Kinderopvang; Brief regering; Kinderopvangtoeslag vanaf 2011
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2009-2010
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 31 322
 
 Kinderopvang
 
 
 Nr. 87
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP
 
 
 
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 Den Haag, 11 juni 2010 
 
 
 
 1.
 Inleiding
 
 Kinderopvang voorziet in een behoefte. Voor veel werkende ouders is het de normaalste zaak van de wereld geworden om hun kinderen naar de formele opvang te brengen. Sinds de invoering van de Wet kinderopvang in 2005 zijn het aanbod en het gebruik van formele kinderopvang sterk gegroeid. In 2005 werden nog circa 375.00 kinderen opgevangen. In 2009 is dit aantal meer dan verdubbeld tot circa 800.000 kinderen. 
 In 2008 bleek dat bij ongewijzigd beleid in 2011 een overschrijding van circa € 1,2 miljard zou optreden. Daarom heeft het kabinet destijds maatregelen genomen. In de brief van 20 juni 2008 (Tweede kamer 2007–2008, 31 322 VII, nr.  25) en de begroting van 2009 is de Tweede Kamer geïnformeerd over de combinatie van maatregelen en inzet van generale middelen: De kinderopvangtoeslagtabel voor het eerste kind is per 1 januari 2009 aangepast; er is circa € 0,5 miljard extra aan het budget voor kinderopvang toegevoegd; daarnaast is de Wet kinderopvang gewijzigd om de gastouderopvang te professionaliseren en misbruik en oneigenlijk gebruik tegen te gaan. 
 
 
 
 2.
 Budgettaire situatie kinderopvang
 
 Ondanks deze maatregelen overtreft het gebruik van kinderopvang wederom de verwachtingen. Tabel 1 presenteert de opbouw van de overschrijding ten opzichte van begroting 2010. Op grond van recente uitvoeringsinformatie is deze overschrijding € 50 miljoen hoger in 2010, met structurele doorwerking, dan het bedrag dat is gemeld bij Voorjaarsnota 2010.
 
 Tabel 1: Mutaties ten opzichte van begroting 2010
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  In miljoenen euro’s
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Mutatie uitgaven kinderopvangtoeslag
 
 
 370
 
 
 357
 
 
 405
 
 
 451
 
 
 488
 
 
 525
 
 
 
 
 Mutatie implementatie gastouderopvang
 
 
 31
 
 
 7
 
 
 7
 
 
 7
 
 
 7
 
 
 7
 
 
 
 
 Mutatie ontvangsten kinderopvangtoeslag
 
 
 95
 
 
 115
 
 
 135
 
 
 135
 
 
 140
 
 
 155
 
 
 
 
 Saldo overschrijding 
 
 
 306
 
 
 249
 
 
 277
 
 
 323
 
 
 355
 
 
 377
 
 
 
 
 
 De overschrijding wordt voornamelijk veroorzaakt door meer kinderen in de gastouderopvang dan verwacht en door de doorwerking van de hogere uitgaven van de kinderopvangtoeslag in 2009. De overschrijding loopt op in de tijd omdat de geraamde groei van vooral de buitenschoolse opvang is bijgesteld. Daarnaast zijn er hogere uitgaven voor de implementatie van het gewijzigde stelsel gastouderopvang. De ontvangsten betreffen terugvorderingen van kinderopvangtoeslag over voorgaande jaren. Omdat de uitgaven de afgelopen jaren zijn gestegen nemen ook de ontvangsten over voorgaande jaren toe. 
 
 
 
 3.
 Maatregel vanaf 2011
 
 
 
 3.1
 Voorgenomen maatregel
 
 De kinderopvangtoeslag is een inkomensafhankelijke tegemoetkoming voor ouders die formele kinderopvang afnemen. Er is een toeslagtabel voor het eerste kind (dat is volgens de definitie van de Wet kinderopvang het kind dat de meeste uren kinderopvang afneemt) en een toeslagtabel voor eventuele volgende kinderen. De toeslag voor het eerste kind neemt relatief sterker af naarmate het inkomen stijgt dan de toeslag voor volgende kinderen, om de arbeidsparticipatie van gezinnen met meer kinderen niet extra te ontmoedigen.
 Om de overschrijding in de kinderopvang vanaf 2011 op te lossen, stelt het demissionaire kabinet voor om de toeslagpercentages te verlagen. De toeslagtabel wordt op een zodanige manier neerwaarts aangepast, dat alle ouders (bij een gelijk gebruik aan kinderopvang) bij benadering éénzelfde percentage van hun besteedbaar inkomen extra gaan betalen aan kinderopvang. Door de maatregel krijgen ouders met een verzamelinkomen vanaf circa € 100.000 voor het eerste kind slechts een toeslag van 33,3%, op basis van de verplichte werkgeversbijdrage. In de huidige toeslagtabel van 2010 ligt deze grens bij een verzamelinkomen vanaf € 115.000. Het aandeel van ouders in de totale kosten van kinderopvang, tot de maximumuurprijs, stijgt tot circa 26% in plaats van de circa 21% die ouders nu bijdragen. De kinderopvangtoeslag wordt na de maatregel gemiddeld circa 74% in plaats van circa 79%. Grafiek 1 presenteert de vormgeving van de huidige toeslagtabel en de voorgenomen toeslagtabel vanaf 1 januari 2011.
 Door deze maatregel blijft de kinderopvang financieel beheersbaar. De aanpassingen in de kinderopvangtoeslag zullen plaatsvinden door middel van een wijziging van het Besluit kinderopvangtoeslag en tegemoetkomingen in kosten kinderopvang. Dit gewijzigde besluit is met deze brief aan uw Kamer verzonden (31 322, nr. 86). Naast aanpassing van de toeslagentabel worden de maximumuurprijzen van de verschillende opvangsoorten en de grenzen van de inkomensklassen van de toeslagtabel met dit besluit aangepast, in verband met de jaarlijkse indexering. 
 Om de overschrijding vanaf 2011 op te lossen, is het noodzakelijk om nu maatregelen te treffen. Om de nieuwe percentagetabellen per 1 januari 2011 in te kunnen voeren dient het gewijzigde Besluit kinderopvangtoeslag namelijk half oktober 2010 in het Staatsblad gepubliceerd te zijn, zodat de Belastingdienst voldoende in de gelegenheid is om de systemen aan te passen aan de nieuwe bedragen en percentages. 
 
 
 Grafiek 1: toeslagpercentages kinderopvangtoeslag1 Inclusief verplichte werkgeversbijdrage van 33,3%
 
 
 
 
 3.2
 Opbrengst maatregel
 
 Bij het aantreden van het kabinet was op jaarbasis circa € 1,6 mld voor kinderopvang beschikbaar. Dat zou zonder de voorgestelde maatregel oplopen tot per saldo circa € 3,0 mld in 2011. Door de maatregel wordt in 2011 per saldo circa € 2,7 mld besteed aan kinderopvang. Tabel 2 presenteert de opbrengst van de maatregel. De meeropbrengsten over 2011–2015 worden ingezet ter dekking van de extra overschrijding van € 50 miljoen in 2010.
 
 Tabel 2: opbrengst maatregel
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 In mln euro’s
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 
 
 Saldo overschrijding ten opzichte van stand begroting 2010 (afgerond)
 
 
 250
 
 
 275
 
 
 325
 
 
 355
 
 
 375
 
 
 1580
 
 
 
 
 Opbrengst maatregel (afgerond)
 
 
 – 230
 
 
 – 3101 Inclusief € 25 miljoen opbrengst doordat tijdelijke middelen van het Waarborgfonds terugvloeien naar het Rijk.
 
 
 – 355
 
 
 – 360
 
 
 – 375
 
 
 – 1630
 
 
 
 
 Verschil 
 
 
 20
 
 
 – 35
 
 
 – 30
 
 
 – 5
 
 
 0
 
 
 – 50
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4.
 Effecten van de maatregel
 
 
 
 4.1
 Uitgaven voor ouders
 
 Tabel 3 presenteert de ouderbijdragen in absolute bedragen en in percentages voor een aantal inkomens. Weergegeven zijn de effecten voor ouders bij opvang van twee kinderen in de leeftijd 0–4 jaar gedurende twee dagen in de week. 
 
 Tabel 3: Uitgaven voor ouders per maand bij 2 dagen dagopvang voor 2 kinderen onder de 4 jaar 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verzamelinkomen in euro’s in 2011
 
 
 ouderbijdrage per maand in 2010 in euro’s 
 
 
 ouderbijdrage per maand in 2011 in euro’s 
 
 
 Mutatie van 2011 op 2010 in euro’s per maand
 
 
 
 
 
 
 minimum
 
 
 20.000
 
 
 44
 
 
 65
 
 
 21
 
 
 
 
 modaal
 
 
 35.000
 
 
 86
 
 
 113
 
 
 27
 
 
 
 
 2 × modaal
 
 
 70.000 
 
 
 205
 
 
 250
 
 
 45
 
 
 
 
 2,5 × modaal
 
 
 85.000
 
 
 269
 
 
 323
 
 
 54
 
 
 
 
 
 
 
 
 4.2
 Arbeidsparticipatie
 
 Het CPB heeft onlangs een document gepubliceerd («Child care subsidies revisited» uit februari 2010) waarin het effect van kinderopvangsubsidies op de arbeidsparticipatie wordt geanalyseerd. Naast de beslissing om al dan niet te gaan werken speelt ook de keuze tussen formele opvang en informele opvang een rol bij het bepalen van het effect van kinderopvangsubsidies op de arbeidsparticipatie. Het CPB concludeert dat kinderopvangsubsidies een positief effect hebben op de arbeidsparticipatie. Bij de huidige subsidievoet van gemiddeld circa 80% is het effect van een verdere verhoging van het subsidiepercentage op de werkgelegenheid echter klein. Een verdere verhoging leidt vooral tot het vervangen van informele door formele opvang. Ook bij bezuinigingen is de substitutie tussen formele en informele opvang relevant. Bij een relatief kleine bezuiniging is het verlies aan werkgelegenheid daarom klein, maar naarmate de bezuiniging oploopt neemt het verlies aan werkgelegenheid toe.
 In het CPB-model wordt een proportionele verhoging van de ouderbijdrage met 25% gesimuleerd. Dat geeft een indicatie van de effecten van de door het demissionaire kabinet voorgenomen maatregel. Uit deze simulatie blijkt dat een verhoging van de ouderbijdrage met 25% tot minder dan 0,1% verlies aan werkgelegenheid leidt. Gegeven dit beperkte effect acht het kabinet het verantwoord om de hierboven beschreven maatregel te nemen om de overschrijding op de kinderopvangtoeslag op te lossen. 
 
 
 
 4.3
 Inkomenseffecten
 
 Tabel 4 presenteert de inkomenseffecten van de maatregel voor verschillende huishoudens die gebruik maken van kinderopvang, zoals berekend door het ministerie van SZW. Uit de tabel blijkt dat een grote meerderheid van de huishoudens er relatief ten opzichte van hun besteedbaar inkomen minder dan 2% op achteruit gaat. De spreiding in het inkomenseffect wordt mede veroorzaakt door een verschillend gebruik van kinderopvang per inkomensgroep.
 
 Tabel 4 Inkomenseffecten voor huishoudens die kinderopvang gebruiken
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Inkomenseffect
 
 
 Minimum
 
 
 Minimum- modaal
 
 
 1× – 1,5× modaal
 
 
 1,5× – 2× modaal
 
 
 2× – 3× modaal
 
 
 >3× modaal
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 
 
 geen effect
 
 
 
 
 
 
 
 18%
 
 
 3%
 
 
 
 
 – 1 tot 0%
 
 
 67%
 
 
 60%
 
 
 59%
 
 
 54%
 
 
 43%
 
 
 55%
 
 
 53%
 
 
 
 
 – 2 tot –1%
 
 
 17%
 
 
 27%
 
 
 38%
 
 
 44%
 
 
 54%
 
 
 23%
 
 
 40%
 
 
 
 
 – 3 tot –2%
 
 
 17%
 
 
 13%
 
 
 3%
 
 
 2%
 
 
 4%
 
 
 4%
 
 
 4%
 
 
 
 
 <-3%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 100%
 
 
 100%
 
 
 100%
 
 
 100%
 
 
 100%
 
 
 100%
 
 
 100%
 
 
 
 
 % aantal huishoudens 
 
 
 2%
 
 
 7%
 
 
 15%
 
 
 26%
 
 
 31%
 
 
 19%
 
 
 100%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.
 Concluderend
 
 Om de kinderopvanguitgaven binnen het budgettaire kader te houden stelt het kabinet voor om de kinderopvangtoeslag neerwaarts aan te passen. Gezien de demissionaire status van het kabinet is gekozen voor een beleidsarme maatregel, door de toeslagentabel zo aan te passen dat ouders er relatief, ten opzichte van hun besteedbaar inkomen, ongeveer evenveel op achteruit gaan. Ook met deze maatregel is de afgelopen kabinetsperiode fors geïnvesteerd in kinderopvang. Daarnaast geeft CPB-onderzoek aan dat deze maatregel de arbeidsparticipatie slechts beperkt beïnvloedt. Ten slotte worden de maximumuurprijzen en de grenzen van de inkomensklassen van de toeslagtabel geïndexeerd, zodat ouders worden gecompenseerd voor de stijging van het gemiddelde prijsniveau. Dit alles maakt dat het kabinet het verantwoord acht om deze maatregel nu te nemen, om het stelsel van kinderopvang financieel beheersbaar te houden.
 
 
 
 
 De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
 
 A.
 Rouvoet