Vaststelling begroting van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2003; Verslag schriftelijk overleg inzake functionele voedingsmiddelen
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28600-XVI, nr. 6

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

02-10-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

28600-XVI nr. 6

27-09-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamVragen CDA-fractie123456789101112Vragen LPF-fractie13141516171819202122232425Vragen VVD-fractie2627282930313233Vragen GroenLinksfractie343536373839Vragen PvdA-fractie40414243444546474849505152
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28600-XVIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 58 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 600 XVIVaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2003nr. 6VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEGVastgesteld 27 september 2002In de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport1 bestond er bij onderstaande fracties behoefte een aantal vragen ter
beantwoording voor te leggen aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport over de brief van 8 mei 2002 inzake functionele voedingsmiddelen
(28 000, XVI, nr. 116).De op 12 juli 2002 toegezonden vragen zijn door de minister bij brief
van 26 september 2002 beantwoord.De vragen en antwoorden zijn hieronder afgedrukt.De voorzitter van de commissie,NetelenbosDe griffier van de commissie,TeunissenVragen CDA-fractie1In de inleiding (blz. 2) wordt gerefereerd aan de opheffing
van het verbod om vitaminen (1996) aan voedingsmiddelen toe te voegen. Kan
worden aangegeven welke gevolgen dit heeft gehad voor de toevoeging van vitaminen
aan voedingsmiddelen in het algemeen? Hoe groot is de markt, die zich blijkens
de minister tot een relatief beperkt aantal producten lijkt te beperken (blz.
3, 4)? Hoe groot is de markt met specifieke voedingssupplementen?In 1996 is het Warenwetbesluit Toevoeging micro-voedingsstoffen aan levensmiddelen
van kracht geworden. Het Warenwetbesluit stelt eisen aan de toevoeging van
microvoedingsstoffen aan eet- en drinkwaren. Voor verrijkte eet- en drinkwaren
geldt een aanmeldingsplicht. Sinds het van kracht worden van het Besluit zijn
bij de Keuringsdienst van Waren ongeveer 500 producten aangemeld door ongeveer
250 aanmelders. Het gros van de producten betreft frisdranken (met inbegrip
van energiedranken), vruchtennectar, vruchtensappen, zuivelproducten, graanproducten
en repen. Ik beschik niet over gegevens over de omvang van deze markt. De
totale omzet van voedingssupplementen in Nederland wordt geschat op ruim 200
miljoen euro met een gemiddelde groei van 10% per jaar.2In plaats van over functionele voedingsmiddelen te
spreken, wordt nu de term specifiek gezondheidsbevorderende voedingsmiddelen
(SGV's) gebezigd (blz. 2). In welke zin moet de term gezondheidsbevorderend
worden gelezen?Ik acht de term functionele voedingsmiddelen verwarrend omdat in principe
elk voedingsmiddel vanuit voedingsoogpunt functioneel kan zijn. Ik geef vooralsnog
de voorkeur aan de term specifiek gezondheidsbevorderende voedingsmiddelen
(SGV's) omdat daarin de claim voor een bepaalde positieve, de gezondheid bevorderende,
eigenschap zoals die door de producent wordt gemaakt centraal staat. De term
SGV geeft meer het eigenlijke karakter van het voedingsmiddel aan dan de term
«functioneel».3Zijn er aanwijzingen dat gebruik van SGV's tot onveilige
of risicovolle situaties kan leiden? (blz. 4) Wie bepaalt de grenzen?Ja. Dergelijke aanwijzingen zijn er bijvoorbeeld voor fytosterolen, die
onder de Verordening (EG) 258/97 betreffende nieuwe voedingsmiddelen en nieuwe
voedselingrediënten zijn toegelaten in smeersels op basis van gele vetten.
Er liggen diverse aanvragen die bij honorering zouden kunnen leiden tot een
uitbreiding van het assortiment van producten waarin fytosterolen zijn toegelaten.
Dit betreft o.a. salade dressings, gezondheidsrepen, gezondheidsdranken, yoghurtachtige
producten en bewerkte vleesproducten. De Gezondheidsraad is van oordeel dat
dit niet wenselijk is. Enerzijds wordt door verbreding van het productassortiment
de kans op een ongewenst hoge inname van fytosterolen door de doelgroep groter,
anderzijds wordt de kans dat ook andere consumenten onvrijwillig worden blootgesteld
aan fytosterolen groter. Over het risico van overconsumptie is onvoldoende
bekend. Ik onderschrijf de voorzichtige benadering bij de verbreding van het
assortiment met fytosterolen.Nieuwe voedingsmiddelen worden pas in de EU toegelaten nadat de lidstaten
overeenstemming hebben bereikt over de veiligheid en de eventuele voorwaarden
voor de toelating. Voor SGV's die niet vallen onder de Verordening voor nieuwe
voedingsmiddelen en waarvoor ook geen andere specifieke communautaire regels
gelden kunnen specifieke voorwaarden voor etikettering en normering
worden opgenomen in de Warenwet op basis van specifieke risico-evaluatie door
de VWA. Dit laatste is onder meer het geval voor SGV's met kruidenpreparaten.
In het Warenwetbesluit Kruidenpreparaten is een lijst opgenomen met verboden
kruiden. Waar nodig wordt deze lijst aangepast aan nieuwe inzichten.Voor gevitamineerde producten bestaat nog geen communautaire wetgeving.
Hier bepaalt de Nederlandse overheid de grenzen. De regels zijn opgenomen
in het Warenwetbesluit Toevoeging micro-voedingsstoffen aan levensmiddelen.
In dat besluit is voor vitamine A, vitamine D, foliumzuur, seleen, koper en
zink de toevoeging verboden, omdat het risico van overschrijding van de aanvaardbare
bovengrens van inneming te groot is. Middels specifieke regels is de toevoeging
van vitamine A en D beperkt tot margarine.4Er is sprake van Europese regelgeving met betrekking
tot de SGV's. Zijn er voldoende waarborgen met betrekking tot de veiligheid
van vergelijkbare producten afkomstig uit landen van buiten de Europese Unie?
Wat is in dit verband de reikwijdte van de Codex Alimentarius? (blz. 5)De Europese regels voor de veiligheid van SGV's beperken zich tot nieuwe
voedingsmiddelen en nieuwe voedselingrediënten. Dit zijn voedingsmiddelen
en voedselingrediënten die tot dusver in de Gemeenschap niet in significante
mate voor menselijke voeding zijn gebruikt. De procedure geldt ook voor producten
van buiten de Gemeenschap als het product nog niet in significante mate in
de Gemeenschap is gebruikt. De Codex Alimentarius kent geen specifieke bepalingen
voor de veiligheid van SGV's of functional foods. In Codex verband zijn wel
algemene principes vastgesteld voor de toevoeging van essentiële nutriënten
aan voedingsmiddelen (General Principles for the Addition of Essential Nutrients
to Foods / CAC/GL 009–1987). De tekst bevat een aantal algemene bepalingen
dat van belang is voor de veiligheid.5In Nederland zijn gezondheidsclaims wel en medische
claims niet toegestaan. In de praktijk is het onderscheid tussen een gezondheidsclaim
en een medische claim niet altijd even helder. (blz. 5) Zijn er mogelijkheden
om dit onderscheid voor de gebruiker duidelijker te maken?Als het onderscheid tussen een gezondheidsclaim en een medische claim
niet duidelijk is dan leidt dat wellicht tot verwarring en misleiding van
de consument. Het onderscheid is tevens relevant voor de handhaving, aangezien
een medische claim op een product dit product automatisch tot een geneesmiddel
maakt. Voedingsmiddelen vallen onder de Warenwet en geneesmiddelen vallen
onder de Wet op de Geneesmiddelenvoorziening (WOG). Voor de gebruiker is het
relevant of een claim klopt en of de geclaimde werking relevant is voor de
situatie van die gebruiker. In mijn brief (GZB/VVB 2 267 155) heb
ik in navolging van het Nederlands standpunt in de Codex onderhandelingen
gepleit voor het verduidelijken van het onderscheid tussen gezondheids- en
medische claims door het introduceren van de zgn. «ziekte risico factor
reductie» claims als een toelaatbare gezondheidsclaim. De reductie van
een risicofactor voor een ziekte is in onderzoek goed aan te tonen, en daarmee
kan dus worden voldaan aan de eis van de onderbouwing. Het ontstaan van ziekte
daarentegen hangt meestal af van meerdere (leefstijl) factoren. Een claim
waarin een verband wordt gelegd tussen een ingrediënt en het verminderen
van een risico op een ziekte acht ik daarom misleidend en dus ongewenst. Een
gezondheidsclaim dient ook zo te zijn geformuleerd dat het aannemelijk is
dat de consument de claim in de juiste context kan plaatsen. Daartoe is het van belang dat de producent die de claim wenst te gebruiken aantoont
dat een gemiddelde consument de gezondheidsclaim begrijpt.6Er is verschil van benadering met betrekking tot een
gedragscode. In de meeste landen is sprake van een verplichting, in Nederland,
het VK en Zweden is sprake van een gedragscode op basis van vrijwilligheid.
(blz. 7) Hoe oordeelt de regering over de mogelijkheid om te komen tot eenduidigheid
in Europa?Nederland, Zweden en het VK zijn voor zover mij bekend de enige landen
in de EU waarin een gedragscode voor de onderbouwing van gezondheidsclaims
in gebruik is. Voor de andere EU landen geldt dat gezondheidsclaims of verboden
zijn of middels een wettelijke regeling geregeld. Zoals in de brief aangegeven
gaat mijn voorkeur uit naar het regelen van claims in Europese regelgeving.
Ik acht de kans groot dat er binnen een redelijke termijn een eenduidige Europese
regeling tot stand komt. Hiermee zal de ruimte voor zelfregulering en gedragscodes
beperkt gaan worden, maar het is nog niet duidelijk of deze beperking gaat
gelden voor alle vormen van claims waarop in Nederland nu een gedragscode
van toepassing is.7Binnen welke randvoorwoorden moet de zin: «Het
verdient overweging om meer wettelijke ruimte te scheppen voor het gebruik
van gezondheidsclaims.» worden gelezen? (blz. 8) Waaraan moet dan worden
gedacht, en hoe wordt Europese afstemming voorzien? Speelt de EVA hierin ook
een rol?De belangrijkste randvoorwaarde volgt uit de definitie van een geneesmiddel.
Een geneesmiddel is volgens art 1 lid 1, onder e van de Wet op de Geneesmiddelen
(WOG) «een substantie of samenstelling van substanties, welke is bestemd
te worden gebruikt of op een enigerlei wijze wordt aangeduid of aanbevolen
als zijnde geschikt voor:1. Het genezen, lenigen of voorkomen van enige aandoening, ziekte, ziekteverschijnsel,
pijn, verwonding of gebrek bij de mens,2. Het herstellen, verbeteren of wijzigen van het functioneren van organen
bij de mens,3. Het stellen van een medische diagnose door toediening aan of aanwending
bij de mens.»De jurisprudentie van het Europees Hof heeft de definitie van een geneesmiddel
nader uitgelegd. De definitie bestaat uit twee onderdelen: het aandieningscriterium
en het toedieningscriterium. Het eerste criterium zorgt dat een product louter
door aanprijzing tegen bijvoorbeeld ziekte onder de definitie kan vallen.
Het toedieningscriterium bepaalt dat producten met een farmacologische werking
onder de definitie vallen. Een medische claim kan een product dus tot een
geneesmiddel maken. Bij de Europese afstemming hangt veel af van de acceptatie
door de EG lidstaten van een werkdefinitie in de nog vast te stellen Europese
verordening voor gezondheidsclaims waarmee de grens tussen een gezondheidsclaim
en een medische claim nader kan worden afgebakend. Ik acht een claim voor
de reductie van een ziekterisicofactor nog aanvaardbaar als gezondheidsclaim.
Dit concept is inmiddels ook overgenomen door Commissaris Byrne van DG SANCO
en gebruikt bij de opstelling van een voorontwerp voor een verordening voor
voedingsclaims, functionele claims en gezondheidsclaims dat in juli met de
lidstaten is besproken (working document SANCO/1832/2002). Het voorstel moet
leiden tot een horizontale verordening voor gezondheidsclaims in Europa. In
het voorstel is een substantiële rol weggelegd voor de Europese Autoriteit
voor Voedselveiligheid bij de beoordeling van de onderbouwing van gezondheidsclaims.8Er zal zo nodig worden aangedrongen op het uitvoeren
van observatieprogramma's (Post Marketing Surveillance) (blz. 8). Hoe ziet
zo'n observatieprogramma eruit? Is het in de praktijk mogelijk om de effecten
van nieuwe voedingsmiddelen en/of nieuwe componenten goed te onderzoeken?Er bestaat nog geen vast stramien voor de opzet, uitvoering en coördinatie
van observatieprogramma's. Post Marketing Surveillance (PMS) is het verzamelen
en analyseren van data over een product nadat het op de markt is geïntroduceerd
en het rapporteren van de informatie die daaruit voortvloeit aan belanghebbenden.
Een PMS kan zowel beleidsmakers en producenten, als consumenten en de gezondheidszorg
waardevolle informatie bieden over het gebruik en de veiligheid van producten.
Uiteraard dient bij het op de markt brengen van een product de veiligheid
al intensief te zijn getoetst. Een PMS beoogt vast te stellen of en welke
effecten op de gezondheid optreden door het gebruik door een grote groep mensen
gedurende een langere tijd te volgen. De Europese Commissie kan bedrijven
bij de aanvraag tot toelating van nieuwe voedingsmiddelen (novel foods) vragen
een PMS uit te voeren. De firma Unilever heeft bijvoorbeeld een uitgebreid
observatieprogramma opgezet voor het volgen van de introductie van vetsmeersels
met fytosterolen. Informatie werd gevraagd over de dagelijkse inname en over
de mate waarin het product de doelgroep bereikt. Fytosterolen kunnen cholesterolverlagend
werken, maar er kan ook een ongewenst hoge inname, door bijvoorbeeld mensen
buiten de doelgroep, ontstaan. Unilever heeft een aantal schattingen gemaakt
van de dagelijkse inname en heeft data verzameld over het koopgedrag van consumenten
in Europa, waardoor een beeld kon worden gegeven per soort huishouden wat
het koopgedrag is. Hierbij werd gekeken naar de grootte van het huishouden,
het aantal kinderen en de leeftijd van de consument die het product kocht.
Er werd een scheiding gemaakt tussen consumenten die af en toe het product
kopen en consumenten die het product vaak kopen. Bij beide groepen werd de
werkelijk dagelijkse consumptie geschat. Naast deze studie zijn ook de telefonische
meldingen van klachten over het product bij Unilever bekeken. Hiermee kon
een beeld gegeven worden of er onvoorziene bijeffecten waren.9Kan worden gegarandeerd dat in SGV's geen geneesmiddelen
voorkomen? Op welke wijze kunnen garanties worden geboden dat zulks het geval
zal zijn?Indien aan een levensmiddel een stof met een farmacologische werking wordt
toegevoegd dan zal dat worden aangemerkt als een geneesmiddel, tenzij de concentratie
zodanig laag is dat sprake is van een nieuw voedingsmiddel dat een volledige
communautaire veiligheidsbeoordeling dient te ondergaan. Op deze wijze wordt
voorkomen dat geneesmiddelen aan levensmiddelen worden toegevoegd, tenzij
de stof voor een ander doel en in een lagere concentratie wordt toegevoegd
en als veilig nieuw voedingsmiddel wordt toegelaten.10Op basis van het overleg met het veld zal de komende
twee jaar een regeling voor gezondheidsclaims worden opgesteld, vooruitlopend
op geharmoniseerde Europese regelgeving (blz. 8). Waarom moet het twee jaar
duren voordat de regeling tot stand komt? Is het niet mogelijk om eerder met
een regeling te komen?De situatie op Europees niveau is sinds mijn brief over het SGV beleid
(GZB/VVB 2 267 155) aanzienlijk gewijzigd. In mijn antwoord op vraag
7 heb ik de nieuwe situatie toegelicht. De Europese Commissie
heeft een voorontwerp voor een Verordening geproduceerd, waarin gezondheidsclaims
zijn opgenomen. In het licht van deze plannen moeten ook de plannen voor een
nationale regeling voor gezondheidsclaims worden herzien. De nationale regeling
zal worden gebaseerd op integratie van bestaande instrumenten van zelfregulering.
Mijn verwachting is dat betrokken partijen geen twee jaar nodig zullen hebben
om beide instrumenten te integreren. Een precies plan kan pas worden opgesteld
als alle betrokkenen met elkaar om de tafel hebben gezeten. De voorbereidingen
hiertoe zijn inmiddels in gang gezet. Complicerende factor is dat met het
recent verschenen voorstel van de Europese Commissie de plaats van zelfregulering
aanzienlijk wordt beperkt. Het ligt echter niet voor de hand dat in de toekomst
elke gezondheidsclaim een centrale Europese beoordelingsprocedure zal kunnen
doorlopen. Ik acht het mogelijk dat medio 2003 de integratie van de codes
wordt afgesloten, waarna deze regeling door de betrokken partijen kan worden
bekrachtigd. Als dit proces onvoldoende voortgang vertoont overweeg ik alsnog
een tijdelijke regeling voor gezondheidsclaims op te stellen die kan worden
opgenomen in de Warenwet.11Wat is het onderscheid tussen een lichte en een zware
claim (blz. 9)?Een lichte claim beschrijft een algemeen, niet specifiek of beperkt voordeel
van een nutriënt of een voedingsmiddel voor de gezondheid en het normaal
functioneren van het lichaam. Bijvoorbeeld: verbetert de weerstand. Lichte
claims zijn soms vage claims, en daarmee moeilijk aan te tonen. Een zware
claim stelt, suggereert of impliceert het zwaarder effect tussen de consumptie
van dat voedingsmiddel en de fysiologische functies van het lichaam of het
verminderen van een risicofactor voor een ziekte. Bijvoorbeeld: product X
verlaagt het LDL cholesterol met 10%. Ik ben van mening dat claims die niet
te onderbouwen zijn verboden moeten worden. Een zekere mate van differentiatie
van bewijslast naar zwaarte van de claim is acceptabel, maar het mag niet
zo zijn dat voor een vage claim ook met een vage onderbouwing genoegen wordt
genomen. Overigens heb ik de Gezondheidsraad om advies gevraagd naar wetenschappelijke
gronden om differentiatie aan te brengen tussen lichte en zware claims.12Als consumenten teveel van een zelfde ingrediënt
binnenkrijgen ontstaat er stapeling van ingrediënten. Worden de gevolgen
van stapeling in het onderzoek meegenomen?Ja.Vragen LPF-fractie13Vindt u dat er sprake is van urgentie met betrekking
tot de invoering van regelgeving voor specifiek gezondheidsbevorderende voedingsmiddelen
en gezondheidsproducten? (blz. 1)Ja, voor zover het de regeling van de claims betreft. De verwachting is
dat op korte termijn het op de markt brengen van SGV's met een zware claim
aanzienlijk zal toenemen. Het is in het belang van zowel producent als consument
dat de overheid dan duidelijke kaders geeft waarbinnen die ontwikkeling kan
plaatsvinden.14In de samenleving wordt niet het begrip Specifiek Gezondheidsbevorderende
Voedingsmiddelen maar het begrip functionele voedingsmiddelen gebruikt. Waarom
heeft u gekozen voor SGV in plaats van de maatschappelijke benaming? Bent
u bereid voortaan toch het begrip functionele voedingsmiddelen te gebruiken?
(blz. 2)Neen. Mijn voorkeur gaat uit naar de term Specifiek Gezondheidsbevorderende
Voedingsmiddelen, zoals uiteengezet in mijn antwoord op vraag 2.15Waarom vindt u het noodzakelijk om de effecten van
overdoseringen nog eens nader te onderzoeken? Bent u van mening dat er in
de wetenschappelijke literatuur voldoende kennis aanwezig is over de effecten
van overdoseringen? (blz. 4)Nader onderzoek vind ik wenselijk omdat er een sterke toename is in de
handel en consumptie van SGV's. Met name zal onderzocht worden of de consumptie
van voedingsmiddelen met nieuwe bio-actieve stoffen leidt tot een opname bij
de Nederlandse bevolking of bij specifieke risicogroepen die boven een aanvaardbaar
veilig niveau ligt. Bovendien is nog niet voor alle stoffen een aanvaardbare
bovengrens van inneming vastgesteld. Ook op het terrein van de interacties
van stoffen signaleer ik een gebrek aan kennis. Zoals in mijn brief van 8
mei (GZB/VVB 2 267 155) gesignaleerd acht ik de huidige methodiek
voor het verzamelen van voedselconsumptiegegevens onvoldoende specifiek om
mogelijke overdoseringen van SGV's op te kunnen sporen.16Goede voorlichting door middel van deugdelijke etikettering
is de enige manier om overdosering te voorkomen; de Warenwet biedt hiertoe
ook mogelijkheden. Bent u bereid die mogelijkheden op korte termijn te benutten?
(blz. 4)Wanneer overconsumptie van bepaalde stoffen zich dreigt vooral te doen
staan mij diverse mogelijkheden tot de beschikking. Voor stoffen met een beperkte
veiligheidsmarge gaat mijn voorkeur uit naar een beperkt toelatingsregime.
Zo is bijvoorbeeld de vitaminering met vitamine D beperkt tot margarine. Ook
voor vitamine A, foliumzuur, seleen, koper en zink volg ik thans een restrictief
beleid, met de mogelijkheid voor ontheffing in specifieke gevallen. Voor toevoegingen
met een minder groot risico op overschrijding van de maximaal aanvaardbare
dagelijkse inname is etikettering en voorlichting een goede optie. Dit geldt
bijvoorbeeld voor voedingssupplementen, zoals vitamine- en mineralenpreparaten.17U spreekt over modelstudies die noodzakelijk zijn voor
de beoordeling van de risico's van SGV's. Wat bedoelt u precies met deze modelstudies?
Per wanneer kunnen deze studies daadwerkelijk worden uitgevoerd? In welk opzicht
verschillen dergelijke studies van de verscheidene studies die tot op heden
zijn uitgevoerd? Waarom denkt u dat de modelstudies een toegevoegde waarde
zullen hebben op de reeds bestaande studies? Waarin bieden de bestaande studies
volgens u onvoldoende onderbouwing voor concreet beleid? Heeft u de mogelijkheid
overwogen om te kiezen voor monitoring nadat een regeling is ingevoerd? (blz.
4)Met modelstudies bedoel ik voedselconsumptiepeilingen, die geschikt zijn
om specifieke informatie over SGV's te leveren. In Nederland zijn tot nu toe
drie landelijke voedselconsumptiepeilingen (VCP) uitgevoerd. Een vierde
peiling staat op stapel. De thans beschikbare gegevens zijn door de gebruikte
methodologie minder geschikt om uitspraken te doen over de veiligheid van
SGV's. In de toekomst wil ik voor de beoordeling van de risico's van SGV's
gebruik maken van informatie uit deze peilingen en uit de PMS uitgevoerd door
producenten.18Is het uitvoeren van PMS in het geval van SGV's wel
zinvol? Spelen er niet zoveel, oncontroleerde, factoren mee dat uitspraken
over enige causaliteit bij voorbaat onmogelijk zijn? (blz. 4)Ik acht PMS een zinvol instrument om de consumptie van SGV's te volgen
en overconsumptie vroegtijdig op te sporen. In mijn antwoord op vraag 8 ben
ik uitgebreid ingegaan op een actueel voorbeeld van een PMS. Hieruit blijkt
dat middels PMS informatie kan worden vergaard over een aantal factoren die
relevant kunnen zijn voor de veiligheid en ook voldoende causale verbanden
kunnen worden gelegd. Wat niet of nog onvoldoende mogelijk is, is om causale
verbanden te leggen tussen de inname van een SGV en het al dan niet optreden
van een ziekte op individueel niveau.19In de notitie schrijft u over de toekomstige EU-richtlijn
voor voedingssupplementen. Wat is de actuele stand van zaken in het besluitvormingsproces?
Op welke termijn is implementatie van deze richtlijn te verwachten? Wanneer
zal deze richtlijn naar verwachting daadwerkelijk van kracht zijn in Nederland?
(blz. 5)De EG-Richtlijn voor voedingssupplementen is gepubliceerd in het Publicatieblad
van de Europese Gemeenschappen als Richtlijn 2002/46 (PB L 183/51 van 12 juli
2002). De richtlijn zal worden geïmplementeerd in de Warenwet. De bepalingen
zullen uiterlijk op 31 juli 2003 in werking treden. De handel in producten
die aan de richtlijn voldoen zal uiterlijk met ingang van 1 augustus 2003
worden toegestaan. De handel in producten die niet aan de richtlijn voldoen
zal uiterlijk met ingang van 1 augustus 2005 worden verboden.20U schrijft in de notitie dat er in het kader van de
Codex Alimentarius ook gewerkt wordt aan een regeling. Wat is de actuele tussenstand
bij de ontwikkeling van deze regeling? (blz. 5)In het Codex Comité voor de Etikettering van levensmiddelen (CCFL)
wordt gewerkt aan richtlijnen voor gezondheidsclaims. Bestaande richtlijnen
bevatten onder meer het verbod op niet te onderbouwen claims en op medische
claims. In mei dit jaar is een voorlopig akkoord bereikt over een aantal tekstvoorstellen
voor richtlijnen voor gezondheidsclaims. Dit wordt in mei 2003 verder besproken.21Over de ziekterisicofactor claims schrijft u dat een
aantal van deze claims in Nederland zijn toegestaan, maar in Europees verband
omstreden zijn. Welke claims zijn in Nederland toegestaan, maar in Europees
verband omstreden? Om welke redenen zijn juist deze claims vanuit Europees
oogpunt omstreden? Is er al enige actie vanuit de Europese Commissie op dit
punt waargenomen? Heeft de minister de intentie om op dit punt uit eigen initiatief
te harmoniseren? (blz. 5/6)Tot voor kort was de Europese Commissie van mening dat het gebruik van
gezondheidsclaims op voedingsmiddelen ongewenst was. In dit standpunt is onlangs
een verandering opgetreden. De Europese Commissie heeft een voorontwerp
voor een Verordening gepubliceerd, waarin gezondheidsclaims zijn opgenomen.
Gezondheidsclaims zijn nog wel omstreden in een beperkt aantal lidstaten.
Daarnaast verschillen landen van mening over de vraag of een specifieke gezondheidsclaim
is op te vatten als het in stand houden van de gezondheid of ook op de preventie
van ziekte. Nederland zet zich in om de harmonisatie op dit terrein zo snel
mogelijk te realiseren.22U prefereert een Europese regeling boven een nationale
regeling voor SGV's en gezondheidsproducten. Tevens geeft u aan dat de Europese
harmonisatie nog wel even op zich laat wachten. Per wanneer zouden Europese
regels m.b.t. dit onderwerp op zijn vroegst in Nederland van kracht kunnen
worden? Indien Nederland zou kiezen voor een nationale regeling, per wanneer
zou deze op zijn vroegst van kracht kunnen zijn? (blz. 7)Zoals in mijn antwoord op vraag 7 uiteengezet ligt er thans een ver uitgewerkt
concept voor een Europese verordening. Uitgaande van een snelle besluitvorming
zou deze verordening begin 2004 van kracht kunnen worden. Indien Nederland
zou kiezen voor een nationale regeling dan zou dit als ontwerp Warenwetbesluit
moeten worden genotificeerd in Brussel. Vervolgens zou de tekst hangende de
communautaire discussie over dit onderwerp niet kunnen worden geïmplementeerd.
Het is om deze reden dat ik heb aangedrongen op integratie van de huidige
vrijwillige regelingen. Bovendien acht ik het een juiste manier om betrokken
partijen te betrekken bij de opzet van een systeem dat optimaal aansluit op
de toekomstige Europese Verordening.23U schrijft in de notitie dat er naast Nederland nog
twee lidstaten van de EU zijn die gekozen hebben voor een vrijwillige gedragscode.
Kunt u aangeven hoe de overige twaalf lidstaten de gezondheidsclaims benaderen?
Kunt u aangeven of het Verenigd Koninkrijk en Zweden hun vrijwillige gedragscode
al hebben geëvalueerd of aan het evalueren zijn? Wat zijn de (voorlopige)
bevindingen van deze evaluaties? (blz. 7)Ik beschik niet over een volledig overzicht van de geldende wetgeving
op dit terrein. Mij is bekend dat Oostenrijk een regeling heeft waarbij op
verzoek een gezondheidsclaim kan worden toegelaten. Denemarken en Griekenland
kennen een vrij absoluut verbod op gezondheidsclaims. In de rest van de landen
zijn gezondheidsclaims zeer beperkt mogelijk, binnen de kaders van de EG Etiketteringsrichtlijn.
Mij is niet bekend of de gedragscodes van Zweden en het Verenigd Koninkrijk
al zijn geëvalueerd.24U stelt dat er wordt gestreefd naar de ontwikkeling
van een geschikt instrument om de cumulatieve inname van gezondheidsbevorderende
voedingsmiddelen te volgen. Hierover worden in 2002 afspraken gemaakt met
relevante onderzoeksinstellingen. Wat is de actuele tussenstand over deze
afspraken? In hoeverre is het mogelijk om het meten van deze consumptie in
andere onderzoeken te integreren, met het oog op het voorkomen van dubbel
werk? Welke onderzoeken, ook in Europees verband, zouden hiervoor in aanmerking
komen? (blz. 7)In het kader van de opdrachtverlening aan RIVM en de doelsubsidie TNO
is specifieke aandacht gevraagd voor onderzoek naar SGV's.25U schrijft dat de Gedragscode van het Voedingscentrum
en de KAG Code goede instrumenten zijn voor de toetsing van de onderbouwing
en presentatie van gezondheidsclaims. Waarom moet er dan nog eens twee jaar
overlegd worden over de invoering van een nationale regeling? Als beide codes
de basis vormen voor de regeling dan moet deze toch op korte termijn ingevoerd
kunnen worden? Kunt u een voorstel doen voor een concreet tijdspad voor de
invoering op zeer korte termijn, met bijvoorbeeld als streven 1 januari 2003.
(blz. 8)Beide Codes zijn instrumenten van zelfregulering met een eigen historie
en dynamiek. Ze zijn niet zonder meer te herschrijven tot een instrument dat
voor alle gezondheidsclaims te gebruiken is. Ik streef ernaar dit najaar de
partijen betrokken bij beide Codes om de tafel te brengen en met hen een nader
tijdspad af te spreken. Hierbij speelt een rol dat gezien de huidige voorstellen
van de Europese Commissie de ruimte voor zelfregulering beperkt zal worden.
Mijn streven is dat vervolgens medio 2003 een nationale regeling gereed is
waarmee Nederland aansluit op de Europese ontwikkeling en de wens om claims
te voorzien van een onderbouwing.Vragen VVD-fractie26Door ongecontroleerde toevoeging van ingrediënten
kunnen mensen teveel van eenzelfde ingrediënt binnenkrijgen (stapeling).
Hoe reëel is dit gevaar voor de volksgezondheid? Deelt de minister de
mening dat de mogelijke gevolgen van stapeling grondig moeten worden gestudeerd?
Zo nee, waarom niet? (blz. 4)Het gevaar van overdosering van bijvoorbeeld vitamines A en D en foliumzuur
is goed gedocumenteerd in adviezen van de Gezondheidsraad vastgelegd. Het
is gewenst om ook voor nieuwe stoffen die aan levensmiddelen worden toegevoegd
de mogelijke nadelige gezondheidseffecten goed in kaart te brengen.27Functionele voedingsmiddelen bevinden zich in het schemergebied
tussen voeding en medicijnen. Hoe wil de minister in de periode 2002–2004
een beter onderscheid aanbrengen tussen lichte en zware gezondheidsclaims?
(blz. 7)Hierbij zijn een drietal parallel verlopende discussies van belang. Op
basis van overleg met de partijen betrokken bij de KAG Code en de Gedragscode
van het Voedingscentrum (zie mijn antwoord op vraag 25) zullen nadere criteria
moeten worden ontwikkeld voor de differentiatie van claims. Vanuit praktisch
oogpunt lijkt het onhoudbaar om elke claim een zelfde zware communautaire
procedure te laten doorlopen. Ik verwacht dat een dergelijke differentiatie
medio 2003 gereed is. De Gezondheidsraad zal op basis van wetenschappelijke
argumentatie komen met een uitspraak over een mogelijke differentiatie vanuit
voedingskundig oogpunt. Haar advies verwacht ik in de loop van 2003. Tenslotte
zal ook in de discussie over de Europese verordening duidelijk moeten worden
welke claims welke procedures moeten doorlopen en welk criterium daarvoor
onderscheidend is. Ik streef naar enige differentiatie waarmee het mogelijk
wordt om voor een deel van de claims een minder zware nationale procedure
te doorlopen, zonder dat daarmee het uitgangspunt op het spel wordt gezet
dat claims moeten kloppen. De nationale procedure kan bestaan uit een vorm
van toetsing die is gebaseerd op de geïntegreerde vrijwillige regelingen.28Om welke redenen ziet de minister vooralsnog af van
een wettelijke regeling waarin producenten een toelatingsprocedure doorlopen
voordat een gezondheidsclaim op producten gezet mag worden? Welke voor- en
nadelen biedt een dergelijke regeling? Hoe ver is men met Europese regelgeving
in deze? Hoe kan ervoor worden gezorgd dat een nationale regeling voor gezondheidsclaims
(komende twee jaar) past binnen de te harmoniseren Europese regelgeving? (blz.
8)Een wettelijke regeling voor een toetsingsprocedure voor gezondheidsclaims
vind ik een te zwaar instrument. Ik verwacht betere resultaten indien marktpartijen
zelf een maximale inzet realiseren. Wel ben ik bereid via wetgeving aan te
geven op welke wijze gezondheidsclaims wetenschappelijk onderbouwd dienen
te worden. De Europese regeling is thans in het stadium van een ver uitgewerkt
ontwerp voor een verordening. In een eerste discussie met lidstaten en belanghebbende
partijen bleek hiervoor een vrij breed draagvlak te zijn. De adoptie van het
voorstel door de Commissie is voorzien voor het eerste trimester van 2003
waarna het ontwerp door de Raad en Europees Parlement besproken kan worden.29Hoe komt het dat tot op heden de betekenis van SGV's
voor de volksgezondheid nog moeilijk te beoordelen zijn? (blz. 8)Onderzoek naar de invloed van consumptie van SGV's op de gezondheid op
individueel niveau is kostbaar en lastig uit te voeren. Uit bijvoorbeeld epidemiologisch
onderzoek of proefdieronderzoek kan men hierover een vermoeden krijgen, maar
of daadwerkelijk gezondheidswinst plaatsvindt dient toch op individueel niveau
onderzocht te worden. Ik heb mede hierom deze vraag voorgelegd aan de Gezondheidsraad.
Ik verwacht daarvan een nader wetenschappelijk oordeel over de mogelijke gezondheidswinst
van SGV's.30Waarom is gekozen voor een implementatietermijn van
twee jaar om regelgeving te implementeren? Acht de minister deze termijn niet
te lang? Zo nee, waarom niet? (blz. 9)Met het oog op de ontwikkelingen op Europees niveau acht ik twee jaar
inderdaad te lang. Ik zal er bij de betrokken partijen op aandringen dat beide
codes medio 2003 in een procedure zijn geïntegreerd. De betrokken partijen
zullen het daartoe eens moeten worden over eenduidige standaarden voor de
onderbouwing van beweringen op levensmiddelen.31Aan welke specifieke maatregelen denkt de minister
bij de mogelijke rol van de overheid bij productspecifiek voedingsbeleid?
(blz. 9)Ik doel hierbij op specifieke maatregelen zoals voorlichting waarmee het
gebruik van bepaalde typen producten kan worden vergroot zodat relevante gezondheidswinst
voor een bredere groep bereikbaar wordt.32De minister wil ten aanzien van de veiligheidsaspecten
diverse onderzoeken en/of analyses laten doen, alvorens zij concrete maatregelen
neemt. In hoeverre kan de minister hierbij gebruik maken van reeds verzameld
materiaal (o.a. overige EU-landen)? (blz. 10)Ik doel hierbij op het systematisch verzamelen van informatie die relevant
is voor de risicobeoordeling en evaluatie. Voorbeelden zijn het meten van de potentiële consumptie en Post Marketing Surveillance. Als
het gaat om nieuwe voedingsmiddelen dan is er weinig informatie beschikbaar
over de werkelijke consumptie in andere EU landen.33Waarom wordt pas na 2004 in kaart gebracht wat het
effect is van cumulatieve inname van mogelijke risicoproducten? (blz. 10)Bij aanwijzingen van specifieke problemen met mogelijke risicoproducten
kan nu al wel worden gestart met nader onderzoek naar de cumulatieve inname.
Zo heb ik het RIVM onderzoek laten verrichten naar de mogelijke gevolgen van
stapeling van ijzer uit gevitamineerde producten en supplementen. In mijn
brief heb ik uiteen gezet dat ik op dit moment de instrumenten die mij ter
beschikking staan onvoldoende toegesneden vind voor het systematisch volgen
van de cumulatieve inname van SGV's. De Voedsel Consumptie Peiling (VCP) bevat
in haar huidige opzet onvoldoende gegevens waaruit de frequentie van consumptie
van SGV's kan worden afgelezen. Een nieuwe VCP wordt voorbereid, maar de gegevens
hiervan zullen pas in de tweede helft van 2003 en in 2004 ter beschikking
komen.Vragen GroenLinksfractie34Het Europees Parlement heeft onlangs Richtlijn 500PC0222
over voedingssupplementen aangenomen (genoemd op blz. 5). In deze Richtlijn
zijn vele veilige (lichaamseigen) stoffen, zoals B-vitaminen, verboden. Wat
is de mening van de minister hierover? Wat is uw mening over het feit dat
door deze Richtlijn onveilige stoffen, zoals natronloog en chroomchloride,
wel zijn toegestaan? Welke mogelijkheden ziet u om op nationaal niveau de
Richtlijn aan te passen, en bent u voornemens dit te doen? Zo ja, op welke
termijn?De lijst in de onlangs aangenomen richtlijn 2002/46 (Pb L183 dd. 12–07/-2)
verbiedt het gebruik van stoffen waarvoor nog geen communautaire veiligheidsbeoordeling
is gemaakt. B-vitaminen zijn in deze richtlijn niet verboden. Bijlage II bevat
een aantal B-vitaminen die bij de vervaardiging van voedingssupplementen mogen
worden gebruikt. Voor stoffen die in gebruik zijn in supplementen maar die
nog niet op de lijst voorkomen kunnen bedrijven nog gedurende 3 jaar een veiligheidsdossier
indienen. In genoemde positieve lijst treft u ook natriumhydroxide en chroomchloride.
Deze stoffen zijn geëvalueerd door het Wetenschappelijk Comité
voor de Menselijke Voeding en veilig bevonden voor gebruik in voedingssupplementen.
Richtlijn 2002/46 biedt geen mogelijkheid om de richtlijn op nationaal niveau
nog verder aan te passen. Wel is er een aantal bepalingen waarin de lidstaten
de keuze hebben of ze worden geïmplementeerd. Het gaat hierbij om de
aanmelding van producten die in Nederland op de markt worden gebracht en de
periode dat verbindingen die niet op de lijst staan maar die vóór
12 juli 2002 al in de EU op de markt waren, nog in Nederland mogen worden
verkocht. Een voorstel voor het ontwerp Warenwetbesluit zal in het najaar
met het Regulier Overleg Warenwet (ROW) worden besproken met de brancheorganisaties
en andere betrokkenen.35Ook de industrie moet een bijdrage leveren aan het
verzamelen van gegevens over nieuwe voedingssupplementen (blz. 8). Hoe wordt
de objectiviteit van dit onderzoek gewaarborgd?Ik doel in mijn brief op het uitvoeren van observatieprogramma's door
de betrokken bedrijven na de introductie van een SGV op de markt. Bij de tot
nu toe uitgevoerde Post Marketing Surveillance (PMS) lag de verantwoordelijkheid
voor het ontwikkelen en uitvoeren van een goed systeem van PMS bij het bedrijf
zelf. Het voordeel hiervan is dat bedrijven bekend zijn met het verzamelen
van data over hun consumenten en vaak reeds klachtenlijnen hebben. Het nadeel
hiervan is dat de objectiviteit van het onderzoek in het geding zou kunnen
komen. Om de kwaliteit en onafhankelijkheid van de uitkomsten van PMS te waarborgen
dient het bedrijf het observatieprogramma voor te leggen aan een onafhankelijke
instantie en instemming te krijgen van de betrokken overheid. Voor een nadere
bepaling van de rol van de overheid heb ik advies gevraagd aan de Gezondheidsraad.
Mede op basis van dat advies zal worden bepaald hoe de uitvoering van PMS
optimaal kan worden gecoördineerd tussen overheid en bedrijfsleven.36Wat is de opvatting van de minister over het voorstel
van de Consumentenbond om te komen tot een wettelijke regeling ten aanzien
van een toelatingsprocedure voor producten met een gezondheidsclaim nu de
vrijwillige Code nauwelijks werkt? (blz. 9)Ik steun het streven om wettelijk vast te leggen dat gezondheidsclaims
wetenschappelijk onderbouwd moeten worden en om criteria op te stellen waaraan
dergelijke wetenschappelijke onderbouwing moet voldoen. De integratie van
de huidige vrijwillige regelingen moet worden gezien als een voorbereiding
op een geharmoniseerde Europese regeling, zoals uiteen gezet in mijn antwoord
op vraag 30.37Wanneer wordt geharmoniseerde regelgeving op Europees
niveau verwacht, wat wordt met andere woorden bedoeld met geruime tijd? (blz.10)Zie mijn antwoord op de vragen 7 en 21.38De voornemens voor de komende jaren zijn weinig ambitieus.
Hoe garandeert de minister dat er de komende jaren geen onveilige situaties
ontstaan door onveilig gebruik van functional foods, bijvoorbeeld als gevolg
van stapeling van ingrediënten? (blz. 10)Allereerst zijn nu al voor een aantal stoffen beperkingen opgenomen in
het Warenwetbesluit Toevoeging micro-voedingsstoffen aan levensmiddelen. Daarnaast
zullen SGV's in toenemende mate worden beoordeeld volgens de Novel Food procedure.
Tenslotte bestaat een redelijk beeld van de voedselconsumptie in Nederland.
Ik ben van mening dat al deze maatregelen voldoende zijn om onveilige situaties
te voorkomen. In mijn notititie heb ik uiteen gezet dat de komende jaren vooral
het instrument van de PMS verder zal moeten worden ontwikkeld.39Is er al een deelrapportage van de Gezondheidsraad
gereed, en zo ja, kunt u de Kamer de conclusies van dergelijke tussenrapportages
doen toekomen? (blz. 14).Neen. De commissie zal in september worden geïnstalleerd.Vragen PvdA-fractie40Welke regels gelden in de VS ten aanzien van functionele
voedingsmiddelen? Welke voor- en nadelen van deze regelingen ziet de regering
voor Nederland?Er zijn geen specifieke regels voor functionele voedingsmiddelen. Handhaving
door de Food and Drug Administration (FDA) vindt plaats op basis van regels
voor conventionele voedingsmiddelen. Deze regels vereisen onder meer dat van
een ingrediënt dat wordt toegevoegd aan een voedingsmiddel de veiligheid
algemeen bekend is (generally recognized as safe (GRAS)). Nieuwe ingrediënten
zonder GRAS status doorlopen een toelatingsprocedure die vergelijkbaar is
met de Europese Novel Food procedure.41Welke regels gelden in de VS ten aanzien van gezondheids-
en medische claims ? Welke voor- en nadelen ziet de regering hierin?De Food and Drug Administration (FDA) is verantwoordelijk voor de controle
van de etikettering. Sinds 1990 is het toegestaan dat een etiket informatie
bevat met wetenschappelijk juiste informatie over een verband tussen een substantie
en ziekte. Als gevolg hiervan mogen functionele voedingsmiddelen gezondheidsclaims
bevatten die door de FDA zijn toegelaten. Gezondheidsclaims waarin een verband
wordt gelegd met ziekterisico-reductie, preventie of ziekte moeten worden
ondersteund door een wetenschappelijk dossier en ondergaan een zorgvuldige
beoordeling door de FDA. Gezondheidsclaims die op deze wijze zijn toegelaten
mogen op elk product worden gebruikt dat aan de criteria voldoet. Als de FDA
een zware gezondheidsclaim aantreft die niet is toegelaten dan beschouwt zij
het product als geneesmiddel. Sinds 1994 hoeven claims waarin een verband
wordt gelegd tussen het product en het algemeen welbevinden of de structuur
en functies van het lichaam (structure/function claims) geen beoordelingsprocedure
meer te doorlopen. Voor deze gevallen geldt slechts de eis dat onderbouwd
moeten kunnen worden dat ze juist en niet misleidend zijn. De claims moeten
slechts worden genotificeerd aan de FDA. Voor voedingssupplementen geldt bovendien
dat een etiket een disclaimer moet bevatten als een claim niet door de FDA
is beoordeeld. Van meer recente datum is wetgeving waarin bepaalde verbanden
tussen voeding en gezondheid geclaimd mogen worden als daar een standpunt
van een overheidsorgaan aan ten grondslag ligt. Op deze wijze zijn tot nu
toe 10 claims toegelaten, bijvoorbeeld voor het verband tussen calcium en
osteoporose. De Nederlandse regering ziet het als voordeel van de Amerikaanse
regeling dat er een zekere differentiatie wordt gemaakt tussen lichte en zware
claims en dat zware claims slechts worden toegelaten nadat een wetenschappelijk
dossier ter onderbouwing ervan is beoordeeld. Het nadeel van de regeling is
dat voor de lichtere claims het onvoldoende is gespecificeerd waaraan de bewijslast
moet voldoen. Hierdoor is het moeilijk te handhaven en kunnen misleidende
claims blijven voortbestaan. Ook is het onderscheid tussen gezondheidsclaims
en de structure/function claims moeilijk ter begrijpen voor een consument.
Als gevolg daarvan zou een structure/function claim wel eens kunnen worden
opgevat als een ziekterisico-reductie claim. Het is dan ook belangrijk om
een voor de consument zinvolle en begrijpelijk differentiatie aan te brengen.
De Nederlandse regering ziet ook voordelen in de mogelijkheid om onder voorwaarden
voor een aantal bekende verbanden tussen voeding en gezondheid claims vast
te leggen waarvoor geen beoordelingsprocedure meer doorlopen hoeft te worden.42De Consumentenbond pleit ervoor om functionele voedingsmiddelen
en voedingssupplementen apart van de reguliere producten in te zetten in winkels
en supermarkten. Wat vindt de regering van dit voorstel?Dit is een interessant voorstel dat nader moet worden bestudeerd. Belangrijk
is dat SGV's herkenbaar zijn voor de consument, zodat de consument bewust
kan kiezen en de cumulatieve inname van bepaalde toegevoegde stoffen zonodig
kan controleren.43In hoeverre wordt in bestaande meetprogramma's al rekening
gehouden met de cumulatieve inname van nieuwe componenten in de voeding? Wat
zijn de belangrijke nationale en Europese/internationale meetprogramma's?De bestaande meetprogramma's zijn onvoldoende toegesneden om de cumulatieve
inname van SGV's systematisch te volgen. De Voedsel Consumptie Peiling (VCP)
levert in haar huidige opzet onvoldoende gegevens waaruit de frequentie van
consumptie van SGV's kan worden afgelezen.Mij zijn geen Europese of internationale meetprogramma's bekend.44Welke regels gelden voor het op de markt brengen van
kruidenpreparaten?Kruidenpreparaten vallen onder het Warenwetbesluit Kruidenpreparaten dat
op 1 februari 2001 in werking is getreden. Het besluit verbiedt de aanwezigheid
van (hoeveelheden van) kruidenpreparaten die schadelijk kunnen zijn voor de
volksgezondheid. Uitgangspunt van het besluit is de bijlage waarin een aantal
planten zijn opgenomen waarvan op dit moment wetenschappelijk bekend is dat
zij schadelijke effecten op de gezondheid kunnen hebben. Kruidenpreparaten
welke worden toegepast in geneesmiddelen en in cosmetische producten, vallen
buiten het bereik van het besluit. Kruiden en planten die nog niet eerder
in significante mate voor menselijke voeding in de EU zijn gebruikt vallen
onder de werkingssfeer van de Verordening (EG) nr. 258/97 voor nieuwe voedingsmiddelen
en nieuwe voedselingrediënten. Met ingang van 1 januari 2003 moet iemand
die een kruidenpreparaat met een bewering over de werking of eigenschappen
daarvan op de markt brengt, beschikken over objectieve gegevens waaruit de
werking of eigenschappen blijken.45Hoe kunnen burgers beter te weten komen welke hoeveelheden
van een voedingsmiddel met een gezondheidsclaim zij nodig hebben om het positieve
effect van dat voedingsmiddel te bereiken? Hoe wordt overdosering voorkomen?Informatie over de juiste dosering moet terug te vinden zijn op het etiket.
Het is de verantwoordelijkheid van de consument deze instructie op te volgen.
Ik acht het de taak van de overheid voor stoffen met een smalle veiligheidsmarge
aanvullende beperkingen te stellen, zoals uiteen gezet in mijn antwoord op
vraag 16.46Hoeveel reclame-uitingen t.a.v. gezondheidsproducten
heeft de KAG in 2001 voorgelegd aan de Reclamecode commissie? Wat waren de
uitkomsten? Is dit aantal groeiende?Het is van belang een onderscheid te maken tussen de Reclame Code Commissie
(RCC) en de KAG. De RCC krijgt meestal klachten van consumenten. In 2001 heeft
de RCC 14 zaken behandeld over gezondheidsproducten. In 12 gevallen werd de
klacht gegrond verklaard en bracht de Commissie de aanbeveling uit de gewraakte
reclame-uiting te staken. Bij een klacht over een reclame-uiting wordt nagegaan
of toetsing door de KAG heeft plaatsgevonden. De KAG heeft twee taken: preventieve
toetsing van teksten en de monitoring van bedrijven die zich niet houden aan
de KAG-code. In 2001 zijn er 1226 KAG-keuringen uitgevoerd. Er is sprake van
een stijgend aantal keuringen. Naleving van de Codes impliceert dat de reclame-uiting
in principe in overeenstemming is met de wet. Alleen na afgifte van een toelating
kan een reclame-uiting worden geplaatst of uitgezonden. In de afgelopen 2
jaar heeft de KAG slechts 1 klacht bij de RCC neergelegd en is de KAG in het
gelijk gesteld. Onlangs zijn binnen de KAG nieuwe afspraken gemaakt over monitoring.
Na de melding van een klacht wordt een bedrijf minimaal 2 keer schriftelijk
benaderd voor een reactie. Pas daarna worden acties in het vooruitzicht gesteld.
Deze zijn het deponeren van een klacht bij de RCC en de gang naar de rechter.
Na een dreigement met een klacht bij de RCC wordt een gewraakte campagne vaak
alsnog gestopt, zodat de KAG meestal niet aan het deponeren van een klacht
bij de RCC toekomt.47De opstellers van de Gedragscode gezondheidseffecten
dringen onder meer aan op een effectief handhavingsbeleid. Welke activiteiten
zijn er geweest en met welke resultaten?In de afgelopen tijd is bij de handhaving prioriteit gegeven aan de controle
op het gebruik van medische claims omdat deze mogelijk bedreigend kunnen zijn
voor gezondheid.48Op welke wijze wil de regering bevorderen dat etiketten
aangeven voor welke doelgroep de functionele voedingsmiddelen en voedingssupplementen
zijn bestemd?Voor voedingssupplementen is een Europese richtlijn gepubliceerd. Volgens
deze richtlijn dient het etiket een aanduiding te bevatten van de portie van
het product die voor dagelijkse consumptie wordt aanbevolen. Een doelgroepaanduiding
is niet verplicht. Voor functionele voedingsmiddelen bestaat geen specifieke
Europese regelgeving. Een voorstel voor de harmonisatie van de regelgeving
voor vitamines en mineralen zal binnenkort door de Europese Commissie worden
gepubliceerd. In de beoordeling van dit voorstel zal van de zijde van Nederland
ook aandacht worden besteed aan de noodzaak voor relevante aanduidingen voor
doelgroepen.49Op welke wijze zal het bedrijfsleven worden gestimuleerd
haar bijdrage te leveren aan het verzamelen van gegevens over de consumptie
van nieuwe componenten in de voeding?Bij de toelating van nieuwe voedingsmiddelen zal, waar relevant, een eis
worden opgenomen om dergelijke gegevens te verzamelen en te analyseren volgens
een van tevoren overeengekomen onderzoeksprotocol.50Wanneer zal de regeling voor gezondheidsclaims in reclames
of op etiket (preventieve toetsing) van kracht kunnen worden? Geldt dit dan
ook voor uit het buitenland afkomstige producten?In mijn antwoord op vraag 7 heb ik uiteen gezet dat de Europese Commissie
een voorstel heeft gepubliceerd dat moet leiden tot een Europese regeling
voor gezondheidsclaims. Wanneer deze regeling van kracht gaat worden is afhankelijk
van de datum van publicatie van het voorstel en van de snelheid van de besluitvorming
in de Raad en het Europees Parlement. In aansluiting op dit traject van Europese
besluitvorming streef ik nu naar de ontwikkeling van een geïntegreerde
gedragscode voor de preventieve toetsing van gezondheidsclaims. Mijn streven
is om dit proces medio 2003 af te ronden. Een regeling voor gezondheidsclaims
zal ook moeten gelden voor uit het buitenland afkomstige producten.51De gedragscode Wetenschappelijke Onderbouwing Gezondheidseffecten
van het Voedingscentrum is een vrijwillige gedragscode die niet goed blijkt
te werken. De regering wil deze code samen met de KAG-code omzetten naar één
wettelijke regeling. Dit kan echter nog wel even duren. Waarom wordt in de
tussentijd de gedragscode van het Voedingscentrum niet tijdelijk tot wet verklaard?Ik acht de Gedragscode van het Voedingscentrum niet geschikt om integraal
van toepassing te verklaren op alle gezondheidsclaims. Bovendien is het in
dit stadium niet mogelijk om de gedragscode van het Voedingscentrum of een
tekst die daarop is gebaseerd tot wet te verklaren omdat de Europese Commissie
inmiddels een tekst voor een regeling in voorbereiding heeft. Notificatie
van een ontwerp-regeling van Nederland zou leiden tot een bezwaar van de kant
van de Europese Commissie, waarmee de toepassing van de wet feitelijk geblokkeerd
zou worden. Mijn inzet is derhalve om te anticiperen op een toekomstige Europese
regeling waarin nog ruimte wordt gelaten voor de nationale beoordeling van
lichte claims, en voor de zware gezondheidsclaims zo snel mogelijk ervaring
op te doen met een intensievere vorm van toetsing vooraf.52Wil de regering in grote lijnen uitleggen welke verschillen
van opvatting over de status van producten als genees- dan wel voedingsmiddel
in de EU bestaan? Zijn er ten opzichte van ons omringende landen verschillen,
zo ja welke?Verschillen tussen lidstaten over de status van producten zijn met name
historisch bepaald. In Nederland werden kruidenpreparaten en voedingssupplementen
niet als geneesmiddel beschouwd, terwijl in landen als Duitsland en Frankrijk
dergelijke producten als traditionele geneesmiddelen werden beschouwd. Dat
is de reden waarom er tussen Nederland en de ons omringende landen een praktijk
is ontstaan die opmerkelijke verschillen vertoont.Vervolgens heeft de EG vanaf 1965 regelgeving ontwikkeld voor geneesmiddelen,
met onder meer een definitie van een geneesmiddel, bestaande uit twee onderdelen:
het aandieningscriterium en het toedieningscriterium. Deze twee criteria gelden
onafhankelijk van elkaar. Overeenkomstig het eerste criterium valt een product
louter door het bezigen van een ziekte gerelateerde aanprijzing onder de definitie.
Het toedieningscriterium maakt dat producten met een farmacologische werking
onder de definitie vallen. In de jurisprudentie van het Europese Hof van Justitie
wordt de definitie van een geneesmiddel nader uitgelegd. Het Hof heeft aangegeven
dat naar elementen als productnaam, claims en uiterlijk van het product moet
worden gekeken om te bezien of het onder het aandieningscriterium valt. Belangrijk
is of de met een gemiddeld onderscheidingsvermogen begiftigde consument een
product als geneesmiddel aanmerkt. Voor het toedieningscriterium heeft het
Hof elementen als samenstelling, mogelijke bijwerkingen en risico
bij langdurig gebruik genoemd. Het Hof heeft daarnaast als derde criterium
het zogenaamde bestemmingscriterium geïntroduceerd dat in aanvulling
op het toedieningscriterium moet worden gebruikt, en elementen bevat als wijze
van gebruik van het product, de mate van distributie en de bekendheid bij
de consument. De toepassing van genoemde criteria is voorbehouden aan de nationale
rechter, hetgeen geen garantie is voor een uniforme interpretatie, vooral
vanwege het verschil in de nationale traditie.Met het van kracht worden van de EG-richtlijn voor voedingssupplementen
(2002/46/EG) zouden voor voedingssupplementen waarin vitaminen of mineralen
zijn verwerkt, interpretatieverschillen overigens niet meer mogelijk moeten
zijn. Voor producten op basis van andere bestanddelen blijft voorlopig de
ruimte voor nationale interpretatie bestaan.XNoot1Samenstelling:Leden: Terpstra (VVD), Rijpstra (VVD), Netelenbos (PvdA), voorzitter,
Rouvoet (ChristenUnie), ondervoorzitter, Van Blerck-Woerdman (VVD), Buijs
(CDA), Atsma (CDA), Arib (PvdA), Vendrik (GroenLinks), Kant (SP), Eurlings
(CDA), Wilders (VVD), Bos (PvdA), Verbeet (PvdA), Van Ruiten (LPF), Van Oerle-van
der Horst (CDA), T. de Graaf (LPF), Dekker (LPF), Van Geen (D66), Jense (LN),
Vietsch (CDA), Jukema (LPF), Tonkens (GroenLinks), Joldersma (CDA) en Smilde
(CDA).Plv. Leden: Blok (VVD), B. M. de Vries (VVD), Kalsbeek (PvdA), Van der
Vlies (SGP), Van Beek (VVD), Ferrier (CDA), Cörüz (CDA), Hamer (PvdA),
Rosenmöller (GroenLinks), Vergeer-Mudde (SP), Van Loon-Koomen (CDA),
Van Hoof (VVD), Bussemaker (PvdA), Noorman-den Uyl (PvdA), Wiersma (LPF),
Aasted-Madsen-van Stiphout (CDA), De Jong (LPF), Zvonar (LPF), Dittrich (D66),
Teeven (LN), Ormel (CDA), Bonke (LPF), Van Gent (GroenLinks), Verburg (CDA)
en Mosterd (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28600-XVI-6.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl