Voorstel in overweging tot verandering in de Grondwet van de bepalingen over het binnentreden in woningen; Brief minister met zijn standpunt over de ingediende amendementen op beide wetsvoorstellen
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25442, nr. 10

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

22-01-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

25442 nr. 10

19-01-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamHet belang van het regeringsvoorstel ten aanzien van artikel
13 GrondwetHet amendement-Te Veldhuis c.s.NotificatieNationale veiligheidDe term strafvordering in het amendement-Te Veldhuis c.s.Toezicht op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten en
klachtbehandelingSlotOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25442Toon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 25443Toon alle publicaties in dit dossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 31 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 442Verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen
tot verandering in de Grondwet van de bepalingen over het binnentreden in
woningen25 443Verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen
tot verandering in de Grondwet van de bepalingen inzake de onschendbaarheid
van het brief-, telefoon- en telegraafgeheimnr. 10BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 19 januari 1998Bij de mondelinge behandeling van de voorstellen van wet tot wijziging
van de artikelen 12 en 13 van de Grondwet (eerste lezing) op 14 januari 1998
heb ik u toegezegd, mijn standpunt over de ingediende amendementen schriftelijk
aan u te doen toekomen. Op 15 januari heeft de heer Van Heemst gevraagd of
de regering op enkele onderwerpen nader wil ingaan. Met deze brief wordt zowel
mijn toezegging als zijn verzoek ingelost. Het belang van het regeringsvoorstel ten aanzien van artikel
13 GrondwetVoor ik daartoe overga, hecht ik eraan nader uiteen te zetten welke waarde
ons voorstel ten aanzien van artikel 13 Grondwet heeft. Daarmee kom ik tevens
tegemoet aan het verlangen van enkele leden, met name de heer Schutte, om
de algemene aspecten nog eens aan een beschouwing te onderwerpen.Ons voorstel bevat vier belangrijke en waardevolle veranderingen.In de eerste plaats wordt het bestaande grondrecht uitgebreid tot een
algemeen en techniek-onafhankelijk recht op vertrouwelijke communicatie. Dat
betekent dat het grondrecht bij de tijd wordt gebracht, zodat de grondwettelijke
bescherming van met name de fax en de E-mail ondubbelzinnig wordt geregeld,
maar ook dat toekomstige technieken, die wij nu nog niet kunnen overzien,
onder de werking van het artikel zullen vallen. Artikel 13 wordt daarmee dynamisch.
De algemene omschrijving van het recht leidt er tevens toe dat het vertrouwelijke
gesprek dat zonder technische hulpmiddelen wordt gevoerd, onder het grondrecht
wordt gebracht. Dat past in het concept van vertrouwelijke communicatie, en
het komt tevens tegemoet aan de toegenomen technische mogelijkheden
om gesprekken af te luisteren.Het tweede element is dat beperkingen van het grondrecht in beginsel aan
de betrokkene moeten worden gemeld. Bij het binnentreden in woningen bestond
deze verplichting al, maar bij vertrouwelijke communicatie is dat nieuw.Ook wordt – dat is het derde element – de controle op beperkingen
van het recht versterkt. Bij beperkingen van het telefoon- en telegraafgeheim
geeft de Grondwet nu geen duidelijk houvast wie dat mag doen; wij stellen
nu voor dat in beginsel alleen de rechter voor zo'n beperking toestemming
mag geven.Tenslotte, de wetgever krijgt de taak, regels te geven voor de bescherming
van het grondrecht. Dit heeft met name betekenis in horizontale relaties:
de relaties tussen burgers onderling. Deze regels zullen niet alleen de bescherming
vergroten, zij zullen ook meer duidelijkheid geven over de doorwerking van
het grondrecht in horizontale verhoudingen. Nu zijn we voor de rechtsontwikkeling
nog aangewezen op de rechtspraak, maar met het nieuwe artikel zal de wetgever,
meer nog dan thans, handen en voeten geven aan de bescherming van vertrouwelijke
communicatie tegen inbreuken door burgers. Het amendement-Te Veldhuis c.s.Het amendement dat door de heer Te Veldhuis, mevrouw Roethof en de heer
Koekkoek op stuk nr. 12 is ingediend op het voorstel tot wijziging van artikel
13 Grondwet heeft niet mijn voorkeur.Mijn eerste opmerking is, dat het amendement geen heldere keus maakt voor
een techniek-onafhankelijk recht op vertrouwelijke communicatie. Het amendement
kiest ervoor de bestaande rechten expliciet op te sommen en deze uit te breiden
tot andere communicatietechnieken. Op zichzelf is deze keus voor mij niet
onaanvaardbaar, omdat de idee van techniek-onafhankelijkheid althans gedeeltelijk
in de tekst is opgenomen.Mijn tweede opmerking is dat het vertrouwelijk gevoerde mondelinge gesprek
niet wordt beschermd; in de tekst van het amendement is dit zichtbaar doordat
niet wordt gesproken over communicatievormen, maar over communicatietechnieken.
Ik zou er een voorkeur voor hebben als het vertrouwelijke gesprek zou worden
toegevoegd. De toevoeging zou kunnen inhouden dat de zinsnede «het geheim
van daarmee vergelijkbare communicatietechnieken» wordt vervangen door:
het geheim van andere vormen van vertrouwelijke communicatie. Ook is denkbaar
dat in de desbetreffende zinsnede het begrip «daarmee vergelijkbare
communicatietechnieken» wordt vervangen door: daarmee vergelijkbare
communicatievormen.Een derde aspect, de notificatieplicht, behandel ik hierna. De conclusie
zal daarvan zijn, dat ik mij met een bepaalde vorm van notificatie door de
inlichtingen- en veiligheidsdiensten kan verenigen, mits een formulering wordt
gekozen die tegemoet komt aan de principiële en praktische bezwaren die
aan een notificatieplicht zijn verbonden.Een laatste aspect is dat de indieners ook de verkeersgegevens in artikel
13 hebben opgenomen. Dit is voor mij op zichzelf niet bezwaarlijk, maar de
combinatie met de in het amendement voorgestelde uitwerking van de notificatieplicht
stuit, zoals ik hierna zal uiteenzetten, op onoverkomelijke bezwaren. NotificatieTen aanzien van artikel 12 Grondwet ligt er een amendement van de leden
Scheltema-De Nie en Koekkoek op stuk nr. 9, dat tot strekking heeft het uitstellen
van notificatie in gevallen waarin het belang van de nationale veiligheid
of dat van de strafvordering in geding is, strikt te beperken. Bij de
behandeling van het voorstel tot wijziging van artikel 13 Grondwet zijn twee
amendementen ingediend met vergelijkbare strekking; het gaat om het amendement
van de leden Roethof en Van Zuylen op stuk nr. 9 en het nader gewijzigde amendement
van het lid Te Veldhuis c.s. op stuk nr. 12. Dit laatste amendement bevat
nog enkele andere elementen, die ik hiervoor al heb besproken.Tegen de wijze waarop de in het drie amendementen voorgestelde uitzondering
op de notificatieverplichting is geformuleerd, bestaan grote bezwaren. Immers,
waar het gaat om bescherming van grondrechten moet de zinsnede «voor
zover en voor zolang het belang van de nationale veiligheid of dat van de
strafvordering zulks dringend vordert» restrictief geïnterpreteerd
worden. Dat betekent dat de wetgever niet de ruimte toekomt om terzake een
algemene regeling vast te stellen. Steeds zal dan individueel, per geval,
moeten worden beoordeeld of notificatie al mogelijk is. Daardoor zal het feitelijk
onmogelijk zijn om pas tot notificatie over te gaan op een nader door de wetgever
te bepalen tijdstip, bijvoorbeeld bij het overbrengen van de daarvoor in aanmerking
komende bescheiden naar een rijksarchief-bewaarplaats. In het licht van de
voorgaande overwegingen bestaan tegen de voorgestelde notificatiebepaling
onoverkomelijke bezwaren met het oog op een effectieve taakuitvoering door
de inlichtingen- en veiligheidsdiensten in het belang van de nationale veiligheid.Zoals ik in het mondeling overleg al heb aangegeven zijn deze bezwaren
op de eerste plaats principieel van aard. Met de noodzaak van het bestaan
van deze diensten hangt samen, dat zij slechts binnen een zekere mate van
geheimhouding effectief kunnen opereren. De bescherming van het actuele (operationele)
kennisniveau, de bronnen en de werkwijze in een concreet geval zijn hierbij
kritische ondergrenzen. Het belang van de geheimhouding van bronnen spreekt
welhaast voor zich. Menselijke bronnen moeten alleen al geheim worden gehouden
met het oog op hun veiligheid. Zonder geheimhouding zou bovendien de bereidheid
om aan de inlichtingen- en veiligheidsdiensten gegevens te verstrekken, aanzienlijk
afnemen. De toepassing van de werkwijze in een concreet geval moet geheim
blijven om te vermijden dat personen en organisaties die de aandacht van de
dienst behoeven door de kennis ervan hun voordeel kunnen doen ten koste van
een effectieve taakuitvoering. Bij actueel kennisniveau gaat het om de aanwezige
kennis over actuele bedreigingen van de nationale veiligheid. Wetenschap hierover
kan worden gebruikt om dreigende aantastingen van nationale veiligheidsbelangen
voor de diensten verborgen te houden. Het is op voorhand niet goed mogelijk
aan te geven welke gegevens concreet zicht bieden op het actuele kennisniveau
van de diensten. Alleen al het gegeven dat een persoon of organisatie binnen
een actuele context al dan niet bij een dienst bekend is, kan worden misbruikt.
Indien men namelijk weet dat men de aandacht heeft van een dienst, kan men
zijn gedrag aanpassen door meer in het verborgene te gaan werken. Anderzijds
kan de wetenschap dat men niet de aandacht heeft van de diensten worden misbruikt
door de betreffende persoon bij de verborgen gedragingen te betrekken.Daarnaast kunnen buitenlandse zusterdiensten worden afgeschrikt nauw met
de diensten samen te werken en gegevens uit te wisselen, indien BVD en MID,
in afwijking van de in het buitenland geldende praktijk1, daadwerkelijk en regelmatig zouden moeten notificeren; dit terwijl
de toegenomen internationalisering juist dwingt tot verdergaande samenwerking
om tijdig staatsgevaarlijke activiteiten op het spoor te komen, dan wel inlichtingen
betreffende andere landen te verzamelen. Om met betrekking tot een bepaald
onderwerp een zo compleet mogelijk beeld te hebben kan het noodzakelijk zijn
een buitenlandse zusterdienst te vragen of hij eventueel aanvullende informatie
over het betreffende onderwerp heeft of, als dat niet het geval is zijn (geheime)
bronnen te gebruiken om alsnog aan die informatie te komen. Bij
de internationale samenwerking tussen de inlichtingen- en veiligheidsdiensten
geldt het zogenaamde derde-land principe als essentiële voorwaarde. Dit
houdt in dat de diensten de gegevens die zij van elkaar ontvangen alleen voor
eigen gebruik aanwenden en niet verder verstrekken zonder vooraf verkregen
toestemming. Indien bij een dienst de indruk ontstaat dat deze regel niet
wordt nageleefd, zal de informatie-uitwisseling worden stopgezet of gemarginaliseerd.Tegen het in de amendementen voorgestelde notificatie-criterium voor zowel
artikel 12 als artikel 13 van de Grondwet bestaan daarnaast zodanige praktische
bezwaren dat uitvoering in feite onmogelijk is. Het criterium dwingt de diensten
ertoe het operationele bedrijfsproces zo in te richten dat permanent in elk
individueel geval beoordeeld wordt of er genotificeerd kan worden, terwijl
het operationele proces eerst en vooral dient te zijn gericht op een zo effectief
mogelijke taakuitvoering. Het voorgestelde criterium vereist naar het zich
laat aanzien een ingewikkeld registratiesysteem, ook met betrekking tot niet-geautomatiseerde
gegevens, dat er voor zorgt dat de daarvoor in aanmerking komende gegevens
voortdurend beschikbaar zijn voor de beoordeling ten behoeve van eventuele
notificatie. Met de huidige technische middelen moet voor het beschikbaar
krijgen van die gegevens nog wel een oplossing kunnen worden gevonden, maar
dit is anders met de werkzaamheden die samenhangen met het voortdurend daadwerkelijk
beoordelen of een bepaalde inbreuk kan worden genotificeerd. Dit klemt temeer,
nu door de aanvaarding van het amendement op stuk nr. 12 de notificatie ook
betrekking heeft op verkeersgegevens, waarvan het opvragen een aanmerkelijk
minder vergaande inbreuk is dan het tappen van de inhoud van gesprekken of
bijvoorbeeld het stelselmatig volgen en observeren. Het opvragen van verkeersgegevens
gebeurt om die reden dan ook vaker dan het gebruiken van het tapmiddel. Het
notificeren van het opvragen van verkeersgegevens brengt daarom extra zware
lasten met zich mee, die naar mijn mening niet opwegen tegen het belang van
het notificeren, nu het gaat om verhoudingsgewijs lichte inbreuken. Notificatie
zou om die reden dan ook niet betrekking moeten hebben op verkeersgegevens.Mijn zeer grote bezwaren tegen de wijze van notificatie zoals in de amendementen
ten aanzien van artikel 13 zouden in belangrijke mate weggenomen worden indien
het vierde lid, zoals voorgesteld in de amendementen als volgt zou worden
geherformuleerd:«Degene van wie een geheim als bedoeld in het eerste lid, eerste
volzin, is beperkt, wordt van die beperking zo spoedig mogelijk in kennis
gesteld. Indien de beperking in het belang van de nationale veiligheid of
het belang van de strafvordering heeft plaatsgevonden, kan volgens bij de
wet te stellen regels de kennisgeving worden uitgesteld. De wet kan bepalen
dat kennisgeving achterwege blijft, indien het belang van de nationale veiligheid
zich tegen kennisgeving blijvend verzet.»De eerste volzin legt als hoofdregel neer dat de kennisgeving zo spoedig
mogelijk zal moeten plaatsvinden. Van deze hoofdregel bestaan momenteel geen
toepassingen: alleen in het kader van de opsporing en vervolging van strafbare
feiten en in de taakuitoefening van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten
is interceptie van (bepaalde vormen van) vertrouwelijke communicatie toegestaan.
De tweede volzin geeft de wetgever de bevoegdheid om te regelen dat kennisgeving
later plaatsvindt; dit is strikt gerelateerd aan het belang van de nationale
veiligheid of dat van de strafvordering. De nadere uitwerking van deze regelingsopdracht
is, c.q. moet worden opgenomen in het wetsvoorstel bijzondere opsporingsbevoegdheden
(kamerstukken II, 1996/97, 25 403, nr.2; zie daarin het nieuwe
art. 126bb Sv), respectievelijk in de ontwerp-Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten
(WIV).Op basis van de derde volzin kan de wetgever regelen dat notificatie achterwege
blijft. Deze mogelijkheid is strikt beperkt tot gevallen waarin de nationale
veiligheid niet, ook niet op termijn, toelaat dat genotificeerd wordt. Het
gaat dan vanzelfsprekend niet om de bescherming van het actuele operationele
kennisniveau, maar om de bescherming van bronnen of van de werkwijze in een
concreet geval. Ook dit element zou nader geregeld moeten worden in de WIV.Overigens zou het noodzakelijk zijn de notificatieplicht voor de inlichtingen-
en veiligheidsdiensten uitsluitend op toekomstige beperkingen van artikel
13 betrekking te laten hebben. De reden daarvan is dat bij het voeren van
de administraties van de diensten tot op heden nimmer rekening behoefde te
worden gehouden met een dergelijke verplichting en dat derhalve zulks ook
niet is gebeurd. De administratieve organisatie zou daartoe eerst moeten worden
aangepast. Een eventueel te invoeren notificatieverplichting zou daarom geen
terugwerkende kracht mogen hebben. In verband daarmee zou het noodzakelijk
zijn aan het wetsvoorstel een additionele bepaling toe te voegen met de volgende
inhoud:«Artikel 13, vierde lid, heeft geen betrekking op beperkingen
als bedoeld in artikel 13, tweede lid, die in het belang van de nationale
veiligheid hebben plaatsgevonden voor de datum waarop artikel 13, vierde lid,
in werking is getreden.»Het hiervoor gestelde ten aanzien van de wijze van notificatie dient tevens
door te werken in het amendement van de leden Scheltema-De Nie en Koekkoek
op stuk nr. 9 met betrekking tot artikel 12. In lijn met het voorgaande zou
het amendement zodanig geherformuleerd moeten worden dat de tekst van artikel
12, derde lid, als volgt komt te luiden:«Aan de bewoner wordt zo spoedig mogelijk een schriftelijk
verslag van het binnentreden verstrekt. Indien het binnentreden in het belang
van de nationale veiligheid of dat van de strafvordering heeft plaatsgevonden,
kan volgens bij de wet te stellen regels de verstrekking van het verslag worden
uitgesteld. De wet kan bepalen dat de verstrekking achterwege blijft, indien
het belang van de nationale veiligheid zich tegen verstrekking blijvend verzet.»Het belangrijkste verschil met artikel 13 is, dat de hoofdregel hier wel
toepassing vindt: deze is uitgewerkt in de eerste volzin van artikel 11, tweede
lid, van de Algemene wet op het binnentreden. De mogelijkheid van uitstel
is geregeld in de tweede en derde volzij van die bepaling. In overeenstemming
met het huidige artikel 12 van de Grondwet ontbreekt in de Algemene wet op
het binnentreden de mogelijkheid notificatie geheel achterwege te laten. Indien
het amendement met de voorgestelde wijziging wordt overgenomen, zal voor zowel
uitstel als afstel van notificatie door de inlichtingen- en veiligheidsdiensten
een regeling in de WIV moeten worden opgenomen.Voor de volledigheid merk ik nog op dat u de ontwerp-WIV, conform mijn
toezegging, op zeer korte termijn zult ontvangen. Dat betekent dat de ontwerp-WIV
mogelijk bij indiening nog niet zal zijn afgestemd op de tekst van de artikelen
12 en 13 Grondwet zoals deze zullen gaan luiden na voltooiing van de eerste
lezing. Nationale veiligheidIn het debat van afgelopen woensdag is van gedachten gewisseld over de
begrippen «het belang van de staat» en «de nationale veiligheid».
Zoals de heer Van Heemst donderdag terecht heeft opgemerkt is de uitkomst
van dat debat niet helemaal helder geworden. Ik ga hier nu nader op in, waarbij
ik begin met de samenhang met artikel 68 Grondwet. Het begrip «strijd met het belang van de staat» is in artikel
68 van de Grondwet geformuleerd als verschoningsgrond met betrekking tot de
inlichtingenplicht van de regering jegens het parlement. Daarmee wordt in
de eerste plaats tot uitdrukking gebracht dat op deze verschoningsgrond geen
lichtvaardig beroep mag worden gedaan. Het is een vereiste dat het staatsbelang
om gevraagde inlichtingen te weigeren zo zwaar weegt, dat het eveneens zwaarwegende
belang de Staten-Generaal in te lichten daarvoor niettemin moet wijken. Het
criterium «belang van de staat» heeft onvermijdelijk een zekere
vaagheid. Als voorbeelden van belangen die onder omstandigheden zo zwaarwegend
kunnen zijn dat zij als belang van de staat moeten worden aangemerkt kunnen
genoemd worden de veiligheid van de staat, de eenheid van de Kroon, vertrouwelijk
aan de overheid medegedeelde bedrijfsgegevens, betrekkingen van Nederland
met andere landen, economische en financiële belangen van de staat en
de bescherming van de persoonlijke levenssfeer. In het kader van artikel 68
van de Grondwet kunnen derhalve onder omstandigheden zeer verschillende belangen
onder het begrip «belang van de staat» worden gebracht.De regering heeft in het oorspronkelijke voorstel tot wijziging van artikel
13 voorgesteld het criterium «het belang van de staat» te hanteren
om te bepalen wanneer notificatie van een beperking van het grondrecht niet
hoeft plaats te vinden. Vanuit de Kamer kwam naar voren dat het begrip «belang
van de staat» vaag is. De leden van de PvdA-fractie spraken in dit verband
van een containerbegrip. De leden van de GPV-fractie hebben gevraagd hoe de
voorgestelde tekst van de artikelen 12 en 13 zich verhoudt tot dezelfde term
in artikel 68 Grondwet. Om aan deze opmerkingen tegemoet te komen hebben wij
toen ander nieuw criterium voorgesteld: nationale veiligheid.Het criterium «belang van de staat» zoals dat aanvankelijk
was voorgesteld in artikel 12 en 13 was bedoeld om de taakuitoefening door
de inlichtingenen veiligheidsdiensten te bestrijken. Het zou dus een andere
inhoud hebben dan het begrip «belang van de staat» in artikel
68 van de Grondwet. Het criterium «nationale veiligheid» geeft
de taakuitoefening door de inlichtingen- en veiligheidsdiensten beter weer
en zal nu die rol overnemen. De term is niet alleen bedoeld om de taakuitoefening
door de inlichtingen- en veiligheidsdiensten te bestrijken, maar ook om die
taakuitoefening te reguleren en af te bakenen. Het zal nu allereerst gebruikt
worden om het taakartikel in de ontwerp-WIV nader uit te werken, en kan vervolgens
worden gebruikt door de commissie van toezicht en – bij externe klachten –
door de Nationale ombudsman, om te toetsen of de diensten binnen hun wettelijke
kader zijn gebleven. Bij de rapportages door de commissie van toezicht aan
de Tweede Kamer komt de toetsing weer terug bij de Kamer.Hoe verhoudt zich nu de term «belang van de staat» ex artikel
68 zich met het begrip «nationale veiligheid»? Deze nieuwe term
is preciezer dan de oude. Nationale veiligheid is een van de belangen die
in het begrip «het belang van de staat», zoals dat in artikel
68 Grondwet wordt gebezigd, besloten liggen. De term is concreter en biedt
meer houvast. De term is immers ontleend aan artikel 8 van het EVRM, een artikel
waarover veel jurisprudentie bestaat. De toetsing aan het EVRM loopt daarmee
rechtstreeks – als het ware via een hyperlink, zoals dat in het communicatiejargon heet – ook daar waar artikel 8 EVRM niet rechtstreeks
aan de orde is, namelijk bij de notificatieplicht.In de omschrijving van de taak van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten
in de huidige WIV en in de ontwerp-WIV, die een beperking van de rechten,
bedoeld in de artikelen 12 en 13 van de Grondwet, met zich kan brengen (zogenaamde
a-taak), komt de term «het belang van de staat» zoals bedoeld
in het kader van artikel 68 Grondwet als zodanig niet voor. Wel wordt gesproken
over «de veiligheid en andere gewichtige belangen van de staat».
Dit is beperkter dan «het belang van de staat». De term strafvordering in het amendement-Te Veldhuis c.s.De heer Van Heemst heeft afgelopen donderdag gevraagd waarom, op aandrang
vanuit de Kamer en met mijn instemming, de term «strafvordering»
is opgenomen in het amendement-Te Veldhuis c.s. Ik kan dit als volgt beantwoorden.
In de notificatieplicht, zoals geformuleerd in het regeringsvoorstel, ging
het alleen om de vraag of genotificeerd moet worden; een bepaling over het
tijdstip waarop notificatie dient plaats te vinden, was niet opgenomen. In
het amendement wordt bepaald dat uitzonderingen op de notificatieplicht alleen
mogelijk zijn voor zover en zolang het belang van de nationale veiligheid
en dat van de strafvordering zulks dringend vordert. Deze zinsnede geeft aan
wanneer uitstel mogelijk is. De hoofdregel – dat notificatie dient plaats
te vinden – zal daardoor moeten worden gelezen als: notificatie dient
zo spoedig mogelijk plaats te vinden. De heer Rouvoet heeft er terecht op
gewezen dat, zonder afzonderlijke vermelding van het belang van de strafvordering,
dit problemen kan geven bij een lange-termijnonderzoek in het kader van de
strafvordering. Toezicht op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten en
klachtbehandelingMede op verzoek van de heer Van Heemst ga ik nader in op controle en klachtbehandeling.
Ingevolge artikel 13 van het EVRM heeft een ieder recht op een daadwerkelijk
rechtsmiddel van een nationale instantie indien zijn rechten en vrijheden
zijn geschonden die in dit verdrag zijn vermeld. Die instantie behoeft geen
rechterlijke instantie te zijn. Bij de beoordeling van de vraag of er sprake
is van een daadwerkelijk rechtsmiddel moet de optelsom van de verschillende
controle- en toezichtsmogelijkheden in hun onderlinge samenhang worden beoordeeld.
Ik verwijs hiervoor kortheidshalve naar de analyse (met bijlage) van de meest
relevante Europese jurisprudentie over de activiteiten van inlichtingen- en
veiligheidsdiensten (kamerstukken II 1994/95, 22 036, nr. 6).In de huidige situatie wordt het (externe) toezicht uitgeoefend door:– Het parlement, met name de ingevolge artikel 22 van het Reglement
van Orde van de Tweede Kamer der Staten-Generaal ingestelde commissie voor
de inlichtingen- en veiligheidsdiensten, waarin de voorzitters van de vier
grootste fracties in de Tweede Kamer zitting hebben;– De voorzitter van de Algemene Rekenkamer persoonlijk wat het financieel
toezicht op grond van de Compatibiliteitswet betreft;– De Nationale ombudsman inzake gedragingen van (ambtenaren van)
de diensten. Met de ombudsman zijn afspraken gemaakt die garanderen dat hij
in het kader van een klacht (vertrouwelijk) kan kennis nemen van alle relevante
operationele gegevens. Hij kan zich zodoende een goed oordeel vormen over
alle aspecten die op de klacht betrekking hebben. Daarnaast kan het optreden van de diensten achteraf worden getoetst door:– De strafrechter, indien het optreden van ambtenaren van de diensten
ter beoordeling een strafbaar feit oplevert;– De civiele rechter. Aan deze kan een oordeel en eventueel schadevergoeding
worden gevraagd over vermeend onrechtmatig handelen van een dienst, bijvoorbeeld
na het oordeel van de Nationale ombudsman over een concrete klacht, dat een
dienst «niet behoorlijk» heeft gehandeld;– De administratieve rechter. Bepaalde beslissingen, bijvoorbeeld
over het weigeren van inzage in dossiers, zijn besluiten waartegen, na bezwaar,
beroep kan worden ingesteld.Bij de voorgestelde wijziging van de WIV wordt dat samenstel van controlemogelijkheden
verder uitgebreid met een:– Onafhankelijke commissie van toezicht met vergaande bevoegdheden.
De commissie zal in het kader van haar taakopdracht stelselmatig controle
uitoefenen op de wijze waarop de diensten gebruik hebben gemaakt van de hen
toekomende bevoegdheden, onder meer om inbreuk te maken op grondrechten. Bovendien
heeft de commissie tot taak de verantwoordelijke ministers te adviseren terzake
van het onderzoeken en beoordelen van klachten;– In de ontwerp-WIV krijgt de Nationale ombudsman de bevoegdheid
om onderzoek te doen naar het optreden of het vermeende optreden van de inlichtingen-
en veiligheidsdiensten. Bovendien wordt een minister in het wetsvoorstel voortaan
verplicht een reactie te geven op het oordeel van de Nationale ombudsman en
deze reactie met het oordeel van de ombudsman door te zenden aan de commissie
voor de inlichtingen- en veiligheidsdiensten van de Tweede Kamer;– De verplichting voor de diensten en de commissie van toezicht
om openbare verslagen uit te brengen.Ik ben ervan overtuigd, dat dit nieuwe stelsel ruime waarborgen zal bieden
en overigens ook voldoet aan de eisen die het EVRM stelt. SlotSamenvattend blijf ik de voorkeur aan het regeringsvoorstel geven, doch
ik zal mij niet tegen aanvaarding van het amendement-Te Veldhuis c.s. verzetten,
nu de idee van techniek-onafhankelijkheid daar althans gedeeltelijk in is
verwerkt, mits de formulering van de notificatieplicht wordt aangepast op
de wijze die ik hiervoor heb geschetst. Tegen de formulering van de notificatieplicht
als voorgesteld in dat amendement heb ik, zoals in deze brief uiteen gezet,
zeer zwaarwegende bezwaren. Met de aangepaste vorm van de notificatieplicht
zou mijn bezwaar tegen het opnemen van verkeersgegevens in het artikel ook
zijn weggenomen. Verder zou het mijn voorkeur hebben als het mondelinge gesprek
onder de werking van het artikel zou worden gebracht.Ten aanzien van het amendement-Scheltema-De Nie en Koekkoek op stuk nr.
9 met betrekking tot artikel 12 geldt eveneens dat ik de voorkeur aan het
regeringsvoorstel blijf geven, doch ook hier zal ik mij niet tegen de aanvaarding
van dit amendement verzetten, mits de formulering van de notificatieplicht
wordt aangepast op de in deze brief geschetste wijze. De Minister van Binnenlandse Zaken,H. F. Dijkstal XNoot1In Duitsland bestaat voorzover bekend als enige land in West-Europa, voor
inlichtingen- en veiligheidsdiensten een overigens nog geclausuleerde notificatieverplichting
met betrekking tot inbreuken op het brief- en telefoongeheim en daarmee gelijk
te stellen inbreuken, zoals de inzet van microfoons. In de praktijk blijkt
vanwege de noodzakelijke bescherming van de belangen van de nationale veiligheid
slechts in een zeer gering aantal gevallen daadwerkelijk te worden genotificeerd.
Notificatie vindt met name plaats bij vergissingen, bijvoorbeeld in het telefoonnummer.
Het feit dat alleen Duitsland een beperkte notificatieverplichting heeft,
sterkt het kabinet in zijn opvatting, dat uit het EVRM een dergelijke verplichting
niet voortvloeit. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25442-10.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl