Vergrijzing en het integrale ouderenbeleid; Brief over seniorenhuisvesting in relatie tot het begrip gezamenlijke huishouding in de AOW
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST139057
 2009-2010
 
 29 389
 Vergrijzing en het integrale ouderenbeleid
 
 
 
 
 Nr. 
 21
 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 20 november 2009
 
 De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft gevraagd
om een reactie op de brief van gemeente Duiven inzake het probleem van seniorenhuisvesting
in relatie tot het begrip gezamenlijke huishouding in de AOW. In deze brief
stelt wethouder van de gemeente Duiven, de heer Goossen, dat een dreigend
tekort aan geschikte woningen voor ouderen of seniorenwoningen ontstaat. Om
ouderen zo lang mogelijk zelfstandig te laten wonen en de druk op verzorgingshuizen
te ontlasten, zou het een oplossing kunnen zijn dat alleenstaande ouderen
gaan samenwonen en elkaar mantelzorg bieden. Hierbij geeft de de gemeente
Duiven aan dat verlagen van de AOW-uitkering als ouderen gaan samenwonen een
probleem vormt voor deze ouderen om daadwerkelijk samen te gaan wonen. Daarom
pleit de gemeente voor een aanpassing van de regeling, waarbij gezamenlijke
bewoning en het bieden van mantelzorg niet leidt tot een volledige korting
van het AOW-pensioen naar de hoogte van een gehuwden-pensioen.
 
 Zoals in de brief van de Gemeente Duiven wordt aangegeven, kent de AOW
verschillende pensioenbedragen. De gehuwde pensioengerechtigde heeft een zelfstandig
recht van 50% van het netto minimumloon. De ongehuwde pensioengerechtigde
ontvangt 70% van het netto minimumloon. Ongehuwd samenwonenden worden
in de AOW gelijkgesteld met gehuwden. Het ongehuwd samenwonen is omschreven
als het voeren van een gezamenlijke huishouding door een ongehuwde meerderjarige
met een andere ongehuwde meerderjarige, tenzij het een bloedverwant in de
eerste graad betreft. Het begrip gezamenlijke huishouding komt in verschillende
sociale zekerheidswetten voor, zoals ook in de WWB en de ANW. Er is sprake
van een gezamenlijke huishouding als twee personen hun hoofdverblijf in dezelfde
woning hebben (huisvestingscriterium) en zij blijk geven zorg te dragen voor
elkaar door middel van het leveren van een bijdrage in de kosten van de huishouding
dan wel anderszins (verzorgingscriterium). Als sprake is van een gezamenlijke
huishouding ontvangen de betreffende uitkeringsgerechtigden een
AOW-pensioen op basis van het gehuwdenpensioen.
 
 Ik zie in dat het samenwonen van alleenstaande ouderen een uitkomst kan
zijn voor het tekort aan geschikte woningen en dat het tevens het sociaal
isolement kan voorkomen en het de druk op de professionele zorg doet verminderen.
Dit idee moedig ik dan ook ten zeerste aan.
 Om tegemoet te komen aan ouderen die zorg nodig hebben en zo lang mogelijk
in de eigen omgeving willen blijven wonen, is daarom in 2006 de AOW al aangepast.
De betreffende wijziging van de AOW maakt het mogelijk dat de hoogte van het
AOW-pensioen van ongehuwd samenwonenden niet wordt aangepast als AOW-gerechtigden
gaan samenwonen vanwege een zorgbehoefte. Voorwaarde hierbij is wel dat de
AOW-gerechtigden ieder beschikken over een woning en daarvoor de financiële
lasten dragen. Samenwonen levert dan nauwelijks economisch voordeel op. Daarom
is het gerechtvaardigd dat in deze specifieke situatie mensen die een gezamenlijke
huishouding voeren een ongehuwdenpensioen blijven ontvangen.
 
 Een andere uitzondering in de AOW waarbij de hoogte van het AOW-pensioen
niet wordt verlaagd naar een gehuwdenpensioen is als ouderen in één
huis wonen op basis van een commercieel contract. Van belang hierbij is onder
andere dat een huurcontract of kostgangersovereenkomst wordt afgesloten en
ten aanzien van onderlinge zorg dit op zakelijke wijze is vormgegeven. Ook
deze regeling biedt mogelijk een uitkomst voor het geschetste probleem.
 
 In het voorstel van gemeente Duiven wordt de wens geuit om een uitzondering
te maken op het begrip van een gezamenlijke huishouding. Ik begrijp dat verlaging
van de AOW-pensioen naar het niveau van een gehuwden AOW-pensioen ouderen
kan weerhouden om samen te gaan wonen. Toch is het niet gerechtvaardigd om
in de situatie dat ouderen gaan samenwonen vanwege een tekort aan geschikte
woningen wel een ongehuwdenpensioen toe te kennen en in andere situaties van
samenwonen dat niet te doen. De hoogte van het zelfstandige recht op gehuwdenpensioen
is lager, omdat rekening wordt gehouden met de besparende werking van het
gezamenlijk voeren van een huishouding ten opzichte van het voeren van een
eenpersoonshuishouden. Dit geldt ook voor de groep zoals geschetst door de
gemeente Duiven. De gewenste uitzondering voor deze specifieke groep leidt
daarom tot strijdigheid met het gelijkheidsbeginsel en heeft ook een ongewenste
doorwerking naar andere sociale zekerheidswetten waarin het begrip gezamenlijke
huishouding wordt gehanteerd.
 Hoewel ik het waardeer dat de gemeenten Duiven aandacht vraagt voor deze
groep ouderen, zie ik gelet op het vorenstaande geen aanleiding om de door
de gemeente Duiven voorgestelde maatregel te overwegen.
 
 De staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
 J. Klijnsma