Najaarsnota 2009; Lijst van vragen en antwoorden
Staten-Generaal — Kamerstuk Lijst van vragen en antwoorden
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST138744
 2009-2010
 
 32 222
 Najaarsnota 2009
 
 
 
 
 Nr. 
 2
 LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
 Vastgesteld 11 december 2009
 De vaste commissie voor Financiën, heeft
over de Najaarsnota 2009 (Kamerstuknummer 32 222, nr. 1) de navolgende
vragen ter beantwoording aan de regering voorgelegd.
 
 De vragen op 4 december 2009 voorgelegd. Bij brief van 10 december
2009 zijn ze door de minister van Financiën beantwoord.
 
 De voorzitter van de commissie,
 Blok
 De griffier van de commissie,
 Berck
 
 Vragen en antwoorden
 1
 
 Kunt u de tabel op p. 79 van The Economist van 21 november
2009 uitbreiden met een kolom voor Nederland?
 
 
 In onderstaande tabel zijn de gegevens voor de belastingstructuur voor
Nederland weergegeven conform de betreffende tabel in the Economist. De data
uit de tabel van the Economist hierover zijn afkomstig uit diverse bronnen
en betreffen cijfers over het jaar 2007. In onderstaande tabel zijn de OECD-cijfers
over de belastingstructuur overgenomen voor Nederland over het jaar 2007.
Omdat de data uit verschillende bronnen afkomstig zijn, zijn deze cijfers
niet geheel één-op-één vergelijkbaar met de cijfers
in de Economist. 
 
 
 
 
 
 
 
 The Netherlands
 
 
 
 
 
 Total tax, % GDP1
 
 38,9
 
 
 
 Total tax, $bn2
 
 161,7 
 
 
 Structure, % of total tax
 
 
 
 Income and capital
 29,1
 
 
  people
 
 20,4
 
 
 
  companies
 
 8,7
 
 
 
 Employment
 – 
 
 
 Property
 3,3 
 
 
 Goods and services
 28,5
 
 
  consumption
 
 19,8
 
 
 
  excise
 
 8,3
 
 
 
 Other
 2,9 
 
 
 Social contributions
 36,2
 
 
 
 
 
 1 Bron CPB
 
 2 Exchange rate used 0,71
 2 en 46
 
 Kan worden aangegeven welke middelen als onderdeel
van het stimuleringspakket zijn begroot en naar grote waarschijnlijkheid ook
worden besteed in 2009 en 2010, zodat in één oogopslag is te
zien wat de begrote en verwachte bedragen zijn?
 
 
 Wat is het totale bedrag dat naar verwachting in 2009
wordt benut van het budget dat via het stimuleringspakket ter beschikking
is gesteld? Van welk deel van deze benutte middelen is het onduidelijk of
ze ook daadwerkelijk tot besteding zijn gekomen nadat het Rijk de middelen
heeft overgemaakt?
 
 
 De tabel op de volgende pagina geeft voor de jaren 2009 en 2010 weer welke
budgetten per stimuleringsmaatregel waren begroot bij Miljoenennota (MN) en
welke bij Najaarsnota (NJN) worden verwacht. Het stimuleringspakket stelt
voor 2009 in totaal 2 932 mln (stand MN, exclusief werkloosheidsuitgaven,
inclusief uitgaven aan deeltijd-ww) ter beschikking. De verwachting is dat
de rijksoverheid in 2009 in totaal 2 234 mln uitgeeft; de mede-overheden
hebben de ruimte om 500 mln uit te geven.
 
 Het is niet bekend of de middelen uit het stimuleringspakket die worden
overgeheveld naar gemeenten of scholen ook daadwerkelijk tot besteding komen.
Het mag echter duidelijk zijn dat de inspanningen daar wel op gericht zijn. 
 Tabel. Kasritme stimuleringspakket. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kasritme stimuleringspakket (in € mln)
 2009
 2010
 
 
 
 
 
 stand MN
 stand NJN
 stand MN
 stand NJN 
 
 
 
 Arbeidsmarkt, onderwijs en kennis
 
 
 669
 
 
 638
 
 
 905
 
 
 937
 
 
 
 Arbeidsmarktbrief
 230
 230
 200
 200 
 
 
 Aanpak jeugdwerkloosheid
 100
 83
 120
 122
 
 
 Schuldhulpverlening
 30
 30
 50
 50
 
 
 Stimuleringsenveloppe Mbo
 100
 97
 150
 168 
 
 
 High Tech topprojecten en kenniswerkers
 90
 86
 190
 194 
 
 
 Verlenging aflopende innovatieprogramma’s FES
 
 
 96
 96 
 
 
 Snelle uitvoering FES-projecten innovatie
 119
 111
 99
 107
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Duurzame economie
 
 
 446
 
 
 290
 
 
 478
 
 
 633
 
 
 
 Duurzame agrarische sector
 30
 7
 20
 43 
 
 
 Sloopregeling auto’s
 35
 31
 30
 34 
 
 
 Energiebesparing woningen
 10
 10
 20
 20 
 
 
 Uitvoering Motie van Geel ruimtelijke economie
 60
 58
 55
 57 
 
 
 Snelle uitvoering FES projecten Ruimtelijk Economisch Beleid
 190
 91
 190
 288
 
 
 Snelle uitvoering FES-projecten Milieu en Duurzaamheid
 91
 91 
 128
 128 
 
 
 Duurzame energie (SDE)
 
 
 15
 15 
 
 
 Duurzaam ondernemen (incl. programma milieu en technologie) 
 25 
 2
 5
 28 
 
 
 Elektrische auto
 5
 
 15
 20 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Infrastructuur en (woning)bouw
 
 
 610
 
 
 586
 
 
 1 161
 
 
 1 184
 
 
 
 Versnelling BLS en monumenten
 175
 263
 220
 132 
 
 
 Deltaprogramma (w.o. Zandsuppleties)
 80
 80
 50
 50 
 
 
 Vaarwegen, sluizen en binnenhavens
 75
 75
 125
 125 
 
 
 Versnelling bruggen en renovatie wegen
 75
 75
 138
 138 
 
 
 Onderhoud en bouw jeugdzorginstellingen
 35
 25
 45
 55 
 
 
 Onderhoud en bouw zorg- en AWBZ instellingen
 
 
 320
 320 
 
 
 Onderhoud en bouw scholen
 36
 
 129
 165 
 
 
 Snelle uitvoering FES-projecten Infra
 134
 68
 134
 199 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Liquiditeitsverruiming bedrijfsleven
 
 
 678
 
 
 691
 
 
 549
 
 
 561
 
 
 
 Versoepeling verliesverrekening 2008
 335
 335
 – 120
 – 120
 
 
 Verruimen afdrachtvermindering WBSO
 135
 135
 150
 150
 
 
 Enveloppe MKB
 
 
 53
 53
 
 
 Schiphol/luchtvaart/vliegtax
 70
 70
 277
 277
 
 
 VAMIL/MIA
 21
 21
 30
 30
 
 
 EIA
 117
 117
 146
 146 
 
 
 Verlaagd btw-tarief isolatie
 
 13
 13
 25 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Invulling FES-projecten
 
 
 29
 
 
 29
 
 
 90
 
 
 90
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal stimuleringspakket rijksoverheid
 
 2 432
 2 234
 3 183
 3 405
 
 
 
 
 3
 
 Kunt u inzicht bieden in de uitgaven voor 2011 en met
name hoe deze bijdragen aan stimulering van de economie?
 
 
 Onderstaande tabel geeft de uitgaven binnen het stimuleringspakket voor
2011. In 2011 is het stimuleringspakket relatief beperkt van omvang, aangezien
het zwaartepunt van het pakket in 2009 en 2010 ligt. Dat past ook bij het
pad naar herstel van de overheidsfinanciën dat vanaf 2011 zal worden
ingezet indien de economische groei zich in voldoende mate herstelt. 
 
 
 
 
 
 
 Stimuleringspakket (in € mln)
 2011 
 
 
 
 
 
 Arbeidsmarkt, onderwijs en kennis
 
 
 386,1
 
 
 
 Arbeidsmarktbrief
 199,6
 
 
 Aanpak jeugdwerkloosheid
 30,0 
 
 
 Schuldhulpverlening
 50,0
 
 
 Stimuleringsenveloppe Mbo
 
 
 
 High Tech topprojecten en kenniswerkers
 
 
 
 Verlenging aflopende innovatieprogramma’s FES
 106,4 
 
 
 Snelle uitvoering FES-projecten innovatie
 0,1
 
 
 
 
 
 
 
 Duurzame economie
 
 
 69,7
 
 
 
 Duurzame agrarische sector
 
 
 
 Sloopregeling auto’s
 
 
 
 Energiebesparing woningen
 
 
 
 Uitvoering Motie van Geel ruimtelijke economie
 50,0
 
 
 Snelle uitvoering FES projecten Ruimtelijk Economisch Beleid
 
 
 
 Snelle uitvoering FES-projecten Milieu en Duurzaamheid
 9,7 
 
 
 Duurzame energie (SDE)
 
 
 
 Duurzaam ondernemen (incl. programma milieu en technologie)
 10,0
 
 
 Elektrische auto
 
 
 
 
 
 
 
 
 Infrastructuur en (woning)bouw
 
 
 – 54,3
 
 
 
 Versnelling BLS en monumenten
 – 19,3 
 
 
 Deltaprogramma (w.o. Zandsuppleties)
 – 30,0 
 
 
 Vaarwegen, sluizen en binnenhavens
 
 
 
 Versnelling bruggen en renovatie wegen
 
 
 
 Onderhoud en bouw jeugdzorginstellingen
 
 
 
 Onderhoud en bouw zorg- en AWBZ instellingen
 – 5,0 
 
 
 Onderhoud en bouw scholen
 
 
 
 Snelle uitvoering FES-projecten Infra
 
 
 
 
 
 
 
 
 Liquiditeitsverruiming bedrijfsleven
 
 
 149,0
 
 
 
 Versoepeling verliesverrekening 2008
 – 215,0 
 
 
 Verruimen afdrachtvermindering WBSO
 15,0
 
 
 Enveloppe MKB
 23,0 
 
 
 Schiphol/luchtvaart/vliegtax
 277,0
 
 
 VAMIL/MIA
 9,0 
 
 
 EIA
 15,0 
 
 
 Verlaagd btw-tarief isolatie
 25,0 
 
 
 
 
 
 
 
 Invulling FES-projecten
 
 
 149,3
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal stimuleringspakket rijksoverheid
 
 
 699,7
 
 
 
 
 
 
 In bijlage 3 van de Najaarsnota worden in de tabellen in de kolom 2011
de uitgaven voor 2011 en verder gepresenteerd, hierdoor worden de verschillen
met deze tabel verklaard. De afschaffing van de vliegtax en het verlaagd btw-tarief isolatie hebben
een structureel karakter. Daarnaast zijn de middelen voor de maatregelen infrastructuur en (woning)bouw uit 2013 en verder naar
voren gehaald om in 2009 en 2010 tot besteding te komen. Dit verklaart het
verschil tussen de gepresenteerde – 568 mln in de tabellen in bijlage
3 en in deze tabel (– 54,3 mln).
 4
 
 Kan er een toelichting worden gegeven op de technische
verwerking van de ING Alt-A portefeuille en de relatie tot de toename van
de EMU-schuld? Hoe is het bedrag van circa 20 miljard euro opgebouwd? Waarom
vindt deze technische verwerking in de EMU-schuld nu pas plaats? Wat zijn
de rentekosten die samenhangen met deze technische verwerking?
 
 
 Het CBS heeft 5 oktober 2009 geoordeeld dat de transactie met ING
niet relevant is voor het EMU-saldo, maar wel de schuld met circa 20 mld euro
verhoogt. De 20 mld is de resultante van de beginschuld ten tijde van de deal
(circa 22 mld euro) minus de aflossingen in 2009. Het CBS heeft vervolgens
in de rapportage over de Nederlandse economie de ING Back-up faciliteit verwerkt
in de schuldcijfers. Om aan te sluiten heeft de Nederlandse Staat
de verhoging van de schuld overgenomen in het eerstvolgende rapportage moment:
de Najaarsnota. De transactie is als swap verantwoord
op begroting IX-B. De rentekosten zijn daarbij als onderdeel van de funding fee verwerkt.
 5
 
 Waar is de technische verwerking van de ING Alt-A portefeuille
te vinden op de begroting? Hoe is dit verwerkt in bijlage 2 van de Najaarsnota?
 
 
 De Illiquid Assets Back-up Facility is verwerkt
op begroting IX-B, artikel 3, bij punt C in bijlage 2 en wordt meegeteld bij
de EMU-schuld.
 6 en 71
 
 Loopt de garantieregeling door na 31 december
2009?
 
 
 Zijn er al signalen uit de financiële sector waargenomen
die duiden op de behoefte om de garantiefaciliteit bancaire leningen na 31 december
2009 te verlengen?
 
 
 De kapitaalmarkt heeft het afgelopen jaar verbeteringen getoond. Ondanks
dat de kapitaalmarkt zich ten dele heeft hersteld, blijft het herstel echter
fragiel. Om deze reden zal de garantieregeling beschikbaar blijven tot en
met 30 juni 2010, onder voorbehoud van goedkeuring van de Europese Commissie
en de Tweede Kamer (zie ook brief met kenmerk AGT/2009/2847M die op 7 december
2009 naar de Tweede Kamer is gestuurd).
 7
 
 Is er inmiddels al meer bekend over het voorbehoud
op de aflossing van de ING ten aanzien van de goedkeuring van de Europese
Commissie en de emissie?
 
 
 Aan het voorbehoud van goedkeuring door de Europese Commissie is voldaan
door de formele beslissing op 18 november 2009 waarin de Europese Commissie
het herstructureringsplan van ING heeft goedgekeurd.
 
 Aan het voorbehoud van de emissie is voldaan wanneer de emissie is afgerond.
Naar verwachting zal de emissie in december worden afgerond.
 8, 21, 27 en 29
 
 Kan de stand van de uitgaventoetsing van het totale
kader ook worden weergegeven zoals deze is opgenomen in de Miljoenennota 2009
en de Voorjaarsnota 2009?
 
 
 Kan de stand van de kadertoetsing RBG-eng ook worden
weergegeven zoals deze is opgenomen in de Miljoenennota 2009 en de Voorjaarsnota
2009?
 
 
 Kan de stand van de kadertoetsing SZA ook worden weergegeven
zoals deze is opgenomen in de Miljoenennota 2009 en de Voorjaarsnota 2009?
 
 
 Kan de stand van de kadertoetsing Zorg ook worden weergegeven
zoals deze is opgenomen in de Miljoenennota 2009 en de Voorjaarsnota 2009?
 
 
 Onderstaande tabel geeft de uitgaventoetsing van het totale kader bij
Najaarsnota 2009 weer, in de weergave zoals deze is opgenomen in de Miljoenennota
2009. De onderliggende deelkaders zijn eveneens opgenomen in de tabel op volgende
pagina.
 
 
 
 
 
 
 Uitgaventoetsing totale kader (in € mld;
min is onderschrijding)*
 2009
 
 
 
 
 
 Rijksbegroting in enge zin
 
 
 
 
 Uitgavenkader (in lopende prijzen)
 107,7 
 
 
 Uitgavenniveau Najaarsnota 2009
 107,7
 
 
 
 Over-/onderschrijding
 
 
 0,0
 
 
 
 
 
 
 
 
 Sociale Zekerheid
 
 
 
 
 Uitgavenkader (in lopende prijzen)
 59,2
 
 
 Uitgavenniveau Najaarsnota 2009
 58,6
 
 
 
 Over-/onderschrijding
 
 
 – 0,5
 
 
 
 
 
 
 
 
 Zorg
 
 
 
 
 Uitgavenkader (in lopende prijzen)
 54,7 
 
 
 Uitgavenniveau Najaarsnota 2009
 55,1
 
 
 
 Over-/onderschrijding
 
 
 0,5
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal uitgavenkader
 
 
 
 
 Uitgavenkader (in lopende prijzen)
 221,5 
 
 
 Uitgavenniveau Najaarsnota 2009
 221,4
 
 
 
 Over-/onderschrijding
 
 
 0,0
 
 
 
 
 
 * Door afronding kan de som der delen afwijken van het totaal.
 9, 10 en 13
 
 Waarom heeft het kabinet besloten om tegen de begrotingsregels
in te compenseren tussen de verschillende uitgavenkaders? Is dit een tijdelijk
besluit of geldt dit ook voor komende jaren?
 
 
 Met welke reden is besloten af te wijken van de begrotingsregels
van het kabinet?
 
 
 Waarom is besloten om de overschrijding Zorg te compenseren
met de onderschrijding Sociale Zekerheid? Geldt deze compensatie ook voor
2010 en verder of alleen voor 2009?
 
 
 Elke sector behoort in principe eventuele overschrijdingen binnen het
uitgavenkader te compenseren. Compensatie tussen de deelkaders is conform
de begrotingsregels (regel 17: «compensatie tussen de afzonderlijke
budgetdisciplinesectoren kan alleen indien de Ministerraad daartoe besluit»)
en is in het verleden meermalen gebeurd.
 
 In de Najaarsnota sluit het totale uitgavenkader. Tegenover tegenvallers
zijn meevallers gevonden om de totale plaat te sluiten (zie tabellen 3.1 t/m
3.4 van de Najaarsnota). In het lopende jaar tegenvallers binnen een bepaald
dossier oplossen is vaak lastig, aangezien het implementeren van oplossingen
tijd kost. Doorgaans treden pas in het daaropvolgende jaar (of zelfs later)
de maatregelen in werking. In de Voorjaarsnota 2010 zal worden aangegeven
welke oplossingen het kabinet heeft gekozen voor de verschillende (meerjarige)
tegenvallers.
 10
 
 Met welke reden is besloten af te wijken van de begrotingsregels
van het kabinet?
 
 
 Zie het antwoord bij vraag 9.
 11 en 12
 
 Kan er worden aangegeven voor welke uitgaven de kaders
worden gecorrigeerd (zoals besloten in het aanvullend beleidsakkoord) en hoe
hoog deze correctie is in 2009?
 
 
 Kan worden aangegeven hoe hoog de werkloosheidsuitgaven
bedragen, die in de miljoenennota 2009 buiten de kaders worden geplaatst? 
 
 
 In het Aanvullend Beleidsakkoord is afgesproken de kaders in 2009, 2010
en 2011 te corrigeren voor mutaties in de werkloosheidsuitgaven en de ruilvoet,
ten opzichte van de stand bij Miljoenennota 2009. Daarnaast is het stimuleringspakket
buiten het uitgavenkader geplaatst.
 
 De werkloosheidsuitgaven zijn opgebouwd uit de WW en de bijstand (incl.
uitvoeringskosten). Onderstaande tabel geeft een overzicht van de meest actuele
ramingen voor de werkloosheidsuitgaven en de ruilvoet waarvoor de kaders worden
gecorrigeerd en het stimuleringspakket (inclusief fiscale maatregelen). 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kadercorrecties (in € mld)
 2009
 2010
 2011
 
 
 
 
 Werkloosheidsuitgaven:
 1,6
 4,5
 5,0 
 
 
 
  wv. WW
 
 
 1,3
 
 
 3,6
 
 
 3,6
 
 
 
 
  wv. Bijstand
 
 
 0,3
 
 
 0,9
 
 
 1,4
 
 
 
 Ruilvoet
 1,8
 – 1,1
 – 3,6
 
 
 Stimuleringspakket
 2,2
 3,4
 0,7*
 
 
 
 
 * Bedragen genoemd in 2011 zijn soms gespreid over meerdere jaren, zie
ook het antwoord op vraag 3.
 12
 
 Kan worden aangegeven hoe hoog de werkloosheidsuitgaven
bedragen, die in de miljoenennota 2009 buiten de kaders worden geplaatst?
 
 
 Zie het antwoord bij vraag 11.
 13
 
 Waarom is besloten om de overschrijding Zorg te compenseren
met de onderschrijding Sociale Zekerheid? Geldt deze compensatie ook voor
2010 en verder of alleen voor 2009?
 
 
 Zie het antwoord bij vraag 9.
 14 en 24
 
 Hoe zeker is het dat er nog onderuitputting op de rijksbegroting
zal optreden? Wat gebeurt er als de resterende taakstelling van € 265
miljoen niet wordt gehaald?
 
 
 Hoe wordt het restant van de in = uit-taakstelling
van 265 miljoen euro voor het kader RBG-eng ingevuld? Wordt er nog meer onderuitputting
binnen het kader RBG-eng verwacht? Zo neen, wat zijn dan andere alternatieven
voor invulling?
 
 
 Alle bekende onderuitputting (tot en met oktober) is verwerkt in de Najaarsnota
en de bijbehorende tweede suppletoire wetten. Ervaring leert dat bij Voorlopige
Rekening aanvullende onderuitputting optreedt. Deze onderuitputting zal worden
gebruikt om de resterende in=uit-taakstelling nog te vullen. Als de resterende
in=uit-taakstelling van 265 mln niet wordt gehaald, resteert aan het einde
van het jaar een tegenvaller voor de Rijksbegroting.
 15 en 28
 
 Op welke wijze zal de in = uit-taakstelling voor het
SZA-kader van 111 miljoen worden ingevuld? Waarom is er niet voor gekozen
om de gehele onderuitputting van 500 miljoen te benutten voor het invullen
van de in = uit-taakstelling?
 
 
 Op welke wijze wordt de in = uit-taakstelling voor
het kader SZA van 111 miljoen euro ingevuld? Kan hier zonder meer de onderschrijding
die in de Najaarsnota is ingeboekt voor worden aangewend? 
 
 
 Departementen mogen hun onderuitputting, tot een maximum van 1%
van hun begrotingsuitgaven, meenemen naar het volgende jaar. Deze zogenoemde
eindejaarsmarge wordt vervolgens verwerkt in de suppletoire begrotingen die
samen met de Voorjaarnota ter autorisatie naar de Kamer worden gestuurd. Om
te voorkomen dat de uitkering van deze eindejaarsmarge het uitgavenkader belast,
wordt tegelijkertijd op de aanvullende post van het Rijk een taakstellende
onderuitputting (de zogenoemde in=uit-taakstelling) ingeboekt. Deze taakstelling
is precies gelijk aan het totaal aan eindejaarsmarge dat in het voorjaar wordt
uitgekeerd, omdat de ramingstechnische veronderstelling wordt gehanteerd dat
de onderuitputting aan het einde van het jaar weer zal optreden. Ook voor
de SZA-uitgaven op de begroting van SZW (hoofdstuk XV) geldt een eindejaarsmarge
van 1%. Bij Najaarsnota is een onderuitputting van 8,2 mln op de SZA-uitgaven
gepresenteerd. De onderuitputting bij Najaarsnota was onvoldoende om de in=uit-taakstelling
in te vullen.
 
 De onderuitputting op het SZA-kader ter waarde van 500 mln betreft de
onderuitputting voor het gehele SZA-kader. Terwijl de eindejaarsmarge enkel
geldt voor die SZA-middelen die op de SZW-begroting (hoofdstuk XV) staan.
Ervaring leert dat er tussen Najaarsnota en Voorlopige Rekening aanvullende
onderuitputting op het SZA gedeelte van de SZW begroting optreedt. Deze onderuitputting
zal worden gebruikt om de in=uit-taakstelling op het SZA-kader in te vullen.
Als de invulling van de resterende in=uit-taakstelling van 111 mln niet wordt
gehaald, resteert aan het einde van het jaar een tegenvaller voor de Rijksbegroting.
 16
 
 Leidt de uitkering van het superdividend door de NS
ertoe dat de NS in een later stadium mogelijk hogere financieringskosten heeft?
 
 
 De effecten van een extra dividenduitkering op onder andere de kredietwaardigheid
van de NS zijn vooraf onderzocht. Randvoorwaarde was dat de kredietwaardigheid
na uitkering op een behoorlijk niveau zou moeten liggen. Het beleid is dat
schaars gemeenschapsgeld op een zo efficiënt mogelijke wijze dient te
worden aangewend. Dit houdt in dat wanneer de vermogenspositie van een staatsdeelneming
ruimer is dan noodzakelijk (voor investeringen, uitvoering van de strategie
en als buffer voor resultaten van reguliere activiteiten), de desbetreffende
deelneming wordt verzocht eenmalig speciaal dividend uit te keren om terug
te keren naar wenselijk geachte vermogensverhoudingen.
 
 Als gevolg van de extra dividenduitkering heeft Standard & Poors de creditrating van de NS bijgesteld van AA- naar A+. De
aangepaste rating past goed bij een bedrijf als
de NS. In het algemeen geldt, hoe hoger de rating,
hoe minder risicovol de partij en hoe lager de risico-opslag bij het aantrekken
van financiering. Dit is echter geen automatisme, kredietverschaffers hebben
ook eigen normen die meewegen bij het bepalen van de rentekosten van een lening.
Het is dan ook niet zondermeer vast te stellen of, en zo ja, in welke mate
de extra uitkering effect gaat hebben op de financieringskosten van de NS.
In het persbericht van Standard & Poors bij de aanpassing van de credit
rating staat dat de NS nog steeds wordt gezien als een bedrijf met een sterk
bedrijfsprofiel en beperkt financieel risico. Dit maakt dat de NS nog steeds
een aantrekkelijke partij is voor vreemd vermogenverschaffers.
 17
 
 Kan de minister de onderschrijding griepvaccins van €100
miljoen euro toelichten? 60 miljoen hiervan lijkt te komen uit een kasschuif
naar 2010, maar waar het resterende bedrag uit voortkomt is onduidelijk. 
 
 
 Tabel 3.2 in de Najaarsnota 2009 laat een onderschrijding van 0,1 mld
zien in verband met de griepvaccins. Hierbij is sprake van een afronding op
tienden van miljarden. Naast de kasschuif van 60 mln in verband met een latere
levering van de vaccins, is geen sprake van een verdere onderschrijding.
 18, 19 en 20
 
 Kan per departement en per beleidsartikel een overzicht
gegeven worden van de onderuitputting tot dusver in 2009?
 
 
 Zijn er departementen met een onderuitputting van meer
dan 1% (tot op heden)? Zo ja, om welke departementen gaat het?
 
 
 Zijn er departementen met een verwachte onderuitputting
van meer dan 1%? Zo ja, om welke departementen gaat het en op welke
beleidsartikelen heeft deze onderuitputting betrekking?
 
 
 In onderstaande tabel wordt per begroting een overzicht gegeven van de
onderuitputting tot en met de Najaarsnota en de maximale eindejaarsmarge per
begroting.
 Tabel: Onderuitputting per begroting en maximale eindejaarsmarge
(in € mln) 
 
 
 
 
 
 
 
 Begroting
 Onderuitputting (a)
 Maximale eindejaarsmarge
 
 
 
 
 Staten-Generaal
 – 1,3
 1,3 
 
 
 Overige Hoge Colleges van Staat
 – 1,0
 1,0 
 
 
 Algemene Zaken
 – 4,1
 0,7
 
 
 Koninkrijksrelaties
 – 14,5
 9,1 
 
 
 Justitie
 0
 57,2
 
 
 Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (incl. Arbeidsvoorwaarden)
 – 21,0
 71,6 
 
 
 Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
 – 41,3
 321,3 
 
 
 Financiën (IX B)
 – 82,4
 40,9 
 
 
 Defensie
 0,0
 136,1
 
 
 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
 – 0,2
 11,6 
 
 
 Wonen, Wijken en Integratie
 – 58,2
 48,8
 
 
 Verkeer en Waterstaat
 1,0
 25,7 
 
 
 Economische Zaken
 0,0
 25,8 
 
 
 Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
 – 0,5
 24,5 
 
 
 Sociale Zaken en Werkgelegenheid (Rbg-eng)
 – 16,4
 3,0 
 
 
 Volksgezondheid, Welzijn en Sport
 0,0
 29,8 
 
 
 Jeugd & Gezin
 – 31,8
 62,1
 
 
 Infrastructuurfonds
 – 200,8
 (b) 
 
 
 Buitenlandse Zaken/HGIS
 – 25,0
 181,5 
 
 
 SZA
 – 8,2
 118,0
 
 
 
 
 (a) Een min betekent onderuitputting, een plus een overschrijding.
 (b) Het Infrastructuurfonds kent een eindejaarsmarge van 100%.
 
 Uit bovenstaande tabel blijkt dat op een vijftal begrotingen (Algemene
Zaken, Koninkrijksrelaties, Financiën, Wonen, Wijken en Integratie en
Sociale Zaken en Werkgelegenheid (voor het deel dat valt onder RBG-eng)) de
onderuitputting bij Najaarsnota groter is dan de maximale eindejaarsmarge.
Voor meer inzicht in de onderuitputting op de departementale begrotingen wordt
verwezen naar de departementale suppletoire begrotingen.
 19
 
 Zijn er departementen met een onderuitputting van meer
dan 1% (tot op heden)? Zo ja, om welke departementen gaat het?
 
 
 Zie het antwoord bij vraag 18. 
 20
 
 Zijn er departementen met een verwachte onderuitputting
van meer dan 1%? Zo ja, om welke departementen gaat het en op welke
beleidsartikelen heeft deze onderuitputting betrekking?
 
 
 Zie het antwoord bij vraag 18.
 21
 
 Kan de stand van de kadertoetsing RBG-eng ook worden
weergegeven zoals deze is opgenomen in de Miljoenennota 2009 en de Voorjaarsnota
2009?
 
 
 Zie het antwoord bij vraag 8.
 22 en 23
 
 Waarom is besloten om een deel van de uitgaven voor
de OV-jaarkaart voor 2010 al in 2009 te doen? Is dit bedoeld om de kaders
van 2009 te vullen en daarmee ruimte te creëren binnen de kaders voor
2010? Zo neen, waarom is dit dan niet opgenomen in de begroting 2009? Waar
is deze «truc» nog meer toegepast? Als er niet was besloten om
een 200 miljoen euro van de uitgaven voor de OV-jaarkaart in 2009 al te voldoen,
kan deze ruimte dan worden ingezet voor de in = uit-taakstelling?
 
 
 Waarom is er niet voor gekozen om de volledige onderuitputting
in te zetten voor het invullen van de in = uit-taakstelling voor het kader
RBG-eng?
 
 
 Er is gekozen om een deel van de OV-jaarkaartbetaling voor 2010 al in
2009 uit te voeren. Hierdoor wordt het jaar 2010 budgettair ontlast. Contractueel
betreft de uiterlijke betaaldatum 15 januari 2010 en met de kasschuif
is deze betaling vervroegd naar 15 december 2009. Er zijn geen andere
betalingen die eerder worden voldaan.
 
 Zonder deze vooruitbetaling voor de OV-jaarkaart was ruimte ontstaan onder
het kader voor 2009 en met deze ruimte had een groter deel van de in=uittaakstelling
bij Najaarsnota kunnen worden ingevuld. Ervaring leert echter dat met Voorlopige
Rekening nog aanvullende onderuitputting optreedt. Deze aanvullende onderuitputting
zal worden gebruikt om de resterende in=uit-taakstelling in te vullen.
 23
 
 Waarom is er niet voor gekozen om de volledige onderuitputting
in te zetten voor het invullen van de in = uit-taakstelling voor het kader
RBG-eng?
 
 
 Zie het antwoord bij vraag 22.
 24
 
 Hoe wordt het restant van de in = uit-taakstelling
van 265 miljoen euro voor het kader RBG-eng ingevuld? Wordt er nog meer onderuitputting
binnen het kader RBG-eng verwacht? Zo neen, wat zijn dan andere alternatieven
voor invulling?
 
 
 Zie het antwoord bij vraag 14.
 25
 
 Wat is de oorzaak van de lager dan geraamde re-integratiekosten
door het UWV?
 
 
 Op basis van uitvoeringsgegevens van het UWV volgt een meevaller bij re-integratievoorzieningen
waarvan werkgevers minder gebruik gemaakt hebben dan eerder verwacht.
De reden waarom de werkgevers minder dan verwacht gebruik gemaakt hebben van
deze voorzieningen, is tot op heden nog niet bekend.
 26
 
 Kan de tegenvaller bij de medisch specialisten en de
ZBC’s uitgesplitst worden naar prijs en volume-effect?
 
 
 De tegenvaller bij de medisch specialisten en de ZBC’s in 2008 wordt
geconstateerd op basis van schadecijfers van het CVZ. Deze gegevens geven
de uitgaven weer aan gedeclareerde DBC’s. Dit zijn totaalbedragen die
niet zijn uitgesplitst in prijs en volume componenten.
 27
 
 Kan de stand van de kadertoetsing SZA ook worden weergegeven
zoals deze is opgenomen in de Miljoenennota 2009 en de Voorjaarsnota 2009?
 
 
 Zie het antwoord bij vraag 8.
 28
 
 Op welke wijze wordt de in = uit-taakstelling voor
het kader SZA van 111 miljoen euro ingevuld? Kan hier zonder meer de onderschrijding
die in de Najaarsnota is ingeboekt voor worden aangewend?
 
 
 Zie het antwoord bij vraag 15.
 29
 
 Kan de stand van de kadertoetsing Zorg ook worden weergegeven
zoals deze is opgenomen in de Miljoenennota 2009 en de Voorjaarsnota 2009?
 
 
 Zie het antwoord bij vraag 8.
 30
 
 Kunnen de oorspronkelijk geraamde kosten en de jaarlijkse
overschrijdingen binnen het kader zorg vanaf 2007 tot en met 2009 uitgesplitst
in een overzicht weer worden gegeven, voorzien van de aangekondigde maatregelen
om de kosten binnen de kaders te brengen en de uiteindelijke realisatie ervan?
Welke maatregelen zijn er binnen het budgettair kader Zorg getroffen om het
structurele deel van deze overschrijding ongedaan te maken? Maken deze maatregelen
reeds deel uit van de begrotingsstukken van VWS voor 2010? Zo ja, welke? Zo
neen, wanneer zijn deze maatregelen te verwachten?
 
 
 De oorspronkelijk geraamde kosten staan in de tabel hieronder vermeld
vanaf de begroting 2008. Het betreft hier de geraamde netto uitgaven onder
het Budgettair Kader Zorg zoals deze zijn vermeld in de Ontwerpbegroting 2008
van VWS en ook in de Miljoenennota 2008. Het uitgavenkader voor de zorg, het
BKZ, wordt per kabinetsperiode vastgesteld. Het huidige BKZ loopt dan ook
van 2008 tot en met 2011. Om die reden is het niet goed mogelijk om ook het
jaar 2007 in onderstaande tabel op te nemen. De ontwikkeling van de uitgaven
onder het BKZ in dat jaar worden toegelicht in het Jaarverslag 2007 van VWS.
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwikkeling BKZ uitgaven vanaf Ontwerpbegroting 2008
(in € mld)
 2008
 2009 
 
 
 
 
 1 Uitgavenstand Ontwerpbegroting 2008
 51,3
 55,5 
 
 
 2 Actualisatie zorguitgaven
 0,1
 – 0,1 
 
 
 3 Ophoging subsidieplafond PGB’s
 0,1
 0,4 
 
 
 4 Intensiveringen cure (o.a. ambulancezorg, preventieve interventies,
HPV vaccinatie, dyslexie)
 0,1
 0,2
 
 
 5 Pakketmaatregel cure (o.a. slaapmiddelen, cholesterolverlagers,
CVZ advies)
 0,0
 – 0,1 
 
 
 6 Besparingsverliezen AWBZ maatregelen (pakketmaatregel,
vermogensinkomensbijtelling, best practices)
 0,0
 0,2 
 
 
 7 Opbrengst transitie akkoord geneesmiddelen
 0,0
 – 0,1 
 
 
 8 Overige mutaties
 0,0
 – 1,1 
 
 
 9 Macromutaties
 – 0,1
 0,1
 
 
 10 Uitgavenstand Ontwerpbegroting 2009
 51,4
 55,0
 
 
 11 Overige mutaties
 0,0
 
 
 
 12 Actualisatie Zorguitgaven
 0,4
 
 
 
 13 Uitgavenstand Jaarverslag 2008
 51,8
 
 
 
 14 Actualisatie Zorguitgaven
 
 0,8
 
 
 15 Tegenvaller receptregelvergoeding, aflopen transitieakkoord
en (volume) gebruik geneesmiddelen
 
 0,2 
 
 
 16 Preferentiebeleid en verlopen patenten
 
 – 0,4 
 
 
 17 Ramingsbijstelling PGB’s
 
 – 0,1 
 
 
 18 Overige mee- en tegenvallers
 
 – 0,1 
 
 
 19 Maatregel structureel boeken tariefmaatregel AWBZ
 
 0,1 
 
 
 20 Overige intensiveringen en ombuigingen
 
 0,2 
 
 
 21 Overige mutaties
 
 – 0,1
 
 
 22 Macromutaties
 
 – 0,5 
 
 
 23 Uitgavenstand Ontwerpbegroting 2010
 
 55,0 
 
 
 24 Overige mutaties
 
 0,0
 
 
 25 Actualisatie Zorguitgaven
 
 0,1 
 
 
 26 Uitgavenstand Najaarsnota 2009
 
 55,1
 
 
 
 
 
 De zorguitgaven voor 2008 vallen uiteindelijk 0,5 mld hoger uit dan vooraf
geraamd (regels 1 en 13). Dit is vooral een gevolg van de actualisatie van
de zorguitgaven (aan de hand van afrekencijfers van CVZ en NZa) in de laatste
maanden van 2008 (regel 12). De tussenstand voor 2009 is dat zorguitgaven
0,4 mld lager uitvallen dan in de begroting 2008 (dus in september 2007) werd
geraamd. Deze daling is het gevolg van zowel de actualisatie van de zorguitgaven
als de genomen maatregelen. Bovendien vallen de zorguitgaven lager uit als
gevolg van een technische mutatie in het kader van de invoering van de Wet
Tegemoetkoming Chronisch zieken en Gehandicapten (WTCG, regel 8).
 
 Voor de zorguitgaven geldt dat veel maatregelen meestal pas kunnen ingaan
per 1 januari in het jaar volgend op de besluitvorming. Dit is bijvoorbeeld
het geval bij pakketmaatregelen, omdat gedurende het jaar het verzekerd pakket
vastligt. In de tabel staan alleen de maatregelen genoemd die in 2008 of 2009
ingaan. De overige genomen maatregelen zijn allemaal aangekondigd in de Ontwerpbegroting
2010 van VWS.
 
 De tabel met geraamde BKZ-uitgaven laat niet zien met welk bedrag het
beschikbare kader is overschreden. Hiervoor moeten de uitgaven vergeleken
worden met het beschikbare uitgavenkader. De ontwikkeling van de kaderoverschrijding
is daarom weergegeven in onderstaande tabel. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (in € mld)
 2008
 2009
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 Kader BKZ
 Kadertoets
 Uitgaven
 Kader BKZ
 Kadertoets
 
 
 Miljoenennota 2008
 51,3
 51,3
 0,0
 55,5
 55,5
 0,0
 
 
 Miljoenennota 2009
 51,4
 51,4
 0,0
 55,0
 55,3
 – 0,3 
 
 
 Jaarverslag 2008
 51,8
 51,4
 0,4
 
 
 
 
 
 Miljoenennota 2010
 
 
 
 55,0
 54,7
 0,3 
 
 
 Najaarsnota 2010
 
 
 
 55,1
 54,7
 0,5
 
 
 
 
 
 Uit de tabel valt op te maken dat het kader voor de zorguitgaven in 2008
met 0,4 mld is overschreden. Dit is een gevolg van de eerder genoemde actualisatie
van de zorguitgaven. Voor 2009 valt op dat zowel de uitgaven als het kader
gedaald zijn. Het kader is voornamelijk gedaald door de al eerder genoemde
technische mutatie in het kader van de invoering van de WTCG. Hiervoor zijn
zowel de BKZ-uitgaven als het kader met 0,9 mld neerwaarts bijgesteld. Daarnaast
daalt het kader licht als gevolg van macro-economische ontwikkelingen. Het
kader beweegt mee met de ontwikkeling van de prijs nationale bestedingen (pNB),
die voor 2009 nu iets lager wordt geraamd dan ten tijde van de Miljoenennota
2008. Macro-economische ontwikkelingen werken ook door in de zorguitgaven,
deze worden lager geraamd met name omdat de verwachte loonontwikkeling in
de zorg nu lager is dan in september 2007 werd verwacht (deze verlaging van
de uitgavenraming is te vinden in tabel 1, regel 22).
 31 en 47
 
 In hoeverre is het feit dat middelen uit het stimuleringspakket
die in 2009 niet worden uitgegeven, doorgeschoven worden naar 2010, te rijmen
met de begrotingsregels (een eindejaarsmarge van 1%)? Wordt hier rekening
gehouden met de speciale omstandigheden als gevolg van de crisis?
 
 
 In hoeverre is het doorschuiven van middelen uit het
stimuleringspakket die in 2009 niet tot besteding komen naar 2010 te rijmen
met de begrotingsregels (eindejaarsmarge van 1%)? Welke grond bestaat
hiervoor? Is overwogen om de niet tot besteding gekomen middelen uit het stimuleringspakket
voor 2009 alternatief aan te wenden voor hetzij een tijdelijke lastenverlaging
om een bestedingsimpuls in de private sector te stimuleren dan wel het tekort
hiermee minder te laten oplopen? Zo neen, waarom niet?
 
 
 Het is de bedoeling dat de gereserveerde middelen voor het stimuleringspakket
in 2009 en 2010 tot besteding komen. Ten tijde van het opstellen van het stimuleringspakket
was nog niet voor alle maatregelen duidelijk wat het uitgavenpatroon zou zijn.
Het doorschuiven van middelen is daarom niet altijd een kwestie van een vertraging
maar eerder een van een ander kasritme. Middelen die onverhoopt in 2009 niet
tot besteding komen, mogen zodoende worden meegenomen naar 2010. Dit is conform
de systematiek voor begrotingsfondsen (zoals het Infrastructuurfonds en FES),
waarvoor eveneens een 100% eindejaarsmarge geldt: middelen die niet
worden besteed, kunnen per definitie worden meegenomen naar het volgende jaar.
 
 Onderuitputting kan overigens niet zomaar alternatief worden aangewend,
bijvoorbeeld omdat al wel verplichtingen zijn aangegaan. Bovendien vergt ontwerpen
van een alternatieve regeling ook tijd en voorbereiding.
 32
 
 Kan toegelicht worden waarom bepaalde middelen vertraagd
tot besteding komen? Graag ook een uitleg waarom de projecten die via het
FES worden gefinancierd vertraagd zijn. 
 
 
 De beschikbare middelen uit het stimuleringspakket zijn niet in alle gevallen
direct toebedeeld aan concrete projecten. In de Kamerbrief «Actueel
overzicht stimuleringspakket» van 16 juli 2009 (Kamerstukken II
2008/09, 31 070 IXB, nr. 56) is daarom aangegeven dat het kasritme tussen
2009 en 2010 nog niet definitief vast lag. Het uitgaventempo (kasritme) van
de inmiddels geselecteerde projecten wijkt in een aantal gevallen af van de
gereserveerde budgetten. Dit duidt niet in alle gevallen op een vertraging
van het project, maar op een ander kasritme. In de meeste gevallen zijn al
wel de totale verplichtingen aangegaan. Het betreft zowel projecten gefinancierd
uit het FES als overige projecten uit het stimuleringspakket.
 
 Bijlage 3 van de Najaarsnota 2009 geeft per onderdeel van het stimuleringspakket
aan wat de uitputting in 2009 is. In deze bijlage staat ook waarom bepaalde
middelen uit het pakket pas in 2010 tot besteding komen. In hoofdlijnen is
een aantal oorzaken aan te wijzen: projecten starten pas in 2010, tenders/aanvraagrondes
sluiten pas in januari 2010 en voor de projecten ten aanzien van de duurzame
agrarische sector speelt bijvoorbeeld ook de staatssteunmelding bij de Europese
Commissie een rol.
 
 Een voorbeeld van een vertraagd project in het FES is de Zuidas. Binnen
het stimuleringspakket was voor 2009 meer dan 140 mln gereserveerd voor de
Zuidas voor Verkeer en Waterstaat en Volkshuisvesting Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer. Er heeft nog geen besluitvorming plaatsgevonden over dit
project. Een rijksvertegenwoordiger is aangesteld om met betrokken partijen
te onderzoeken hoe de business case verbeterd
kan worden. Het onderzoek is nog niet afgerond. Het gehele budget blijft behouden
voor 2010.
 33
 
 Waarom staat een vrij groot deel van de middelen uit
het «Aanvullend Beleidsakkoord» op «aanvullende posten»?
Waarom is er niet voor gekozen dit deel ook bij de diverse begrotingsartikelen
onder te brengen?
 
 
 De gereserveerde middelen voor het stimuleringspakket staan gereserveerd
op de Aanvullende Post Algemeen. Op het moment dat de invulling van deze middelen
bekend is, worden deze middelen overgeheveld naar de desbetreffende begroting.
Voor 2010 staat minder dan 10% van het totale budget gereserveerd op
de Aanvullende Post, voor 2009 zijn alle middelen overgeheveld.
 
 Voor sommige stimuleringsmaatregelen werd pas dit najaar de invulling
van de middelen bekend. Aangezien bij Najaarsnota alleen mutaties voor 2009
plaatsvinden, verklaart dit in verscheidene gevallen waarom nog niet alle
middelen overgeheveld zijn. Zo zijn bijvoorbeeld voor de maatregel onderhoud en bouw jeugdzorginstellingen in het najaar
verplichtingen aangegaan, waarvan 25 mln nog in 2009 tot besteding komt. De
resterende 55 mln zal bij Voorjaarsnota 2010 worden overgeheveld naar de begroting
voor Jeugd en Gezin.
 34
 
 Kan inzichtelijk gemaakt worden waarom de bedragen
die voor de stimuleringsmaatregelen infrastructuur en woningbouw genoemd worden
voor 2011 soms gespreid zijn over meerdere jaren? Is hier sprake van een kasschuif?
 
 
 Voor versnelling BLS en monumenten is 150
mln die voor de jaren 2011 tot 2014 voor beschikbaar was op de WWI-begroting
naar voren gehaald om versneld in 2009 en 2010 in te zetten.
Hier is dus sprake van een kasschuif.
 
 Voor onderhoud en bouw zorg- en AWBZ instellingen
wordt verwacht dat de investeringen in zorghuizen, gehandicapteninstellingen
en cure instellingen in de periode 2011–2020
een totale besparing van 50 mln zullen opleveren.
 
 Voor het Deltaprogramma / kustversterking
wordt 30 mln uit 2013 op het Infrafonds naar voren gehaald. Voor vaarwegen, sluizen en binnenhavens worden middelen naar voren gehaald
uit de periode 2013–2017 ter waarde van 125 mln. Het totaal aan middelen
voor versnelling bruggen en renovatie wegen wordt
uit de periode 2013–2017 naar voren gehaald. Voor het gedeelte van de
middelen dat met kasschuiven naar 2009 en 2010 is geschoven, gaat het om versnellingen
in beheer en onderhoud.
 35
 
 Hoe snel wordt het «versneld inzetten van €150
mln. t.b.v. woningbouw» gerealiseerd? De uitgaven worden tenslotte al
in 2009 en 2010 gedaan.
 
 
 De 150 mln die voor de jaren 2011 tot 2014 voor woningbouw beschikbaar
was op de WWI-begroting is naar voren gehaald om versneld in te zetten. Naast
de extra 245 mln die door het kabinet is uitgetrokken, worden deze middelen
in 2009 en 2010 ingezet voor woningbouw en restauratie van monumenten. Hiervan
is 100 mln ingezet voor de eerste tranche. Voor het einde van 2009 wordt bekend
gemaakt welke projecten in aanmerking komen voor de tweede tranche van 150
mln. De Tweede Kamer is reeds op hoofdlijnen over deze twee tranches geïnformeerd
(zie Kamerstukken II 2008/09, 27 562, nr. 36 en 43). Het resterende budget
wordt in 2010 ingezet.
 36
 
 Welk deel van de middelen Versnelling BLS en monumenten,
dat gereserveerd was voor 2010 wordt naar voren gehaald?
 
 
 Het gaat hier om 150 van de 395 mln. Dit betreft het grootste gedeelte
middelen BLS 2011–2014 aangevuld met prijsbijstelling ISV.
 37
 
 Zijn de tegenvallende inkomsten uit belastingen de
enige tegenvaller of zijn er meer tegenvallers (die worden gecompenseerd met
meevallers)?
 
 
 Het EMU-saldo verslechtert ten opzichte van de raming bij Miljoenennota
met 1,5 mld. Dit wordt met name veroorzaakt door de lagere belasting- en premie-inkomsten
(1,6 mld). Daarnaast zijn er diverse kleinere mee- en tegenvallers. De zorguitgaven,
inkomsten uit de back-up faciliteit ING en de premie- en renteontvangsten
van ABN AMRO laten tegenvallers zien ten opzichte van de raming bij Miljoenennota
2010. Dit wordt gecompenseerd door lager dan verwachte uitgaven aan rente
op de staatsschuld en sociale zekerheid en dit jaar ontlastende kasschuiven
die zich voordoen bij het stimuleringspakket en de schuldsanering Antillen.
 38, 39, 40, 48 en 49
 
 Kan de tegenvaller Vpb van nog eens €1,2 mld.
uitgebreider worden toegelicht? Waar komt deze precies uit voort? Kan hierbij
specifiek worden ingegaan op multinationals en faillissementen?
 
 
 Wat zijn de oorzaken van de tegenvallend Vpb-opbrengsten?
 
 
 De ramingen voor de inkomsten uit Vpb waren in de Miljoenennota
al met €1,1 mld. naar beneden bijgesteld, hoe is het dan mogelijk dat
er nu wederom een bijstelling van €1,2 mld. heeft plaatsgevonden? (i.e. waarom is de minister niet in staat geweest realistischer te ramen?)
 
 
 De ramingen voor de inkomsten uit Vpb ware in de Miljoenennota
al met 1,1 mld. Naar beneden bijgesteld. Vanwege de economische recessie is
het waarschijnlijk lastiger dan normaal om deze inkomsten te schatten. Op
welke wijze wordt geprobeerd om toch met realistischer schattingen te komen?
 
 
 In welke mate is de tegenvaller van 1,2 miljard bij
de Vpb toe te schrijven aan liquiditeitsverruimende crisismaatregelen, en
in welke mate aan de conjunctuur.
 
 
 De vennootschapsbelasting betreft een belastingsoort die van nature zeer
volatiel van aard is en daardoor lastig te voorspellen. Dit hangt samen met
de volatiliteit in de winstontwikkeling, het systeem van verliescompensatie
en de methodiek van de aanslagoplegging.
 De winstquote (dat is het aandeel van de winst in het bbp) is de belangrijkste
macro-indicator voor de ontwikkeling van de grondslagontwikkeling van de Vpb.
Er is echter een (niet eenduidig) verschil tussen de operationele winst en
de fiscale winst, waardoor de ontwikkeling van de winstquote nooit een perfecte
indicator kan zijn van de Vpb-grondslagontwikkeling. Wat betreft het systeem
van verliescompensatie: winsten en verliezen worden in de belastingheffing
asymmetrisch behandeld. Bij winst volgt een positieve aanslag. Bij verlies
volgt echter geen negatieve aanslag, maar ontstaat de mogelijkheid te verrekenen
met in andere jaren gemaakte winsten; het tijdstip ofwel het jaar waarop bedrijven
hun verliezen verrekenen is daardoor moeilijk te voorspellen.
 Ten slotte wat betreft de methodiek van de aanslagoplegging: kasontvangsten
in het ene jaar als gevolg van voorlopige aanslagen kunnen in een volgend
jaar weer de kas uitvloeien als gevolg van nader voorlopige of definitieve
aanslagen. Ook dat maakt de kasontvangsten met betrekking tot de Vpb in enig
jaar lastig te voorspellen.
 
 Het volgende illustreert het volatiele karakter van de Vpb-ontvangsten.
De – 1,2 mld bijstelling bij Najaarsnota dient afgezet te worden
tegen de totale bijstelling van de Vpb-ontvangsten sinds de MN2009. De raming
van de Vpb-ontvangsten 2009 is sinds de Miljoenennota 2009 met 6,2 mld neerwaarts
bijgesteld. Daarvan is 1,0 mld het gevolg van beleidsmaatregelen (dit noemen
we de autonome bijstelling) die sinds de Miljoenennota
2009 zijn genomen (waaronder het stimuleringspakket) en 5,2 mld het gevolg
van de verslechterde verwachting over de economische ontwikkeling in 2009
sinds de Miljoenennota 2009 (dit noemen we de endogene bijstelling). De endogene bijstelling
met – 5,2 mld van de Vpb-ontvangsten 2009 betreft een som van opeenvolgende
neerwaartse bijstellingen: bij Voorjaarsnota 2009 is de Vpb-raming met – 3,0
mld, bij Miljoenennota 2010 met – 1,1 mld en thans bij Najaarsnota
2009 met – 1,2 mld bijgesteld. De achtereenvolgende bijstellingen
volgden op basis van het beschikbaar komen van een nieuw economisch beeld
over 2009 (CEP2009, MEV2010) waaronder de verwachting over de winstontwikkeling
in 2009. Daarnaast is bij de Miljoenennota 2010-raming van de Vpb-ontvangsten
2009 nadrukkelijk gekeken naar de kasrealisaties tot en met de maand juli.
Met name de realisaties gaven veel meer dan het economische beeld op basis
van de MEV2010 de doorslag voor een forse negatieve bijstelling van 1,1 mld
bij MN2010.
 
 In Miljoenennota 2010 (pagina 87) is aangegeven dat de relatieve bijstelling
van de Vpb-ontvangsten (– 21,8%) veel groter is dan de relatieve
bijstelling van de totale belastingen premieontvangsten over 2009 (– 9,7%)
ten opzichte van de Miljoenennota 2009 als gevolg van een gewijzigde economische
ontwikkeling. Op basis van de Najaarsnotaraming 2009 betreft de bijstelling
van de Vpb-ontvangsten – 28,2% (– 5,2 mld) en
de bijstelling van de totale belasting- en premieontvangsten 10,4% (– 24,4 mld) ten opzichte van de MN2009-raming (zie ook
tabel in antwoord op vraag 56). Dit terwijl in de Miljoenennota 2009-raming
al rekening was gehouden met een relatief lagere ontwikkeling van Vpb-ontvangsten
2009 (3,7%) in vergelijking met de totale ontwikkeling van de belasting-
en premieontvangsten in 2009 (4,4%).
 
 De basis voor de bijstelling bij Najaarsnota met – 1,2 mld
wordt gevormd door de tegenvallende realisaties tot en met de maand oktober
2009 en de negatieve ontwikkeling van de aanslagoplegging door de Belastingdienst
in de periode augustus/september/oktober 2009. De aanslagoplegging in deze
periode is met name gebaseerd op de schattingsformulieren met betrekking tot
de fiscale winst over de jaren 2008 en 2009 die bedrijven in augustus moeten
inleveren bij de Belastingdienst. Deze schattingsformulieren kunnen zowel
aanleiding geven tot betaling of vermindering op voorlopige aanslagen over
2008 en 2009. Verminderingen leiden direct tot kasuitbetalingen. Deze vrij
cruciale informatie over de aanslagoplegging in de periode augustus tot en
met oktober komt te laat om te worden meegenomen in de Miljoenennotaraming.
Als gevolg daarvan en – zoals reeds genoemd – de volatiele aard
van deze belastingsoort dient de raming van de Vpb-ontvangsten vaak bij Najaarsnota
nog te worden bijgesteld; zo ook dit jaar. In de maanden augustus tot en met
oktober 2009 bleef de hoogte van de aanslagen met betrekking tot de jaren
2009 en 2008 ver achter bij de verwachtingen daarover deze zomer bij de totstandkoming
van de Miljoenennota 2010. Bij de Miljoenennota 2010 is, zoals gezegd, al
rekening gehouden met lagere aanslagen, maar deze bleken nog negatiever uit
te vallen dan verwacht. In welke mate onderhavige tegenvaller te maken heeft
met faillissementen of in welke mate deze tegenvaller valt toe te schrijven
aan multinationals valt niet aan te geven. Ten slotte de vraag in hoeverre
de tegenvaller kan worden toegeschreven aan de liquiditeitsverruimende maatregelen
dan wel aan conjunctuur. De maatregel versoepeling van de carry-back mogelijkheid
voor het jaar 2008 kan expliciet worden gemonitord. De ingeboekte kaseffecten
voor 2009 als gevolg van deze maatregel blijken heel dicht tegen de realisaties
aan te liggen. Het kaseffect van de maatregel willekeurige afschrijving voor
investeringen in 2009 valt niet te monitoren. Het is mogelijk dat het kaseffect
van deze maatregel in 2009 hoger is uitgevallen dan geraamd. Daar hebben we
geen zicht op. Wel mag worden verondersteld dat gezien de omvang van het ingeboekte
effect van deze maatregel (– 0,9 mld op transactiebasis waarvan – 0,6
mld effect heeft op de kasontvangsten in 2009) het grootste deel van de tegenvaller
van – 1,2 mld de conjunctuur betreft.
 39
 
 Wat zijn de oorzaken van de tegenvallend Vpb-opbrengsten?
 
 
 Zie het antwoord bij vraag 38.
 40
 
 De ramingen voor de inkomsten uit Vpb waren in de Miljoenennota
al met €1,1 mld. naar beneden bijgesteld, hoe is het dan mogelijk dat
er nu wederom een bijstelling van €1,2 mld. heeft plaatsgevonden? (i.e.
waarom is de minister niet in staat geweest realistischer te ramen?)
 
 
 Zie het antwoord bij vraag 38.
 41
 
 Geldt ook voor de Vpb de spelregel dat tegenvallers
specifiek moeten worden gecompenseerd? Zo ja, welke maatregelen zijn in voorbereiding?
Zo nee, waarom niet? 
 
 
 Nee. Dit kabinet hanteert een trendmatig begrotingsbeleid. Een van
de hoekstenen van het trendmatige begrotingsbeleid betreft de strikte scheiding
tussen inkomsten en uitgaven. Dit houdt in dat mee- of tegenvallers bij de
inkomsten zich niet vertalen in meer of minder uitgaven onder het uitgavenkader.
Daarnaast laat het kabinet de automatische stabilisatoren aan de inkomstenkant
volop werken. Dat betekent dat de belasting- en premieontvangsten volledig
meeademen met de conjunctuur. Tegenvallers respectievelijk meevallers bij
de inkomsten zijn daarmee ook geen reden voor lastenverzwaringen respectief
lastenverlichtingen. Ook voor de korte termijn – gelet op de het verslechterde
EMU-saldo 2009 – heeft het kabinet besloten het trendmatige begrotingsbeleid
zijn werk te laten doen.
 42, 43 en 52
 
 Op welke termijn verwacht de minister dat de Vpb-inkomsten
weer zullen aantrekken? Is er sprake van een incidenteel negatief effect of
zullen de inkomsten uit vennootschapsbelasting structureel lager zijn dan
geraamd?
 
 
 Kan een meerjarig inzicht gegeven worden van de verwachte
ontvangsten van Vpb?
 
 
 Wat is de doorwerking van de lagere belastinginkomsten
naar latere jaren?
 
 
 De Najaarsnota 2009 betreft de raming met betrekking tot de ontvangsten
en uitgaven 2009. De Miljoenennota 2010 betreft op dit moment de meest recente
raming voor 2010. In de Miljoenennota wordt voor 2010 een in absolute termen
gezien bescheiden ontwikkeling van de Vpb-ontvangsten verwacht: +0,2 mld.
Dit betreft een saldo van – 0,9 mld lagere ontvangsten als gevolg
van beleidsmaatregelen en +1,1 mld hogere ontvangsten als gevolg van de economische
ontwikkeling. Daarmee komt het niveau van de Miljoenennota 2010-raming van
de Vpb-ontvangsten 2010 met 13,6 mld nog steeds fors lager uit dan het niveau
van Vpb-ontvangsten in 2008 (18,8 mld). Bij de publicatie van CEP2010 volgt
op basis van een nieuw economisch beeld van het CPB een update van de raming
van de belasting- en premieontvangsten 2010 en later in het jaar volgt de
middellange termijnraming van het CPB voor de jaren 2011 tot en met 2015.
Op basis hiervan kan een meerjarig inzicht gegeven worden van de verwachte
Vpb-ontvangsten.
 43
 
 Kan een meerjarig inzicht gegeven worden van de verwachte
ontvangsten van Vpb?
 
 
 Zie het antwoord bij vraag 42.
 44
 
 Hoeveel van de in = uit-taakstelling voor de niet-kaderrelevante
middelen resteert er nog na afboeking van de 200 miljoen euro als gevolg van
de vertraagde FESprojecten? Hoe wordt het eventuele restant ingevuld?
 
 
 Bij Voorjaarsnota is een in=uit-taakstelling voor niet-kaderrelevante
middelen ingeboekt van 548,1 mln. Bij Najaarsnota is hiervan 195,1 mln reeds
ingevuld. Er resteert dus nog een taakstelling van 353 mln. Ervaring leert
dat er met Voorlopige Rekening onderuitputting optreedt. Deze onderuitputting
zal worden gebruikt om de resterende in=uit-taakstelling nog te vullen. Als
de resterende in=uit-taakstelling van 353 mln niet wordt gehaald, resteert
aan het einde van het jaar een tegenvaller voor het EMU-saldo.
 45
 
 Wat is de verklaring van de toename van de totale omvang
van het stimuleringspakket (2009 tot en met 2011) met 24 miljoen euro na aanpassing van het kasritme ten opzichte van de Miljoenennota 2010?
 
 
 Het verschil van 24 mln tussen de totale omvang van het stimuleringspakket
stand Miljoenennota en stand Najaarsnota wordt veroorzaakt door een correctie
die bij Najaarsnota is aangebracht. Voor de regeling verlaagd
btw-tarief isolatie was in de Miljoenennota opgenomen dat deze regeling
pas in 2010 van start zou gaan, dit moest echter 2009 zijn.
 46
 
 Wat is het totale bedrag dat naar verwachting in 2009
wordt benut van het budget dat via het stimuleringspakket ter beschikking
is gesteld? Van welk deel van deze benutte middelen is het onduidelijk of
ze ook daadwerkelijk tot besteding zijn gekomen nadat het Rijk de middelen
heeft overgemaakt?
 
 
 Zie het antwoord bij vraag 2.
 47
 
 In hoeverre is het doorschuiven van middelen uit het
stimuleringspakket die in 2009 niet tot besteding komen naar 2010 te rijmen
met de begrotingsregels (eindejaarsmarge van 1%)? Welke grond bestaat
hiervoor? Is overwogen om de niet tot besteding gekomen middelen uit het stimuleringspakket
voor 2009 alternatief aan te wenden voor hetzij een tijdelijke lastenverlaging
om een bestedingsimpuls in de private sector te stimuleren dan wel het tekort
hiermee minder te laten oplopen? Zo neen, waarom niet?
 
 
 Zie het antwoord bij vraag 31.
 48
 
 De ramingen voor de inkomsten uit Vpb waren in de Miljoenennota
al met 1,1 mld. naar beneden bijgesteld. Vanwege de economische recessie is
het waarschijnlijk lastiger dan normaal om deze inkomsten te schatten. Op
welke wijze wordt geprobeerd om toch met realistischer schattingen te komen?
 
 
 48
 
 
 Zie het antwoord bij vraag 38.
 
 
 49
 
 
 In welke mate is de tegenvaller van 1,2 miljard bij
de Vpb toe te schrijven aan liquiditeitsverruimende crisismaatregelen, en
in welke mate aan de conjunctuur.
 
 
 Zie het antwoord bij vraag 38.
 50 en 61
 
 Waar bestaat de overige €0,7 mld. stijging van
de EMU-schuld uit?
 
 
 Kan er een volledig overzicht worden gegeven van de
mutaties die betrekking hebben op de ontwikkeling van de EMU-schuld sinds
de stand in de Miljoenennota 2010?
 
 
 Het is onduidelijk welke 0,7 mld stijging wordt bedoeld. De tabel hieronder
geeft de actuele opbouw van de EMU-schuld 2009 weer en die ten tijde van de
Miljoenennota 2010. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbouw EMU-schuld collectieve
sector 2009 (in € mld)
 MN
2010
 NJN 2009
 Mutatie
 
 
 
 
 EMU-schuld primo
 346,7
 346,7
 
 
 
 EMU-saldo collectieve sector (– is overschot)
 27,7
 29,2
 1,5
 
 
 EMU-saldo sociale fondsen*
 – 8,3
 – 8,2
 0,0 
 
 
 Ktv’s en financiële transacties
 12,1
 5,0
 – 7,1 
 
 
 Aflossing overbruggingskrediet FBN/ABN
 – 35,0
 – 35,2
 – 0,2 
 
 
 ING Alt-A portefeuille
 0
 20,0
 20,0 
 
 
 
 EMU-schuld ultimo
 
 
 343,2
 
 
 357,4
 
 
 14,2
 
 
 
 
 EMU-schuldquote
 
 
 60%
 
 
 62%
 
 
 2%
 
 
 
 
 
 * Het EMU-saldo sociale fondsen loopt mee via de post ktv’s
en financiële transacties (kasbeheer)
 51
 
 Hoe groot is de kans dat ING haar securities vervroegd
gaat aflossen?
 
 
 De eerste helft van de securities wordt aan het einde van dit jaar afgelost
onder voorwaarde van een geslaagde aandelenemissie, zie ook het antwoord op
vraag 7.
 
 Met betrekking tot de tweede helft van de securities is de Staat bereid
te kijken naar condities voor terugbetaling die betere prikkels bevatten voor
een spoedige uittrede tegen een goed rendement.
 52
 
 Wat is de doorwerking van de lagere belastinginkomsten
naar latere jaren?
 
 
 Zie het antwoord bij vraag 42.
 53
 
 Wat is de verhouding tussen de naar beneden bijgestelde
ontvangsten uit de Vpb met de te hoge voorlopige aanslagen Vpb in 2008?
 
 
 De Vpb-kasontvangsten in 2009 hebben niet alleen betrekking op aanslagen
en aangiften over het jaar 2009, maar ook over 2008 en eerdere jaren. Zoals
in het antwoord op de vragen 38, 39, 40, 48 en 49 al is aangegeven kunnen
kasontvangsten in 2008 als gevolg van voorlopige aanslagen over het winstjaar
2008 in 2009 of later weer de kas uitvloeien als gevolg van nader voorlopige
of definitieve aanslagen die leiden tot verminderingen op eerdere aanslagen.
Ook deze systematiek van de aanslagoplegging maakt de kasontvangsten met betrekking
tot de Vpb in enig jaar lastig te voorspellen.
 54
 
 Wat waren de oorspronkelijk verwachte opbrengsten over
het belastingjaar 2009 als gevolg van de invoering van de integrale VPB-plicht
voor woningcorporaties en wat wordt de verwachte realisatie? Ligt er een relatie
tussen de integrale VPB-plicht en de (verwachte) verliezen die woningcorporaties
maken?
 
 
 Van de Vpb-ontvangsten wordt geen jaarlijkse raming gemaakt specifiek
met betrekking tot woningbouwcorporaties. In 2007 wel een aparte raming gemaakt
van het effect op de totale Vpb-ontvangsten bij de invoering van de Vpb-plicht
voor woningbouwcorporaties per 1 januari 2008: 500 mln op transactiebasis.
Op dit moment bestaat nog geen goed zicht op de gerealiseerde Vpb-ontvangsten
van corporaties. Veel corporaties hebben om uitstel voor indiening van de
aangifte Vpb 2008 verzocht. Dat komt omdat corporaties tot 1 juni
2009 de tijd hadden de vaststellingsovereenkomst 2 (VSO 2) te ondertekenen.
Op basis van de in VSO 2 opgenomen uitgangspunten kan de aangifte worden gedaan.
Vervolgens worden (voorlopige en definitieve) aanslagen vastgesteld. Corporaties
die om uitstel voor indiening van de aangifte Vpb 2008 hebben verzocht zullen
dit eveneens voor het jaar 2009 hebben gedaan. In de opeenvolgende ramingen
(MN2009, VJN2009, NJN2009) van de totale Vpb-ontvangsten 2009 is hiermee rekening
gehouden. Voorop staat dat de Vpb een winstbelasting is. Als corporaties minder
winst maken, betalen ze minder winstbelasting en vloeien er dus ook minder
inkomsten in de staatskas.
 55
 
 Wat is de oorzaak van de fors hogere inkomsten van
100 miljoen euro uit de successierechten, gegeven de begrote opbrengst voor
2009 van ca. 2 miljard euro?
 
 
 De raming van de opbrengsten uit successierechten over 2009 is bij Voorjaarsnota
2009 met – 0,2 mld bijgesteld ten opzichte van de Miljoenennota
2009-raming op basis van het gewijzigd economisch beeld en meer specifiek
de ontwikkeling in het vermogen. Door de prijsdalingen op vermogensmarkten
en de ontwikkeling van de huizenprijzen mocht worden uitgegaan van een daling
in het vermogen van erflaters in 2009. Op basis van de realisaties tot en
met oktober echter kunnen de ontvangsten successierechten over 2009 ten opzichte
van de VJN2009 en de MN2010 met 0,1 mld opwaarts worden bijgesteld. Ten opzichte
van de MN2009-raming betreft de stand Najaarsnota 2009 een bijstelling van
de opbrengst successierechten met – 0,1 mld.
 
 Overigens geldt in het algemeen voor de successierechten dat de ontvangsten
van deze belastingsoort over de jaren fluctueren. Omdat de post successierechten
absoluut gezien een kleine belastingsoort betreft werken deze incidenten relatief
gezien dan al gauw wat sterker door.
 56
 
 Kan de stand van de ontwikkeling van de belasting-
en premieontvangsten in 2009 ook worden weergegeven zoals deze is opgenomen
in de Miljoenennota 2009 en de Voorjaarsnota 2009?
 
 
 In onderstaande tabel wordt de stand Najaarsnota 2009 van de belasting-
en premieontvangsten 2009 vergeleken met de Miljoenennotastand 2009 respectievelijk
de Voorjaarsnotastand 2009 respectievelijk de Miljoenennotastand 2010.
 Verticale ontwikkeling raming belasting- en premieontvangsten
2009 (in € mld) 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 stand MN 2009
 stand VJN
2009
 stand MN 2010
 stand NJN 2009
 
 
 
 
 Kostprijsverhogende belastingen
 77,8
 66,5
 63,3
 62,8
 
 
 Omzetbelasting*
 46,0
 37,5
 36,1
 35,9
 
 
 bpm
 3,5
 2,7
 2,4
 2,2
 
 
 Accijnzen
 11,0
 10,7
 10,6
 10,6 
 
 
 Belastingen van rechtsverkeer (mn overdrachtsbelasting)
 6,1
 4,8
 3,6
 3,6
 
 
 MRB
 3,4
 3,3
 3,3
 3,3 
 
 
 Belastingen op milieugrondslag
 4,6
 4,6
 4,6
 4,6
 
 
 Verpakkingenbelasting
 0,4
 0,3
 0,3
 0,3
 
 
 Vliegbelasting
 0,3
 0,2
 0,2
 0,2 
 
 
 Overige kostprijsverhogende belastingen
 2,6
 2,3
 2,3
 2,3
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Belasting op winst, inkomen, vermogen en premies
vvz
 
 
 109,5
 
 
 99,5
 
 
 97,2
 
 
 96,1
 
 
 
 Loon- en inkomensheffing
 84,6
 79,5
 79,0
 79,2
 
 
 Dividendbelasting
 3,8
 3,2
 2,5
 2,3 
 
 
 Kansspelbelasting
 0,5
 0,4
 0,4
 0,4
 
 
 Vennootschapsbelasting
 18,4
 14,5
 13,4
 12,3 
 
 
 Overige belastingen op inkomen, winst en vermogen
 2,1
 1,9
 1,8 1,9
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal belastingen en premies volksverzekeringen
(kasbasis)
 
 
 187,3
 
 
 166,1
 
 
 160,5
 
 
 159,0
 
 
 
 Kas transverschil (aansluiting naar EMU-basis)
 1,5
 5,9
 5,1
 5,1 
 
 
 wv omzetbelasting
 0,3
 5,5
 5,0
 5,0 
 
 
 wv overige belastingen
 1,1
 0,4
 0,1
 0,0 
 
 
 
 Totaal belastingen en premies volksverzekeringen
(EMU-basis)
 
 
 188,8
 
 
 171,9
 
 
 165,6
 
 
 164,0
 
 
 
 
 Premies Werknemersverzekeringen (EMU-basis)
 
 
 45,2
 
 
 44,1
 
 
 44,0
 
 
 44,0
 
 
 
 
 Totaal belasting en premies (EMU-basis)
 
 
 234,0
 
 
 216,0
 
 
 209,6
 
 
 208,0
 
 
 
 
 
 * Wat betreft de btw is de tabel vertekend door de presentatie op kasbasis.
De maatregel uitstel btw-afdracht van maand- naar kwartaalbasis die per 1 juli
2009 van kracht is heeft geen effect voor de inkomsten op EMU-basis maar wel
van die op kasbasis. Kijken we naar EMU-basis dan bedraagt NJN2009-raming
van de btw-ontvangsten in 2009 41,0 mld. Ten opzichte van de MN2009 raming
een bijstelling van absoluut – 5,3 mld en relatief gezien – 11,5 %.
 
 De Najaarsnota 2009-raming van de belasting- en premieontvangsten 2009
komt 26,0 mld lager uit dan bij Miljoenennota 2009 was voorzien. Hiervan betreft – 1,6
mld beleidsmaatregelen waartoe sinds de Miljoenennota 2009 is besloten en – 24,4
mld (– 10,4%) de bijstelling als gevolg van de krimp van
de economie (ook wel de endogene bijstelling genoemd). Nominaal komt de economische
ontwikkeling op basis van de MEV2010 voor 2009 8,2 procentpunten lager uit
dan bij MEV 2009 geraamd. De inkomsten lopen dus nog wat sneller terug dan
de economie. Dit is met name te wijten aan de Vpb (– 28,2%),
de btw (– 11,5%), de ovb (– 40,9%), de
bpm (– 37,9%) en de dividendbelasting (– 39,0%).
De Vpb en de btw betreffen grote belastingsoorten en tikken daardoor hard
aan, daarnaast kent de Vpb ook nog eens een forse relatieve daling. De ontvangsten
van de grootste post, de loon- en inkomensheffing loopt met 6,1% veel
minder hard terug dan de totale belasting- en premieontvangsten. De loonheffing
reageert vertraagd op de economische ontwikkeling: in 2010 zal de loonheffing
een veel minder gunstige ontwikkeling kennen dan de overige ontvangsten.
 57 en 58
 
 Hoe groot is de kans dat het CBS en Eurostat de nieuwe
kapitaalinjectie bij ABN AMRO niet zullen aanmerken als «financiële
transactie» (en deze dus alsnog EMU-relevant verklaren)?
 
 
 Wanneer zullen beide instellingen hierover uitsluitsel
geven en hoe zal de Kamer hierover worden geïnformeerd?
 
 
 Het is niet goed mogelijk en evenmin gepast – mede gelet op de onafhankelijke
positie van het CBS en Eurostat – om op voorhand uitspraken te doen
over de mogelijke duur en uitkomst van de onderzoeken van het CBS en Eurostat
naar de budgettaire verwerking in saldo en schuld van de kapitaalversterking
van ABN AMRO. De kamer zal geïnformeerd worden over de uitkomsten van
de onderzoeken.
 58
 
 Wanneer zullen beide instellingen hierover uitsluitsel
geven en hoe zal de Kamer hierover worden geïnformeerd?
 
 
 Zie het antwoord bij vraag 57. 
 59
 
 Hoe hoog is de EMU-schuld als deze wordt geschoond
voor de interventies in de financiële sector sinds 1 oktober 2008?
 
 
 Zonder de interventies in de financiële sector sinds 1 oktober
2008 zou de EMU-schuld ruim 51% bbp bedragen.
 60
 
 Welke eurolanden betalen een lagere rente op de staatsschuld
dan Nederland?
 
 
 De verschillen in rentekosten verschillen per looptijd. Om te vergelijken
is naar de rente in het 5 en 10-jaars segment gekeken. Dit is de referentie
in de financiële markten.
 
 In het eurogebied betalen Duitsland en Frankrijk minder rente dan Nederland.
Het verschil tussen Nederland en Frankrijk is echter marginaal. Finland en
Nederland betalen ongeveer dezelfde rente. Alle andere landen betalen een
hogere rente.
 61
 
 Kan er een volledig overzicht worden gegeven van de
mutaties die betrekking hebben op de ontwikkeling van de EMU-schuld sinds
de stand in de Miljoenennota 2010?
 
 
 Zie het antwoord bij vraag 50.
 62
 
 Kan de stand van de budgettaire kerngegevens in 2009
ook worden weergegeven zoals deze is opgenomen in de Miljoenennota 2009 en
de Voorjaarsnota 2009?
 
 
 Onderstaande tabel geeft de budgettaire kerngegevens van de Najaarsnota
2009 weer, volgens de opmaak zoals deze is opgenomen in de Miljoenennota 2009
en de Voorjaarsnota 2009. 
 
 
 
 
 
 
 Budgettaire kerngegevens (in € mld)
 2009
 
 
 
 
 1. Netto-uitgaven onder het kader RBG-eng
 – 107,7
 
 
 2. Netto begrotingsgefinancierde uitgaven SZA
 – 11,1
 
 
 3. Netto begrotingsgefinancierde uitgaven BKZ
 – 2,3 
 
 
 4a. Totaal niet relevante netto uitgaven
 – 5,0 
 
 
 4b. Af: aflossing en uitgifte vaste schuld
 22,2 
 
 
 4c. Af: munten
 – 0,1
 
 
 4. Netto uitgaven niet relevant voor enig kader*
 – 27,1
 
 
 
 5. Netto begrotingsgefinancierde uitgaven (5=1+2+3+4)
 
 
 – 148,2
 
 
 
 
 
 
 
 6. Belastingen
 127,5
 
 
 7. Overig (o.a. kas-transverschillen en financiële transacties)*
 3,4 
 
 
 7a. Ktv-rente
 0,0 
 
 
 7b. Derdenrekening (excl. ix-a)
 0,0 
 
 
 7c. Financiele Transacties
 – 5,5 
 
 
 7d. Kastransverschillen
 10,5 
 
 
 7f. EMU-saldo overige centrale overheid
 0,0 
 
 
 7g. Stimuleringspakket
 – 1,5 
 
 
 
 
 
 
 
 8. EMU-saldo Rijk
 
 
 – 17,2
 
 
 
 
 
 
 
 
 9. EMU-saldo Lokale Overheid
 
 
 – 3,7
 
 
 
 
 
 
 
 10. EMU-saldo Sociale Fondsen
 – 8,2 
 
 
 
 
 
 
 11. EMU-saldo (– = tekort)
 – 29,2
 
 
 EMU-saldo in %bbp
 – 5,1% 
 
 
 EMU-schuld
 357 
 
 
 EMU-schuld in %bbp
 62% 
 
 
 
 
 
 
 bbp
 575
 
 
 
 
 * excl. aflossing en uitgifte vaste schuld.
 63 en 64
 
 De vermoedelijke uitkomsten voor de aflossing van de
overbruggingskredieten voor Fortis zijn een stukje opgehoogd van EUR 34,9
mld. naar EUR 35,1 mld. Hoe zijn deze verschillen in de ramingen in de Najaarsnota
ten opzichte van de vermoedelijke uitkomsten in de Miljoenennota 2010 voor
de aflossing van overbruggingskredieten Fortis voor de jaren 2009 en 2010
te verklaren?
 
 
 Waarom wordt er in de toelichting gesteld dat er geen
wijzigingen zijn ten opzichte van de stand in de Miljoenennota 2010, terwijl
deze er wel zijn?
 
 
 In de Miljoenennota 2010 zijn abusievelijk alleen de aflossingen opgenomen
op de kortlopende leningen. In de tabellen in de Najaarsnota is ook rekening
gehouden met de geplande aflossingen op de langlopende leningen.
 64
 
 Waarom wordt er in de toelichting gesteld dat er geen
wijzigingen zijn ten opzichte van de stand in de Miljoenennota 2010, terwijl
deze er wel zijn?
 
 
 Zie het antwoord bij vraag 63.
 65, 66 en 69
 
 Waarom wordt nu pas ingezien dat de rente op de Mandatory
Convertible Notes (MCN) pas achteraf wordt ontvangen?
 
 
 Waar zijn de geraamde renteontvangsten voor 2009 a
33 mln. gebleven?
 
 
 Waardoor worden de lagere premieontvangsten vanwege
het Capital Relief Instrument ABN-AMRO (CRI) veroorzaakt? Hoe verhouden deze
lagere ontvangsten zich tot de kleinere afname van de voorwaardelijke verplichting
ten opzichte van de miljoenennota 2010?
 
 
 Bij de Miljoenennota 2010 werden de baten naar rato van het jaar weergegeven
en niet de ontvangsten. In het schema van ontvangsten heeft zich voor het
CRI-instrument en de MCN geen wijziging voorgedaan en de inkomsten komen naar
verwachting binnen. De timing van de ontvangsten was echter niet correct weergegeven.
 66
 
 Waar zijn de geraamde renteontvangsten voor 2009 à
33 mln. gebleven?
 
 
 Zie het antwoord bij vraag 65.
 67
 
 Hangen de verhoogde aflossingen op de overbruggingskredieten
Fortis ten opzichte van de Miljoenennota 2010 op enigerlei wijze samen met
het kapitalisatieplan voor ABN Amro en Fortis Bank Nederland? (Pagina 11)
 
 
 Nee, deze hangen niet samen met het kapitalisatieplan voor ABN Amro en
Fortis Bank Nederland. 
 68
 
 Waarom wordt het saldo van de back-up faciliteit niet
meer weergegeven voor 2010?
 
 
 Op grond van de getallen in de Najaarsnota is het saldo van de back-up
faciliteit – 229 mln.
 In de 2e suppletoire begroting zijn alleen mutaties opgenomen voor het
lopende jaar (dat wil zeggen 2009). De doorwerking in latere jaren wordt verwerkt
bij de Voorjaarsnota (1e suppletoire begroting) in 2010. In de tabel ontbreekt
de doorwerking van de additionele betalingen van ING aan de Staat. Het saldo
voor 2010 geeft daarom geen volledig beeld meer. De verwachting voor het saldo
van 2009 is 0 (zoals aangegeven in de tabel).
 69
 
 Waardoor worden de lagere premieontvangsten vanwege
het Capital Relief Instrument ABN-AMRO (CRI) veroorzaakt? Hoe verhouden deze
lagere ontvangsten zich tot de kleinere afname van de voorwaardelijke verplichting
ten opzichte van de miljoenennota 2010?
 
 
 Zie het antwoord bij vraag 65.
 70
 
 Waardoor wordt de verhoging van de uitvoeringskosten
en de inhuur van externen van netto 13 miljoen euro veroorzaakt? Waarom is
dit niet volledig verhaald op de financiële instellingen waarvoor de
expertise is ingehuurd?
 
 
 De uitgaven waren vooraf te voorzichtig geraamd en projecten als EC Remedy
en de separatie lopen langer door dan vooraf ingeschat.
 
 De Staat kent in deze twee rollen, één als kapitaalverstrekker
en één als aandeelhouder.
 Alle kosten die de staat direct of indirect maakt om kapitaal te verschaffen
aan de financiële instellingen worden doorbelast. De Staat hielp de betrokken
banken in een situatie die de Staat noodzaakte tot financiering. Bij deze
financiering heeft de Staat met alle betrokken instellingen afgesproken dat
zij de kosten externe inhuur voor hun rekening nemen. Daarnaast zijn er ook
kosten die de Staat als aandeelhouder maakt. Denk hier bijvoorbeeld aan de
kosten voor strategisch advies of het aandeelhouderschap van de Staat in RFS-holdings.
Deze kosten worden niet verhaald op de instellingen maar moeten worden terugverdiend
op de verkoop.
 71
 
 Zijn er al signalen uit de financiële sector waargenomen
die duiden op de behoefte om de garantiefaciliteit bancaire leningen na 31 december
2009 te verlengen?
 
 
 Zie het antwoord bij vraag 6.
 72
 
 In hoeverre zijn de middelen voor het School Ex programma
die zijn overgemaakt naar de instellingen in de vorm van een voorschot ook
daadwerkelijk uitgegeven door deze instellingen?
 
 
 Op basis van de Tijdelijke regeling opvang conjuncturele
effecten in het mbo wordt in het kader van het School Ex programma
een voorschot verstrekt voor de mobiliteitsregistratie van examendeelnemers
(wat gaan ze doen na het behalen van hun diploma?) en het verstrekken van
opleidingsadviezen (om jongeren te stimuleren een jaar door te leren). Dit voorschot is geoormerkt: het moet aan deze activiteiten besteed worden.
In hoeverre deze middelen inmiddels al zijn uitgegeven door de instellingen
is onbekend. In 2010 vindt de eindafrekening plaats op basis van het aantal
volledig ingevulde enquêtes, vermenigvuldigd met een normbedrag. Middelen
die niet besteed zijn, worden verrekend.
 73
 
 Hoe wordt de doelstelling om 10 000 MBO-gediplomeerden
een jaar langer vast te houden gemonitord?
 
 
 Dit wordt gemonitord op basis van gegevens uit het basisregister onderwijs
(bron). Bron bevat gegevens van alle in het mbo ingeschreven deelnemers. Op
basis hiervan wordt het aantal deelnemers in schooljaar 2009–2010 vergeleken
met schooljaar 2008–2009.
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Van der Vlies (SGP), Blok (VVD), voorzitter, Ten Hoopen (CDA),
ondervoorzitter, Weekers (VVD), Van Haersma Buma (CDA), De Nerée tot
Babberich (CDA), Haverkamp (CDA), Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD),
Omtzigt (CDA), Koşer Kaya (D66), Irrgang (SP), Luijben (SP), Kalma
(PvdA), Blanksma-van den Heuvel (CDA), Cramer (CU), Van der Burg (VVD), Van
Dijck (PVV), Spekman (PvdA), Gesthuizen (SP), Ouwehand (PvdD), Tang (PvdA),
Vos (PvdA), Bashir (SP), Sap (GL) en Linhard (PvdA).
 Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Remkes (VVD), Pieper (CDA), Aptroot
(VVD), De Vries (CDA), Van Hijum (CDA), Mastwijk (CDA), Elias (VVD), De Pater-van
der Meer (CDA), Pechtold (D66), Kant (SP), Ulenbelt (SP), Van der Veen (PvdA),
Smilde (CDA), Anker (CU), Nicolaï (VVD), De Roon (PVV), Heerts (PvdA),
Karabulut (SP), Thieme (PvdD), Heijnen (PvdA), Roefs (PvdA), Van Gerven (SP),
Vendrik (GL) en Smeets (PvdA).