Vaststelling begroting van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2006; Brief minister over zittingsduur vertegenwoordigende organen
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30300-VII, nr. 76

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

14-09-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

30300-VII nr. 76

08-09-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. Historische terugblik2.1 De 19e eeuw: zesjarige zittingstermijn voor gemeenteraden2.2 Naar een vierjarige zittingstermijn2.3 Zittingstermijn gemeenteraden in de Grondwet3. Europese vergelijking4. Motieven voor handhaving of verlenging van de
zittingsduurOordeel kiezersKandidatenlijsten en rekrutering ambtsdragersUniformiteitVerminderen kortetermijnpolitiek en versterking continuïteitRekrutering wethoudersInwerkperiodeFinancieel5. ConclusiesOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30300-VIIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 26 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 300 VIIVaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2006nr. 76BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIESAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 8 september 20061. InleidingIn haar rapport «Je gaat erover of niet» adviseerde de gemengde
commissie Bestuurlijke Coördinatie (cie.-De Grave) een verlenging te
overwegen van de zittingsduur van gekozen organen van 4 naar 5 of 6 jaar.
De overweging van de commissie daarbij was dat bij een zittingsduur van vier
jaar het lastig is de uitvoering van beleid goed op de rails te zetten en
daarover verantwoording af te leggen aan de kiezer. De commissie gaf daarbij
aan dat het gevaar dreigt van kortetermijnpolitiek zonder langetermijnvisie,
om binnen vier jaar koste wat het kost iets van resultaat te boeken. De commissie
wees erop dat de burger weliswaar minder vaak de kans krijgt om zich via de
verkiezingen uit te spreken over het gevoerde beleid, maar dat de winst van
een grotere effectiviteit daar tegenop zou wegen. Bovendien zijn er volgens
de commissie steeds meer instrumenten, zoals inspraak, referendum, meningspeilingen
etc, om de burger in de tussenliggende periode bij het beleid te betrekken.Ik hecht eraan vooraf op te merken dat het vraagstuk van de zittingsduur
van vertegenwoordigende organen geen mathematische wetmatigheden kent. Er
bestaan geen objectieve maatstaven ter vaststelling van een optimale zittingsduur.
Het vormen van een oordeel over de zittingsduur van vertegenwoordigende organen
gebeurt per definitie op basis van subjectieve waardeoordelen en het wegen
van voor- en nadelen en vormt een onlosmakelijk geheel met een brede visie
op de toekomst van de lokale democratie.Voor wat betreft de mogelijkheden om, al dan niet bij wijze van experiment,
tot een wijziging van de zittingstermijnen van gemeenteraden en provinciale
staten te komen heb ik reeds eerder tijdens een algemeen overleg op 1 februari
jl. in een voorlopige reactie gewezen op de mogelijkheid om bij wet slechts
in bijzondere gevallen af te wijken van de grondwettelijk bepaalde zittingstermijn
van vier jaren. Artikel 129, vierde lid, van de Grondwet bepaalt
dat de zittingstermijn van provinciale staten en de gemeenteraad vier jaar
is, behoudens de bij de wet te bepalen uitzonderingen. Blijkens de grondwetsgeschiedenis
is bij die uitzonderingen vooral gedacht aan gevallen van gemeentelijke herindeling
of grove taakverwaarlozing door gemeenten. Gelet op artikel 129, vierde lid,
van de Grondwet is het niet mogelijk binnen het decentraal bestuur de zittingsduur
van vertegenwoordigende lichamen op decentraal niveau te verlengen of een
experiment met een verlenging van de zittingsduur te houden.1 Tijdens dat algemeen overleg heb ik evenwel toegezegd dat de mogelijkheid
van verlenging van de zittingsduur zal worden verkend. Daarbij zullen de voor-
en nadelen van een langere zittingsduur goed moeten worden afgewogen. Verder
heb ik de vraag opgeworpen of daadwerkelijk gekozen zou moeten worden voor
een periode van vijf jaar, omdat een periode van zes jaar uit oogpunt van
continuïteit en het reduceren van politieke dynamiek pas een echte toegevoegde
waarde zal hebben. Voor zover in het vervolg van deze notitie wordt gesproken
over een verlenging van de zittingsduur, wordt– tenzij anders is aangegeven –
daarmee gedoeld op een verlenging van de zittingsduur tot zes jaar.Deze notitie behandelt in het hier volgende allereerst een historische
terugblik inzake de regeling van de zittingstermijnen van gemeenteraden. De
zittingsduur van provinciale staten laat ik, vanwege de relatie met de verkiezing
van de Eerste Kamer, in dit verband buiten beschouwing. Vervolgens wordt in
paragraaf 4 een Europees-vergelijkend perspectief geboden.Tenslotte volgt een inventarisatie van de voor- en nadelen van een eventuele
verlenging van de zittingstermijn van gemeenteraden en een afsluitende conclusie.2. Historische terugblik2.1 De 19e eeuw: zesjarige zittingstermijn voor gemeenteradenIn de Grondwet van 1848 werd bepaald dat aan het hoofd van de gemeente
een raad staat, «welks leden onmiddellijk door de ingezetenen, op de
wijze door de wet te regelen, voor een bepaald aantal jaren worden verkozen».
Voordien werden de leden van de raad voor het leven benoemd.Artikel 27 van de Gemeentewet van 1851 bepaalde dat de leden van de raad
zitting hebben gedurende zes jaren. Om de twee jaar trad eenderde van het
aantal raadsleden af. Deze zittingstermijn van zes jaar sloot destijds aan
bij de grondwettelijke zittingstermijn van provinciale staten die ook op zes
jaar was gesteld. Een gelijktijdige periodieke aftreding van alle leden van
een vertegenwoordigend lichaam achtte men destijds ongewenst. Dat zou te zeer
afbreuk doen aan de continuïteit van de samenstelling van gemeentebesturen.Het uitgangspunt van aftreding bij gedeelten gold zowel voor beide kamers
der Staten-Generaal, als voor provinciale staten en gemeenteraden, maar is
geleidelijk verdwenen en ging hand in hand met de introductie van de zittingstermijn
van vier jaar. Dat gebeurde het eerst voor de Tweede Kamer. Bij de grondwetswijziging
van 1887 werd bepaald dat alle leden van de Tweede Kamer tegelijk om de vier
jaar zouden aftreden. Bij de grondwetsherziening van 1917 werd deze zittingstermijn
tezamen met de gelijktijdige verkiezing voor alle leden van provinciale staten
ook voor het provinciebestuur geïntroduceerd (artikel 127 Grondwet 1917).2.2 Naar een vierjarige zittingstermijnDe Grondwet van 1917 liet de zittingstermijn van gemeenteraden nog aan de wetgever over. Wel werd in 1917 ook voor de verkiezing van gemeenteraden
het stelsel van evenredige vertegenwoordiging geïntroduceerd. Daarvoor
gold het censuskiesrecht.De regering had aanvankelijk voorgesteld dat in gemeenten met meer dan
15 000 inwoners (en tenminste 17 raadsleden) de gedeeltelijke aftreding
zou worden gehandhaafd. Voor de kleinere gemeenten (en dat waren destijds
veruit de meeste) zou een gelijktijdige aftreding van alle raadsleden worden
voorgeschreven. De onderbouwing van een gelijktijdig aftreden van alle raadsleden
in deze kleinere gemeenten (met maximaal 15 raadsleden) was dat een formele
introductie van de evenredige vertegenwoordiging geen betekenis zou hebben
als in feite bij gemeenteraden van 15 leden of minder slechts eenderde van
het aantal raadsleden zou worden gekozen.Nadat de regering in de voorstellen de genoemde grens had opgehoogd tot
20 000 inwoners, stelde het kamerlid Albarda voor in het geheel af te
zien van deze differentiatie in zittingsduur en wijze van aftreding. Hij achtte
het, naast een gelijktijdig aftreden van alle raadsleden, eveneens gewenst
om de zittingsduur van zes jaar naar vier jaar terug te brengen omdat anders
de periode tussen twee verkiezingen te lang zou worden. Kiezers zouden bij
een zittingstermijn van zes jaar te lang moeten wachten om hun oordeel over
het gemeentelijk beleid kenbaar te maken.Minister van Binnenlandse Zaken Cort van der Linden had geen bezwaar tegen
het afzien van de verkiezing van de gemeenteraden in gedeelten. De continuïteit
in de samenstelling van de gemeentebesturen achtte hij ook al voldoende gewaarborgd
met een stelsel van evenredige vertegenwoordiging. Wel had hij aarzelingen
bij het voorstel tot inkorten van de zittingsduur van gemeenteraden naar vier
jaar. De vraag rees bij hem of gemeenteraadsleden dan wel voldoende tijd zouden
krijgen om met de gemeentelijke zaken vertrouwd te raken. Daartegenover stelde
toen het kamerlid Drion het bezwaar dat er, naarmate de zittingsduur langer
is, op de kandidatenlijsten voor een groter aantal plaatsvervangers zou moeten
worden gezorgd, waardoor de lijsten extra lang zouden moeten worden. Dat laatste
argument gaf voor de minister de doorslag om de beide voorstellen van Albarda
over te nemen en vanaf 1919 de verkiezingen voor de gemeenteraden om
de vier jaar te laten plaatsvinden.2.3 Zittingstermijn gemeenteraden in de GrondwetIn 1951 werd het uitgangspunt van de vierjarige zittingstermijnen en de
gelijktijdig aftreding van alle gemeenteraadsleden in de Kieswet opgenomen.
Met de herziening van de Grondwet in 1983 werd de vierjarige zittingstermijn
van de gemeenteraden grondwettelijk verankerd. Het oorspronkelijke voorstel
tot grondwetsherziening bevatte geen zittingstermijn voor gemeenteraden en
provinciale staten, maar delegeerde dit onderwerp aan de wetgever. Tijdens
de grondwetsherziening is bij nota van wijziging een zittingsduur van vier
jaar vastgelegd.1 Dit achtte de regering bij nader
inzien juister. Het argument daarvoor was dat de zittingsduur voor provinciale
staten al indirect werd bepaald door de bepalingen over de verkiezing van
de Eerste Kamer, en dat dit ook de aanleiding vormde de zittingsduur voor
de gemeenteraden grondwettelijk vast te leggen nu de zittingsduur een belangrijk
element vormde voor de verkiezing van vertegenwoordigende organen.3. Europese vergelijkingBinnen de landen van de Europese Unie verschilt de zittingsduur van gemeenteraden
per land en soms ook, afhankelijk van de staatkundige inrichting van het desbetreffende
land, binnen een land.2In België worden de gemeenteraden voor een termijn van zes jaar gekozen.In de meeste Duitse deelstaten geldt een zittingstermijn van de gemeenteraden
van vijf jaar. Eén van de uitzonderingen is Beieren, waar een zittingstermijn
van zes jaar wordt gehanteerd. Afhankelijk van de deelstaat waar de gemeente
in gelegen is, gelden in Oostenrijk ook zittingstermijnen van vijf of zes
jaar.Andere Europese landen waar gemeenteraden een zittingstermijn hebben van
vijf jaar zijn Cyprus, Italië en Ierland.In Frankrijk worden de gemeenteraden voor de duur van zes jaar gekozen.
Datzelfde geldt ook voor Luxemburg.In Engeland vinden verkiezingen voor de gemeenteraden in de grote steden één
keer per jaar plaats waarbij telkens eenderde van de raad opnieuw wordt verkozen.
Voor de Greater London Authority geldt dat verkiezingen, zowel voor de burgemeester als voor de
volksvertegenwoordiging, één maal in de vier jaar plaatsvinden.
De kleinere gemeenten kunnen eveneens voor het eerste systeem kiezen of voor
verkiezingen voor de gehele gemeenteraad die eens in de vier jaar plaatsvinden.In de meeste Europese landen hebben de gemeenteraden een zittingstermijn
van vier jaar. Behalve Nederland hanteren ook landen als Griekenland, Spanje,
Portugal, Zweden, Noorwegen, Finland, Denemarken, Tsjechië, Slowakije,
Estland, Letland en Polen een termijn van vier jaar voor de gemeenteraden.Tenslotte dient te worden vermeld dat op Malta en in Litouwen de gemeenteraadsleden
een mandaat voor drie jaar hebben.Geconcludeerd kan worden dat in vergelijking tot de andere Benelux-landen
en Duitsland de zittingstermijn van gemeenteraden in Nederland met vier jaar
relatief kort is. In breder Europees perspectief komt een zittingstermijn
van vier jaar echter het meeste voor.4. Motieven voor handhaving of verlenging van de
zittingsduurOordeel kiezersDe geschiedenis van de totstandkoming van de (grond)wettelijke bepaling
met betrekking tot de zittingsduur van de gemeenteraden heeft al een aantal
overwegingen laten zien die ten grondslag lagen aan de keuze voor een zittingsduur
van vier jaren. Bij een gelijktijdige vervanging van de gemeenteraadsleden
werd een zittingstermijn van zes jaar te lang bevonden. Kiezers zouden bij
een zittingstermijn van zes jaar te lang moeten wachten om hun oordeel over
het gemeentelijk beleid kenbaar te maken.Kandidatenlijsten en rekrutering ambtsdragersEen ander nadeel zou zijn dat naarmate de zittingsduur langer is, op de
kandidatenlijsten voor een groter aantal plaatsvervangers zou moeten worden
gezorgd, waardoor de lijsten extra lang zouden moeten worden. Bij een vierjarige
zittingstermijn doet de behoefte om te kunnen voorzien in tussentijdse vervanging
van aftredende raadsleden zich minder snel voelen. Dit is meer dan slechts
een praktische overweging: een langere zittingstermijn stelt dan immers zwaardere
eisen aan de rekrutering door politieke partijen van (kandidaat-)raadsleden.
Het is bovendien de vraag of in de hedendaagse samenleving in het geheel wel
voldoende kandidaten zijn te rekruteren die bereid zijn zich voor de duur
van zes jaar beschikbaar te stellen in dienst van het openbaar bestuur. Mensen
zijn in de hedendaagse samenleving minder snel bereid hun vrije tijd voor
een langere periode op te offeren en geven er de voorkeur aan om meer vrijblijvende
en kortetermijn-bindingen aan te gaan. UniformiteitEen zittingstermijn van vijf of zes jaar zou leiden tot een verschil tussen
de beide stelsels van decentraal bestuur leiden en afbreuk doen aan de huidige
uniformiteit in zittingstermijnen van vertegenwoordigende organen als de Eerste
Kamer, de Tweede Kamer, provinciale staten en gemeenteraden.Daar tegenover staat dat een langere zittingstermijn van gemeenteraden
de volgende voordelen kent.Verminderen kortetermijnpolitiek en versterking continuïteitIn de eerste plaats bergt een langere zittingstermijn het voordeel in
zich dat het huidige politieke blikveld – dat veelal gericht is op een
korte of middellange termijn van vier jaar – kan worden verlegd naar
een langere periode. Zo wijst de commissie-De Grave erop dat bij een zittingstermijn
van vier jaar het lastig is de uitvoering van beleidsvoornemens goed op de
rails te krijgen en daarover verantwoording af te leggen aan de kiezers. Het
gevaar dreigt van kortetermijnpolitiek zonder een langetermijnvisie, om binnen
vier jaar koste wat het kost iets van resultaat te boeken. Het voordeel van
een zittingstermijn van zes jaar zou dan zijn dat de politiek meer wordt uitgedaagd
om een visie en een beleid voor de langere termijn te ontwikkelen.In het verlengde daarvan geldt eveneens als voordeel dat een langere zittingstermijn
ten goede komt aan het verminderen van de politieke dynamiek en bijdraagt
aan de continuïteit van het gemeentebestuur en van het gevoerde beleid.Rekrutering wethoudersTegenover het nadeel dat rekrutering van raadsleden moeizamer zou kunnen
verlopen bij een langere zittingsduur, zou een voordeel kunnen zijn dat het
wethoudersambt aantrekkelijker wordt voor (kandidaat-)bestuurders. De nadelen
van de onzekerheid die per definitie bij dit politieke ambt hoort, kan worden
gecompenseerd door het voordeel van de mogelijkheid van een langere ambtsperiode.InwerkperiodeEen andere, eveneens in het verleden genoemde, overweging is dat gemeenteraadsleden
bij een langere zittingstermijn meer tijd zouden krijgen om met de gemeentelijke
zaken vertrouwd te geraken. Met andere woorden, gemeenteraadsleden zouden
zich een langere inwerkperiode kunnen permitteren.FinancieelTenslotte is een praktisch voordeel van een langere zittingstermijn gelegen
in de besparing op de kosten van de uitgaven ten behoeve van gemeenteraadsverkiezingen.5. ConclusiesDe hiervoor genoemde motieven kunnen op verschillende wijzen worden beoordeeld
en gewogen. Evident is dat het financiële argument op zichzelf onvoldoende
is om een keuze voor een langere zittingstermijn te rechtvaardigen.Enkel en alleen een afweging van de voor- en nadelen van een verlenging
van de zittingsduur doet naar mijn oordeel echter ook nog onvoldoende recht
aan de samenhang van de verscheidene vraagstukken van de lokale democratie.
Een eventuele keuze voor een langere zittingstermijn dient te zijn gebaseerd
op een brede visie op de toekomst van het lokaal bestuur. Meerdere aspecten
en ontwikkelingen ten aanzien van de lokale democratie dienen daarbij te worden
betrokken. In dat verband constateer ik dat momenteel op verscheidene bestuurlijke
niveaus strategische verkenningen plaatsvinden ten aanzien van de toekomst
van het lokaal bestuur. Zo bereidt de VNG een manifest voor als agenda voor
de komende kabinetsperiode. Dat manifest zal mede zijn gebaseerd op een door
een commissie in opdracht van de VNG opgesteld rapport waarin de commissie
een visie heeft ontvouwd over de gemeenten in 2015.1
Ik heb inmiddels met belangstelling kennis genomen van deze ontwikkelingen.
Mede in het licht daarvan acht ik het niet opportuun om nog in deze kabinetsperiode
een standpunt in te nemen over de wenselijkheid van het entameren van een
grondwetswijziging teneinde de huidige zittingstermijn van gemeenteraden te
verlengen. Ik acht het zeer wel denkbaar dat het vraagstuk van de zittingsduur
in een volgende kabinetsperiode wordt betrokken bij andere beleidsvoornemens
inzake de toekomst van de lokale democratie.De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,J. W. RemkesXNoot1Zie Kamerstukken II, 2005/06, 29 362, nr. 78, p. 9.XNoot1Kamerstukken II 1975/76, 13 990, nr. 11.XNoot2De informatie in deze paragraaf is in belangrijke mate ontleend aan de
publicatie «Local and regional structures in Europe», Council
of European Municipalities and Regions.XNoot1Commissie Toekomst Lokaal Bestuur, Wil tot verschil;
gemeenten in 2015, Den Haag 2006. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30300-VII-76.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl