de consequenties voor de overheid moeten zijn.Voor zover bekend is er tot nog toe geen sprake van overtredingen waarmee
grote milieurisico's worden gelopen. Veelal gaat het om zaken als samenstellingen
die afwijken van de percentages in de beschikking, niet volledige sortering,
bijmenging om te voldoen aan de samenstellingseisen of het uitvoeren op vergunningen
van anderen. Een deel van deze overtredingen zou geen overtreding meer zijn
als de betreffende bedrijven daarvoor een beschikking zouden hebben aangevraagd.
Die zouden ze naar alle waarschijnlijkheid ook hebben gekregen. Maar een deel
van de geconstateerde overtredingen zou zeker niet zijn geaccordeerd, bijvoorbeeld
als er geen sortering plaatsvindt of als het gaat om uitvoeren van huishoudelijk
afval.De VROM-Inspectie doet in haar rapport aanbevelingen over de aanvraag,
de vergunning, het sorteerproces/de inrichting en het transport om de handhaafbaarheid
verder te vergroten. De meeste aanbevelingen zijn overgenomen, zoals het vragen
om meer informatie, het uitvoeren van oplevercontroles, het koppelen van EVOA-
en Wm-vergunning en het strenger optreden tegen bedrijven die vaker of op
meerdere fronten in de fout gaan.De aanbeveling om het samenvoegen van bouw- en sloopafval met bedrijfsafval
en/of grof huishoudelijk afval te verbieden, is niet overgenomen. Met een
dergelijke maatregelen wordt te veel ingegrepen in de bedrijfsvoering van
het Nederlandse sorteerbedrijf en het levert meer administratieve lasten op.Een verplichting aan chauffeurs om de exacte samenstelling van de vracht
op papier bij zich te hebben, bijvoorbeeld door een kopie van de beschikking
onderdeel te laten uitmaken van de vrachtdocumentatie, is niet noodzakelijk.
Bestaande en in ontwikkeling zijnde elektronische systemen bij VROM
maken het straks mogelijk dat de handhavers overal (ook bij controles op de
weg) en op elk moment de betreffende documenten kunnen inzien.De inspectie heeft in het verleden en zal ook in de toekomst tegen alle
geconstateerde overtredingen optreden. Het niet handhaven van regels zou immers
snel leiden tot mogelijke ongewenste milieuhygiënische gevolgen en tot
verdere normvervaging met alle mogelijke gevolgen van dien.Weigeren of intrekken van uitvoerbeschikkingenIn de discussies over de uitvoer wordt vaak voorgesteld om uitvoerbeschikkingen
te weigeren of reeds verleende beschikkingen in te trekken. Dat is alleen
aan de orde als er harde bewijzen zijn over misstanden of fraude. Maar meer
nog rekening worden gehouden met hetgeen in de EVOA is opgenomen.De EVOA spreekt over sluikhandel. Daaronder valt onder meer het overbrengen
van afvalstoffen, dat «geschiedt met een door vervalsing, een onjuiste
voorstelling van zaken of fraude verkregen toestemming van de bevoegde autoriteiten».
De EVOA maakt daarbij onderscheid in sluikhandel die de verantwoordelijkheid
is van de kennisgever en van de ontvanger.Zoals hiervoor is aangegeven, heeft de Staatssecretaris van VROM, binnen
de (juridische) mogelijkheden die er zijn, veel gedaan om de kans op sluikhandel
door de kennisgever te beperken. Er zijn weliswaar overtredingen geconstateerd,
maar die waren niet dermate ernstig dat het noodzakelijk was om een uitvoerbeschikking
in te trekken.Van cruciaal belang in de hele discussie is de rol en taak van de Duitse
overheden. Zij zijn verantwoordelijk voor wat er op Duits grondgebied gebeurt
en voor de handhaving bij de Duitse verwerkers. Zij zijn de enigen die eventuele
sluikhandel bij de ontvangers kunnen constateren, in Duitsland handhavend
kunnen optreden en bij gebleken sluikhandel met Nederlands afval de Nederlandse
autoriteiten daarover kunnen informeren. Pas bij een dergelijk signaal van
de Duitse autoriteiten kan Nederland uitvoerbeschikkingen weigeren of intrekken.
Op dit moment zijn dergelijke signalen uit Duitsland nog niet ontvangen.Afzonderlijke verwerking van Nederlands afvalDe VROM-Inspectie heeft onder meer geconstateerd dat niet kan worden achterhaald
of het percentage nuttige toepassing van 50% per vracht daadwerkelijk wordt
gerealiseerd, omdat de Nederlandse afvalstromen bij elkaar of bij Duitse afvalstromen
worden gevoegd. Deze constatering zou, los van de vraag of de EVOA dit wel
toelaat, kunnen worden aangegrepen om beschikkingen voor uitvoer naar Duitse
sorteerbedrijven alleen maar af te geven als de Nederlandse afvalstoffen afzonderlijk,
dus niet tezamen met andere afvalstoffen, worden verwerkt. Een dergelijke
verwerkingswijze kan dan de basis vormen voor een verklaring van nuttige toepassing.Deze voorwaarde tot een zogenoemde batchgewijze verwerking van het Nederlands
afval maakt in feite de verdere sortering en nuttige toepassing in Duitsland
onmogelijk. Er wordt op onnodige manier ingegrepen in de bedrijfsvoering van
de Duitse sorteerbedrijven. Ook zou een dergelijke maatregel tot hoge administratieve
lasten leiden voor de uitvoerende en ontvangende bedrijven. Verder worden
door een dergelijke maatregel ook de bedrijven getroffen die de betreffende
afvalstoffen wel volgens de papieren laten verwerken en dus geen verkeerde
bedoelingen hebben.Deze maatregel is als middel erger dan de kwaal en Nederland zal dan ook geen initiatief nemen om een dergelijke voorwaarde (afzonderlijke
verwerking van Nederlands afval in een Duitse sorteerinstallatie) in de kennisgevingsprocedure
op te nemen.Koppeling tussen EVOA-vergunning en Wet milieubeheer vergunningIn het Algemeen Overleg van 4 september jl. vroeg de heer Koopmans naar
de mogelijkheid om de EVOA-vergunning te koppelen aan de Wet milieubeheer
vergunning. De Staatssecretaris van VROM heeft toen reeds geantwoord dat de
Wet milieubeheer vergunning geen weigeringsgrond is voor de EVOA. De suggestie
van de heer Koopmans om een dergelijk verband wel te leggen en bij strijdigheid
het bevoegd gezag in te lichten, is echter wel aantrekkelijk. Er zal dan ook
in het vervolg, bij twijfel over de kennisgeving, worden nagegaan of het gestelde
in de kennisgevingen voor uitvoer van residuen van sortering van bouw- en
sloopafval, bedrijfsafval en grof huishoudelijk afval in lijn is met wat een
bedrijf op grond van de Wet milieubeheer vergunning mag/kan. Is er strijdigheid,
dan het bevoegd gezag (de provincie) daarover worden geïnformeerd, waarna
de provincie op basis van de Wet milieubeheer eventueel handhavend kan optreden.3. Ambtelijk overleg met de Duitse autoriteitenDe toenemende uitvoer van Nederlands afval naar Duitsland is het afgelopen
jaar ambtelijk besproken met de Duitse autoriteiten. Het doel van dit overleg
was het inzicht in het Duitse afvalbeleid en de Duitse afvalmarkt te vergroten,
zodat beter kan worden ingespeeld op ontwikkelingen rond in- en uitvoer van
afval.Bij dit overleg is geconstateerd dat voor nuttige toepassing van afval
een vrije Europese markt bestaat en dat weinig mogelijkheden bestaan om bezwaar
te maken tegen uitvoer voor nuttige toepassing.Verder is geconstateerd, zoals ook de VROM-Inspectie heeft aangegeven,
dat het vrijwel niet mogelijk is om te controleren of de opgegeven percentages
nuttige toepassing per vracht worden gehaald, omdat Duits en Nederlands afval
wordt gemengd alvorens te worden gesorteerd en omdat voor de sorteerinstallatie
op zich geen prestatie-eisen gelden.Dit laatste is echter met de inwerkingtreding van de Gewerbeabfallverordnung
per 1 januari 2003 verbeterd. Deze verordening stelt milieu-eisen aan nascheidings-
en sorteerinrichtingen, waaronder acceptatie-eisen (de samenstelling dient
bijvoorbeeld bekend te zijn en het afval dient te bestaan uit droge, scheidbare
componenten) en minimaal te realiseren percentages nuttige toepassing op installatieniveau:
65% in 2003, 75% in 2004 en 85% in 2005.Om deze hoge percentages te kunnen halen, zullen Duitse verwerkers meer
of strengere acceptatie-eisen gaan stellen aan het afval dat ze verwerken.
Ook betekent het stellen van specifieke kwantitatieve eisen dat de handhaafbaarheid
van de installaties en van de uitvoerbeschikkingen verbetert. Dit leidt hoogstwaarschijnlijk
tot een vermindering van de uitvoer.De Duitse autoriteiten staan op het standpunt dat wanneer op voorhand
duidelijk is dat Nederlands afval niet aan de eisen uit de Gewerbeabfallverordnung
voldoet (dus dat er bijvoorbeeld in 2004 geen 75% nuttige toepassing van het
afval mogelijk is), dit Nederland de mogelijkheid biedt op grond van de EVOA
bezwaar te maken tegen uitvoer. Deze zienswijze wordt momenteel juridisch
getoetst. Als de zienswijze juridisch haalbaar is, zal worden bezien of strijdigheden
tussen de kennisgeving en de Gewerbeabfallverordnung kunnen worden
aangegrepen om bezwaar te maken tegen uitvoer voor sorteren in Duitsland.Een andere belangrijke constatering in het ambtelijk overleg is dat de
uitvoer van Nederlands afval naar Duitsland, in de mate waarin dat nu plaatsvindt,
naar verwachting tijdelijk is. Deze verwachting is gebaseerd op het stortverbod
voor onbehandeld afval dat per 1 juni 2005 in Duitsland in werking treedt.
Hierdoor zal het aanbod van Duits afval voor sorteren, materiaalhergebruik
en verbranden aanzienlijk toenemen en naar verwachting zal daardoor de markt
voor de verwerking van Nederlands afval in Duitsland minder gunstig worden.Dit stortverbod is vastgelegd in de Abfallablagerungsverordnung. Het stortverbod
geldt voor onbehandeld afval. Behandeld afval mag wel worden gestort. De Abfallablagerungsverordnung
verstaat onder behandeld afval thermisch behandeld (dus in feite verbrandingsresiduen)
of mechanisch-biologisch behandeld afval. Bij dit laatste worden hoogcalorische
componenten afgescheiden uit de afvalstroom en worden biologische componenten
gestabiliseerd. De Abfallablagerungsverordnung is de Duitse implementatie
van de EG-richtlijn storten, die een algemeen verbod kent op het storten van
onbehandeld afval. In tegenstelling tot het Nederlandse Besluit stortplaatsen
en stortverboden kent de Abfallablagerungsverordnung geen ontheffingsmogelijkheid.Er wordt in Duitsland wel een capaciteitstekort voor het behandelen van
afval verwacht in 2005. De Duitse overheid is echter vooralsnog niet voornemens
de Abfallablagerungsverordnung te wijzigen, storten te gedogen of tijdelijke
opslag te creëren. De oplossing zal moeten komen van meer preventie en
afvalscheiding aan de bron van bedrijfsafval (voorschriften voor het laatste
zijn ook onderdeel van de Gewerbeabfallverordnung), uitbreiding van verwerkingscapaciteit
en uitwisseling van afval tussen Deelstaten.De belangrijkste conclusie uit het overleg met de Duitse autoriteiten
is dat ook in Duitsland grote vorderingen worden gemaakt met het terugdringen
van het storten van afval. Met de inwerkingtreding van de Gewerbeabfallverordnung
op 1 januari van dit jaar is de mogelijkheid om partijen afval rechtstreeks
te storten in plaats van te sorteren kleiner geworden.Met de inwerkingtreding van het stortverbod voor onbehandeld afval per
1 juni 2005 zal het storten van afval grotendeels worden beëindigd. Nederlands
afval dat in Duitsland wordt verwerkt, krijgt ook met deze ontwikkelingen
te maken en de mogelijkheden om van dit afval niets of veel te weinig nuttig
toe te passen, nemen af. Deze ontwikkelingen betekenen dat de verschillen
tussen Duitsland en Nederland op afvalgebied sterk afnemen en dat, afgezien
van mogelijke juridische beperkingen, er geen inhoudelijke redenen zijn om
uitvoer van afval naar Duitsland te willen beperken.Dit laat onverlet dat er de handhaving gewoon doorgaat.4. Het overleg met het bedrijfsleven over mogelijke aanvullende
maatregelenHet afvalbedrijfsleven is van mening dat de sterke toename van de uitvoer
van residuen van sortering van bouw- en sloopafval, bedrijfsafval en grof
huishoudelijk afval van de afgelopen jaren wordt veroorzaakt door het ontbreken
van een gelijk speelveld tussen Nederland en de omringende landen. Daarom
is eind vorig jaar met de Vereniging van Afvalverwerkers (VVAV) en de Vereniging
van Nederlandse Afvalondernemingen (VNAO) afgesproken om de mogelijkheden
te verkennen van extra maatregelen die in Nederland kunnen worden
genomen om een meer gelijk speelveld te krijgen.De verkenning heeft zich onder meer gericht op de criteria die worden
gehanteerd bij het beoordelen van aanvragen voor uitvoer van residuen van
sortering van bouw- en sloopafval, bedrijfsafval en grof huishoudelijk afval,
de eisen die het Bouwstoffenbesluit aan de toepassing van secundaire bouwstoffen
stelt, de stortbelasting en de financiële stimulering van verbranden
van afvalstoffen in Nederland.Daarnaast zouden de betreffende bedrijven bezien of het mogelijk was om
onderling een convenant af te sluiten, waarmee de vollast van de AVI's zou
worden gegarandeerd. Als gevolg van een dergelijk convenant zouden de AVI's
geen nadelige consequenties ervaren van de uitvoer van afvalstoffen naar Duitsland.De onderhandelingen over een convenant tussen de afvalbedrijven hebben
geen resultaat opgeleverd. Als gevolg van de hierbij spelende financiële
belangen, is men er niet in geslaagd om dusdanige afspraken te maken dat vollast
van de AVI's kan worden gegarandeerd. Daarom is het ministerie van VROM genoodzaakt
om het absoluut stortverbod voor huishoudelijk afval dat op 1 januari van
dit jaar is ingesteld in stand te houden en de vollast van de AVI's dus via
de regelgeving te garanderen.Hoewel de pogingen om tot een onderling regelen van de vollast te komen
niet tot succes hebben geleid, heeft het ministerie van VROM het overleg met
het bedrijfsleven over mogelijke aanvullende maatregelen om de verwerking
in Nederland te stimuleren, wel voortgezet. De resultaten van deze verkenning
zijn:CriteriaWat betreft de criteria voor in- en uitvoer, zijn overheid en bedrijfsleven
het eens dat als de huidige teksten van het LAP worden aangepast zoals is
aangegeven in tussentijdse wijziging van het LAP, dit voldoende is. Verdere
aanscherping is niet noodzakelijk.BouwstoffenbesluitHet ministerie van VROM heeft het voornemen om een aantal normen van het
Bouwstoffenbesluit versneld aan te passen. Hierdoor gaan de kwaliteitseisen
voor toepassing van enkele secundaire bouwstoffen minder afwijken van Duitsland,
waardoor het gelijke speelveld weer een stapje dichterbij komt.Percentages uit Gewerbeabfallverordnung ook laten gelden
voor Nederlandse installatiesIn het overleg met het bedrijfsleven is bezien of de in de Gewerbeabfallverordnung
genoemde minimaal te realiseren percentages nuttige toepassing voor sorteerinstallaties
(65% in 2003, 75% in 2004 en 85% in 2005) ook zouden kunnen gelden voor de
Nederlandse sorteerinstallaties. Dat betekent bijvoorbeeld dat een Nederlandse
sorteerinstallatie in 2004 eerst 75% van het ontvangen afval moet afscheiden
en de resterende 25% mag uitvoeren.Het bedrijfsleven is geen voorstander van een dergelijke rendementseis
voor de Nederlandse sorteerinstallaties. Bezwaar van het systeem is ook weer
de beperkte afzetmogelijkheden in Nederland van de afgescheiden stromen, een
belangrijke reden voor de huidige uitvoer naar Duitsland.Financiële instrumenten: MEPOp 1 juli van dit jaar is de stimuleringsregeling Milieukwaliteit Elektriciteitsproductie
(MEP) in werking getreden. Deze regeling maakt het onder meer aantrekkelijk
om in Nederland capaciteit te realiseren voor het verbranden van hoogcalorische
afvalstromen. Op dit moment wordt de regeling en tariefstelling nader ingevuld
voor de jaren 2004 en 2005. Doel van deze nadere invulling is om het effect
van de regeling op het daadwerkelijk tot stand komen van de initiatieven voor
hoogcalorische verbranding sterker te maken.Financiële instrumenten: stortbelastingVoor wat betreft de stortbelasting in Nederland zijn de volgende opties
besproken:A. verlagen van de belasting voor het storten van de niet nuttig toepasbare
reststromen die vrijkomen bij het sorteren van bouw- en sloopafval, bedrijfsafval
en grof huishoudelijk afval.Deze door het bedrijfsleven voorgestelde optie is inmiddels door het bedrijfsleven
verlaten, onder meer omdat bleek dat maar een beperkt aantal stromen extra
onder een verlaging zouden gaan vallen. De meeste in beschouwing genomen stromen
vallen namelijk al onder het lage tarief. Ook speelde de onderbouwing van
het ministerie van Financiën (de Belastingdienst) een rol dat een dergelijke
verlaging belastingtechnisch niet uitvoerbaar en handhaafbaar is.Verder is de mogelijkheid verlaten om een dergelijke verlaging van de
stortbelasting te koppelen aan certificering. Reden daarvoor is de zienswijze
van het bureau Rechtshandhaving van het ministerie van Justitie, waarin werd
aangegeven dat certificering in dit soort situaties nooit de handhaving kan
vervangen.Bij het Algemeen Overleg op 4 september jl. vroeg de heer Koopmans naar
de stand van zaken van het onderzoek naar deze mogelijkheid. Het standpunt
van de Staatssecretaris van VROM is, gelet op de onderbouwingen van de Belastingdienst
en het bureau Rechtshandhaving en gelet op het feit dat ook het bedrijfsleven
geen voorstander meer is van deze optie, dat hij geen initiatief kan en zal
nemen tot een verlaging van de belasting voor het storten van de niet nuttig
toepasbare reststromen die vrijkomen bij het sorteren van bouw- en sloopafval,
bedrijfsafval en grof huishoudelijk afval.B. een algehele verlaging van de stortbelasting.De discussie hierover heeft niet tot een gezamenlijk advies geleid. Een
deel de afvalbedrijven, met name de sorteerders en de afvalverbrandingsinstallaties,
zijn tegen een algehele verlaging. Zij zijn van mening dat een dergelijke
verlaging zal leiden tot meer storten, minder aanvoer van afval bij sorteerinstallaties
en afvalverbrandingsinstallaties en mogelijk zelfs leegstand en het niet van
de grond komen van nieuwe verwerkingsinitiatieven. Men is bevreesd voor de
marktverstoring die een verlaging met zich mee zal brengen.Een ander deel van afvalbedrijven, met name de inzamelaars en de stortplaatsexploitanten,
zijn voorstander. Voor de inzamelaars betekent het immers lagere kosten voor
verwijdering en de stortplaatsen krijgen meer aanvoer.Het ministerie van VROM is het eens met de mening van de tegenstanders
van de verlaging en zal dan ook geen initiatief nemen tot een algehele verlaging
van de stortbelasting.C. het instellen van een exportheffing.Om de mogelijkheid en wenselijkheid voor het instellen van een exportheffing
te beoordelen, is het Europees rechtelijk kader bezien, zijn exportheffingen
in andere lidstaten geanalyseerd en zijn vervolgens de voor- en nadelen van
een exportheffing op een rijtje gezet.Het Europees rechtelijk kader wordt met name gevormd door het EG verdrag,
de Europese Verordening Overbrenging Afvalstoffen (EVOA) en enkele arresten
van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen. Vanuit dit kader
kan worden geconcludeerd dat exportheffingen mogelijk zijn onder de voorwaarden
dat:• de betrokken heffing deel uitmaakt van een algemeen stelsel van
binnenlandse heffingen, waardoor nationale en ingevoerde producten volgens
dezelfde criteria stelselmatig worden belast;• de betrokken heffing de tegenprestatie vormt voor een aan de marktdeelnemer
werkelijk verleende dienst en evenredig is aan de kosten daarvan; of• de betrokken heffing (onder bepaalde voorwaarden) betrekking heeft
op controles die krachtens het gemeenschapsrecht moeten worden verricht.Op dit moment zijn er drie landen die financiële instrumenten inzetten
die als een vorm van exportheffing kunnen worden beschouwd:• Oostenrijk heeft sinds 1989 een wet, waarin een stortbelasting
is opgenomen voor de exporteur die afval buiten Oostenrijk stort. Het Europese
Hof heeft nog geen uitspraken gedaan of deze vorm van stortbelasting zich
verhoudt tot het Europees recht.• Duitsland heeft in 1994 in de wet opgenomen dat degenen die afval
uitvoeren naar andere lidstaten worden verplicht om bij te dragen in een fonds
dat dient om eventuele terugzending te financieren. Deze maatregel is door
het Europese Hof onverenigbaar met het Europees recht verklaard (C-389/00
d.d. 27 februari 2003, Commissie EG tegen Bondsrepubliek Duitsland).• Vlaanderen heeft sinds 1 januari 2003 een sorteerdersheffing, waarbij
men wordt vrijgesteld van de heffing voor het deel van het afval dat nuttig
wordt toegepast. De heffing op het deel dan niet nuttig wordt toegepast, geldt
zowel binnen als buiten het Vlaamse gewest en wordt verrekend met een eventueel
in het betreffende land geldende heffing. Omdat deze regeling niet is gemeld
bij de Europese Commissie, is nog niet bekend hoe de Vlaamse regeling zich
verhoudt tot het Europees recht.Uit de analyses van de huidige uitvoersituatie, het Europees recht en
de exportheffingen in de andere landen, kunnen de volgende voor- en nadelen
worden geconcludeerd:Voordelen:1. Een exportheffing kan bijdragen aan het creëren van een meer gelijk
speelveld met Duitsland.2. Er kan door een exportheffing mogelijk minder uitvoer plaatsvinden.
Volgens de informatie gevoegd bij de kennisgevingen die in het kader van de
EVOA worden gedaan, wordt van het afval dat nu wordt uitgevoerd rond de 20%
gestort. Een exportheffing heeft dus maar betrekking op een beperkt deel van
het uit te voeren afval, dus het effect van de exportheffing zal daardoor
waarschijnlijk ook beperkt zijn. Dit lijkt te worden bevestigd door de situatie
in Vlaanderen: men heeft daar een exportheffing ingevoerd, maar deze lijkt
vooralsnog geen effecten te hebben op de uitvoer vanuit Vlaanderen naar Duitsland.3. Meer belastinginkomsten. De omvang van de inkomstenstijging is afhankelijk
van het al dan niet minder worden van de uitvoer. Als de uitvoer niet afneemt,
zullen de belastinginkomsten stijgen omdat het (beperkte) storten in het buitenland
wordt belast. Als de uitvoer wel afneemt, zal de inkomstenstijging groter
zijn. Er zal dan namelijk meer afval in Nederland worden gestort, omdat de
verwerkingsinitiatieven in Nederland nog tot ontwikkeling moeten
komen en er minder afzetmogelijkheden voor de sorteerfracties zijn.4. Er is meer afval beschikbaar voor verwerking in Nederland.Nadelen:1. Er is onzekerheid over afzet van sorteerresiduen in Nederland, omdat
er op dit moment in Nederland nauwelijks mogelijkheden zijn om hoogcalorische
afvalstoffen als brandstof in te zetten2. Er zal in Nederland meer worden gestort, totdat verwerkingsinitiatieven
zijn gerealiseerd en afzetmogelijkheden zijn vergroot.3. De juridische houdbaarheid (Europees rechtelijk) van een financieel
instrument is een risico factor.4. Er is een wetswijziging noodzakelijk en deze wijziging moeten worden
genotificeerd bij de Europese Commissie. Deze twee trajecten nemen de nodige
tijd in beslag (circa 1,5 jaar).5. De grondslag en de heffingsplichtige zijn bij een dergelijk instrument
anders dan in het huidige systeem van Wbm-belasting. Dit leidt tot een toename
en verandering van werkzaamheden van de belastingdienst en een verhoging van
de fraude gevoeligheid.6. Een dergelijk instrument is moeilijk handhaafbaar, mede gezien het
feit dat er afhankelijkheid is van verklaringen afkomstig van in het buitenland
gevestigde inrichtingen. De handhavers van het ministerie van VROM hebben
daar geen bevoegdheden en er zullen dus aanvullende bilaterale handhavingafspraken
moeten worden gemaakt.7. Het instrument verandert niets aan de toetsing van de aanvragen voor
uitvoer voor nuttige toepassing.Gelet op de nadelen van de heffing, is het ministerie van Financiën
als ministerie dat de maatregel zou moeten nemen en handhaven, geen voorstander
van een exportheffing.De Staatssecretaris van VROM vind de tijd die nodig is om een exportheffing
te realiseren een belangrijke factor. De verwachting is dat het zeker 1½
jaar duurt voordat een dergelijke heffing kan worden ingesteld. Het is dan
2005 en, zoals eerder in deze bijlage is aangegeven, wordt begin 2005 in Duitsland
een stortverbod afgekondigd. Dat verbod zal er waarschijnlijk voor zorgen
dat de uitvoer van Nederlands afval naar Duitsland wordt beëindigd.De voor- en nadelen van een exportheffing afwegend en daarbij met name
rekening houdend met het tijdstraject, de ontwikkelingen in Duitsland en de
mening van het ministerie van Financiën, vind de Staatssecretaris van
VROM het niet noodzakelijk en verantwoord om nu het initiatief te nemen om
tot een exportheffing te komen.Bovendien pas extra regelgeving niet op een moment dat het streven is
om de regelgeving en administratieve lasten juist in te perken en verantwoordelijkheden
meer bij de maatschappelijke actoren te leggen. Bovendien biedt de extra regelgeving
in deze ook geen oplossingen.Waar het probleem ligt bij het niet conform de beschikkingen handelen
van afvalbedrijven, moet de aanpak juist daarop gericht zijn.Afronding overleg bedrijfslevenHet overleg met het bedrijfsleven over mogelijke aanvullende maatregelen
om de verwerking in Nederland te stimuleren en een meer gelijk speelveld met
Duitsland te scheppen, heeft niet geleid tot gezamenlijke voorstellen voor
maatregelen. Het bedrijfsleven heeft geconcludeerd dat een convenant met de
overheid in deze geen meerwaarde biedt en geeft er de voorkeur aan intern
op een hoger abstractieniveau een discussie te gaan voeren over rol en positie
van het afvalbedrijfsleven. Afgesproken is een Platform gelijk speelveld in
te stellen, waarin bedrijfsleven en overheid gezamenlijk activiteiten ondernemen
om een verdere harmonisatie in Europa te bewerkstelligen, dan
wel te versnellen. In het jaarlijkse voortgangsrapportage over het gelijke
speelveld in Europa zal verslag worden gedaan over de vorderingen in dit Platform.Eigen verantwoordelijkheid bedrijfslevenHet is belangrijk hier ook nog te wijzen op de eigen verantwoordelijkheden
van de uitvoerende bedrijven. Zoals de VROM-Inspectie heeft geconstateerd,
nemen de grote afvalverwerkende ondernemingen, al dan niet via dochterbedrijven,
een substantieel deel van de uitvoer van de betreffende stromen vanuit Nederland
naar Duitsland voor hun rekening. Als er op grote schaal zou worden gefraudeerd,
zoals van diverse kanten wordt gesuggereerd, slaat dat terug op het imago
van juist ook de grote afvalbedrijven.Positie Nederlandse AVI'sIn de uitvoerdiscussie wordt regelmatig de positie van de Nederlandse
AVI's aan de orde gesteld. In het LAP zijn daarover al maatregelen toegezegd.
Het steven is om in 2006 de landsgrenzen te openen voor het verbranden als
vorm van verwijderen. In het LAP is toegezegd dat zal worden bezien of met
het oog op die open grenzen nog aanvullende maatregelen moeten worden genomen
om de Nederlandse publieke belangen te waarborgen en de continuïteit
van de afvalverwijdering (i.c. de AVI's) in Nederland te garanderen. In het
LAP is dat als een bijzondere verantwoordelijkheid van het Rijk geformuleerd.
Een voorbeeld van een dergelijke verantwoordelijkheid is het (financiële)
aanbod dat de Staatssecretaris van VROM aan de aandeelhouders van de ARN in
Weurt heeft gedaan om de baksteenproblematiek op te lossen.Bij de verkenning en de voorbereiding van eventueel te nemen maatregelen
voor de open grenzen in 2006 zal het afvalbedrijfsleven nauw worden betrokken.In het Algemeen Overleg van 4 september jl. vroeg de heer Krom naar maatregelen
van de overheid als de sector niet zelf haar vollast kan verzekeren. Eerder
in deze bijlage is al aangegeven dat de vollast momenteel met het absoluut
stortverbod voor huishoudelijk afval is geregeld. Import van huishoudelijk
afval naar AVI's is op dit moment niet aan de orde.Dat verandert als in 2006 de landsgrenzen voor verbranden als vorm van
verwijderen open gaan. In die situatie zal, met de daarvoor eventueel te stellen
waarborgen vanuit de overheid, sprake zijn van ook een vrije markt voor door
verbranden te verwijderen huishoudelijk afval.5. Conclusies en actiesIn de voorgaande paragrafen is aangegeven wat het beleid is voor de uitvoer
van afvalstoffen, wat de mogelijkheden zijn om die uitvoer te sturen, wat
de wenselijkheid van sturen is en welke acties reeds zijn ondernomen. Samengevat:• bij uitvoer wordt in Duitsland 70 tot 80% nuttig toegepast, terwijl
bij geen uitvoer bijna 100% in Nederland wordt gestort. Winst voor het milieu
dus;• nuttige toepassing in het buitenland is financieel aantrekkelijker
dan storten in Nederland. Winst voor een deel voor het bedrijfsleven dus en
een beperkte inkomstenderving voor een deel van het afvalverwerkend bedrijfsleven;• uitvoer voor nuttige toepassing kan op basis van internationale
regelgeving niet worden tegengehouden. Wel worden duidelijke voorwaarden gesteld
aan de kennisgevingen voor uitvoer;• er zijn voorwaarden gesteld aan het percentage nuttige toepassing
dat in het buitenland moet worden bereikt en aan de voorbewerking
die in Nederland moet plaatsvinden wil men gebruik maken van een algemene
kennisgeving.• de uitvoerbeschikkingen zijn beter handhaafbaar gemaakt. Ervaringen
bij de handhaving worden gebruikt om de handhaafbaarheid van de beschikkingen
te optimaliseren;• uit onderzoek van de VROM-Inspectie blijkt dat in het algemeen
niet kan worden geconcludeerd dat restfracties uit grof huishoudelijk afval,
bedrijfsafvalstoffen en bouw- en sloopafval vanuit Nederland direct worden
gestort in Duitsland;• de VROM-Inspectie heeft overtredingen geconstateerd, maar die wijken
niet af van het reeds bestaande beeld van de uitvoering van de EVOA en ze
hebben veelal beperkte milieuhygiënische gevolgen;• de Duitse autoriteiten hebben nog niet laten weten dat er in Duitsland
sluikhandel plaatsvindt met Nederlands afval;• de VROM-Inspectie heeft aangegeven dat niet kan worden achterhaald
of het percentage nuttige toepassing van 50% per vracht daadwerkelijk wordt
gerealiseerd in Duitsland, omdat de Nederlandse afvalstromen bij de Duitse
afvalstromen worden gevoegd;• het alleen nog maar afgeven van uitvoerbeschikkingen als de betreffende
vrachten Nederlandse afvalstoffen afzonderlijk, dus niet tezamen met andere
afvalstoffen, worden verwerkt (omdat de kennisgever niet voor elke vracht
kan garanderen dat ten minste 50% van het uitgevoerde afval nuttig wordt toegepast)
is geen gepaste maatregel. Deze maatregel zou als middel erger zijn dan de
kwaal;• de overtredingen die de afgelopen twee jaar zijn geconstateerd,
hebben niet geleid tot een besluit om een uitvoerbeschikking in te trekken;• de samenwerking met de Duitse autoriteiten op het gebied van beleid,
uitvoering en handhaving is versterkt, waardoor het inzicht in het Duitse
afvalbeleid en de Duitse regelgeving is vergroot;• de verschillen tussen Duitsland en Nederland op afvalgebied nemen
in de komende jaren verder af en daarmee ook de prikkels om afval oneigenlijk
nuttig toe te passen;• de uitvoer van Nederlands afval naar Duitsland, in de mate waarin
dat nu plaatsvindt, is naar verwachting van tijdelijke aard, omdat per 1 juni
2005 in Duitsland een stortverbod voor onbehandeld afval in werking treedt
en er hoge prestatie-eisen aan sorteerinrichtingen worden gesteld;• bedrijfsleven en overheid vinden dat de criteria voor inen uitvoer
door de tussentijdse wijziging van het LAP voldoende worden aangescherpt.
Verdere aanscherping is niet nodig;• bedrijfsleven en overheid zijn het eens dat het verlagen van de
stortbelasting voor het storten van de niet nuttig toepasbare reststromen
die vrijkomen bij het sorteren van bouwen sloopafval, bedrijfsafval en grof
huishoudelijk afval geen oplossing is;• een deel van het bedrijfsleven en de overheid zijn het eens dat
een algehele verlaging van de stortbelasting geen oplossing is;• aan het instellen van een exportheffing kleven te veel nadelen
en het vergt veel tijd.Deze opsomming toont aan dat, aanvullend aan wat al is geregeld of in
gang is gezet, er nauwelijks verdere mogelijkheden zijn om de uitvoer verder
te sturen. Ook is het niet gewenst om nog verder te sturen, gelet op de marktsituatie,
de eigen verantwoordelijkheden van bedrijven en de toekomstige ontwikkelingen.Samengevat worden de volgende acties ondernemen:• bezien op welke punten een nauwere aansluiting bij het Duitse sorteercriterium
valt te leggen, met name bezien of het mogelijk is om bezwaar
te maken tegen uitvoer als de Nederlandse kennisgeving strijdig is met de
Duitse Gewerbeabfallverordnung;• hoewel het niet mogelijk is om een juridisch verband te leggen
tussen de EVOA-beschikkingen en Wm-vergunningen, zal dat verband wel in de
praktijk van de uitvoering worden nagegaan. Dat betekent dat zal worden nagegaan
of het gestelde in de kennisgevingen in lijn is met wat een bedrijf op grond
van de Wm-vergunning mag/kan;• de handhaving intensiveren en waar mogelijk verder verbeteren;• overheid en bedrijfsleven stellen een Platform gelijk speelveld
in als kader voor gezamenlijke activiteiten gericht op verdere harmonisatie
in Europees verband.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27664-18.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl