Nederlands deel hogesnelheidsspoorverbinding Amsterdam-Brussel-Parijs en Utrecht-Arnhem-Duitse grens; Verslag algemeen overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 22026, nr. 87

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

26-03-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

22026 nr. 87

19-03-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de regeringOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 22026Toon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 22589Toon alle publicaties in dit dossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 51 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
22 026Nederlands deel van een hogesnelheidsspoorverbinding Amsterdam–Brussel–Parijs22 589Betuweroutenr. 87VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 19 maart 1999De vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat1
heeft op 10 februari 1999 overleg gevoerd met minister Netelenbos van Verkeer
en Waterstaat over:– de brief van de ministers van Verkeer en Waterstaat en van
Financiën, d.d. 14 januari 1998 inzake de stand van zaken rond de private
betrokkenheid HSL-Zuid (22 026/22 589, nr. 77);– de brief van de ministers van Verkeer en Waterstaat en van
Financiën van 14 januari 1998 inzake private participatie bij aanleg
en exploitatie van de Betuweroute en de HSL-Zuid(22 026/22 589,
nr. 78);– de brief van de minister van Verkeer en Waterstaat, d.d.
18 februari 1998 inzake instelling stuurgroep privatisering infrastructuur (22 026/22 589, nr. 79);– de brief van de minister van Verkeer en Waterstaat, d.d.
8 juni 1998 inzake consultation document HSL-Zuid(VW-98-527);– de brief van de minister van Verkeer en Waterstaat, d.d.
23 juni 1998 inzake het Nederlandse deel van een hogesnelheidsspoorverbinding
Amsterdam–Brussel–Parijs (22 026, nr. 81);– de brief van de minister van Verkeer en Waterstaat, d.d.
17 juli 1998 inzake informatie publiek-private samenwerking en HSL(VW-98-586);– de brief van de minister van Verkeer en Waterstaat, d.d.
6 januari 1999 inzake het vierde voortgangsrapport HSL-Zuid(22 026,
nr. 83);– de brief van de minister van Verkeer en Waterstaat, d.d.
15 januari 1999 inzake een notitie over publiek-private samenwerking in de
HSL-Zuid (22 026, nr. 84);– de brief van de minister van Verkeer en Waterstaat, d.d.
25 januari 1999 inzake boortunnel in het Groene Hart(22 026, nr.
85).Van het gevoerde overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag
uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Leers (CDA) releveerde, dat in de discussie over de
HSL altijd enkele vragen centraal hebben gestaan. 1. Komt de HSL op tijd klaar om de internationale afspraken na te kunnen
komen?2. Is het tracé geschikt voor de ontwerpsnelheid van 300 km per
uur?3. Hoe wordt het geheel gefinancierd?Hij trok uit de derde en de vierde voortgangsrapportage de conclusie,
dat de laatste twee vragen toch heel wat minder hard zijn dan altijd is beweerd.
Grondverwerving en aanbesteding lopen vertraging op, dus het is voor hem de
vraag of de HSL conform de afspraken op tijd klaar is. Hoe zit het overigens
met de voortgang in België? Ten gevolge van de inflatie kost de HSL inmiddels
200 mln. meer dan begroot. De minister gaat nog steeds uit van een inflatie
van 2,75%, terwijl bij het MIT (meerjarenprogramma infrastructuur en transport)
uitgangspunt was, dat de inflatie geringer zou zijn. Het CPB rekent thans
met 2,5%. Om de financiële risico's verder te kunnen inschatten, zou
hij graag weten hoe de voorbereidingskosten worden gedekt, als zij niet uit
het HSL-budget komen.De ontwerpsnelheid was altijd een van de grootste struikelblokken bij
de vele alternatieve tracés. De heer Leers vroeg of die, in zijn ogen
belachelijke, ontwerpsnelheid nog steeds gehandhaafd kan worden, dan wel of
sluipenderwijs concessies worden gedaan. Hij hield nog steeds vast aan de
afspraken die op 21 december 1998 met de regio Breda zijn gemaakt over de
shuttleboog naar Antwerpen.De heer Leers sprak zijn oprechte waardering uit voor de notitie over
de publiek-private samenwerking (PPS). De status van de notitie was hem echter
onduidelijk. De voortgang rond de private financiële inbreng bij de Betuwelijn
blijft onduidelijk, maar daar worden verbindingen mee gelegd. Hij vroeg om
een ontrafeling, want het is welhaast zeker dat voor de Betuwelijn niet dezelfde
uitgangspunten kunnen worden gehanteerd als voor de HSL.Het projectbureau HSL heeft in korte tijd geweldig veel werk verzet, waarvoor
complimenten op hun plaats zijn. De heer Leers was van mening, dat als de
vorige minister er eerder bij was geweest er veel meer in had gezeten voor
de PPS. Het model dat er nu ligt leek hem zakelijk en geschikt. Overigens
worden begrippen als voorfinanciering, private financiering, medefinanciering,
deelfinanciering enz. te veel door elkaar gegooid. De particuliere sector
weet zo niet precies waar zij op moet reageren. Onduidelijk is waarom de onderdelen
infraprovider, operator en stations zijn gesplitst, want de samenhang is groot,
qua beschikbaarheid, onderhoud en gebruik. De heer Leers vreesde dat de operator
zo geen berekening kan maken van de bouw- en de onderhoudslasten. Hij verwachtte
problemen met de Europese aanbestedingsregels.De grootste zorg van de heer Leers kwam voort uit de uitermate optimistische
teneur van de notitie. Het hele model staat of valt met de verwachting, dat
het vervoer zo rendabel is dat daarmee een deel van de investering kan worden
terugverdiend. Hij zou graag wat meer informatie krijgen over de aannames
waar de minister wat betreft het toekomstige vervoer over de HSL van uitgaat.
Daaruit zal dan moeten blijken, dat de operator straks een zodanig bedrag
kan verdienen, dat de providerkosten daaruit kunnen worden betaald. Elk publiek
transport in Nederland, misschien zelfs in de wereld, is tot op heden verliesgevend.
Hij verwachtte dat dit voor de HSL niet anders zal zijn, zeker niet daar niet
de winst voor de exploitant vooropstaat, maar de substitutiedoelstelling.
Efficiency en beschikbaarheid van voor- en natransport bepalen in belangrijke
mate het succes van de HSL. Hij achtte de discussie over het zoeken naar een
operator daarom een fakediscussie, want naar zijn overtuiging is de NS de
enige partij die kan zorgen voor een efficiënte aansluiting van de HSL
op het kernnet en voor een herbalancering tussen de supersnelle lijn Amsterdam–Rotterdam
en de oude lijn. Zijn fractie heeft daarover bij de begrotingsbehandeling
een motie ingediend. De PPS is verkeerd benaderd, door vooraf een bedrag vanuit
de particuliere sector in te schatten en diezelfde particuliere sector pas
na besluitvorming en tracévaststelling bij het geheel te
betrekken. Wouter Bos heeft daar een heel duidelijk artikel over geschreven.
De heer Leers meende dat het binnenlandse HSL-vervoer nog wel eens mee zou
kunnen vallen, maar had grote twijfels over de verwachtingen voor het internationale
HSL-vervoer. PPS zou kunnen leiden tot een efficiënte aanbesteding, maar
nu moet een provider een vast bedrag terugverdienen van een operator. Als
dit tijdig was voorzien, waren er veel minder problemen geweest dan nu dreigen
te ontstaan. De grondslag voor de PPS had gelegd kunnen worden op het moment
dat de Kamer met de behandeling van de HSL-voorstellen begon, nog voor het
tracé definitief werd vastgesteld. Dat had nog een aantal tunnels gescheeld,
want de overheid wil kennelijk veel meer dan de markt wil accepteren, maar
toch wordt er 1,5 mld. ingeboekt.De regulator is een belangrijke schakel tussen de provider en de operator.
Wordt de provider betrokken bij de bouw van de stations? Waarom wordt aanbesteding
van de onderbouw gesplitst in zes deelcontracten? 1,8 mld. wordt voorgefinancierd
uit het FES (fonds economische structuurversterking). Indien de PPS lukt,
is er nog altijd een tekort dat verder gefinancierd moet worden. De heer Leers
vroeg de minister de Kamer een opzetje te doen toekomen van de begrotingstechnische
verwerking.Het verheugde de heer Leers dat de minister alsnog wilde kijken naar alternatieven
voor een geboorde tunnel door het Groene Hart. Hij zou gaarne vernemen waarom
het kabinet is omgegaan en waarom alleen wordt gekeken naar een korte boortunnel.
Hij pleitte ervoor de verdiepte aanleg, een gegraven tracé of een afzinktunnel,
heel serieus te bekijken. Een randvoorwaarde is dat overeenstemming met en
bestuurlijke medewerking van de betrokken gemeenten wordt verkregen. Hij achtte
het onwaarschijnlijk dat dit mogelijk was. Hij wees er nog op, dat ontsnappingsroutes
vanuit de boortunnel naar de begane grond straks 30 meter hoog zullen moeten
zijn. Daarvoor zijn heel dure oplossingen nodig, die niet binnen het budget
realiseerbaar zijn.De heer Bos (PvdA) drong erop aan, dat in volgende voortgangsrapportages
standaard wordt aangegeven in welke mate de tot dan toe gemaakte kosten en
aangegane verplichtingen zich verhouden tot het budget. Hij had er geen enkel
bezwaar tegen dat wordt gezocht naar goedkopere oplossingen voor de tunnel
door het Groene Hart, maar hij herinnerde aan de voorwaarden die de heer Van
Heemst in het debat over het MIT heeft genoemd. Het is zeer de vraag of de
procedures bij een keuze voor een verkorte tunnelvariant geen vertraging zullen
oplopen, zelfs indien gemeenten en natuur- en milieuorganisaties het eens
zijn met die variant. Hij nam aan dat hierover meer duidelijkheid kan worden
geschapen als offertes voor de verschillende varianten op tafel liggen. Mochten
er overigens middelen vrijvallen door een goedkopere variant, dan moeten die
primair gebruikt worden voor andere inpassingsproblemen in het HSL-tracé,
zoals de fly-overs bij de kruising met de A4 en bij Zevenbergschen Hoek. Over
de problematiek rondom Breda schijnen inmiddels afspraken in het bestuurlijk
overleg te zijn gemaakt. Bij de behandeling van het MIT is verder afgesproken,
dat er een reservelijst komt van projecten waarvoor binnen het MIT nog geen
middelen zijn gevonden. Overigens vond hij, dat met dit soort overwegingen
de huid verkocht dreigt te worden voordat de beer geschoten is.De heer Bos beklemtoonde bij al het enthousiasme rondom de PPS-notitie
dat vooral niet vergeten moet worden, dat dit een groot en ingewikkeld project
is, dat wordt aangepakt op een manier waarmee nog geen enkele ervaring is
opgedaan. Zijn enthousiasme voor publiek-private samenwerking staat of valt
met het vermogen van de overheid om het publieke belang in keiharde randvoorwaarden
vast te leggen. Het had hem beter geleken om eerst een visie te hebben over
marktwerking op het spoor, alvorens de aanbestedingstrajecten in te gaan.
Te veel randvoorwaarden waren nu nog open. Het wordt dan heel moeilijk om
te zien waar consultatie van de private sector ophoudt en waar
de onderhandelingen beginnen. Een illustratie van het wankele evenwicht is
dat in de kabinetsnota een aantal aanbestedingsvarianten wordt afgewezen omdat
de markt ze niet ziet zitten. Bepaalde zaken zal de overheid moeten opleggen,
of de markt het ziet zitten of niet. Dat de infraprovider wordt betaald door
de overheid en niet door de nog onbekende vervoerder, wordt echter door het
bedrijfsleven een heel goede zet gevonden, die veel risico's voor consortia
die geïnteresseerd zijn wegneemt. Het in zes stukken knippen van de aanbesteding
van de onderbouw kan aanzienlijke meerkosten opleveren voor de coördinatie
die daarna nodig zal zijn. Hij ging ervan uit dat één consortium
op meer blokken van de onderbouw en/of de bovenbouw biedt. Hij vroeg onder
welke Europese richtlijnen de aanbestedingen zullen vallen.De heer Bos meende dat de operator niet rechtstreeks uit de opbrengst
van de exploitatie van de HSL de infraprovider betaalt. Hij onderscheidde
twee financiële circuits. In het ene betaalt de overheid uit een begrotingspost
gespreid over een periode van 30 jaar een beschikbaarheidsvergoeding aan de
infraprovider. In het andere circuit betaalt een vervoersexploitant voor de
rechten op de infrastructuur. Naar zijn oordeel berustte hetgeen de heer Leers
daarover aanvoerde op een misverstand.De heer Bos vroeg hoe de eigendom wordt geregeld. De overheid zou eigenaar
kunnen zijn en het beheer aan de infraprovider kunnen overdragen. Ook zou
de infraprovider eigenaar kunnen zijn, waarbij na 30 jaar een overdracht aan
de overheid volgt. Hij vroeg of de onderbouw later ook geschikt kan zijn voor
de zweeftreintechnologie en of die zweeftreintechnologie in de aanbestedingsvoorwaarden
wordt geëxpliciteerd. Hoe kan nu de provider zijn beschikbaarheid garanderen
als hij niet weet met welk materieel de vervoerder uiteindelijk wil gaan rijden?
De heer Bos constateerde enige spanning tussen de opmerking in de notitie
dat over het recht om over de HSL vervoer te exploiteren op het scherp van
de snede onderhandeld wordt, waarbij niemand van tevoren zeker kan weten dat
hij de exploitatierechten krijgt, en een even later aangegeven variant, waarin
met de NS een contract wordt afgesloten.De heer Bos wilde weten wanneer en hoe de minister gaat vaststellen hoeveel
zij eigenlijk bespaart met de gekozen aanbestedingsconstructie. De heer Bos waarschuwde tegen een te gemakzuchtige houding. Die waarschuwing
geldt vooral de paragrafen in de nota over de ontwikkeling van stationslocaties,
waar het bedrijfsleven best geld in zal willen steken, maar niet automatisch.
Hij wilde er niet van uitgaan dat overheidsbijdragen helemaal niet nodig zouden
zijn. Hij herinnerde aan de motie met de suggestie een ontwikkelings- of participatiemaatschappij
voor dergelijke projecten te overwegen. In Den Haag en Rotterdam blijkt vooralsnog
dat daar een onrendabele top aanwezig is, waarvoor vroeg in het traject geïnvesteerd
moet worden. Een overheidsbijdrage in zo'n maatschappij is terug te verdienen
door het overheidsaandeel langzaam af te bouwen. Er zijn ook veel partijen
bij de projecten betrokken, waardoor er niet altijd een duidelijke regie is,
die het bedrijfsleven vertrouwen geeft. In de startnota «De ruimte van
Nederland», de houtskoolschets, worden de nieuwe sleutelprojecten nergens
genoemd. Ook een door staatssecretaris Remkes reeds voor het najaar toegezegde
nota is er nog steeds niet. Straks rijdt er een hogesnelheidstrein door Rotterdam
waar niemand in- of uit kan stappen doordat sporen en perrons niet zijn aangepast.
Wie daarvoor verantwoordelijk is is nog niet duidelijk. De transferstudie
Rotterdam moet zo snel mogelijk worden uitgevoerd. Hij overwoog het indienen
van een motie hierover.Ten slotte vroeg de heer Bos in hoeverre al iets gezegd kon worden of
de voorziene aanbestedingsconstructie ook model zou kunnen zijn voor projecten
als de Betuwelijn, de Hanzelijn of een eventuele Zuiderzeespoorlijn. De heer Van der Steenhoven (GroenLinks) achtte het alleen mogelijk
dat de HSL de concurrentie met luchtverkeer aangaat als maatregelen als kerosineheffingen,
BTW en eventueel stoelbelastingen op het vliegverkeer worden doorgevoerd.
Hij vernam graag wanneer die flankerende maatregelen er komen.Eerdere ervaringen met PPS bij landelijke projecten zijn over het algemeen
negatief geweest. De heer Van der Steenhoven was in dit geval uit de stukken
nog niet duidelijk welke risico's en meerwaarden er zijn, vooral ten opzichte
van de aanbesteding. Een financiering door een private partij totdat de lijn
in gebruik is is duurder dan wanneer de overheid zelf geld leent. De ambtelijke
kosten van een PPS zijn 70 mln. Een eventuele contractsherziening zal ook
veel geld kosten. Onduidelijk is wie het risico van tegenvallend vervoer draagt.
De voorgestelde constructie lijkt erg op die welke gebruikt is voor de bouw
van gevangenissen en gerechtsgebouwen. De kosten daarvan vielen hoger uit
en de tijdwinst was gering. Voorts vroeg hij waar de minister haar optimisme
over efficiencywinst op baseert, hoeveel er gedurende 30 jaar wordt terugbetaald
in de vorm van een beschikbaarheidsvergoeding, hoe hoog de gebruikersheffing
wordt en welke consequenties die heeft voor de prijs van het treinkaartje.De HSL-Zuid en de HSL-Oost konden naar de mening van de heer Van der Steenhoven
zeer positieve effecten hebben op de stations waar de treinen stoppen. Hij
zag voordelen door efficiënt ruimtegebruik, voor het milieu en voor het
openbaar vervoer. Als bedreigingen zag hij de mogelijkheid van corridors,
waarover nog moet worden gediscussieerd en het gebrek aan draagvlak onder
de bevolking. Vele steden doen voorstellen om de stationslocaties verder te
ontsluiten voor het autoverkeer. Hij vreesde dat daardoor veel overlast zal
worden veroorzaakt. De sterke kant van de sleutelprojecten is juist dat het
knooppunten van openbaar vervoer zijn. Automobilisten zouden aan de rand van
de stad moeten overstappen. Hij was benieuwd hoe de ontwikkeling van stationslocaties
zich verhoudt tot een landelijke regie voor de HSL. Is er overleg met de betrokken
steden?De heer Van der Steenhoven zag ook een heel duidelijke functie voor de
HSL in het binnenlandse intercitynet. Die moet leiden tot sneller vervoer
in Nederland, van meer reizigers. Dat moet het uitgangspunt zijn voor de vervoerder
die de HSL gaat berijden, zijns inziens de NS.Hoewel GroenLinks voorstander was van gebruikmaking van de bestaande spoorlijnen,
wenste de heer Van der Steenhoven nu vooral spoed, om een alternatief te kunnen
bieden voor vlieg- en autoverkeer. Als er door een andere tunnel te gebruiken
voordelen zijn te behalen zonder tijdverlies, juichte hij dat toe. Hij zou
die voordelen ook willen gebruiken om knelpunten in de HSL elders op te lossen.De heer Van Bommel (SP) vroeg zich af wat de gevolgen voor
de planning en de kosten zijn van de omstandigheid dat grondverwerving en
onteigening meer tijd kosten dan verwacht werd. Hij vreesde een kettingreactie,
met meer gevolgen.De SP is geen voorstander van de financiering van infrastructuur via het
instrument van publiek-private financiering. Maatschappelijke doelen zoals
de beschikbaarheid van openbaar vervoer en milieudoelen kunnen daardoor botsen
met commerciële belangen. Wanneer de overheid te lang wacht is de private
betrokkenheid minder waarschijnlijk, maar wanneer zij te vroeg is kan zij
de publieke doelen minder realiseren. De SP kiest liever voor publieke financiering.
Ook bij andere fracties proefde de heer Van Bommel problemen met de PPS in
dit project. Het project is ingewikkeld en de uitkomst is allesbehalve zeker.
Hij betwijfelde of het hoorde bij het «laaghangend fruit». Hij
vroeg zich af of de concurrentiestrijd met vliegtuig en auto alleen kan worden
gewonnen met de inzet van het bedrijfsleven. De minister vindt het gunstig
dat het risico van het onvoldoende beschikbaar zijn van de treinbaan wordt
overgedragen aan een partij die dat beheersen kan en moet. Hij
erkende dat een bedrijf om bedrijfseconomische redenen moet zorgen voor een
maximale beschikbaarheid, maar indien dat niet lukt mislukken de vervoersdoelstellingen,
de milieudoelstellingen enz. van de overheid. Die hoeft dan weliswaar niet
te betalen, maar krijgt ook niet wat zij wenste. Hij zette vraagtekens bij
de positieve verwachting, dat meer reizigers de trein in gelokt kunnen worden.De termijn van het contract is lang. De beleidsruimte tijdens het contract
wordt beschreven. De heer Van Bommel was niet duidelijk wat er gebeurt aan
het eind van de periode, wanneer de onderhandelingspositie van de overheid
uiterst zwak zal zijn. Het bedrijfsleven zal de kosten willen minimaliseren.
Wat kunnen de gevolgen daarvan zijn voor efficiency en onderhoud? Hem was
niet duidelijk wat, behalve het geringere risico, de meerwaarde van de PPS
is voor de reiziger en de overheid. Als er zoveel geld te verdienen is met
het vervoer over de HSL-Zuid, is het verstandiger om dat in handen van de
overheid te houden.De heer Van Bommel vroeg wanneer besluitvorming over een alternatief voor
de boortunnel mogelijk zou zijn en wat dat betekent voor de voortgang van
het proces.De heer Stellingwerf (RPF) informeerde of bij een verkorte
boortunnel extra grondverwerving nodig is en of dat tot complicaties zal leiden.
In hoeverre is de komende wijziging van de Tracéwet nog relevant voor
de HSL? Heeft dit gevolgen voor de planning? Wordt er terecht geen rekening
gehouden met vertragingen in het aanbestedingstraject? Dekt de minister zich
met het hoge inflatiepercentage waarmee zij rekent, 2,75%, wellicht in tegen
mogelijke tegenvallers? Moeten de 70 mln. voorbereidingskosten uit de begroting
voor de HSL komen?Het kwam de heer Stellingwerf logisch voor voor een overkoepelende welstandscommissie
voor de HSL-Zuid te kiezen. Hij verbond daaraan de vraag waarom de regering
niet kiest voor een permanente landelijke welstandscommissie, voor allerlei
vergelijkbare grootschalige infrastructuurprojecten.De Kamer is wat de aanbestedingsprocedure voor de infrastructuur betreft
voor een voldongen feit gesteld. De heer Stellingwerf beschouwde de zorg voor
en instandhouding van publieke infrastructuur als een primaire overheidsverantwoordelijkheid.
Nu het niet zo gaat, ging hij ervan uit dat de risico's daarvan voldoende
door de private partijen worden opgevangen en dat dit wordt doorberekend in
de totale kosten. Per saldo is het resultaat dan misschien wel neutraal. Volgens
het Nederlands economisch instituut (NEI) is de gekozen aanpak echter financieel
gunstiger voor de overheid en zijn bovendien de maatschappelijke economische
effecten gunstiger. Belangrijke voorwaarden zijn dan dat de investeringskosten
lager zijn en de efficiencyvoordelen groter. Hij vroeg welke garantie er is
dat dit ook het geval zal zijn en dat een tweede Wijkertunnelfiasco wordt
voorkomen.De heer Stellingwerf vroeg of de regering het denkbaar acht, dat in het
contract met de infraprovider wordt vastgelegd, dat de overheid om een hogere
vergoeding gevraagd kan worden als er forse tegenvallers zijn bij de aanleg
van de infrastructuur. Het is een creatieve gedachte om met het oog op de
lange contractduur een afkoopoptie voor de overheid in te bouwen, maar dat
drijft wellicht de prijs van het contract fors op. Over de private deelname
in het vervoer moet nog een beleidsafweging worden gemaakt. De discussie over
marktwerking en vervoer per spoor is bij lange na nog niet afgerond. Hij zou
deze discussie willen voeren in het kader van de brede discussie over concurrentie
op of om het spoor, maar het kabinet wil de besluitvorming op dit onderdeel
al in het voorjaar afronden. Het leek hem wat te veel van het goede, als de
overheid hierbij ook nog de concessieverlening voor gecombineerd binnenlands
en internationaal vervoer zou betrekken. Hij vroeg wanneer de
Kamer hierbij wordt betrokken.De nieuwe richtlijnen van de Europese Commissie kunnen de toepassing van
bepaalde boortechnieken voor de tunnels onmogelijk maken. De heer Stellingwerf
pleitte ervoor eventuele besparingen ten gevolge van een alternatieve tunnel
in te zetten voor het knelpunt met de A4 bij Leiderdorp, hoewel dat formeel
is losgekoppeld van de HSL.De heer Van den Berg (SGP) constateerde dat de vierde voortgangsrapportage
nogal gedateerd is: tot oktober 1998. Hij vroeg of er nog veranderingen zijn
gekomen in het patroon van de ontwikkelingen, vooral van de vertragingen.
Hij verwachtte dat de wijziging van de Tracéwet meer tijd zal vergen
dan de regering voor ogen stond bij de indiening. Het bevreemdde hem dat de
lagere inflatieverwachting bij het MIT tot de aanname leidde dat er meer budgettaire
ruimte is, maar bij de HSL niet. Het vorig jaar werd nog gesteld dat de voorbereidingskosten
voor de PPS niet uit het HSL-budget zouden worden betaald, maar dat begrotingsmiddelen
zouden worden vrijgemaakt.De fractie van de SGP staat in het algemeen kritisch tegenover PPS-constructies.
De heer Van den Berg was erg beducht voor onduidelijke vermengingen van verantwoordelijkheden
en bevoegdheden. De verantwoordelijkheden van de overheid en de private sector
moeten scherp worden afgescheiden en dat is nog onvoldoende gebeurd. Hij betreurde
het dat er nog steeds geen volstrekte duidelijkheid is over de marktwerking
in het openbaar vervoer. Een goed wetgevend kader daarvoor ontbreekt. Hij
vroeg of de PPS-constructie waarnaar wordt gestreefd binnen de wettelijke
kaders past.De publieke hoofdinfrastructuur zou naar het oordeel van de heer Van den
Berg in beginsel publiek beheerd en bij voorkeur publiek gefinancierd moeten
worden. De onderverdeling in infrastructuur is ingenieus bedacht, maar misschien
ook erg gekunsteld. Er is een grote verwevenheid, maar er is eigenlijk alleen
een uitgewerkte visie op de beschikbaarheid van de infrastructuur. Het publieke
beheer van de infrastructuur bedoelde hij in de vorm die bekend is uit de
waterstaatswetgeving. In het algemeen is daar het adagium dat onderhoud, beheer
en eigendom in één hand zijn. Bij de HSL kan het beheer echter
geprivatiseerd worden, krijgt het onderhoud in ieder geval een privaat karakter
en is de eigendom tot nu toe helemaal nog niet geregeld. Hij vroeg hoe het
primaat van de politiek en de publieke zeggenschap over de infrastructuur
in dit geval worden gegarandeerd. Hij nam aan dat afspraken met de verschillende
private participanten privaatrechtelijk worden geregeld. In de notitie is
heel onhelder hoe de overheid haar verantwoordelijkheid op allerlei punten
moet waarmaken. Er is een beleidskader voor PPS waarin staat, dat het bij
uitstek een taak van het parlement is om aan te geven hoever onderhandelende
bewindslieden mogen gaan met het maken van afspraken over zaken die de publiekrechtelijke
rol van de overheid raken. Politiek bepaalde randvoorwaarden moeten reeds
vooraf in het onderhandelingsproces worden ingebracht. Hij vroeg of het parlement
daartoe in dit geval ook in staat wordt gesteld.Vervolgens vroeg de heer Van den Berg wie er aansprakelijk is voor de
schade die eventueel door België wordt geleden indien Nederland de aansluiting
op het Belgische HSL-net niet tijdig realiseert en voor de schade in het omgekeerde
geval. Hij veronderstelde dat PPS bij de HSL niet alleen zou leiden tot een
wijziging in het tijdspatroon van opbrengsten en kosten, maar ook als gevolg
zou hebben dat de overheid misschien wel duurder uit zou zijn dan anders.
Hij miste de uitwerking van de vervoersexploitatie. Hij meende dat de HSL
een essentieel onderdeel zal gaan uitmaken van het totale intercitynet. Hij
kon zich niet voorstellen dat de NS er buiten zou worden gehouden. Het was
hem niet helder in hoeverre er een wederzijdse beïnvloeding
van de ontwikkelingen rond HSL-Zuid en Betuwelijn is.De heer Van den Berg wilde de mogelijkheid om te bezuinigen op de tunnel
door het Groene Hart zeker niet verbinden aan onmogelijk te vervullen randvoorwaarden,
zoals vormen van medewerking door medeoverheden. Hij achtte het bespreekbaar
als de gereedkoming van de HSL bij de bouw van een alternatieve tunnel bijvoorbeeld
een jaar moet worden uitgesteld.Mevrouw Giskes (D66) zou een andere oplossing voor het Groene
Hart kunnen accepteren, maar vertraging van de aanleg niet. Zij vernam graag
waarom de minister nu toch nieuwe mogelijkheden ziet. Als er extra gelden
door vrijkomen, gaf zij de voorkeur aan aanleg van de noordoosttak van de
Betuwelijn en aan extra natuurontwikkeling, ook van natte natuur. Zij vroeg
of over hetgeen werd gemeld in de vierde voortgangsrapportage over een combinatie
van de uitvoering van de werken bij de A4 en de A16 al meer was te zeggen.
Ook vroeg zij of nog iets was gedaan met het gestelde in dezelfde voortgangsrapportage
dat jongeren kennelijk niet geloven in de hoge snelheid die kan worden bereikt
met de hogesnelheidslijn. Zij hoopte ervan uit te kunnen gaan dat de goede
ontwikkelingen in het overleg met de regio Breda worden doorgetrokken.In een eerder stadium had mevrouw Giskes al eens gezegd, dat er soms wel
erg simpel gedacht wordt over de zaligmakende werking van de PPS. Zij stemde
in met het onderzoek van de mogelijkheden, maar haar verwachtingen waren vooralsnog
getemperd. Ook als de PPS niet totstandkomt, moet het HSL-project doorgaan.
Zij begreep overigens de houding van de heer Leers, altijd een groot voorstander
van de PPS, nu niet helemaal. Zij bepleitte dat de minister zichzelf geen
gevangene zou maken van de geïnteresseerde private partijen, door duidelijk
te maken dat PPS niet per se noodzakelijk is.Mevrouw Giskes vreesde dat er kansen gemist gaan worden door het maken
van een scherp onderscheid tussen onderdelen van het project bij de aanbesteding.
Een gewenste stationsontwikkeling kan bijvoorbeeld een verdiepte of verhoogde
spooraanleg noodzakelijk maken, terwijl de faciliteiten op een station weer
mede een rol kunnen spelen bij het aantrekken van passagiers.Mevrouw Giskes kon zich niet goed een voorstelling maken van de criteria
voor beschikbaarheidsvergoedingen voor onderbouw en bovenbouw. Wordt er bij
het maken van afspraken rekening mee gehouden dat allerlei situaties in een
periode van 30 jaar aanzienlijk kunnen wijzigen? Zij was voorts van oordeel
dat de overheid opbrengsten die kennelijk zijn te genereren ook zelf kan ontvangen.
Het inverdieneffect kan dan weer verder worden gebruikt voor andere investeringen.De onderhoudskosten van de HSL-Zuid worden kennelijk niet langer geboekt
op het onderhoudsartikel in het infrastructuurfonds, maar gedekt uit de indexering
van dat fonds. Mevrouw Giskes begreep deze constructie niet. De indexering
van het fonds leek haar al noodzakelijk voor de andere posten.Mevrouw Verbugt (VVD) verzocht de minister de resultaten van
het overleg met de regio Breda aan de Kamer over te leggen.Mevrouw Verbugt was van oordeel dat de stap naar private financiering
van de HSL-Zuid in principe al gezet was toen het besluit werd genomen over
de aanleg van het tracé. De intentie tot benadering van de markt voor
de financiering was steeds het uitgangspunt voor haar fractie. Uit eerdere
ervaringen, bijvoorbeeld met de Wijkertunnel en de huisvesting van justitiële
diensten, kan lering worden getrokken hoe het niet moet. Hoewel haar grondhouding
positief is, wilde zij niet voorbijgaan aan een recent rapport van de Algemene
Rekenkamer over PPS. Het maatschappelijk debat van de afgelopen
twee jaar heeft veel nieuwe ideeën opgeleverd, maar nu moet een concreet
uitvoeringsmodel totstandkomen. Zij had begrepen dat inmiddels 130 bedrijven
of partijen interesse hebben getoond. Zij was van mening dat nu het juiste
moment is aangebroken om tot keuzes over te gaan, omdat de meest gewenste
vorm van participatie pas aan te geven is als de markt gewerkt heeft en bekend
is wat de markt vermag binnen de verschillende scenario's. Dat hoefde niet
eerder te gebeuren. Ingezet moet worden op risicodragende participatie door
private partijen, efficiencywinst en het bereiken van toegevoegde waarde.
Zij zag het voorstel van de regering als een proeve van creativiteit en innovatief
vermogen.Doordat het om een proefproject gaat, ademt het voorstel wel de dynamiek
van vernieuwing, maar het heeft niet de rijpheid van ervaring. Mevrouw Verbugt
beschouwde private financiering als een middel om tot maatschappelijk rendement
te komen. Het moet de belastingbetaler iets opleveren en het product moet
meerwaarde krijgen. Zij realiseerde zich dat de financieringskosten van de
private partijen hoger zijn dan wanneer de overheid zelf leent en dat de private
partijen risico's moeten verdisconteren. Private partijen kunnen echter efficiënter
werken. Zij zou die efficiencywinst gekwantificeerd willen zien. Ergens in
het proces, nog voordat de contracten op basis van de offertes gegund worden,
moet er een soort toets komen van het te verwachten nettovoordeel voor de
schatkist. Hoewel haar grondhouding positief is, wilde zij niet voorbijgaan
aan een recent rapport van de Algemene Rekenkamer over PPS. In feite komt
het voorstel erop neer, dat een betaling door het Rijk vooraf van 1 mld. tot
1,5 mld. wordt omgezet in een betaling achteraf, door tussenkomst van een
private infraprovider. Zij vroeg zich af of de positie van de overheid in
de komende onderhandelingen wel versterkt wordt als zo'n bedrag vooraf al
wordt ingeboekt. Kunnen de contracten in geval van tegenvallende prestaties
of resultaten zonder meer overboord gezet worden, zoals wordt gesuggereerd
in de brief van 15 januari?Ook mevrouw Verbugt vroeg zich af hoe de exploitatie van de HSL te scheiden
is van die van het overige spoorwegnet. Zij zag bij de ontwikkeling van stationslocaties
interessante perspectieven voor de private partijen. Zij vroeg hoe de minister
de relatie zag tussen de NS, de eigenaar van de stations, en het stationsmanagement.In het huidige voorstel komen alle fasen van de investeringen in de bovenbouw
van de infrastructuur in één hand. Mevrouw Verbugt vroeg of
dit conform de Europese regels is. Is er overleg geweest met Brussel? Hoe
is de reciprociteit geregeld? Krijgt NS toegang tot het Franse spoorwegennet
als de SNCF de snelle trein gaat exploiteren? Van diverse Franse overheden
hoorde zij enkele weken geleden dat dit nooit het geval zal zijn. De Europese
regels schrijven een scheiding tussen infrastructuur en exploitatie voor.De PPS zou ertoe kunnen leiden dat in de periode 2001–2005 een bedrag
van 1 mld. à 1,5 mld. vrijvalt. Daarmee zouden andere railprojecten
kunnen worden gerealiseerd. Mevrouw Verbugt dacht daarbij vooral aan de afspraken
met Duitsland, over de noordtak van de Betuwelijn en de HSL-Oost.Het verheugde mevrouw Verbugt zeer, dat de regering is ingegaan op het
voorstel of op de aanleg van een tunnel in het Groene Hart een kostenbesparing
mogelijk is. Zij was ook blij met de brede steun daarvoor in de Kamer. Iedereen
heeft kennelijk al plannen voor de besteding van het vrijkomende geld.Als straks de kosten worden ingeschat en de risico's worden verdeeld,
mogen er geen fouten worden gemaakt. Voorwaarde was voor mevrouw Verbugt,
dat dan geen financiële problemen worden verschoven naar de toekomst.
Zij pleitte ervoor zoveel mogelijk gebruik te maken van ervaringen die elders
met private financiering zijn opgedaan. Zij vroeg of met de modellen
die waren voorgesteld ervaringen elders zijn opgedaan. Zij stelde zich verder
open voor een constructieve dialoog. Antwoord van de regeringDe minister zegde toe dat vragen die in de haar resterende
tijd niet beantwoord zouden worden later schriftelijk worden beantwoord.Aan het einde van de begrotingsbehandeling had de minister al opgemerkt,
dat zij bij nader inzien het gevoel had dat het mogelijk zou zijn, via de
aanbestedingsprocedures, met handhaving van de PKB-inspraak en met een geboorde
tunnel als uitgangspunt nog tot wijziging in de plannen te komen. Zij zou
dat verder bekijken. Zij had de onderhavige brief eerst aan het kabinet voorgelegd.
In juni is hopelijk duidelijk of het alternatief van een verkorte boortunnel
reëel is. Absolute randvoorwaarde is dat dit niet leidt tot vertraging.
In de afspraken met België zijn boeteclausules opgenomen. Er is ook een
groot financieel belang mee gemoeid om op tijd klaar te zijn met de aanleg
van de HSL-Zuid. De medewerking van andere overheden en van milieuorganisaties
is essentieel om de termijnen te halen. De tunnel door het Groene Hart is
heel duur, maar de milieuorganisaties lijken er niet eens gelukkig mee. De
PKB zou moeten worden herzien. De PKB-procedure gaat meteen van start. Varianten
zijn in de vroegere PKB-procedures al aan de orde geweest. Kiezen voor boren
heeft toen geleid tot vergroting van het draagvlak. Verdiepte aanleg zou nu
veel meer procedurele consequenties hebben. Er wordt al enige tijd met aannemers
gesproken over boren. Omdat het onderzoek van een kortere boortunnel nog een
race tegen de klok wordt, wordt de creativiteit beperkt. Alle andere alternatieven
zouden zeker tot vertraging leiden. Het was voor de minister bovendien zeer
de vraag of een lange gegraven tunnel kostenbesparend zou zijn. De risico's
ervan zijn veel groter, bijvoorbeeld doordat meer onteigeningsprocedures nodig
zijn.De heer Leers (CDA) verzocht de minister dit schriftelijk toe
te lichten, want hij vond dat de argumenten van de minister rammelden.De heer Stellingwerf (RPF) zag ook graag de consequenties van
een totale gegraven tunnel in een eventuele PKB-wijziging meegenomen.De minister beklemtoonde dat de opbrengst van een gegraven
tunnel te gering zou zijn en dat de procedures veel ingewikkelder worden.
De enige optie die zij zag is een verkorte geboorde tunnel. Zij waarschuwde
tegen een permanent ter discussie stellen van het hele tracé, want
dat kan dan onmogelijk in 2005 gerealiseerd zijn. Als blijkt dat een alternatief
tot besparingen leidt, kan bekeken worden wat met de opbrengst van die besparingen
wordt gedaan.Het door de minister gehanteerde inflatiepercentage van 2,5 is correct
en gold voor vorig jaar; in de komende voortgangsrapportage zal het dus anders
zijn. Zij had met enige verbazing geluisterd naar de discussie over de PPS.
Nog niet zo lang geleden is zij, samen met de ministers Zalm en Jorritsma,
stevig aan de tand gevoeld. Al leefde de gedachte dat juist Verkeer en Waterstaat
op dit punt heel anders moest gaan denken niet Kamerbreed, dit was toch een
belangrijke teneur. Naar haar gevoel was in het voorstel een goede balans
gevonden voor de verdeling van risico's en de inspanningsverplichtingen. De
infraprovider wordt van het begin af aan bij concept en bouw betrokken. Getracht
wordt tot een onderhoudsarm ontwerp te komen.Er is gekozen voor een periode van 30 jaar, om ervoor te zorgen dat de
provider zelf belang houdt bij steeds investeren in en in goede staat houden
van de infrastructuur. De minister meende dat infrastructuur en het vervoer
zelf twee verschillende domeinen zijn, waarin verschillende beslissingen
kunnen worden genomen. Zij achtte het duidelijk, dat nieuwe spoorwetgeving
niet tijdig klaar kon zijn voordat met de aanleg van de HSL-Zuid zou worden
begonnen. Het is de bedoeling dat het bestaande kernnet nog tien jaar aan
de NS wordt gegund. De overheid moet dan de infrastructuur in handen krijgen.
Die wordt dan beschikbaar gesteld aan een vervoerder. De HSL is echter een
nieuw product. De overheid zal onder een groot aantal condities voor 30 jaar
de rechten daarop aanbesteden. Daarna komt de vraag aan de orde wie daarop
gaat rijden en onder welke voorwaarden. Er worden geen nieuwe stations aangelegd.
Er worden wel stations verbeterd. Dat worden sleutelprojecten, waarbij VROM
het voortouw heeft. De stations zijn nu eigendom van de NS. Ook het beheer
van de stations zal straks bij wet goed moeten worden geregeld. Passagiers
moeten natuurlijk kunnen uitstappen, ook in Rotterdam. De rijksoverheid heeft
bemoeienis met de sleutelprojecten, maar daarin spelen gemeenten en bedrijven
ook een belangrijke rol. VROM zal natuurlijk steeds rapporteren.De minister betreurde het dat de Kamer al uitdrukkelijk posities betrok
met betrekking tot de gewenste vervoerder. Zij hoorde voortdurend dat zij
vooral moest zorgen dat investeringen in megaprojecten, Zuiderzeespoorlijn,
noordoosttak van de Betuwelijn en HSL-Oost, ook tot opbrengsten leiden, want
die zijn van groot belang om de investeringen terug te verdienen. Dat streven
wordt bemoeilijkt als tevoren al vaststaat wie de partner moet zijn. Het MIT-fonds
heeft nog een dip voor de jaren 2003–2005. Voor die drie jaren zijn
hogere investeringsuitgaven voorzien dan inkomsten uit het FES. In tegenstelling
tot vroeger zijn de totale investeringsbedragen nu wel ingeboekt in het MIT.
Zij had met de minister van Financiën afgesproken, dat de tekorten worden
aangevuld met eventuele opbrengsten van de privatiseringsoperaties, die teruggaan
naar het FES. Hoe die dan weer besteed worden, wordt separaat besloten.Als de overheid nu te snel positie kiest, staat zij in de onderhandelingen
straks zwak. Om de marktwerking goed tot haar recht te laten komen, moet de
overheid soms terughoudend zijn. De minister vond de vraag over een wettelijk
kader voor de onderhandelingen terecht, maar zij vroeg de Kamer haar wat de
keuze van vervoerders betreft niet te veel voor de voeten te lopen. Zij achtte
het wel degelijk mogelijk, dat er verschillende kandidaten zouden zijn, zoals
dat ook het geval is in het stads- en streekvervoer. Als één
partij meent onmisbaar te zijn, wordt die partij niet geprikkeld om zo efficiënt
mogelijk te werken.Het tracé dat wordt aangelegd zal te zijner tijd, als het HSL-systeem
uit de tijd raakt, ook bruikbaar zijn voor allerlei nieuwe technologieën.De minister deelde de indruk van mevrouw Verbugt over de bereidheid van
de Franse autoriteiten om reciprociteit toe te staan. In de Europese regelgeving
is reciprociteit geregeld voor de energiesector, maar niet in de sector van
het treinvervoer. De ingewikkelde situatie leidt ertoe, dat zij de Kamer de
nota derde eeuw spoor nog niet kon toesturen. De aanleg van de HSL is nu de
eerste prioriteit. Wie vervolgens daarop gaat rijden, is een eigenstandig
besluit.De minister had geschetst hoe onderhandelingen om tot PPS te komen zouden
moeten worden gevoerd. De uitkomst wordt straks weer aan de Kamer voorgelegd,
waarbij zij natuurlijk niet in het openbaar informatie kan geven over bedrijfsgegevens,
maar wel over het belang van de overheid. Omdat de vorming van het FES nog
niet verloopt zoals gehoopt, zag zij een groot belang om tot PPS te komen.
Die zou immers 1 mld. tot 1,5 mld. kunnen opleveren. Dat bedrag mag niet verward
worden met de 1,8 mld. voor het vervoer. Indien er geen infraprovider kan
worden gevonden, is er ruimte om op een andere manier te financieren. Bij
PPS is het niet nodig, meteen een bedrag à fonds perdu uit te geven.
Dan wordt ieder jaar een bedrag beschikbaar gesteld opdat de infraprovider
goed onderhoud kan plegen, onder van tevoren afgesproken condities. Over de
mogelijkheid om tot tussentijdse herzieningen te komen moeten contractuele
afspraken worden gemaakt. Allerlei zaken moeten goed worden geregeld, bijvoorbeeld
dat de railinfrastructuur aan de overheid vervalt indien de provider onverhoopt
failliet gaat. Er is nu een voorstel tot PPS, waartoe vroeger zo vaak de wens
is uitgesproken, waarin het bedrijfsleven zeer geïnteresseerd is. Dat
voorstel leek haar innovatief en slim.Door het NEI zijn heel wat berekeningen gemaakt over de mogelijke inbreng
van een provider en de verplichtingen die daaruit voor de overheid kunnen
voortvloeien. De minister stelde voor door middel van een briefing of anderszins
een technische uitleg te geven: wie doet wat, wat zijn de voordelen voor de
overheid, welke spanningsvelden zijn er? De beschikbaarheid en het onderhoud
van het kernnet is een wezenlijk andere zaak, omdat het daarbij gaat om bestaande
infrastructuur. De HSL moet nog worden aangelegd, waarbij een deel van het
ingewikkelde management en het onderhoud aan een ander kunnen worden gedelegeerd.
Als PPS dáár niet mogelijk is, zou zij niet weten waar wel.
De overheid moet echter niet met de pet in de hand bij private partijen langs
gaan. Dat is ook precies de reden waarom de volledige investeringen in het
MIT zijn opgenomen.De voorzitter van de commissie,BlaauwDe waarnemend griffier van de commissie,Floor XNoot1Samenstelling: Leden: Blaauw (VVD), voorzitter, Van den Berg (SGP), Reitsma
(CDA), Biesheuvel (CDA), Rosenmöller (GroenLinks), Van Gijzel (PvdA),
Valk (PvdA), Leers (CDA), ondervoorzitter, Van Heemst (PvdA), Feenstra (PvdA),
Verbugt (VVD), Giskes (D66), Stellingwerf (RPF), Crone (PvdA), Van Zuijlen
(PvdA), Klein Molekamp (VVD), Hofstra (VVD), Van der Knaap (CDA), Ravestein
(D66), Van der Steenhoven (GroenLinks), Niederer (VVD), Nicolaï (VVD),
Van Bommel (SP), Eurlings (CDA), Herrebrugh (PvdA).Plv. leden: Te Veldhuis (VVD), Bakker (D66), Th. A. M.
Meijer (CDA), Stroeken (CDA), Van Gent (GroenLinks), De Boer (PvdA), Waalkens
(PvdA), Atsma (CDA), Witteveen-Hevinga (PvdA), Duivesteijn (PvdA), Voûte-Droste
(VVD), Augusteijn-Esser (D66), Schutte (GPV), Bos (PvdA), Spoelman (PvdA),
Geluk (VVD), Luchtenveld (VVD), Buijs (CDA), Van Walsem (D66), M. B.
Vos (GroenLinks), Weekers (VVD), Balemans (VVD), Poppe (SP), Dankers (CDA),
Dijksma (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-22026-87.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl