Ontwerpbesluiten Unie-Verdrag; Brief van de Minister en Staatssecretaris van Justitie
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST133519
 2008-2009
 
 23 490
 Ontwerpbesluiten Unie-Verdrag
 
 
 
 
 Nr. 
 564
 BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 10 juli 2009
 
 Hierbij bieden wij u – mede namens de Minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties – informatie aan over de agenda voor de
informele bijeenkomst van de ministers van Justitie en van Binnenlandse Zaken
van de lidstaten van de EU, die zal plaatsvinden op 16 en en 17 juli
a.s. te Stockholm.
 
 De minister van Justitie,
 E. M. H. Hirsch Ballin
 De staatssecretaris van Justitie,
 N. Albayrak
 
 Geannoteerde agenda voor de informele bijeenkomst van
de ministers van Justitie en van Binnenlandse Zaken, 16–17 juli
2009 te Stockholm – Zweden
 De Informele JBZ-Raad van 16 en 17 juli a.s. te Stockholm zal geheel
in het teken staan van een JBZ-meerjarenbeleidsprogramma 2010–2014 («Stockholm
Programma»).
 
 Daarbij zal de op 10 juni jl. door de Commissie aangenomen Mededeling «Een
ruimte van vrijheid, veiligheid en recht ten dienste van de burger»
aan de orde komen. Volgens de Commissie dient het concretiseren van de voordelen
van de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht voor de burger het centrale
thema van het nieuwe programma te zijn.
 
 Het kabinetsstandpunt houdende de Nederlandse visie ten aanzien van een
JBZ-meerjarenbeleidsprogramma voor de periode 2010–2014 en bijbehorend
actieprogramma is op 20 mei jl. aan beide Kamers aangeboden. Naast het kabinetsstandpunt zijn in samenwerking met België
en Luxemburg drie Benelux position papers opgesteld. Die papers zijn aangeboden
aan de Commissie en het voorzitterschap. Daarnaast
biedt het BNC-fiche over de genoemde mededeling van de Commissie een aanvulling
op het standpunt van Nederland.
 
 De Informele Raad zal bestaan uit drie sessies:
 I Een Europa tot stand brengen dat bescherming biedt
 II Een Europa in een geglobaliseerde wereld, gebaseerd op verantwoordelijkheid
en solidariteit
 III Een Europa voor burgers tot stand brengen van recht en rechtvaardigheid
 Ad I. Een Europa tot stand brengen dat bescherming biedt
 Onder deze titel wil het Zweedse voorzitterschap een discussie voeren
over de toekomst van de interne veiligheid in de EU. Belangrijk aandachtspunt
hierbij zal zijn de balans tussen de maatregelen die erop zijn gericht die
veiligheid te bevorderen en de rechten van het individu. Daarnaast wijst het
voorzitterschap op de noodzakelijke solidariteit van lidstaten met elkaar
in crisissituaties.
 
 In dit verband wijst het voorzitterschap op een aantal aandachtsgebieden
van de Commissie als opgenomen in de mededeling zoals seksueel misbruik van
kinderen, mensenhandel, terroristische aanslagen en financiële en economische
georganiseerde criminaliteit.
 
 Teneinde concreet inhoud te kunnen geven aan de discussie en deze tegelijkertijd
af te bakenen, wijst het voorzitterschap op een aantal specifieke onderwerpen
in dit kader:
 – de interne veiligheidsstrategie;
 – effectieve samenwerking tussen handhavingsdiensten;
 – grensmanagement;
 – opleiding van ambtenaren belast met handhaving;
 – de ontwikkeling van informatiesystemen;
 – het gebruik van nieuwe technologieën;
 – de bestrijding van internationale georganiseerde criminaliteit;
 – radicalisering;
 – versterking van civiele bescherming.
 
 In het bijzonder verzoekt het Zweedse voorzitterschap tijdens de discussie
aan te geven welke de belangrijkste aspecten zijn van de interne veiligheid.
Nederland staat positief tegenover het voorstel tot ontwikkeling van een strategie voor interne veiligheid, zoals verwoord in de mededeling
van de Commissie en wil hieraan een actieve bijdrage leveren. Van belang is
dat daarbij de rol van de Europese agentschappen als Europol, Eurojust en
Frontex en bepaalde mechanismen, met name de OCTA-cyclus, worden betrokken.
Daarnaast zal Nederland inzetten op betere operationele samenwerking, versterking
van de multidisciplinaire aanpak en het opstellen van scenario’s op
het gebied van civiele bescherming, aan de hand van risicoanalyses.
 
 Voorts is het voorzitterschap geïnteresseerd in mogelijke onderdelen
van een strategie voor informatiemanagement. Nederland is voorstander van
de ontwikkeling van gemeenschappelijk (strategisch) beleid op het gebied van
gegevensuitwisseling, waarbij systemen voor gegevensuitwisseling, technologische
ontwikkelingen, gegevensbescherming, standaarden en interoperabiliteit, en
de rol van Europol belangrijke aandachtspunten zijn.
 
 Ten slotte zal in de discussie worden ingegaan op de wijze waarop de EU
op deze terreinen externe betrekkingen kan aangaan en welke geografische en
thematische prioriteiten daarbij moeten worden gesteld. Nederland is van opvatting
dat een nieuwe JBZ-RELEX-strategie integraal onderdeel van het Stockholm Programma
zal moeten zijn. Interne en externe aspecten moeten immers in samenhang met
elkaar worden bezien. Dat geldt in beginsel tevens voor beleid op het gebied
van respectievelijk de interne veiligheid en gegevensuitwisseling. Deels zal
de toekomstige JBZ-externe strategie een continuering van bestaande vormen
van samenwerking met derde landen inhouden. Deels zullen nieuwe accenten moeten
worden gelegd, die recht doen aan de nieuwe interne dimensie van het Stockholm
Programma alsmede aan de gewijzigde internationale situatie. In het kabinetsstandpunt
houdende de visie op een toekomstig JBZ-meerjarenprogramma is hierin reeds
op een aantal onderdelen voorzien. Naar het zich nu laat aanzien, zal het
onderwerp JBZ-externe betrekkingen een substantieel onderdeel van het Stockholm
Programma gaan vormen. Voor Nederland is vergroting van de coherentie tussen
EU intern en extern JBZ-beleid van groot belang. Ook dient de synergie tussen
de verschillende onderdelen van het EU-externe beleid te worden bevorderd.
Thema’s die in het JBZ-externe beleid hoog op de agenda zullen blijven
staan, zijn de bestrijding van transnationale georganiseerde criminaliteit
en de strijd tegen het terrorisme. Ook staan nu al op de agenda een herziening
van de JBZ-relatie tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten respectievelijk
de Russische Federatie. Intensievere samenwerking met Pakistan op het onderdeel
terrorismebestrijding ligt in de rede.
 Ad II. Een Europa in een geglobaliseerde wereld, gebaseerd
op verantwoordelijkheid en solidariteit
 Het Zweedse voorzitterschap entameert de gedachtewisseling inzake de migratieparagraaf
van het Stockholm Programma langs de notie dat migratie zal bestaan, zolang
er verschillen in kansen en mogelijkheden bestaan tussen de verschillende
regio’s in de wereld. De ontwikkeling van een breed, alomvattend, toekomstbestendig,
Europees migratiebeleid (gebaseerd op universele waarden, transparantie en
wederzijds vertrouwen) is daarom van grote betekenis. Dit Europees migratiebeleid
zal ook de uitdagingen moeten adresseren van de demografische ontwikkelingen
en tekorten op de arbeidsmarkt.
 Een adequaat Europees migratiebeleid draagt bij aan de realisatie van
de Lissabonagenda, biedt de burger van de EU veiligheid, alsook bescherming
aan diegenen die dat behoeven, verwijdert personen welke zich niet (meer)
legitiem op Europees grondgebied bevinden en vormt tot slot een integraal
onderdeel van het buitenlands beleid van de Unie. Dit beleid dient
in balans te zijn, waarbij Europese regelgeving ook de realiteit dient te
zijn in de (operationele) praktijk, waarbij bestrijding van illegale migratie
niet in de weg mag staan aan de toegang tot bescherming en waarbij intelligente
grensbewaking de bonafide reiziger faciliteert en het Europese grondgebied
beschermt.
 
 Het voorzitterschap suggereert om bij de gedachtewisseling waar het een «dynamisch
immigratiebeleid» betreft, met name stil te staan bij respectievelijk
de thema’s:
 – globale benadering;
 – migratie en ontwikkeling;
 – arbeidsmarktbeleid;
 – illegale migratie;
 – verwijdering en terugkeer;
 – gezinshereniging en integratie;
 – onbegeleide minderjarige vreemdelingen.
 
 Wat betreft het thema asiel noemt het voorzitterschap de volgende aandachtspunten:
de verdere ontwikkeling van het Gemeenschappelijk Europees Asielstelsel, de
wederzijdse erkenning van asielbesluiten, intra EU-solidariteitsmechanismen
en ook solidariteit met derde landen via hervestiging. Nederland hecht aan
een (voortvarende) totstandkoming van het gemeenschappelijk Europees asielstelsel,
waarbij de wederzijdse erkenning van asielbesluiten van lidstaten een belangrijk
einddoel is. Nederland ijvert voorts voor de realisatie van een Europees hervestigingsbeleid,
als onderdeel van een geïntegreerd beleid waarbij bescherming wordt geboden
aan personen die zich hiervoor kwalificeren en waarbij derde landen worden
ontlast.
 
 Voorts zal worden gesproken over het belang om illegale migratie te bestrijden.
In dit verband meent Nederland dat er in Europa een effectief en efficiënt
grenstoezichtproces gestalte dient te krijgen, dat ten goede komt aan de mobiliteit
van bonafide reizigers, illegale migratie en mensenhandel, maar ook vormen
van misbruik zoals kindersekstoerisme tegengaat en maximaal bijdraagt aan
de veiligheid in het Schengengebied en waarbij gebruik wordt gemaakt van technologie
en geïntegreerde risico-inventarisaties en -analyses.
 
 Tot slot zal worden gesproken over de wijze waarop de Europese Unie solidariteit
kan betrachten met lidstaten en derde landen, welke worden blootgesteld aan
migratiedruk. In dit verband meent Nederland dat het primair van belang is
dat een structurele oplossing op lange termijn wordt gezocht, in plaats van
het door zuidelijke lidstaten geregeld bepleitte ver-plichte intra-EU-relokatie
op korte termijn, onder andere door capaciteitsopbouw (voor wat betreft de
lidstaten conform de afgesproken minimumnormen op het terrein van asiel),
maar ook door migratiemanagement en grensbewaking, kunnen de lidstaten en
derde landen op structurele wijze een adequaat antwoord geven op de migratiedruk
waarmee deze zich geconfronteerd zien.
 Ad III. Een Europa voor burgers tot stand brengen
van recht en rechtvaardigheid
 Het Zweedse voorzitterschap is ten slotte voornemens tijdens de informele
Raad te discussiëren over de toekomst van de strafrechtelijke en civielrechtelijke
samenwerking. In dat verband wordt gerefereerd aan onderdeel 2 van de mededeling
van de Commissie dat betrekking heeft op het opkomen voor de rechten van de
burger, meer specifiek de toetreding van de EU tot het EVRM, de rechten van
minderheden, kinderen, slachtoffers van criminaliteit en de rechten van verdachten,
bescherming van persoonsgegevens en van privacy, en deelneming
aan het democratische proces in de EU.
 
 Om concreet inhoud te kunnen geven aan de discussie en deze tegelijkertijd
af te bakenen, wil het Zweedse voorzitterschap zich in dat verband richten
op een aantal specifieke onderwerpen:
 – effectieve strafrechtelijke en civielrechtelijke samenwerking;
 – verdere benutting van wederzijdse erkenning;
 – verdere ontwikkeling strafrecht en civiel recht;
 – een allesomvattend bewijsverkrijgingsregime;
 – toegang tot het recht;
 – training van juridische beroepsbeoefenaars;
 – gebruik van nieuwe technologieën, in het bijzonder e-Justice;
 – verbetering van evaluatie en statistische instrumenten.
 
 In de discussie zal de vraag aan de orde komen op welke wijze wederzijds
vertrouwen in strafrechtelijke en civielrechtelijke samenwerking verder zou
moeten worden ontwikkeld. Vertrouwen is onmisbaar voor het welslagen van het
JBZ-beleid. Nederland is daarom groot voorstander van een verdere versterking
van het wederzijdse vertrouwen. Volgens Nederland kan hieraan op een aantal
wijzen invulling worden gegeven.
 
 Het vertrouwen kan worden vergroot door middel van invoering van een additioneel
systeem van monitoring en evaluatie gericht op het op hoger niveau brengen
van de nationale rechtsstaten. Daarnaast zal harmonisering van processen en
procedures, bijvoorbeeld op het gebied van de forensische wetenschap, bijdragen
aan de versterking van het vertrouwen in de ruimte van vrijheid, veiligheid
en recht.
 Ook is het met het oog op die versterking van belang dat het beginsel
van wederzijdse erkenning stapsgewijs wordt toegepast op wederzijdse rechtshulp
in strafzaken.
 
 Tevens zal worden gesproken over mogelijke concrete maatregelen die daadwerkelijke
toegang tot het recht voor burgers en het bedrijfsleven bewerkstelligen. Een
cruciale manier om deze groepen, maar ook juridische professionals, betere
toegang tot het recht te verschaffen, is door beter gebruik te maken van beschikbare
informatie- en communicatietechnologie. Nederland ondersteunt hiertoe de ontwikkeling
van Europees e-Justice en speelt een actieve rol bij het bevorderen van e-Justice
projecten. Nederland ziet een belangrijke rol weggelegd voor het Europese
e-Justice portaal, dat eind 2009 zal worden geopend voor het publiek. Het
portaal moet burgers informatie verschaffen, in hun eigen taal, over gerechtelijke
systemen en procedures. In een later stadium zullen bestaande Europese procedures
worden ondersteund door elektronische hulpmiddelen. Andere e-Justice projecten
waar Nederland veel waarde aan hecht, zijn de koppeling van nationale registers
op het terrein van strafrecht, insolventie, handel en kadaster, het digitaliseren
van het Europees betalingsbevel en grensoverschrijdende videoconferentie.
 
 Ten slotte zal ook in deze derde discussie worden ingegaan op de wijze
waarop de EU op deze terreinen betrekkingen met derde landen) kan aangaan
en welke geografische en thematische prioriteiten daarbij moeten worden gesteld.
Ook hier geldt dat interne en externe aspecten in samenhang met elkaar moeten
worden bezien. In dat verband wordt verwezen naar hetgeen hierover is opgemerkt
bij onderdeel I.
 
 
 
 Kamerstukken II 2008/09, 23 490, nr. 557 en bijlage.
 
 
 Bijlagen bij Kamerstukken II 2008/09, 23 490, nr. 557.