Jaarverslagen over het jaar 2003; Jaarverslag van het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29540, nr. 24

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

07-05-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29540 nr. 24

19-05-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamRealisaties ontvangsten naar beleidsartikelen voor 2003
(bedragen in € 1000)Realisaties uitgaven naar beleidsartikelen voor 2003 (bedragen
in € 1000)INHOUDSOPGAVEA. ALGEMEENVOORWOORDOndertekeningLichaamDECHARGEVERLENINGVerzoek tot dechargeverlening van de Minister van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer aan de Voorzitters van de Eerste en de
Tweede Kamer van de Staten-Generaal.LEESWIJZERAlgemeen1. De opbouw van het jaarverslag2. Toelichting op enkele onderdelen van het beleidsverslagBeleidsprioriteitenBeleidsartikelen3. Vervallen bijlagenB. BELEIDSVERSLAGBeleidsprioriteitenInleidingThema: I. Stad en LandPrioriteit I.1 Nota Ruimte/Aanpassing Vijfde Nota Ruimtelijke
OrdeningDoel:Actie:Resultaat:Beleidsmatige consequentiesPrioriteit I.2 Herstructurering en transformatie van wijken
en nieuwbouwDoel:Actie:Resultaat:Beleidsmatige consequentiesPrioriteit I.3 Sleutelprojecten (inclusief publiek-private
samenwerking in relatie tot de sleutelprojecten)Doel:Actie:Resultaat:Beleidsmatige consequentiesPrioriteit I.4. Externe veiligheidDoel:Actie:Resultaat:Beleidsmatige consequentiesPrioriteit I.5 Levensloopbestendig wonenDoel:Actie:VWS startte samen met SZW, Financiën en VROM het
project Visie op vergrijzing en het integrale ouderenbeleid. Het plan van
aanpak is eind 2003 aan de Tweede kamer verzonden (TK 2003–2004, 29 398,
nr. 1). Hierin komen de gevolgen van de vergrijzing voor de levensloopbestendigheid
van kleine kernen aan de orde.Resultaat:Beleidsmatige consequentiesPrioriteit I.6 Tegengaan illegaal verblijf en bewoning
door illegalenDoel:Actie:Resultaat:Beleidsmatige consequentiesPrioriteit I.7.Het vitale platteland; integraal beleid
gericht op leefbaarheid van het landelijk gebiedDoel:Actie:Resultaat:Beleidsmatige consequentiesPrioriteit I.8.Het vitale platteland; meer ruimte op het
plattelandDoel:Actie:Resultaat:Beleidsmatige consequentiesThema II Duurzame ontwikkelingPrioriteit II.1.Uitvoering van het Nationaal Milieubeleidsplan
4Doel:Actie:Resultaat:Beleidsmatige consequentiesPrioriteit II.2 Ruimte voor duurzaam ondernemenDoel:Actie:Resultaat:Beleidsmatige consequentiesPrioriteit II.3 Nationale strategie voor duurzame ontwikkelingDoel:Actie:Resultaat:Beleidsmatige consequentiesPrioriteit II.4 Duurzame energiehuishoudingDoel:Actie:Resultaat:Beleidsmatige consequentiesPrioriteit II.5 Moratorium gasboringen WaddenzeeDoel:Actie:Resultaat:Beleidsmatige consequentiesThema III. Stroomlijning instrumentariumPrioriteit III.1 Herijking regelgevingDoel:Actie:Resultaat:Beleidsmatige consequentiesPrioriteit III.2: Versnelling besluitvorming grote projectenDoel:Actie:Resultaat:Beleidsmatige consequentiesPrioriteit III.3 Herziening Wet Ruimtelijke Ordening (incl.
Besluit op de Ruimtelijke Ordening)Doel:Actie:Resultaat:Beleidsmatige consequentiesPrioriteit III.4 Herziening Wet MilieubeheerDoel:Actie:Resultaat:Beleidsmatige consequentiesPrioriteit III.5 Herziening bouwregelgevingDoel:Actie:Resultaat:Beleidsmatige consequentiesPrioriteit III.5a Modernisering huurbeleid 2004Doel:Actie:Resultaat:Beleidsmatige consequentiesThema IV. De burger centraalPrioriteit IV.1 Eén loket benadering voor inkomensafhankelijke
regelingenDoel:Actie:Resultaat:Beleidsmatige consequentiesPrioriteit IV.2 Hervorming van de huursubsidieDoel:Actie:Resultaat:Beleidsmatige consequentiesPrioriteit IV.3 Particulier opdrachtgeverschapDoel:Actie:Resultaat:Beleidsmatige consequentiesPrioriteit IV.4 Verkoop huurwoningen aan zittende bewoners
intensiverenDoel:Actie:Resultaat:Beleidsmatige consequentiesPrioriteit IV.5 Afschaffen onroerende zaakbelasting voor
woningenDoel:Actie:Resultaat:Beleidsmatige consequentiesThema V. HandhavingPrioriteit V.1 Effectievere handhaving door scherpere
prioriteitsstellingDoel:Actie:Resultaat:Beleidsmatige consequentiesPrioriteit V.2: Verbeterde internationale samenwerking
milieuhandhavingDoel:Actie:Resultaat:Beleidsmatige consequentiesPrioriteit V.3: Tussengemeentelijke oplossingen en regelingenDoel:Actie:Resultaat:Beleidsmatige consequentiesPrioriteit V.4: Intensivering fraudebeleidDoel:Actie:Resultaat:Beleidsmatige consequentiesWat heeft de burger van VROM gemerkt?Burger en Milieu:Vereenvoudiging bouwregelgeving (wijziging Woningwet/bouwbesluit)Digitale Uitwisselbare Ruimtelijke PlannenAdministratieve lasten voor het bedrijfsleven1. Overzicht gerealiseerde redcutie AL voor het bedrijfsleven
in 20032. Overzicht toename van AL voor bedrijfsleven als gevolg
van nieuw beleid in 20033. Kwalitatieve toelichtingBeleidsartikelenArtikel 01. Strategische beleidsontwikkeling en monitoring1.1. Algemene doelstelling1.2. Operationele doelstellingen1.2.1. Operationele doelstelling «Strategische beleidsontwikkeling»1.2.1.1 Grote nota'sDe beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 2003• Nota Mensen Wensen Wonen• Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening• Uitvoeringsprogramma Vijfde Nota• Wet Milieubeheer: Aanbieden 4 wetsvoorstellen tot
wijziging van de Wet Milieubeheer aan de Tweede Kamer.• Handhaving: Behandeling in Tweede Kamer van Wetsvoorstel
handhavingsstruktuur• TransitiesIn het najaar uitbrengen van een departementaal voorbereid
voortgangsoverzicht aan de Tweede Kamer over transities.• Nota GrondbeleidGrondexploitatieregelingWet voorkeursrecht gemeentenOnteigeningswetPlanschadeKenniscentrum GrondbeleidBeleidsevaluaties 2003Convenant Gemeentelijk GrondprijsbeleidNationale Strategie voor Duurzame OntwikkelingOpstellen
hernieuwde Nationale Strategie voor Duurzame OntwikkelingUitvoeren implementatie Rijksoverheidverkenning waaronder
het ontwikkelen van een set van indicatoren voor duurzame ontwikkeling en
het uitvoeren van experimenten met een duurzame ontwikkelingsbeoordeling.1.2.1.2. WetgevingHerziening van de Wet op de Ruimtelijke OrdeningDe WoonwetDe beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 2003• Woonwet• Wijziging BBSH1.2.2. Operationele doelstelling «Monitoring en
kennisontwikkeling»1.2.2.1. Monitoring en onderzoekDe beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 2003Onderzoekspublicaties:• WBO 2002/2003• KWR 2000• Monitoring• VBTB-monitoringssysteemRuimtelijk PlanbureauDe prestaties RPB 2003Toelichting:• Onderzoeksrapporten• Overige prestatiesRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)De beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 2003• Milieubalans 2003:• Circa 150 bijdragen van het RIVM in de vorm van
rapporten, beoordelingen en adviezen:1.2.2.3 OverigDe beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 2003• Evaluatie SHP• Samenwerking Oost-Europa• Bijdrage aan VN-Habitat• World Summit on Sustainable Development (WSSD)• Voorbereiding EU-voorzitterschap• Internationale studie over garantiestructuren in
de woningbouw• ECE-Committee on Human Settlements• Samenwerking Zuid-Afrika• INTA en Institute for Housing and Urban Development
Studies (IHS)• MATRA-projecten• Housing Statistics in the EUSEV, NETHURDe beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 2003SEV: Afsluiting van de volgende projecten:• Opplussen
van woningen• Intelligente en duurzame wijken• Wijkgebonden leefbaarheidsbudgetten• Contextgebonden architectuur• Duurzaam bouwen (en de consument)• Allergeenarme woningenSEV: Start nieuwe projecten en programma's:• Informatiecentrum
eigen bouw (ICEB)• «Wat beweegt de Woningmarkt»• «Ruimzicht»• Vraagsturing en cliëntparticipatieNETHUR:1.3 GroeiparagraafToelichting:• Vijfde Nota• Uitvoeringsprogramma Vijfde Nota1.4 Budgettaire gevolgen van beleidToelichting:Artikel 02. Betaalbaarheid van het wonen2.1 Algemene doelstellingHet doelbereik 20032.2 Operationele doelstellingen2.2.1. Operationele doelstelling «Betaalbare woonkeuze
huren»Het doelbereik 2003De beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 20032.2.1.1 Huurwetgeving• Herziening boek 7.4 BW en initiatiefrecht huurders• Studenten• Pilots Studentenhuisvesting• Centraal orgaan Opvang Asielzoekers (COA)2.2.1.2 Huur(prijs)beleid• Uitbrengen huurbrief en meerjarige prijsafspraken.2.2.1.3 Huurgeschillenbeslechting• Uitbrengen visie over toekomst beslechting huurgeschillen• Afhandeling van 22000 haalplichtzaken• Terugbrengen doorlooptijd van 70% van de huurgeschillen
naar maximaal 4 maanden.• Verbeteren telefonische bereikbaarheid huurcommissies• Professionalisering voorlichting• Nulmetingen «maatschappelijk rendement»
en «bekendheid met taken huurcommissies»2.2.1.4 Woonruimteverdeling• Verslag Huisvestingswet aan Tweede Kamer• Onrechtmatige bewoning2.2.1.5 Huursubsidiewet2.2.1.5.1 Betaalbare huurlastenBeperking armoedevalToelichting:2.2.1.5.2 Medeverantwoordelijkheid verhuurders2.2.1.5.3 Vereenvoudiging regelgevingAlgemene Wet Inkomensafhankelijke regelingenUitvoeringHuursubsidie InformatiePunten (HIP's)Toelichting:2.2.2. Operationele doelstelling «Betaalbare woonkeuze
kopen»Het doelbereik 20032.2.2.1 Verkoop van huurwoningen2.2.2.2 Nationale Hypotheek Garantie2.2.2.3 Wet bevordering eigenwoningbezit2.2.3. Operationele doelstelling «Versterking van
de positie van de burger bij huur en koop»Het doelbereik 2003De beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 20032.2.3.1 Aanpassing(en) in wet- en regelgeving• Intentieafspraken met marktpartijen appartementenmarkt
en beleidsvoorstellen VVE2.2.3.2 Ondersteunen belangenverenigingen2.2.3.3. Experimenten• MDW project Positie van de koper op de Nieuwbouwmarkt• Mediation2.3 Budgettaire gevolgen van beleidToelichting:Artikel 03. Duurzame woningen en gebouwen3.1 Algemene beleidsdoelstellingHet doelbereik 20033.2 Operationele doelstellingen3.2.1 Operationele doelstelling «Garanderen van
een minimale kwaliteit van woningen en gebouwen»Het doelbereik 2003De beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 20033.2.1.1 Woningwet• Wijziging Woningwet 2004• Start pilots project servicegericht werken• Start praktijkproef «Woningprofiel»• Normering/certificering3.2.1.2 Kwaliteitseisen gebouwen: Bouwbesluit• Wijziging Bouwbesluit 20043.2.1.3 Europa3.2.2 Operationele doelstelling «Verbeteren van
de kwaliteit van woningen en gebouwen en stimuleren van innovatie»Het doelbereik 2003De beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 20033.2.2.1 Duurzaam bouwen• Platform Bewoners en Duurzaam Bouwen3.2.2.1.a Vermindering milieubelasting door toepassing
van materialen in gebouwen• Publicatie methode kwantificering milieueffecten
gebouwde omgeving• Publicatie praktijkrichtlijnen milieueffecten gebouwde
omgeving• Vierde tranche Industrieel, Flexibel en Demontabel
bouwen (IFD)3.2.2.1.b Gezondheid in gebouwen• Saneringsbeschikkingen Loden leidingen• Actieprogramma gezondheid in gebouwen3.2.2.1.c CO2-reductie Gebouwde Omgeving• Energiepremieregeling• Tender Energiebesparing bij lagere inkomensgroepen• EnergiePrestatieAdvies utiliteitsbouw• Programma Innovatieve Technieken rijkshuisvesting
(PIT)• Koepelprogramma, klimaatconvenant en Regionale
Duboconsulenten• Uitvoering Kompas voor energiebewust wonen en werken3.2.2.2 Architectuurbeleid3.2.2.3 Brandveiligheid3.2.3 Operationele doelstelling «Bevorderen van
de invloed van de burger bij de totstandkoming van woningen»Het doelbereik 2003De beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 20033.2.4 Operationele doelstelling «Coördinatie
bouwbeleid»Het doelbereik 2003De beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 2003• Parlementaire enquête bouwnijverheid• Evaluatie Uniform Aanbestedingsreglementen (UAR)
2001• Leerling bouwplaatsen• Nota bouwprognoses• EG Beraad voor de Bouw• Vrouwen in de bouw3.3 Beleidsevaluaties3.4 GroeiparagraafGaranderen minimale kwaliteit van woningen en gebouwenVerbeteren van de kwaliteit van woningen en gebouwen en
stimuleren van innovatie3.5 Budgettaire gevolgen van beleidToelichting:Artikel 04. Fysieke Stedelijke Vernieuwing4.1. Algemene doelstellingHet doelbereik 20034.2 Operationele doelstellingen4.2.1. Operationele doelstelling «Herstructurering»Het doelbereik 2003De beleidsprestaties 2003 Toelichting beleidsprestaties 2003a. Fiscaliteitenb. Wet- en regelgevingc. Stedelijke herverkaveling• Prioritaire wijken; matching/collegiale financiële
steun• Impulsteams• Monitor pilots PPS/WOM• Verantwoording Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing,
eerste periode (ISV-I)• Beleidskader ISV-II en verdeelsleutel ISV-II• Innovatieprogramma Stedelijke Vernieuwing (IPSV)• Parameters stedelijke vernieuwing• Communicatie4.2.2 Operationele doelstelling «Nieuwbouw, in en
aan de stad»Het doelbereik 2003De beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 2003Stad & MilieuGemeentelijke coördinatieregeling4.3 Beleidsevaluaties 2003Toelichting beleidsevaluaties 20034.4 Groeiparagraaf 2003Toelichting groeiparagraaf 20034.5 Budgettaire gevolgen van beleidToelichting:Artikel 05. Sociale kwaliteit van het wonen en de woonomgeving5.1. Algemene doelstellingHet doelbereik 20035.2. Operationele doelstellingen5.2.1 Operationele doelstelling «wonen en zorg»Het doelbereik 20035.2.1.1 Voldoende aanbod: bevordering van het beschikbaar
komen van meer volledig toegankelijke woningen voor mensen die wegens hun
leeftijd of beperkingen hier behoefte aan hebben5.2.1.2 Het aanbod moet van voldoende kwaliteit zijn5.2.1.3 Er moet voldoende keuzevrijheid zijn voor de burgerDe beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 2003Definitieve verstedelijkingsafsprakenDe kwantitatieve opgave communicerenDomoticaUitbreiding Wet gelijke behandeling5.2.2 Operationele doelstelling «Leefkwaliteit van
wijken»Het doelbereik 2003De beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 2003Selectie wijkenKennis beschikbaar stellenDefinitieve verstedelijkingsafspraken5.3. Groeiparagraaf 2003Toelichting5.4. Budgettaire gevolgen van beleidToelichting:Artikel 06. Versterken ruimtelijke kwaliteit stedelijke
gebieden6.1. Algemene doelstellingHet doelbereik 20036.2 Operationele doelstellingen6.2.1 Operationele doelstelling «Verbeteren stedelijke
inrichting»Het doelbereik 20036.2.1.1. Bestuurlijke overeenkomstenDe beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 2003Opstellen en uitvoeren van het programma DeltametropoolOpstellen van ontwikkelingsplan Almere6.2.1.2. Nieuwe SleutelprojectenDe beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 2003Uitvoeren Nieuwe Sleutelprojecten6.2.1.3. Intensief en meervoudig ruimtegebruik (Externe
Veiligheid)De beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 2003Ontwikkelen ruimtelijke visie op externe veiligheid6.2.1.4. Duurzame ontwikkeling van stedelijke netwerkenDe beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 2003Bijdragen aan investeringsprojecten middels het Budget
Investeringen Ruimtelijke Kwaliteit (BIRK)6.2.2. Operationeel doelstelling «Versterken cultuurhistorische
identiteit»Het doelbereik 2003Project BelvedereBeheer monumenten in rijksbezitDe beleidsprestaties 20036.2.3. Operationele doelstelling: «Stimuleren architectonische
kwaliteit»De beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 20036.3 GroeiparagraafToelichting op de resultaten 2003:6.4 Budgettaire gevolgen van beleidToelichting:Artikel 07. Verbeteren integrale milieukwaliteit op lokaal
niveau7.1 Algemene doelstellingDoelbereik 20037.2 Operationele doelstellingen7.2.1 Operationele doelstellingen «Lokale milieukwaliteit
en gebiedsgericht beleid»Het doelbereik 20037.2.1.A Kwaliteit van de leefomgeving7.2.1.B Vernieuwing van het geluidsbeleid7.2.1.C Lokale luchtkwaliteitDe beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 20031. Kwaliteit van de leefomgeving2. Vernieuwing geluidsbeleid3. Lokale luchtkwaliteit7.2.2 Uitvoering bodemsaneringHet doelbereik 2003De beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 2003Beleidsevaluatie 20037.2.3 GeluidsreductieHet doelbereik 2003De beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 2003Toelichting:7.2.4 Waarborgen externe veiligheidHet doelbereik 2003De beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 20037.3 Beleidsevaluatie 20037.4 GroeiparagraafMeetbaar formuleren van de doelen m.b.t. de kwaliteit
van de leefomgeving, de modernisering van het geluidbeleid en de luchtkwaliteitOntwikkelen van indicatoren voor het monitoren van de
bodemsaneringsoperatieVerstrekken van gegevens over aantallen verrichte saneringen,
totaal aantal nog te verrichten saneringen en aantal verrichte saneringen
in het desbetreffende begrotingsjaarOpnemen van kwantitatieve gegevens over de aanleg van
stilwegdek op basis van de stimuleringsregelingVastleggen van een programmatische uitvoering van de sanering
van de vuurwerkbranche op basis waarvan de uitvoering kan worden gevolgdVastleggen van een programmatische uitvoering van de sanering
van de urgente gevallen LPG-tankstations op basis waarvan de uitvoering kan
worden gevolgdMeetbaar formuleren van de beleidsprestaties m.b.t. de
externe veiligheid7.5 Budgettaire gevolgen van beleidToelichting:Artikel 08. Versterken ruimtelijke kwaliteit landelijke
gebieden8.1. Algemene doelstellingDoelbereik 20038.2.1. Operationele doelstelling: «Bescherming en
ontwikkeling van het landelijk gebied»Het doelbereik 2003De beleidsprestaties 2003Nationale LandschappenToelichting beleidsprestaties 2003Groene HartDe beleidsprestaties 2003Bufferzones (en regionale parken)Toelichting beleidsprestaties 2003Transformatie bufferzonebeleid naar een beleid voor regionale
parkenDe beleidsprestaties 2003Water als ordenend principe stimulerenDe beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestatiesBeleidslijn Ruimte voor de RivierDe beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 2003Schadecommissie en -claims beleidslijn Ruimte voor de
Rivier8.3 GroeiparagraafToelichting:8.4 Budgettaire gevolgen van beleidToelichting:Artikel 09. Versterken ruimtelijke kwaliteit in Europees
verbandBeleidsartikel 9 Versterken ruimtelijke kwaliteit in Europees
verband9.1. Algemene doelstellingHet doelbereik 20039.2.1. Operationele doelstelling «Internationale
afstemming ruimtelijke inrichting»Het doelbereik 2003Aanknopingspunten in het Europees beleidActiviteitenGrensoverstijgende beleidsafstemming in het bijzonder
m.b.v. Interreg IIIDe beleidsprestatiesToelichting op de beleidsprestaties 2003Ruimtelijke kwaliteiten in de Noordzee en de WaddenzeeDe beleidsprestatiesToelichting beleidsprestaties 2003NoordzeeWaddenzeeDe beleidsprestatiesToelichting op de beleidsprestaties 20039.2.2. Operationele doelstelling «Efficiënte
en concurrerende ruimtelijke inrichting mainports»Het doelbereik 2003Project Mainportontwikkeling RotterdamDe beleidsprestatieToelichting beleidsprestatie 2003Ontwikkeling Nationale Luchthaven en LuchtvaartDe beleidsprestatie Toelichting beleidsprestaties 20039.3 GroeiparagraafToelichting:9.4 Budgettaire gevolgen van beleidToelichting:Artikel 10. Verbeteren nationale milieukwaliteit10.1 Algemene doelstellingHet doelbereik 200310.2. Operationele doelstellingen10.2.1 Operationele doelstelling «Duurzaam bodembeheer»Het doelbereik 2003De beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 200310.2.2 Operationele doelstelling «Optimale waterketen»Het doelbereik 2003De beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 2003Beleidsevaluatie 200310.2.3 Operationele doelstelling «Duurzaam landelijk
gebied»Het doelbereik 2003De beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 2003Beleidsevaluatie 200310.2.4 Operationele doelstelling «Duurzame landbouw»Het doelbereik 200310.2.4.1 Mineralenbeleid10.2.4.2 Ammoniakbeleid10.2.4.3 Agrarisch Stankbeleid10.2.4.4 BestrijdingsmiddelenbeleidDe beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 200310.3. GroeiparagraafToelichting:10.4 Budgettaire gevolgen van beleidToelichting:Artikel 11. Tegengaan klimaatverandering en emissies11.1 Algemene beleidsdoelstellingHet doelbereik 200311.2. Operationele doelstellingen11.2.1 Operationele doelstelling «Internationale
samenwerking»Het doelbereik 2003De beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 200311.2.2 Operationele doelstelling «Vermindering uitstoot
broeikasgassen»11.2.2.1 Algemene maatregelen ter vermindering van uitstoot
broeikasgassenHet doelbereik 2003De beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 200311.2.2.2. Binnenlandse maatregelen ter vermindering van
uitstoot broeikasgassenHet doelbereik 2003De beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 2003Beleidsevaluatie 200311.2.2.3. Buitenlandse maatregelen ter vermindering van
uitstoot broeikasgassenHet doelbereik 2003De beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 200311.2.3 Operationele doelstelling «Vermindering verzuring
en grootschalige luchtverontreiniging»Het doelbereik 2003De beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 2003Beleidsevaluatie 200311.2.4 Operationele doelstelling «Vermindering algemene
uitstoot industrie»Het doelbereik 2003De beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 2003Beleidsevaluatie 200311.2.5 Operationele doelstelling «Vermindering uitstoot
verkeer en binnenvaart»Het doelbereik 2003De beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 2003Beleidsevaluatie 200311.2.6 Operationele doelstelling «Vermindering milieudruk
producten»Het doelbereik 2003De beleidsprestaties 2003 Toelichting beleidsprestaties 2003Beleidsevaluatie 200311.2.7 Operationele doelstelling «Vergroten draagvlak
milieubeleid»Het doelbereik 2003De beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 200311.2 Beleidsevaluatie 200311.3 GroeiparagraafToelichtingAlgemeenInternationale samenwerking milieuVermindering milieudruk productenVergroten draagvlak milieubeleid11.4 Budgettaire gevolgen van beleidToelichting:Artikel 12. Beheersen milieurisico's van stoffen, afvalstoffen
en straling12.1 Algemene beleidsdoelstellingHet doelbereik 200312.2.1 Operationele doelstelling «Beheersen milieurisico's
van stoffen»Het doelbereik 2003De beleidsprestaties 2003 Toelichting beleidsprestaties 2003Beleidsevaluatie 200312.2.2 Operationele doelstelling «Beheersen milieurisico's
afvalstoffen»Het doelbereik 2003Toelichting:De beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 2003Specifiek beleid ten aanzien van verschillende afvalstoffenBeleidsevaluatie 200312.2.3 Operationele doelstelling «Beheersen milieurisico's
van straling»Het doelbereik 2003De beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 2003Vergunningverlening transport splijtstaven, ertsen en
radioactieve stoffenToelichting:Beleidsevaluatie 200312.2.4 Operationele doelstelling «Beheersen milieurisico's
genetisch gemodificeerde organismen (GGO's)»Het doelbereik 2003De beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 2003Toelichting:Beleidsevaluatie 2003GroeiparagraafToelichting:12.4 Budgettaire gevolgen van beleidToelichting:Artikel 13. Handhaving13.1 Algemene beleidsdoelstellingHet doelbereik 200313.2 Operationele doelstellingen13.2.1. Operationele doelstelling strategie (artikel 1)Het doelbereik in 2003De beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 2003Ontwikkeling nalevingstrategieEx-ante toetsing nieuwe VROM-regels of HUFEU rapportage inzake minimumcriteria milieu-inspectiesMONITORINGHet doelbereik 2003De beleidsprestaties 2003Toelichting prestaties 2003Doelgroepmonitoring: Rapport Afvalstoffen en emissies
2001Overheidsmonitoring: Rapport Milieuprestaties Overheden
2002Geïntegreerde handhavingsrapportage 2002 (mei 2003)13.2.2 Operationele doelstelling «Opsporing en fraudebestrijding»Het doelbereik 2003De beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 2003Verrichten van opsporingsonderzoeken naar strafbare feiten
ter voorbereiding van strafvorderlijke beslissingenFollow up van toezichtactiviteitenSamenwerking met politie bij 10 à 15 onderzoeken13.2.3 Operationele doelstelling «Crisisbeheersing»Het doelbereik 2003De beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 200313.2.4 Operationele doelstelling «Naleving wet-
en regelgeving en beleid/betaalbaarheid en vrije woonkeuze»Het doelbereik 2003De beleidsprestaties 2003Toelichting prestaties 2003Gerichte handhavingsacties onrechtmatige bewoning400 Fraudeonderzoeken Huursubsidiewet13.2.5 Operationele doelstelling «naleving wet-
en regelgeving en beleid goede woningvoorraad en duurzaam bouwen» (artikel
3)Het doelbereik 2003De beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 2003Rapportage handhaving bouwregelgeving 2002Handhaving productnormen CE-markering Europese richtlijn
bouwproductenExtra13.2.6. Operationele doelstelling «Fysieke stedelijke
vernieuwing» (artikel 4)Het doelbereik 2003De prestaties 2003Toelichting prestaties 2003Toetsing regionale uitwerkingen verstedelijkingsafspraken
in kader van PPC13.2.7. Operationele doelstelling «Naleving wet-
en regelgeving en beleid versterken ruimtelijke kwaliteit stedelijke en landelijke
gebieden» (artikel 6 en 8)Het doelbereik 2003De prestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 200325 onderzoeken handhaving van WRO-beleid en -regelgevingNazorg onderzoeken gemeentelijke handhaving RO-beleid
en -regelgeving 2001 en 2002Toetsing bestemmingsplannen en afwijkingen (art. 10, 15,
17 en 19 Wro)13.2.8. Operationele doelstelling «Naleving wet-
en regelgeving en beleid verbeteren milieukwaliteit op nationaal niveau en
integratie op lokaal niveau» (artikel 7 en 10)Het doelbereik 2003De beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 2003Toetsing provinciale milieujaarverslagen25 onderzoeken naar handhaving van milieubeleid en -regelgeving
door gemeentenNazorg gemeentelijke milieuonderzoeken 2001 en 2002Rapportage gemeentelijke handhaving wet- en regelgeving
en beleid milieu 2002Onderzoek taak vergunningverlening en Handhaving Wet milieubeheer
door de provincies (met o.a. accent op uitvoering stortverbod afval)Internationale afstemming handhaving EU-milieuwetgeving
in IMPEL-verbandToezicht uitvoering VuurwerkbesluitToezicht 125 milieuhygiënisch belangrijke bedrijven
(Top X-bedrijven) VR-bedrijvenLegionella/DrinkwaterEU-brede handhavingactie voor het stimuleren en uniformeren
van EVOA-handhaving in de Europese zeehavens30 milieucontroles defensie-inrichtingen.13.2.9 Operationele doelstelling «Naleving wet-
en regelgeving en beleid tegengaan klimaatverandering en emissies» (artikel
11)Doelbereik in 2003De beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 2003Koelinstallaties/Halon13.2.10. Operationele doelstelling «Naleving wet-
en regelgeving en beleid beheersing milieurisico's sraling, afval en stoffen»
(artikel 12)Doelbereik 2003De beleidsprestaties 2003Toelichting beleidsprestaties 2003EVOAWet milieugevaarlijke stoffenBestrijdingsmiddelenwet/biocidenStralingOverige activitieten13.3 Budgettaire gevolgen van beleidToelichting:Artikel 14. Huisvesting Koninklijk Huis, Hoge Colleges
van Staat en ministerie van Algemene Zaken14.1. Algemene DoelstellingDoelbereik 200314.2. Operationele doelstelling14.3. Groeiparagraaf14.4 Budgettaire gevolgen van beleidToelichting:Niet-beleidsartikelenArtikel 15. Algemeen15.2 Apparaat15.2.1 WetgevingWetgeving met dictum 1, 2 en 3 van Raad van StateTijdige implementatie van EG-richtlijnenEuropese meldingenprocedures15.2.2 Communicatie en voorlichtingCorporate communicatieOverige ontwikkelingen15.2.3 Gemeenschappelijke voorzieningenICTFacilitaire Dienst (Huisvestingsuitgaven)Energiebesparing binnen VROM (Verbeterd Energie Prestatieprogramma)Dienst Documentaire informatievoorziening (DDI)P-winkel (DPW)Ontwikkelen van opleidings- en leerprogramma's en de advisering
daaroverUitvoeren van formatie advieswerkOndersteunen van het VROM loopbaan-, aanname- en vacaturebeleid15.3 Programma15.3.1 Stichting Advisering Bestuursrechtspraak15.3.2. Vastgoed- en planinformatie15.3.2.1 Coördinatie Geo-informatie15.3.2.2 Ravi15.3.2.3 Wet Puberr15.3.2.4 Digitale Uitwisselbare Ruimtelijke Plannen15.2 Budgettaire gevolgen van beleidArtikel 16. Nominaal en onvoorzienBudgettaire gevolgen van beleidBedrijfsvoeringsparagraafMededeling over de BedrijfsvoeringHet financieel beheer bij DG WonenHet financieel beheer bij DG MilieuBedrijfsvoeringsprioriteitenGroeipad mededelingVernieuwde planning en controlcyclusOrganisatieontwikkelingenAuditdienst i.o.Interdepartementale project Eigentijds BegrotingsstelselC. JAARREKENINGVerantwoordingsstatenDepartementale verantwoordingsstaat 2003 van het Ministerie
van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI)De samenvattende verantwoordingsstaat 2003 inzake het
agentschap «Rijksgebouwendienst» van het Ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI).Financiële toelichting bij de verantwoordingsstatenToelichting bij de beleidsartikelenArtikel 01. Strategische beleidsontwikkeling en monitoringArtikel 02. Betaalbaarheid van het wonenToelichting:Operationeel doel «Betaalbare woonkeuze huren»:HuursubsidieAfkoop NWI'sOperationeel doel «Betaalbare woonkeuze kopen»:BEWOntvangsten:Ontvangsten huursubsidieM&O-beleid huursubsidie, Vangnet- en Eigen WoningenregelingenArtikel 03. Duurzame woningen en gebouwenToelichting:Operationeel doel «Verbeteren kwaliteit woningen
en gebouwen en stimuleren innovatie»:Programma EnergiebudgettenEnergiepremieregelingArtikel 04. Fysieke Stedelijke VernieuwingToelichting:Operationeel doel «Herstructurering»:Uitgavenverhogingen:Artikel 05. Sociale kwaliteit van het wonen en de woonomgevingToelichting:Operationeel doel «Bevorderen vernieuwing beleid
voor wonen en zorg»Operationeel doel «Bevorderen sociale kwaliteit
in de woonomgeving»Artikel 06. Versterken ruimtelijke kwaliteit stedelijke
gebiedenToelichting:Operationeel doel «Verbeteren stedelijke inrichting»:Operationeel doel «Cultuurhistorische identiteit»BelvedereBeheer RijksmonumentenApparaatsuitgavenArtikel 07. Verbeteren integrale milieukwaliteit op lokaal
niveauToelichting:Operationele doel Lokale Milieukwaliteit:Operationele doel Uitvoering Geluidsreductie:Operationele doel Waarborgen externe veiligheid:Operationele doel Overig programma:Apparaatsuitgaven:Artikel 08. Versterken ruimtelijke kwaliteit landelijke
gebiedenToelichting:ApparaatsuitgavenArtikel 09. Versterken ruimtelijke kwaliteit in Europees
verbandToelichting:Operationeel doel «Internationale afstemming ruimtelijke
inrichting»Artikel 10. Verbeteren nationale milieukwaliteitToelichting:Beleidsverslag:Jaarrekening:Operationele doel Duurzaam bodembeheer:Operationele doel Duurzame landbouw:Ontvangsten:Artikel 11. Tegengaan klimaatverandering en emissiesToelichting:Operationele doel Vermindering uitstoot broeikasgassen:Operationele doel Vermindering uitstoot verkeer en binnenvaart:Operationele doel Vermindering algemene uitstoot industrie:Operationele doel Vermindering milieudruk producten:Artikel 12. Beheersen milieurisico's van stoffen, afvalstoffen
en stralingToelichting:Artikel 13. HandhavingToelichting:Artikel 14. Huisvesting Koninklijk Huis, Hoge Colleges
van Staat en ministerie van Algemene ZakenToelichting bij de niet-beleidsartikelenArtikel 15. AlgemeenToelichting:Apparaat CS:Overige gemeenschappelijke voorzieningen:Artikel 16. Nominaal en onvoorzienHet agentschap «Rijksgebouwendienst»LeeswijzerA . Beleidsverslag1 Missie, Visie, Strategie, DoelstellingenMissieVisieStrategieDoelstellingen1.1 Adequate huisvesting1.1.1 Adequate huisvesting: de beleidsdoelstelling1.1.2 Adequate huisvesting: de operationele doelstellingHuisvestingServicesAdviezen1.1.3 Adequate huisvesting: de prestatie-indicatoren1.1.3.1 Klanttevredenheid1.1.3.2 Storingsindicator1.1.3.3 Onderhoudsindicator1.1.3.4 Toekomstwaarde1.1.3.5 Gezondheidsrisico'sLegionellaAsbestBrandveiligheid1.2 Baten en lasten in evenwicht1.2.1 Baten en lasten in evenwicht: de beleidsdoelstelling1.2.2 Baten en lasten in evenwicht: de operationele doelstelling1.2.3 Baten en lasten in evenwicht: de prestatie-indicatoren1.2.3.1 Het leegstandspercentage1.2.3.2 Spreiding van de gebruikscontracten over de verschillende
(resterende) looptijdenSpreiding gebruikscontracten over looptijd (eigendomspanden)
begin 2003Spreiding gebruikscontracten over looptijd (eigendomspanden)
eind 20031.3 Toegevoegde waarde1.3.1 Toegevoegde waarde: de beleidsdoelstelling1.3.2 Toegevoegde waarde: de operationele doelstelling1.3.3 Toegevoegde waarde: de prestatie-indicatoren1.3.3.1 De monumentenvoorraad1.3.3.2 Duurzaam bouwen2 Bedrijfsvoering2.1 InleidingMededeling over de bedrijfsvoering agentschap2.2. Opmerkingen Algemene Rekenkamer2.3 Informatievoorziening2.3.1 Informatiesystemen2.3.2 Informatiebeveiliging2.3.3 Wet Bescherming Persoonsgegevens2.4 Organisatieaspecten – de Reorganisatie2.4.1 Inleiding2.4.2 Administratieve organisatie2.5 Integriteitsbeleid2.5.1 Parlementaire enquête Bouwnijverheid2.5.2 Inkoop en aanbestedingsbeleid2.5.3 Audit kleine inkopen en audit grote inkopen2.6 Goed functionerende Rgd2.6.1 Gemiddelde loonkosten ambtelijk personeel2.6.2 Gemiddelde bezetting ambtelijk personeel2.6.3 Het ziekteverzuim2.6.4 Milieuzorg facilitaire processen2.6.5 Rijkshuisvesting buiten de RgdB Jaarrekening «Rijksgebouwendienst»3 Samenvattende verantwoordingsstaat 2003 inzake agentschap
Rijksgebouwendienst van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer (XI)4 Balans van het Agentschap Rgd per 31 december 20034.1 Toelichting op de balansAlgemene grondslagen voor de waardering4.1.1 Vaste activa4.1.1.1 Immateriële vaste activa4.1.1.2 Materiële vaste activa4.1.1.2.1 Grond en gebouwen4.1.1.2.2 Voorziening boekwaarderisico4.1.1.2.3 Onderhanden huisvestingsprojecten (leenfaciliteit)4.1.1.2.4 Inventaris en overige bedrijfsmiddelen4.1.1.2.5 Egalisatierekening4.1.2 Vlottende activaWijziging grondslag waardering onderhanden werk4.1.2.1 Onderhanden werk adviezen, services en kleine
huisvestingsprojecten4.1.2.2 Debiteuren en overige vorderingen4.1.2.3 Overlopende activa4.1.2.4 Liquide middelen4.1.3 Eigen vermogen4.1.3.1 Exploitatiereserve4.1.3.2 Onverdeeld resultaat4.1.4 Voorzieningen4.1.4.1 Voorziening Planmatig onderhoud4.1.4.2 Voorziening Asbestverontreiniging4.1.4.3 Voorziening Reorganisatie4.1.4.4 Voorziening Leegstand4.1.4.5 Overige voorzieningen4.1.5 Langlopende schulden4.1.5.1 Leenfaciliteit Financiën4.1.5.2 Overige langlopende schulden4.1.6 Kortlopende schulden4.2 Niet uit de balans blijkende rechten en verplichtingenNiet uit de balans blijkende rechten bestaan uit:4.3 RisicoparagraafDe staat behorende bij de rekening, onderdeel baten en
lasten5 Gespecificeerde verantwoordingsstaat agentschap (jaarverslag)Agentschap Rijksgebouwendienst5.1 Toelichting op de rekening, onderdeel baten en lastenAlgemeen5.1.1 Baten5.1.1.1 Gebruiksvergoedingen van ministeries5.1.1.2 Inputfinanciering buiten de huur-verhuurrelatie5.1.1.3 Services5.1.1.4 Adviezen5.1.1.5 DerdenKleine projecten voor ministeries5.1.1.7 Egalisatie5.1.1.8 Rentebaten5.1.1.9 Overige baten5.1.2 Lasten5.1.2.1 Apparaatskosten5.1.2.2 Huren vanuit de markt5.1.2.3 Inputfinanciering buiten de huur-verhuurrelatie5.1.2.4 Services5.1.2.5 Adviezen5.1.2.6 Derden5.1.2.7 Kleine huisvestingsprojecten voor ministeries5.1.2.8 Kosten onderzoek rijkshuisvesting5.1.2.9 Dagelijks onderhoud5.1.2.10 Rentelasten5.1.2.11 Afschrijvingskosten5.1.2.12 Belastingen5.1.2.13 Mutaties voorzieningen5.1.2.14 Overige lasten5.2 Overzicht vermogensontwikkeling (jaarverslag)Agentschap RijksgebouwendienstToelichting directe mutaties in het eigen vermogen5.3 De staat behorende bij de rekening, onderdeel het
kasstroomoverzichtAgentschap Rijksgebouwendienst5.4 Toelichting op de rekening, onderdeel het kasstroomoverzicht:5.4.1 Operationele kasstroom5.4.2 Investeringskasstroom5.4.3 FinancieringskasstroomBijlage 1VerdiepingsbijlageWijziging van de begrotingsstaten van het Ministerie van
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI) voor het jaar
2003 (slotwet)Departementale suppletore begrotingsstaat (Slotwet)Wijziging van de begrotingsstaten van het Ministerie van
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI) voor het jaar
2003 (slotwet)Suppletore begrotingsstaat inzake het agentschap (Slotwet)
Agentschap: RijksgebouwendienstBIJLAGE 2De saldibalans van het ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en MilieubeheerDe saldibalans van het ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer per 31 december 2003 (opgemaakt naar
de stand van 8 maart 2004)De toelichting bij de saldibalans (bedragen in € 1000)Ad 1. Uitgaven ten laste van de begroting (€ 3 503 994)Ad 2. Ontvangsten ten gunste van de begroting (€ 210 179)Ad 3. Liquide middelen (€ 16)Ad 4. Rekening-courant R.I.C. (€ 3 282 438)Ad 5. Te verrekenen met R.I.C. (€ 1)Ad 6. Rekening-courant Fonds Luchtverontreiniging (LUVO)
(€ 2 330)Ad 7. Uitgaven buiten begrotingsverband (€ 3 158)Ad 8. Ontvangsten buiten begrotingsverband (€ 12 222)Ad 9. Extra-comptabele vorderingen (€ 165 786)Ad
9a. Tegenrekening Extra-comptabele vorderingen (€ 165 786)Toelichting:Omvangrijke vorderingen:Ad 10. Voorschotten (€ 4 309 990)Ad
10a. Tegenrekening voorschotten (€ 4 309 990)Toelichting:Omvangrijke voorschotten:Ad 11. Extra-comptabele schulden (€ 2 037)Ad
11a. Tegenrekening extra-comptabele schulden (€ 2 037)Ad 12. Openstaande verplichtingen (€ 4 947 237)Ad
12a. Tegenrekening openstaande verplichtingen (€ 4 947 237)Toelichting:Omvangrijke negatieve bijstellingen:Ad 13. Garantieverplichtingen (€ 856 362)Ad
13a. Tegenrekening garantieverplichtingen (€ 856 362)Toelichting:A. 100% deelneming in het verlies1. Studentenhuisvesting wooneenheden (Artikel 02.03.04):2. HuurwoningenB. Specifieke garanties1. Stichting Waarborgfonds Sociale Woningbouw2. Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen3. Garantieregeling m.b.t. bodemsaneringskredietenMKB-regelingBF-regeling4. Stichting International Reference Centre for Community
Water Supply and Sanitation (IRC)5. College voor de Toelating van Bestrijdingsmiddelen
(CTB)6. Centrale Organisatie Voor Radioactief Afval (COVRA)7. Stichting NIDOBIJLAGE 3Aanbevelingen Algemene Rekenkamer
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29540Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 801 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 540Jaarverslagen over het jaar 2003nr. 24JAARVERSLAG VAN HET MINISTERIE VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING
EN MILIEUBEHEER (XI)Aangeboden 19 mei 2004Realisaties ontvangsten naar beleidsartikelen voor 2003
(bedragen in € 1000)Realisaties uitgaven naar beleidsartikelen voor 2003 (bedragen
in € 1000)INHOUDSOPGAVEA.ALGEMEEN6   VOORWOORD6   DECHARGEVERLENING7   LEESWIJZER9   B.BELEIDSVERSLAG11   BELEIDSPRIORITEITEN11ADMINISTRATIEVE LASTEN VOOR HET BEDRIJFSLEVEN36BELEIDSARTIKELEN39 Artikel 01. Strategische beleidsontwikkeling en
monitoring39 Artikel 02. Betaalbaarheid van het wonen53 Artikel 03. Duurzame woningen en gebouwen67 Artikel 04. Fysieke Stedelijke Vernieuwing81 Artikel 05. Sociale kwaliteit van het wonen en
de woonomgeving90 Artikel 06. Versterken ruimtelijke kwaliteit stedelijke
gebieden95 Artikel 07. Verbeteren integrale milieukwaliteit
op lokaal niveau103 Artikel 08. Versterken ruimtelijke kwaliteit landelijke
gebieden116 Artikel 09. Versterken ruimtelijke kwaliteit in
Europees verband121 Artikel 10. Verbeteren nationale milieukwaliteit131 Artikel 11. Tegengaan klimaatverandering en emissies143 Artikel 12. Beheersen milieurisico's van stoffen,
afvalstoffen en straling168 Artikel 13. Handhaving183 Artikel 14. Huisvesting Koninklijk Huis, Hoge Colleges
van Staat en ministerie van Algemene Zaken199NIET-BELEIDSARTIKELEN200 Artikel 15. Algemeen200 Artikel 16. Nominaal en onvoorzien208 Bedrijfsvoeringsparagraaf209 Mededeling over de Bedrijfsvoering209 Bedrijfsvoeringsprioriteiten210C.JAARREKENING212VERANTWOORDINGSSTATEN212FINANCIËLE TOELICHTING BIJ DE VERANTWOORDINGSSTATEN214TOELICHTING BIJ DE BELEIDSARTIKELEN214 Artikel 01. Strategische beleidsontwikkeling en
monitoring214 Artikel 02. Betaalbaarheid van het wonen215 Artikel 03. Duurzame woningen en gebouwen217 Artikel 04. Fysieke Stedelijke Vernieuwing218 Artikel 05. Sociale kwaliteit van het wonen en
de woonomgeving220 Artikel 06. Versterken ruimtelijke kwaliteit stedelijke
gebieden221 Artikel 07. Verbeteren integrale milieukwaliteit
op lokaal niveau223 Artikel 08. Versterken ruimtelijke kwaliteit landelijke
gebieden225 Artikel 09. Versterken ruimtelijke kwaliteit in
Europees verband226 Artikel 10. Verbeteren nationale milieukwaliteit227 Artikel 11. Tegengaan klimaatverandering en emissies228 Artikel 12. Beheersen milieurisico's van stoffen,
afvalstoffen en straling230 Artikel 13. Handhaving231 Artikel 14. Huisvesting Koninklijk Huis, Hoge Colleges
van Staat en ministerie van Algemene Zaken232TOELICHTING BIJ DE NIET-BELEIDSARTIKELEN233 Artikel 15. Algemeen233 Artikel 16. Nominaal en onvoorzien234HET AGENTSCHAP «RIJKSGEBOUWENDIENST»234   BIJLAGE 1 Verdiepingsbijlage288   BIJLAGE 2 De saldibalans van het ministerie van
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer291   BIJLAGE 3 Aanbevelingen Algemene Rekenkamer302A. ALGEMEENVOORWOORDHet begrotingsjaar 2003 stond in het teken van de overgang van het kabinet
Balkenende I naar Balkenende II. De eerste helft van 2003 werd gekenmerkt
door de demissionaire status van het kabinet. Het kabinet regeerde door maar
had ermee rekening te houden dat een aantal onderwerpen door het parlement
controversieel waren verklaard, waaronder de Nota Ruimte. Het tweede deel
van 2003 werd met name gekenmerkt door de overgang van het strategisch akkoord
naar het hoofdlijnenakkoord. Met daarbij omvangrijke bezuinigingsoperaties
die voortvloeiden uit zowel het strategisch akkoord als het hoofdlijnenakkoord.
Op de begroting 2003 van VROM werd om te beginnen voor €27,8 mln omgebogen
op subsidies, inhuur van externen en overhead oplopend naar € 472
mln in 2007 en latere jaren.Het inhoudelijke accent in de komende jaren komt onder meer terug in de
doelstellingen uit het Beleidsprogramma 2004–2007 Balkenende II. Zoals
het ruimtelijk investeren en ruimte geven aan ontwikkelingen, vitalisering
van steden, duurzame ontwikkeling en duurzame productieketens.Over deze veelal meerjarige doelstellingen en prioriteiten en de daarvoor
uitgevoerde activiteiten en gerealiseerde tussenresultaten zullen de bewindslieden
van VROM zich in het voorliggende en latere jaarverslagen tijdens deze kabinetsperiode
naar het parlement verantwoorden.Voor de uitvoering van het kabinetsbeleid is het van belang om het probleemoplossend
vermogen van de samenleving én dat van de overheid te stimuleren. De
komende jaren ligt het accent bij VROM dan ook op haar ontwikkelkracht. Dit
leidde reeds tot de volgende prioriteiten in 2003. VROM wil zich richten op
de problemen die de burger ervaart. VROM legt meer accent op het scheppen
van voorwaarden voor een betere leefomgeving en spreekt burgers, organisaties
en bedrijven aan op hun eigen verantwoordelijkheid. VROM saneert overbodige
regelgeving en maakt de regels die nodig blijven begrijpelijk, uitvoerbaar,
fraudebestendig en handhaafbaar. VROM versterkt de handhaving van de wet-
en regelgeving op de terreinen van ruimte, wonen en milieu. VROM gaat ten
slotte meer accent leggen op de uitvoering van beleid en op een sterkere rol
voor provincies en gemeenten.De Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,S. M. DekkerDECHARGEVERLENINGVerzoek tot dechargeverlening van de Minister van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer aan de Voorzitters van de Eerste en de
Tweede Kamer van de Staten-Generaal.Onder verwijzing naar de artikelen 63 en 64 van de Comptabiliteitswet
2001 verzoek ik de beide Kamers van de Staten-Generaal de Minister van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer decharge te verlenen over het in het
jaar 2003 gevoerde financiële beheer met betrekking tot de uitvoering
van de begroting van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer.Ten behoeve van de oordeelsvorming van de Staten-Generaal over dit verzoek
tot dechargeverlening is door de Algemene Rekenkamer als externe controleur
op grond van artikel 82 van de Comptabiliteitswet 2001 een rapport opgesteld
van haar bevindingen en haar oordeel met betrekking tot:• het gevoerde financieel en materieelbeheer;• de ten behoeve van dat beheer bijgehouden administraties;• de financiële informatie in de jaarverslagen;• de departementale saldibalansen;• de totstandkoming van de informatie over het gevoerde beleid en
de bedrijfsvoering;• de in het jaarverslag opgenomen informatie over het gevoerde beleid
en de bedrijfsvoering;• van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en
Milieubeheer.Dit rapport wordt separaat door de Algemene Rekenkamer aan de Staten-Generaal
aangeboden.Bij het besluit tot dechargeverlening dienen, naast het onderhavige Jaarverslag
en het hierboven genoemde rapport van de Algemene Rekenkamer, de volgende,
wettelijk voorgeschreven, stukken te worden betrokken:• het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2003; dit jaarverslag
wordt separaat aangeboden.• de slotwet van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer over het jaar 2003;Het besluit tot dechargeverlening kan niet worden genomen, voordat de
betrokken slotwet is aangenomen;• Het rapport van de Algemene Rekenkamer over het jaar 2003 met betrekking
tot de onderzoeken, bedoeld in artikel 83 van de Comptabiliteitswet 2001.
Dit rapport, dat betrekking heeft op het onderzoek van de centrale administratie
van 's Rijks schatkist en van het Financieel jaarverslag van het Rijk, wordt
separaat door de Algemene Rekenkamer aangeboden.• De verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer met betrekking
tot de in het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2003 opgenomen rekening
van uitgaven en ontvangsten van het Rijk over 2003 alsmede met betrekking
tot de Saldibalans van het Rijk over 2003 (de verklaring van goedkeuring,
bedoeld in artikel 84, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001);het
besluit tot dechargeverlening kan niet worden genomen, voordat de verklaring
van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer is ontvangen.De Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,S. M. Dekkermede namensDe Staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,P. L. B. A. van GeelLEESWIJZERAlgemeenHet jaarverslag 2003 is het tweede jaarverslag waarvan de opstelling plaatsvindt
in VBTB-termen. In het jaarverslag van VROM over 2003 is getracht een aantal
verbeteringen ten opzichte van 2002 aan te brengen. Binnen de beleidsprioriteiten
en de beleidsartikelen concentreren de verbeteringen zich met name rondom
het vergroten van de transparantie met betrekking tot de bereikte resultaten,
het verbeteren van de informatie over de beleidsprestaties, het standaardiseren
van de wijze van verantwoorden en ten slotte het terugbrengen van de omvang
van het jaarverslag.Het vergroten van de transparantie en het verbeteren van de informatie
over de prestaties verschaft inzicht in de bereikte resultaten in 2003. Bij
het lezen van deze resultaten moet in acht worden genomen dat de meeste van
de VROM-doelen een meerjarig perspectief hebben. Hierdoor kan wel gerapporteerd
worden over uitgevoerde acties en tussenresultaten, maar dikwijls niet over
eindresultaten.De leeswijzer gaat in op de volgende onderwerpen:• De opbouw van het jaarverslag• Toelichting op enkele onderdelen van het beleidsverslag• Vervallen bijlagen1. De opbouw van het jaarverslagDe opbouw van het jaarverslag 2003 volgt de Rijksbegrotingsvoorschriften
en is onderverdeeld in een algemeen gedeelte, een beleidsverslag en een jaarrekening.
In het beleidsverslag staat centraal het door het ministerie van VROM gevoerde
beleid. De opgenomen informatie is daarom hoofdzakelijk van niet-financiële
aard.In de jaarrekening vindt presentatie plaats van de financiële gevolgen
van het gevoerde beleid.2. Toelichting op enkele onderdelen van het beleidsverslagVan het beleidsverslag worden hieronder de volgende onderdelen toegelicht:• De beleidsprioriteiten• De beleidsartikelen• De bedrijfsvoeringsprioriteitenBeleidsprioriteitenIn de beleidsagenda 2003 werd in een aparte paragraaf 2.4. toegezegd dat
de burger op een aantal terreinen de werking van het VROM-beleid zou ondervinden.
Waar mogelijk is wordt daarover verslag gedaan bij de verantwoording over
de prioriteiten. In aanvulling daarop wordt na de prioriteiten nog apart gerapporteerd
over de thema's Burger en Milieu, vereenvoudiging bouwregelgeving en de digitaal
uitwisselbare ruimtelijke plannen (DURP).Invulling van de motie Vendrik geschiedt op de volgende wijze:Onder iedere prioriteit is een tabel met de budgettaire stand, de mutaties
en de realisatie opgenomen. Deze cijfers zijn niet rechtstreeks te genereren
uit de VROM administratie, aangezien er geen vastleggingen per prioriteit
plaatsvinden. De gepresenteerde cijfers zijn verkregen uit extra-comptabele
administraties en/of betreffen schattingen. Tenslotte worden onder iedere
prioriteit concluderende opmerkingen opgenomen op basis van de bereikte resultaten.Nieuw in het onderdeel beleidsprioriteiten is de paragraaf over de administratieve
lasten voor het bedrijfsleven. Hierin wordt aangegeven welke dossiers hebben
geleid tot een reductie en welke dossiers hebben geleid tot een toename van
de administratieve lasten. Tevens is aangegeven wat VROM in 2003 heeft gedaan
om te komen tot een reductie van de administratieve lasten in de toekomst.BeleidsartikelenIn de beleidsartikelen1 wordt teruggeblikt
op de begroting. Dit betekent dat op een samenhangende wijze getracht wordt
antwoord te geven op de volgende WWW-vragen:• Wat willen we bereiken? – Het antwoord «Hebben we bereikt
wat we hebben beoogd?» is terug te vinden na de beschrijving van de
algemene doelstelling van het beleidsartikel onder het kopje «Het doelbereik
2003». Dit doelbereik is afgeleid van het doelbereik op operationeel
niveau. «Het doelbereik 2003» op operationeel niveau is terug
te vinden na de beschrijving van de operationele doelstelling,• Wat gaan we daarvoor doen? – Het antwoord «Hebben we
gedaan wat we daarvoor zouden doen?» is terug te vinden onder het kopje
«De beleidsprestaties 2003»,• Wat mag het kosten?- Het antwoord «Heeft het gekost wat we
dachten dat het zou kosten?» is terug te vinden onder het kopje «Budgettaire
gevolgen van beleid». In tegenstelling tot de gedetailleerde tabellen
die gepresenteerd worden in de jaarrekening, vindt in het beleidsverslag d.m.v.
grafieken presentatie plaats van de uitgaven op artikelniveau, uitgesplitst
naar programma en apparaat. Daarnaast worden de opmerkelijke verschillen,
op grote lijnen, tussen de begroting en realisatie toegelicht. Toelichtingen
op detailniveau zijn, indien relevant, terug te vinden in de jaarrekening.In de beleidsartikelen worden, indien relevant, onder het operationeel
doel de uitkomsten opgenomen van de uitgevoerde evaluatie.Naast de bedrijfsvoeringsprioriteiten is in deze paragraaf de mededeling
bedrijfsvoering 2003 opgenomen.3. Vervallen bijlagenTeneinde de omvang van het jaarverslag te reduceren zijn de trefwoordenlijst
en de afkortingenlijst vervallen.B. BELEIDSVERSLAGBeleidsprioriteitenInleidingHet hoofdlijnenakkoord leidde tot nieuwe accenten in de prioriteiten en
in de werkwijze. Accenten zijn onder meer sterke steden met een gevarieerd
woningaanbod en een vitaal platteland dat het eigen karakter behoudt en niet
op slot gaat. Voor een duurzame ontwikkeling een balans tussen materiële
en sociale verbetering en de kwaliteit van de leefomgeving.Voor het realiseren hiervan heeft VROM afgelopen jaar gewerkt aan het
vernieuwen van de strategie. Minder nota's en meer uitvoering van beleid,
versterken handhaving, sanering van regelgeving en vereenvoudiging van procedures.Ondanks de wisseling van de wacht en de aandacht die deze vernieuwingen
vergde, heeft VROM in 2003 veel gedaan. Besloten is tot een Nota Ruimte met
een sterker accent op decentralisatie en ontwikkelingsplanologie dat kenbaar
is gemaakt in de stellingnamebrief. De voorbereidingen voor de invoering van
de emissiehandel in broeikassen zijn gestart met een wijziging van de wet
milieubeheer en een nationaal allocatieplan voor emissierechten. In het actieprogramma
duurzame ontwikkeling heeft het kabinet de koers uitgezet voor het werk aan
duurzame ontwikkeling. Met het actieprogramma herstructurering is een versnelde
aanpak van 56 prioriteitswijken in de steden mogelijk. Ingestelde aanjaagteams
op 10 locaties hebben reeds in een aantal gevallen een zichtbaar versnellend
effect op de nieuwbouw van woningen. De bestuurlijke uitvoeringsovereenkomst
voor het sleutelproject Den Haag is getekend. De oplossing van de knelpunten
in de externe veiligheid verloopt volgens schema bijv. voor de knelpunten
infrastructuur en de spooremplacementen. De nalevingstrategie stelt de VROM-Inspectie
in staat tot scherpere prioritering van de handhaving om gezondheids- en veiligheidsrisico's
voor de burger te verkleinen.Bovendien heeft het beheer van de organisatie de vereiste aandacht gekregen.
De interne organisatie van de huursubsidie is inmiddels op orde. Over 2003
is een goedkeurende accountantsverklaring verkregen.Hieronder wordt verantwoord over de geformuleerde prioriteiten in de beleidsagenda
van de begroting 2003. In de loop van het jaar kwamen daar de actuele onderwerpen
nieuwbouw van woningen en modernisering huurbeleid bij. Per prioriteit zijn
het nagestreefde doel uit de begroting 2003, de uitgevoerde acties en het
bereikte resultaat weergegeven. Hieruit blijkt dat er veel op de rails is
gezet. De resultaten zijn soms nog wat mager. Dat komt vooral omdat veel van
de VROM-doelen in de Beleidsagenda 2003 een meerjarig perspectief hebben.
Hierdoor kan wel gerapporteerd worden over de uitgevoerde acties en tussenresultaten
die inzichtelijk moeten maken of de juiste weg is ingeslagen maar nog niet
over eindresultaten. Anderzijds heeft de kabinetswisseling tot vertragingen
geleid.VROM heeft het goede voornemen de komende jaren de prioriteiten zodanig
te formuleren dat die in een begrotingsjaar ook gerealiseerd kunnen worden.Thema: I. Stad en LandPrioriteit I.1 Nota Ruimte/Aanpassing Vijfde Nota Ruimtelijke
OrdeningDoel:Vaststellen en realiseren van de visie op de ruimtelijke ontwikkeling.
Het accent ligt op het voeren van een ruimtelijk dynamisch ontwikkelingsbeleid
waarin de medeoverheden een volwaardige plaats hebben.Actie:De Stellingnamebrief werd opgesteld en besproken met de vaste kamercommissie
VROM. Door de val van kabinet Balkenende I is er in 2003 geen Nota Ruimte
en uitvoeringsprogramma aan de Tweede kamer aangeboden.In het Hoofdlijnenakkoord is de sturingsfilosofie uit de Stellingnamebrief
aangescherpt. Daarin kwam meer ruimte voor provincies, gemeenten en marktpartijen
en een duidelijke afbakening van taken tussen Rijk en anderen. Besloten werd
één nota Ruimte uit te brengen met een eigen uitvoeringsagenda
en met een sterker accent op decentralisatie en ontwikkelingsplanologie.Resultaat:Er is een eerste belangrijke stap gezet om de visie Ruimtelijke Ontwikkeling
vast te leggen in de nieuwe Nota Ruimte en te realiseren.Financiële consequenties
(*€1000)Stand begroting 2003Nadere mutatiesRealisatie 2003285–675Bron: Nota Ruimte/Aanpassing Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening: kostenplaats
410 004 «Nota Ruimte, aanpassing 5e Nota (juridische regioadvisering)»,
kostenplaats 410 005 «Uitvoeringsprogramma Vijfde Nota» en
410 002 «5e Nota».Beleidsmatige consequentiesOngewijzigd voortgezet: verdere informatie op artikel 1.2.1.1Prioriteit I.2 Herstructurering en transformatie van wijken
en nieuwbouwDoel:De verloedering van wijken en gevoelens van onveiligheid bestrijden. De
stedelijke leefomgeving aantrekkelijker maken, ook voor mensen met een midden-
en hoger inkomen. Daarom moet geïnvesteerd worden in de openbare ruimte
en worden probleemwijken geherstructureerd en getransformeerd. Bij die fysieke
aanpak hoort ook luchtverontreiniging, geluid en externe veiligheid. Voldoende
nieuwbouw is hierbij van groot belang. Een kwantitatief en kwalitatief evenwicht
tussen vraag en aanbod op iedere regionale woningmarkt. Een woningtekort in
2010 van 1,5–2,0% in plaats van de verwachte 2,3% bij ongewijzigd beleid.Om de sociaal-economische problemen in de wijken op te lossen, vereenvoudigt
en stroomlijnt het Rijk de regelgeving en pakt zo mogelijk fiscale belemmeringen
aan.De doorstroming in de studentenhuisvesting moet worden bevorderd.Actie:In 2003 zijn vorderingen gemaakt bij de herstructurering en transformatie
van wijken. Het Actieprogramma Herstructurering (TK 2002–2003, 28 600
XI, nr. 88 en TK 2003–2004 29 200 XI, nr. 17) legde de
basis voor een versnelde aanpak van 56 prioriteitswijken die in 2003 zijn
geselecteerd in de G-30 gemeenten. Het Innovatieprogramma Stedelijke Vernieuwing
(IPSV) is in 2003 vooral ingezet voor deze 56 wijken. Voor de komende periode
(2005–2009) is het Beleidskader ISV-II en (begin 2004) de verdeling
van middelen uitgewerkt.Eind september zijn aanvullende maatregelen aangekondigd om de bouwproductie
te versnellen (TK 2003–2004, 29 200 XI, nr. 3). De stagnatie
in de bouwproductie maakte het noodzakelijk de ambitie voor het aantal gereed
te komen nieuwbouwwoningen voor de periode 2005–2010 naar beneden bij
te stellen naar ca. 400 000. Door de kabinetswisselingen is het niet
gelukt om definitieve verstedelijkingsafspraken te maken. Dit gebeurt in 2004
alsnog. In het kader van de Taskforce Woningbouwproductie zijn op 10 nieuwbouwlocaties
aanjaagteams ingesteld.Voor 2004 zijn de volgende maatregelen in gang gezet: gemeenten en provincies
krijgen meer mogelijkheden om in de ruimtebehoefte voor wonen te voorzien
(uitwerking via de Nota Ruimte); een spoedwet om problemen met planschade
eenvoudiger op te lossen; aanpassingen van regelgeving over geluid, bodembescherming,
bouwstoffenbesluit, externe veiligheid, luchtkwaliteit en onderdelen van de
Wet ruimtelijke ordening; overleg met OCW en LNV over de Nederlandse invulling
van recente Europese richtlijnen betreffende de mogelijkheden voor woningbouwproductie.De Tweede Kamer is nader geïnformeerd over de voortgang bij de vereenvoudiging
en stroomlijning van regelgeving (TK 2003–2004,
29 200 XI, nr. 7).In 2003 is een plan van aanpak over studentenhuisvesting gepresenteerd (TK 2003–2004 29 299 XI, nr. 19).
Vergroting van het aanbod en stimulering van de doorstroming op lokaal niveau
worden bereikt door de inzet van leegstaande woningen die op de nominatie
staan gesloopt te worden (een bij de Tweede Kamer ingediende wijziging van
de Leegstandswet moet dit mogelijk maken) zoals campuscontracten en voormalige
COA-eenheden voor asielzoekers. Een wetsvoorstel dat tijdelijke huurcontracten
voor studenten mogelijk maakt is aan de Raad van State voorgelegd.Resultaat:Met het Actieprogramma Herstructurering en het beleidskader ISV-2 (en
de verdeelsleutel) is een solide basis gelegd voor een versnelde aanpak van
56 prioriteitswijken en voor continuiteit in het beleid voor stedelijke vernieuwing.
Luchtverontreiniging en geluid leiden bij de invulling van het beleidskader
voor ISV-2 tot afrekenbare afspraken met de gemeenten. Daarnaast speelt externe
veiligheid een rol bij de invulling van ISV-2.In 2003 is de woningbouwproductie prominenter op de agenda gekomen; het
beleid hiervoor wordt geïntensiveerd. De aanjaagteams hebben er reeds
toe geleid dat op een aantal locaties tussen locale/regionale partijen concrete
afspraken zijn gemaakt over een versnelling van de woningbouwproductie.Wat betreft de studentenhuisvesting is besloten de afspraken op lokaal
niveau niet alleen op doorstroming maar ook op vergroting van het aanbod
te richten. Met de voorgestelde maatregelen in voornoemd plan van aanpak wordt
dit resultaat naar verwachting bereikt.Financiële consequenties
(*€1000)Stand begroting 2003Nadere mutatiesRealisatie 20035 3213364 986Beleidsmatige consequentiesBeleidsintensivering : zie artikelen 4 en 5Prioriteit I.3 Sleutelprojecten (inclusief publiek-private
samenwerking in relatie tot de sleutelprojecten)Doel:Een verscheidenheid aan stedelijke milieus door intensiveren en combineren
van functies. Maximaal gebruik maken van de mogelijkheden van de best ontsloten
stadsdelen. De integrale ontwikkeling van zes stationslocaties (i.c. de Nieuwe
Sleutelprojecten) tot hoogwaardige openbaar vervoerknooppunten en zes toplocaties
voor wonen, werken en voorzieningen.Actie:De voortgangsrapportage Nieuwe Sleutelprojecten 2003 werd 16 december
2003 aan de Tweede Kamer aangeboden (VROM 030984). Met gemeenten en overige
betrokken partijen is zeer intensief samengewerkt aan de planvorming van de
sleutelprojecten en de voorbereiding van de uitvoeringsafspraken. Tijdens
de planvorming zijn de plannen aan de burger voorgelegd voor informatievoorziening
en inspraak.Resultaat:De ontwikkeling van de NSP is door het Rijk actief ondersteund met geld,
kennis en een strakke coördinatie van de interdepartementale besluitvorming.
Belangrijke mijlpalen zijn de positieve toetsing van de projecten in Arnhem
en Breda, de architectenselectie in Rotterdam en het sluiten van de uitvoeringsovereenkomst
over het sleutelproject Den Haag. De uitvoeringsafspraken tussen Rijk en andere
gemeenten worden later dan gepland afgerond vanwege gemeentelijke planvorming
en het sluitend maken van de financiering. Dit heeft geen gevolgen voor de
concrete uitvoering van de projecten. Voor alle projecten met uitzondering
van Amsterdam Zuidas, worden in 2004 de uitvoeringsovereenkomsten afgesloten.Financiële consequenties
(*€1000)Stand begroting 2003Nadere mutatiesRealisatie 20031 500–1 340Bron: Sleutelproject (inclusief publiek-private samenwerking in relatie
tot de sleutelprojecten: kostenplaats 419 003 «Nieuwe Sleutelprojecten».Beleidsmatige consequentiesOngewijzigd voortgezet: Verdere informatie op artikel 6.2.1.2Prioriteit I.4. Externe veiligheidDoel:Structurele oplossingen voor bestaande veiligheidspunten/knelpunten voortvloeiend
uit gewenste ruimtelijke ontwikkelingen. Afrekenbare kwaliteitseisen voor
vergunningverlening en handhaving.Actie:In het project Ketenstudie LPG, ammoniak en
chloor is intensief samengewerkt met de publieke en private partijen. De data
voor de inventarisatie en analyse van de drie productketens zijn voor een
groot deel samen met de brancheorganisaties verzameld en gevalideerd. Ook
de kosten-baten analyse is vastgesteld.De afgesproken opleverdatum van november 2003 is niet gehaald. De nieuwe
opleverdatum is februari 2004. De betrokken partijen onderschrijven de kosten-baten
analysemethode, gebruikte data en de doorgerekende maatregelen.Het project oplossen knelpunten in de Infrastructuur Externe Veiligheid (project KIEV) verloopt volgens schema. De meeste
geplande bestuurlijke afspraken met provincies, gemeenten en private partijen
zijn gemaakt. In 2004 wordt dit project afgerond.Het project PAGE (Plan van Aanpak Goederen Emplacementen over verplaatsen
van spoorwegemplacementen uit stadskernen) is in uitvoering volgens schema.De aanwijzing van twee vuurwerkconcentratiegebieden is voorbereid. VROM gaf invulling aan haar faciliterende rol. In
2003 werd geen vuurwerkconcentratiegebied aangewezen. Of dat nog gebeurt,
hangt mede af van de belangstelling van marktpartijen voor de daadwerkelijke
realisatie.De saneringoperatie van vuurwerkopslagplaatsen van professioneelen consumentenvuurwerk
kwam op gang. Een wijziging van het Vuurwerkbesluit is voorbereid en vrijwel
afgerond.In de tweede voortgangsbrief aan de Tweede Kamer betreffende het Externe
Veiligheidsbeleid (VROM 021 002) staat hoe de middelen uit het Strategisch
Akkoord van het kabinet Balkenende I worden ingezet.Resultaat:Verschillende structurele oplossingen voor bestaande veiligheidspunten/knelpunten
zijn gerealiseerd of dichterbij gekomen. Tot nu toe is het gelukt de doelstelling
voor het project Ketenstudie LPG, ammoniak en chloor uit te voeren. Begin
2004 wordt duidelijk welke maatregelen het best in de praktijk ingevoerd kunnen
worden. De meeste knelpunten in de Infrastructuur Externe Veiligheid worden
opgelost.De externe veiligheidsproblematiek op vier van de veertien spooremplacementen
is zonder inzet van maatregelen en middelen opgelost. Uitvoering van PAGE-maatregelen
leidde op de emplacementen Rotterdam-IJsselmonde, Maastricht en Arnhem Goederen
tot een oplossing. Met AKZO is een convenant over de chloortransporten gesloten.
Dit betekent dat op het emplacement Hengelo het extern veiligheidsprobleem sterk afneemt. Ook over de oplossing voor de emplacementen in Sittard
en Sas van Gent is overeenstemming bereikt. De noodzaak tot uitplaatsing van
de emplacementen Venlo en Roosendaal is door externe factoren vervallen.De saneringsoperatie van vuurwerkopslagplaatsen wordt in 2004 afgerond.Met de wijziging van het Vuurwerkbesluit worden zowel handhaving als uitvoering
van het besluit vergroot. De burger zag in 2003 opslag van professioneel vuurwerk
in zijn leefomgeving verdwijnen. Ook zag de burger bedrijven die consumentenvuurwerk
opslaan en/of verkopen, veiligheidsmaatregelen treffen aan de opslagplaatsen.Financiële consequenties
(*€1000)Stand begroting 2003Nadere mutatiesRealisatie 2003  4 758Beleidsmatige consequentiesOngewijzigd voortgezet: verdere informatie op artikel 7.2.4Prioriteit I.5 Levensloopbestendig wonenDoel:Vanwege de vergrijzing en om te voorzien in de vraag naar flexibele (woonzorg)arrangementen
moeten levensloopbestendige woningen en wooncomplexen gecreëerd worden.
In 2015 moeten er circa 480 000 volledig toegankelijke woningen toegevoegd
zijn aan de bestaande voorraad. Ook levensloopbestendige kernen moeten gehandhaafd
blijven.Actie:Door de Kabinetswisseling zijn er geen verstedelijkingsafspraken gemaakt
over ouderenhuisvesting, wonen en zorg. Het voorgenomen
experiment met het persoonsgebonden budget woonzorg – welzijn is niet
uitgevoerd. Uit de verkennende periode bleek dat een dergelijk experiment
nu niet het juiste middel is om het concept van vraagsturing in het domein
van wonen, zorg en welzijn verder te vormen. De burger merkt er dan voorlopig
ook niets van.Over toegankelijkheid stuurde VROM samen met
VWS op 15 september een brief aan de Tweede Kamer (TK 2002–2003,
26 631, nr. 57) met afschrift aan de doelgroepen. De kwantitatieve
opgave is ook op andere manieren uitgedragen (congressen etc.). Financieel
is bijgedragen aan het internet portaal wonen, zorg en welzijn, een onderzoek
naar de mogelijkheden om de geschiktheid van eengezinswoningen voor ouderen
te verbeteren, IGLO+ en het projectplein wonen, zorg en welzijn op de BOUWRAI
2004. Besloten is de realisering van de nultredenwoningen als prestatie-eis
in het ISV-2 op te nemen.In opdracht van VROM en VWS heeft het innovatieprogramma Wonen en Zorg een brochure («Handreiking personenalarmering
en domotica voor ouderen») uitgebracht.Volgens voornemen deelde de Minister van VROM met de Staatssecretaris
van VWS eind 2003 bij brief aan de Tweede Kamer mee dat de Wet gelijke behandeling
met het domein wonen wordt uitgebreid. (22 december 2003, TK 2003–2004,
29 355, nr. 3).VWS startte samen met SZW, Financiën en VROM het
project Visie op vergrijzing en het integrale ouderenbeleid. Het plan van
aanpak is eind 2003 aan de Tweede kamer verzonden (TK 2003–2004, 29 398,
nr. 1). Hierin komen de gevolgen van de vergrijzing voor de levensloopbestendigheid
van kleine kernen aan de orde.Resultaat:«Bereiken» is een zaak van lange adem. Er is voortgang geboekt
betreffende toegankelijkheid. Het gevoel van urgentie is versterkt. Dit blijkt
uit de positieve reacties op de brief aan de Kamer van 15 september 2003,
concrete plannen in de sector, veel aandacht hiervoor in vakbladen en plannen
ter zake door provincies. Nagegaan wordt of het bouwen van woningen in kleine
kernen in ruimere mate kan worden toegestaan.Financiële consequenties
(*€1000)Stand begroting 2003Nadere mutatiesRealisatie 2003234+ 203438Beleidsmatige consequentiesBeleidsintensivering: Verdere informatie op artikel 5Prioriteit I.6 Tegengaan illegaal verblijf en bewoning
door illegalenDoel:Inzicht verkrijgen in de illegale bewoning van vooral de stedelijke woningvoorraad.
In samenwerking met Justitie bezien welke maatregelen genomen kunnen worden
om dit tegen te gaan.Actie:In 2003 werd de monitor onrechtmatige bewoning afgerond. In 2004 krijgt
dit een vervolg door met verschillende gemeenten de aanpak te bespreken. Er
startte een onderzoek dat een kwantitatief en kwalitatief beeld geeft van
de huisvestingssituaties van illegalen in Nederland en de consequenties daarvan
voor de directe woonomgeving. Dit onderzoek wordt begin 2004 afgerond. De
resultaten daaruit worden gebruikt bij de integrale kabinetsnotitie over de
aanpak illegalen.Resultaat:Met de monitor ontstond inzicht in de mate waarin gemeenten onrechtmatige
bewoning aanpakken.De maatregelen komen in 2004 aan de orde.Financiële consequenties
(*€1000)Stand begroting 2003Nadere mutatiesRealisatie 2003251– 112138Beleidsmatige consequentiesOngewijzigd voortgezet: verdere informatie op artikel 2Prioriteit I.7.Het vitale platteland; integraal beleid
gericht op leefbaarheid van het landelijk gebiedDoel:Een prettige leefomgeving in een ruimtelijk, economisch en sociaal krachtig
platteland. Daarbij voor alle gewenste functies de vereiste milieukwaliteit
realiseren.Actie:Door de kabinetswisseling en de koppeling met de Nota Ruime zijn de Agenda
en Meerjarenprogramma Vitaal Platteland later klaar. Het huidige schema voorziet
een gelijktijdige publicatie met de Nota Ruimte in het voorjaar van 2004.Ook het maken van afspraken over Investeringen Landelijk Gebied loopt
trager dan gepland. Belangrijkste reden hiervoor is het in een latere fase
toetreden van IPO, VNG en de Unie van Waterschappen aan de projectorganisatie.In 2003 zijn in EU-verband afspraken gemaakt over de herziening van het
Gemeenschappelijk Landbouwbeleid. Er is een nieuw mestbeleid geformuleerd
waarmee Nederland aan de EU-Nitraatrichtlijn voldoet. Definitieve parlementaire
behandeling van het nieuw geformuleerde mestbeleid is in 2004. Voor de overgang
naar duurzame landbouw is met betrokken partijen een werkprogramma opgesteld.
VROM heeft in 2003 via het ministerie van LNV financiële bijdragen geleverd
aan het urgentieprogramma extensivering melkveehouderij in kwetsbare gebieden,
experimenten van verplaatsing van intensieve veehouderijbedrijven voor de
reconstructie van concentratiegebieden en voor gebiedsgericht beleid om de
milieukwaliteit in het landelijk gebied te verbeteren.Resultaat:We verwachten dat met de acties de voorwaarden voor de feitelijke verbetering
van de leefomgeving in het landelijk gebied 2004 alsnog geschapen worden.
Realisering van genoemde doelen is een lange termijnvraagstuk.Financiële consequenties
(*€1000)Stand begroting 2003Nadere mutatiesRealisatie 200338–28Bron: Integraal beleid gericht op de leefbaarheid van het landelijk gebied
(inclusief landbouw): kostenplaats 483 002 «Kaderstelling Uitvoeringsprogramma;
Groen».Beleidsmatige consequentiesOngewijzigd voortgezet: verdere informatie op artikelen 8 en 10Prioriteit I.8.Het vitale platteland; meer ruimte op het
plattelandDoel:Gemeenten op het platteland mogelijkheden geven de eigen bevolkingsgroei
op te vangen.Actie:Er zijn beleidsbrieven naar de Tweede Kamer gezonden over de problematiek
van de permanente bewoning van recreatiewoningen (TK 2003–2004, 29 200 –
XI, nr. 22)en de huisvesting van ouderen in te verbouwen schuren en/of andere
bijgebouwen (TK 2002–2003, 28 600 XI, nr. 86).Resultaat:Een belangrijk beleidskader vormt de Nota Ruimte die nog in voorbereiding
is. Het voornemen is echter niet onopgemerkt gebleven. Er zijn signalen dat
gemeenten en provincies alvast willen anticiperen op de voorgenomen verruiming.
De verwachting is dat het beleid zal leiden tot verruimde mogelijkheden voor
wonen op het platteland zonder nieuwe verstening van het buitengebied.Financiële consequenties
(*€1000)Stand begroting 2003Nadere mutatiesRealisatie 200320–27Bron: Meer ruimte op het platteland: kostenplaats 426 005 «Kaderstelling
Uitvoeringsprogramma; Rood» en kostenplaats 483 002 «Kaderstelling
Uitvoeringsprogramma; Groen».Beleidsmatige consequentiesOngewijzigd voortgezet: verdere informatie op artikel 8Thema II Duurzame ontwikkelingPrioriteit II.1.Uitvoering van het Nationaal Milieubeleidsplan
4Doel:Blijven werken aan duurzame energievoorziening, landbouw, mobiliteit en
een duurzaam gebruik van natuurlijke hulpbronnen. Bedrijven en burgers prikkelen
om duurzaam te produceren en te consumeren op deze gebieden. Risico's voor
gezondheid voorzien, beheersen en voorkomen.Actie:In 2003 is het Kabinet gestart met een onderzoek naar maatregelen om het
belastingstelsel te vergroenen. De tijdsplanning is zo gekozen dat maatregelen
in het Belastingplan 2005 opgenomen kunnen worden. Daarnaast is een onderzoek
gestart naar de mogelijkheden van decentrale vergroening.Begin 2003 was de eindrapportage van het onderzoek «Milieueffecten
van indirecte subsidies» af. Deze rapportage is per brief van 11 juni
2003 aan de Tweede Kamer aangeboden (VROM 030 385). De daarin voorgestelde vervolgaanpak is ook opgenomen in het nationale deel van het Actieprogramma
duurzame ontwikkeling (duurzame daadkracht).Voor het voorzien, beheersen en voorkomen van gezondheidsrisico's wordt
volgens schema het actieprogramma Gezondheid en Milieu uitgewerkt. In 2003
zijn de voorstellen van de Commissie voor een nieuw Europees Stoffenbeleid
in de EU besproken. Eind oktober 2003 diende de Europese Commissie de voorstellen
voor een Europese verordening «REACH» in bij de Europese Raad
en het Europees Parlement. In mei 2003 werd een conceptversie gepubliceerd
waar veel reacties op kwamen. Medio november 2003 startten de besprekingen
in raadskader onder Italiaans voorzitterschap. Deze zijn nog bezig en worden
onder de volgende voorzitters voortgezet. De Nederlandse inbreng is in lijn
met de eerder met de Tweede Kamer geaccordeerde uitgangspunten betreffende
de Strategie Omgaan Met Stoffen (SOMS).Resultaat:Het is niet meetbaar vast te stellen of één en ander duurzamer
is geworden of hoe gezondheidsrisico's zijn beperkt. Wel dragen alle ondernomen
acties conform de afspraken bij aan de duurzaamheiddoelstellingen voor de
lange termijn.Financiële consequenties
(*€1000)Stand begroting 2003Nadere mutatiesRealisatie 200342–90Beleidsmatige consequentiesOngewijzigd voortgezet: verdere informatie op artikelen 1 en 11 en in
de verantwoording van de departementen Financiën en EZ.Prioriteit II.2 Ruimte voor duurzaam ondernemenDoel:Het bedrijfsleven eigen verantwoordelijkheid geven voor de reductie van
de milieubelasting.Actie:In maart 2003 was het evaluatierapport over de toepassing van het instrument
milieuconvenant klaar. Dit werd in mei 2003 aangeboden aan de Tweede Kamer
(VROM 030 316). Een Kabinetsstandpunt betreffende de evaluatie en een
visie op het toekomstig gebruik van het instrument convenant in het milieubeleid
wordt in 2004 afgerond.Twee wetsvoorstellen zijn ondergebracht in één wetsvoorstel
met de naam «Integrated Pollution Prevention and Control (IPPC) »-richtlijn.
Dit maakt ook de vergunning op hoofdzaken/vergunning op maat, mogelijk. Het
voorstel ligt eind 2003 bij de Raad van State, behandeling in de Tweede Kamer
is in 2004.Resultaat:De invoering van het wetsvoorstel IPPC vergroot de eigen verantwoordelijkheid
van het bedrijfsleven en geeft de overheid de mogelijkheid om voor bedrijven
minder gedetailleerde regels te stellen.Financiële consequenties
(*€1000)Stand begroting 2003Nadere mutatiesRealisatie 2003   Beleidsmatige consequentiesOngewijzigd voortgezet: verdere informatie op artikelen 1 en 11Prioriteit II.3 Nationale strategie voor duurzame ontwikkelingDoel:Duurzame ontwikkeling op wereldschaal waarvoor een Actieprogramma duurzame
ontwikkeling wordt opgesteld en uitgevoerd.Actie:Als gevolg van de afspraken in Johannesburg is een Actieprogramma duurzame
ontwikkeling uitgebracht met een nationaal en een internationaal deel. Het
nationale deel is in juli 2003 aan het Parlement aangeboden (VROM 030 480).
Hierin staat een toelichting over wat het Kabinet onder duurzame ontwikkeling
verstaat en hoe aan duurzame ontwikkeling gewerkt wordt. Naast een overzicht
van instrumenten worden ook illustratieprogramma's en een overzicht met acties
opgenomen. De lopende Experimenten duurzame ontwikkeling in besluitvormingstrajecten
zijn in de afrondende fase. Bij het opstellen van de indicatoren duurzame
ontwikkeling ontstond vertraging omdat de indicatoren gebaseerd worden op
de door het RIVM uit te brengen duurzaamheidverkenning. De op de eerste duurzaamheidverkenning
te baseren indicatoren worden in 2004 verwacht.Resultaat:Het Actieprogramma duurzame ontwikkeling is opgesteld, aan de Tweede Kamer
aangeboden en de uitvoering is begonnen.Via de experimenten duurzame ontwikkeling ontstaat inzicht hoe in enkele
beleidstrajecten met duurzaamheidaspecten wordt omgegaan en wat daaruit kan
worden geleerd.Financiële consequenties
(*€1000)Stand begroting 2003Nadere mutatiesRealisatie 2003149–262Beleidsmatige consequentiesOngewijzigd voortgezet: verdere informatie op artikelen 1Prioriteit II.4 Duurzame energiehuishoudingDoel:6% reductie emissie broeikasgassen over de periode 2008–2012 t.o.v.
1990.Actie:In 2003 verbeterde de stimulering van groene stroom. Om de problemen door
de generieke fiscale stimulering op te lossen, zette het Kabinet de vrijstelling
van groene stroom in de regulerende energiebelasting in 2003 om in een verlaagd
tarief. De uniforme fiscale producentenvergoeding voor binnenlandse en buitenlandse
groene stroom is vervangen door de regeling Milieukwaliteit elektriciteitsproductie
(MEP). Met deze gerichte stimuleringsregeling wordt op een kosteneffectieve
manier de productie van binnenlandse groene stroom gestimuleerd en wordt langdurige
zekerheid geboden aan binnenlandse investeerders.In 2003 is de tijdelijke Energiepremieregeling (EPR) gepubliceerd, uitgevoerd
door energiebedrijven in opdracht van VROM. De regeling is gedefiscaliseerd
waarmee hij kosteneffectiever werd. Per 16 oktober 2003 is deze regeling ingetrokken
wegens het bereiken van het subsidieplafond. De sluiting van de EPR en de
bezuinigingsplannen voor de EPR 2004 zorgden voor een hausse aan aanvragen
in de sluitingsfase. Door de explosieve stijging van aanvragen wordt een overschrijding
voorzien van het beschikbare budget. Binnen de begroting 2003 is nog € 22
mln gevonden voor aanvulling van het oorspronkelijke EPR-budget.De inspanningen voor de internationale aanpak van het klimaatprobleem
(Kyoto) zijn verricht. De Nederlandse interdepartementale delegatie droeg
in de aanloop naar de 9de Conferentie der Partijen bij het Klimaatverdrag
(COP 9) binnen en buiten de EU actief bij aan de besluitvorming op deze COP.
Dit onder meer op het gebied van koolstofvastlegging (sinks) als projectactiviteit
onder het Clean Development Mechanism (CDM), de verdere vormgeving van de
VN klimaatfondsen voor ontwikkelingslanden (opgericht in 2001), het budget
van het secretariaat van het VN Klimaatverdrag, de ontwikkeling van nationale
registers voor emissiehandel, de resultaten van de Executive Board van het
CDM, de rol van het internationale luchtvaart- en scheepvaartsector in het
klimaatbeleid en de toekomstige institutionele relatie tussen de COP (Partijen
bij het Klimaatverdrag) en de COP/MOP (Partijen bij het Kyoto Protocol).De Nederlandse delegatie droeg actief bij aan het initiëren en motiveren
van informele discussies over de noodzaak en de mogelijke vormen van een internationaal
regime na 2012.Vanwege afspraken in het Hoofdlijnenakkoord is het beleid aangepast op
punten die voor het klimaatbeleid van belang zijn zodanig dat Nederland aan
haar internationale verplichtingen kan voldoen. Dit betreft het langer openhouden
van Borssele, vervanging van de fiscale stimulering van duurzame energie met
een subsidieregeling, aanpassing van de energie-investeringsaftrek, verhoging
van de regulerende energiebelasting, aanpassing van de energiepremieregeling
en diverse maatregelen betreffende verkeer en vervoer. Het effect van deze
aanpassingen op de emissieontwikkeling is onderzocht waarbij het netto effect
in 2010 verwaarloosbaar bleek. In de Milieubalans 2003 is geconcludeerd dat
met het nu vastgestelde beleid Nederland aan haar Kyoto-verplichting kan voldoen.In 2003 begonnen de voorbereidingen voor de invoering van emissiehandel
in broeikasgassen in Nederland. Belangrijkste activiteiten betreffen het wijzigen
van de Wet milieubeheer en het opstellen van een nationaal allocatieplan voor
emissierechten. Door het kabinet Balkenende II is de eerdere doelstelling
over de centrale Borssele gewijzigd in: «het maken van afspraken over
het sluiten van de centrale wanneer de technische ontwerplevensduur in 2013
is geëindigd». Er kwam een plan van aanpak om in onderling
overleg met het bedrijf (EPZ) tot een afspraak te komen en een concept wetsvoorstel
wordt op ambtelijk niveau voorbereid. Naar verwachting wordt dit voorstel
eind 2005 aan de Tweede Kamer aangeboden.Resultaat:Voor het lopende beleid liggen de lange termijndoelstellingen op schema.
Er zijn geen concrete doelen voor 2003 benoemd. Het Kyoto-doel om emissies
met 6% te reduceren betreft de periode 2008–2012. De binnenlandse emissies
zijn de afgelopen 5 jaar redelijk constant gebleven rond het niveau van 219
Mton (het doel van de binnenlandse beleidsinspanning). De CO2-emissies
stijgen licht maar worden door een afname in de uitstoot van de overige broeikasgassen
methaan (CH4), lachgas (N2O) en de fluorverbindingen
(HFK's, PFK's en SF6) gecompenseerd.Financiële consequenties
(*€1000)Stand begroting 2003Nadere mutatiesRealisatie 2003Totaal 608+7041 312waarvan:  Duurzame energie 5677041 271Borselle 41–41Beleidsmatige consequentiesOngewijzigd voortgezet: verdere informatie op artikelen 3., 11., 12Prioriteit II.5 Moratorium gasboringen WaddenzeeDoel:Een balans voor de Waddenzee tussen het openbare belang van de gasvoorziening,
de daarmee samenhangende economische belangen en het belang van een adequate
bescherming als uniek en nagenoeg natuurlijk ecosysteem.Actie:Onder de verantwoordelijkheid van de minister van EZ startte begin 2003
de voorbereiding van de gasbrief. Door de val van het kabinet Balkenende 1
zijn deze werkzaamheden stilgelegd. In het Hoofdlijnenakkoord van Balkenende
2 staat opnieuw een passage over waddengas waarin een moratorium voor de Waddenzee
voor 10 jaar op schuin boren wordt aangekondigd. Het kabinet stelde in oktober
2003 de Adviesgroep Waddenzeebeleid in om hierover advies uit te brengen aan
de ministers van VROM, EZ en LNV.Resultaat:Door de val van het kabinet is in 2003 geen moratorium bereikt. In jhet
voorjaar van 2004 komt de Adviesgroep Waddenzeebeleid met een advies. Daarna
wordt mede op basis van dat advies en het Hoofdlijnenakkoord een aangepast
deel 3 van de PKB Derde Nota Waddenzee opgesteld.Financiële consequenties
(*€1000)Stand begroting 2003Nadere mutatiesRealisatie 200320–113Bron: Moratorium gasboringen Waddenzee: kostenplaats 433 002 «PKB
Waddengebied»Beleidsmatige consequentiesOngewijzigd voortgezet: verdere informatie op artikel 9Thema III. Stroomlijning instrumentariumPrioriteit III.1 Herijking regelgevingDoel:Onnodige regelgeving terugdringen en de administratieve lastendruk verminderen.Actie:VROM deed in 2003 een voorstel voor concrete terreinen van wetgeving waar
vereenvoudiging of sanering gewenst is. In oktober 2003 zijn deze herijkingsvoorstellen
aan de Tweede Kamer aangeboden (TK 29 200 XI, nr. 7). In de brief
van december 2003 (kamerstuk PM) legden de bewindslieden het meerjarenprogramma
herijking aan de Kamer voor. Hierin staat een algemeen tijdschema met de projecten
waaraan prioriteit wordt gegeven en de projecten die later volgen. VROM onderzocht
ook de mogelijkheden het aantal beslissingen per project verder te beperken,
procedures te stroomlijnen en de zogenoemde «actio popularis»
af te schaffen. Deze elementen zijn meegenomen in de herijkingbrief aan de
Kamer. In de herijkingbrief is geconstateerd dat bij wijziging van de Algemene
Wet Bestuursrecht al besloten was de «actio popularis» in het
milieurecht af te schaffen.Er startte in 2003 een gezamenlijk project van het Openbaar Ministerie
en VROM waarin een methodiek werd bedacht waardoor al in een vroeg stadium
de handhaafbaarheid van milieuregelgeving onder de aandacht van beleidsmakers
wordt gebracht. Regelgeving die niet te handhaven is, is ongewenst en onnodig.
De methodiek wordt begin 2004 afgerond.Resultaat:De basis voor de met de Tweede Kamer te voeren discussie over herijking
is gelegd. VROM vindt na het doorlichten van de regelgeving dat er van de
400 regelingen 100 kunnen worden geschrapt en 100 kunnen worden samengevoegd.
Verder blijkt dat er veel mogelijkheden zijn om de administratieve lasten
en bestuurslasten te verminderen door toepassing van ICT. De uitvoering van
de voorstellen moet nog starten; gewerkt wordt aan een wetgevingsprogramma
voor 2004 en latere jaren.Financiële consequenties
(*€1000)Stand begroting 2003Nadere mutatiesRealisatie 20033180.5316Bron: Betreffen opgegeven cijfers van de directoraten Wonen en MilieuBeleidsmatige consequentiesOngewijzigd voortgezetPrioriteit III.2: Versnelling besluitvorming grote projectenDoel:Een Rijksprojectenprocedure voor het kabinet waarmee zij de regie van
de besluitvorming over grote investeringsprojecten van nationaal belang van
begin tot eind in eigen hand houdt.Actie:De procedure wordt onderdeel van de Wet op de Ruimtelijke Ordening. In
2003 is de parlementaire behandeling in de Eerste Kamer voortgezet.Resultaat:Door de verlenging van en verschuiving in de parlementaire behandeling
treedt de procedure nu op 1 februari 2004 in werking.Financiële consequenties
(*€1000)Stand begroting 2003Nadere mutatiesRealisatie 2003–––Bron: Budget, mutatie en realisatie 2003 zijn geboekt op kostenplaats
411 001 «Fundamentele Herziening Wet op de Ruimtelijke Ordening»,
zie prioriteit III. 3. Herziening Wet Ruimtelijke Ordening.Beleidsmatige consequentiesOngewijzigd voortgezetPrioriteit III.3 Herziening Wet Ruimtelijke Ordening (incl.
Besluit op de Ruimtelijke Ordening)Doel:Meer daadkracht van de overheid door een vereenvoudiging en versnelling
van procedures, meer inzicht en vertrouwen van de burger in het handelen van
de overheid.Actie:Het wetsvoorstel WRO is 23 mei 2003 ingediend bij de Tweede Kamer. De
voorbereidingen van het nieuwe Besluit RO liepen door de kabinetswisseling
in juni en de hoorzitting in de Tweede Kamer vertraging op.Resultaat:Zolang het wetsvoorstel niet in werking is getreden, wordt de burger niet
geraakt door de effecten ervan. Vooruitlopend hierop is bepaald dat de wet
vijf jaar na inwerkingtreding wordt geëvalueerd. Daarin wordt onder meer
aandacht besteed aan de vraag of het wetsvoorstel een positief effect heeft
gehad op de daadkracht van de overheid en het vertrouwen van de burger in
de overheid.Financiële consequenties
(*€1000)Stand begroting 2003Nadere mutatiesRealisatie 2003210–209Bron: Herziening Wet op de Ruimtelijke Ordening: kostenplaats 411 001
«Fundamentele Herziening Wet op de Ruimtelijke Ordening».Beleidsmatige consequentiesOngewijzigd voortgezet: verdere informatie op artikel 1, paragraaf 2.1.2Prioriteit III.4 Herziening Wet MilieubeheerDoel:Grotere beleidsvrijheid voor gemeenten krijgt een wettelijke basis; vergroten
van de eigen verantwoordelijkheid voor ondernemers bij vergunningverlening;
wettelijke basis voor het instrument emissiehandel; professionalisering van
de handhavingorganisaties en consequente handhaving van milieuregelgeving
(zie hiervoor thema V: handhaving).Actie:De resultaten van het project Stad en Milieu
zijn in wet- en regelgeving verankerd. In 2003 is een wetsvoorstel opgesteld
voor een structurele regeling van Stad en Milieu waardoor alle gemeenten de
mogelijkheid krijgen om onder voorwaarden af te wijken van bepaalde milieunormen.
Hierin is specifiek voor het landelijk gebied ook de ammoniak- en stankregelgeving
meegenomen. Het wetsvoorstel is eind 2003 ter advisering aan de Raad van State
gezonden (p.m.). Het streven was de structurele regeling per 1 januari
2004 in te laten gaan. Dat bleek niet haalbaar. Nu wordt inwerkingtreding
medio 2004 verwacht.Het instrumentarium geluidshinder is gemoderniseerd
op twee onderdelen: 1) De implementatie van de EU-richtlijn omgevingslawaai
en 2) een gefaseerde invoering van de modernisering instrumentarium geluidbeleid
(MIG)Ad 1) Betreffende de EU-richtlijn omgevingslawaai is in 2003 een wetsvoorstel
voor wijziging van de Wet Geluidhinder aan de Kamer aangeboden (2 september
2003, Kamerstukken II, 2002–2003, 29 021, nrs. 1–3). Hiermee
wordt de richtlijn in de Nederlandse wetgeving opgenomen. De Algemene maatregel
van Bestuur bij het wetsvoorstel is dit jaar opgesteld en deze is aan de Raad
van State voor advies aangeboden (december 2003, p.m.). Wanneer de AmvB voor
de invoeringsdatum van de EU (18 juli 2004) gereedkomt, wordt voldaan aan
de verdragsrechtelijke verplichtingen van Nederland. Ad 2) In 2003 is een
wetsvoorstel voorbereid waarmee de eerste stappen tot modernisering van de
Wet Geluidhinder worden gezet.Doel van het wetsvoorstel Wijziging Wet Geluidhinder is het geluidbeleid en de geluidsituatie voor een deel van Nederland voor de EU in kaart
te brengen. Dit gebeurt met de geluidkaart en het actieplan. Bovendien wordt
een nieuwe dosismaat geïntroduceerd (Lden) en moeten we de communicatie
naar de burger over kaart en plan intensiveren.De Wet milieubeheer is herzien (4 wetsvoorstellen).
Twee wetsvoorstellen zijn ondergebracht in één wetsvoorstel;
implementatie IPPC. Dit ligt eind 2003 bij de Raad van State, behandeling
in de Tweede Kamer is in 2004. Het voorontwerp van het Wetsvoorstel Emissiehandel
is gepubliceerd in de Staatscourant (2003; nr. 47) en ter kennisname
verzonden aan de Tweede Kamer. Het voorstel ligt eind 2003 bij de Raad van
State, behandeling in de Tweede Kamer is in 2004. Het wetsvoorstel handhavingstructuur
is op 10 oktober 2003 in de Ministerraad behandeld en is in november 2003
bij de Tweede Kamer aanhangig gemaakt (TK 2003–2004, 29 285, nrs.1–2).Resultaat:De structurele regeling voor Stad en Milieu in 2004 is een belangrijke
bijdrage aan vergroting van de gemeentelijke beleidsvrijheid. Door decentralisatie
van hogere waarden-besluiten in de gewijzigde Wet Geluidhinder wordt de gemeentelijke
beleidsvrijheid vergroot. Dit geldt ook voor de mogelijkheid om in uitzonderlijke
situaties te kunnen afwijken van de (maximale) grenswaarden. Met de wetsvoorstellen
die 2004 in de Kamer worden behandeld, wordt invulling gegeven aan wat we
uiteindelijk willen bereiken. Het onderwerp wettelijke status voor belangrijke
beginselen wordt niet verder in procedure gebracht.Financiële consequenties
(*€1000)Stand begroting 2003Nadere mutatiesRealisatie 2003650–417Beleidsmatige consequentiesOngewijzigd voortgezet: verdere informatie op artikel 1, paragraaf 2.1.2Prioriteit III.5 Herziening bouwregelgevingDoel:Vergunningen en procedures waar een burger of ondernemer bij het bouwen
mee te maken heeft beter op elkaar afstemmen. Het gaat hierbij o.a. om bestemmingsplannen,
welstandseisen, sloopvergunningen en milieuvergunningen. Doel is het versnellen
van de doorlooptijd van procedures en beperking van de administratieve lastendruk
voor de bouwpraktijk. Er wordt gestreefd naar een betere dienstverlening aan
burgers en ondernemers die willen bouwen.Actie:Het eerste wijzigingspakket Woningwet en het Bouwbesluit (Staatsblad 2002,
409, 410,411) trad op 1 januari 2003 in werking. De proefprojecten voor
een betere informatievoorziening over vergunningen en procedures en een betere
dienstverlening aan de burger startten in 2003. Gemeenten begonnen met het
opstellen van welstandnota's. Er wordt gebruik gemaakt van één
uniform formulier voor het indienen van alle bouwaanvragen. Tevens
is eind van het jaar een voorstel tot wijziging van de Woningwet per 1 januari
2005 naar de Tweede Kamer gestuurd (TK 2003–2004, 29 392, nrs.
1–2).Resultaat:Door de Woningwetswijziging van 1 januari 2003 is er een toename
van vergunningvrij bouwen en is de vergunningprocedure eenvoudiger en sneller
geworden waarbij tegelijkertijd de administratieve lasten voor burgers en
bedrijven zijn afgenomen.Financiële consequenties
(*€1000)Stand begroting 2003Nadere mutatiesRealisatie 20034 9674994 467Beleidsmatige consequentiesOngewijzigd voortgezet: verdere informatie op artikel 3, paragraaf 2.1Prioriteit III.5a Modernisering huurbeleid 2004Doel:Invulling geven aan het huurbeleid dat moet gaan gelden vanaf 1 juli 2005.
De voornemens voor dit beleid zijn vastgelegd in de huurbrief van 14 september
2001.Actie:In de Commissie Huurbeleid is gepoogd overeenstemming te bereiken over
het huurbeleid lange termijn. VROM heeft contouren voor het huurbeleid lange
termijn opgesteld waarbij het functioneren van de woningmarkt en de betaalbaarheid
van het wonen centraal staan.Resultaat:In november 2003 zijn de contouren voor het nieuwe huurbeleid lange termijn
aan de Kamer gezonden.Financiële consequenties
(*€1000)Stand begroting 2003Nadere mutatiesRealisatie 2003227– 19830Beleidsmatige consequentiesBeëindigd: verdere informatie op artikel 2, paragraaf 2.1.2Thema IV. De burger centraalPrioriteit IV.1 Eén loket benadering voor inkomensafhankelijke
regelingenDoel:In het Strategisch Akkoord van het eerste Kabinet Balkenende stond het
voornemen een nieuw zorgstelsel in te voeren. Tegelijkertijd werd gestreefd
naar stroomlijning van de inkomensafhankelijke regelingen en het creëren
van één uitvoeringsloket voor inkomensafhankelijke subsidies
(BG 2003 pag. 17). Inmiddels is in het Hoofdlijnenakkoord van het huidige
kabinet Balkenende aangegeven dat het inkomensbeleid wordt gekenmerkt door
een verdere aanpak van de armoedeval en verdere stroomlijning van inkomensafhankelijke
regelingen, vooral voor zorg, kinderen en wonen.Actie:In 2003 bracht een interdepartementale werkgroep het rapport «Samen
uitvoeren?» uit. Hierin staat een onderzoeksverslag naar de mogelijkheden
om door samenvoeging van inkomensafhankelijke regelingen voordelen te bereiken
betreffende rechtmatigheid, klantgerichtheid, -vriendelijkheid en doelmatigheid.Resultaat:Er wordt een afzonderlijk juridisch kader (Algemene Wet inkomensafhankelijke
regelingen) gecreëerd. Belangrijke algemeen gehanteerde definities en
begrippen (inkomensbegrip, huishoudbegrip, peiljaar, tijdvak, etc.) en een
aantal algemene zaken die van belang zijn voor inkomensafhankelijke regelingen
worden daarin vastgelegd. Administratieve procedures zoals de aanvraagprocedure
en de bezwaarprocedure worden zoveel mogelijk geharmoniseerd. In 2003 koos
het kabinet er voor om het actuele inkomen als uitgangspunt in de wet te hanteren.
Het belangrijkste argument hiervoor is dat aangesloten wordt bij de actuele
draagkracht van de aanvrager en een vangnetregeling overbodig wordt. De effecten
worden in 2004 in kaart gebracht.Een aan de belastingdienst gelieerde uitvoeringsinstelling voert per 1 januari
2005 de Wet basisvoorziening kinderopvang (WBK) en per 1 januari 2006
de zorgtoeslag uit. De aan de belastingdienst gelieerde uitvoeringsinstelling
gaat ook de huursubsidie uitvoeren. Gekoerst wordt op overheveling van de
uitvoering per 1 januari 2006, maar als het organisatorisch haalbaar
en zinvol is, kan dit ook al per 2005.Financiële consequenties
(*€1000)Stand begroting 2003Nadere mutatiesRealisatie 200315 0222215 000Beleidsmatige consequentiesOngewijzigde voortzetting: verdere informatie op artikel 2, paragraaf
2.1.5Prioriteit IV.2 Hervorming van de huursubsidieDoel:In het Strategisch Akkoord is de aanpak van de armoedeval een belangrijk
thema. In het verlengde daarvan zijn maatregelen voorgesteld over inkomensafhankelijke
regelingen. Voor VROM betekende dit in het bijzonder de hervorming van de
huursubsidie. Doelstelling was om in 2003 voorstellen uit te werken voor een
hervorming van de individuele huursubsidie waarbij, naar analogie van de zorgtoeslag,
meer aansluiting wordt gevonden bij een genormeerde huur in plaats van de
feitelijke huur.Actie:Na het Hoofdlijnenakkoord kwam meer nadruk te liggen op de budgettaire
problematiek van de Huursubsidie en het gebrek aan beweging in de woningmarkt.
Daarom is in 2003 gewerkt aan bredere voorstellen die deze beweging moeten
vergroten en de betaalbaarheid moeten garanderen. Mogelijkheden worden gezocht
in meer vrijheid in het huurbeleid voor verhuurders, een sterkere relatie
tussen prijs en kwaliteit van de huurwoning en een grotere verantwoordelijkheid
voor verhuurders voor de betaalbaarheid van de huursubsidie.Resultaat:Het voornemen was hierover in 2003 de Tweede Kamer te informeren. Nu de
verschillende mogelijkheden om hier invulling aan te geven nog worden onderzocht,
zal de Tweede Kamer in 2004 worden geïnformeerd.Financiële consequenties
(*€1000)Stand begroting 2003Nadere mutatiesRealisatie 20039.309.3Beleidsmatige consequentiesGeëxtensiveerd: verdere informatie op artikel 2, paragraaf 2.1Prioriteit IV.3 Particulier opdrachtgeverschapDoel:Een groter aandeel van de woningbouw realiseren via particulier opdrachtgeverschap.Actie:Het Infocentrum Eigen Bouw (incl. Kavelbank) voor burgers, gemeenten en
bouwers startte op 6 september 2003 (met VROM-bijdrage tot 1-1-2006). Hierdoor
wordt VROM ontlast van het grootste deel van de voorlichting- en stimuleringsfunctie
m.b.t. eigenbouw. Verder zijn in 2003 experimenten uitgevoerd, voorbeeldprojecten
opgezet en is veel aandacht besteed aan kennisverspreiding.Resultaat:Het is nog te vroeg om te spreken van meetbare toename van de woningbouw
via particulier opdrachtgeverschap door de acties in 2003. Over de jaren 1998 –
2002 is geen stijging van het aandeel eigenbouw in de woningproductie
aantoonbaar. Onder invloed van minder rooskleurige economische perspectieven
zou er sinds 2001 zelfs van een daling sprake kunnen zijn. Daarnaast zijn
op de VINEX locaties (die sinds 1998 goed op gang komen) het overgrote aandeel
van de bouw voor rekening komt van projectontwikkelaars op door hen verworven
gronden.Financiële consequenties
(*€1000)Stand begroting 2003Nadere mutatiesRealisatie 2003206.2827.01 033Beleidsmatige consequentiesOngewijzigd voortgezet: Verdere informatie op artikel 3, paragraaf 2.3.1Prioriteit IV.4 Verkoop huurwoningen aan zittende bewoners
intensiverenDoel:De verkoop van huurwoningen aan zittende bewoners intensiveren.Actie:Het onderzoek «De koopwoning nabij» is aan de Kamer aangeboden.
Mede op aandrang van het rijk zijn er prestatieafspraken gemaakt tussen woningcorporaties
en gemeenten over o.a. de verkoop van huurwoningen.en tijdens de verstedelijkingsgesprekken
zijn, als onderdeel van de Intentieafspraken, afspraken gemaakt over de verkoop
van huurwoningen. In het Beleidskader ISV-II zal worden voorgeschreven dat
de gemeenten in hun Meerjarenontwikkelingsprogramma's 2005–2009 (MOP's
2005–2009) het beoogde aantal omzettingen van huurwoningen in koopwoningen
opnemen.Resultaat:De gemeenten moeten zich in 2010 verantwoorden over de in de MOP's opgenomen
prestaties. Vanaf 2005 wordt periodiek de voortgang gemonitord.Financiële consequenties
(*€1000)Stand begroting 2003Nadere mutatiesRealisatie 200312.312.30Beleidsmatige consequentiesOngewijzigd voortgezet: verdere informatie op artikel 2, paragraaf 2.2.1Prioriteit IV.5 Afschaffen onroerende zaakbelasting voor
woningenDoel:Afschaffing van de OZB voor woningen om algemene inkomenseffecten van
de invoering van het zorgstelsel te compenseren. Het Kabinet bevordert
dat verhuurders het voordeel van de afschaffing van de OZB (eigenarendeel)
doorsluizen naar de huurders.Actie:Het bewonersdeel OZB op woningen wordt per 1 januari 2005 afgeschaft.In het Hoofdlijnenakkoord is niet voorzien in afschaffing van het eigenarendeel
OZB. Hierdoor kon geen uitvoering worden gegeven aan het voornemen van het
voorgaande kabinet om te bevorderen dat verhuurders het voordeel van afschaffing
van het eigenarendeel OZB doorsluizen naar de huurders.Resultaat:De afschaffing van het bewonersdeel OZB op woningen per 1 januari
2005 is een lastenverlichting voor de burgers die rechtstreeks voortvloeit
uit maatregelen zoals die in het Hoofdlijnenakkoord zijn voorgesteld.Financiële consequenties
(*€1000)Stand begroting 2003Nadere mutatiesRealisatie 2003–––Beleidsmatige consequentiesOngewijzigd voortgezetThema V. HandhavingPrioriteit V.1 Effectievere handhaving door scherpere
prioriteitsstellingDoel:Gezondheids- en veiligheidsrisico's verkleinen voor burgers en samenleving.
De VROM-Inspectie wil risicogericht en flexibel werken door scherper prioriteren
van haar activiteiten.Actie:Op initiatief van de VROM-Inspectie ontwikkelde VROM een nalevingstrategie
(NLS). De aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer zijn hierin verwerkt. Met
de NLS worden VROM-breed afspraken gemaakt over het stellen van de juiste
prioriteiten, de wijze van uitvoering en de manier van verantwoording. De
brochure voor de nalevingstrategie werd in september 2003 onder alle externe
relaties en eigen medewerkers verspreid.Resultaat:Met de ontwikkeling en invoering van de nalevingstrategie kan de Inspectie
activiteiten scherper prioriteren en daardoor meer risicogericht en flexibeler
werken. Het afnemen van genoemde risico's kan op basis van de resultaten in
2003 nog niet gesteld worden.Financiële consequenties
(*€1000)Stand begroting 2003Nadere mutatiesRealisatie 2003563– 243196Bron: De vermelde bedragen zijn exclusief kosten van het ambtelijk apparaat
en gebaseerd op de financiële administratie van de VROM-Inspectie.De
gerealiseerde programma-uitgaven zijn lager dan geraamd omdat: er temporisering
heeft plaatsgevonden; sommige verplichtingen doorlopen in 2004 en later; de
implementatiekosten voor een beperkt deel niet in 2003 maar in 2004 gemaakt
zullen worden; van de ontwikkeling van de omgevingsverkenner in de toen bedoelde
vorm is afgezien; de kosten voor effectievere handhaving door scherpere prioriteitstelling
lager waren dan begroot; de internationale INECE-activiteiten slechts gedeeltelijk
zijn gestart in 2003.Beleidsmatige consequentiesOngewijzigd voortgezet: verdere informatie op artikel 13, paragraaf 2.1Prioriteit V.2: Verbeterde internationale samenwerking
milieuhandhavingDoel:Intensivering van de samenwerking met omringende landen betreffende milieuwethandhaving.Actie:Nederland organiseerde in oktober 2003 een succesvolle Implementation
and Enforcement of Environmental Law (IMPEL) conferentie waar de deelnemers
spraken over de toekomst van inspecties, nieuwe instrumenten als convenanten
en milieumanagementsystemen en over good practices. IMPEL is een informeel
netwerk van milieu-inspecties van de lidstaten van de EU. Doel is onder meer
gelijk op te gaan bij het uitvoeren van EU-regelgeving. Kennisuitwisseling,
samenwerkingsprojecten en trainingsprogramma's zijn daarbij de middelen. IMPEL
werkt nauw samen met het zusternetwerk, het Associated Countries (AC)-IMPEL.
De AC zijn de landen die in 2004 of later toetreden tot de EU. Al deze landen,
plus Noorwegen wonen de halfjaarlijkse plenaire bijeenkomsten bij en participeren
in de werkgroepen.Eind juni 2003 vond met succes de jaarlijkse handhavingconferentie van
«IMPEL/Trans Frontier Shipments of Waste» plaats in Praag. Doel
hiervan was vooral de nieuw toetredende landen tot de Europese Unie te betrekken
bij de handhavinginspanningen van de EVOA. Ruim 65 vertegenwoordigers uit
EU- en niet EU-staten namen deel. Er kwam terugkoppeling van lopende handhavingactiviteiten
en er zijn diverse handhavingprojecten gedefinieerd waarbij de VROM-Inspectie
ook betrokken is. Deze worden in de loop van 2004 gestart.In september 2003 startte de feitelijke uitvoering van meer handhavingactiviteiten
in zes zeehavens. De resultaten tot nu toe zijn bemoedigend. In maart 2004
verschijnt het rapport en gezien de eerste resultaten wordt een voorstel gedaan
voor een vervolgproject.Resultaat:Door de diverse ontplooide activiteiten en nieuwe projecten in 2003 is
een intensievere samenwerking betreffende milieuhandhaving de komende tijd
gegarandeerd.Financiële consequenties
(*€1000)Stand begroting 2003Nadere mutatiesRealisatie 2003355– 9688Bron: Zie voetnoot onder prioriteit V.1.Beleidsmatige consequentiesImpel wordt ongewijzigd voortgezet en project zeehavens wordt geïntensiveerd:
verdere informatie op artikel 13, paragraaf 2.8Prioriteit V.3: Tussengemeentelijke oplossingen en regelingenDoel:Een verdere professionalisering van de milieuwethandhaving door alle overheden
op basis van het project «Professionalisering van de Milieuhandhaving».
Streven is om per 1 januari 2005 het afgesproken kwaliteitsniveau gehaald
te hebben.Actie:Alle overheden voerden inmiddels een nulmeting uit (juni 2003). Er zijn
door alle overheden verbeterplannen opgesteld en ingeleverd bij de provinciale
regisseurs. Vanaf eind 2003 is de uitvoering van deze verbeterplannen begonnen.
Ook de VROM-Inspectie heeft haar verbeterplan opgesteld en laten vaststellen
door de Minister en de Staatssecretaris. Het is vervolgens ter informatie
aan het IPO gezonden.Resultaat:De provinciale regisseurs concluderen dat het niveau van de handhaving
in het algemeen een forse stap vooruit maakt als alle voorgenomen verbeteracties
daadwerkelijk uitgevoerd zijn. Die verbetering kost een forse inspanning waarvoor
de aandacht niet mag verslappen.Financiële consequenties
(*€1000)Stand begroting 2003Nadere mutatiesRealisatie 2003–––Bron: Zie voetnoot onder prioriteit V.1.Beleidsmatige consequentiesOngewijzigd voortgezet: Verdere informatie op artikel 13, paragraaf 2.8Prioriteit V.4: Intensivering fraudebeleidDoel:Misbruik van regelgeving tegengaan.Actie:De interdepartementale nota Fraudebeleid (FINEC) is niet ingevoerd omdat
er ook in 2003 geen financiën beschikbaar kwamen. Dat geldt ook voor
de bestandenkoppeling binnen VROM tussen DG Wonen en de VROM-Inspectie. Voor
huursubsidiefraude is een zeer beperkte formatie beschikbaar om een kleine
400 zaken per jaar aan te pakken. Ook is in beperkte mate zaakgericht onderzoek
gedaan naar fraude. Samen met DG Wonen is actie ondernomen om zicht te krijgen
op de naleving van de Huursubsidiewet in het algemeen en omvang van de huursubsidiefraude
in het bijzonder. Hier wordt onderzoek naar gedaan door de Universiteit van
Utrecht. Dit onderzoek wordt begin 2004 afgerond.Resultaat:De nadruk van het fraudebeleid ligt op de subsidieregelingen. In 2003
is de inzet voor een adequaat fraudebeleid te beperkt geweest.Financiële consequenties
(*€1000)Stand begroting 2003Nadere mutatiesRealisatie 2003300– 24945Bron: Zie voetnoot onder prioriteit V.1.Beleidsmatige consequentiesBeleidsintensivering: verdere informatie op artikel 13, paragraaf 2.8Wat heeft de burger van VROM gemerkt?In aanvulling op hetgeen reeds bij de prioriteiten zelf is aangeduid nog
het volgende.Burger en Milieu:In 2003 werden negen projecten gestart en grotendeels afgerond over beleidsvernieuwingen
in het milieubeleid. Doel was om de interactie tussen beleidsmakers en burgers
over concrete beleidsvragen te bevorderen. Er waren panels en werkgroepen
met burgers, webfora, interviews en debatten met de staatssecretaris over
deze negen projecten. 14 projecten van maatschappelijke organisaties zijn
ondersteund in het kader van de «subsidieregeling maatschappelijke organisaties
en milieu (SMOM)». In deze projecten is op een vernieuwende wijze de
betrokkenheid van burgers georganiseerd. Er was in het algemeen veel aandacht
voor communicatie door lunchbijeenkomsten, een conferentie en informatieverstrekking
via nieuwsbrieven en artikelen. Met al deze initiatieven kwam in 2003 de interactie
tussen beleidsmakers en burgers goed op gang. In totaal waren er ongeveer
4 000 burgers bij de genoemde initiatieven betrokken.Vereenvoudiging bouwregelgeving (wijziging Woningwet/bouwbesluit)Op 1 januari 2003 wijzigde de Woningwet waardoor de burger minder
vaak een vergunning hoeft aan te vragen voor het verbouwen van een woning.
De meldingsprocedure kwam hierbij te vervallen en de categorie bouwvergunningvrije
bouwwerken verruimde. Door deze wetswijziging werd in veel gevallen de vergunningsprocedure
sneller en eenvoudiger waardoor de administratieve lasten voor de burger beperkt
worden. Bovendien wordt voortaan gebruik gemaakt van één uniform
formulier voor het aanvragen van bouwvergunningen. Door deze
wetswijziging zijn gemeenten verplicht om een welstandsnota te maken waardoor
het voor de burger op voorhand duidelijk is aan welke welstandscriteria een
bouwaanvraag moet voldoen. Als laatste relevant punt voor de burger zijn in
deze wijzigingsronde verschillende voorschriften voor nieuwbouw geschrapt
zoals de verplichte telefoon-, radio- en tv-aansluitingen. De aangekondigde
wijziging van de Woningwet ter verbetering van het toezicht, controle en handhaving
van de bouwregelgeving per 1 januari 2004 verschoof naar 1 januari
2005.Digitale Uitwisselbare Ruimtelijke PlannenIn het project Digitaal uitwisselbare ruimtelijke plannen (DURP) werkt
VROM samen met VNG, provincies en koepelorganisaties. DURP stimuleert gemeenten,
provincies en rijksoverheden hun ruimtelijke plannen digitaal te maken en
aan elkaar, burgers en bedrijven beschikbaar te stellen. De afgelopen jaren
is op basis van proeven, onderzoeken en voorbeeldprojecten bij gemeenten,
provincies en departementen een eisenprogramma opgesteld. Begin 2004 wordt
bepaald of deze eisen vrijblijvend blijven of in een de wet (mogeljik Wro/Bro)
worden verankerd. Veel gemeenten zijn al begonnen met het invoeren van de
standaarden. Provincies en departementen staan in de startblokken. Als alle
overheden hier daadwerkelijk toe overgaan, zijn er grote voordelen voor de
burger. Bestemmingsplannen zijn dan bijvoorbeeld ook buiten kantooruren te
raadplegen. Iedere burger kan thuis de plannen van de gemeenten, provincies
en departementen in relatie tot elkaar bekijken. Daarnaast kunnen digitale
plannen gecombineerd worden met andere informatie zoals kapvergunningen, bouwaanvragen
en milieuvergunningen.Administratieve lasten voor het bedrijfsleven1. Overzicht gerealiseerde redcutie AL voor het bedrijfsleven
in 2003Wet- of regelgevingTotale AL van de wet of regelActieReductie in €Reductie1 in procentenBesluit bouwvergunningvrije en licht bouwvergunningplichtige
bouwwerken32 924 500Het aantal categorieën bouwwerken waarvoor
een vergunning moet worden aangevraagd is verminderd.– € 11 300 000– 0,67%Totaal32 924 500 – € 11 300 000– 0,67%2. Overzicht toename van AL voor bedrijfsleven als gevolg
van nieuw beleid in 2003Wet- of regelgevingTotale AL van de wet of regelActieToename in €Toename2 in procentenBesluit financiële zekerheid milieubeheer Dit besluit strekt te uitvoering van met name artikel 8.15, eerste lid onder
a en b, van de Wet milieubeheer€ 1 000 0000,06%Besluit detectie radioactief besmet schroot Besluit strekt tot het verplicht
stellen van het gebruik van apparatuur voor de detectie van radioactief besmet
schroot en het stellen van financiële zekerheid voor de kosten van het
verwijderen van radioactief besmet metaalschroot.€ 3 137 1820,19%Regeling materialen en chemicaliën leidingwatervoorziening Regeling dient ter
omzetting in nationaal recht van artikel 10 van richlijn nr. 98/83/EG van
de Raad van de Europese Unie€ 643 5000,04%Regeling uitvoering Verordening in- en uitvoer gevaarlijke
chemische stoffen Uitvoering verordening (EG) nr. 304/2003€ 5 0000,00%Wijziging Besluit genetisch gemodificeerde
organismen Wet milieugevaarlijke stoffenPMImplementatie richtlijn nr. 98.81/EG
van de Raad van de Europese Unie van 26 oktober 1998€ 4 5950,00%Totaal€ 4 785 682 € 4 790 2770,29%1Reductie en toename is weergegeven als percentage van de totale
administratieve lasten voor het bedrijfsleven uit VROM wet- en regelgeving.3. Kwalitatieve toelichtingIn 2003 heeft de nadruk gelegen op het meten van de administratieve lasten
voor het bedrijfsleven voortvloeiend uit VROM wet- en regelgeving en het identificeren
van reductiemogelijkheden. Als gevolg van afspraken die in het Hoofdlijnenakkoord
zijn gemaakt, heeft VROM een nulmeting uitgevoerd met peildatum 31-12–2002.
Voor alle wet- en regelgeving van het Ministerie van VROM is dus berekend
wat de administratieve lasten voor het bedrijfsleven zijn. Gebleken is dat
het VROM wet- en regelgeving €1,7 miljard aan administratieve lasten
veroorzaakt bij het Nederlandse bedrijfsleven. Het grootste deel hiervan wordt
veroorzaakt door de Wm-vergunning, de 8.40 AmvB's, de bouwvergunning en de
uitvoering van de Wet milieugevaarlijkes stoffen.Tevens heeft VROM de internationale herkomst van de regelgeving laten
onderzoeken. Gebleken is dat 8% van de administratieve lasten voor het bedrijfsleven
uit de wet- en regelgeving van VROM volledig bepaald wordt door EU-regelgeving.
36% van de administratieve lasten uit de VROM wet- en regelgeving heeft een
Europese component, maar is nationaal ingevuld. De overige 56% van de administratieve
lasten is het gevolg van nationale wet- en regelgeving.Naast het meten van de administratieve lasten is in 2003 een voortvarend
begin gemaakt met het identificeren van reductiemogelijkheden. Het zoeken
naar reductiemogelijkheden heeft integraal onderdeel uitgemaakt van de herijkingsoperatie.
De herijkingsoperatie was bedoeld om na te gaan of de gestelde beleidsdoelen
op het terrein van VROM met minder, eenvoudiger en beter gestroomlijnde regels
zou kunnen worden gerealiseerd, waardoor de uitvoering en handhaving van die
regels zou kunnen worden verbeterd. Hierin is de doelstelling
van het kabinet om in de periode 2003 t/m 2006 te komen tot een reductie van
de administratieve lasten met 25% meegenomen.Samen met het bedrijfsleven is de VROM wet- en regelgeving systematisch
doorgelopen. Waar mogelijk en wenselijk is een voorstel gedaan hoe de administratieve
laten kunnen worden gereduceerd. Op 17 oktober heeft het Ministerie van VROM
hierover een brief gestuurd naar de Tweede Kamer. Op verzoek van de Tweede
Kamer heeft het Ministerie van VROM op 23 december een Meerjarenprogramma
herijking van de VROM-regelgeving gestuurd. De herijking heeft een reductie
van de administratieve lasten (uit VROM wet- en regelgeving) voor het bedrijfsleven
van 25% in de periode 2004–2008 tot gevolg.Naast plannen voor de toekomstige reductie heeft VROM in 2003 ook een
reductie van de administratieve lasten voor het bedrijfsleven gerealiseerd
middels het Besluit bouwvergunningvrije en licht bouwvergunningplichtige bouwwerken.
Als gevolg van dit besluit hoeft voor minder bouwwerken een vergunning te
worden aangevraagd hetgeen een vermindering van de administratieve lasten
van € 11,3 miljoen voor het Nederlandse bedrijfsleven betekent.Naast deze reductie heeft VROM ook te maken gehad met een aantal toenames
van de administratieve lasten. Deze zijn met name het gevolg geweest van het
omzetten in nationaal recht van EU-richtlijnen.Per saldo heeft het Ministerie van VROM een reductie van circa € 6,5
miljoen gerealiseerd.BeleidsartikelenArtikel 01. Strategische beleidsontwikkeling en monitoring1.1. Algemene doelstellingHet ministerie van VROM staat voor de zorg voor duurzame kwaliteit van
de leefomgeving. Het gaat in 2003 om aanpassing en vooral uitwerking van de
grote nota's. Aangevuld met de uitwerking van de Nota Grondbeleid en de wetgevingstrajecten
van de Wet Milieubeheer en de herziening van de Wet ruimtelijke ordening.
Bovendien om beperking van regelgeving, stroomlijning van procedures en wegnemen
van belemmeringen voor andere partijen in het bereiken van de gemeenschappelijke
doelstellingen van het VROM-beleid.1.2. Operationele doelstellingen1.2.1. Operationele doelstelling «Strategische beleidsontwikkeling»1.2.1.1 Grote nota'sDe beleidsprestaties 2003 RealisatieNota Mensen wensen wonen In 2003 zullen de in 2002 gemaakte intentieafspraken over het verstedelijkingsbeleid tot 2010 met regionale
en lokale bestuurders worden bekrachtigd.NeePrestaties van de corporaties m.b.t. de verkoop huurwoningen en bijdrage aan transformatie
van wijken in de steden.Gedeeltelijk  Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening Explicatie van het rijkstoetsingskader voor structuurvisies
c.q. streekplannen en regionale structuurplannen van respectievelijk provincies
en kaderwetgebieden en voor de rijkstaak met betrekking tot toetsing van bestemmingsplannenNee  Uitvoeringsprogramma 5e Nota Ruimtelijke
Ordening Opstellen tweede editie van het UitvoeringsprogrammaNeeRapportage over de voortgang van het eerste Uitvoeringsprogramma
Vijfde Nota   Wet Milieubeheer Aanbieden 4 wetsvoorstellen tot wijziging van de
Wet Milieubeheer aan de Tweede KamerGedeeltelijk  Handhaving Behandeling in Tweede Kamer van Wetsvoorstel handhavingsstruktuurGedeeltelijk  Transities Ontwikkelen van een set procesindicatoren en methodiek
voor monitoring van de voortgang van transitiesNeeIn het najaar uitbrengen van een departementaal voorbereid
voortgangsoverzicht aan de Tweede Kamer over transitiesJa  De implementatie van het programma
van de Nota Grondbeleid betreft: GrondexploitatieregelingGedeeltelijkWet voorkeursrecht gemeentenJaOnteigeningswetNeePlanschadeNeeKenniscentrum GrondbeleidNeeConvenant Gemeentelijk GrondprijsbeleidGedeeltelijk  Nationale Strategie Duurzame Ontwikkeling Opstellen hernieuwde Nationale Strategie voor Duurzame
OntwikkelingJaUitvoeren implementatie Rijksoverheidverkenning waaronder
het ontwikkelen van een set van indicatoren voor duurzame ontwikkeling en
het uitvoeren van experimenten met een duurzame ontwikkelingsbeoordelingGedeeltelijkToelichting beleidsprestaties 2003• Nota Mensen Wensen WonenIn de Nota Mensen Wensen Wonen is een beleids- en wetgevingsprogramma
opgenomen om de beoogde doelstellingen en beleidsvoornemens van de Nota te
realiseren het bekrachtigen van de intentieafspraken over het verstedelijkingsbeleid
tot 2010. In het kader van deze afspraken dienen de corporaties o.a. prestaties
te leveren voor de verkoop van huurwoningen en een aanmerkelijke bijdrage
te leveren aan de transformatie van wijken.Bekrachtiging intentieafsprakenBij brief in september 2003 (TK 2003–2004, 29 200 XI, nr. 3)
is de Tweede Kamer in kennis gesteld van de redenen voor het omzetten van
de beoogde, definitieve verstedelijkingsafspraken (2000–2010) in woningbouwafspraken
(2005–2010). Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar artikel
4.Verkoop huurwoningen en transformatie van wijkenIn het kader van GSB/ISV zijn, op voorspraak van de G-30, 56 prioritaire
herstructureringswijken aangewezen. Bij brief van 6 november 2003 (TK
2003–2004, 29 200 XI, nr. 17 «Voortgang Actieprogramma
Herstructurering en inzet corporatiemiddelen») is de Tweede Kamer nader
in kennis gesteld van de voortgang in de (vervolg)aanpak in deze 56 prioritaire
wijken en de inzet van corporatiemiddelen. Voor een nadere toelichting wordt
verwezen naar artikel 4.• Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening1Het voornemen de Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening aan te passen op basis
van de visie uit het Strategisch Akkoord heeft een vervolg gekregen in de
opstelling van de Stellingnamebrief en is besproken met de Vaste Kamercommissie
VROM. Door de val van het Kabinet Balkenende I heeft het nieuwe Kabinet Balkenende
II ingezet op verdergaande integratie van Rijksbeleid, decentralisatie en
dus minder beleidsnota's. Vanwege de voorgenomen integratie van de ruimtelijke
aspecten van platteland en infrastructuur zal er in 2004 één
integrale Nota Ruimte worden uitgebracht. De coördinatie is in handen
van VROM. Voorafgaand aan de behandeling in het kabinet vindt momenteel een
overlegronde plaats.• Uitvoeringsprogramma Vijfde NotaHet uitvoeringsprogramma Vijfde Nota is gekoppeld aan de Nota Ruimte.
Doordat de aanpassing van de Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening in 2003 niet
heeft plaatsgevonden, is het uitvoeringsprogramma niet vastgesteld.• Wet Milieubeheer: Aanbieden 4 wetsvoorstellen tot
wijziging van de Wet Milieubeheer aan de Tweede Kamer.Twee wetsvoorstellen (zelfregulering binnen kaders en verdere implementatie
IPPC-richtlijn) zijn ondergebracht in één wetsvoorstel verduidelijking
IPPC/vergunning op hoofdzaken. Het voorstel ligt eind 2003 bij de Raad van
State, behandeling in de Tweede Kamer is in 2004 voorzien. Het wetsvoorstel
bevatte tot voor kort ook een onderdeel dat strekt tot codificatie van een
aantal beginselen van milieurecht. In overleg tussen VROM en Justitie is besloten
het gedeelte dat betrekking heeft op beginselen niet verder in procedure te
brengen.Het voorontwerp van het Wetsvoorstel Emissiehandel is gepubliceerd in
de Staatscourant (2003; nr. 47) en ter kennisname verzonden aan de Tweede
Kamer. Het voorstel ligt begin 2004 bij de Raad van State, behandeling in
de Tweede Kamer is in 2004 voorzien.Het wetsvoorstel tot implementatie van de Richtlijn strategische milieubeoordeling
heeft vertraging opgelopen vanwege de herijkingsoperatie en vanwege de relatie
met de Vogel- en Habitat Richtlijn. Het zal in 2004 aan de Raad van State
worden aangeboden.• Handhaving: Behandeling in Tweede Kamer van Wetsvoorstel
handhavingsstruktuurHet wetsvoorstel handhavingsstruktuur is op 10 oktober 2003 in de Ministerraad
behandeld en is in november 2003 bij de Tweede Kamer aanhangig gemaakt (kamerstuk
2003/2004, 29 285) Afronding zal in 2004 plaatsvinden.• TransitiesOntwikkelen van een set procesindicatoren en een methodiek voor monitoring
van de voortgang van transities.In 2003 is de methodiek om de voortgang van transities te kunnen monitoren
niet gerealiseerd. De departementen hebben de eisen aan een monitoringssystematiek
voor transities verder verkend en er is gezocht naar een pilot om zo'n systematiek
te ontwikkelen. Een methode voor de evaluatie van de voortgang en monitoring
van de transities moet ondermeer informatie opleveren over de aangrijpingspunten
om het transitieproces te beïnvloeden en de rol van maatschappelijke
actoren. Voor de pilot wordt aangesloten bij het door het Milieu- en Natuurplanbureau
RIVM (MNP) afgeronde project op het gebied van landbouw en voeding. Het MNP
is nu gevraagd deze systematiek verder uit te werken.In het najaar uitbrengen van een departementaal voorbereid
voortgangsoverzicht aan de Tweede Kamer over transities.Mede namens de ministers die het voortouw hebben in de NMP-4 transities
heeft VROM op 5 november 2003 een voortgangsbericht over de transities naar
de Tweede Kamer gestuurd (Niet-dossierstuk 2003–2004, VROM030 830).• Nota GrondbeleidDe implementatie van het programma van de Nota Grondbeleid is in 2003
verder ter hand genomen. In maart 2003 is de «Derde Voortgangsbrief
uitwerking Nota Grondbeleid» aan de Tweede Kamer toegezonden (Tweede
Kamer 2002–2003, 27 581, nr. 17). In december heeft in de
Tweede Kamer een Algemeen Overleg over het Grondbeleid plaatsgevonden. Een
hoofdthema binnen VROM is ontwikkelingsplanologie. Omdat bovenlokale grondbeleidsinstrumenten,
zoals onteigening, voorkeursrecht en verevening binnen dit thema een belangrijk
aspect vormen is besluitvorming hierover in 2003 in voorbereiding genomen.GrondexploitatieregelingVoorbereidingen zijn getroffen om te komen tot de invoering van de Grondexploitatieregeling,
welke deel zal gaan uit maken van de nieuwe Wet ruimtelijke ordening. Via
de bouwvergunning en het bestemmingsplan wordt het instrumentarium aanzienlijk
versterkt zonder dat dit leidt tot extra bestuurlijke en administratieve lasten,
resp. tot vertraging in de woningbouwproductie. Het gaat hierbij om onder
meer het kostenverhaal, de sociale woningbouw, het in handen krijgen van gronden
bestemd voor openbare ruimte en het realiseren van een groter aandeel eigenbouw
binnen een locatie. Naar verwachting wordt het wetsvoorstel uiterlijk medio
2004 voorgelegd aan de Raad van State voor advies en vervolgens ingediend
bij de Tweede Kamer.Wet voorkeursrecht gemeentenDe reikwijdte van de Wet voorkeursrecht gemeenten is in 2003 verbreed.
Zowel de Tweede als de Eerste Kamer hebben er mee ingestemd dat voortaan alle
gemeenten het voorkeursrecht zullen kunnen toepassen. De inwerkingtreding
is voorzien op 1 februari 2004. De Wet voorkeursrecht gemeenten is ook betrokken
geweest bij de Herijking van de VROM-wetgeving. Vanaf 2004 zal gewerkt worden
aan stroomlijning van de procedures in de wet.OnteigeningswetDe Onteigeningswet wordt integraal gewijzigd. Zoals onder meer is aangegeven
bij de behandeling van de VROM Begroting 2004 in de Tweede Kamer, vereist
de complexiteit van deze wet veel voorbereidingstijd om te komen tot een wetsontwerp
dat bij de Tweede Kamer kan worden aangeboden. Naar verwachting wordt het
wetsvoorstel in 2005 aan de Tweede Kamer voorgelegd.PlanschadeDoor het arrest van de Hoge Raad van 2 mei 2003 (Nunspeet) is het sluiten
van overeenkomsten over het afwentelen van planschade onmogelijk geworden.
Naar aanleiding hiervan is een wijziging van de Wet op de Ruimtelijke Ordening
voorbereid. Door deze wetswijziging (artikel 49a WRO, die naar verwachting
medio 2004 in werking treedt) wordt een expliciete wettelijke basis aan deze
overeenkomsten gegeven.Kenniscentrum GrondbeleidDe instelling van een Kenniscentrum Grondbeleid blijft vooralsnog achterwege.
Tijdens het AO Grondbeleid op 9 december 2003 is aangegeven dat de behoefte
van gemeenten en ontwikkelaars aan een Kenniscentrum Grondbeleid minder groot
is dan ten tijde van de opstelling van de Nota Grondbeleid werd verondersteld.
Daarnaast zijn de afgelopen jaren meerdere kenniscentra opgericht.Door het Kabinet is hierover nog geen definitief besluit genomen. In de
naar verwachting medio 2004 uit te brengen «Vierde Voortgangsbrief uitwerking
Nota Grondbeleid» zal hierover uitsluitsel worden gegeven.Beleidsevaluaties 2003Naar concurrentiebevordering op ontwikkelingslocaties is een vervolgonderzoek
ingesteld. Door VROM is hieruit geconcludeerd dat een verplichting tot marktselectie
in concurrentie dient te worden afgewezen. Ook naar het instrument Stedelijke
herverkaveling is een vervolgonderzoek gedaan. Beleidsmatige conclusies uit
dit vervolgonderzoek moeten nog worden geformuleerd. De resultaten van beide
vervolgonderzoeken worden betrokken bij een te formuleren kabinetsstandpunt
dat in 2004 aan de Tweede Kamer wordt voorgelegd. In december
2001 is het Convenant Gemeentelijk Grondprijsbeleid gesloten tussen VROM,
VNG, Neprom en NVB. De uitwerking van dit convenant is in 2003 gemonitord.
Hieruit is gebleken dat het convenant bij 85% van de geïnterviewde gemeenten
bekend is, maar door slechts 1/3 deel wordt toegepast. Met de andere convenantpartijen
wordt overlegd om te komen tot een betere voorlichting van gemeenten. Ook
Wordt een eventuele wijziging van het convenant bekeken als gevolg van de
evaluatie van het convenant, die in 2004 plaatsvindt.Convenant Gemeentelijk GrondprijsbeleidIn december 2001 is het Convenant Gemeentelijk Grondprijsbeleid gesloten
tussen VROM, VNG, NEPROM en NVB. De uitwerking van dit convenant is in 2003
gemonitord. Hieruit is gebleken dat het convenant bij 85% van de geïnterviewde
gemeenten bekend is, maar door slechts 1/3 deel wordt toegepast. Met de andere
convenantpartijen wordt overlegd om te komen tot een betere voorlichting van
gemeenten, maar ook over eventuele wijziging van het convenant naar aanleiding
van de evaluatie van het convenant in 2004.Nationale Strategie voor Duurzame OntwikkelingOpstellen
hernieuwde Nationale Strategie voor Duurzame OntwikkelingOp 16 juli 2003 is het nationale deel van het Actieprogramma duurzame
ontwikkeling naar het parlement gestuurd (Niet dossierstuk 2003–2004
VROM 030 480). Het actieprogramma is tot stand gekomen met inbreng van
bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties en andere overheden.Uitvoeren implementatie Rijksoverheidverkenning waaronder
het ontwikkelen van een set van indicatoren voor duurzame ontwikkeling en
het uitvoeren van experimenten met een duurzame ontwikkelingsbeoordeling.Bij het opstellen van de indicatoren duurzame ontwikkeling is vertraging
ontstaan omdat de indicatoren gebaseerd zullen worden op de door het RIVM
uit te brengen duurzaamheidsverkenning. Medio 2004 komt de eerste duurzaamheidsverkenning
uit.De lopende experimenten duurzame ontwikkeling in besluitvormingstrajecten
zijn in de afrondende fase. De experimenten zijn gekoppeld aan een beleidsverkenning
(LNV: Toekomst veenweidegebieden), een ruimtelijk plan (VROM:Integraal Ontwikkelingsplan
Almere) en een participatief veranderingsproces (EZ: Transitie Biomassa Internationaal).
Via deze experimenten ontstaat inzicht hoe in deze trajecten met duurzaamheidsaspecten
is omgegaan en wat daar uit kan worden geleerd.1.2.1.2. WetgevingHerziening van de Wet op de Ruimtelijke OrdeningHet wetsvoorstel voor de Wet op de Ruimtelijke Ordening (TK 28 916)
is 23 mei 2003 ingediend bij de Tweede Kamer. De Vaste Commissie voor Volkshuisvesting
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer van de Tweede Kamer heeft 10 september
2003 een hoorzitting over het wetsvoorstel gehouden. Ten behoeve daarvan heeft
de commissie maatschappelijke organisaties, het bedrijfsleven, bestuurders
en vertegenwoordigers uit de wetenschap uitgenodigd een schriftelijke reactie
te geven op het wetsvoorstel. Vervolgens heeft de commissie op 1 december
2003 een wetgevingsoverleg gehouden.De voorbereidingen van het nieuwe Besluit Ruimtelijke Ordening en de Invoeringswet
hebben door de kabinetswisseling in juni 2003 en de behandeling
van het wetsvoorstel ruimtelijke ordening in de Tweede Kamer enige vertraging
opgelopen. De Tweede Kamer zal begin 2004 antwoord krijgen op een aantal in
het wetgevingsoverleg gestelde vragen.De Vaste Commissie voor Volkshuisvesting Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
van de Tweede Kamer heeft 10 september 2003 een hoorzitting gehouden over
het wetsvoorstel Wro. Ten behoeve daarvan heeft zij maatschappelijke organisaties,
het bedrijfsleven, bestuurders en vertegenwoordigers uit de wetenschap uitgenodigd
een schriftelijke reactie te geven op het wetsvoorstel. Naar aanleiding hiervan
zijn in diverse kranten en vakbladen persberichten verschenen. In het najaar
van 2003 hebben verschillende commerciële instellingen aandacht besteed
aan het wetsvoorstel.De WoonwetDe beleidsprestaties 2003 RealisatieWoonwetneeWijziging BBSHneeToelichting beleidsprestaties 2003• WoonwetDe melding van de Woonwet bij de Europese Commissie in Brussel ten aanzien
van de vraag of hier sprake zou kunnen zijn van meldingsplichtige staatssteun
aan corporaties is ingetrokken. Hiertoe is besloten na een eerste oriënterend
gesprek met de Europese Commissie en na ontvangst van het negatieve advies
van de Raad van State.De Woonwet is in het kader van het Herijkingproject VROM-regelgeving doorgelicht.
Zie de brief aan Tweede Kamer van 17 oktober 2003 Herijking van de VROM-regelgeving»
(kamerstuk II, 2003–2004, 29 200 XI, nr. 7). Het wetsvoorstel van
een nieuwe Woonwet is ingetrokken. Het beoogde doel «nieuwe ordeningswet»
uit de nota MWW wordt niet bereikt ondanks de daaraan ten grondslag liggende
ambities. In het wetsvoorstel zijn namelijk niet alle bepalingen betreffende
de rolverdeling tussen partijen op het terrein van het wonen opgenomen (zo
is bijvoorbeeld de Huisvestingswet er niet in opgenomen). Nieuwe elementen
uit het wetsvoorstel ten aanzien van corporaties respectievelijk zeggenschap
huurdersorganisaties worden geregeld in bestaande
regelgeving (te weten: de Woningwet en het Besluit beheer sociale huursector
respectievelijk de Wet op het overleg huurders verhuurder). Ook wordt er in
de bestaande regelgeving geen nieuwe planfiguur (woonvisie) gecreëerd
naast de structuurvisie (in de nieuwe Wet ruimtelijke ordening, de structuurvisie
is facultatief voor alle bestuurslagen) en het meerjarig ontwikkelingsprogramma
(MOP, verplicht voor de ISV-gemeenten). Er wordt bezien hoe het visie- en
uitvoeringsgedeelte van een woonvisie gekoppeld kan worden aan voornoemde
bestaande planfiguren.• Wijziging BBSHMede in het licht van Europese regelgeving en fiscale wijzigingen is beoogd
in 2003 te komen tot eenduidig toetsbare regeling ten aanzien van de
woningcorporaties. Mede als gevolg van de kabinetswisseling en een, in het
licht van het Hoofdlijnenakkoord, aan de Tweede Kamer toegezegde heroverweging
van de eind 2002 voorgestelde wijzigingen in het Besluit beheer sociale huursector,
is het niet gelukt de beoogde wijzigingen nog in 2003 in procedure te brengen.
De voorgenomen wijzigingen richten zich o.a. op het toesnijden van het BBSH
op de Europese richtlijnen inzake transparantie en mededinging, en op de invoering
van de Vennootschapsbelasting voor commerciële activiteiten van corporaties.
Eind 2003 is een begin gemaakt met de uitwerking van laatstgenoemd voornemen.
De voornemens voor de wijziging van het BBSH zijn begin 2004 naar de Tweede
Kamer gezonden. Naar verwachting zullen de wijzigingen van het BBSH in het
najaar 2004 naar de Kamer worden gestuurd. Wet voorkeursrecht gemeenten en
Grondexploitatiewet: zie par. 1.2.1.1«Nota Grondbeleid».1.2.2. Operationele doelstelling «Monitoring en
kennisontwikkeling»1.2.2.1. Monitoring en onderzoekDe beleidsprestaties 2003 RealisatieSystematische monitoring: Onderzoekspublicaties:JaWBO 2002/2003JaKWR 2000JaVerdere ontwikkeling energiebesparingsmodel
woningvoorraadJaMonitoring van ontwikkeling op het terrein van: De woningvoorraad en woningbehoefteJaNieuwbouwJaDe bewoner in de huur en koopsectorJaWonen en energieverbruikJaLeefstijlen en leefbaarheidJaStedelijke vernieuwingJaVBTB monitoringssysteemJaToelichting beleidsprestaties 2003Onderzoekspublicaties:• WBO 2002/2003Op 1 juli 2003 zijn de gegevens van het Woningbehoefte Onderzoek 2002
beschikbaar gekomen voor het uitvoeren van beleidsanalyses. De eerste WBO-publicatie
«Beter thuis in wonen» is medio september verschenen. Eind 2003
zijn twee themapublicaties afgerond te weten «Gescheiden markten?»
en «Nieuwbouw en herstructurering». Met het samenstellen van nog
4 themapublicaties is in 2003 begonnen. Deze zullen in 2004 worden uitgebracht.
Om een actueel inzicht te verkrijgen in de toekomstige vraag- en aanbodontwikkelingen
op de woningmarkt op middellange termijn is opdracht gegeven om een nieuwe
woningbehoefteprognose te maken met het prognosemodel «Socrates»
op basis van de nieuwe cijfers en inzichten uit het WBO 2002.• KWR 2000Na het uitbrengen van een viertal publicaties met resultaten van de Kwalitatieve
Woningregistratie (KWR) 2000 in 2002, is in 2003 nog een drietal KWR-deelstudies
verricht. Het betreft een studie naar de motieven van woningeigenaren om (niet)
te investeren in energiebesparing; een studie naar het stookgedrag van huishoudens
in relatie tot het energieverbruik; en een studie naar het belang van leefstijlen
voor de verklaring van woonwensen. De resultaten van deze studies worden meegenomen
in de «Evaluatie klimaatbeleid gebouwde omgeving». Deze evaluatie
wordt in 2004 gepubliceerd.• MonitoringNaast bovengenoemde studies geven de volgende in 2003 gereed gekomen publicaties
inzicht in de ontwikkelingen op het terrein van het wonen:Cijfers over wonen 2003;Monitor nieuwe woningen (kwartaaluitgave);Uitwerking inhoudelijke monitor stedelijke vernieuwing;Bewoners nieuwe woningen 2002.Verdere ontwikkeling energiebesparingsmodel woningvoorraadIn opdracht van VROM heeft Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN) het
energiemodel voor de sector huishoudens verder verbeterd. Het model is operationeel
en zal in de komende tijd worden ingezet in het kader van de referentieraming
van energie en emissie voor 2010 en 2020. Dit ten behoeve van de tweede Evaluatienota
Klimaatbeleid die voor 2005 is voorzien.• VBTB-monitoringssysteemHet VBTB monitoringsysteem is operationeel en wordt nu jaarlijks geactualiseerd
met de nieuwe begrotingsgegevens.Ruimtelijk PlanbureauHet RPB is van start gegaan op 1 januari 2002. In 2003 zijn de eerste
zes projecten afgerond. In het voorjaar verschenen «scenario's voor
de ruimtelijke toekomst», een studie over de gevolgen van energiebeleid
voor de ruimtelijke context en het eindresultaat van het ontwerpatelier «Naar
Zee». In het najaar verschenen studies over «landelijk wonen»,
over de gevolgen van informatie- en communicatietechnologie voor het vestigingsbeleid
van bedrijven en de «ruimtelijke verkenningen». De verkenningen
stonden in het teken van «de ongekende ruimte», ten gevolge van
de afstand tussen beleid en maatschappelijke praktijk.In 2003 werd de basis gelegd voor een aantal studies die in de eerste
maanden van 2004 zullen verschijnen, waaronder een studie over de gevolgen
van de EU voor de ruimtelijke ontwikkeling in Nederland, over bereikbaarheid
en over ontwikkelingsplanologie, alsmede de Ruimtemonitor, waarvan de naam
inmiddels is veranderd in «Staat van de ruimte».Als het nationale kennisinstituut voor de ruimte organiseerde het Ruimtelijk
Planbureau in 2003 voor de tweede maal een (druk bezochte) ruimteconferentie.
«Ruimte in debat», het periodiek van het RPB waarin actuele thema's
door medewerkers worden bediscussieerd, verscheen zesmaal. In samenwerking
met De Balie organiseerde het Ruimtelijk Planbureau in 2003 een lezingencyclus
over het thema «mondialisering en ruimte», waarvoor een zestal
vooraanstaande denkers is uitgenodigd. Deze lezingencyclus loopt door tot
begin 2004. Bovendien is in 2003 de ruimtemonitor op de website van start
gegaan.Zowel van de genoemde rapporten als van het eigen periodiek werd regelmatig melding gemaakt in de media. Daarnaast namen verschillende
medewerkers van het RPB nadrukkelijk deel aan het publieke debat over de ruimtelijke
ontwikkeling van Nederland, zowel voor radio en TV, als in kranten, weekbladen,
wetenschappelijke tijdschriften, als in gesproken vorm op congressen.De prestaties RPB 2003PrestatieRealisatieOnderzoeksrapportenJa• Ruimtelijke VerkenningenJa• Mens, tijd en ruimteNee• Internationalisering en EUJa• GrondmarktNee• Stedelijke vitaliteitNee• Verstedelijking open ruimte (Landelijk wonen)Ja• BereikbaarheidJa• Nieuwe sturingsmodellen (ontwikkelingsplanologie)Ja• Afwegingskader voor ruimtelijke effectenJa• Modellering ruimtegebruikNee• Scenario's voor ruimtelijke toekomst (niet begroot in 2003)Ja• Naar Zee (niet begroot in 2003)Ja• ICT en Ruimte (niet begroot in 2003)Ja• Energie en ruimte (niet begroot in 2003)Ja  Themaberichten en RPB periodiekJaPublicaties in (vak)tijdschriftenJaPresentaties en lezingenJaAandacht in landelijke pers en vakbladenJaInterviewsJaToelichting:• OnderzoeksrapportenDe rapporten die in 2003 niet zijn verschenen, worden in 2004 gepubliceerd
met uitzondering van «Mens, tijd en ruimte» dat als onderzoeksproject
is geschrapt.• Overige prestatiesEr zijn 52 publicaties van RPB medewerkers verschenen in (vak)tijdschriften,
er zijn 52 lezingen en presentaties gehouden, er zijn minimaal 63 nieuwsberichten
over het RPB verschenen (plus 18 columns van de directeur RPB in het Financieel
Dagblad) en er zijn 12 interviews verstrekt.Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)De beleidsprestaties 2003 RealisatieMilieubalans 2003JaCirca 150 bijdragen van het RIVM in de vorm van rapporten,
beoordelingen en adviezen.JaToelichting beleidsprestaties 2003• Milieubalans 2003:Deze wordt jaarlijks gepubliceerd en aangeboden aan de Tweede (TK 2002–2003
28 663 nr. 5, 27 mei 2003) en de Eerste Kamer.• Circa 150 bijdragen van het RIVM in de vorm van
rapporten, beoordelingen en adviezen:Enkele rapporten worden in 2004 definitief afgerond. Er is echter geen
sprake van een «boeggolf» aan projecten die de uitvoering van
het programma voor 2004 in gevaar brengt. De overgang van het RIVM op het
baten-lasten stelsel heeft hier mede aan bijgedragen.1.2.2.3 OverigInternationale volkshuisvestingsinstellingen: Activiteiten in het kader
van «internationale volkshuisvestingsinstellingen betreffen de naleving
van aangegane internationale verplichtingen:De beleidsprestaties 2003 RealisatieEvaluatie SHPJaSamenwerking Oost-EuropaJaBijdrage aan VN-HabitatJaWorld Summit on Sustainable Development (WSSD)JaVoorbereiding EU-voorzitterschapJaInternationale studie over garantiestructuren in
de woningbouwJaECE Committee on Human SettlementsJaSamenwerking Zuid-AfrikaJaInstitute for Housing and Urban Development Studies
(IHS)JaMATRA-projectenJaHousing statistics in the EUJaToelichting beleidsprestaties 2003• Evaluatie SHPIn de tweede helft van 2003 is met het ministerie van Buitenlandse Zaken
besloten tot het houden van een evaluatie van de Stichting Habitat Platform
(SHP). Deze evaluatie moet leiden tot een strategisch plan voor de komende
jaren dat erop gericht is de effectiviteit van het nationale en internationale
werk van SHP te verhogen.• Samenwerking Oost-EuropaIn 2003 werden bijeenkomsten georganiseerd door het in maart 2003 opgerichte
Habitat Platform Midden- en Oost-Europa. Daaruit bleek veel belangstelling
te bestaan, met name bij Nederlandse gemeenten, voor voortzetting van samenwerking
met gemeenten in Midden- en Oost-Europa.• Bijdrage aan VN-HabitatDe reguliere bijdrage aan VN-Habitat te Nairobi werd gecontinueerd. Tevens
werd een bijdrage verleend aan een Habitat onderzoeks- en trainingsproject
van het Centre on Housing Rights and Evictions (COHRE) te Genève ter
bevordering van de erfrechtpositie van vrouwen in relatie tot wonen in Afrika
en het Midden-Oosten.• World Summit on Sustainable Development (WSSD)In vervolg op de World Summit on Sustainable Development (WSSD) werd een
begin gemaakt aan het uitwerken van een drietal prioriteiten (te weten: water;
sanitatie; en menselijke nederzettingen) door de Commission on Sustainable
Development (CSD).• Voorbereiding EU-voorzitterschapEr werden voorbereidingen getroffen voor de tijdens het Nederlands EU-voorzitterschap
te houden Europese ministersconferentie over «duurzame hoogbouwrenovatie
in de woningbouw en herstructurering van wijken». Er is onderzoek gestart
en er hebben enkele internationale bijeenkomsten plaatsgevonden om deze problematiek
in kaart te brengen en de raakvlakken tussen EU-regelgeving en woonprogramma's
in de EU-toetredingslanden na te gaan. Met het collega-ministerie van Tsjechië
is een informele samenwerking op dit terrein gestart• Internationale studie over garantiestructuren in
de woningbouwMedewerking is verleend aan een internationale studie over garantiestructuren
in de woningbouw. Deze studie wordt ondernomen door diverse Nederlandse volkshuis-vestingsinstellingen
en de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG).• ECE-Committee on Human SettlementsDe betrokkenheid van DGW bij het werk van de Committee on Human Settlements
van de Verenigde Naties Economische Commissie voor Europa (ECE) is voortgezet.• Samenwerking Zuid-AfrikaDe samenwerking van DGW met het Zuid-Afrikaanse Ministerie voor Huisvesting
resulteerde in een «Social Housing Policy Document». Eind december
werden Nederlandse deskundigen gecontracteerd door DGW om uitwerking te geven
aan genoemd «Social Housing Policy Document». De advisering is
gecontinueerd vanuit de VNG en Aedes – die met DGW als partners in het
Memorandum of Understanding tussen Nederland en genoemd ministerie optreden.• INTA en Institute for Housing and Urban Development
Studies (IHS)Bijdragen werden verstrekt aan de INTA te Den Haag en aan enkele post-doctorale
opleidingen van het Institute for Housing and Urban Development Studies (IHS)
te Rotterdam.• MATRA-projectenIn 2003 heeft DGW over een zestal MATRA-projectaanvragen aan het ministerie
van BuZa geadviseerd op het gebied van wonen en stedelijke ontwikkeling in
diverse Midden- en Oost-Europese landen.• Housing Statistics in the EUMedewerking werd verleend aan Denemarken bij de opstelling van de 2003-uitgave
van «Housing Statistics in the European Union», die in december
2003 gereed kwam. Hierdoor wordt het mogelijk om een internationaal profiel
van de Nederlandse woonsituatie in Europees vergelijkend verband te maken.SEV, NETHURDe beleidsprestaties 2003 RealisatieSEV: Afsluiting van
de volgende projecten:JaOpplussen woningen; Intelligente en duurzame wijken; Wijkgebonden leefbaarheidprojecten; Context gebonden architectuur; Duurzaam bouwen (en de consument); Allergeenarme woningenJa  SEV: Start nieuwe projecten en
programma's:JaOprichting Informatiecentrum eigen bouw (ICEB; zie
ook par. 1.2.1.1); Wat beweegt de Woningmarkt; «Ruimzicht»; Het IWZ-project «Vraagsturing en cliëntparticipatie».   NETHUR: Afronding projecten uit voorgaande jarenJaStarten nieuwe projecten 5 onderzoeken en essaysJaToelichting beleidsprestaties 2003SEV: Afsluiting van de volgende projecten:• Opplussen
van woningenIn 1997 introduceerde de SEV het experimentenprogramma «opplussen
in het kwadraat». Dat is het comfortabeler en veiliger maken van de
bestaande woningvoorraad, zodat bewoners er langer zelfstandig kunnen blijven
wonen, ook als hun motoriek minder wordt. In 1993 is de experiment-status
van het programma opgeheven en gaat de markt op eigen kracht verder. Als afsluiting
van het project heeft de SEV een inspiratieboek gepubliceerd met een praktische
ervaringen en goede raad voor toekomstige Opplusprojecten.• Intelligente en duurzame wijkenHet programma ID-wijk is eind 2000 gestart en in 2003 afgerond. Er is
een onderzoek uitgevoerd onder 9 ID-wijken en 10 potentiële ID-wijken
om de stand van zaken op een rij te zetten, de succesfactoren te identificeren
en de kansrijke toepassingen te bepalen. Het project ID-wijk is afgesloten
met een handreiking om praktische richtlijnen te bieden en suggesties te geven
voor het opzetten en beheren van locatiegerichte websites zoals die van buurten,
wijken en dorpen• Wijkgebonden leefbaarheidsbudgettenIn 2000 is samen met het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
(VWS) gestart met het stimuleringsprogramma Wijkgebonden Leefbaarheidsbudgetten.
In dit programma is via een aantal pilots geëxperimenteerd met het Wijkgebonden
Leefbaarheidsbudget. Het doel hiervan is het vergroten en versterken van de
betrokkenheid van actoren, in de wijk waaronder de bewoners. Het programma
is in 2003 afgesloten. In opdracht van de SEV zijn de pilots geëvalueerd.
Begin 2004 zijn de resultaten van dit evaluatieonderzoek gepubliceerd.• Contextgebonden architectuurDe ambitie tot regiospecifieke architectuur richt zich op cultuurhistorie,
landschappelijke elementen, hedendaagse plaatsgebonden behoeften en mentaliteit.
Om de kansen en mogelijkheden van regiospecifieke architectuur te onderzoeken
hebben de SEV, VROM en het Stimuleringsfonds voor Architectuur (SFA) een project
opgezet. Dit resulteerde in een publicatie met beschouwingen van deskundigen
en inspirerende ideeën en ontwerpen voor zes locaties.• Duurzaam bouwen (en de consument)Aan de hand van tien voorbeeldprojecten is inzichtelijk gemaakt dat architecten
reeds tijdens het ontwerpproces kunnen bepalen hoe, wanneer en in welke mate
voor duurzame oplossingen en milieuprestaties wordt gekozen. Het in 2003 verschenen
Variantenboek bevat een methode waarmee op overzichtelijke wijze de milieubelasting
van een ontwerp kan worden berekend.• Allergeenarme woningenIn Barendrecht zijn veertig allergeenarme woningen gebouwd. Hiermee zijn
de eerste ervaringen met allergeenarm bouwen in Nederland opgedaan. Het project
«allergeenarme woningen» is een initiatief van de GGD Rotterdam
en omstreken. De SEV heeft zorggedragen voor de evaluatie van het realisatieproces.SEV: Start nieuwe projecten en programma's:• Informatiecentrum
eigen bouw (ICEB)In 2003 is met medewerking van de SEV het Informatiecentrum eigen bouw
(ICEB) opgericht, een samenwerkingsverband tussen de Vereniging Eigen Huis,
Architectuur Lokaal en de Stuurgroep Experimenten Volkshuisvesting (SEV),
ondersteund door het ministerie van VROM. Elk van deze drie organisaties heeft
bijzondere kennis en expertise op het gebied van particulier opdrachtgeverschap
en zal de komende jaren activiteiten voor particulieren of professionals organiseren.
Daarnaast verzorgt het Bouwcentrum Expo de kaveldatabank.• «Wat beweegt de Woningmarkt»De aftrap voor het programma «Wat beweegt de Woningmarkt»
is gegeven tijdens een landelijke manifestatie op 24 september 2003. Dit programma
heeft als doel samen met partners een creatief platform voor experimenten
tot stand te brengen.• «Ruimzicht»Met het programma «Ruimzicht» wil de SEV verkennen op welke
manier het wonen en een verbrede agrarische bedrijvigheid kunnen bijdragen
aan de kwaliteit van het landelijk gebied. Doel is het behoud en de versterking
van cultuurhistorie, nieuwe natuur, ecologische verbindingen en waterberging
en tegelijkertijd toegankelijk maken van afgeschermd landschap.• Vraagsturing en cliëntparticipatieIn het project «Vraagsturing en cliëntparticipatie» dat
samen met IWZ/VEBO gestalte zal krijgen wil de SEV experimenten ondersteunen
voor de onderlinge afstemming van het beleid op het gebied van wonen, zorg
en welzijn met inbegrip van de afstemming van woningtoewijzing en zorgindicatie.NETHUR:In 2003 zijn de thema's, waar Nethur-onderzoekers op konden inschrijven
met onderzoeksprojecten, dezelfde gebleven ten opzichte van 2002. Het betreft:1. Maakbaarheid en flexibiliteit in het wonen;2. Betaalbaarheid en toegankelijkheid van de woningmarkt;3. Vergrijzing en woningmarkt;4. Zeggenschap en besluitvorming over de woonomgeving;5. SEV: Start nieuwe projecten en programma's;6. Culturele identiteit van het wonen.In totaal zijn 3 onderzoeksprojecten toegekend, te weten:1. Dr. M. E. A. Haffner: Appel voor de dorst? Vermogen van ouderen op
de woningmarkt;2. Drs. P. Neuteboom e.a.: Korte en lange termijn evenwicht op de woningmarkt;3. Prof. Dr. C. H. Mulder: Ouderen, zorg, familienetwerk en woningmarktgedrag.In 2003 zijn 3 onderzoeksprojecten uit de voorgaande periode afgerond,
nl.:1. Drs. A. van Diepen e.a.: De woningvraag in de vraaggestuurde markt;2. Drs. S. Dormans e.a.: De verbeelding van de stad;3. Prof. Dr. G. de Kam e.a.: Een hele opgave, over sociale cohesie als
motief bij stedelijke herstructurering.1.3 Groeiparagraaf RealisatieVijfde Nota Afronding monitoringssysteemNeeUitvoeren nulmetingNeeOmwerken nulmeting naar indicatoren en streefwaardenNeeVerwerken indicatoren en streefwaarden in begroting 2004NeeUitvoeringsprogramma Vijfde Nota Afspraken maken met LNV en V&W over de verantwoordelijkheidsverdeling
m.b.t onderwerpen uit de Vijfde NotaNeeToelichting:• Vijfde NotaDe afgelopen periode zijn er een aantal ontwikkelingen geweest die van
invloed zijn op de verantwoording over het VROM-beleid ten aanzien van de
ruimtelijke ordening. Zo is de PKB Vijfde Nota niet vastgesteld door de Staten-Generaal
maar aangepast aan het Strategisch Akkoord van het kabinet Balkende IIn verband met de bovengeschetste onzekerheid over het uiteindelijke beleid
is het monitoringssysteem niet afgerond en was het niet zinvol om in 2003
een nulmeting uit te voeren als referentie voor de voortgangsbeschrijving
ten aanzien van de beleidsdoelen van de ruimtelijke ordening de komende jaren.
Bij vaststelling van de PKB Nota Ruimte in 2004 zal VROM in 2004 ten behoeve
van de begroting en verantwoording, een systeem van monitoring en evaluatie
ontwikkelen gebaseerd op de beleidsdoelen die in de nota zullen staan verwoord.
Dit systeem zal zich primair richten op het doelbereik, de inspanningen van
VROM en de doorwerking daarvan bij andere overheden.• Uitvoeringsprogramma Vijfde NotaDoor de val van het kabinet is ook het uitvoeringsprogramma in 2003 niet
van de grond gekomen. Daarom zijn er geen afspraken gemaakt met LNV en V&W
over de verantwoordelijkheidsverdeling met betrekking tot de onderwerpen uit
de Vijfde Nota.1.4 Budgettaire gevolgen van beleidToelichting:Het verschil tussen de oorspronkelijke begrote programma-uitgaven en de
realisatie is met name verklaarbaar uit de operationele doelen (zie deel C.
Jaarrekening: toelichting beleidsartikel 01):1. Strategische beleidsontwikkeling en dan met name het instrument Nationaal
initiatief voor duurzame ontwikkeling. Bij zowel de eerste als de tweede suppletore
begroting vond een verhoging plaats van resp. € 3 302 mln en € 1 200
mln.2. Monitoring en kennisontwikkeling en dan met name het instrument Bijdrage
RIVM. Bij de suppletore begrotingen vond een budgetverhoging naar €41 373
mln. Bedoelde verhoging is gerelateerd aan het Meerjaren Activiteiten Programma.Artikel 02. Betaalbaarheid van het wonen2.1 Algemene doelstellingVROM faciliteert binnen maatschappelijke randvoorwaarden een vrije betaalbare
woonkeuze voor alle burgers in zowel de huur- als de koopsector. Voor mensen
die op grond van hun inkomen onvoldoende in staat zijn om zelf in hun vrije
woonkeuze te voorzien, draagt de overheid zorg voor een betaalbare woning
die voorziet in hun maatschappelijk gerechtvaardigde vraag. Om deze doelstelling
te bereiken wordt deze uitgewerkt in drie operationele doelstellingen:2.2.1 Betaalbare woonkeuze huren, waarbij rekening wordt gehouden met
het verminderen c.q. tegengaan van de armoedeval;2.2.2 Betaalbare woonkeuze kopen;2.2.3 Versterking van de positie van de burger bij huur en koop.Het doelbereik 2003Op basis van de informatie per operationeel doel kan worden geconcludeerd
dat de positie van huurders is verbeterd. In de koopsector is de zeggenschap
van de eigenaar bewoners versterkt en zijn de vermogensrisico's voor de burgers
verkleind. De bevordering van het eigenwoningbezit heeft de hoge koopprijzen
tegen gekregen.2.2 Operationele doelstellingen2.2.1. Operationele doelstelling «Betaalbare woonkeuze
huren»De meeste mensen zijn goed in staat zelf voor huisvesting zorg te dragen.
Echter, een deel heeft daartoe nog altijd minder goede mogelijkheden. Als
een probleemloze en evenwichtige verhouding tussen huurders en verhuurders
niet vanzelfsprekend in de markt tot stand komt, kan de overheid onder voorwaarden
nadere regels hanteren (consumentenbescherming en versterking zeggenschap).
Ook worden er door de overheid mogelijkheden gecreëerd om kwalitatief
goede betaalbare huurwoningen voor huishoudens met lagere inkomens toegankelijk
te maken. De instrumenten die daarvoor worden gehanteerd zijn:2.2.1.1 Huurwetgeving;2.2.1.2 Huur(prijs)beleid;2.2.1.3 Huurgeschillenbeslechting;2.2.1.4 Woonruimteverdeling;2.2.1.5 Huursubsidie(wet).Het doelbereik 2003In 2003 is door middel van het instrumentarium de betaalbaarheid van het
huren door de huursubsidie en het inflatievolgende huurbeleid op peil gebleven.
Ook is de positie van de huurders versterkt en is de zeggenschap over zijn
woning vergroot met de inwerkingtreding van het nieuwe huurrecht per 1 augustus
2003. Voor de bijzondere groepen als studenten is een aanzet gegeven tot het
oplossen van schaarste aan woonruimte. Wat betreft de geschillenbeslechting
zijn verbeteringen bewerkstelligd maar zijn nog niet alle toezeggingen nagekomen.
De uitvoering van de huursubsidie heeft in 2003 een verdere professionalisering
ondergaan waar de huursubsidieontvanger de nodige voordelen van heeft ondervonden.De beleidsprestaties 2003 Realisatie2.2.1.1 Huurwetgeving Herziening boek 7.4 BW en uitvoeringswet huurprijzen
woonruimteJaBesluitvorming over ontwikkeling wetgeving initiatiefrecht
huurdersJaMonitor gemeenten en corporaties m.b.t. studentenhuisvestingJaUitvoeren onderzoek naar vraag & aanbod en tekorten
van studentenhuisvestingJaOpzet van vervolg pilot Utrecht in drie studentenstedenJa  2.2.1.2 Huurprijsbeleid Uitbrengen van de huurbrief en van de huur MGJaNieuw stelsel referentiehuren en meerjarige prijsafsprakenNee  2.2.1.3 Huurgeschillen Uitbrengen visie over toekomst beslechting huurgeschillenNee22000 toetsingen door VROM van de huurprijs bij nieuwe
huursubsidieaanvragenNeeTerugbrengen doorlooptijd van 70% van de huurgeschillen
naar maximaal 4 maandenZie toelichtingVerbeteren bereikbaarheid: bij 90% van de telefonische
oproepen waarbij de klant niet kiest voor een automatisch antwoord maar kiest
voor persoonlijk contact, komt dit contact tot stand.JaProfessionalisering voorlichting: 80% van de vragen
direct beantwoordJaNulmeting van maatschappelijk rendement huurcommissiesJaNulmeting in welke mate zijn de huurcommissies en
haar taken bekend onder huurders en verhuurdersNee  2.2.1.4 Woonruimteverdeling Verslag Huisvestingswet aan Tweede KamerNeeToelichting beleidsprestaties 20032.2.1.1 Huurwetgeving• Herziening boek 7.4 BW en initiatiefrecht huurdersOp 1 augustus 2003 is titel 7.4 van het Burgerlijk Wetboek en de Uitvoeringswet
huurprijzen woonruimte in werking getreden. Aanvankelijk was beoogd 1 januari
2003 maar invoering is vertraagd vanwege een aanpassing die samenhing met
het tegengaan van illegale onderhuur. De positie van de huurder is ten opzichte
van de verhuurder verbeterd. Door het gewijzigde huurrecht heeft de huurder vanaf 1 augustus 2003 meer mogelijkheden gekregen om zijn
woonsituatie te verbeteren. Hij mag bijvoorbeeld zelf verbeteringen in zijn
huis aanbrengen (de zogenaamde zelf aangebrachte voorzieningen), of op kosten
van de verhuurder gebreken verhelpen. Het nieuwe huurrecht geldt niet alleen
voor nieuwe, maar ook voor alle bestaande huurovereenkomsten. Het landelijk
overleg Huurders Verhuurders (LOHV) is gevraagd om met voorstellen inzake
het initiatiefrecht te komen. Het LOHV heeft hier geen voorstellen ontwikkeld
en ook VROM ziet geen aanleiding om zelf met een uitwerking te komen.• StudentenIn 2003 is een plan van aanpak over studentenhuisvesting aan de Tweede
Kamer gezonden (TK 29 299 XI, nr. 19). Het gaat hierbij om de vergroting
van het woonruimteaanbod en het stimuleren van de doorstroming. Kern van de
aanpak vormt het creëren van een scherp beeld op lokaal niveau over de
opgave. Dit moet resulteren in daadwerkelijke afspraken op lokaal niveau over
vergroting van het aanbod en het stimuleren van de doorstroming.
Ondersteunende maatregelen daarbij zijn een wijziging van de Leegstandwet
waardoor het mogelijk wordt om een woning in afwachting van sloop tot maximaal
5 jaar tijdelijk te verhuren en een wetsvoorstel dat tijdelijke huurcontracten
voor studenten mogelijk maakt. Om de huisvesting van studenten te bevorderen
zijn corporaties op hun verantwoordelijkheid aangesproken.• Pilots StudentenhuisvestingAls vervolg op de pilot in de gemeente Utrecht die in 2002 is afgerond
zijn in het voorjaar van 2003 3 pilots studentenhuisvesting van start gegaan
in de steden Groningen, Haarlem en Tilburg. De geselecteerde steden zijn alle
op eigen wijze, in meer of mindere mate, actief om de huisvesting van studenten
te bevorderen. In een drietal bijeenkomsten (per stad) heeft VROM samen met
de betrokken lokale partijen geprobeerd inzicht te krijgen in de woningmarkt
voor studenten en mogelijkheden te onderzoeken ter vergroting van het aanbod.
De opgedane ervaringen in de pilotsteden zullen input gaan leveren voor een
Congres Studentenhuisvesting dat medio 2004 plaats zal gaan vinden.• Centraal orgaan Opvang Asielzoekers (COA)In veel studentensteden zijn investeringsplannen ontwikkeld om het tekort
aan studentenhuisvesting te verminderen. Om in de behoefte op korte termijn
te voorzien, is bevorderd dat studentenhuisvesters gebruik gaan maken van
de voormalige asielzoekerscentra van het COA.Door tussenkomst van VROM levert het COA voormalige asielzoekerscentra-eenheden
aan Kences (de overkoepelende organisatie van studentenhuisvesters). Kences
zal deze verplaatsbare eenheden geheel inzetten voor de huisvesting van studenten.
In 2003 heeft VROM hiertoe richting studentenhuisvesters een financiële
bijdrage aangekondigd die in 2004 en 2005 zal worden toegekend.2.2.1.2 Huur(prijs)beleid• Uitbrengen huurbrief en meerjarige prijsafspraken.In het voorjaar van 2003 heeft de Commissie Huurbeleid getracht voorstellen
te doen om invulling te geven aan het huurbeleid vanaf 1 juli 2005. De voornemens
voor dit beleid waren vastgelegd in de huurbrief van 14 september 2001. Gebleken
is dat in de commissie geen overeenstemming kon worden bereikt over het huurbeleid
op lange termijn. Daarop zijn in november 2003 voorstellen aan de Tweede Kamer
gezonden over de contouren van het huurbeleid voor de lange termijn [Kamerstukken
II 2003/04, 27 926 nr. 14]. Centraal daarbij staat het functioneren van
de woningmarkt en de betaalbaarheid van het wonen. In het voorjaar 2004 zullen
uitgewerkte voorstellen aan de Tweede Kamer worden gepresenteerd.2.2.1.3 Huurgeschillenbeslechting• Uitbrengen visie over toekomst beslechting huurgeschillenDeze prestatie richtte zich op het ontwikkelen van een visie over de toekomst
van de huurcommissies, waarbij uitgegaan werd van de huidige structuur. In
de loop van 2003 is echter een bredere heroriëntatie op de positionering
van de huurgeschillenbeslechting in gang gezet. De beoogde uitkomst hiervan
is het op afstand van het Rijk plaatsen van de geschillenbeslechting. In het
licht van deze bredere heroriëntatie is de ontwikkeling van een visie
voor de huurcommissies binnen de huidige structuur gestopt. De bredere heroriëntatie
zal pas in het voorjaar van 2004 worden uitgebracht. Er is voor
gekozen om over de verschillende richtingen die in deze verkenning aan de
orde zullen komen en de daaruit voortvloeiende gevolgen eerst zorgvuldig overleg
te voeren met de betrokken organisaties.• Afhandeling van 22000 haalplichtzakenHet uitgangspunt was dat er in 2003 circa 22000 haalplichtverklaringen
zouden worden gevraagd en afgegeven. Er werd echter al rekening gehouden met
5 000 tot 10 000 aanvragen meer die moesten worden afgehandeld in
2003. Er zijn in 2003 ongeveer 26 680 haalplichtverklaringen aangevraagd.
Het aantal afgehandelde aanvragen bedraagt 14 208. Deze productie betreft
voornamelijk aanvragen die in 2002 zijn ontvangen. Om deze achterstand in
productie structureel op te lossen, is geëxperimenteerd met een andere
behandelwijze van deze aanvragen. Als deze behandelwijze voldoet, zal een
belangrijke versnelling in de afhandeling van deze aanvragen kunnen worden
gerealiseerd.• Terugbrengen doorlooptijd van 70% van de huurgeschillen
naar maximaal 4 maanden.Dit voornemen is nader ingevuld door middel van een toezegging aan de
Tweede Kamer op 9 april 2003. De toezegging houdt in dat:1. In de loop van 2003 de wettelijke termijn van nieuwe zaken wordt gehaald;2. De oude zaken begin 2004 zullen zijn weggewerkt.Op basis van deze toezegging worden zaken die na 31 juli 2003 zijn ontvangen
en onder de nieuwe wetgeving vallen zo veel mogelijk afgedaan binnen de wettelijke
termijn. Omdat deze termijn begint na het verstrijken van de termijn voor
legesbetaling, kunnen de eerste resultaten hiervan begin 2004 worden gemeten.
Met de nieuwe wetgeving per 1 augustus 2003 is ook een wettelijke termijn
van vier weken geïntroduceerd voor het doen van een voorzittersuitspraak.
Bijna 60% van de zaken die dit betreft is in 2003 binnen deze termijn afgedaan.
De afdoening van zaken die onder de nieuwe wetgeving vallen heeft een hogere
prioriteit gekregen dan het afdoen van de oude zaken. Dit is het gevolg van
een gewijzigde prioriteitsstelling binnen het ministerie, mede als gevolg
van het Hoofdlijnenakkoord. Hierdoor is in 2003 een beperkt deel van de oude
zaken afgedaan.• Verbeteren telefonische bereikbaarheid huurcommissiesDoelstelling was om bij minimaal 90% van de klanten die kiezen voor persoonlijk
telefonisch contact, dit contact ook werkelijk te laten plaatsvinden. Deze
doelstelling is gerealiseerd en bovendien komt dit contact ruim binnen de
normtijd tot stand.• Professionalisering voorlichtingDe hieraan verbonden doelstelling was dat minimaal 80% van de vragen direct
door het secretariaat van de huurcommissies kon worden beantwoord. Deze doelstelling
is gerealiseerd.• Nulmetingen «maatschappelijk rendement»
en «bekendheid met taken huurcommissies»In 2003 is een breed opgezet onderzoek uitgevoerd naar het maatschappelijk
rendement van de huurcommissies en de bekendheid van de huurcommissies en
hun taken, in combinatie met een aantal onderzoeksvragen die voortkomen uit
kamervragen. Er is onderzoek gedaan naar het effect van huurgeschillenbeslechting
op concreet gedrag van verhuurders ten aanzien van de woning die het betreft
en ten aanzien van andere soortgelijke woningen. Verder is onderzocht
in hoeverre verhuurders rekening houden met uitspraken van Huurcommissies
bij het vaststellen van algemeen beleid. Conform het verzoek van de Tweede
Kamer zullen de onderzoeksresultaten aan de Kamer worden aangeboden in het
kader van het huurbeleid voor de lange termijn in de eerste helft van 2004.
Samen met het onderzoek naar het maatschappelijk rendement is een meting verricht
naar de mate waarin verhuurders rekening houden met uitspraken van Huurcommissies
bij het vaststellen van algemeen beleid.2.2.1.4 Woonruimteverdeling• Verslag Huisvestingswet aan Tweede KamerAls gevolg van het belang van de discussie over segregatie en differentiatie
van wijken heeft het verslag van de Huisvestingswet vertraging opgelopen en
zal nu begin 2004 naar de Tweede Kamer worden gezonden. Hierbij zal ook een
brief met beleidsmatige consequenties worden gezonden. De uitvoering van de
in het Hoofdlijnenakkoord aangekondigde mogelijkheid voor gemeenten om in
het landelijk gebied om te mogen bouwen voor de eigen bevolkingsaanwas zal,
voor zover dat invloed heeft op de Huisvestingswet, hierbij aan de orde komen.• Onrechtmatige bewoningIn 2003 is de monitor onrechtmatige bewoning afgerond. Hiermee is inzicht
ontstaan in de mate waarin gemeenten onrechtmatige bewoning aanpakken. In
de 4 grote gemeenten lopen verschillende projecten. Veel kleine gemeenten
hebben nog geen beleidsaanpak ontwikkeld. In 2004 krijgt dit een vervolg door
met verschillende gemeenten de te volgen aanpak te bespreken.2.2.1.5 HuursubsidiewetDe Huursubsidiewet heeft als voornaamste doel om mensen met lagere inkomens
te voorzien van goede en betaalbare huisvesting.De drie pijlers uit de Huursubsidiewet zijn:2.2.1.5.1 Betaalbare huurlasten;2.2.1.5.2 Medeverantwoordelijkheid verhuurders;2.2.1.5.3 Vereenvoudiging regelgeving en uitvoering.2.2.1.5.1 Betaalbare huurlastenDe ontwikkeling index van het netto inkomen na kale huurlasten (ninki)
zegt iets over het aantal euro's dat een huishouden met huursubsidie van de
netto-inkomensverbetering overhoudt na aftrek van de huurlasten en bijtelling
van de huursubsidiebijdrage. Kale huurlasten zijn de huurlasten verminderde
met de huursubsidiebijdrage.De netto-huurquote is dat deel van het netto-inkomen dat wordt besteed
aan huurlasten verminderd met de huursubsidiebijdrage.Voor subsidiejaar 2002/2003 is het rekeninkomen van 2001 bepalend. Daarmee
heeft de huursubsidie te maken gehad met de effecten van de invoering van
de Wet inkomstenbelasting 2001. Er kon niet zonder ongewenste effecten op
de hoogte van de huursubsidiebijdrage worden overgegaan van het belastbaar
inkomen naar verzamelinkomen. Hiervoor is een correctie op het verzamelinkomen
gebruikt. Het begrip gecorrigeerde verzamelinkomen onder de Wet inkomstenbelasting
2001 is een zo goed mogelijke benadering van het belastbaar inkomen onder
de Wet op de inkomstenbelasting 1964.Bij de bepaling van beide indicatoren wordt een schatting gemaakt van
het netto-inkomen op basis van het rekeninkomen, dat bepalend is voor de hoogte
van de huursubsidiebijdrage. De relatie tussen belastbaar inkomen en netto-inkomen
onder de Wet op de inkomstenbelasting 1964 is anders dan de relatie tussen
gecorrigeerd verzamelinkomen en netto-inkomen onder de Wet inkomstenbelasting
2001. Voor de berekening van het netto-inkomen is een technische correctie
toegepast. Hierdoor is de vergelijkbaarheid tussen jaren niet meer exact hetzelfde.Tabel 2.1 Ninki voor categorieën
huursubsidie-ontvangers 1999/20002000/20012001/20022002/2003Alleenstaanden 65-105,4109,1112,8121,7Meerpersoons 65-106,2109,6113,2123,1Alleenstaanden 65+108,4111,6114,7120,8Meerpersoons 65+107,9111,3114,5119,6 106,6110,0113,6121,4Bron: Huursubsidiebestanden DGW/IBS, diverse subsidiejarenDe ninki laat een sterke verbetering van de nominale inkomens na kale
huurlasten zien voor huishoudens met huursubsidie. Het streven om de ninki
gelijk te laten zijn aan de ninki in huursubsidiejaar 2000/2001 en in ieder
geval niet lager dan de ninki in 1999/2000 is succesvol geweest.Gemiddeld hadden de huishoudens met huursubsidie een geschatte netto-inkomensverbetering
van € 712. De huurlasten op jaarbasis zijn gemiddeld € 136
gestegen en de gemiddelde huursubsidiebijdrage op jaarbasis is gestegen met € 30,
zodat de nominale inkomens na kale huurlasten een verbetering laten zien van
gemiddeld € 606.Alle categorieën laten een stijging van de ninki zien. Daarin is
de toename van het netto-inkomen een belangrijke factor. Bij de ouderenhuishoudens
is tevens de stijging van de gemiddelde huursubsidiebijdrage als gevolg van
een stijging van het aantal huishoudens met een minimuminkomen opvallend.
Deze daling wordt met name toegeschreven aan de verruiming van de mogelijkheid
van aftrek van bijzondere kosten terzake ouderdom. Hierdoor daalt het rekeninkomen
voor de bepaling van de huursubsidiebijdrage.Bij de meerpersoonshuishouden tot 65 jaar is opvallend dat de gemiddelde
huursubsidiebijdrage is gedaald. Dit is vanwege het afschaffen van de kindertoeslag.
De kindertoeslag is fiscaal gecompenseerd. De compensatie komt tot uitdrukking
in het geschatte netto-inkomen.De netto-huurquote is verbeterd. Een kleiner deel van het geschatte netto-inkomen
wordt uitgegeven aan kale huurlasten. Het beeld voor de meerpersoonshuishouden
tot 65 jaar is afwijkend. Dit is met name toe te schrijven aan het afschaffen
en fiscaal compenseren van de kindertoeslag. Het bedrag dat daarmee was gemoeid
was ca € 130 op jaarbasis.Tabel 2.2 Netto-huurquote
voor categorieën huursubsidie-ontvangers 1999/20002000/20012001/20022002/2003Alleenstaanden 65-25,9%25,6%25,7%24,8%Meerpersoons 65-18,4%18,2%18,3%18,3%Alleenstaanden 65+23,1%22,9%22,9%22,4%Meerpersoons 65+19,3%19,1%18,7%18,2% 21,8%21,6%21,6%21,2%Bron: Huursubsidiebestanden DGW/IBS, diverse subsidiejarenBeperking armoedevalMet het kengetal huursubsidiedruk, zoals voor het eerst opgenomen in de
Ontwerpbegroting 2003, wordt inzichtelijk gemaakt hoe jaarlijkse aanpassingen
van de Huursubsidiewet effect hebben op de inkomensverbetering van huishoudens
met huursubsidie.Daarbij wordt, van gestandaardiseerde situaties middels cases voor alleenstaanden
en meerpersoonshuishoudens (tot 65 jaar) met huursubsidie, berekend welk deel
van de netto inkomensverbetering door toetreding op de arbeidsmarkt teniet
wordt gedaan door verlies aan huursubsidie.De parameters van de huursubsidie waren op het moment van schrijven van
de begroting 2003 reeds vastgesteld en zijn daarna niet meer gewijzigd. In
de Ontwerpbegroting 2004 is de huursubsidiedruk voor het tijdvak 2003/2004
aan de reeks toegevoegd.De huursubsidiedruk is niet op basis van realisatiecijfers herberekend.
Derhalve komen de percentages overeen met de in de Ontwerpbegroting 2003 opgenomen
percentages.Tabel 2.3 Uitvoering van de
huursubsidie RealisatieBegrotingHuursubsidie2002/20032002/2003 (CR 34)(CR 34)Aantal positieve beschikkingen1 009 589973 000Gemiddelde bijdrage1 5951 510Toelichting:Het aantal positieve beschikkingen bij de huursubsidie is ten opzichte
van de begroting toegenomen.Mogelijke oorzaken van het hogere aantal kunnen zijn:– hogere instroom van eerste aanvragen; en– verandering van peildatum huishouden Huursubsidiewet.Per 1 juli 2002 is de peildatum van het huishouden vervallen voor het
tijdvak 2002–2003. Hierdoor komen huishoudens waarvan het inkomen zodanig
daalt, door verandering van de huishoudsamenstelling gedurende het tijdvak,
niet meer in aanmerking voor de Vangnetregeling maar voor de reguliere huursubsidie.
Het aantal huishoudens met huursubsidie stijgt hierdoor met ca. 5 000
tot 10 000.Opgemerkt wordt dat het aantal positieve beschikkingen lager zou zijn
geweest als rekening was gehouden met later afgegeven nihilbeschikkingen.
Dit is echter om administratief technische redenen niet mogelijk.De hogere gemiddelde bijdrage in de kolom realisatie is een gegeven vanuit
de administratie. Dit betreft een gemiddelde bijdrage uitsluitend gebaseerd
op aantallen initiële toekenningen, exclusief later doorgevoerde verlagingen.
In de administratie kunnen de bedragen voor verlagingen, intrekkingen niet
gekoppeld worden aan aantallen en derhalve gemiddelde toekenningen.Bij het opstellen van de ramingen wordt wel uitgegaan van aantallen verlagingen
en intrekkingen (terugvorderingen).2.2.1.5.2 Medeverantwoordelijkheid verhuurdersDe medeverantwoordelijkheid van gemeenten voor de omvang van de huursubsidie-uitgaven
is vormgegeven met de prestatienormering c.q. de verhuisnorm. De verhuisnorm
bepaalt dat per gemeente hoogstens vier procent van de in een tijdvak gedane
huursubsidietoekenningen als gevolg van verhuizingen betrekking heeft op woningen
met een huur boven de aftoppingsgrens. Met betrekking tot de verhuisnorm is
aan negentien gemeenten voor een totaalbedrag van € 97 650
een bijdrage opgelegd, omdat zij de landelijke norm van vier procent in hun
gemeente hebben overschreden. Van deze negentien gemeenten hebben twee gemeenten
een bezwaarschrift ingediend. Eén bezwaarschrift is ongegrond verklaard
en een bezwaarschrift is gedeeltelijk gegrond verklaard. Bovendien is er door
één gemeente verzocht om ambtshalve herziening. Dit verzoek
is niet gehonoreerd. Oorspronkelijk kende de prestatienormering ook een op
de verhuurders gerichte uitgavennorm met betrekking tot de bijdrageontwikkeling.
Deze uitgavennorm wordt na de uitspraak van de Raad van State in november
2002 niet meer door VROM uitgevoerd en zal uit de Huursubsidiewet worden verwijderd.
Als gevolg van de uitspraak van de Raad van State is aan 235 verhuurders de
opgelegde boete die betrekking heeft op huursubsidiejaar 1998/1999 terugbetaald.
In totaal is € 7,8 mln terugbetaald. Deze verhuurders hebben ook
een wettelijke rentevergoeding uitbetaald gekregen van € 1,4 mln.
In 2003 zijn, in afwachting van de ontwikkeling rondom de modernisering van
het huurbeleid geen voorstellen gedaan voor aanpassing en aanscherping op
het terrein van de bijdrageontwikkeling.2.2.1.5.3 Vereenvoudiging regelgevingTot en met het subsidiejaar 2002/2003 gold voor jongeren tot 23 jaar dat
het recht op huursubsidie in twee jaar werd afgebouwd als zij de maximale
huurgrens voor jongeren overschreden. Per subsidiejaar 2003/2004 is de afbouw
van subsidie bij overschrijding van de maximale huurgrens voor jongeren tot
23 jaar afgeschaft. Voor continuanten tot 23 jaar geldt nu dat het recht op
huursubsidie (tot de maximale huurgrens voor jongeren) volledig behouden blijft.Algemene Wet Inkomensafhankelijke regelingenGestart is met de voorbereiding van de overgang van de uitvoering van
de huursubsidieregeling per 1 januari 2006, of eerder indien zinvol,
naar een aan de Belastingdienst gelieerde instelling. De Algemene wet inkomensafhankelijke
regelingen (Awir) is in de maak. Behalve de huursubsidie zullen ook de eigen
bijdrageregelingen rechtsbijstand, intramurale zorg en thuiszorg, de kinderopvangregeling,
de tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten, de studiefinanciering
en de zorgtoeslag vallen onder de Awir. In deze wet worden overeenkomstige
begrippen en procedures van verschillende regelingen geharmoniseerd.
Dit levert naast efficiëntievoordelen bij de uitvoering van de regelingen
ook voordelen voor de burger die te maken zal krijgen met eenduidige begrippen
en procedures. Om maximale doelmatigheidswinst te realiseren zal in het afzonderlijk
juridisch kader (Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen) belangrijke
algemeen gehanteerde definities en begrippen, en een aantal algemene zaken
die van belang zijn voor inkomensafhankelijke regelingen worden vastgelegd.
Ook worden administratieve procedures, zoals de aanvraagprocedure, zoveel
mogelijk geharmoniseerd.UitvoeringNa de ernstige problemen die zich in de zomer van 2002 bij de uitvoering
van de huursubsidie hebben voorgedaan, is een groot aantal maatregelen genomen
om ten eerste de knelpunten van het subsidiejaar 2002–2003 zo spoedig
mogelijk op te lossen en ten tweede te voorkomen dat bij de uitvoering van
het subsidiejaar 2003–2004 deze situatie zich opnieuw zou voordoen.
De Tweede Kamer is via vier voortgangsrapportages geïnformeerd over de
maatregelen en de effecten ervan. Mede door deze maatregelen is het tijdvak
2003/2004 goed van start gegaan. Huishoudens zijn op tijd op de hoogte gesteld
van de hoogte van de subsidiebijdrage en vervolgens is deze op tijd betaald.
Ook de telefonische bereikbaarheid van het ministerie is vergroot. Huishoudens
met vragen over huursubsidie in het algemeen en over afhandeling van hun aanvraag
in het bijzonder kunnen terecht op internet, bij een gratis 0800-informatienummer
(via een voice-responce) dan wel een 0900-nummer (waar men een telefonist
aan de lijn krijgt) of bij een van de inmiddels circa 600 Huursubsidie InformatiePunten.Geconcludeerd kan worden dat met de ingang van coderegeling 35 (tijdvak
2003/2004) de vierjarige EOS-operatie tot een goede afronding is gekomen.
De modernisering van de uitvoering is een feit. De EOS-operatie van aanloop
tot afronding wordt geëvalueerd en daarvan zal verslag worden gedaan
in het jaarverslag van de Huursubsidiewet over het tijdvak 2002/2003.Huursubsidie InformatiePunten (HIP's)Het aantal Huursubsidie InformatiePunten is in 2003 fors toegenomen. Daar
waar er op 1 juli 2002 nog sprake was van een pilot op 6 lokaties waren er
eind 2002 38 HIP's operationeel. Eind 2003 zijn dat er inmiddels een bijna
600. Aan de toezegging aan de Tweede Kamer dat er op 1 juli 2003 tenminste
300 Huursubsidie InformatiePunten operationeel zouden zijn, is dus ruimschoots
voldaan.Tabel 2.4: Aantallen en kosten
beschikte aanvragen Realisatie   BegrotingVerschil 200020012002200320032003Kosten (in EUR1mln)      Apparaatskosten VROM:37,641,039,650,334,715,6Kostenvergoeding verhuurders17,215,25,50,4 0,4Declaratiekosten Gemeenten Vangnetregeling17,316,46,18,77,61,1Totaal kosten72,172,651,259,442,317,1       Aantal beschikte aanvragen      aantal beschikkingen huursubsidie1 054 5771 263 7971 331 4281 195 701969 000226 701aantal beschikkingen vangnet42 83440 55034 35639 29041 4122 122aantal beschikkingen GEW472114n.v.t.n.v.t.n.v.t.n.v.t.aantal beschikkingen BEWn.v.t.3662022028 8008 598       Totaal aantal aanvragen1 097 8831 304 8271 365 9861 235 1931 019 212215 981Kosten per aanvraag (in EUR1)66563848426Bron: In de aantallen (realisatie 2003) zitten ook «nihiltoekenningen»,
te weten 159 492 bij huursubsidie, 10 582 bij vangnet en 33 BEW
begrepen.Toelichting:De overschrijding van het budget bij de apparaatskosten van VROM is voornamelijk
het gevolg van de extra uitgaven voor het pakket van maatregelen, «Uitweg»
genaamd, die herhaling van de problemen bij de uitvoering van de huursubsidie
van de zomer van 2002 in 2003 moesten voorkomen. De belangrijkste maatregelen
waren het uitbreiden van de capaciteit van het callcenter en het doorvoeren
van systeemtechnische aanpassingen ter verbetering van de gegevensuitwisseling
met de zogeheten primaire bronnen (Belastingdienst, GBA en de verhuurders).
Verder zijn er extra tijdelijke krachten in dienst genomen voor de hogere
instroom van eerste aanvragen.Voor bovengenoemde aanpassingen is het budget zowel met 1e als 2e suppletore
begroting verhoogd.Ten aanzien van de kostenvergoeding verhuurders was ten tijde van het
opstellen van de begroting 2003 de verwachting dat geen budget meer benodigd
was in 2003. Met het herstellen van een geconstateerde systeemfout bleek echter
alsnog eenmalig een gering budget van € 0,4 miljoen nodig te zijn.De realisatie van de uitvoeringskosten van de gemeenten voor de Vangnetregeling
is hoger dan geraamd o.a. als gevolg van de eindafrekeningen op oude coderegelingen.2.2.2. Operationele doelstelling «Betaalbare woonkeuze
kopen»Van alle bewoners hebben eigenaar-bewoners de meeste zeggenschap over
en verantwoordelijkheid voor de woning. Het beleid is gericht op verdere groei
van het eigenwoningbezit, het verbeteren van de keuzevrijheid en het invulling
geven aan het sociale koopbeleid.Om dit te realiseren staan de volgende instrumenten ter beschikking:2.2.2.1 Verkoop van huurwoningen2.2.2.2 Nationale Hypotheek Garantie2.2.2.3 De Wet bevordering eigenwoningbezitHet doelbereik 20032003 heeft een forse stijging van het aantal NHG toekenningen laten zien,
waarmee het vermogensrisico voor een grotere groep burgers is beperkt en de
stabiliteit van de woning- en hypothekenmarkt is versterkt. De bevordering
van het eigenwoningbezit door middel van de Wet Bevordering EigenWoningbezit
is niet van de grond gekomen. Mede daarom is in het kader van de herijking
regelgeving voorgesteld de Wet BEW af te schaffen.2.2.2.1 Verkoop van huurwoningenIn de Nota Mensen, Wensen, Wonen is de ambitie opgenomen om te komen tot
circa 65% eigen woningbezit in 2010, voor zover burgers dat wensen. Het gaat
daarbij niet alleen om nieuwbouw, maar vooral om verkoop van huurwoningen.In de brief van 30 september 2003 aan de Tweede Kamer is aangegeven dat
de verstedelijkingsafspraken kunnen worden omgezet in woningbouwafspraken;
het onderwerp «verkoop huurwoningen» is daarvan geen onderdeel.
Sturing hierop vindt plaats via het in 2003 opgestelde beleidskader ISV 2.
In de Meerjaren Ontwikkelings Programma's (MOP's), die de gemeenten in het
kader van ISV 2 opstellen, is een betere balans tussen vraag en aanbod op
de woningmarkt de outputdoelstelling op het gebied van wonen. In dat kader
dient de gemeente duidelijkheid te geven over de verhouding huur/koop (naar
prijsklasse) binnen de totale voorraad en over het aantal omzettingen huur/koop.«
Verder is in 2003 het onderzoek «een koopwoning nabij» met daarin
een analyse van de redenen van het achterblijven van de verkoop naar huurwoningen
naar de Kamer gestuurd.2.2.2.2 Nationale Hypotheek GarantieIn 2003 zijn voor het eerst in het bestaan van het Waarborgfonds Eigen
Woningen circa 10 000 garanties verstrekt voor het verbeteren van woningen,
dit mede als gevolg van het aanpassen van de normen en voorwaarden op dit
punt met ingang van 1 januari 2003. In totaal zijn circa 70 000
garanties verstrekt, mede als gevolg van de in 2003 aangepaste normen en voorwaarden.
Hiermee is de neergaande trend van het aantal verstrekte garanties in 2003
doorbroken. Tevens is in 2003 besloten de normen en voorwaarden in 2004 zodanig
verder te wijzigen dat een verdere verantwoorde toename van het aantal te
verstrekken garanties gestalte kan krijgen. Zo wordt bijvoorbeeld de kostengrens
verhoogd van € 225 000 naar € 230 000 en heeft
een verdere stroomlijning om de normen en voorwaarden in overeenstemming te
brengen met de gangbare praktijken bij de financiële instellingen plaatsgevonden.2.2.2.3 Wet bevordering eigenwoningbezitIn de begroting 2003 is een totaal aantal van 8 800 beschikkingen
geraamd, terwijl er slechts zo'n 169 beschikkingen zijn afgegeven. Voorgenomen
is dat «voor het einde van 2004», conform de wettelijke verplichting,
de Wet Bevordering EigenWoningbezit zal worden geëvalueerd. De uitkomst
van het herijkingproces verwoord in de brief [TK 2003–2004 29 200
XI, nr. 7] ten aanzien van de Wet BEW is dat deze zal worden «ingetrokken,
omdat het doel van de regeling niet wordt bereikt». In reactie op de
motie Geluk [TK 2003–2004, 29 200 XI, nr. 38] zal een visie
worden gepresenteerd op de bevordering van het eigen woning bezit. De aangekondigde
afschaffing van art. 22 is in gang gezet maar is per 1 januari 2004 niet
gerealiseerd, omdat in afwachting van het herijkingproces de procedure vooralsnog
is stopgezet.2.2.3. Operationele doelstelling «Versterking van
de positie van de burger bij huur en koop»Voor individuele kopers en huurders is het soms moeilijk een vuist te
maken in de interactie met marktpartijen, corporaties en overheden over plannen
en beslissingen over de woning of de woonomgeving. Om de positie van de burger
te versterken worden de volgende acties ondernomen:2.2.3.1 Aanpassing(en) in wet- en regelgeving2.2.3.2 Ondersteunen belangenverenigingen2.2.3.3 ExperimentenHet doelbereik 2003In 2003 is door projectsteun aan scholings- en exploitatiebijdragen ondersteuning
geboden aan belangengroeperingen waarmee de positie van de burger is versterkt.
Op het terrein van de vereniging van eigenaren is veel werk in onderzoek en
monitoring gestoken. Tot concrete beleidsvoorstellen heeft dit echter nog
niet geleid.De beleidsprestaties 2003 RealisatieIntentieafspraken met marktpartijen appartementenmarktJaBeleidsvoorstellen VVEJaAfhandelen 50 geschillen met behulp van mediationJaToelichting beleidsprestaties 20032.2.3.1 Aanpassing(en) in wet- en regelgeving• Intentieafspraken met marktpartijen appartementenmarkt
en beleidsvoorstellen VVEIn 2003 zijn ten behoeve van de Verenigingen van Eigenaren (VvE's) de
VvE beheerders door VROM op hun verantwoordelijkheid aangesproken om tot een
eenduidig kwaliteitskeurmerk voor deze sector te komen. Dit heeft geleid tot
een certificatie van beheer en administratiekantoren. Wat betreft een pilot
gebundeld individueel lenen voor appartementseigenaren: dit traject blijkt
heel leerzaam voor alle participanten. De duur van de pilot is, op verzoek
van de deelnemende gemeenten het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse
gemeenten (de SVN), verlengd tot en met 2004. Dit is budgetneutraal gebeurd.
Daarbij wordt, met medewerking van het WEW, gekeken naar de mogelijkheden
van toepassing van NHG bij onderhoud aan de gezamenlijke bouwdelen. De resultaten
van de pilot zullen in 2005 bekend worden. Voor het verder ontwikkelen en
uitvoeren van de monitor van de appartementenmarkt wordt aangesloten op de
in 2004 af te ronden WBO/KWR onderzoeken. Het voorstel tot «Wijziging
van titel 5.9 (Appartementsrechten) van het Burgerlijk Wetboek», dat
op 24 september 2002 aan de Tweede Kamer is aangeboden en op 26 november 2002
tot vragen aan de Minister van Justitie heeft geleid van de vaste commissie
voor Justitie, is (in afwachting van de beantwoording van die vragen) in 2003
nog niet door de Tweede Kamer behandeld.2.2.3.2 Ondersteunen belangenverenigingenOm de positie van de burger te versterken, verstrekt VROM een bijdrage
aan de Vereniging Eigen Huis, de Nederlandse Woonbond en aan het Landelijk
Contact Vrouwen Adviescommissies. De Vereniging Eigen Huis (VEH) verzorgt
ten behoeve van (aspirant)eigenaren van woningen een aantal cursussen, gericht
op o.a. de koop van een eengezinswoning/appartement, het beter laten functioneren
van Verenigingen van Eigenaren, etc. Dergelijke cursussen zijn niet uitsluitend
toegankelijk voor leden van de VEH, maar evenzeer voor niet-leden. Met deze
scholingsactiviteiten versterkt de VEH de burger die zich op de koopwoningmarkt
begeeft/bevindt. VROM verstrekt in deze scholingsactiviteiten een projectbijdrage
aan de VEH. In 2003 bedroeg de projectbijdrage € 42 201,56.De Woonbond zet zich in voor de belangen van huurders. Voor het jaar 2003
had de Woonbond de volgende projecten in haar werkplan opgenomen:• Het nieuwe stelsel van referentiehuren;• Het nieuwe huurrecht;• Herstructurering en wijkvernieuwing;• Kennisverrijking en deskundigheidsbevordering huurdersorganisaties.Lopende het jaar heeft de Woonbond over deze projecten gerapporteerd.
In 2003 heeft de Woonbond een scholingsbijdrage ontvangen van € 194 488
en een exploitatiebijdrage van € 1 048 136.De Stichting Landelijk Contact van de VAC's (LC VAC) is het kennis- en
servicecentrum voor lokaal opererende VAC's die al meer dan vijftig jaar op
vrijwillige basis de belangen van de (anonieme) woonconsument behartigen door
te ijveren voor verbetering van de integrale woonkwaliteit. Voor deze lokale
VAC's is het van belang dat zij kunnen terugvallen op een landelijk centrum
voor informatie, ondersteuning, scholing en voorlichting en het actueel houden
en verspreiden van de gezamenlijke kennis. Het LC VAC is voor 2003 een projectbijdrage
toegekend van in totaal € 252 000 deels via artikel 3. Daarnaast
is het LC VAC voor 2003 een scholingsbijdrage verstrekt van € 26 600.
Deze financiële steun heeft bijgedragen aan de totstandkoming van een
aantal producten zoals de VAC-kwalitieitswijzer renovatie, mediapublicaties
ter profilering van de lokale VAC's, de richtlijnen voor wonen, zorg en welzijn
en een scholingsprogramma. In 2003 heeft de minister van VROM mede naar aanleiding
van een Kamervraag besloten voor de jaren 2004–2007 een nieuwe meerjarenafspraak
met het LC VAC te maken over een (aflopende) financiële bijdrage. De
principetoezegging is gedaan onder voorwaarde dat de LC VAC-organisatie een
professionaliseringsslag maakt.2.2.3.3. Experimenten• MDW project Positie van de koper op de NieuwbouwmarktHet kabinet constateert in de nota Mensen, Wensen, Wonen1 dat de keuzevrijheid op de woningmarkt te wensen overlaat. Deze problematiek
heeft het kabinet ertoe gebracht in het kader van de operatie Marktwerking,
deregulering en wetgevingskwaliteit (MDW) een onderzoek te starten naar de
knelpunten voor de consument bij de koop van een nieuwbouwwoning. De werkgroep
heeft het rapport in 2002 afgerond. Mede als gevolg van de politieke ontwikkelingen
van de afgelopen jaren (kabinetswisselingen) heeft het maken van een gedragen
kabinetsstandpunt flinke vertraging opgelopen. Dit neemt niet weg dat een
aantal aanbevelingen van de werkgroep met name wat betreft de geschillenbeslechting
door VROM is overgenomen.• MediationBij de Huurcommissies is een pilot afgerond met betrekking tot de afhandeling
van geschillen door middel van mediation. Er zijn door middel van mediation
50 geschillen behandeld, waarvan er 49 zijn afgehandeld. De pilot is feitelijk
beëindigd in 2003. Begin 2004 zal bezien worden welke conclusies getrokken
kunnen worden en op welke wijze mediation bij huurgeschillen kan worden gecontinueerd.2.3 Budgettaire gevolgen van beleidToelichting:Bij artikel 2 is sprake van een overuitputting. Dit is met name te wijten
aan de instrumenten: «Huursubsidie» en de «Afkoop NWI's».
Echter, ook de ontvangsten van huursubsidie waren hoger dan geraamd. Verdere
informatie kunt u vinden in de Jaarrekening.Artikel 03. Duurzame woningen en gebouwen3.1 Algemene beleidsdoelstellingBij de totstandkoming en verbetering van woningen en gebouwen wordt gestreefd
naar duurzame kwaliteit. Hierbij ligt de nadruk op de afstemming van de veiligheid,
gezondheid, bruikbaarheid, energiebesparing en milieubelasting van de woning
of het gebouw op de maatschappelijke behoefte. Binnen deze hoofddoelstelling
is, op globaal niveau, invulling gegeven aan de volgende operationele doelstellingen:3.2.1 Garanderen van een minimale kwaliteit van woningen en gebouwen;3.2.2 Verbeteren van de kwaliteit van woningen en gebouwen en stimuleren
van innovatie;3.2.3 Bevorderen van de invloed van de burger bij de totstandkoming van
woningen;3.2.4 Coördinatie bouwbeleid.Het doelbereik 2003Om kwaliteitsborging van bouwwerken te kunnen garanderen is gewerkt aan
verbetering en vereenvoudiging van de bouwregelgeving. Vermindering van de
regeldruk (invoering Bouwbesluit 2003 en verandering in bouwvergunningprocedures)
en verbetering van de mogelijkheid tot handhaving van regels (wijziging Woningwet
2004) zijn hier uitwerkingen van. Diverse onderzoeken aangaande brandveiligheid
hebben input geleverd voor het verder vormgeven van het beleid op dit terrein.
Langs verschillende wegen is het particulier opdrachtgeverschap gestimuleerd.
Vanuit Europa komt de nodige regelgeving waarmee in 2003 is gestart c.q. voortgezet
met de implementatie ervan in de Nederlandse bouwregelgeving (Energieprestatie
in gebouwen, tunnelveiligheid, Richtlijn bouwproducten, Eurocodes e.d). Het
aantal aanvragen voor de EnergiePremieRegeling overtrof ruimschoots de verwachtingen.Op
basis van de Parlementaire enquête Bouwnijverheid is de functie van
coördinerend bouwminister door onze minister beëindigd.3.2 Operationele doelstellingen3.2.1 Operationele doelstelling «Garanderen van
een minimale kwaliteit van woningen en gebouwen»De basis voor de bouwregelgeving is vastgelegd in de Woningwet. Dit betreft
zowel het bouwvergunningproces als de handhaving ervan. In het Bouwbesluit
is in bouwtechnische voorschriften de minimale kwaliteit voor bouwwerken vastgelegd.
In de beleidsbrief over de toekomst van de bouwregelgeving (Agenda bouwregelgeving
2002–2006, TK 2001–2002, 28 325, nr.1) is een drietal wijzigingspaketten
bouwregelgeving aangekondigd. Het eerste wijzigingspakket over de verandering
in de bouwvergunningprocedures en het aanscherpen van het wettelijk kader
welstand in de Woningwet, is op 1-1-2003 (Stb.2001, nrs. 518 en 410) in werking
getreden. Een gewijzigd Bouwbesluit maakte eveneens onderdeel uit van dit
wijzigingspakket.Het doelbereik 2003Zoals hiervoor aangegeven is er een aantal belangrijke stappen genomen
om te komen tot verbetering en vereenvoudiging van de regelgeving. Deze dragen
bij aan vermindering van de regeldruk en een betere serviceverlening aan burgers
en bedrijven. Dit zal zijn weerslag moeten hebben in verlaging van de administratieve
lasten bij zowel de verleners als aanvragers van vergunningen. Deze indicator
wordt dan ook nog verder ontwikkeld. Ook verbetering van de handhaving van
de bouwregelgeving zal bijdragen aan het garanderen van de minimale kwaliteit
van woningen en gebouwen.De beleidsprestaties 2003 Realisatie3.2.1.1 Woningwet Wijziging Woningwet 2004NeeStart pilots project Servicegericht WerkenJaStart praktijkproef «Woningprofiel»JaStart praktijkproef gecertificeerde Bouwbesluit-toetsJa  3.2.1.2. Kwaliteitseisen gebouwen:
Bouwbesluit Wijziging Bouwbesluit 2004Nee  3.2.1.3. Europa Voorbereiding implementatie Europese richtlijnen
en normenJaToelichting beleidsprestaties 20033.2.1.1 Woningwet• Wijziging Woningwet 2004Het tweede pakket wijzigingen is voor de Woningwet vooral gericht op het
verbeteren van de handhaving van de bouwregelgeving. Gemeenten krijgen daarom
de verplichting een handhavingsbeleid bouwregelgeving op te stellen. Hierover
moeten zij vervolgens periodiek rapporteren aan de gemeenteraad. De inwerkingtreding
hiervan is voorzien op 1-1-2005. De publicatie van de wijziging is daarmee
opgeschoven naar 2004. Het desbetreffende wetsvoorstel is eind 2003 aan de
Tweede Kamer aangeboden (TK 2003–2004, 29 392, nrs. 1 t/m 4). De
inwerkingtreding van het derde pakket wijzigingen is voorzien in 2006. De
omvorming van de Woningwet in relatie tot de «herijking VROM-regelgeving»
(zie verslaglegging prioriteit III.1) wordt hierin o.a. voorbereid en is in
2003 opgestart.• Start pilots project servicegericht werkenBegin 2003 is gestart met het project Servicegericht Werken waarbinnen
de pilots handhavingsbeleid bouwregelgeving, stimuleren samenwerking gemeenten
en servicegericht bouw- en woningtoezicht vallen. Tevens is een haalbaarheidsonderzoek
uitgevoerd voor het instellen van een «digitale vindplaats Bouw &
Woningtoezicht». Het doel van dit project is het verbeteren van kwaliteit
van de uitvoering van de bouwregelgeving door gemeenten, waaronder ook handhaving
valt.• Start praktijkproef «Woningprofiel»Het gebouwdossier heeft als doel inzicht te bieden in de feitelijke kwaliteit
van een bestaand gebouw middels een actuele en betrouwbare beschrijving van
de relevante bouw- en gebruiksaspecten van het gebouw. In het najaar van 2003
is gestart met de praktijkproef t.a.v. woningen («woningprofiel»).
Doel hiervan is om te bezien in hoeverre de gegeven doelstellingen met toepassing
van het idee van het woningprofiel kunnen worden gerealiseerd. Tevens wordt
gekeken welke kosten hieraan zijn verbonden. Eind 2004 zal de gehele proef
worden geëvalueerd op basis waarvan wordt besloten of – en zo ja,
hoe dit in een wettelijke verplichting zal worden opgenomen.• Normering/certificeringVROM verkent de mogelijkheden om de kwaliteit van bouwaanvragen te verbeteren
door toepassing van certificering. Hiertoe is een concept-Beoordelingsrichtlijn
(BRL) ontwikkeld. In het najaar van 2003 is gestart met een praktijkproef
gecertificeerde Bouwbesluit-toets. Op basis van de uitkomsten van deze praktijkproef
wordt bekeken of en zo ja, hoe de bouwvergunningprocedure hierop wordt aangepast.3.2.1.2 Kwaliteitseisen gebouwen: Bouwbesluit• Wijziging Bouwbesluit 2004Het tweede wijzigingspakket bouwregelgeving bevat eveneens aanpassingen
in het Bouwbesluit en is een volgende stap naar een meer gebruiksvriendelijke
bouwregelgeving. Uitgangspunt is hierbij vermindering van de regeldruk. Naar
aanleiding van prioriteit III.1 «Herijking regelgeving» uit de
beleidsagenda van de begroting 2003, is ook sprake van verdergaande afstemming
met technische regelgeving van andere departementen. Tenslotte zijn er nog
een beperkt aantal nieuwe voorschriften opgenomen en bestaande voorschriften
geactualiseerd; zijn een aantal inconsistenties en onbedoelde neveneffecten
weggenomen en technische onvolkomenheden hersteld. Verwacht wordt dat het
pakket in het voorjaar 2004 naar de Raad van State wordt gestuurd. Streven
is om deze wijziging op 1-1-2005 van kracht te laten worden. Daarmee is de
publicatie van de wijziging verschoven naar 2004.3.2.1.3 Europa• Implementatie van de volgende Europese richtlijnen.– «Energieprestaties in gebouwen»: Deze is op 4 januari
2003 gepubliceerd (Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen nr. 2002/91/EG
van het Europese Parlement & Raad). Hierdoor worden energieprestatie-certificaten
voor gebouwen verplicht. Bij implementatie van deze richtlijn wordt zoveel
mogelijk gebruik gemaakt van bestaand instrumentarium, zoals de EnergiePrestatie
Norm (EPN) en het EnergiePrestatie Advies (EPA);– «Tunnelveiligheid»: Er is een richtlijn tunnelveiligheid
van kracht voor spoor en er wordt gewerkt aan eenzelfde soort richtlijn voor
autotunnels. Voorschriften voor tunnelveiligheid moeten in 2006 in de Nederlandse
regelgeving zijn opgenomen;• De volgende Europese normen zijn in het kader van de EU marktharmonisatie
voor de bouw in Nederlandse bouwregelgeving geïmplementeerd:– «Richtlijn bouwproducten»: productnormen welke leiden
tot CE-markering. In 2003 is gestart met een handhavingstraject CE-markering
(VROM Inspectie) en voorlichting CE-markering op de VROM site;– «Eurocodes»: een norm op bouwwerkniveau voor constructieve
veiligheid;– «Euroklassen»: een norm op bouwwerkniveau voor brandveiligheid;
en– Bouwfysische normen voor geluid en energie.3.2.2 Operationele doelstelling «Verbeteren van
de kwaliteit van woningen en gebouwen en stimuleren van innovatie»VROM stelt zich tot doel bij te dragen aan het verbeteren van de kwaliteit
van woningen en overige gebouwen boven het minimumniveau zoals dat is vastgelegd
in het Bouwbesluit. Dit gebeurt tevens via het stimuleren van innovatie die
bijdraagt aan het verbeteringen van gebouwen of het bouwproces.
De beleidsinzet in 2003 heeft zich geconcentreerd op de onderwerpen: CO2-reductie gebouwde omgeving, verantwoord materiaalgebruik, gezondheid
in gebouwen en brandveiligheid.Het doelbereik 2003Duurzaam bouwen is verder geïntegreerd in bestaand beleid. Er is
meer inzicht ontstaan in de Energiebesparing in de Gebouwde Omgeving en de
vraagstukken over Brandveiligheid. De voorbereiding en uitvoering van de EPR
en met name de vervroegde sluiting daarvan heeft tot grote beleidsinspanningen
geleid op dit instrument. De evaluatie van het Klimaatbeleid in de Gebouwde
Omgeving is nog niet afgerond. Voor loden leidingen komt het behalen van de
doelstelling in zicht maar nog niet zeker is of hier extra beleidsinspanning
voor nodig is.De beleidsprestaties 2003 Realisatie3.2.2.1 Duurzaam bouwen Uitvoering projectenprogramma Duurzaam Bouwen 2003Ja  3.2.2.1.a Vermindering milieubelasting
door toepassing van materialen in gebouwen Publicatie methode kwantificering milieueffecten
gebouwde omgevingNeePublicatie Praktijkrichtlijnen mbt milieueffecten
gebouwde omgevingNeeVierde tranche Industrieel, Flexibel en Demontabel
(IFD) bouwenJa  3.2.2.1.b Gezondheid in gebouwen Afgeven saneringsbeschikkingen loden leidingenJa  3.2.2.1.c CO2-reductie
Gebouwde Omgeving Afhandeling van circa 190 000 aanvragen in het
kader van de EnergiepremieregelingJaUitschrijven tender energiebesparing bij lagere inkomensgroepen
(Teli)JaBezien inzet generieke instrumenten voor stimulering
EPA in utiliteitsbouwJaOntwikkeling Instrumenten voor beslissers in de utiliteitsbouw
i.h.k.v. DuboJaUitvoering Programma Innovatieve Technieken Rijkshuisvesting
(PIT)JaUitvoering Kompas voor energiebewust wonen en werkenJaEvaluatie koepelprogramma CO2-reductie
gebouwde omgeving 2002Ja  3.2.2.3 Brandveiligheid Publicatie onderzoek omvang brandcompartimentenJaToelichting beleidsprestaties 20033.2.2.1 Duurzaam bouwenIn de begroting 2003 is aangegeven dat de programmatische aanpak Duurzaam
Bouwen per eind 2003 zou worden beëindigd. Aldus is geschied. Conform
de beleidsbrief Duurzaam Bouwen (TK 2001–2002 24 280 en 26 603,
nr.22) wordt Duurzaam Bouwen in het reguliere beleid t.a.v. bouwen en wonen
geïntegreerd. De speerpunten daarbij zijn: 1. verantwoord materiaalgebruik;
2. gezondheid in gebouwen; en 3. CO2-reductie in de gebouwde omgeving.• Platform Bewoners en Duurzaam BouwenVROM neemt deel aan en ondersteunt via medefinanciering het Platform Bewoners
en Duurzaam Bouwen. Dit Platform heeft in 2003 diverse projecten
uit het projectenprogramma Duurzaam Bouwen voor VROM uitgevoerd. Eind 2003
is het advies van het Platform Bewoners en Duurzaam Bouwen gereedgekomen.
Het advies, getiteld «Integreer in de staande praktijk!» bestaat
uit een heldere beleidsmatige analyse en een zogenoemde marsroute voor de
komende jaren. Hierin wordt vanuit de optiek van de betrokken belangenorganisaties
aangegeven hoe zij gefaciliteerd kunnen/moeten worden bij het integreren van
Duurzaam Bouwen, gezondheid, energiebesparing en materialenkennis in hun reguliere
infrastructuur en in hun contacten met de bewoner.3.2.2.1.a Vermindering milieubelasting door toepassing
van materialen in gebouwen• Publicatie methode kwantificering milieueffecten
gebouwde omgevingOm de milieubelasting in milieueffecten te kunnen kwantificeren heeft
het Nederlands Normalisatie-Instituut (NEN) mede in opdracht van VROM gewerkt
aan de ontwikkeling van een bepalingsmethode (=normalisatie) voor het materiaalgebonden
milieuprofiel. Vanwege een verschil in inzicht bij de verschillende brancheorganisaties
in de bouw over de uitwerking van de bepalingsmethode is de ontwikkeling van
deze norm gestopt en daarmee ook publicatie komen te vervallen.• Publicatie praktijkrichtlijnen milieueffecten gebouwde
omgevingVROM heeft aan het Overlegplatform Bouwregelgeving (OPB) drie mogelijkheden
voorgelegd voor de vermindering van de milieubelasting door toepassing materialen
in gebouwen. Het OPB koos voor de mogelijkheid om eisen aan gebouwen op landelijk
niveau te stellen. Eind 2003 is vanuit het OPB een voorstel gekomen voor een
praktijkproef waarin ervaring wordt opgedaan met het specificeren van milieueffecten
van materiaal- en energiegebruik en gezondheid in gebouwen.• Vierde tranche Industrieel, Flexibel en Demontabel
bouwen (IFD)Medio 2003 heeft de Stuurgroep Experimenten Volkshuisvesting (SEV) in
opdracht van VROM de vierde en laatste tender uitgeschreven van het demonstratieprogramma
IFD. Het budget van deze tranche bedraagt € 2,55 miljoen. De tender
was opengesteld tot 9 januari 2004 en heeft ca. 90 inzendingen opgeleverd.
In mei 2004 worden de nominaties daaruit bekend gemaakt. Het programma, met
een totaalbudget van € 13,7 miljoen, beoogt opdrachtgevers in de
woning- en utiliteitsbouw, zowel nieuwbouw als renovatie, ertoe te stimuleren
als regel te kiezen voor IFD-bouwen. In de drie eerste tranches zijn ca. 270
inzendingen ontvangen waarvan ongeveer 80 projecten de voorbeeldstatus ontvingen.
Begin 2004 zijn naar verwachting 30 voorbeeldprojecten afgerond. Daarom is
eind 2003 het kennisoverdrachtprogramma IFD dat in opdracht van VROM wordt
uitgevoerd als onderdeel van het programma opgestart.3.2.2.1.b Gezondheid in gebouwen• Saneringsbeschikkingen Loden leidingenMet het oog op het verlagen van het gezondheidsrisico van met name zuigelingen,
wordt met de uitvoering van de stimuleringsregeling «saneren loden drinkwaterleidingen»
het vervangen van dergelijke leidingen gestimuleerd. In 2003 is het aantal
woningen waarin loden drinkwaterleidingen zijn vervangen achtergebleven ten
opzichte van de verwachtingen. Lag dat aantal in 2002 nog op 2 481, in
2003 ging het om 1 953 woningen. In vergelijking met vorig jaar is het
gemiddelde subsidiebedrag per woning nagenoeg gelijk gebleven.
Bezien zal worden welke maatregelen genomen kunnen worden om de streefcijfers
2005 te halen.• Actieprogramma gezondheid in gebouwenIn 2003 is opdracht gegeven voor het inventariseren van de gezondheidstechnische
kwaliteitsaspecten van de bestaande woningvoorraad. De opdracht is een van
de acties uit het actieprogramma Gezondheid en Milieu waarvan de uitvoering
in 2003 is gestart en dat in nauw overleg met het ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport wordt uitgevoerd (zie ook artikel 12.2).3.2.2.1.c CO2-reductie Gebouwde OmgevingVoorbereidingen zijn getroffen voor het vaststellen van een streefwaarde
voor het CO2-emissieniveau in de gebouwde omgeving in de periode
2008–2012. Hiertoe is een brief aan de Tweede Kamer gestuurd (TK 2003–2004
28 240 nr. 4) (zie begrotingsartikel 11.2.2.2). Na vaststelling kan de
huidige streefwaarde voor CO2-reductie
komen te vervallen. In 2003 zijn door Novem effecten instrumentmonitorrapporten
voor Klimaatbeleid voor de Gebouwde Omgeving opgeleverd. De rapporten bieden
vooral meer inzicht in de structuur en aangrijpingspunten in de utiliteitsbouw
en de resultaten van beleidsinstrumenten zoals EPN en EPA in de woningbouw
en penetratiegraden van energiebesparende maatregelen in de sector Gebouwde
Omgeving. Daarnaast hebben de rapporten input geleverd voor een doorlichting
van het Klimaatbeleid voor de Gebouwde Omgeving.• EnergiepremieregelingDe EPR is in 2003 in subsidievorm en met een lager budget gecontinueerd.
Ondanks dat de EPR-lijst geschoond is van maatregelen met een hoog freerider
gehalte, bleek de regeling dermate populair dat de regeling medio oktober
vroegtijdig moest worden beëindigd. Op 31 december 2003 zijn 260 000
aanvragen behandeld en uitbetaald. Daarmee is de doelstelling van 190 000
ruimschoots gehaald. Het eindbeeld van totale (over)uitputting van de regeling
zal medio 2004 duidelijk zijn. Hierover is en wordt de Tweede Kamer separaat
geïnformeerd. (VROM briefnr.: DBO 200 313 0814 d.d. 19-12-2003).• Tender Energiebesparing bij lagere inkomensgroepenBegin 2003 is de tweede Tender Energiebesparing bij lagere inkomensgroepen
(huishoudens met een besteedbaar inkomen lager dan € 12 660)
uitgeschreven (Stc. 38, d.d. 24–2-2003). Hiervoor zijn zo'n 30 plannen
(advisering, ondersteuning of aanbrengen kleine voorzieningen) ingediend waarbij
energiebesparing bij lagere inkomensgroepen gestimuleerd wordt. Na een beoordeling
is aan 8 projecten subsidie toegekend (in totaal € 2 354 900).
De projecten uit de eerste tender zijn inmiddels allemaal gestart maar zullen
pas in 2004 tot resultaten leiden.• EnergiePrestatieAdvies utiliteitsbouwIn het laatste kwartaal van 2003 is een prototype (b-versie) van de EPA
voor de utiliteitsbouw (EPA-U) gereed gekomen. In 2004 zal de EPA-U worden
getest in een pilot-programma waarna de methode op de markt zal worden gebracht.
Met de ontwikkeling van de generieke EPA-U wordt vooruitgelopen op de verplichtingen
i.h.k.v. de Europese richtlijn EPD (Energy Performance Directive) (zie 3.2.1).• Programma Innovatieve Technieken rijkshuisvesting
(PIT)PIT (2002–2007) maakt deel uit van de uitvoeringsnota klimaatbeleid.
Doelstelling is CO2-reductie in rijksgebouwen door middel van toepassing
van experimentele innovatieve technieken. Breder doel is om de ervaringen
met deze technieken te delen met de markt, zodat de kansen van deze CO2-reducerende technieken vergroot worden.Er zijn in 2003 door de Rijksgebouwendienst (RGD) vijf haalbaarheidsstudies
verricht, onder andere naar de mogelijkheid van natuurlijke ventilatie bij
de nieuwbouw van de ministeries van Justitie en Binnenlandse Zaken. Momenteel
worden door de RGD technieken onderzocht op hun mogelijke toepasbaarheid,
zoals:1. Het gebruik van LED-verlichting voor de belichting van museale objecten;2. Het ophangen van een geveldoek aan hoogbouw;3. Speciale isolerende binnenverf; en4. Ondergrondse toevoer van ventilatielucht.Plaatsing van een windturbine op het dak van museum Naturalis te Leiden
heeft een positieve uitkomst opgeleverd. Daarnaast is de zogenaamde vacuümbeglazing
voor monumenten reeds toegepast.• Koepelprogramma, klimaatconvenant en Regionale
DuboconsulentenHet «Koepelprogramma CO2-reductie in de Gebouwde Omgeving»
is voortgezet onder de naam «Kompas voor energiebewust wonen en werken».
Het doel van dit programma is om toepassing van CO2-reducerende
maatregelen te stimuleren in woningbouw en utiliteitsbouw. De doelgroepaanpak
is hierbij gehandhaafd. De resultaten van het Koepelprogramma over 2002 zijn
zeer uiteenlopend. Enkele resultaten zijn:1. Klimaatbeleid is op de agenda gezet bij bijna de helft van de gemeenten;2. Het programma heeft bijgedragen aan stimulering van EPA's bij woningbouwcorporaties;3. Instrumenten voor benadering van de doelgroepen institutionele beleggers
en projectontwikkelaars zijn ontwikkeld;4. Particuliere opdrachtgevers nemen energetische kwaliteit mee bij het
ontwerp van de woning;5. Diverse brochures, workshops en monitoring- en onderzoeksrapporten
zijn geproduceerd en op de website gepresenteerd.• Uitvoering Kompas voor energiebewust wonen en werkenHet Kompas zal in 2004 worden gecontinueerd en daartoe heeft in de tweede
helft van 2003 een herijking van de opgedragen activiteiten plaatsgevonden.
Het financiële beslag van de werkzaamheden die in 2003 zijn uitgevoerd
bedraagt ca € 14 mln. Het programma wordt uitgevoerd door Novem
en wordt actief aangestuurd door VROM. In 2002 is binnen begrotingsartikel
11 (Tegengaan klimaatverbandering en emissies), de Subsidieregeling BANS Klimaatconvenant,
geopend. De werving en begeleiding van gemeenten voor subsidieaanvragen worden
uitgevoerd binnen het Novem-programma Kompas. De werving is in 2003 trager
verlopen dan gepland. De verwachting is dat de doelstelling in 2004 toch zal
worden gerealiseerd. In 2003 heeft de samenwerking tussen klimaatadviseurs
van het Kompasprogramma en de Regionale Duboconsulenten (RDC'n) verder vorm
gekregen in onderlinge afstemming van benadering/tools, wijze van communiceren
en benaderen van gemeenten. Eind 2003 waren in 10 provincies 19 van de beoogde
24 RDC'n werkzaam. Hiermee wordt in 35% van de gemeenten ondersteuning geboden
bij het maken van een implementatieplan duurzaam bouwen.3.2.2.2 ArchitectuurbeleidBij begroting 2003 is reeds aangegeven dat vanuit het beleidsterrein wonen
het architectuurbeleid niet meer specifiek zal worden ondersteund. Het afgelopen
jaar zijn dan ook geen nieuwe activiteiten gestart. Wel zijn of worden de
in de Architectuurnota aangekondigde initiatieven afgerond. Als resultaten
kunnen worden genoemd: de beeldwijzer woonmilieutypen («Wonen à
la carte»), beeldregie particulier opdrachtgeverschap («Het beeld
aan banden») en regiospecifieke architectuur («Sprekend of vanzelfsprekend?»).3.2.2.3 BrandveiligheidIn 2003 heeft het onderwerp brandveiligheid de nodige aandacht gevraagd.
Niet zozeer het aanscherpen van regels, als wel het naleven ervan staat daarbij
centraal. Ter voorbereiding van beleidsontwikkeling op dit terrein zijn diverse
onderzoeken uitgevoerd.1. Onderzoek grote brandcompartimenten (PRC Bouwcentrum, d.d. 1 april
2003): Dit in 2003 verschenen onderzoek heeft betrekking op de in het Bouwbesluit
opgenomen beperking van brandcompartimenten tot 1 000 m2.
Brandcompartimenten in gebouwen zijn veelal omvangrijker. Aanbeveling van
het onderzoek is een werkwijze op te stellen hoe men tot veilige grote brandcompartimenten
kan komen. Deze aanbeveling is overgenomen;2. Onderzoek brandveiligheid hoogbouw (V2bo d.d. 30 januari 2003):
Dit onderzoek is mede in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken
uitgevoerd. Voor gebouwen hoger dan 70 meter kent het Bouwbesluit geen prestatie-eisen.
De aanbeveling om in overleg met de brandweren uit de grote steden een richtlijn
op te stellen is overgenomen;3. Onderzoek brandveiligheid Kamerverhuur (TNO mei 2003): Mede in opdracht
van het ministerie van Binnenlandse Zaken is onderzoek gedaan naar de brandveiligheid
van kamerverhuur in woningen. De uitkomst is dat het Bouwbesluit voldoende
garanties biedt. De mogelijkheid wordt bezien of en hoe in kader van de gebruiksvergunningverlening
in specifieke situaties gebruikseisen op te nemen zijn;4. Onderzoek «Brandveiligheid Gezondheidszorggebouwen (TNO, februari
2003): Hierin is onderzocht tegen welke kosten alternatieve invulling van
de Bouwbesluiteisen voor brandveiligheid in gezondheidszorggebouwen voor bedgebonden
patiënten mogelijk is. Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport beraadt zich op de uitkomsten;5. Onderzoek veiligheid gas- en elektra-installaties (PRC Bouwcentrum,
d.d. 7 januari 2003): Naar aanleiding van een aantal explosies in woningen
in de zomer en het bovengenoemd rapport is intensief overleg gevoerd over
de verbetering van het toezicht op de veiligheid van dergelijke installaties
in woningen. Het overleg heeft geleid tot overeenstemming tussen VROM en de
VNG over de verantwoordelijkheden op dit vlak en een pakket maatregelen voor
de komende jaren. Een massamediale campagne gericht op de bewustwording van
burgers ten aanzien van hun verantwoordelijkheid voor veilig gebruik en goed
onderhoud van gas en elektra-installaties in woningen is eind 2003 gestart.Overige projecten in het kader van brandveiligheid:Vertaling EU-normen voor materiaalgedrag bij brand: In 2003 zijn de EU-normen
vertaald voor de Nederlandse situatie, gepubliceerd (Stc. 101 d.d. 27 mei
2003). Met diverse uitvoeringspartijen is uitvoerig gesproken over het Bouwbesluit
2003. In de praktijk bleek de toepassing van bezettingsgraadklassen
tot onduidelijkheid te leiden. In samenwerking met het ministerie van BZK
en diverse andere betrokkenen is een ministeriele circulaire (MG 2003–19
d.d. 17 juli 2003) uitgebracht ter verduidelijking.3.2.3 Operationele doelstelling «Bevorderen van
de invloed van de burger bij de totstandkoming van woningen»De toekomstige kwaliteit van woningen en gebouwen is gebaat bij een grotere
diversiteit en eigenheid. Door het opdrachtgeverschap van bewoners te bevorderen,
streeft VROM naar duurzame kwaliteit. Daarnaast wordt door zeggenschap in
brede zin marktwerking in de bouw en de betrokkenheid van burgers bij de bouw
gestimuleerd. Hetzelfde geldt voor een effectieve arbitrage van geschillen.Het doelbereik 2003Burgers kunnen beschikken over een informatiecentrum Eigenbouw. Er wordt
nog gewerkt aan de verruiming van de mogelijkheden voor Eigenbouw. Voor geschilbeslechting
bij nieuwbouwwoningen kan de burger in de loop van 2004 terecht bij één
loket.De beleidsprestaties 2003 RealisatieUitvoering bestuurlijke afspraken over meer particulier opdrachtgeverschap in gemeenten of stadsgewesten
zoals verwoord in TK-brief van maart 2002NeeVastleggen van particulier opdrachtgeverschap in grondexploitatie bouwlocatiesNee(Financiële) ondersteuning bij het tot stand
komen van één loket van arbitrage voor geschillen
in de bouwJaToelichting beleidsprestaties 2003• Particulier OpdrachtgeverschapIn de begroting 2003 is vastgelegd dat de bevordering van particulier
opdrachtgeverschap zal plaatsvinden door bestuurlijke afspraken en vastlegging
in de Grondexploitatiewet. Uitwerking van de afzonderlijke instrumenten voor
eigenbouw door midden- en lage inkomens is daarmee komen te vervallen. In
het Actieplan Verhoging Woningproductie is bepaald dat het particulier opdrachtgeverschap
toch gestimuleerd zal worden. Dit gebeurt in programmatische zin, bij het
bestuurlijk overleg over de woningbouwafspraken 2005–2010 en door reservering
van circa 10% van het BLS-budget om extra productie in de eigenbouw te stimuleren.
De methodiek voor de inzet van deze premie is inmiddels uitgewerkt.Op 6 september 2003 is het InfoCentrum Eigen Bouw van start gegaan. Dit
centrum richt zich op burgers, gemeenten en bouwers. Het InfoCentrum ontvangt
bijdragen van VROM van in totaal € 1 000 000 bestemd voor
de 4 dragende kennisinstellingen (SEV, Architectuur Lokaal, Bouwcentrum Expo
en Vereniging Eigen Huis). Met deze bijdrage is de exploitatie tot 1-1-2006
geregeld. Hierdoor wordt het ministerie van VROM ontlast van veel van de voorlichtings-
en stimuleringsactiviteiten m.b.t. eigenbouw.Er is onderzoek verricht naar «Particulier Opdrachtgeverschap in
Stedelijke Vernieuwing», naar de eigenbouwpraktijk in Groningen en Den
Haag («Op maat gemaakt» VROM, april 2003) en er is
een brede enquête onder bewoners en ambtenaren in tien gemeenten in
de provincie Gelderland («Eigenbouw in aanbouw» VROM, oktober
2003) uitgevoerd. Het onderzoek en de enquête hebben geleid tot inzicht
in diverse opgeleverde projecten en tonen een aantal «best practices»
waarbij (collectieve) eigenbouw een antwoord geeft op knelpunten als betaalbaarheid,
herstructurering en duurzaam ontwerpen door bewoners.In het kader van de uitvoering van de Nota Grondbeleid zijn de principes
vastgelegd voor een Convenant Grondprijsstelling gericht op grondprijsberekening
bij eigenbouw en cascobouw zodat grondprijsvaststelling zal plaatsvinden op
basis van de residuële waardemethode. Dit is gebeurd in overleg met de
VNG, Vereniging Eigen Huis en een aantal organisaties uit de bouwwereld. Voorts
is gewerkt aan de wettelijke regeling voor de grondexploitatie, waarmee gemeenten
meer instrumenten krijgen om ruimte te scheppen voor eigenbouw. Een voorontwerpwet
is gezonden aan koepelorganisaties en deskundigen. Naar aanleiding van hun
commentaar wordt de voorontwerpwet aangepast.• Geschillenbeslechting in de bouwOp verzoek van VROM is door partijen in de nieuwbouwmarkt (producenten-
en consumentenorganisaties) in samenwerking met het Garantie Instituut Woningbouw
(GIW) en de Raad van Arbitrage voor de bouw (RvA) vanaf begin 2003 gewerkt
aan de totstandkoming van één loket voor geschilbeslechting
voor de kopers van een nieuwbouwwoning. Vooralsnog alleen voor woningen gebouwd
onder GIW-garantie (circa 85% van de woningen). Daarmee komt een einde aan
de situatie dat bij behandeling van geschillen arbitragezaken worden doorverwezen
van het ene instituut naar het andere. Ook wordt hiermee de doorlooptijd van
behandeling van diverse typen geschillen verkort. Door het hanteren van een
vast drempelbedrag voor de bijdrage aan arbitragekosten zal de drempel voor
het aanvragen van arbitrage door de koper worden verlaagd.3.2.4 Operationele doelstelling «Coördinatie
bouwbeleid»VROM was tot de parlementaire enquête bouwnijverheid het algemene
aanspreekpunt voor de bouwsector op kabinetsniveau. Naar aanleiding van het
eindrapport van de Parlementaire Enquête Commissie Bouwnijverheid (TK
2002–2003 28 244 nr. 5–6) heeft het kabinet besloten de overheidsrollen
voortaan strakker te scheiden. E.e.a. heeft op 24 november 2003 formeel
zijn beslag gekregen. Concreet houdt dit in dat:1. de functie van de minister van VROM als coördinerend minister
voor de bouw is beëindigd;2. de bouwsector net als de overige sectoren de minister van Economische
Zaken als «aanspreekpunt» krijgt.Daarnaast heeft het kabinet besloten dat de minister van VROM voortaan
de coördinerend minister t.a.v. het aanbesteden in de bouw is, maar dan
alleen voor de rijksoverheid als opdrachtgever. De Tweede Kamer is op 8 september
2003 over deze rolwisseling geïnformeerd.Het doelbereik 2003De functie van de minister van VROM als coördinerend bouwminister
is beëindigd. Zij behoud haar coördinerende taak voor aanbesteding
van bouwprojecten van de Rijksoverheid. In 2003 zijn alle activiteiten in
het kader van Coördinatie bouwbeleid nog uitgevoerd en afgerond. De beleidsprestaties 2003 RealisatieRapportage aanpak knelpunten in relatie tussen bouwsector
en overheidJaRapportage functioneren bouwsector in samenhang met
bouwenquêteJaSecretariaat enquête BouwnijverheidJaEvaluatie UAR 2001NeeUitvoering stimuleringsovereenkomst leerling-bouwplaatsen
in de rijkshuisvestingJaNota bouwprognosesJaEvaluatie «vrouwen in de bouw»JaInzichtelijk maken van beleidsmatige en financiële
consequenties van Europese maatregelenJaToelichting beleidsprestaties 2003• Parlementaire enquête bouwnijverheidHet eindrapport van de enquêtecommissie is in maart 2003 door het
parlement unaniem geaccepteerd. Daarna heeft het kabinet zijn reactie op het
eindrapport aan de Tweede Kamer toegezonden (TK 2002–2003 28 244
nr. 24). In juni 2003 is het parlementaire debat over de kabinetsreactie
afgerond met het aannemen van 9 moties. De interdepartementale afstemming
rond de enquête is toen omgezet in een overleg over de uitvoering van
toegezegde acties en aangenomen moties op het gebied van aanbesteden. In dit
overleg zijn naast de vier bouwdepartementen ook de Vereniging Nederlandse
Gemeenten (VNG), het InterProvinciaal Overleg (IPO) en de Unie van Waterschappen
(UvW) vertegenwoordigd, omdat de meeste acties en moties op dit terrein direct
van invloed zijn op het aanbestedingsbeleid van de bij hen aangeslotenoverheidsorganisaties.In september 2003 en in oktober 2003 is de voortgang van de acties respectievelijk
de moties aan de Tweede Kamer gemeld (TK 2002–2003 28 244 nr. 54
resp. TK 2003–2004 28 244 55).In het kader van normalisatie van de betrekkingen tussen overheid en de
bouwsector na de enquête is een notitie opgesteld «Perspectief
voor de bouw». Dit betrof een coproductie van EZ, V&W en VROM. Deze
perspectiefschets gaat de basis vormen van een veranderingsproces in de bouw
waarbij een Regieraad wordt ingesteld om dit proces gaande te houden en de
voortgang te bewaken.• Evaluatie Uniform Aanbestedingsreglementen (UAR)
2001In de kabinetsreactie op het eindrapport van de enquêtecommissie
werd onder andere aangekondigd dat het UAR 2001 niet in 2003 wordt geëvalueerd
en dat op korte termijn het UAR EG 1991 en het UAR 2001 aangepast worden om
zo dit instrument meer aan te laten sluiten bij de wensen van de overheid
als inkoper. In dit wijzigingsproces zijn alle bouwdepartementen en ook VNG,
IPO en UvW betrokken. Naar verwachting zal begin 2004 het gewijzigd UAR geïmplementeerd
zijn.• Leerling bouwplaatsenIn maart 2003 is het onderzoek naar het rendement van de subsidieregeling
Leerlingbouwplaatsen opgeleverd door het Economisch Instituut voor de Bouwnijverheid.
Dit evaluatieonderzoek is in opdracht van Coördinatie Bouwbeleid en de
Stichting Opleidings- en Ontwikkelingsfonds voor de Bouwnijverheid
uitgevoerd. Op grond van de positieve bevindingen van het onderzoek heeft
de minister van VROM besloten de subsidieregeling te continueren.Tabel: 3.1 Gerealiseerde leerlingbouwplaatsweken Realisatie 2000Realisatie 2001Realisatie 2002Realisatie 2003Aantal leerling-bouwplaatsweken19 02618 51518 77418 654Aantal leerlingen2 7182 6452 6822 664Subsidie per leerling-bouwplaatsweek€ 46€ 47€ 47€ 47• Nota bouwprognosesDe jaarlijkse bouwprognoses worden met de Bouwprognoses 2003–2008
gecontinueerd. Deze prognoses zijn in opdracht van de Rijksgebouwendienst
door TNO opgesteld. Zij zijn in december 2003 naar de Eerste en Tweede Kamer
gezonden.• EG Beraad voor de BouwIn het kader van het Nederlandse EU voorzitterschap, dat plaatsvindt in
de tweede helft van 2004, zijn in 2003 door het Beraad nieuwe contacten gelegd
en de banden met de bestaande contacten aangehaald. Op basis hiervan is concrete
vooruitgang geboekt bij de internationale afstemming van de volgende onderwerpen:1. de invoering van de Europese richtlijn Energie Prestaties van Gebouwen;2. de inzet voor de herziening van de Europese harmonisatie richtlijn
bouwproducten;3. de komende implementatie van de herziene Europese richtlijnen voor
het aanbesteden van overheidsopdrachten.• Vrouwen in de bouwDeze subsidieregeling wordt momenteel geëvalueerd. Deze evaluatie
is opgedragen door de Rijksgebouwendienst en de Stichting Opleidings- en Ontwikkelingsfonds
voor de Bouwnijverheid.Op grond van deze evaluatie zal een besluit genomen worden over de continuering
van deze subsidieregeling na 2003.3.3 BeleidsevaluatiesBeleidsevaluatieonderzoeken in 2003UitkomstAdviesCommunicatietraject Tweede KamerUitvoering Klimaatbeleid Gebouwde OmgevingNeen; 2004––TeliJaTempo aanpassenDoor middel van dit jaarverslagUARNeenUAR wel aanpassenTK 2002–2003 28 244 nr. 24LeerlingbouwplaatsenJaVoortzettenDoor middel van dit jaarverslagVrouwen in de bouwNeen; 2004––Uitvoering klimaatbeleid Gebouwde Omgeving: In 2003 is uitvoering van
het Klimaatbeleid voor de Gebouwde Omgeving doorgelicht op doeltreffendheid
en doelmatigheid. Bij het opstellen van dit jaarverslag waren de resultaten
hiervan nog niet beschikbaar:TELI: Op basis van de evaluatie is besloten om 2004 in te lassen als tussenjaar. Eerst zal worden bezien wat de resultaten van de lopende
projecten zijn, alvorens wordt gestart met de volgende tender;UAR: Op basis van de evaluatie zal het UAR worden aangepast om het instrument
beter te laten aansluiten bij de wensen van de overheid als inkoper;Leerlingbouwplaatsen: Uit het onderzoek kwamen positieve bevindingen met
betrekking tot het rendement. Op basis daarvan is besloten de regeling voort
te zetten;Vrouwen in de bouw: Het onderzoek is in 2003 uitgevoerd. De resultaten
worden in de loop van 2004 verwacht.3.4 GroeiparagraafIn de begroting 2004 is een structureel en integraal programma voor evaluatieonderzoeken
met betrekking tot duurzame woningen en gebouwen opgenomen.Garanderen minimale kwaliteit van woningen en gebouwenIn 2003 was sprake van ontwikkeling van twee indicatoren («betere
toepassing en uitvoering vergunningprocedures door gemeenten» en «vermindering
administratieve lasten») met betrekking tot het bouwvergunningproces.
Voortschrijdend inzicht leert dat dit weinig zinvol is. Beide indicatoren
moesten uiteindelijk bijdragen aan inzicht in administratieve lasten. Naar
aanleiding van het onderzoek naar de administratieve lasten in het bouwvergunningproces
(Actal) zal gewerkt worden aan één indicator en streefwaarde
hiervoor. Het streven is er op gericht deze in de begroting 2005 beschikbaar
te hebben.Verbeteren van de kwaliteit van woningen en gebouwen en
stimuleren van innovatieZoals reeds in de Nota van Wijziging van de begroting 2003 was aangegeven,
was beschikbaarheid van een streefwaarde in 2003 niet voorzien. Als gevolg
van de ontwikkelingen zoals omschreven in paragraaf 3.2.2. zal in 2004 meer
bekend worden over een alternatieve methoden voor kwantificering van milieueffecten
in de gebouwde omgeving waaronder de milieueffecten door toepassing van materialen.3.5 Budgettaire gevolgen van beleidToelichting:Bij artikel 3 is sprake van een overuitputting. Dit is met name te wijten
aan de instrumenten: «Programma Energiebudgetten» en «Energiepremieregeling».
Verdere informatie treft u aan in de Jaarrekening.Artikel 04. Fysieke Stedelijke Vernieuwing4.1. Algemene doelstellingOm het sociale, economische en culturele draagvlak te waarborgen dienen
de steden een aantrekkelijk woonmilieu en vestigingsklimaat te zijn voor alle
inkomensgroepen en voor bedrijven. In het kader van het Grotestedenbeleid
(GSB-beleid) is een integrale aanpak (fysieke ingrepen, sociale structuur,
economisch klimaat) nodig van in beginsel alle wijken die zonder nadere inspanning
niet voldoen aan deze (toekomstige) kwaliteitsvraag. Stadsvernieuwing, gericht
op de fysieke achterstanden in vooroorlogse wijken, voldoet niet meer. De
sociale aspecten van het wonen worden in artikel 5 nader beschouwd. In de
Jaarverslagen van de overige GSB-departementen zijn de andere onderdelen van
het GSB-beleid (economie, sociaal en veiligheid) opgenomen.Wat betreft VROM, vindt uitwerking van deze algemene doelstelling plaats
in de volgende, onlosmakelijk met elkaar verbonden, operationele doelstellingen:4.2.1 Het bevorderen van de fysieke stedelijke vernieuwing door de herstructurering
van de bestaande woningvoorraad in wijken en buurten; en4.2.2 Het bevorderen van een kwantitatief en kwalitatief evenwicht tussen
vraag en aanbod op de regionale woningmarkt door nieuwbouw, in en aan de stad.Het doelbereik 2003Op basis van de informatie per operationeel doel kan worden geconcludeerd
dat de beoogde tempoverhoging in de herstructurering en de productieversnelling
van de nieuwbouw dit jaar nog niet zijn bereikt. Wel is hiervoor een solide
basis gelegd.4.2 Operationele doelstellingen4.2.1. Operationele doelstelling «Herstructurering»Het beleid richt zich op het doen toenemen van de kwaliteit van woningen
en openbare ruimte, met name in aandachtswijken. Woningcorporaties die in
het kader van stedelijke vernieuwing een grote taak hebben, dienen deze voortvarend
op te pakken. In 2003 is in het bijzonder ingezet op een tempoverhoging van
de herstructurering, met name in 56 prioritaire wijken. Onder andere bij brief
van november 2003 («Voortgang Actieprogramma Herstructurering en inzet
corporatiemiddelen», Tweede Kamer 2003–2004, 29 200 XI, nr. 17)
is de Tweede Kamer hiervan in kennis gesteld.Het doelbereik 2003In 2003 is een solide basis gelegd voor een versnelde aanpak van 56 prioriteitswijken
en voor continuïteit in het beleid voor de stedelijke vernieuwing. In
15 van de 56 wijken zijn tussen betrokken, lokale partijen prestatieafspraken
inzake doelstellingen, programma's en (financiële) verantwoordelijkheden
gemaakt. Van de overige wijken wordt verwacht dat daar uiterlijk aan het einde
van 2004 de prestatieafspraken zijn gemaakt. Daadwerkelijke effecten van het
Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing (ISV-beleid) zullen pas op langere
termijn kunnen worden gemeten. In 2005 wordt, op basis van de ISV- en GSB-monitor,
over de ontwikkeling van de stedelijke vernieuwing gerapporteerd. Mede naar
aanleiding van het door de Algemene Rekenkamer ingestelde onderzoek naar de
rol van VROM bij het stedelijk vernieuwingsbeleid is het ISV voor de komende
ISV-meerjarenperiode (2005–2009) aangepast. Uit het Woningbehoefte Onderzoek
2002 (WBO 2002) blijkt dat de noodzaak om de herstructurering voort te zetten,
groot is.De beleidsprestaties 2003  RealisatieActieprogramma Herstructurering, waarbij concrete voorstellen aangekondigd worden inzake o.a. aanjagen
binnenstedelijke vernieuwing, stroomlijning van wettelijke procedures en fiscale
faciliteiten (voorjaar 2003)GedeeltelijkAfspraken maken over: Wijkaanpak (40–60 prioritaire
wijken) in kader van ISV-II/GSB;JaSociale aspecten van de transformatie (ouderenhuisvesting
en wonen-zorg);Zie artikel 5Voorstellen voor de inzet van het maatschappelijk
kapitaal door corporaties in herstructureringsgebieden (via vormen van matching/colle- giale financiële steun)JaInzet van impulsteams
om processen (in prioritaire wijken) vlot te trekkenJaRapportage over monitor pilots
Publiek-Private Samenwerking (PPS) en Wijkontwikkelings-maatschappijen (WOM) (najaar 2003)JaVerantwoordingstraject ISV-I
wordt voorbereidJaBeleidskader ISV-II (2005–2009)
wordt uitgewerkt. Tegelijkertijd zal de verdeling van de ISV-II middelen worden
vastgesteld (verdeelsleutel ISV-II).GedeeltelijkInnovatieprogramma Stedelijke
Vernieuwing(IPSV) wordt met name ingezet in prioritaire wijkenJaRapportage toekenningen tweede ronde IPSV (begin 2003)JaMet provincies nadere afspraken maken om (in aanvulling
op afspraak G4 en G26) geaggregeerd naar provinciaal niveau, in 2005 te rapporteren
over vier parameters die een indicatie geven voor
het succes van de stedelijke vernieuwing in de
niet-rechtstreekse programma gemeentenJaCommunicatie in het kader
van de stedelijke vernieuwing wordt verbeterdJaToelichting beleidsprestaties 2003Actieprogramma Herstructurering; stroomlijning wettelijke procedures en
fiscale faciliteiten. Het in het Actieprogramma Herstructurering aangegeven
concept van herstructureringszones wordt via drie afzonderlijke trajecten
uitgewerkt:a. FiscaliteitenOnder voorwaarden kan vrijstelling worden verkregen van «dubbele»
overdrachtsbelasting bij Wijkontwikkelingsmaatschappijen (WOM's). De betreffende
regeling is begin 2004 in de Staatscourant gepubliceerd en is, met terugwerkende
kracht, per 1 januari 2003 van toepassing.Daarnaast is in het Belastingplan 2004 een voorstel opgenomen voor de
afschaffing van een overgangsregime voor artikel 10 van de Wet Belastingherziening
1950. Met deze maatregel worden enkele fiscale belemmeringen voor stedelijke
herstructurering weggenomen.Voorts is onderzocht in hoeverre fiscale knelpunten de herstructurering
belemmeren en welke mogelijkheden er op dit vlak kunnen worden geboden. Dit
heeft in 2003 nog niet tot concrete resultaten geleid.b. Wet- en regelgevingDe aanpak van ervaren knelpunten bij herstructurering (en nieuwbouw) m.b.t.
wet- en regelgeving van VROM en andere departementen is in gang gezet. (zie
o.a. brief van september 2003, «Acties verhoging woningbouwproductie»,
Tweede Kamer 2003–2004, 29 200 XI, nr. 3). Het betreft met
name de herijking VROM-regelgeving (Tweede Kamer 2003–2004, 29 200
XI, nr. 7), een generieke wettelijke regeling Stad en Milieu, en een
gemeentelijke coördinatieregeling.c. Stedelijke herverkavelingNaar invoering van het instrument Stedelijke herverkaveling is in 2003
nader onderzoek gedaan. Het Kabinetsstandpunt wordt in 2004 aan de Tweede
Kamer voorgelegd.• Prioritaire wijken; matching/collegiale financiële
steunBij brief van november 2003 is de Tweede Kamer in kennis gesteld van de
voortgang in de aanpak in 56 prioritaire wijken en de matching van corporatiemiddelen
(«Voortgang Actieprogramma Herstructurering en inzet corporatiemiddelen»,
Tweede Kamer 2003–2004, 29 200 XI, nr. 17). In 15 van
deze 56 wijken zijn tussen betrokken lokale partijen prestatieafspraken inzake
doelstellingen, programma's en (financiële) verantwoordelijkheden gemaakt.
Van de overige wijken wordt verwacht dat daar in de loop van, maar uiterlijk
aan het einde van 2004 de prestatieafspraken zijn gemaakt. Wat betreft collegiale
financiële steun is in 2003 aan de corporatiesector met klem gevraagd
om te komen tot effectieve maatregelen en concrete stappen. In voornoemde
brief is naar aanleiding van verschillende initiatieven van de sector geconstateerd
dat matching nu, waar nodig, tot uitvoer moet komen. Hierbij is het accent
gelegd op de 56 wijken. Aangegeven is dat zo nodig wordt gekoerst op aanwijzingen
van VROM aan vermogende woningcorporaties om de herstructureringsopgave te
laten slagen. Als proeve voor de sector, wat betreft matching, is de studentenhuisvesting
benoemd. Bij het niet welslagen van deze aanpak wordt het gebruik van vereenvoudigde
projectsteun onontkoombaar geacht.• ImpulsteamsIn 15 van de 56 wijken zijn Impulsteams (VROM-accountmanagers en externe
deskundigen) actief. Deze Impulsteams bieden o.a. procesmatige en inhoudelijke
ondersteuning, met name bij het maken van prestatie-afspraken. Indien nodig
blijven deze teams, na ondertekening van de prestatieafspraken, ook ondersteuning
verlenen tijdens de uitvoering hiervan. Medio 2004 zal een tussen-evaluatie
van het effect van Impulsteams beschikbaar zijn.• Monitor pilots PPS/WOMIn november 2003 is een eindrapportage over WijkOntwikkelingsMaatschappijen
(WOM's) gereedgekomen en is een tweetal handreikingen voor betrokken partijen
bij de herstructurering uitgebracht. Het rapport geeft inzicht in succes-
en faalfactoren bij de vorming van een WOM. In alle situaties is lokaal maatwerk
nodig.• Verantwoording Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing,
eerste periode (ISV-I)In het kader van de voorbereiding van de verantwoording van ISV-I heeft
afstemming plaatsgevonden met de G-30 en het IPO. Tevens heeft afstemming
plaatsgevonden met BZK/GSB-II, o.m. over de afrekenbaarheid van ISV-I. In
2004 worden met de gemeenten de meetbare prestaties op een rij gezet.• Beleidskader ISV-II en verdeelsleutel ISV-IIHet Beleidskader ISV-II en de verdeelsleutel ISV-II zijn, in overleg met
betrokken partijen, in 2003 nader uitgewerkt. In het voorjaar van 2004 zal
de Tweede Kamer in kennis worden gesteld van het Beleidskader ISV-II en de
voorlopige indicatieve verdeling van het ISV-II budget voor de G-30 en de
provincies (periode 2005–2009).• Innovatieprogramma Stedelijke Vernieuwing (IPSV)Het IPSV-budget is in 2003 met name ingezet in de 56 prioritaire wijken.
Toedeling van de budgetten heeft in december 2003 plaatsgevonden. Belangrijk
criterium hierbij is geweest in hoeverre sprake is van een sterke relatie
tussen de fysieke en sociale oplossingen en de mate van betrokkenheid van
bewoners hierbij. In januari 2003 is de Tweede Kamer in kennis gesteld van
de toekenningen IPSV, tweede ronde (VROM030044, 23-1-2003)• Parameters stedelijke vernieuwingDe afspraken met de provincies (in aanvulling op de afspraken met de G-4
en de G-26) over de parameters voor het meten van het succes van stedelijke
vernieuwing zijn ambtelijk voorbereid en zullen naar verwachting begin 2004
bestuurlijk worden bekrachtigd. De in de Begroting 2002 en 2003 genoemde parameters
blijven gehandhaafd. Het streven is dat eind 2004 voor iedere parameter een
aantoonbare vooruitgang (ten opzichte van de meetwaarden in 1998 en 2000)
is geboekt. In 2005 wordt over de ontwikkeling van de stedelijke vernieuwing,
mede aan de hand van deze parameters, gerapporteerd. De parameters zijn: verschil
vraag en aanbod op de woningmarkt en naar woonmilieu; tevredenheid t.a.v.
verschillende (kwaliteits)factoren in de woonomgeving en percentage midden
en hoge inkomens (zie ook 4.3, ISV-monitor).• CommunicatieIn 2003 is, in overleg met betrokken partijen, een Actieplan Communicatie
ISV-II opgesteld. Dit betreft onder meer: regionale voorlichtingsbijeenkomsten,
infobladen en aanpassing van de I(P)SV-website.4.2.2 Operationele doelstelling «Nieuwbouw, in en
aan de stad»Het beleid richt zich op het voorzien in de (kwantitatieve en kwalitatieve)
woningbehoefte door middel van uitbreidingsnieuwbouw en vervangende nieuwbouw,
in het bijzonder in de stedelijke regio's. Een grotere nieuwbouwproductie
is ook van belang om ruimte te scheppen voor de herstructurering van de bestaande
woningvoorraad. Tegen de achtergrond van de achterblijvende nieuwbouw is het
beleid in kwantitatief opzicht bijgesteld. Bij brief van september 2003 («Acties
verhoging woningbouwproductie», Tweede Kamer 2003–2004, 29 200
XI, nr. 3) is de Tweede Kamer hiervan in kennis gesteld. Wat betreft
kwaliteit richt het beleid zich ondermeer op: 1. een toename van het aandeel
middeldure en dure woningen in bestaand stedelijk gebied, 2. bevordering verkoop
huurwoningen (artikel 2), 3. vergroting eigen woningbezit (65% in 2010; artikel
2), 4. bevordering ouderenhuisvesting en verzorgd wonen (artikel 5), en 5.
meer particulier opdrachtgeverschap (artikel 3). Daarnaast richt het beleid
zich op de verdere implementatie van het programma van de Nota Grondbeleid,
omdat voor de uitvoering van het (ruimtelijk en) woonbeleid een adequaat instrumentarium
voor het grondbeleid essentieel is (zie artikel 1).Het doelbereik 2003In 2003 is de woningbouwproductie prominenter op de agenda gekomen. Op
een aantal locaties zijn tussen betrokken partijen concrete afspraken gemaakt
over een versnelling van de woningbouwproductie. Bij voornoemde brief van
september 2003 (Tweede Kamer 2003–2004, 29 200 XI, nr. 3)
is inzicht gegeven in de voortgang van de woningbouw. Daarin is ook melding
gemaakt van de voortgang in de uitvoering van het Actieprogramma Taskforce
Woningbouw. De rapportage over de voortgang verstedelijking VINEX wordt voorjaar
2004 aan de Tweede Kamer aangeboden. De reikwijdte van de Wet voorkeursrecht
gemeenten is in 2003 verbreed.De beleidsprestaties 2003 RealisatieIn 2003 definitieve verstedelijkingsafspraken tot 2010 met 20 regio's over o.m.:NeeVergroting van de omvang van de woningproductie en
een sterkere sturing op tijdige uitvoering daarvan; Particulier opdrachtgeverschap; Vergroting eigen woningbezit/verkoop huurwoningen.Zie artikel 3Het Rijk stimuleert en gemeenten dragen er zorg voor
dat de corporaties zich committeren aan de verstedelijkingsafspraken via het
sluiten van parallelle convenantenZie artikel 2NeeIntegrale verstedelijkingsrapportage aan Tweede Kamer (eind 2003) over:GedeeltelijkDe resultaten van de definitieve verstedelijkingsafspraken
tot 2010; Uitvoering verstedelijking VINEX; Voortgang woningproductie; Resultaten Task Force Woningbouwproductie. Ook in 2003 worden aanjaagteams woningbouw ingezet ten einde op uitleglocaties de woningproductie
te versnellen.JaGemeenten en provincies moeten meer mogelijkheden
krijgen om in hun ruimtebehoefte voor wonen te
voorzien. Gemeenten in het landelijk gebied krijgen meer mogelijkheden om
voor de natuurlijke aanwas te bouwen.NeeIn relatie tot woningbouw, dienen aanpassingen van wet- en regelgeving plaats te vinden ten aanzien
van geluid, bodembescherming, bouwstoffenbesluit, externe veiligheid, luchtkwaliteit
en onderdelen van de Wet ruimtelijke ordening.GedeeltelijkIn overleg met OCW en LNV zal worden bezien hoe te
voorkomen dat recente Europese richtlijnen (archeologie,
Vogel- en Habitatrichtlijn) de woningproductie beperken.JaIn samenwerking met provincies en gemeenten wordt
de beschikbare streek- en bestemmingsplancapaciteit
voor woningbouw tot 2010 onderzocht.GedeeltelijkToelichting beleidsprestaties 2003• Verstedelijkingsafspraken; convenantenBij voornoemde brief van september 2003 (Tweede Kamer 2003–2004,
29 200 XI, nr. 3) is de Tweede Kamer in kennis gesteld van de redenen
voor het omzetten van de beoogde definitieve verstedelijkingsafspraken (2000–2010)
in woningbouwafspraken (2005–2010). Gelet op de afgelopen jaren opgetreden
stagnatie in de bouwproductie is de ambitie voor het aantal gereed te komen
nieuwbouwwoningen in de periode 2005–2010 bijgesteld naar ca. 380 000
tot 420 000 (= ca. 80 000 per jaar). Bij de naar verwachting in
de eerste helft van 2004 af te sluiten woningbouwafspraken zal de nadruk liggen
op het maken van harde afspraken over aantallen te bouwen woningen opdat het
woningtekort in 2010 maximaal 1,5–2,0% bedraagt. Bij ongewijzigd beleid
zou dit, naar verwachting, 2,3% bedragen.• Integrale verstedelijkingsrapportageBij voornoemde brief van september 2003 aan de Tweede Kamer is inzicht
gegeven in de voortgang van de woningbouw. Daarin is ook melding gemaakt van
de voortgang in de uitvoering van het Actieprogramma Taskforce Woningbouw.
Medio 2004 wordt aan de Tweede Kamer gerapporteerd over voornoemde woningbouwafspraken.
De rapportage over de voortgang verstedelijking VINEX wordt voorjaar 2004
aan de Tweede Kamer aangeboden.• AanjaagteamsOp 10 uitleglocaties in de G-30 zijn aanjaagteams (VROM-accountmanagers
en externe deskundigen) actief. Dit heeft ertoe geleid dat op een aantal locaties
tussen lokale/regionale partijen concrete afspraken zijn gemaakt over een
productieversnelling en/of processen zijn vlot getrokken. Een eerste inventarisatie
van potentiële, nieuwe locaties is in 2003 uitgevoerd.• RuimtebehoefteConform het Hoofdlijnenakkoord wordt deze doelstelling nader uitgewerkt
in de Nota Ruimte. In 2003 is bezien in hoeverre, wat betreft het toewijzen
van woningen, de Huisvestingswet dit kan faciliteren (zie artikel 2).• Aanpassingen wet- en regelgevingHerijking VROM-regelgevingBij brief (Tweede Kamer 2003–2004, 29 200 XI, nr. 7) is
de Tweede Kamer hiervan in kennis gesteld. Bij de aanpassingen die het eerst
worden aangepakt, heeft het belang van de woningbouwproductie prioriteit gekregen.Stad & MilieuEr is een generieke wettelijke regeling van Stad & Milieu (als opvolger
van de Experimentenwet Stad en Milieu) voorbereid, die in de loop van 2004
in werking zal treden. Vanaf dat moment wordt aan alle gemeenten, in plaats
van de huidige 25 experimenteergebieden, de mogelijkheid geboden om onder
voorwaarden af te wijken van bepaalde (milieu)regelgeving.Gemeentelijke coördinatieregelingVooruitlopend op de nieuwe Wet ruimtelijke ordening – en de eventuele
invoering van een integrale VROM-vergunning – is een gemeentelijke coördinatieregeling
in de – concept – generieke regeling van Stad & Milieu opgenomen.
Gemeenten kunnen hiermee (woningbouw)projecten versneld realiseren door de
totstandkomings- en uitvoeringsbesluiten (zoals wijziging bestemmingsplan,
bouw- en sloopvergunningen) tegelijkertijd te laten doorlopen en de beroepsprocedure(s)
te bundelen.• Europese richtlijnenHet met het Ministerie van OCW gevoerde overleg heeft ertoe geleid dat
het wetsvoorstel ter implementatie van het verdrag van Malta (archeologie)
niet langer een extra, aparte vergunningsfiguur kent maar zoveel mogelijk
aansluit bij bestaande procedures, zoals de bouwvergunning. Daarmee wordt
een extra (procedurele)belasting bij de woningbouwproductie voorkomen. Medio
2003 is door LNV aan de Europese Commissie een opgave verstrekt van gebieden
waar de Vogel- en Habitat-richtlijn van toepassing is. Daadwerkelijke aanwijzing
van deze gebieden vindt plaats via de Nota Ruimte, en de daaruit af te leiden
streekplannen.• Streekplan en bestemmingsplancapaciteitHet onderzoek is in december 2003 afgerond. Begin 2004 is over de resultaten
hiervan aan de Tweede Kamer gerapporteerd.4.3 Beleidsevaluaties 2003 UitkomstAdviesCommunicatietraject
Tweede KamerRijksbeleid Stedelijke Vernieuwing; rol
VROM Algemene RekenkamerSturing en beheersing moeten beterDoelstellingen meetbaarder formuleren;Verbetering Monitor ISV;Behoefteraming
kosten en opbrengsten;Verbetering verantwoordingTK 2003–2004, 29 211, nr. 1–2Evaluatie IPSVGoed instrument om proces- sen te verbeteren en/of te versnellenn.v.t.VROM 0300238 (16-4-2003)ISV-monitorMonitorstructuur wordt aangepastn.v.t.n.v.t.Woningbehoefteonderzoek 2002 (WBO 2002)Statistisch woningtekort sterk opgelopen;Behoefte
aan nultrede woningen neemt fors toe;Eigen woningbezit (54%) neemt jaarlijks
toe;Huurquote en koopquote stabiel.Woningproductie moet omhoog;Verschuiving woningvraag van koop naar huur conjunctureel;Herstructurering
voortzettenVROM 030653 (23-9-2003);TK
2003–2004, 29 200 XI, nr. 20;TK 2003–2004, 27 926,
nr. 14Monitor PPS/WOM-pilotsInzicht in succes-en faalfactorenLokaal maatwerk nodign.v.t.Concurrentiebevordering op ontwikkelingslocatiesVerplichting tot markt-selectie in
concurrentie afwijzenn.v.tIn 2004Stedelijke herverkavelingn.v.t.n.v.tIn 2004Toelichting beleidsevaluaties 2003• ISVSeptember 2003 heeft de Algemene Rekenkamer gerapporteerd over haar onderzoek
naar de rol van VROM bij het stedelijk vernieuwingsbeleid (Tweede Kamer 2003–2004,
29 211, nr. 1–2). De kritiek van de Rekenkamer richt zich
op de sturing en de beheersing van rijkswege en de mogelijkheden van de Tweede
Kamer om het proces te volgen en te beïnvloeden. In de reactie van VROM
wordt deze kritiek deels weersproken en deels verwezen naar de aanpassingen
voor komende ISV-meerjarenperiode (2005–2009). Deze reactie is verwerkt
in voornoemde brief van de Rekenkamer aan de Tweede Kamer.• IPSVBegin 2003 is een evaluatie van het IPSV uitgevoerd. De Tweede Kamer is
hierover geïnformeerd (VROM 0300238, 16-4-2003). Uit deze evaluatie blijkt
o.m. dat IPSV in het algemeen gezien wordt als een goed instrument om processen
binnen de stedelijke vernieuwing te verbeteren en/of te versnellen.• ISV-monitorIn 2003 is onderzoek uitgevoerd naar verbetering van de (inhoudelijke)
ISV-monitor. Dit heeft geleid tot een aangepaste monitorstructuur voor de
eerste ISV beleidsperiode, te implementeren bij de eerstvolgende herhalingsmeting
in 2004. De aanpassing betreft de opzet en invulling van het indicatorenstelsel
inzake de fysieke en sociaal-economische ontwikkeling in wijken, alsmede de
tevredenheid van bewoners met hun woon- en leefmilieu. Uit de ISV-monitor
kan worden opgemaakt in hoeverre de uitvoering van de MeerjarenOntwikkelingsProgramma's
(MOP's) op schema ligt. Aangevuld met de GSB-monitor geeft dit een goed inzicht
in de effecten van herstructureringsmaatregelen. De monitor zal
in 2004/2005 worden aangepast aan het Beleidskader ISV-II (zie ook 4.2.1,
parameters stedelijke vernieuwing).• WBOHet Woningbehoefte Onderzoek 2002 heeft inmiddels geresulteerd in een
kernpublicatie en twee deelpublicaties (zie artikel 1). De publicaties leveren
een ondersteuning van het beleid zoals uiteengezet in de beleidsbrieven die
in het najaar van 2003 aan de Tweede Kamer zijn gestuurd («Woonbeleid
en differentiatie van wijken», Tweede Kamer 2003–2004, 29 200
XI, nr. 20; «Huurbeleid voor de lange termijn» Tweede Kamer
2003–2004, 27 926, nr. 14). De belangrijkste uitkomsten zijn:
1. dat in verband met het hoge woningtekort de woningproductie omhoog moet;
2. dat er een duidelijke verschuiving in de woningvraag van koop naar huur
is (van belang voor de bouwprogrammering); en 3. dat de noodzaak om de herstructurering
voort te zetten groot is.• Monitor PPS/WOM-pilotsIn november 2003 is een eindrapportage over WijkOntwikkelingsMaatschappijen
(WOM's) gereedgekomen en zijn een tweetal handreikingen voor betrokken partijen
bij de herstructurering uitgebracht. Dit naar aanleiding van de in 2002 gestarte
6 WOM-pilots en 2 WOM-uitvoeringsprojecten, die in het kader van IPSV een
bijdrage hebben ontvangen. Het rapport geeft inzicht in succes- en faalfactoren
bij de vorming van een WOM. In alle situaties is lokaal maatwerk nodig.• Concurrentiebevordering op ontwikkelingslocaties; Stedelijke herverkavelingNaar concurrentiebevordering op ontwikkelingslocaties is een vervolgonderzoek
ingesteld. Door VROM is hieruit geconcludeerd dat een verplichting tot marktselectie
in concurrentie dient te worden afgewezen. Ook naar het instrument Stedelijke
herverkaveling is een vervolgonderzoek gedaan. Beleidsmatige conclusies uit
dit vervolgonderzoek moeten nog worden geformuleerd. De resultaten van beide
vervolgonderzoeken worden betrokken bij een te formuleren kabinetsstandpunt
dat in 2004 aan de Tweede Kamer wordt voorgelegd.4.4 Groeiparagraaf 2003 RealisatieIn de Begroting 2004 zal een integraal programma
voor evaluatieonderzoeken m.b.t. de in de begroting
opgenomen doelstellingen worden opgesteld.GedeeltelijkHet streven is erop gericht dat in 2003 (monitor)gegevens beschikbaar zijn over vervangende nieuwbouw, uit
uitbreidingsnieuwbouw en het aandeel middeldure en dure woningen in bestaand
stedelijk gebiedGedeeltelijkToelichting groeiparagraaf 2003• EvaluatieonderzoekenIn de Begroting 2004 zijn alle beleidsvelden onder artikel 4 in de evaluatieplanning
opgenomen. De geplande en reeds in gang gezette evaluaties, in combinatie
met de beschikbare indicatoren en streefwaarden dekken echter nog niet alle
voorgeschreven aspecten van evaluatieonderzoeken af. Oorzaak hiervan is dat
nog niet alle operationele doelstellingen volledig zijn voorzien van streefwaarden
en (tussen)doelen, en dat een aantal beleidsinstrumenten nog ontwikkeld moet
worden, inclusief de bijbehorende evaluatiebepalingen. Op basis
van deze herijking zal in de Begroting 2005 een aangepaste planning van beleidsevaluaties
worden opgenomen.• MonitorgegevensIn 2003 zijn (monitor)gegevens beschikbaar gekomen over uitbreidingsnieuwbouw
en vervangende nieuwbouw (en de bouwkosten daarvan) in bestaand stedelijk
gebied.4.5 Budgettaire gevolgen van beleidToelichting:Bij artikel 4 is sprake van een onderuitputting. Dit is met name te danken
aan het instrument: «Investeringen Stedelijke Vernieuwing». Meer
informatie is te vinden in de Jaarrekening.Artikel 05. Sociale kwaliteit van het wonen en de woonomgeving5.1. Algemene doelstellingHet ministerie van VROM wil een bijdrage leveren aan vergroting van de
sociale kwaliteit van het wonen en van de woonomgeving. Bij het wonen gaat
het vooral om vergroting van de zelfredzaamheid en keuzemogelijkheden voor
en vraagsturing door burgers die zorg of begeleiding nodig hebben. Bij woonomgeving
gaat het om het vergroten van de tevredenheid van bewoners met hun buurt en
wijk.Uitwerking van deze algemene doelstelling vindt plaats in de volgende
operationele doelstellingen:5.2.1 Het voor wonen en zorg bevorderen van voldoende aanbod en van voldoende
kwaliteit, waarbij de keuze van de burger centraal staat; en5.2.2 Het bevorderen van de leefkwaliteit van wijken.Het doelbereik 2003Op basis van de (hierna te behandelen) informatie per operationeel doel
kan de conclusie getrokken worden dat zeker voortgang is geboekt. Met name
is het gevoel van urgentie voor de kwantitatieve opgave in het veld versterkt.
Voor de bevordering van de leefkwaliteit van wijken is kennis over de sociaalfysieke
aanpak van wijken ontwikkeld en breed verspreid onder betrokken overheden
en (markt)partijen.5.2. Operationele doelstellingen5.2.1 Operationele doelstelling «wonen en zorg»Als gevolg van de vergrijzing en de steeds mondiger en zelfstandiger wordende
burger, is er een toenemende vraag naar woonzorgarrangementen, zowel in hoeveelheid
als in variatie. Om hierover een uitspraak te doen, wordt gekeken of er voldoende
aanbod is (5.2.1.1), het aanbod van voldoende kwaliteit is (5.2.1.2) en de
burger voldoende keuzevrijheid heeft (5.2.1.3).Het doelbereik 20035.2.1.1 Voldoende aanbod: bevordering van het beschikbaar
komen van meer volledig toegankelijke woningen voor mensen die wegens hun
leeftijd of beperkingen hier behoefte aan hebbenDe uitvoering van dit beleid ligt op schema: de in de Begroting 2003 opgenomen
activiteiten zijn uitgevoerd. Het gevoel van urgentie in het veld is versterkt.
Dit is onder meer op te maken uit de positieve reacties uit het veld op de
gezamenlijke brief van 15 september 2003 (TK 2002–2003, 26 631,
nr. 57) aan de Tweede Kamer van de Minister van VROM en de Staatssecretaris
van VWS over de kwantitatieve opgave. Deze brief heeft veel aandacht in de
vakpers gehad. Ook zijn er veel concrete plannen in het veld om een breed
scala aan woonzorgarrangementen te realiseren. Als laatste punt kunnen de
plannen terzake van de provincies genoemd worden. De daadwerkelijke productie
van toegankelijke woningen en zorgwoningen in het verslagjaar is op dit moment
niet bekend. Hierop zal worden ingegaan in de rapportage van het onderzoek
Bewoners Nieuwe Woningen (verschijnt medio 2004). Ook de prestaties van de
corporaties geven hier inzicht in. Over de prestaties van de corporaties op
het terrein van wonen en zorg wordt de Kamer apart geïnformeerd.5.2.1.2 Het aanbod moet van voldoende kwaliteit zijnAlhoewel moeilijk meetbaar, bestaat het beeld dat op dit terrein voortgang
is geboekt. Uit de vakpers valt op te maken dat er steeds meer projecten komen
waar vormen van domotica zijn toegepast. Het betreft toepassingen van ICT
ten behoeve van meer veiligheid, comfort en betere zorg en dienstverlening.
Ook heeft in dit verband positief gewerkt dat in de 4e en laatste tender van
de Tijdelijke woonzorgstimuleringsregeling er 76 projecten met ICT-toepassingen
en domotica zijn toegekend.5.2.1.3 Er moet voldoende keuzevrijheid zijn voor de burgerIn het algemeen heeft keuzevrijheid minder prioriteit gekregen. Immers
gebleken is dat de kwantitatieve opgave zodanig van omvang is dat daaraan
de hoogste prioriteit gegeven moet worden. Derhalve is afgezien van het ontwikkelen
van een indicator op dit punt.Na een verkennende periode is besloten dat er géén experiment
met woonzorg-persoonsgebondenbudgetten wordt uitgevoerd. Uit de uitgevoerde
verkenning bleek dat een dergelijk experiment niet het juiste instrument
is om het concept van vraagsturing in het domein van wonen, zorg en welzijn
verder vorm te geven. Het bleek dat er hoge kosten en een lange doorlooptijd
verbonden zijn aan een dergelijk experiment, waarvan de waarde niet op voorhand
vaststaat. Vraagsturing en keuzevrijheid blijft wel een belangrijke invalshoek
bij de grote beleidstrajecten in de zorg, het welzijn en in het wonen (zoals
de hervorming van de huursubsidie). Wel is van belang te melden dat in het
verslagjaar de Tijdelijke woonzorgstimuleringsregeling expireerde nadat de
3e en 4e tender in 2003 zijn gepubliceerd. Deze regeling beoogde onder meer
vraagsturing te stimuleren. Over de resultaten van deze regeling zal de Kamer
medio 2004 apart geïnformeerd worden. Echter uit het feit dat in totaal
meer dan 500 projecten gesubsidieerd zijn, waarbij vraagsturing een subsidievoorwaarde
was, mag geconstateerd worden dat vraagsturing een flinke impuls heeft gekregen.De beleidsprestaties 2003 RealisatieDefinitieve verstedelijkingsafspraken maken met betrekking
tot ouderenhuisvesting en wonen en zorg.NeeDe kwantitatieve opgave toegankelijke woningen communiceren.JaDomotica: voorlichting en kennisoverdracht, minimaal
één voorlichtingsactiviteit.JaUitbreiding Wet gelijke behandeling met het domein
wonenNeeToelichting beleidsprestaties 2003Definitieve verstedelijkingsafsprakenAls gevolg van de Kabinetswisseling zijn er in 2003 geen verstedelijkingsafspraken
gemaakt.De kwantitatieve opgave communicerenOp dit punt is een groot aantal activiteiten ontplooid. Allereerst is
onderzoek uitgevoerd naar de kwantitatieve opgave, hetgeen een kwantitatieve
opgave van 395 000 toegankelijke woningen voor 2015 aan het licht bracht.
Tevens is een communicatiestrategie ontwikkeld, die als hoofdlijn heeft de
communicatie vooral te richten op de intermediaire organisaties. Beide lagen
ten grondslag aan de bovengenoemde brief aan de Tweede Kamer over dit onderwerp.
Deze brief is vervolgens met een begeleidend schrijven toegezonden aan alle
gemeenten, provincies, zorgkantoren, corporaties en de consumentenorganisaties
die geraadpleegd zijn in het kader van het communicatieplan. Ook is de boodschap
inzake de kwantitatieve opgave op diverse congressen en symposia nadrukkelijk
voor het voetlicht gebracht. Tot slot is nog van belang dat in de 4e tender
van de Tijdelijke woonzorgstimuleringsregeling de totstandkoming van zorgsteunpunten
(zorginfrastructuur) een prioriteit was. In de 4e tender zijn 35 van deze
projecten gesubsidieerd.DomoticaHet Innovatieprogramma Wonen en Zorg heeft in opdracht van VROM en VWS
de brochure «Handreiking personenalarmering en domotica voor ouderen»
uitgebracht. Daarnaast is de 4e tender van de Tijdelijke woonzorgstimuleringsregeling
van belang. Hierin was personenalarmering gekoppeld aan centrale deurontgrendeling
een prioriteit. In de 4e tender zijn 28 van deze projecten gesubsidieerd.Uitbreiding Wet gelijke behandelingDe beleidsbrief waarin de uitbreiding van de Wet gelijke behandeling op
grond van handicap of chronische ziekte met het domein wonen wordt aangekondigd,
is eind 2003 aan de Tweede Kamer (TK, 2003–2004, 29 255, nr. 3)
gezonden. De verwachting is dat de wijziging zelf in 2005 van kracht zal worden.5.2.2 Operationele doelstelling «Leefkwaliteit van
wijken»Om de leefkwaliteit te bevorderen is het noodzakelijk sociale, economische
en fysieke interventies beter op elkaar af te stemmen.Het doelbereik 2003Aangezien het Rijk zelf echter geen uitvoerende partij is, is gekozen
voor een bijdrage in de vorm van kennisontwikkeling en kennisspreiding over
de zogenaamde sociaalfysieke (wijk)aanpak en solide agendering van deze manier
van werken. Gezamenlijk met VWS heeft VROM daartoe voor de jaren 2003 en 2004
het «Kennisprogramma Sociaal-fysieke wijkaanpak» opgezet. In dit
kader zijn in 2003 twee publicaties uitgebracht die breed zijn verspreid en
via internet zijn op te vragen. Tevens hebben in het kader van dit programma
een wijkbezoek, een expertmeeting en een werkconferentie «sociaal-fysiek»
plaatsgevonden. De belangstelling voor de publicaties en de activiteiten is
dermate overweldigend geweest dat van een succesvol bereik van de doelgroepen
mag worden gesproken.Daarnaast is de sociaal-fysieke aanpak als (nieuw) prestatieveld opgenomen
in de GSB/ISV convenantsperiode 2005–2009. Hiermee is deze thematiek
definitief geagendeerd binnen de stedelijke vernieuwing. De resultaten tonen
dat de sociaal-fysieke aanpak breed aandacht heeft gekregen en via het ISV
een vaste plek op het netvlies van de gemeenten heeft.De beleidsprestaties 2003 RealisatieSelectie van 4–8 wijken waar sociaal-fysieke
wijkaanpak wordt toegepast en verder uitgewerkt t.b.v. kennisontwikkelingJaKennis over sociaal-fysieke wijkaanpak beschikbaar
stellen aan gemeenten middels handreikingJaDefinitieve verstedelijkingsafspraken maken met betrekking
tot leefkwaliteitNeeToelichting beleidsprestaties 2003Selectie wijkenAls onderdeel van het Kennisprogramma is onderzoek gedaan naar de sociaal-fysieke
wijkaanpak van een zestal gemeenten. De resultaten zijn verwerkt in een handreiking
die breed is verspreid.Kennis beschikbaar stellenBinnen het Kennisprogramma Sociaal-fysieke wijkaanpak zijn in 2003 volgens
planning twee publicaties opgeleverd (de bij ad. 1 genoemde aanpak in zes
gemeenten en een «Leidraad sociaal-fysieke wijkaanpak»). Daarnaast
zijn een werkconferentie en een wijkbezoek georganiseerd. Al deze bijeenkomsten
zijn zeer druk bezocht.Definitieve verstedelijkingsafsprakenAls gevolg van de Kabinetswisseling zijn er in 2003 geen verstedelijkingsafspraken
gerealiseerd.5.3. Groeiparagraaf 2003 RealisatieOpstellen programma voor evaluatieonderzoekJaIndicator ontwikkelen voor voldoende aanbodJaÉén of meer indicatoren voor keuzevrijheid ontwikkelenNeeToelichting• Opstellen programma voor evaluatieonderzoekDit programma is opgenomen in de begroting van VROM van 2004.• Indicator ontwikkelen voor voldoende aanbodDeze indicator alsmede de streefwaarde is opgenomen in de begroting van
VROM van 2004.• Één of meer indicatoren voor keuzevrijheid ontwikkelenAls gevolg van een heroverweging van het beleid op het terrein van wonen
en zorg is de nadruk komen te liggen op de kwantitatieve opgave.5.4. Budgettaire gevolgen van beleidToelichting:Bij artikel 5 is sprake van een onderuitputting. Dit is met name te danken
aan de volgende instrumenten: «Woonzorgstimuleringsregeling» en
«Sociale vernieuwing». Meer informatie hierover treft u aan in
de Jaarrekening.Artikel 06. Versterken ruimtelijke kwaliteit stedelijke
gebieden6.1. Algemene doelstellingDe kwaliteit van de inrichting van stedelijke en te verstedelijken gebieden
moet beter voorzien in de gedifferentieerde vraag naar ruimte voor uiteenlopende
vormen van wonen, werken, voorzieningen, groen, recreatie, sport en infrastructuur.
Daarbij moet rekening gehouden worden met eisen die verband houden met gezondheid
en veiligheid. De gedifferentieerde vraag laat zich vertalen in verschillende
typen stads- en dorpsmilieus. Om dit te bereiken is gekozen voor intensivering,
functiecombinatie en transformatie.Uitwerking van deze algemene doelstelling vindt plaats in de volgende
operationele doelstellingen:6.2.1. Verbeteren stedelijke inrichting6.2.2. Versterken cultuurhistorische identiteit6.2.3. Stimuleren architectonische kwaliteitHet doelbereik 2003In 2003 zijn de nodige processtappen gezet die bijdragen aan de implementatie
van het beleid. Het doelbereik zal na vaststelling van de Nota Ruimte gemonitored
en geëvalueerd worden.6.2 Operationele doelstellingen6.2.1 Operationele doelstelling «Verbeteren stedelijke
inrichting»Het verbeteren van de stedelijke inrichting is vooral een opgave voor
(samenwerkende) gemeenten, provincies en marktpartijen. De inzet van VROM
richt zich op:– bestuurlijke overeenkomsten– nieuwe sleutelprojecten– intensief en meervoudig ruimtegebruik– duurzame ontwikkeling van stedelijke netwerken.Het doelbereik 2003De geboekte vooruitgang bij de Nieuwe Sleutelprojecten heeft de uitvoering
op het gewenste kwaliteitsniveau dichterbij gebracht. Deze projecten zullen
uiteindelijk ieder een bijdrage leveren aan het verbeteren van de stedelijke
inrichting. De vertraging die is opgetreden bij het vastleggen van de resultaten
in bestuurlijke afspraken gaat niet te koste van de planning van de concrete
uitvoering.Het project KIEV heeft geleid tot zicht op oplossingen voor de meeste
knelpunten, maatregelen om de risico's te reduceren zijn geïdentificeerd
en afspraken daarover zijn of worden gemaakt. De uitvoering van KIEV projecten
op zodanige wijze dat zij bijdragen aan verbetering van de stedelijke inrichting,
is hierdoor in 2003 dichterbij gekomen.De vaststelling van de Beleidsregeling BIRK in 2003 en de voortgang bij
de behandeling van projectvoorstellen heeft geleid tot zicht op projecten
die zullen bijdragen aan verbetering van de stedelijke inrichting en zonder
BIRK niet of niet met de gewenste kwaliteit, tot uitvoering zouden kunnen
komen.6.2.1.1. Bestuurlijke overeenkomstenDe beleidsprestaties 2003 RealisatieVastleggen verstedelijkingsafspraken in convenantenNeeOpstellen en uitvoeren van het programma DeltametropoolNeeOpstellen van ontwikkelingsplan AlmereDeelsToelichting beleidsprestaties 2003Vastleggen verstedelijkingsafspraken in convenantenIn het jaar 2003 zijn
er geen bestuurlijke overeenkomsten gesloten. Bestuurlijke overeenkomsten
als bedoeld komen voort uit het werk aan de Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening
en zouden onder de naam «Landsdeelconvenanten» gesloten worden
met de besturen van de landsdelen. Het werk is nu gericht op de Nota Ruimte
die in het voorjaar van 2004 gepresenteerd zal worden. Dan zal blijken of
er bestuurlijke overeenkomsten zullen worden opgesteld en gesloten.Opstellen en uitvoeren van het programma DeltametropoolIn 2003 is het programma deltametropool op basis van de Stellingnamebrief
en Hoofdlijnenakkoord aangepast voortgezet. Er is intensief meegewerkt aan
de totstandkoming van de noordvleugel- en zuidvleugeldocumenten.Opstellen van ontwikkelingsplan AlmereVoor wat de totstandbrenging van een ontwikkelingsplan Almere betreft
is in april 2003 een startconvenant ondertekend waarin partijen (Rijk vertegenwoordigd
door de minister van VROM, Almere, Flevoland, Amsterdam, N.Holland en de provincie
Utrecht) afspreken een integraal ontwikkelingsplan (IOP) voor Almere op te
stellen en op basis daarvan een Bestuursakkoord te ondertekenen. In december
2003 is het IOP afgerond en geaccordeerd door de stuurgroep Almere). Bestuursakkoord
is voorzien voor medio 2004.6.2.1.2. Nieuwe SleutelprojectenDe beleidsprestaties 2003 RealisatieUitvoeren Nieuwe SleutelprojectenDeelsToelichting beleidsprestaties 2003Uitvoeren Nieuwe SleutelprojectenDe Nieuwe Sleutelprojecten zijn integrale stedenbouwkundige projecten
op en rond de stations van de hogesnelheidstrein: Amsterdam-Zuid/WTC (Amsterdam
Zuidas), Rotterdam Centraal, Utrecht Centraal, Den Haag Centraal, Arnhem en
Breda. De ontwikkeling van deze stedelijke hoogwaardige vestigingsmilieus
versterken de internationale concurrentiepositie van Nederland,
ondersteunen de stedelijke netwerken en dragen wezenlijk bij aan de vitaliteit
en economische structuur van de betrokken steden.Met de gemeenten, provincies, de ministeries Financiën, Verkeer en
Waterstaat, Economische Zaken, Binnenlandse Zaken, Algemene Zaken en overige
betrokken partijen, zoals de NS, is door DGR intensief samengewerkt aan de
planvorming van de Sleutelprojecten en de voorbereiding van de uitvoeringsafspraken.Voor het sleutelproject Den Haag is een Bestuurlijke Overeenkomst Uitvoering
voorbereid en in december 2003 door het Rijk en de gemeente Den Haag ondertekend.
Voor NSP Arnhem is de voorbereiding van de uitvoeringsafspraken zo goed als
afgerond, medio 2004 wordt de uitvoeringsovereenkomst ondertekend. Voor Breda
zijn het gemeentelijke masterplan en de toetsing van dat plan door het Rijk
afgerond en wordt de architectenselectie voor de OV-terminal en de uitvoeringsovereenkomst
voorbereid. Voor Rotterdam is overeenstemming bereikt over de bouwstenen voor
het stedenbouwkundig plan en is de architect voor het voorlopig ontwerp van
de OV-terminal geselecteerd. Voor Utrecht is het gemeentelijk masterplan afgerond
en is de toetsing van dit plan door het Rijk in een vergevorderd stadium gebracht.
Voor het project Amsterdam Zuidas geldt dat de voorkeur voor het dokmodel
is herbevestigd. Vooronderzoeken ten behoeve van het sluitend maken van de
businesscase en het vormgeven van samenwerkingsvormen en het in kaart brengen
van de risico's zijn uitgevoerd.Er is in 2003 geringe vertraging in het proces ontstaan. Met name complexiteit
in de planvorming en het sluitend maken van de financiering van de projecten
hebben meer tijd gevergd dan voorzien.NSP2003 (planning)2003 (realisatie)2004 (planning)2005 (planning)AmsterdamPPPURotterdamUP/UU UtrechtP/UP/UU Den HaagUU  BredaUP/UU ArnhemUP/UU P= planvorming, P/U= afronding planvorming zo mogelijk uitvoeringsafspraken,
U= uiterste termijn uitvoeringsafspraken6.2.1.3. Intensief en meervoudig ruimtegebruik (Externe
Veiligheid)De beleidsprestaties 2003 RealisatieOntwikkelen ruimtelijke visie op externe veiligheidJa, deelsToelichting beleidsprestaties 2003Ontwikkelen ruimtelijke visie op externe veiligheidDe werkzaamheden van de in de begroting genoemde taskforce, die is ingesteld
met het oog op het zoeken naar oplossingen voor de spanning tussen ruimtelijk
beleid en de beleidsvernieuwing externe veiligheid, zijn vergevorderd. Daarover
is meest recentelijk gerapporteerd in een brief aan de Tweede Kamer (VROM
030567 dd 15 September 2003) over de ketenstudies en het project KIEV.
De in de begroting aangekondigde ruimtelijke visie krijgt zijn beslag in de
Nota Ruimte. Bij de herbezinning over deel 3 van de Vijfde Nota is besloten
om af te zien van het sluiten van regioconvenanten. Wel zijn in 2002 verstedelijkingsafspraken
gemaakt met een aantal regio's, waarin aandacht is besteed aan de spanning
tussen ruimtelijke ordening en het veiligheidsbeleid.6.2.1.4. Duurzame ontwikkeling van stedelijke netwerkenDe beleidsprestaties 2003 RealisatieBijdragen aan investeringsprojecten middels het Budget Investeringen
Ruimtelijke Kwaliteit (BIRK)JaToelichting beleidsprestaties 2003Bijdragen aan investeringsprojecten middels het Budget
Investeringen Ruimtelijke Kwaliteit (BIRK)Op 28 januari 2003 is de Beleidsregeling Subsidies Budget Investeringen
Ruimtelijke Kwaliteit (BIRK) gepubliceerd. BIRK draagt bij aan investeringsprojecten
van andere overheden in stedelijke netwerken, nationale landschappen en de
Nieuwe Hollandse Waterlinie die anders niet, of niet met de gewenste kwaliteit
van de grond komen. Het doel is de versterking van de internationale concurrentiepositie
van Nederland door de verbetering van de ruimtelijke kwaliteit. In het FES
is een budget voor BIRK gereserveerd van € 418 mln. tot 2010.Ten behoeve van de toetsing en beoordeling van nieuwe projectvoorstellen
is een toetsingskader met criteria ontwikkeld en is een adviescommissie ingesteld.
Tot 16 mei 2003 zijn er 31 projectvoorstellen aangemeld waarvan er 26
in behandeling konden worden genomen. In november en december 2003 zijn deze
projectvoorstellen beoordeeld op hun inhoudelijke, financiële en procesmatige
kwaliteit. Sinds 16 mei 2003 zijn er nog eens 23 projectvoorstellen aangemeld.
Voor de projectvoorstellen 16 mei is door de Adviescommissie BIRK advies uitgebracht.
De minister neemt begin 2004 een besluit over de naar de uitwerkingsfase toe
te laten projecten. Na verdere uitwerking van projectvoorstellen die daarvoor
in aanmerking komen, neemt de Minister van VROM vanaf medio 2004 een besluit
over de toekenning van een bijdrage aan deze projectvoorstellen.Daarnaast is in 2003 aan een aantal projecten een financiële bijdrage
toegekend op basis van eerdere toezeggingen. Voor de realisering van een ecologische
poort is een financiële bijdrage verstrekt aan de realisering van de
Renkumse Beek. De kwaliteit van de leefomgeving in Maastricht krijgt een impuls
door de financiële bijdrage aan een verdiepte ligging van
de A2 door Maastricht. Met een investeringsbijdrage aan Zaltbommel is een
urgent milieuknelpunt oplosbaar en is een impuls gegeven aan de stedelijke
ontwikkeling van deze vestingstad.6.2.2. Operationeel doelstelling «Versterken cultuurhistorische
identiteit»Bij de inrichting van gebieden is het van belang dat cultuurhistorische
elementen behouden en waar mogelijk versterkt worden.De inzet van VROM richt zich op:– project Belvedere.– Beheer rijksmonumenten– Stimuleren architectonische kwaliteitHet doelbereik 2003Het project Belvedere heeft in 2003 de uitvoering van een aantal projecten
mogelijk gemaakt die bijdragen aan het behoud en de versterking van cultuurhistorische
elementen.Aan het behouden en waar mogelijk versterken van cultuurhistorische elementen
is in 2003 bijgedragen door middel van de subsidieregeling Belvédère
en het beheer van monumenten in rijksbezit.Project BelvedereBelvedere is een gezamenlijk project onder de verantwoordelijkheid van
de bewindslieden van OCW, LNV, VROM en V&W. De Staatssecretaris van OCW
is de coördinerend bewindspersoon. Vanwege het ruimtelijk ordeningsbelang
is VROM intensief betrokken bij de uitvoering en draagt financieel bij in
de uitvoeringskosten.Via de Subsidieregeling Belvedere (€ 4.6 miljoen) werden er
weer een groot aantal (67) plannen en projecten gestimuleerd waarbij de relatie
tussen cultuurhistorie en ruimtelijke ordening centraal stond (20 lokale en
8 stedelijke projecten, 11 regionale en 27 projecten die betrekking hadden
op kennis, experimenteel dan wel thematische projecten.). De regeling wordt
in opdracht van de Belvedere bewindslieden uitgevoerd door het Stimuleringsfonds
voor Architectuur (SfA) en in 2003 waren er twee rondes. Vanaf 2003 is de
categorie lokaal in de regeling ook opengesteld voor projecten buiten de Belvedere
gebieden en vanaf de tweede tranche-2003 is de categorie «regionaal»
opengesteld voor alle Belvedere gebieden.De Nieuwe Hollandse Waterlinie is nationaal project binnen Belvedere en
een van de 10 grote projecten in de Architectuurnota. VROM is daarom betrokken
bij de ontwikkeling van de Linie via Bureau Rijksbouwmeester (ontwerpkwaliteit).
Tevens is VROM via het reguliere beleid betrokken bij verschillende gebiedsdelen
van de Linie. De voordracht tot plaatsing op de UNESCO Werelderfgoedlijst
is tijdelijk opgeschort omdat Nederland de komende 4 jaar voorzitter is van
de commissie die over de voordrachten gaat.Via regulier beleid en de meerjarenprogramma's investeert en subsidieert
het rijk veel in het gebied van de Linie. Het project Nieuwe Hollandse Waterlinie
zit nu in de overgangsfase van visievorming naar ontwikkeling. Provincies,
waterschappen en gemeenten moeten projecten gaan uitvoeren en zijn daar al
mee bezig.Er is in 2003 geen Interreg aanvraag ingediend omdat het Limes project
nog niet ver genoeg gevorderd is. Om meer zicht te krijgen op nut, noodzaak
en meerwaarde van het Limes project is in 2003 een meerdaags en multidisciplinair
Ontwerpatelier Limes georganiseerd. Op grond hiervan is een
document verschenen onder de titel «de gewenste geschiedenis, pleidooi
voor het Limes programma». Er wordt gewerkt aan bestuurlijk draagvlak
en een provinciale intentieverklaring.In 2003 is een evaluatie uitgevoerd naar het Belvedere beleid van de afgelopen
2 jaar. De Tweede Kamer zal deze monitor begin 2004 ontvangen. De conclusie
is dat er ten opzichte van 2001 veel vooruitgang is geboekt wat betreft bekendheid,
doorwerking en uitvoering. Nog niet alle doelgroepen worden in voldoende mate
bereikt.Beheer monumenten in rijksbezitDoor monumenten in rijksbezit te onderhouden en te renoveren draagt de
rijkshuisvesting o.a. bij aan de ruimtelijke kwaliteit van de gebieden waarin
de monumenten zich bevinden. Het Catshuis in Den Haag en de Trompenburg in
's-Graveland zijn in het oog springende belangrijke restauraties. De methodiek
bouwhistorisch onderzoek, een geheel nieuwe wijze van inventariseren en rapporteren,
wordt al breed toegepast (onder meer bij de vernieuwing van het Rijksmuseum)
maar zal nog verder worden geoperationaliseerd.De inventarisatie van het project Inspirerende Bouwkunst, waarmee een
beperkt aantal moderne gebouwen van de Rijksgebouwendienst als bijzonder waardevol
uit historisch en architectonisch oogpunt wordt aangemerkt, nadert de voltooiing.
De afronding hiervan in de vorm van een publicatie is voorzien begin 2004.De beleidsprestaties 2003 RealisatieBeheer 348 monumenten in rijksbezitJaMethodiek bouwhistorisch onderzoekDeelsOpstellen indicator «onderhoudstoestand monumenten»
(zie 6.3)Nee6.2.3. Operationele doelstelling: «Stimuleren architectonische
kwaliteit»De beleidsprestaties 2003 RealisatieMethodiek beheer, analyse en aanpak van openbare
ruimte (2005)NeeSubsidieverstrekking ter ondersteuning vakgebied
en verspreiding kennisJaToepassing beeldende kunst in rijkshuisvesting (1%-regeling)JaNieuwbrieven en tussentijdse rapportage tien grote
projectenJaUpdate Handboek Beeldende KunstJaNieuwe regeling voor de Rijksprijs voor inspirerend
opdrachtgeverschap «De Gouden Piramide»JaToelichting beleidsprestaties 2003Het architectuurbeleid schept gunstige voorwaarden voor de totstandkoming
van architectonische kwaliteit en geeft architectonische impulsen aan de landschappelijke
en stedelijke ontwikkeling in Nederland. De uitvoering van het architectuurbeleid,
i.c. de nota «Ontwerpen aan Nederland» 2001–2004 is gecontinueerd.
Aan de ondersteuning van de tien Grote Projecten is invulling gegeven door
de stimulering en bewaking van de architectonische kwaliteit
en de inzet van ontwerpende disciplines (o.a. Deltametropool, A12, Nieuwe
Hollandse Waterlinie, Architectuur & Bedrijventerreinen, Zuiderzeelijn).Een begin is gemaakt met het beschrijven van het architectuurbeleid 2005–2008.In 2003 is gewerkt aan de «Rijksbouwmeester nieuwe stijl».
De voorstellen worden in 2004 voorgelegd aan het kabinet. Het betreft onder
meer een verdere verbreding van het werkdomein van de Rijksbouwmeester naar
aanpalende (beleids)terreinen waaronder het landschap, de infrastructuur en
het cultureel erfgoed en het instellen van een College van Rijksadviseurs
voor de verschillende disciplines van het ruimtelijk ontwerp.In de sfeer van het onderwijs is gestart met Het Experiment, een (voorlopig)
tweejarig programma als brede praktijkervaring voor jonge architecten. In
het kader van de Wet op de Architectentitel vindt nadere afstemming plaats
met onderwijsinstellingen over de nieuwe bachelor/master-systematiek. In het
kader van intensivering van het cultureel opdrachtgeverschap is een stimuleringsprogramma
uitgezet met als thema «Herstructurering naoorlogse wijken» dat
begin 2004 wordt afgerond. Voor het welstandbeleid heeft monitoring en stimulering
van de totstandkoming van goede welstandsnota's van gemeenten plaatsgevonden.De omvang van de beeldende kunst die in 2003 in het kader van de Percentageregeling
in ontwerp en uitvoering was, is groot: circa 80 projecten, waarmee ruim € 6,5
miljoen is gemoeid. In 2003 zijn 24 projecten met een totale omvang van € 1,2
miljoen opgeleverd.6.3 Groeiparagraaf RealisatieVijfde Nota Nulmeting o.b.v de Vijfde Nota – 2002NeeAanpassing van de Vijfde Nota aan het Strategisch AkkoordJaVerzenden Stellingnamebrief aan de Tweede KamerJaDeltametropool/BIRK Verdere ontwikkeling en invulling van prestatie indicatoren 2004,
zowel procesindicatoren als prestatie-indicatorenNeeOperationalisering van effect indicatoren voor Deltametropool
en BIRK – 2004NeeExplicitering van beleidstheorie van de Deltametropool –
2004NeeEvaluatieonderzoek Deltametropool (verificatie veronderstellingen) –
2004NeePresenteren indicator voor de kwaliteit van de onderhoudstoestand
van monumentenNeeToelichting op de resultaten 2003:De afgelopen periode zijn er een aantal ontwikkelingen geweest die van
invloed zijn op de verantwoording over het VROM-beleid ten aanzien van de
ruimtelijke ordening. Zo is de PKB Vijfde Nota niet vastgesteld door de Staten-Generaal
maar aangepast aan het Strategisch Akkoord van het kabinet Balkende I. Vervolgens
heeft de minister van VROM eind 2002 de «stellingnamebrief» verzonden
aan de Tweede Kamer waarin de genoemde aanpassingen zijn opgenomen en de hoofdlijnen
van het nieuwe ruimtelijke beleid worden geschetst. Deze aanpassingen en hoofdlijnen zullen worden verwerkt in de PKB Nota Ruimte welke begin 2004
aan de Tweede Kamer ter vaststelling zal worden aangeboden.In verband met de bovengeschetste onzekerheid over het uiteindelijke beleid
was het niet zinvol om in 2003 een nulmeting uit te voeren als referentie
voor de voortgangsbeschrijving ten aanzien van de beleidsdoelen van de ruimtelijke
ordening de komende jaren.Bij vaststelling van de PKB Nota Ruimte in 2004 zal VROM in 2004 ten behoeve
van de begroting en verantwoording, een systeem van monitoring en evaluatie
ontwikkelen gebaseerd op de beleidsdoelen die in de nota zullen staan verwoord.
Dit systeem zal zich primair richten op het doelbereik, de inspanningen van
VROM en de doorwerking daarvan bij andere overheden. Dit betekent dat er output-,
outcome- en prestatie-indicatoren zullen worden ontwikkeld bij de doelstellingen
zoals die in de Nota Ruimte worden opgenomen met betrekking tot «Verbeteren
stedelijke inrichting». De genoemde prestatie-indicatoren zullen heroverwogen
worden.Beoogd was om in de begroting 2004 een indicator op te nemen voor de kwaliteit
van de onderhoudstoestand van monumenten. Voor een representatief beeld moet
de steekproef echter groter zijn dan het tot dan toe geïnspecteerde deel
van de voorraad. Voor het totaal van de objecten zullen de onderhoudsinspecties
ultimo 2004 zijn afgerond, zodat over de uitkomsten in de Jaarverantwoording
2004 kan worden gerapporteerd.6.4 Budgettaire gevolgen van beleidToelichting:De overuitputting op artikelniveau is met name toe te schrijven het operationeel
doel «Verbeteren stedelijke inrichting» en wel het instrument
«Investeringsbijdragen Vijfde Nota uit FES fonds en organisatiekosten
BIRK». Deze overuitputting wordt voor een deel gecompenseerd door een
onderschrijding op het operationele doel «Cultuurhistorische indentiteit» en de apparaatsuitgaven. In deel C. Jaarrekening: «Toelichting
beleidsartikel 6» wordt hierop nader ingegaan.Daarnaast is er sprake van een forse verpllichtingenoverschrijding. Ook
dit zal worden toegelicht.Artikel 07. Verbeteren integrale milieukwaliteit op lokaal
niveau7.1 Algemene doelstellingHet beleid is gericht op het daadwerkelijk voorkomen en terugdringen van
geluidhinder, van veiligheidsrisico's van industriële activiteiten en
van risico's van lucht- en bodemverontreiniging door het bevorderen van de
lokale uitvoering van het milieubeleid. Uitwerking van deze algemene doelstelling
vindt plaats in de volgende operationele doelstellingen:7.2.1 Lokale milieukwaliteit en gebiedsgericht beleid7.2.2 Uitvoering bodemsanering7.2.3 Geluidsreductie7.2.4 Waarborgen externe veiligheid.Doelbereik 2003Op basis van de (hierna te behandelen) informatie per operationeel doel
kan de conclusie getrokken worden, dat in algemene zin het voorkomen en terugdringen
van lokale milieuproblemen in 2003 verbeterd is. Voor het doelbereik op lange
termijn moet vermeld worden, dat de definitieve sanerings-doelstellingen voor
geluidhinder en bodemverontreiniging in de tijd naar achteren zijn verschoven
door de invulling die VROM gegeven heeft aan de taakstellingen. Het nieuw
ontwikkelde beleid ter voorkoming en terugdringing van veiligheidsrisico's
zal in de komende jaren effect op de daadwerkelijke verhoging van de externe
veiligheid hebben.7.2 Operationele doelstellingen7.2.1 Operationele doelstellingen «Lokale milieukwaliteit
en gebiedsgericht beleid»Het doel van het lokale milieubeleid is dat (A) het bijdraagt aan de kwaliteit
van de leefomgeving, (B) het zorg draagt voor een vernieuwing van het geluidsbeleid
(t.b.v. beleidsdoelen NMP4 en implementatie EU-richtlijn omgevingsgeluid in
2004) en (C) voldaan wordt aan de normen voor lokale luchtkwaliteit.Het doelbereik 20037.2.1.A Kwaliteit van de leefomgevingHet is in 2003 gebleken dat de doelen voor de verbetering van de kwaliteit
van de leefomgeving in de praktijk moeilijk te definiëren zijn. Ten opzichte
van het NMP4 is bij de beleidsontwikkeling inzake het Bestuursakkoord Leefomgeving
gekozen voor een minder verplichtende en meer decentrale aanpak. De andere
overheden zullen het ambitieniveau ten aanzien van het doelbereik formuleren.Een centrale doelstelling op het gebied van Stad & Milieu is moeilijk
te definiëren. VROM faciliteert in het geven van handreikingen op het
gebied van minimum- en ambitiewaarden zodat de decentrale overheden invulling
kunnen geven aan het beleid.7.2.1.B Vernieuwing van het geluidsbeleidDe vernieuwing van het geluidsbeleid ligt op schema.7.2.1.C Lokale luchtkwaliteitDe doelstelling voor 2003 voor de verbetering van de lokale luchtkwaliteit
is vanwege vertraging in het wetgevingstraject niet gehaald.De beleidsprestaties 2003 Realisatie1. Kwaliteit van de leefomgeving • Vastleggen van de afspraken leefomgevingskwaliteit
in een bestuursakkoordNee• Verwerken resultaten van de SGM-evaluatie
in de vormgeving en uitvoering van het sturingsmodel gebiedsgerichte inrichting
landelijk gebiedJa• Voorbereiden kabinetsstandpunt Stad en MilieuGedeeltelijk2. Vernieuwing geluidsbeleid • Opstellen van de ontwerp-uitvoerings AMvB's
MIGJa• Parlementaire behandeling Wet geluidhinder
i.v.m. implementatie van de EU-richtlijn OmgevingsgeluidJa3. Lokale luchtkwaliteit • Opstellen rapportage bestrijdings-plannen
luchtkwaliteit t.b.v. EUNee• Implementatie 3e EU-dochterrichtlijn LuchtkwaliteitNeeToelichting beleidsprestaties 20031. Kwaliteit van de leefomgeving• Vastleggen van de afspraken leefomgevingskwaliteit in een bestuursakkoordDe ontwikkeling van de werkwijze en de handreiking voor milieukwaliteit
in de leefomgeving heeft meer tijd gekost dan voorzien. De samenwerking met
het IPO, de VNG en de UvW heeft aan het eind van het jaar geresulteerd in
een eindconcept van de handreiking. Het bestuursakkoord heeft voornamelijk
betrekking op de implementatie van de werkwijze. De afspraken zijn daarover
voorbereid. In de afrondingsfase wordt nu een gedetailleerde uitwerking gemaakt
om met de implementatie te kunnen starten in het voorjaar van 2004. Een bestuursakkoord
wordt gezien de inhoud van de afspraken door de partijen niet meer nodig geacht.• Verwerken resultaten van de SGM-evaluatie in de vormgeving en uitvoering
van het sturingsmodel gebiedsgerichte inrichting landelijk gebiedDe resultaten van de evaluatie van de SGM zijn ingebracht in de uitgangspunten
en de contouren van het nieuwe sturingsmodel voor het landelijk gebied. Een
integrale kwaliteitsverbetering van het gebied (niet uitsluitend milieu) centraal
stellen, de bottom-up werkwijze, provincie regisseur van planning en uitvoering
en het verbeteren van de resultaatgerichtheid en afrekenbaarheid van rijksgeldstromen,
zijn belangrijke onderwerpen die een plek hebben gekregen in de eerste opzet
van het nieuwe sturingsmodel voor het landelijk gebied. Dit sturingsmodel
zal in 2004 verder worden uitgewerkt. Hiervoor wordt verder verwezen naar
artikel 10.• Voorbereiden kabinetsstandpunt Stad en MilieuDe Evaluatiecommissie Stad en Milieu heeft de tweede tussenevaluatie in
november afgerond en voorts aangekondigd dat begin 2004 nog een laatste rapportage
wordt opgesteld. Het kabinetsstandpunt zal daarom pas in 2004 worden bepaald.
Het voorstel tot wettelijke verankering van Stad en Milieu zal medio 2004
aan de Tweede Kamer ter behandeling worden aangeboden.2. Vernieuwing geluidsbeleid• Opstellen van de ontwerp-uitvoerings AMvB's MIGEen wetsvoorstel MIG II, fase 1 dat de vernieuwing van het instrumentarium
geluidbeleid deels regelt en de basis voor een AMvB zal zijn, is in concept
gereedgekomen. Het voorstel zal in 2004 aan de Raad van State voor advies
worden gezonden.De vernieuwing van het geluidbeleid verloopt fasegewijs. Dat betekent
dat het implementeren van de EU-richtlijn in juli 2004 gereed is en voornoemd
wetsvoorstel voorjaar 2005 van kracht wordt.• Parlementaire behandeling Wet geluidhinder i.v.m. implementatie
van de EU-richtlijn OmgevingsgeluidIn 2003 is het wetsvoorstel voor de implementatie van de EU-richtlijn
omgevingslawaai ingediend bij de Tweede Kamer (2 september, nr. 29 021).
De parlementaire behandeling in de Tweede Kamer heeft in 2003 plaatsgevonden,
aan de hand waarvan op 24 oktober 2003 het verslag door de Kamer is vastgesteld.
De beantwoording van het verslag wordt begin 2004 aan de Tweede Kamer aangeboden.De AMvB die volgt uit de aanpassing van de Wet geluidhinder voor de implementatie
van de EU-richtlijn, is afgerond en wordt begin 2004 voor advies aan de Raad
van State gezonden.3. Lokale luchtkwaliteit• Opstellen rapportage bestrijdingsplannen luchtkwaliteit t.b.v.
EUIn 2003 heeft geen rapportage over bestrijdingsplannen aan de EU plaatsgevonden.
Reden hiervoor was dat de kwaliteit van de luchtkwaliteitsgegevens waarmee
knelpuntlocaties in beeld gebracht worden, begin 2003 nog onvoldoende was.
Inmiddels is de kwaliteit van deze gegevens verbeterd, waardoor nu duidelijk
is geworden voor welke situaties bestrijdings-plannen ontwikkeld moeten worden.
De rapportage aan de EU zal in 2004 plaatsvinden.• Implementatie 3e EU-dochterrichtlijn LuchtkwaliteitDe Tweede Kamer heeft verzocht om het Besluit luchtkwaliteit in te trekken
en de luchtkwaliteitsnormstelling in een wettelijke regeling onder te brengen.
Dit heeft er toe geleid dat de 3e dochterrichtlijn niet geïmplementeerd
kon worden middels een wijziging van het Besluit luchtkwaliteit. De implementatie
maakt nu deel uit van de voorbereiding van het wetsvoorstel dat het Besluit
luchtkwaliteit zal gaan vervangen. Naar verwachting zal de desbetreffende
wettelijke regeling eind 2004 in werking kunnen treden.Beleidsevaluatieonderzoeken in 2003UitkomstAdviesCommunicatietraject Tweede KamerTweede Tussenevaluatie Stad en MilieuTweede evaluatie bevestigt de positieve ervaringen
van Stad en Milieu.Beleid voortzetten,
waaronder de voorbereiding van een generieke wettelijke regeling van Stad
en Milieu.Tussenevaluatie is toegezonden
aan Tweede Kamer; kabinetsstandpunt op basis van de eindrapportage zal in
2004 worden bepaald.7.2.2 Uitvoering bodemsaneringHet einddoel van het bodemsaneringsbeleid, zoals opgenomen in het NMP3
en de begroting 2003 is de beheersing van de bodemverontreinigingsproblematiek
per 2023. Ten gevolge van de invulling die VROM heeft gegeven aan de taakstelling
is het einddoel verschoven naar 2030.Het doelbereik 2003Ten aanzien van de beheersing van de bodemverontreinigingsproblematiek
is een zeer belangrijke stap gezet met de inventarisatie van de omvang van
de bodemverontreiniging en de risico's en met het leggen van meer verantwoordelijkheden
bij gemeenten. Met de kennis van de omvang van de bodemverontreinigingproblematiek
is het voor het bevoegd gezag mogelijk om adequate maatregelen te nemen. Deze
maatregelen kunnen bestaan uit kwaliteitsverbeterende maatregelen, maar ook
uit het opleggen van gebruiksbeperkingen. Daarmee is ten aanzien van de risico's
van de volksgezondheid de angel uit het probleem.Uiteraard betekenen gebruiksbeperkingen dat maatschappelijke ontwikkelingen
kunnen stagneren en ook hebben deze beperkingen een drukkend effect op de
waarde van het onroerend goed.De beleidsprestaties 2003 Realisatie• Parlementaire behandeling van de wijziging
Wbb en regelgeving, de AMvB's voor financiële bepalingen en de saneringsdoelstellingNee• Aanbieding monitoringrapportage bodemsanering
over 2002 aan parlementJa• Inventarisatie omvang ernstige bodemverontreiniging
door asbestJaToelichting beleidsprestaties 2003• Parlementaire behandeling Wijziging WbbMet de beleidsbrief bodem (TK 2003–2004, 28 663, nr. 13),
is de Tweede Kamer over dit onderwerp geïnformeerd.• Jaarverslag bodemsanering over 2002 – de monitoringsrapportageDe mate van realisatie van de doelstelling uit het NMP3 wordt jaarlijks
gemonitord.In de voortgangsgesprekken, die in 2003 zijn gehouden met de bevoegde
overheden naar aanleiding van de monitoringsrapportage, zijn de aanbevelingen
van de Algemene Rekenkamer ten aanzien van het opnemen van meetbare prestaties
in de meerjaren-programma's meegenomen. Die geplande prestaties en de verantwoording
van die prestaties zijn toetsbaar gemaakt. Op basis van de geplande prestaties
uit de meerjarenplannen en de monitoring is het mogelijk de voortgang te bewaken.
De voorwaarden voor aanleveren van prestaties worden ook gebruikt voor het
vaststellen van de toetsbare prestaties voor de periode 2005 t/m 2009.Tabel 7.1. Voortgang Bodemsaneringoperatie
(in aantallen afgeronde gevallen) Gerealiseerd 2001Gerealiseerd 2002Raming 2003Gerealiseerd 2003Raming 2004Stedelijk gebied (ISV)     – oriënterend onderzoek95545600217600– nader onderzoek58160150103150– sanering2028603640      Landelijk gebied (Wbb)     – oriënterend onderzoek700284800329300– nader onderzoek18499150106100– sanering4850603940      Sanering Eigen Beheer     – oriënterend onderzoekNvtNvtNvtNvtNvt– nader onderzoek1 3251 0181 5001 2331 000– sanering1 0296501 200860800Bron: RIVM• Inventarisatie bodemverontreiniging door asbestDe omvang van de bodemverontreiniging door asbest is in kaart gebracht.
Per 1 januari 2004 is de nulmeting gereed. Deze informatie kan gebruikt
worden om in 2004 de ISV- en Wbb-meerjarenprogramma's bodemsanering 2005 t/m
2009 op te stellen. In 2004 vindt een controle plaats op de uitgevoerde inventarisatie.De genoemde inventarisatie betrof een onderzoek naar hoe de financiële
gevolgen van de aanwezigheid van asbest zijn te verwerken in het landsdekkend
beeld van de bodemkwaliteit. Het onderzoek heeft hiervoor een methode opgeleverd.
Bij het onderzoek heeft geen inventarisatie plaatsgevonden naar alle potentieel
met asbest verontreinigde locaties, alhoewel er daar wel een aantal van zijn
geïdentificeerd. De resultaten van het onderzoek worden door de diverse
overheden doorvertaald naar het beeld van de bodemkwaliteit binnen hun gemeente
of provincie.• Ontvangsten uit kostenverhaalIn de presentatie van de in behandeling zijnde verhaalsgevallen is een
wijziging doorgevoerd die tot een beter inzicht van de verhaalsinspanning
leidt. In eerdere financiële rapportages is uitgegaan van potentiële
vorderingen op basis van het aantal uitgevoerde saneringsprojecten. Deze informatie
is nu verfijnd. Voortaan zal het aantal individuele verhaalszaken worden gemeld.
Omdat binnen een saneringsproject meerdere verhaalsdiscussies kunnen worden
gevoerd (bijvoorbeeld tegen zowel een eigenaar als ook een veroorzaker) is
het aantal gemelde gevallen hoger. Op de omvang van de potentiële vorderingen
heeft deze verfijning uiteraard geen invloed.In 2003 zijn 1100 individuele zaken afgewikkeld, waarmee het totaal aan
afgewikkelde zaken op 2000 komt. Van 2800 mogelijk voor kostenverhaal in aanmerking
komende individuele verhaalszaken zijn ultimo 2003 nog 800 zaken in behandeling,
dit is ten opzichte van 2002 (550 zaken) een stijging van 250 zaken.De totale verhaalsopbrengsten in 2003 zijn € 4 mln. en daarmee € 1
mln. lager dan de verwachting die voor 2003 was uitgesproken. Reden hiervoor
zijn dat een belangrijke inspanning is geleverd in het voorbereiden van nieuw
op te starten verhaalszaken. Daarnaast zijn de reeds in behandeling zijnde
zaken complex en is de voortgang van de afwikkeling moeilijk te sturen
doordat betrokken derden, zoals wederpartijen en rechtbanken, de afwikkelingstermijnen
kunnen beïnvloeden.Om de uitvoering van de verhaalstaak voor de toekomst te waarborgen is
in 2003 besloten de uitvoering ervan voort te zetten en onder te brengen in
een uitvoeringsorganisatie waarin diverse bodemsaneringstaken zullen worden
samengevoegd.• Overige prestaties in 2003Onder andere op verzoek van de Tweede Kamer (10 april 2002) krijgt de
verbetering van de kwaliteit van de uitvoering van de saneringsoperatie extra
aandacht. Dit is in 2003 mede vormgegeven door:– Een (wettelijke) regeling voor de kwaliteitsborging van de bodemintermediairs
in 2003.– In 2003 is in samenwerking met het bevoegd gezag een opleiding
op het gebied van bodembeleid gestart voor ambtenaren.– Het verbeteren van het toezicht door het bevoegd gezag-Wbb op
de uitvoering van bodemsaneringsprojecten.– Het opstellen van toezichts- en handhavingsplannen door gemeenten
en provincies en de toetsing daarvan vanuit haar deskundigheid door de VROM-inspectie.– Ter ondersteuning van met name de nieuwe bevoegde overheden, zijn
voorbereidingen getroffen om in 2004 een uitvoeringsorganisatie bodemsanering
op te zetten. De uitvoeringsorganisatie heeft tot doel om te komen tot een
efficiency- en effectiviteitslag bij de uitvoering van bodemsaneringsprojecten.– Het wettelijk verplicht stellen van het ter goedkeuring voorleggen
van evaluatie-rapporten aan de bevoegde overheden per 2004; dit maakt deel
uit van de wetsvoorstellen die in 2004 worden voorgelegd.Beleidsevaluatie 2003Beleidsevaluatieonderzoeken in 2003UitkomstAdviesCommunicatietraject Tweede KamerMonitoringsrapportageHet (reguliere) jaarverslag bodemsaneringn.v.t. Het jaarverslag over 2002 is op 14 juli 2003 aangeboden
aan de Tweede Kamer (vrom030470) 7.2.3 GeluidsreductieHet beleid is gericht op het afronden van de meest urgente gevallen van
sanering van verkeerslawaai in 2017 en het afronden van sanering industrielawaai
in 2003, behoudens enkele specifieke, complexe situaties.Het doelbereik 2003De onderdelen betreffende de saneringsoperaties verkeerslawaai en industrielawaai
zijn minder ver afgerond dan voorzien. Voor verkeerslawaai zal mede ten gevolge
van de bezuinigingen minder subsidie worden gegeven voor het treffen van maatregelen.
Bij de behandeling van de begroting 2004 is hierover met de Tweede kamer overleg
gevoerd. De verwachting is momenteel dat de sanering van de urgente gevallen
in 2023 kan worden afgerond in plaats van in 2017. Voor de saneringsoperatie
industrielawaai geldt dat de provincies hebben aangegeven 2 jaar extra
(tot 2005) nodig te hebben om de procedures af te ronden en de vergunningen
aan te passen. De vertraging is voornamelijk het gevolg van bezwaar- en beroepsprocedures.De beleidsprestaties 2003 Realisatie• Uitvoering projecten sanering verkeerslawaai
volgens geluidsanerings-programma 2003Gedeeltelijk• Implementatie diverse maatregelen voor bronbeleid
geluidsreductie rail, voertuigen en wegdekJaToelichting beleidsprestaties 2003• Uitvoering projecten sanering verkeerslawaai volgens geluidsaneringsprogramma
2003Tabel 7.2 Geluidsaneringsprogramma
2003, geschat  verkeersmaatregelenafscherming wegwoningen met een geluidbelasting >70 dB(A)afscherming rail  budget in euraantallen woningenbudget in euraantallen woningenbudget in euraantallen woningenbudget in euraantallen woningenprognoseprojecten in uitvoering11 295 5658 17978 058 97812 160419 7473716 258 1192 597 projecten in voorbereiding3 287 1841 51614 839 0673 5092 019 32217847 145 3893 214 totaal14 582 7499 69592 898 04515 6692 439 06921563 403 5085 811           verwachte aanvragen1 191 1731 1823 971 6933381 669 50012323 455 1931996          Geluidsaneringsprogramma
einde 2003, werkelijkuitkomstprojecten in uitvoering10 409 4816 01863 661 4779 0691630 4834117 566 1371 914 projecten in voorbereiding3 120 6811 42024 259 1833 5093 502 18128234 316 6474 219 totaal13 530 1627 43887 920 66012 57814 132 66432351 882 7846 133           aanvragen003 849 537211814 0006026 004 4742 39621inclusief 4 scholen2inclusief 4 scholenBron: Bureau Sanering VerkeerslawaaiToelichting:Er zijn eind 2003 minder saneringswoningen onderhanden dan verwacht. De
oorzaak hiervan is niet op een gedetailleerd niveau aan te geven, omdat vergelijking
tussen de samenstelling van de gerealiseerde cijfers en de samenstelling van
de voorspelde cijfers door grote planningswijzigingen als gevolg van de bezuinigingen
niet goed mogelijk is. Op globaler niveau laten de verschillen zich als volgt
verklaren:Bij het onderdeel verkeersmaatregelen worden de verschillen tussen de
verwachte en de gerealiseerde cijfers met betrekking tot het aantal onderhanden woningen en de kosten van de onderhanden projecten, voornamelijk
veroorzaakt door het niet doorgaan van een groot verkeersmaatregelenproject.Over het onderdeel afscherming weg kan in algemene zin gezegd worden dat
er in 2003 meer saneringsprojecten (o.a. Zwijndrecht ad ca € 15
miljoen) zijn afgehandeld dan verwacht en dat er als gevolg van de bezuinigingen
minder projecten een toezegging hebben gekregen. Beide ontwikkelingen hebben
tot gevolg dat het aantal onderhanden woningen gedaald is ten opzichte van
de prognose.Op het onderdeel afscherming railverkeerslawaai wijkt het aantal onderhanden
woningen niet sterk af. Wel is er minder subsidie aan voorbereiding toegezegd
dan verwacht. Voornamelijk komt dit doordat aan het project Overijssel NaNOV
tot op heden minder aan voorbereidingsgelden kon worden uitgegeven dan gepland.• Implementatie diverse maatregelen voor bronbeleid geluidsreductie
rail, voertuigen en wegdek.Samen met het ministerie van V&W is de uitvoering van het Innovatieprogramma
Geluid voortgezet. Het budget voor het Innovatieprogramma Geluid (IPG; € 110
miljoen tot en met 2010) is structureel aan de begroting van V&W toegevoegd.
In het kader van het IPG zijn nieuwe proefvakken stil wegdek op de rijkswegen
aangelegd, contracten met railvervoerders afgesloten over de aanpassing van
de remsystemen in de komende jaren en raildempers geschikt gemaakt voor grootschalige
implementatie.De werkzaamheden die voortkomen uit de subsidieregeling stille wegdekken
ten behoeve van provinciale en gemeentelijke wegen zijn voortgezet en bestonden
in 2003 voornamelijk uit het verstrekken van middelen aan de andere overheden
om de projecten uit te voeren. Voor de monitoring van de akoestische prestaties
van de wegdekken zijn afspraken gemaakt met de wegbeheerders. 78 Projecten
zijn afgehandeld: € 16,25 mln. ten behoeve van 776 259 m2 stil wegdek. Er zijn ook 3 nieuwe projecten gestart: € 1,5
mln. ten behoeve van 62 190 m2 stil wegdek.Op internationaal niveau (EU en ECE) loopt het bronbeleid geluid nog niet
goed. De kansen om de normering van de geluidemissies van voertuigen en onderdelen
daarvan op adequaat niveau te brengen worden niet benut. De inbreng van de
industrie bepaalt nog te veel de uitkomst. Met deze uitkomst zullen de kosten
voor de veel hoger zijn dan wanneer de kostenefficiënte bronmaatregelen
zullen worden toegepast. Voor voertuigen is NL er in de werkgroep van de ECE
in geslaagd voldoende steun te krijgen om de auto-industrie geen vrij spel
te geven met een nieuwe manier van typekeuren. Dat wordt in het voorstel van
de werkgroep aan de ECE verwerkt. Effectieve limietwaarden zijn daar nog niet
bespreekbaar. Aan de spoorkant is NL er in geslaagd een effectief minderheidsblok
te creëren van landen die reële limieten willen voor conventioneel
spoorwegmaterieel.Alleen deelname in de bestaande gremia is niet genoeg, daar geeft de industrie
toch de doorslag. Inzet is om de belangen van VROM en V&W een steviger
plaats te geven door de Milieuraad en de Transportraad richtinggevend bij
de brondossiers te betrekken. Dat wordt de uitdaging van het Nederlandse Voorzitterschap.
Met het oog daarop zal de samenwerking tussen VROM, V&W en EZ nog verder
worden verbeterd en geïntensiveerd. In 2003 is daar in het zogenoemde
MILVEN overleg een start mee gemaakt.7.2.4 Waarborgen externe veiligheidDe veiligheidsrisico's moeten tenminste voldoen aan de kwaliteitsambities
zoals geformuleerd in het NMP-4. Dit betekent het in 2010 bereiken van een
minimum beschermingsniveau voor plaatsgebonden risico van 10–6 en een
verantwoordingsplicht ten aanzien van groepsrisico's.Het doelbereik 2003Over de mate van doelbereik in 2003 kan geen betrouwbare uitspraak gedaan
worden. De gestelde doelen zijn doelen voor 2010 en zijn dus nog niet in 2003
bereikt. De onderstaande prestaties zijn de stappen die in 2003 zijn gezet
om het einddoel te bereiken en de mate van realisatie hiervan is aangegeven.De beleidsprestaties 2003 Realisatie• Afronden Ketenstudies van LPG, chloor en ammoniakGedeeltelijk• Ontwikkelen en operationaliseren nieuw beoordelingskader
voor groepsrisico'sGedeeltelijk• Inwerkingtreding AMvB «Kwaliteitseisen
externe veiligheid inrichtingen»Nee• Wetsontwerp verruiming reikwijdte Wm naar
MRNee• Vuurwerkbesluit: het aanpassen van het Vuurwerkbesluit
wegens onvolkomenheden; het aanwijzen van vuurwerkconcentratiegebieden en
een rapportage over de voortgang van de saneringsoperatieGedeeltelijk/Ja/Ja• Opstellen actieprogramma ter verbetering van
de kwaliteit en professionaliteit uitvoeringsorganisaties; bijdrage regeling
vergoeding apparaatskosten andere overhedenJa• Inrichten van een uitvoeringsorganisatie sanering
LPG tankstations en het maken van een start met een saneringsoperatie.Ja• KIEV: bestuurlijke afspraken worden gemaakt
voor de nieuwe sleutelprojecten Rotterdam, Amsterdam, Utrecht, Breda en Arnhem,
alsmede voor andere ruimtelijke projecten in de regio's Rotterdam, Amsterdam
en DrechtstedenGedeeltelijkToelichting beleidsprestaties 2003• Afronden Ketenstudies van LPG, chloor en ammoniakDe Ketenstudies LPG, ammoniak en chloor zijn in het eindstadium van het
proces. Tot op heden is het gelukt om de doelstelling van het project (ontwikkelen
van effectieve structurele maatregelen(pakketten)) te realiseren. De eindrapportage
van de Ketenstudies wordt begin 2004 verwacht.Gestreefd wordt om in april 2004 een kabinetsstandpunt te sturen naar
de Tweede Kamer met een reactie op de eindrapportage Ketenstudies. De Tweede
Kamer is op de hoogte gebracht van de voortgang van de Ketenstudies in de
3e voortgangsrapportage externe veiligheid (VROM030567, 1 september 2003).• Ontwikkelen en operationaliseren nieuw beoordelingskader voor groepsrisico'sHierover is de Tweede Kamer op de hoogte gebracht in de 3e voortgangsrapportage
externe veiligheid (VROM030567, 1 september 2003).• De inwerkingtreding van de AMvB «Kwaliteitseisen externe
veiligheid inrichtingen»De AMvB is in 2003 niet in werking getreden. Op basis van het advies van
de Raad van State en het door IPO en VNG ingebrachte commentaar is het ontwerpbesluit
aangepast. Deze wijzigingen waren nodig met het oog op een goede uitvoerbaarheid
van de regeling.De AMvB zal in 2004 in werking treden.VROM is in 2003 in overleg met IPO en VNG gestart met de voorbereiding
van de gemeenten en provincies op de inwerkingtreding van de AMvB.• Wetsontwerp verruiming reikwijdte Wm naar MinisterraadOver voortgang van de verruiming van de reikwijdte WM is de Tweede Kamer
op de hoogte gebracht middels de 3e voortgangsrapportage externe veiligheid
(VROM030567, 1 september 2003). Om transportrisico's adequaat te kunnen
beheersen is naast sturing vanuit de inrichting via verruimde reikwijdte WM
ook regelgeving met betrekking tot gebruik van transportroutes van belang.
Hier is ministerie van V&W primair voor verantwoordelijk. Het streven
is erop gericht deze regelgeving in de loop van 2004 verder voor te bereiden.• Vuurwerkbesluit: het aanpassen van het Vuurwerkbesluit wegens onvolkomenheden;
het aanwijzen van vuurwerkconcentratiegebieden en een rapportage over de voortgang
van de saneringsoperatie.Een wijziging van het Vuurwerkbesluit is voorbereid en vrijwel afgerond.
Begin 2004 zal het gewijzigde besluit van kracht worden.In overleg met de branche is besloten de voorgenomen aanwijzingvan de vuurwerkconcentratiegebieden Ulicoten-C en Kollumerwaard ongedaan
te maken. Begin 2004 zal de Tweede Kamer nader geïnformeerd worden over
de verdere noodzaak om te komen tot vuurwerkconcentratiegebieden.De Tweede Kamer is van de voortgang van de sanering op de hoogte gebracht
door middel van de 3e voortgangsrapportage externe veiligheid (VROM030567,
1 september 2003).• Opstellen actieprogramma ter verbetering van de kwaliteit en professionaliteit
uitvoerings-organisaties; bijdrage regeling vergoeding apparaatskosten andere
overheden.Voor het einde van 2003 is samen met mede-overheden het actieprogramma
uitvoering en handhaving externe veiligheid voorbereid. Bestuurlijk vaststellen
van het actieprogramma is voorzien in de eerste helft van 2004. De programmafinanciering,
die eind 2003 is gerealiseerd, is de basis hiervoor.• Inrichten van een uitvoeringsorganisatie sanering LPG tankstations
en het maken van een start met een saneringsoperatie.Als gevolg van de ontwerp-AMvB kwaliteitseisen externe veiligheid inrichtingen
zullen LPG-tankstations waarbij zich kwetsbare bestemmingen bevinden binnen
de wettelijk vastgestelde minimum afstand, de zogenaamde «10–5
contour» voor het plaatsgebonden risico, binnen 3 jaar moeten worden
gesaneerd. Dit zijn met name kleinere stations binnen de bebouwde kom. Op
basis van een eerder uitgevoerd «quick-scan» onderzoek (TK 27 801
nr. 16) is aanvankelijk uitgegaan van circa 50 urgent te saneren LPG-tankstations.
In de eerste helft van 2003 is een gedetailleerde inventarisatie uitgevoerd
van alle circa 2200 LPG-tankstations in Nederland. Hieruit blijkt dat meer
stations ongeveer 200 – in aanmerking komen voor urgente sanering. Gemeenten
en provincies zijn door de staatssecretaris van VROM in een brief (22 mei
2003, EV/2003036534) geïnformeerd over een saneringsregeling voor de
urgent te saneren LPG-tankstations. Inmiddels heeft het bevoegd
gezag (de gemeenten) reeds voor ca. 28 concrete saneringssituaties aan VROM
laten weten de sanering te willen starten.In eerste instantie werd aangenomen dat voor de uitvoering van de saneringsoperatie
van LPG-stations een beroep zou moeten worden gedaan op een uitvoeringsorganisatie.
Op grond van nader onderzoek is besloten de schadevergoedingsregeling in eigen
beheer uit te voeren.• KIEV: bestuurlijke afspraken worden gemaakt voor de nieuwe sleutelprojecten
Rotterdam, Amsterdam, Utrecht, Breda en Arnhem, alsmede voor andere ruimtelijke
projecten in de regio's Rotterdam, Amsterdam en Drechtsteden.De meeste knelpunten lijken te kunnen worden opgelost, door een combinatie
van factoren. In de eerste plaats door het veronderstelde probleem nauwkeuriger
in beeld te brengen in nauw overleg tussen de betrokken overheden. Ook realistischer
vervoersprognoses, gunstige effecten van de Betuweroute en een mogelijke omleidingsroute
voor gevaarlijke stoffen over de weg in de A'damse regio dragen bij aan dit
positieve beeld.In de Drechtsteden wordt momenteel samen met rijk en provincie een toetsingskader
ontwikkeld voor een beoordeling van de externe veiligheidsapecten van ruimtelijke
plannen, waarin men het verst is ten aanzien van het transparant maken van
een afwegingsproces.7.3 Beleidsevaluatie 2003Beleidsevaluatieonderzoeken in 2003UitkomstAdviesCommunicatietraject Tweede KamerBRZOPositieve effecten op veiligheid.Uitvoering en handhaving op
punten moeizaamAanpassenBegin 2004 wordt de TK
geïnformeerd over de bevindingen van de evaluatie en de beleidsconsequentiesAMvB VuurwerkWijzigingsbesluit voorbereidVoornemen
om Vuurwerkbesluit op onderdelen aan te passenTK heeft wijzigingsvoorstellen medio 2003 ontvangenWet explosieven civiel gebruikVROM-inspectie inventariseert handhavings- en toezichtstakenOverheveling WECG naar BZK (politie)Medio 2004 informatie aan TK over
beleidsconsequenties7.4 Groeiparagraaf GerealiseerdLokale milieukwaliteit • Meetbaar formuleren van de doelen m.b.t. de kwaliteit van
de leefomgeving, de modernisering van het geluidbeleid en de luchtkwaliteit.GedeeltelijkUitvoering bodemsanering • Ontwikkelen van indicatoren voor het monitoren van de bodemsanerings-operatie.JaGeluidsreductie • Verstrekken van gegevens over aantallen verrichte saneringen,
totaal aantal nog te verrichte saneringen en aantal te verrichte saneringen
in het desbetreffende begrotingsjaar. Nee• Opnemen van kwantitatieve gegevens over de aanleg van stilwegdek
op basis van de stimuleringsregeling. jaWaarborgen externe veiligheid • Vastleggen van een programmatische uitvoering van de sanering
van de vuurwerkbranche op basis waarvan de uitvoering kan worden gevolg. Ja• Vastleggen van een programmatische uitvoering van de sanering
van de urgente gevallen LPG-tankstations op basis waarvan de uitvoering kan
worden gevolg.Ja• Meetbaar formuleren van de beleidsprestaties m.b.t. de
externe veiligheid. GedeeltelijkMeetbaar formuleren van de doelen m.b.t. de kwaliteit
van de leefomgeving, de modernisering van het geluidbeleid en de luchtkwaliteitIn de Begroting 2003 is vermeld dat in de bestuursafspraken MILO (Milieukwaliteit
Leef Omgeving) de doelen voor de minimumkwaliteit en de gebiedsgerichte kwaliteitsambities
worden vastgelegd. Bij nader inzien is dit niet mogelijk omdat het de gemeenten
en provincies zijn die hun ambitieniveau formuleren. In plaats daarvan is
gekozen voor een prestatie-indicator die inhoudt dat voor de jaren 2004 en
2005 gestreefd wordt naar 30–50 toepassingen van de MILO-werkwijze bij
gemeenten en provincies en dat in alle provincies zogenaamd leer- en doekringen
zijn opgericht, die de MILO-toepassing ondersteunen.Voor geluid wordt verwezen naar wat hierna onder geluidsreductie staat.Voor luchtkwaliteit geldt op basis van het EU-beleid het doel dat in 2010
het aantal meters weglengte waar zich een overschrijding van de NO2-norm
voordoet tot nul zal zijn teruggedrongen. In de luchtkwaliteitsplannen die
gemeenten in 2004 moeten indienen zal blijken of dit doel inderdaad gehaald
wordt. Met deze informatie zal in EU-verband een opschuiven van de termijn
van 2010 worden bepleit.Ontwikkelen van indicatoren voor het monitoren van de
bodemsaneringsoperatieIn 2003 zijn drie prestatie-indicatoren ontwikkeld waarmee de provincies
en gemeenten die budgethouder ISV en bijdrageregeling Wbb zijn, kunnen aangeven
welke toetsbare prestaties zij zullen leveren in het kader van hun meerjarenprogramma's
ISV en Wbb. Als de huidige programmaperiode afloopt, dat is eind 2004, kan
inzicht geboden worden in welke prestaties gerealiseerd zijn.Hiernaast bestaat al enkele jaren een monitoringssystematiek waarmee gevolgd
wordt hoe de bodemsaneringsoperatie als geheel verloopt. Via het jaarverslag
bodemsanering wordt daar op landelijk niveau verslag van gedaan. In 2003 is
een begin gemaakt met de evaluatie van de huidige monitoringssystematiek.Verstrekken van gegevens over aantallen verrichte saneringen,
totaal aantal nog te verrichten saneringen en aantal verrichte saneringen
in het desbetreffende begrotingsjaarUit onderzoek is gebleken is dat vooral de saneringen uitgevoerd voor
1990 niet systematisch in een overzicht voor handen zijn. Verwacht wordt dat
het overzicht half 2004 beschikbaar zal zijn.In de begroting 2005 zullen kwantitatieve gegevens over de sanering verkeerslawaai
als totaal worden opgenomen waarbij tevens wordt aangegeven hoeveel is afgehandeld
en wat de omvang van de af te wijzen aanvragen zal zijn.Opnemen van kwantitatieve gegevens over de aanleg van
stilwegdek op basis van de stimuleringsregelingDe kwantitatieve gegevens over de uitvoering van de stimuleringsregeling
stilwegdek zijn opgenomen bij het operationele doel 7.2.3 geluidsreductie.Vastleggen van een programmatische uitvoering van de sanering
van de vuurwerkbranche op basis waarvan de uitvoering kan worden gevolgdDe programmatische uitvoering van de sanering van de vuurwerkbranche is
beschreven in een plan van aanpak.De uitvoering van de sanering is ondergebracht
bij Senter.Vastleggen van een programmatische uitvoering van de sanering
van de urgente gevallen LPG-tankstations op basis waarvan de uitvoering kan
worden gevolgdHet bevoegd gezag is d.m.v. twee circulaires geïnformeerd over de
wijze en het tempo waarop de urgente sanering van LPG-tankstations uitgevoerd
zal worden.Meetbaar formuleren van de beleidsprestaties m.b.t. de
externe veiligheidMet het oog op het meetbaar maken (en meten) van de beleidsprestatie voor
externe veiligheid is in het kader van het programmagericht werken een begin
gemaakt met een monitoring- en evaluatie-project. Dit project zal medio 2004
worden afgerond en zal er toe leiden dat er beter meetbare prestaties worden
geformeerd die in rapportages zullen worden opgenomen. Voorts worden de beleidsprestaties
op jaarbasis zoveel mogelijk meetbaar gerapporteerd in voortgangsrapportages
aan de Tweede Kamer. Voor het meetbaar maken van de beleidsprestaties van
andere overheden worden in Actieprogramma ter verbetering van de kwaliteit
en professionaliteit van uitvoeringsorganisaties meetbare prestaties opgenomen
voor de uitvoering en handhaving van het beleid.7.5 Budgettaire gevolgen van beleidToelichting:De onderuitputting van de uitgaven op artikelniveau is toe te schrijven
een aantal instrumenten. In de Jaarrekening wordt hierop nader ingegaan.Artikel 08. Versterken ruimtelijke kwaliteit landelijke
gebieden8.1. Algemene doelstellingVROM streeft naar een vitaal landelijk gebied, waarbij de vraag naar meer
ruimtelijke kwaliteit samen gaat met de doorgaande behoefte aan extra ruimte.
Het beleid richt zich in deze context enerzijds op handhaving en zo mogelijk
herstel van waardevolle gebieden met bijzondere landschappelijke, cultuurhistorische
of ecologische kwaliteiten en anderzijds op het verder ontwikkelen van de
groene kwaliteiten binnen het landelijk gebied in samenhang met de bebouwde
omgeving. Water speelt een belangrijke rol als ordenend principe en als mogelijkheid
om het landschap meer divers en aantrekkelijker te maken. Door de identiteit
en diversiteit van het Nederlands landelijk gebied te versterken en verder
te ontwikkelen en de toegankelijkheid voor iedereen te vergroten, ontstaat
een aantrekkelijker land om in te wonen, te werken en te recreëren.Uitwerking van deze algemene doelstelling vindt plaats in de volgende
operationele doelstelling:8.2.1. Bescherming en ontwikkeling van het landelijk gebiedDoelbereik 2003Realisering van deze doelstelling ligt vooral in de doorwerking via toetsing
ruimtelijke plannen (door VROM-Inspectie en DGRuimte) op basis van de formele
PKB's deel 3 Vijfde Nota RO en SGR 1.In 2003 zijn de nodige processtappen gezet die bijdragen aan de implementatie
van het beleid. Het doelbereik zal na vaststelling van de Nota Ruimte gemonitored
en geëvalueerd worden.8.2.1. Operationele doelstelling: «Bescherming en
ontwikkeling van het landelijk gebied»Gebieden met bijzondere natuurlijke waarden en kenmerken of landschappelijk
en cultuurhistorisch waardevolle elementen dienen te worden ontwikkeld en
waar nodig beschermd. Het beleid voor deze waardevolle landschappen van nationaal
belang is gericht op het sturen van ruimtelijke ontwikkelingen en ingrepen
door middel van een op het betreffende gebiedstype geënt planologisch
regime.Het doelbereik 2003Het beleid voor de waardevolle (nationale) landschappen is nog niet geëffectueerd,
als gevolg van besluitvorming door de kabinetten Balkenende 1 en 2. Heden
wordt uitgegaan van aanpassing van de PKB Nationaal Ruimtelijk Beleid in de
Nota Ruimte die naar verwachting in het voorjaar van 2004 naar de Tweede Kamer
zal worden gezonden. Bescherming van de waardevolle
landschappen heeft wel plaats gevonden op basis van kabinetsvoornemens en
vigerende rijksnota's. De conclusie is dan ook dat een eerste aanzet is gegeven
om in de toekomst dit operationele doel te behalen.De beleidsprestaties 2003Nationale Landschappen RealisatiePlanologisch regime en ontwikkelingsgericht beleid
voor de waardevolle landschappen van nationaal belangJaToelichting beleidsprestaties 2003Door de kabinetswisseling is de Nota Ruimte in 2003 niet afgerond, waardoor
het voorgenomen beleid voor Nationale Landschappen niet is uitgewerkt. Het
huidige Kabinet heeft besloten de Nota Ruimte in 2004 uit te brengen, waarbij
de Vijfde Nota en het SGR in de Nota Ruimte samengevoegd zullen worden.De afwikkeling van de lopende verplichtingen voor de nadere uitwerkingen
Groene Hart en Rivierengebied worden in de Nota Ruimte meegenomen.Vooruitlopend op het uitbrengen van de Nota Ruimte is met diverse «potentiële
Nationale Landschappen samengewerkt om de kwaliteit van de gebieden te vergroten.
VROM heeft vooral in de processfeer haar bijdrage geleverd in de vorm van
medefinanciering en advisering. Zo is bijgedragen aan het proces van gebiedsvisie-
en programmavorming. In de Hoeksche Waard is financieel bijgedragen aan het
ontwikkelings- en uitvoeringsprogramma, een efficiënte organisatie voor
de uitvoering van projecten en beheer en het streekmanagement, en de opstelling
vaneen scenariostudie voor de sanering van verspreide glastuinbouwlocaties.Groene HartIn 2003 heeft een evaluatie van het Groene Hartbeleid plaatsgevonden.
De evaluatie heeft betrekking op het Ontwikkelingsprogramma uit 1999, de Kwaliteitsimpuls
(subsidieregeling) en de bestuurlijke organisatie. De uitkomsten
en aanbevelingen zijn o.a. besproken in het bestuurlijk platform Groene hart.
De rapportage zal in de eerste maanden van 2004 aan de Tweede Kamer worden
gestuurd.De beleidsprestaties 2003Bufferzones (en regionale parken) RealisatieInzet bufferzone instrumentariumJaToelichting beleidsprestaties 2003Het bufferzonebeleid is een van de speerpunten van het nationaal ruimtelijk
beleid en daarmee een belangrijk onderdeel van het ruimtelijk ontwikkelingsperspectief
voor de Randstad. Om vergaande grootstedelijke groei in de Randstad te voorkomen,
maar nog meer het tekort aan recreatief groen in de Randstad op te heffen,
is opnieuw in 2003 VROM budget ter beschikking gesteld voor de aankoop van
gronden. Daarmee komt het totale aangekochte hectares tot nu toe op een kleine
80% van alle hectares uit het bufferzoneconvenant.Ondanks de recente subsidietaakstellingen die van invloed zijn op de meerjarige
budgetten, zowel bij het ministerie van VROM als LNV, blijft het streven alle
geplande oppervlakten aan te kopen. De planning is om het restant aan te kopen
hectares in 2011 gerealiseerd te hebben. In samenspraak met LNV en de provincies
wordt gewerkt aan een Meerjarenprogramma om grondverwerving komende jaren
af te stemmen op herziening van het ruimtelijk beleid (Vijfde Nota RO én
Structuurschema Groene Ruimte) in de Nota Ruimte.Transformatie bufferzonebeleid naar een beleid voor regionale
parkenIn het kader van de Nota Ruimte, die naar verwachting begin 2004 naar
de Tweede Kamer zal worden gezonden, wordt het beleid voor de bestaande bufferzones
getransformeerd in een ruimtelijk en instrumenteel kader voor regionale parken
in de nationale stedelijke netwerken. Het financiële instrument voor
bufferzones zal onderdeel uitmaken van het Investeringsbudget Landelijk Gebied
(ILG). Voor de instelling van het ILG zijn in 2003 interdepartementaal voorbereidingen
getroffen, zodat vereenvoudiging van regelgeving en verdere decentralisering
van het beleidsinstrument voor regionale parken plaats kan vinden.De beleidsprestaties 2003Water als ordenend principe stimulerenDe beleidsprestaties 2003 RealisatieOpstellen Beleidslijn Ruimte voor de RivierJaToelichting beleidsprestatiesDe Beleidslijn Ruimte voor de Rivier is aangepast conform plan, en kan
worden opgenomen in de Nota Ruimte. Daarmee verkrijgt de Beleidslijn de status
van PKB, conform de Motie van der Berg.Het Rijk heeft onderzoek gestart om te komen tot de aangekondigde limitatieve
lijst, waar beperkt ruimte kan worden geboden aan experimenten met aangepaste
bouwvormen.In de Nota Ruimte zal op een PKB kaart worden aangeduid, welke gebieden
als zoekgebied voor ruimte voor de rivier worden gevrijwaard van ontwikkelingen,
die een inrichting ten behoeve van de bescherming tegen overstromingen kunnen
bemoeilijken.Beleidslijn Ruimte voor de RivierDe beleidsprestaties 2003 RealisatieOpstellen PKB RivierengebiedDeelsToelichting beleidsprestaties 2003De PKB voor het Rivierengebied: genaamd PKB Ruimte voor de Rivier, is
momenteel in voorbereiding.In de Vijfde Nota zal de bijdrage van VROM aan het waterbeleid voor de
veiligheid, wateroverlast en de zoetwatervoorziening, waar V&W voor het
grootste deel eindverantwoordelijk voor is en LNV een bijdrage aan levert,
nader worden uitgewerkt. De Minister van VROM is mede initiatiefnemer voor
het opstellen van een PKB voor het Rivierengebied, gericht op rivierverruiming,
ruimtelijke- en water kwaliteitsverbetering en het eventueel aanwijzen van
retentiegebieden. In 2004 is deel 1 van deze PKB gereed.Schadecommissie en -claims beleidslijn Ruimte voor de
RivierSinds de instelling van de van de voormelde Schadecommissie in 1999 zijn
er in totaal circa 17 schadeclaims in behandeling genomen, waarvan er in 2003
4 afgehandeld zijn en 8 nog in behandeling. In 2003 heeft DGR in een drietal
schadegevallen, een schadevergoeding toegekend. Het gaat hierbij om een bedrag
van € 1 195 395 vermeerderd met de wettelijke rente8.3 Groeiparagraaf GerealiseerdVijfde Nota Nulmeting o.b.v de Vijfde Nota – 2002NeeAanpassing van de Vijfde Nota aan het Strategisch
AkkoordJaVerzenden Stellingnamebrief aan de Tweede KamerJaOntwikkelen, aan- en invullen van prestatie-indicatoren
(procesen effectindicatoren)NeeToelichting:De afgelopen periode zijn er een aantal ontwikkelingen geweest die van
invloed zijn op de verantwoording over het VROM-beleid ten aanzien van de
ruimtelijke ordening. Zo is de PKB Vijfde Nota niet vastgesteld door de Staten-Generaal, maar aangepast aan het Strategisch Akkoord van het
kabinet Balkende I. Vervolgens heeft de minister van VROM eind 2002 de«stellingnamebrief»
verzonden aan de Tweede Kamer waarin de genoemde aanpassingen zijn opgenomen
en de hoofdlijnen van het nieuwe ruimtelijke beleid worden geschetst. Deze
aanpassingen en hoofdlijnen zullen worden verwerkt in de PKB Nota Ruimte welke
begin 2004 aan de Tweede Kamer ter vaststelling zal worden aangeboden.In verband met de bovengeschetste onzekerheid over het uiteindelijke beleid
was het niet zinvol om in 2003 een nulmeting uit te voeren als referentie
voor de voortgangsbeschrijving ten aanzien van de beleidsdoelen van de ruimtelijke
ordening de komende jaren.Bij vaststelling van de PKB Nota Ruimte in 2004 zal VROM in 2004 ten behoeve
van de begroting en verantwoording, een systeem van monitoring en evaluatie
ontwikkelen gebaseerd op de beleidsdoelen die in de nota zullen staan verwoord.
Dit systeem zal zich primair richten op het doelbereik, de inspanningen van
VROM en de doorwerking daarvan bij andere overheden. Dit betekent dat er output-,
outcome- en prestatie-indicatoren zullen worden ontwikkeld bij de doelstellingen
zoals die in de Nota Ruimte worden opgenomen met betrekking tot «Bescherming
en ontwikkeling van het landelijke gebied».8.4 Budgettaire gevolgen van beleidToelichting:Er is sprake van een kleine overuitputting op artikelniveau. Deze overuitputting
vindt met name plaats op de apparaatsuitgaven. In deel C. Jaarrekening: «Toelichting
artikel 8» wordt hierop nader ingegaan.Artikel 09. Versterken ruimtelijke kwaliteit in Europees
verbandBeleidsartikel 9 Versterken ruimtelijke kwaliteit in Europees
verband9.1. Algemene doelstellingDe algemene doelstelling van dit artikel is effectieve programmatische
en projectmatige samenwerking en gezamenlijke beleidsafstemming en -voering
met de buurregio's en -landen en de EU-partners om belangrijke ruimtelijke
structuurelementen, die grensoverstijgend zijn, te versterken. Deze beleidsafstemming,
die zowel op een meer regionaal niveau in de grensstreken zelf als op transnationaal
niveau plaatsvindt, is gericht op de succesvolle uitvoering van juist die
beleidsvoornemens in het nationaal ruimtelijk beleid die volledig afhankelijk
zijn van internationale samenwerking.Uitwerking van deze algemene doelstelling vindt plaats in de volgende
operationele doelstellingen:9.2.1. Internationale afstemming ruimtelijke inrichting9.2.2. Efficiënte en concurrerende ruimtelijke inrichting mainportsHet doelbereik 2003Door middel van bestaande overleg- en financiële kaders is ook in
2003 een stap vooruit gezet in de samenwerking met de buurregio's en -landen,
en andere EU-partners gericht op het versterken van grensoverstijgende ruimtelijke
structuurelementen. De beoogde concretiseringslag door het entameren van meer
specifieke beleidsafstemmingactiviteiten is echter door het uitblijven van
de politieke bekrachtiging van het voornaamste politieke kader – de
5e Nota – verhinderd.9.2.1. Operationele doelstelling «Internationale
afstemming ruimtelijke inrichting»Het operationele doel is de specifieke ruimtelijke kwaliteit van internationale
betekenis, vooral in en om Nederland heen, de Noordzee en Waddenzee inbegrepen,
in stand te houden en waar mogelijk te versterken. Dit doel wordt vooral nagestreefd
door met de ons omringende landen grensoverschrijdende en transnationale projecten
vorm te geven, m.n. door gebruikmaking van het EU communautair initiatief
Interreg. Daarnaast zal beleidsmatig ingespeeld worden op de tendens meer
aandacht te besteden aan de ruimtelijke impact van het Europees landbouw-,
structuur-, transport- en milieubeleid. Kritische succesfactoren bij het realiseren
van dit beleidsdoel is de coöperatie van vooral buitenlandse samenwerkingspartners
in het algemeen en de Interreg projectpartners in binnen- en buitenland in
het bijzonder, alsmede het goed functioneren van de internationale Interreg
programmasecretariaten.Het doelbereik 2003De financiële en bestuurlijke instrumenten zijn in 2003 goed ingezet
met het oog op het langere termijn operationele doel van versterking van de
internationale ruimtelijke kwaliteit. Vooral het financiële instrument
Interreg is goed ingezet om grensoverstijgende projecten te entameren die
het bereiken van het gestelde doel dichterbij zullen brengen. In de komende
2–3 jaar zullen deze projecten concrete resultaten gaan leveren waarop
hun bijdrage aan het doelbereik kan worden getoetst.Hetzelfde geldt voor het ESPON programma. Ter voorbereiding op het Nederlandse
voorzitterschap in 2004 is de samenwerking in EU-kader over de
ruimtelijke dimensie van het EU beleid, o.a. in ESPON kader, geïntensiveerd.
Ondanks het uitblijven van het nationale ruimtelijke beleidskader, zijn de
bilaterale overlegkaders met de buurlanden in ieder geval benut om de grensoverschrijdende
issues inhoudelijk verder te brengen.Aanknopingspunten in het Europees beleidVROM heeft in 2003 actief geparticipeerd in het ESPON programma (European
Spatial Planning Observation Network), een structuurfondsprogramma dat tot
doel heeft de EU te voorzien van Europese ruimtelijke analyses, data, indicatoren,
gebiedstypen, scenario's, etc. om EU structuur- en sectorbeleid effectiever
te maken. ESPON levert belangrijke input voor het Derde Cohesierapport, met
name inzake de invulling van het concept territoriale cohesie. Dit Derde Cohesierapport,
dat de contouren aangeeft van het structuurbeleid tussen 2007 en 2013, is
op 18 februari 2004 verschenen.Daarnaast heeft VROM, samen met EZ en BZK, middels de EU working group
on Spatial and Urban Development (SUD) op expert niveau bijgedragen aan het
uitwerken van het concept territoriale cohesie in EU kader. Ook heeft VROM,
met BZK, EZ en FIN, een bijdrage geleverd aan de discussie in het kader van
de EU Conventie over een Verdragsbasis voor territoriale cohesie.Op nationaal niveau heeft VROM, samen met FIN, BZK, LNV BZ en SZW, actief
geparticipeerd in het informele overleg tussen het Rijk en de decentrale overheden
over de toekomst van het EU structuurbeleid. EZ coördineert dit doorlopende
overleg.ActiviteitenActieve participatie van VROM in het ESPON programma heeft ertoe geleid
dat de Nederlandse kennisinstituten een stevige rol hebben gespeeld in de
uitvoering van het ESPON programma, dat inmiddels zijn eerste overtuigende
resultaten heeft afgeleverd: de operationele uitwerking van het concept territoriale
cohesie middels het Derde Cohesierapport is voor een groot deel gebaseerd
op ESPON. Mede op basis van ESPON resultaten is de SUD is door VROM, BZK en
EZ actief benut om deel te nemen aan de eerste beleidsmatige discussies tussen
experts van de EU lidstaten en de Commissie over het concept territoriale
cohesie. Een gezamenlijk document van experts uit de lidstaten is het resultaat
van die oriënterende discussies.Op instigatie van VROM heeft Nederland een amendement ingediend op het
voorstel van de EU Conventie voor een Verdragsbasis voor territoriale cohesie.
Het Nederlandse amendement, dat onder meer een scherpere bevoegdheidsafbakening
tussen Unie en lidstaten op het gebied van ruimtelijk beleid inhield, heeft
het echter niet gehaald. Het Conventieresultaat wordt nu besproken tussen
de lidstaten in de Intergouvernementele Conferentie (IGC), die naar verwachting
medio 2004 wordt afgerond.Op nationaal niveau is de discussie over de inhoudelijke invulling van
het toekomstige structuurbeleid nog gaande. Pas na het derde Cohesierapport
wordt besloten tot de inhoudelijke Nederlandse inzet in Brussel. VROM draagt
in dit kader vooral bij aan de gedachtevorming over de voortzetting van INTERREG.Inmiddels zijn de voorbereidingen voor een informele bijeenkomst van de
EU Ministers voor ruimtelijk (en stedelijk) beleid begonnen.Het ESPON programma is eind 2003 aan een tussentijdse evaluatie onderworpen
(«Midterm Evaluation»), die positief heeft uitgepakt, zowel voor
het programma als geheel als voor de Nederlandse betrokkenheid bij ESPON.
Inzichten voortkomend uit de tussenresultaten van ESPON zijn bij de voorbereiding
van de Nota Ruimte toegepast.In 2003 zijn onderzoeken opgeleverd naar territoriale cohesie in Europa
en de Ruimtelijke dimensie van de Lissabon Strategie.De burger merkt niet direct de resultaten van de activiteiten op EU gebied.
VROM opereert in EU kader als een van de vele spelers. Het meest tastbaar
voor de burger zijn de activiteiten van VROM in het ESPON programma. De resultaten
van ESPON geven de burger, onder meer middels kaarten en statistieken, een
beter inzicht in de positie van zijn regio of stad in de ontwikkeling van
Europa als geheel.Grensoverstijgende beleidsafstemming in het bijzonder
m.b.v. Interreg IIIDe beleidsprestaties Realisatie1. Interreg: opzetten van internationale ruimtelijke
projecten m.n. grensoverschrijdende open ruimten • Operationaliseren Interreg structuur en proceduresJa• Ontwikkeling van internationale ruimtelijke
projecten in Interreg aansluitend op nationale ruimtelijke beleidsthema'sJa• Projecten m.b.t. grensoverschrijdende open
ruimtenNee2. Opzetten van samenwerkingsprogramma's t.a.v. transnationale
stroomgebieden grote rivierenNee3. Opzetten van een stimuleringsprogramma grensoverstijgende
samenwerking, gericht op diverse nationale ruimtelijke beleidsthema's • Opstellen gezamenlijke strategienota's met
buurlanden/-regio'sJa, beperkt4. Deelname en beheer van Interreg IIIB en IIIC programma'sJa5. Beleidsafspraken met buurregio's over ruimtelijke
problemen in grensstreken (delfstofwinning, waterbeheer, bedrijventerreinen,
natuurontwikkeling, windmolenparken) • Voortgang overlegJa• Concrete beleidsafsprakenNog nietToelichting op de beleidsprestaties 2003VROM zou in 2003 het initiatief nemen INTERREG projecten te ontwikkelen
gericht op het inrichten van de open ruimte in het Benelux Middengebied en
Nedersachsen/Noord-Nederland en op de verdere ontwikkeling van stroomgebiedbeheersplannen
voor de Rijn. Genoemde samenwerkingsthema's waren gebaseerd op beleidsambities
uit het concept voor de Vijfde Nota ruimtelijke ordening. Door het uitblijven
van besluitvorming over de Vijfde Nota konden deze thema's (nog) niet in concrete
projecten worden vertaald. De thema's zullen worden opgenomen wanneer deze
in de nieuwe Nota Ruimte prioriteit krijgen.Het voornemen om het stimuleringsprogramma te vertalen in een co-financieringsregeling,
op basis waarvan andere m.n. bestuurlijke organisaties in Nederland VROM ondersteuning
voor de benodigde cofinanciering kunnen aanvragen, is niet gerealiseerd. Door
het uitblijven van besluitvorming over de Vijfde Nota zijn de criteria voor
een regeling nog niet te definiëren. Zodra de Nota Ruimte wordt vastgesteld
zal worden getracht de co-financieringsregeling alsnog op te stellen. Ondertussen
is wel aan een aantal projecten bijgedragen vanuit het VROM budget, deze projecten
zijn individueel beoordeeld op hun bijdrage aan vigerend beleid en
op het risico, dat het betreffende onderwerp minder zou passen in de verwachte
beleidskeuzen van het nieuwe kabinet.Van alle drie INTERREG III programma's waarvoor VROM de Nederlandse verantwoordelijkheid
draagt, zijn in december de zogenaamde Mid Term Evaluations (MTE) naar de
Europese Commissie gestuurd. Deze MTE's worden gezamenlijk met de andere deelnemende
landen vastgesteld. Over deze en alle andere MTE's wordt het Parlement geïnformeerd
door middel van de jaarlijkse structuurfondsrapportage (coördinatie door
EZ).Mede door ondersteuning van medewerkers van VROM zijn ook op de thema's
met de stedelijke en infrastructurele nadruk een aantal projecten ontwikkeld
en voor EU subsidie in de drie betrokken programma's ingediend en goedgekeurd.
De inhoudelijke betrokkenheid ligt in deze gevallen met name bij onderdelen
van de departementen wiens beleidsterrein het betreft. Tot en met 2003 zijn
er 8 projecten met Nederlandse betrokkenheid goedgekeurd met de focus op thema's
in en rond de stad en ook 8 projecten met de focus op thema's met betrekking
tot infrastructuur. De hiermee in Nederland gemoeide totale kosten belopen
ongeveer 20 miljoen euro voor steden en ongeveer 12 miljoen euro voor infrastructuur.Een aanzienlijk deel van het geld dat VROM in INTERREG IIIB en IIIC investeert,
gaat naar technische bijstand aan de gemeenschappelijke transnationale programmasecretariaten.
Deelname aan het transnationale beheer van de programma's, de aansturing van
het werk van deze secretariaten via de Comités van Toezicht alsmede
de deelname aan het transnationale proces van projectgoedkeuring in de Stuurgroepen
eisten ook in 2003 belangrijke prestaties van VROM, die zich uitmonden in
goed lopende programma's.Door deze ondersteuning van medewerkers vanuit VROM zijn een groot aantal
projecten in de drie betrokken programma's goedgekeurd. Tot en met 2003 zijn
dat er 82, waarvan er 25 door Nederlandse partners getrokken worden. Bij nog
eens 33 projecten die vanuit ander landen worden geleid zijn Nederlandse partners
betrokken. Veelal zijn dat regionale of lokale overheden en een aantal gevallen
ook andere departementen. In geld uitgedrukt gaat het om toegezegde bedragen
van in het totaal 234 mln euro ERDF subsidie (totale projectkosten 489 mln
euro) waarvan volgens de begrotingen ongeveer 67 miljoen euro in Nederland
geïnvesteerd zal worden.Het beleidsterrein waarop de meeste projecten zijn goedgekeurd betreft
het thema water. Op dit thema, dat wellicht het thema met de meest acute ruimtelijke
opgave voor Nederland genoemd mag worden, zijn 27 projecten met totale kosten
van 208 mln euro en een ERDF subsidie van ongeveer 100 mln euro goedgekeurd.
In 21 van deze projecten zijn Nederlandse partners, vaak ook als projectleiders,
betrokken. In deze projecten wordt met de buurlanden samengewerkt aan alle
aspecten van waterbeheer. Het belangrijkste deel van de aangegane verplichting
tot ondersteuning in de cofinanciering door VROM, is ook op dit thema ingezet.De projecten, die gestart zijn in 2002 en 2003 hebben nog niet tot veel
voor de burgers zichtbare investeringen geleid. Hier en daar beginnen activiteiten
zichtbaar te worden, zoals bij investeringen voor ruimte voor rivieren en
in aankondigingen van activiteiten in en rond steden.Het INTERREG II-C programma IRMA (INTERREG Rijn-Maas Activiteiten) is
per 31 maart 2003 succesvol afgesloten. De deelnemende lidstaten hebben gezamenlijk 154 projecten uitgevoerd en daarmede een bijdrage
geleverd aan het verminderen van schade en versterking van bescherming bij
hoogwater. Aan de Tweede Kamer is over IRMA gerapporteerd (nr. 28 600
XI, 109). Tevens is bijgedragen aan de op 19 november gezonden Kamerrapportage
over voortgang van de implementatie van de EU structuurfonds programma's in
Nederland.Binnen het transnationale programma, omvat het Nederlandse deel 83 projecten.
De Europese Commissie heeft in haar reactie op de eindrapportage over een
11tal projecten vragen gesteld met betrekking tot de tijdige aanbesteding
van deze projecten. Momenteel worden deze projecten nogmaals beoordeeld op
de criteria van de regelgeving teneinde de juistheid subsidies te onderbouwen.In 2003 zouden nadere afspraken worden gemaakt met Nordrhein-Westfalen,
Nedersachsen, Wallonië en Vlaanderen over beleidsafstemming in de grensstreken
op het gebied van grensoverschrijdende bedrijventerreinen, waterbeheer, natuurontwikkeling,
delfstofwinning en windmolenparken. Ook de samenwerking bij deze thema's is
beïnvloed door het uitstel van besluitvorming rond de Vijfde Nota en
zullen getoetst moeten worden aan prioriteitstellingen in de nieuwe Nota Ruimte.De genoemde thema's zijn wel onderwerp van bespreking geweest in de voor
grensoverschrijdende samenwerking ingestelde grenscommissies. Het thema van
de delfstofwinning is daarbij intensief besproken. In het overleg met de Duitse
deelstaat Nedersachsen is een informatiebrochure opgesteld over het beleid
met betrekking tot windenergie/windmolenparken en zijn de grensoverschrijdende
inspraakmogelijkheden ten aanzien van voornemens nader uitgewerkt. Met Nordrhein-Westfalen
is een concept gezamenlijke strategienota opgesteld.Ruimtelijke kwaliteiten in de Noordzee en de WaddenzeeDe beleidsprestaties RealisatieOntwikkelen van een internationaal ruimtelijk programma Noordzee mede d.m.v. Interreg projecten • Opzetten bijdragende Interreg projectenJa• Ruimtelijk programma zelfNog nietToelichting beleidsprestaties 2003NoordzeeHet VROM-initiatief om een Interreg IIIB project-voorstel in te dienen
voor de uitwerking van een transnationale ruimtelijke visie op de Noordzee
heeft na interdepartementale afstemming (gecoördineerd door V&W)
geleid tot de keuze voor een procesmatige, stapsgewijze aanpak, die in eerste
instantie gericht is op de beantwoording van de paragrafen 76 en 77 van de
Bergen Declaration (Noordzee-ministersconferentie 2002).In deze declaratie wordt aan de Biodiversiteitscommissie (BDC) van de
OSPAR (waarin Nederland actief deelneemt) gevraagd het huidige gebruik van
de Noordzee te inventariseren en de mogelijkheden van de Noordzeelanden voor
uitwisseling van informatie en ervaringen op het gebied van ruimtelijke planning
te verbeteren, met gebruikmaking van het Interreg IIIB Noordzeeprogramma.
In lijn hiermee participeert Nederland (V&W) thans in het Interreg project
«Noratlas» dat een digitale atlas wil realiseren als hulpmiddel
voor besluitvorming in ruimtelijke planning en integraal kustzone beleid.Tevens wordt in voornoemde declaratie gevraagd de mogelijkheden te onderzoeken
voor verdere internationale samenwerking bij het plannen en beheren van activiteiten
op de Noordzee door middel van ruimtelijke planning , met speciale aandacht
voor cumulatieve en grensoverschrijdende effecten. Nederland heeft in dit
kader meegewerkt aan de voorbereiding van een in 2004 gehouden OSPAR-workshop
waarin voorstellen voor het opstellen van richtlijnen en aanbevelingen zijn
gedaan.Tenslotte vraagt de declaratie om na te gaan welke mogelijkheden er binnen
de bestaande wettelijke kaders zijn om de bepaling en waardering van milieu
effecten van menselijke activiteiten op zee te verbeteren. Hierop is in internationaal
verband nog geen actie ondernomen.VROM heeft verder op nationaal niveau geparticipeerd in een aantal projecten
waarvoor de eerste verantwoordelijkheid bij andere departementen ligt. Dit
betreft uitwerking van een concessiestelsel windenergie, de implementatie
van wet- en regelgeving m.b.t. de Exclusieve Economische Zone, de uitwerking
van criteria voor meervoudig ruimtegebruik en de vastlegging van coördinaten
en een beschermingsregime voor gebieden met bijzondere natuurwaarden. In 2003
heeft zich eenmaal een vergunningaanvraag voor een bouwwerk binnen de 12 mijl
zone voorgedaan (de radarpost op de Schouwenbank). Deze is mede beoordeeld
op ontwerpaspecten als grootte en kleurgebruik. Tevens moet in de uitvoering
van het werk – binnen de gebruikseisen – rekening gehouden worden
met zichtbaarheid vanaf het land.In de Nota Ruimte zal de ruimtelijke visie op (het nationale deel van)
de Noordzee worden opgenomen in de vorm van een regionale uitwerking.De eerste stappen om op internationaal niveau tot een integrale ruimtelijke
aanpak en een duurzame afweging van economische en ecologische functies te
komen zijn middels de hierboven genoemde activiteiten gezet, zij het niet
in de oorspronkelijk gedachte vorm (er zal – althans voorlopig –
geen Interreg projectvoorstel voor een transnationale ruimtelijke visie (kunnen)
worden ingediend).Met betrekking tot de Noordzee hebben er geen door VROM gecoördineerde
monitorings- of evaluatie activiteiten plaatsgevonden; ook heeft VROM geen
onderzoeken gestart of zijn onderzoeksresultaten opgeleverd. VROM heeft middels
de nationale contactpunten voor het Interreg IIIB programma Noordzee en het
Interreg IIIC programma wel steun verleend aan de indiening van drie projectvoorstellen
waarin Nederlandse partners participeren. Het betreft «Safety at sea»
(maritieme veiligheidsaspecten; nog niet goedgekeurd), «CoPraNet»
(netwerk actoren betrokken bij duurzaam kustbeheer) en «Messina»
(verspreiding en toepassing kennis duurzaam kustbeheer) die voor de Noordzee,
maar ook voor de Waddenzee relevante resultaten kunnen gaan opleveren. Ook
loopt er sinds 2002 een met steun van het nationale contactpunt tot stand
gekomen Interregproject «Save the North Sea» dat eind 2004 resultaten
op moet leveren m.b.t. de afval-problematiek op de Noordzee.«Onbelemmerd zicht vanaf de kust op zee» is voor de burger
de meest aansprekende, want direct zichtbaar effect hebbende doelstelling
m.b.t. de Noordzee die in de Vijfde nota PKB-deel 3 staat geformuleerd. In
2003 is aan deze doelstelling tegemoetgekomen. Waarborging ervan zal ook in
de nieuwe Nota Ruimte worden opgenomen. Voor het overige zal het VROM-beleid m.b.t. de Noordzee grotendeels aan de burger voorbijgaan,
aangezien de Noordzee niet tot de directe leefomgeving van de burger behoort.WaddenzeeDe beleidsprestaties RealisatieInstandhouding kwaliteiten Waddenzee als natuurgebied van internationale
betekenis • versterking en ontwikkeling van internationale samenwerking
met Duitsland en DenemarkenJa• stimulering van relevante Interreg projectenJaToelichting op de beleidsprestaties 2003Internationaal overleg met Denemarken en Duitsland is richtinggevend voor
het in de (nieuwe) PKB Waddenzee neer te leggen beleid. VROM participeert
in dit overleg, dat voor Nederland gecoördineerd wordt door LNV. In 2003
heeft dit overleg tweemaal plaatsgevonden; daarin is o.a. een begin gemaakt
met een nieuwe regeringsverklaring (te bekrachtigen tijdens de eerstvolgende
vierjaarlijkse ministersconferentie, gepland in 2005 in Nederland).In 2003 is de werkingsduur van de Nota Waddenzee uit 1993 verlengd (TK,
29 227, nr. 1).De hoofdlijnen van het Waddenzeebeleid worden opgenomen in de Nota Ruimte.
De uitwerking daarvan zal plaatsvinden in een aanpassing van deel 3 van de
PKB derde nota Waddenzee.Het opstellen van (een i.v.m. de kabinetswisselingen aangepast) deel 3 van de PKB Waddenzee valt onder de primaire verantwoordelijkheid
van VROM. In 2003 is hieraan (verder) gewerkt en de voltooiing ervan wacht
thans nog op het verschijnen (gepland voorjaar 2004) van het advies van de
externe Adviesgroep Waddenzeebeleid (over de onderwerpen gaswinning, natuur
en visserij). Dit advies betreft de toekomst van de kokkelvisserij op de Waddenzee
en het opnemen in de PKB deel 3 van een moratorium op gasboringen.Omdat de PKB deel 3 in 2003 niet kon worden afgerond (zie hierboven) heeft
stimulering van Interreg projecten direct gekoppeld aan de nieuwe PKB nog
niet plaats kunnen vinden. VROM heeft echter wel een aantal voor de Waddenzee
relevante Interreg projecten met Nederlandse participanten gestimuleerd; deze
worden hieronder genoemd.Nederland, Duitsland en Denemarken hebben een bescheiden gezamenlijk budget
voor monitoring en onderzoek (beide hebben vnl. betrekking op vogels en zeehonden);
voor Nederland zijn LNV en V&W hiervoor direct verantwoordelijk, VROM
is hierbij niet rechtstreeks betrokken.Sedert 2000 loopt het Interreg project Wadden Sea Forum (tot 2005), waarin
LNV participeert. Dit Forum verenigt een aantal belangrijke organisaties m.b.t.
de Waddenzee in een netwerk, dat scenario's en implementatiestrategieën
voor duurzame ontwikkeling van de Wadden wil ontwikkelen.Verder heeft VROM middels het nationale contactpunt voor het Interreg
IIIB programma Noordzee steun verleend aan de indiening van een projectvoorstel
«Lancewad-2», dat betrekking heeft op landschap en cultureel erfgoed
rond en in de Waddenzee (project is nog niet goedgekeurd).Daarnaast zijn voor de Noordzee (zie aldaar) al enige Interreg projecten
genoemd die ook voor de Waddenzee relevant kunnen zijn.Over de problemen rond de kokkelvisserij, een eventueel moratorium op
gasboringen in de Waddenzee, de instelling en het advies van de Commissie
Meijer, is in kranten en tijdschriften uitvoerig gepubliceerd.9.2.2. Operationele doelstelling «Efficiënte
en concurrerende ruimtelijke inrichting mainports»In 2003 is in het zogenoemde projectenspoor de feitelijke ontwikkeling
en realisering van Project Mainport Rotterdam geregeld.Daartoe zijn in 2003, aanvullend op de randvoorwaarden die in de PKB zijn
opgenomen, afspraken gemaakt over organisatie, financiering en uitvoering
van nog te definiëren projecten. De minister van V&W is eerstverantwoordelijk
minister voor de nationale luchthaven en project mainportontwikkeling Rotterdam.
VROM richt zich op inpassing en inrichting van Schiphol, met als uitgangspunt
dat verdere groei moet bijdragen aan de ruimtelijke kwaliteit van luchthaven
en omgeving en moet passen binnen de ruimtelijke hoofdstructuur.De mainportontwikkeling moet voldoen aan de milieu- en veiligheidsgrenzen,
vastgelegd in de Wijziging van de Wet luchtvaart inzake inrichting en gebruik
van Schiphol. Deze wetswijziging en de bijbehorende AMvB's voor het Luchthavenverkeersbesluit
en het Luchthavenindelingbesluit zijn in 2003 in werking getreden. Daarmee
is voor het vijf-banenstelsel van Schiphol een met de PKB Schiphol en omgeving
gelijkwaardig beleid verankerd. Het planologisch kader is daarmee definitief.Het doelbereik 2003In 2003 is de besluitvorming rond de PMR afgerond en de PKB tekst vastgesteld.Voor Schiphol is op 20 februari 2003 het nieuwe wettelijk stelsel in werking
getreden. Daarin is het planologisch beleid vastgelegd. De PKB Schiphol en
omgeving is ingetrokken.Project Mainportontwikkeling RotterdamDe beleidsprestatie RealisatieAfronding besluitvorming PMR en vaststelling tekst PKBJaToelichting beleidsprestatie 2003Begin juli 2002 hebben de Staten-Generaal de behandeling van PKB PMR deel
3 afgerond, waarmee de tekst van de PKB vast stond. In februari 2002 heeft
het toenmalige kabinet de Europese Commissie advies gevraagd over de toepassing
van de Vogel- en Habitatrichtlijn. Eind april 2003 heeft de Commissie haar
positieve advies verzonden. Hierbij werd het dossier PMR als voorbeeld gesteld
voor andere dossiers. Het advies heeft geen gevolgen gehad voor de tekst van
de PKB-plus. Het kabinet heeft de Eerste en Tweede Kamer september 2003 van
het advies van Europese Commissie op de hoogte gesteld en daarbij de definitieve
tekst van de PKB-plus aangeboden.Ontwikkeling Nationale Luchthaven en LuchtvaartDe beleidsprestatie  RealisatieNieuwe wettelijk stelsel Schiphol in werkingJaToelichting beleidsprestaties 2003VROM richt zich op de ruimtelijke en milieu-inpassing van de luchthavens
en de luchtvaart.Voor alle luchthavens en in het bijzonder de luchthaven Schiphol geldt
het uitgangspunt dat verdere groei moet bijdragen aan de ruimtelijke kwaliteit
van de luchthaven en zijn omgeving en moet passen binnen de ruimtelijke hoofdstructuur.De mainportontwikkeling moet voldoen aan de milieu- en veiligheidsgrenzen,
vastgelegd in de Wijziging Wet luchtvaart inzake inrichting en gebruik van
Schiphol. Deze wetswijziging en de bijbehorende AmvB's voor het Luchthavenverkeerbesluit
en het Luchthavenindelingbesluit zijn op 20 februari 2003 in werking
getreden. Daarmee is voor het vijfbanenstelsel van Schiphol een met de PKB
Schiphol en omgeving gelijkwaardig beleid vastgelegd.Met de aanvaarding van de motie Baarda is tevens bepaald dat uiterlijk
3 jaar na de inwerkingtreding van het nieuwe stelsel een evaluatie van de
gelijkwaardigheid zal moeten plaats vinden. Daarbij is bepaald dat zo nodig
de uitvoeringsbesluiten zullen worden aangepast om de gelijkwaardigheid te
waarborgen. Deze evaluatie zal in de Wet luchtvaart worden opgenomen. Daarbij
zal dan tevens de rapportage van de Commissie Eversdijk (voorheen Commissie
Berkhout) over de geluidsaspecten worden meegenomen.In het nieuwe stelsel is de handhaving van zowel het Luchthavenverkeerbesluit
door de Inspectie Verkeer en Waterstaat als van het Luchthavenindelingbesluit
door de VROM-inspectie geregeld.Met betrekking tot het gebruik van het vijfbanenstelsel is een invoerfout
geconstateerd. Dit zal worden hersteld via een aanpassing van de uitvoeringsbesluiten.
Daarvoor wordt een MER opgesteld. Tevens wordt daarbij meegenomen een aanpassing
van de uitvliegroute bij Spaarndam. De activiteiten hiervoor zijn eind 2003
gestart.Het ingebruik nemen van de vijfde baan – de Polderbaan – is
niet ongemerkt voorbijgegaan. Het heeft geleid tot een groot aantal klachten
over geluidshinder, met name uit de wat verder weg gelegen gebieden die voor
het eerst geconfronteerd werden met de nieuwe vliegroutes voor de Polderbaan.
Het in kaart brengen van de geluidsaspecten in deze gebieden is een onderdeel
van de rapportage door de Commissie Eversdijk.Voorts is geconstateerd dat de wettelijke bepaling van het stand still
voor groepsrisico ten opzichte van het basisjaar 1990 niet uitvoerbaar is.9.3 Groeiparagraaf GerealiseerdInternationaal/Interreg • Uitvoering van projecten die het ruimtelijk beleid in en
om Nederland ondersteunenJa• Deelname van VROM (financieel en/of menskracht) aan Interreg
projectenJa• Ontwikkeling indicatoren voor projectmonitoring (criteria
bijdrage beleid) – 2004NeeVijfde Nota • Nulmeting o.b.v de Vijfde Nota – 2002Nee• Voortgangsbeschrijving t.a.v de beleidsdoelen Vijfde NotaNee• Aanpassing van de Vijfde Nota aan het Strategisch AkkoordJa• Verzenden Stellingnamebrief aan de Tweede KamerJaToelichting:De afgelopen periode zijn er een aantal ontwikkelingen geweest die van
invloed zijn op de verantwoording over het VROM-beleid ten aanzien van de
ruimtelijke ordening. Zo is de PKB Vijfde Nota niet vastgesteld door de Staten-Generaal
maar aangepast aan het Strategisch Akkoord van het kabinet Balkende I. Vervolgens
heeft de minister van VROM eind 2002 de «stellingnamebrief» verzonden
aan de Tweede Kamer waarin de genoemde aanpassingen zijn opgenomen en de hoofdlijnen
van het nieuwe ruimtelijke beleid worden geschetst. Deze aanpassingen en hoofdlijnen
zullen worden verwerkt in de PKB Nota Ruimte welke begin 2004 aan de Tweede
Kamer ter vaststelling zal worden aangeboden.In verband met de bovengeschetste onzekerheid over het uiteindelijke beleid
was het niet zinvol om in 2003 een nulmeting uit te voeren als referentie
voor de voortgangsbeschrijving ten aanzien van de beleidsdoelen van de ruimtelijke
ordening de komende jaren.Bij vaststelling van de PKB Nota Ruimte in 2004 zal VROM in 2004 ten behoeve
van de begroting en verantwoording, een systeem van monitoring en evaluatie
ontwikkelen gebaseerd op de beleidsdoelen die in de nota zullen staan verwoord.
Dit systeem zal zich primair richten op het doelbereik, de inspanningen van
VROM en de doorwerking daarvan bij andere overheden. Dit betekent dat er output-,
outcome- en prestatie-indicatoren zullen worden ontwikkeld bij de doelstellingen
zoals die in de Nota Ruimte worden opgenomen met betrekking tot «Versterken
ruimtelijke kwaliteit in Europees verband».9.4 Budgettaire gevolgen van beleidToelichting:De onderuitputting op artikelniveau is met name toe te schrijven aan het
operationele doel «Internationale afstemming ruimtelijke inrichting».
In deel C. Jaarrekening: «Toelichting artikel 9» wordt hierop
nader ingegaan.Artikel 10. Verbeteren nationale milieukwaliteit10.1 Algemene doelstellingDoel is het bijdragen aan het tot stand brengen van een hoogwaardige leefomgeving
en een vitaal platteland. De nadruk ligt hierbij op preventie en kader- c.q.
normstelling op nationale schaal met doorwerking in concrete gebieden. Met
voorrang wordt gewerkt aan afstemming van overheidsbeleid (ruimtelijke ordening,
water, milieu, natuur, landbouw), het zichtbaar maken van landelijke en regionale
beleidsopgaven en het stimuleren van (pilots inzake) duurzame landbouw en
agrobiodiversiteit. Uitwerking van deze doelstelling vindt plaats in de volgende
operationele doelstellingen:10.2.1 Duurzaam bodembeheer10.2.2 Optimale waterketen10.2.3 Duurzaam landelijk gebied10.2.4 Duurzame landbouwHet doelbereik 2003In 2003 zijn stappen gezet in de verduurzaming van het gebruik van het
landelijk gebied. Het bereiken van de vereiste ecologische basis voor een
duurzaam en vitaal platteland kent een tijdshorizon van decennia. Korte termijn
activiteiten waren gericht op verbeterde besturing door de overheden (afspraken
in het kader van ILG), het selectief en meetbaar formuleren van nationale
doelen (in het concept Meerjarenprogramma Vitaal Platteland) en van verbeterde
kaders afgestemd op internationale ontwikkelingen (implementatie KRW), het
bevorderen van de uitvoering onder regionale regie en het stimuleren
van maatschappelijke actoren (bestuursovereenkomst en doelgroepoverleg). Belangrijke
resultaten zijn in 2003 geboekt in het milieubeleid voor de landbouw. De gemaakte
vorderingen op weg naar duurzaam gebruik van water, bodem en biodiversiteit
worden de komende jaren ingebed in een brede programmering voor rijksdoelen
gericht op een duurzaam en vitaal platteland.10.2. Operationele doelstellingen10.2.1 Operationele doelstelling «Duurzaam bodembeheer»Duurzaam bodembeheer wordt bereikt als door middel van preventieve en
beheersmaatregelen wordt voorkomen dat nieuwe bodemverontreinigingen als gevolg
van menselijk bodembedreigend handelen ontstaan.Het doelbereik 2003Met de beleidsbrief bodem (TK 2003–2004, 28 663, nr. 13),
die december 2003 aan de Tweede Kamer is toegestuurd, is een zodanige vernieuwing
van het bodembeleid aangekondigd dat duurzaam bodembeheer op termijn te realiseren
is. Een belangrijk deel van de verantwoordelijkheid hiervan zal komen te liggen
bij de decentrale overheid. Hiertoe zullen de beleidsinstrumenten worden aangepast.
De stappen die daartoe moeten worden gezet, zijn uitgewerkt in een uitvoeringsprogramma
waarmee in 2004 aan de slag is gegaan.De beleidsprestaties 2003 RealisatieFinanciële ondersteuning aan Plan Bodembeschermende Voorzieningen
en aan SIKB.JaBeleidsnota aan Kamer met hoofdlijnen van beleid inzake hergebruik
van bagger als bodem.JaVoorlichtingscampagne over implementatie HUM grondstromen en beleidslijn
voor omgaan met bagger met van nature verhoogde gehalten.JaKamernota over waterbodemsanering en -beheer.JaAanbieding aan de Tweede Kamer van de beleidsnota over duurzaam
bodembeheer.JaOprichting van het Expertisecentrum voor de Ondergrond.NeeToelichting beleidsprestaties 2003• Financiële ondersteuning aan Plan Bodembeschermende Voorzieningen
(PBV) en aan Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer (SIKB).VROM heeft de afgelopen tien jaar financieel bijgedragen aan de uitvoering
van het PBV. In 2003 is de laatste omvangrijke opdracht (€ 700 000)
verstrekt. De opdracht betreft de vastlegging van de kwaliteit van de bodembeschermende
voorzieningen en bijbehorende organisatorische beheersmaatregelen in technische
grondslagen en de vastlegging van kwaliteitsborging in beoordelingsrichtlijnen
en andere normatieve documenten. In 2003 is ook de Nederlandse Richtlijn Bodembescherming
bedrijfsmatige activiteiten (NRB) genotificeerd bij de EG. Implementatie van
de NRB en de resultaten van het PBV zal plaatsvinden via kennisoverdracht
en handhaving. Kennisoverdracht en onderhoud van de NRB zullen als taken worden
meegenomen bij de realisatie van een Uitvoeringsorganisatie
Bodem. VROM heeft het werkplan voor 2003 van de Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging
Bodembeheer (SIKB) goedgekeurd en gefinancierd in het kader van de subsidieovereenkomst
met SIKB. Deze overeenkomst heeft een looptijd tot en met 2005. SIKB draagt
zorg voor de verbetering van de kwaliteitsborging in de bodemketen.• Beleidsnota aan Kamer met hoofdlijnen van beleid inzake hergebruik
van bagger als bodem.In 2003 is een bestuurlijke basis voor een nieuw beleidskader gelegd.
Verder is een handreiking voor de huidige praktijk in concept gereed en is
onderzoek gestart naar de risico's van het gebruik van bagger als bodem, te
vertalen in een ondersteunend beslismodel als belangrijk onderdeel van een
nieuw beleidskader. Ook is inmiddels een selectie gemaakt van lopende baggerprojecten
die als proeftuin voor het nieuwe beleidskader zouden kunnen dienen. Over
het project wordt extern gecommuniceerd.De beleidsuitgangspunten voor het hergebruik van bagger als bodem zijn
vastgelegd in de «Beleidsbrief Bodem» die in december 2003 is
verzonden aan de Tweede Kamer, waardoor er geen separate beleidsnota aan de
Kamer zal worden verzonden.• Voorlichtingscampagne over implementatie Handhaving Uitvoerings
Methoden (HUM)grondstromen en beleidslijn voor omgaan met bagger met van nature
verhoogde gehalten.Na de publicatie van de HUM grondstromen in de zomer van 2003 is voor
handhavers een dertigtal workshops georganiseerd. Over het omgaan met bagger
met van nature verhoogde gehalten verscheen de «Handreiking Arseen».• Kamernota over waterbodemsanering en -beheer en Aanbieding aan
de Tweede Kamer van de beleidsnota over duurzaam bodembeheer.Deze prestaties zijn geïntegreerd in de «Beleidsbrief Bodem»,
die in december 2003 is verzonden aan de Tweede Kamer.Als uitwerking van de «Beleidsbrief Bodem» zal de toepassing
van het instrument bodemkwaliteitskaarten, alsmede de wettelijke verankering
van dit instrument verder worden verkend. Met het oog op deze verkenning is
besloten de interim-richtlijn Bodemkwaliteitskaarten voorlopig niet te verankeren
in de Vrijstellingsregeling grondverzet.• Oprichting van het Expertisecentrum voor de OndergrondDe procedure voor oprichting van het Expertisecentrum voor de Ondergrond
is in 2003 gestart in het kader van de derde impuls in de kennisinfrastructuur.
Daartoe is begin 2003 een businessplan ingediend bij de Minister van Economische
Zaken.Op 28 november 2003 heeft het kabinet besloten over deze impuls. Daarbij
zijn geen ICESgelden gereserveerd voor de oprichting van het expertisecentrum.
In 2004 zal als onderdeel van de implementatie van de eerder genoemde Beleidsbrief
Bodem worden bezien of onderdelen van het expertisecentrum alsnog kunnen worden
gerealiseerd.10.2.2 Operationele doelstelling «Optimale waterketen»Doel van het streven naar een optimale waterketen is dat de activiteiten
die nodig zijn voor het goed functioneren van de keten professioneel, dat
wil zeggen «goed en goedkoop» en in samenhang worden uitgevoerd,
waarbij de kwaliteit, mate van dienstverlening, milieubelasting alsmede de
maatschappelijke kosten die dit vergt, helder en transparant wordt getoetst
via benchmarking.Het doelbereik 2003Voor de optimale waterketen is een lange termijn doelstelling geformuleerd.
Tussendoelen zijn nog niet beschikbaar. Wel worden benodigde stappen hiertoe
gezet. Op een aantal onderdelen zijn vorderingen gemaakt, bijvoorbeeld op
het gebied van de benchmarking, die positief zijn voor het proces om tot een
optimale waterketen te komen. Eind 2003 is een Bestuurlijk Overleg Waterketen
gestart, onder voorzitterschap van de staatssecretaris van VROM, waaraan de
meest betrokken partijen (Verkeer en Waterstaat, Unie van Waterschappen, VNG,
VEWIN en IPO) deelnemen. Er wordt naar gestreefd in 2004 bestuurlijke afspraken
te maken over een reeks onderwerpen die in de Rijksvisie waterketen zijn benoemd
en die in samenhang de doelmatigheid en de samenwerking in de waterketen zullen
bevorderen.De beleidsprestaties 2003 RealisatieVoorstel normen huishoudwater.JaPublicatie wijziging Waterleidingwet inzake overheidseigendom
waterleidingbedrijven.GedeeltelijkStart pilots inzake opstellen integraal gemeentelijk
afvalwaterplan (i.s.m. waterbeheerders).NeeOntwerp algehele herziening Waterleidingwet inzake
regelingen bedrijfsplannen, kwaliteitszorg, leveringszekerheid, benchmarking
naar Raad van State.NeeToelichting beleidsprestaties 2003• Voorstel normen huishoudwaterDe evaluatie van een aantal proefprojecten met huishoudwater is in 2003
afgerond. Op grond van de resultaten is besloten grootschalige toepassing
van huishoudwater niet toe te staan. De Tweede Kamer is hierover met brief
van 13 augustus 2003 (TK 2002–2003, 26 484, nr. 9) geïnformeerd.• Publicatie wijziging Waterleidingwet inzake overheidseigendom waterleidingbedrijvenHet ontwerp van wet is op 22 april 2002 aan de Tweede Kamer aangeboden
(TK 2001–2002, 28 339 nrs. 1–2). De behandeling in de
Tweede Kamer heeft aanzienlijk langer geduurd dan verwacht en is pas eind
2003 afgerond. Behandeling in de Eerste Kamer moet nog plaatsvinden. Naar
verwachting zal de wet voorjaar 2004 in werking treden.• Start pilots inzake opstellen integraal gemeentelijk afvalwaterplan
(i.s.m. waterbeheerders)In reactie op het kabinetsstandpunt over de institutionele aspecten van
de waterketen, dat in 2002 aan de Tweede Kamer is gezonden, hebben Unie van
Waterschappen en VNG het initiatief genomen tot de ontwikkeling van een Handreiking
Afvalwaterakkoorden. In afwachting hiervan heeft VROM afgezien van de start
van specifieke pilots. Eind 2003 is deze handreiking aangeboden aan VROM.
Verwacht mag worden dat een aantal gemeenten en waterschappen op basis hiervan
in 2004 bijvoorbeeld via pilots invulling zullen geven aan de integrale aanpak
van het gemeentelijk afvalwater.Het is de bedoeling om in het Bestuurlijk Overleg Waterketen ook over
dit onderwerp nader afspraken te maken.• Ontwerp algehele herziening Waterleidingwet inzake onder meer regelingen
bedrijfsplannen, kwaliteitszorg, leveringszekerheid, benchmarking naar Raad
van StateDe parlementaire behandeling van de wijziging van de Waterleidingwet inzake
overheidseigendom heeft mede geleid tot nadere gedachtevorming over het al
of niet doorvoeren van centraal tarieftoezicht. Aangezien tarieftoezicht grote
implicaties heeft voor de wijze van benchmarking, is de uitwerking van de
laatste hierdoor vertraagd. In combinatie met de herijkingsoperatie met betrekking
tot de VROM-regelgeving heeft dit ertoe geleid dat het ontwerp voor de algehele
herziening van de Waterleidingwet niet eerder dan eind 2004 naar de Raad van
State zal gaan.Beleidsevaluatie 2003 UitkomstAdviesCommunicatietrajectTweede KamerEvaluatie van de doelstelling proefprojecten
huishoudwater.Toepassing
huishoudwater leidt tot ongewenste gezondheidsrisico'sBeleid aanpassen(verbod grootschalige toepassing)Brief gezonden aan Tweede
Kamer op 13 augustus 2003 (TK 2002–2003, 26 484 nr. 9).Verbod
meenemen bij algehele herziening WaterleidingwetEvaluatie gemeentelijk rioleringsbeleidRapport met aanbevelingen op 8 november 2003
naar Tweede Kamer (VROM030842).Aanbevelingen o.m.:– versterking toezichthoudende
rol Rijk– rioleringszorg slechts op hoofdlijnen wettelijk regelen–
beleid meer op doelen enten met differentiatie in eisenBeleid op onderdelen aanpassen.Beleidsbrief, mede over anders omgaan met regenwater in stedelijk gebied,
maart 2004 naar Tweede Kamer.10.2.3 Operationele doelstelling «Duurzaam landelijk
gebied»Doel van het beleid is dat, op grond van een integrale afweging van ecologische,
economische en sociale belangen en waarden, de ruimtelijke functies in het
landelijk gebied duurzaam zijn ingepast. Dit is het geval wanneer deze functies
in een duurzame relatie staan tot elkaar en tot het bodem- en watersysteem
en behoud van biodiversiteit wordt bevorderd.Het doelbereik 2003Met de geleverde prestaties is bevorderd dat het proces van integrale
afweging van belangen meer aandacht heeft gekregen. Resultaten in de zin van
een gekwantificeerd inzicht in de duurzame relatie tussen functies en de kwaliteit
van het bodem- en watersysteem, zijn eerst op langere termijn te leveren.
In de komende jaren wordt aangestuurd op verbetering van de doelformulering
en het leggen van relaties tussen geleverde prestaties en de uiteindelijke
maatschappelijke effecten: verbetering van de kwaliteit van bodem en water
en behoud van biodiversiteit als randvoorwaarden voor een vitaal platteland.De beleidsprestaties 2003 Realisatie• Verdere implementatie COP-6 CBD afspraken
over behoud en duurzaam gebruik van biodiversiteit in NederlandJa• Overeenkomst agrobiodiversiteit (VROM-LNV-landbouwsector)Gedeeltelijk• Aanbieding uitvoeringsprogramma transitie
biodiversiteit en natuurlijke hulpbronnen aan Tweede Kamer.Ja• Start uitvoering bewustwordings-campagne biodiversiteit
en natuurlijke hulpbronnen.Ja• Benchmark beslag van producten op biodiversiteit
en natuurlijke hulpbronnen.Ja• Adviezen TCB en GR inzake evaluatie interventiewaarden
bodemsanering naar Tweede Kamer.Gedeeltelijk• ICES-rapportage over SKB 1e traject en kabinetsbesluit
over voortzetting SKB in 2003–2006.Ja• Implementatie van de EG-Kaderrichtlijn Water
(KWA) in de wet Milieubeheer.Gedeeltelijk• Afsluiten jaarlijkse Bestuursovereenkomst
gebiedsgerichte inrichting landelijk gebied (inclusief reconstructie traject)
en uitvoeringscontract.JaToelichting beleidsprestaties 2003• Verdere implementatie COP-6 CBD afspraken over behoud en duurzaam
gebruik van biodiversiteit in NederlandInternationaal maakt Nederland zich sterk voor integratie van beschermde
gebieden in ecologische netwerken. Als voorbeeld kunnen dienen Natura 2000
en het Pan-Europees Ecologisch netwerk. In 2003 heeft het kabinet extra middelen
beschikbaar gesteld voor realisatie van de Ecologische hoofdstructuur in ons
land. In 2003 organiseerde Nederland een High Level bijeenkomst over ecologische
netwerken; VROM droeg bij aan de gespreksnotitie.Internationaal wordt aangedrongen op ontwikkeling van indicatoren voor
biodiversiteit op verschillende ruimtelijke schaalniveaus. De departementen
VROM, OS en LNV investeren in indicator-ontwikkeling en doen via experimenten
in Nederland praktijkervaring op. VROM heeft tijdens SBSTTA-9 de Nederlandse
inbreng geleverd m.bt.t het onderwerp indicatoren; er zijn goede aanbevelingen
opgesteld voor adoptie door CoP7-CBD (februari 2004)• Overeenkomst agrobiodiversiteit (VROM-LNV-landbouwsector)De overeenkomst agrobiodiversiteit, waarmee nationaal voor de sector landbouw
invulling wordt gegeven aan internationale biodiversiteitverplichtingen is
in 2003 voorbereid. De departementen van VROM en LNV hebben met LTO gezamenlijk
een visie op agrobiodiversiteit opgesteld. Daarnaast is een inventariserend
onderzoek gedaan naar bestaande initiatieven op het gebied van agrobiodiversiteit.
Beide bouwstenen vormen de basis voor een Implementatieplan agrobiodiversiteit.
In 2004 leidt dit hoogstwaarschijnlijk tot een overeenkomst tussen VROM, LNV
en de landbouwsector.Agrobiodiversiteit is tevens betrokken bij de in 2003 geleverde rijksinzet
in het bestrijdingsmiddelenbeleid (zie artikel 10.2.4).• Aanbieding uitvoeringsprogramma transitie biodiversiteit en natuurlijke
hulpbronnen aan Tweede KamerIn het najaar van 2003 is een voortgangsrapportage van alle transities
aan de Tweede Kamer gezonden (VROM 030830). Hierin is ook verslag gedaan van
de vorderingen in de transitie biodiversiteit en natuurlijke hulpbronnen;
tevens wordt de opzet voor het uitvoeringsprogramma gepresenteerd. In 2003
is door VROM in het kader van de transitie bovendien gewerkt aan het ontwikkelen
van een Beoordelingskader Biodiversiteit, wat de hulpmiddel kan zijn voor
NGO's en bedrijfsleven bij het invullen van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen.• Start uitvoering bewustwordings-campagne biodiversiteit en natuurlijke
hulpbronnenIn 2003 zijn voorbereidende activiteiten van start gegaan. Daarbij is
vastgesteld dat bewustwording verschillende gezichten heeft: informatie-overdracht,
educatie, kennisontwikkeling. Gestreefd wordt naar regie vanuit de bij de
transitie betrokken departementen (BZ/OS, VROM, LNV). Tevens vond een workshop
over biodiversiteitcommunicatie plaats waarvan de afspraken in 2004 tot uitvoering
moeten komen. Duidelijk is dat er vooralsnog niet wordt ingezet op een klassieke,
brede, massamediale campagne.• Benchmark beslag van producten op biodiversiteit en natuurlijke
hulpbronnenTot de implementatie van de COP-6 CBD afspraken behoort ook het ontwikkelen
van een praktisch beoordelingskader biodiversiteit. In opdracht van het ministerie
van VROM wordt in 2003 een dergelijk beoordelingskader ontwikkeld dat bedrijven,
maatschappelijke organisaties, keurmerkinstellingen en overheden kunnen gebruiken
bij het beoordelen, toepassen of verbeteren van methoden om de biodiversiteitseffecten
van ingrepen en activiteiten te bepalen. Het beoordelingskader zal enerzijds
voldoende algemeen geldend zijn om als referentiekader in uiteenlopende situaties
te kunnen dienen en anderzijds voldoende praktisch om door verschillende partijen
geoperationaliseerd te kunnen worden. In 2004 zal het beoordelingskader beschikbaar
komen, waarna toepassing zal worden bevorderd in het kader van de transitie
biodiversiteit en natuurlijke hulpbronnen, het internationaal beleidsprogramma
biodiversiteit 2002–2006 en van maatschappelijk verantwoord ondernemen.• Adviezen TCB en GR inzake evaluatie interventiewaarden bodemsanering
naar Tweede KamerDe Technische Commissie Bodembescherming (TCB) heeft geadviseerd over
de technische onderbouwing van de interventiewaarden. Het Gezondheidsraad
(GR) advies over de gezondheidskundige betekenis van deze waarden wordt begin
2004 verwacht. De beleidsmatige inbedding van de interventiewaarden verandert
ten gevolge van de beleidsbrief bodem, die in december 2003 is gepubliceerd.
Op basis van de beide adviezen zal in 2004 een voorstel voor herziening van
de interventiewaarden aan de Tweede Kamer worden gestuurd.• ICES-rapportage over SKB 1e traject en kabinetsbesluit over voortzetting
SKB in 2003–2006Op basis van de ICES/KIS subsidievoorwaarden zoals neergelegd in het Besluit
subsidies investeringen kennisinfrastructuur (Bsik) heeft het kabinet op 28 november
2003 besloten van voortzetting van de financiering van de Stichting Kennisontwikkeling
en Kennisoverdracht Bodem (SKB) af te zien (briefkenmerk I/II/PPO/3070112).
VROM heeft zich beraden op voortzetting van SKB met reguliere begrotingsmiddelen
op basis van een evaluatie van SKB. Deze evaluatie wijst uit
dat de SKB de komende periode met name een taak heeft op het gebied van kennisoverdracht
en minder op het gebied van kennisontwikkeling. De SKB activiteiten zullen
in een toegespitst programma, uit reguliere middelen worden gefinancierd.• Implementatie van de EG-Kaderrichtlijn Water (KWA) in de wet MilieubeheerVoorstel van wet houdende wijziging van de Wet op de waterhuishouding
en de Wet milieubeheer t.b.v. van de implementatie van de KRW is op 5 maart
2003 aan de Tweede Kamer toegestuurd (TK 2002–2003 28 808, nr. 1).Een nota van wijzigingen en de nota naar aanleiding van het verslag zijn
op 10 oktober toegestuurd (TK 2003–2004 28 808, nr. 6).De behandeling van de wetswijzigingen in de Tweede Kamer, die gepland
was op 9 december 2003 is opgeschort (TK 2003–2004 28 808,
nr. 7).• Afsluiten jaarlijkse Bestuursovereenkomst gebiedsgerichte inrichting
landelijk gebied (inclusief reconstructie traject) en uitvoeringscontractVooruitlopend op de invoering van het Investeringsbudget Landelijk Gebied
(ILG) is de systematiek voor het maken van afspraken tussen rijk en provincies
veranderd. Er wordt geen bestuursovereenkomst meer gesloten en in plaats van
één uitvoeringscontract met alle provincies tezamen worden er
uitvoeringscontracten met afzonderlijke provincies gesloten. In 2003 zijn
er 12 uitvoeringscontracten gesloten, in de vorm van bijstellingen van het
uitvoeringscontract 2002–2005, toegespitst op afzonderlijke provincies.
Wat de milieu- en wateronderwerpen betreft is er geprogrammeerd op de aanpak
van ongezuiverde lozingen, sanering van waterbodems, aanpak van de verdroging
en duurzaam kwantitatief waterbeheer. Voor de milieudoelen op het gebied van
vermesting, verzuring en verstoring is een achterstand ontstaan door het tot
nu toe uitblijven van groen licht vanuit Brussel voor de openstelling van
de milieuartikelen 18 en 19 van de Subsidieregeling Gebiedsgericht Beleid
(SGB). Er wordt vanuit gegaan dat deze openstelling in de loop van 2004 kan
plaatsvinden. Aan de provincies is gevraagd om in de komende contractperiode
met name op milieu- en verdrogingsdoelstellingen een extra inspanning te plegen,
om de overeengekomen doelen op deze onderwerpen te kunnen halen.Beleidsevaluatie 2003Beleidsevaluatieonderzoeken in 2003UitkomstAdviesCommunicatietraject Tweede KamerEvaluatie doelstelling Stichting Kennisontwikkeling
en Kennisoverdracht (SKB).De evaluatie
SKB wijst uit dat de SKB de komende periode met name een taak heeft op het
gebied van kennisoverdracht en minder op het gebied van kennisontwikke- ling.
Dit verhoudt zich niet tot de impuls-financiering op grond van het Besluit
subsidies investeringen kennisinfrastructuur (Bsik).Stopzetten financiering vanuit Bsik. Voortzetting van de SKB
zou uit reguliere middelen moeten worden gefinancierd.Via besluitvorming Bsik en berichtgeving daarover door EZ als
coördinerend ministerie.10.2.4 Operationele doelstelling «Duurzame landbouw»Duurzame landbouw kent een nationale en een internationale component.
Bij de internationale component gaat het vooral om de ombuiging van het gemeenschappelijk
landbouwbeleid van de EU in een duurzame richting. Nationaal staan de thema's
10.2.4.1 mesten mineralen, 10.2.4.2 ammoniak, stank en 10.2.4.3 bestrijdingsmiddelen
centraal.Het doelbereik 200310.2.4.1 MineralenbeleidDoelstelling mestbeleid: implementatie van de Nitraatrichtlijn waarbij
onder andere emissies van nitraat en fosfaat door agrariërs tot een niveau
teruggebracht moeten worden dat in overeenstemming is met doelstellingen van
de richtlijn. Met de in de wet opgenomen stikstofverliesnormen voor 2003 zal
worden voldaan aan de 50 mg nitraat in het bovenste grondwater met uitzondering
van de droge zand- en lössgronden (140 000 ha, 7% van het landbouwareaal).De belasting naar het oppervlaktewater van stikstof en fosfaat vermindert.
De 50% emissiereductiedoelstelling (Rijn Actieprogramma/Noordzee Actieprogramma)
wordt voor fosfaat in 2003 nationaal gehaald. Voor stikstof is dit richting
het oppervlaktewater niet het geval (circa 25% emissiereductie, cijfers 2000.Bovenstaande gegevens komen uit de evaluatie van de Meststoffenwet in
2002. Op basis van de evaluatie in 2004 komen nieuwe gegevens beschikbaar.
Vaststaat dat het areaal droge zanden lössgronden ten gevolge van verlaging
van de grondwaterstand fors toeneemt.10.2.4.2 AmmoniakbeleidDoelstelling van ammoniak- en emissiebeleid is om tenminste het plafond
dat voor Nederland geldt op grond van de Europese NEC-richtlijn niet te overschrijden.
Dit plafond is 128 kton per jaar in 2010. Daarnaast blijft de inspanningsverplichting
uit het NMP-4 bestaan om in 2010 de nationale emissie te beperken tot 100
kton per jaar. Het aandeel van de landbouw in deze plafonds bedraagt 114 kton,
respectievelijk 86 kton. In de Milieubalans 2003 is vastgesteld dat de emissieprognose
voor het aandeel van de landbouw in 2010, op grond van vastgesteld beleid,
nu 106 kton per jaar is. Daarmee is het doel gerealiseerd. Om het NMP-4 doel
te halen zijn verdere maatregelen getroffen (bijvoorbeeld onderwerken mest
in de akkerbouw).10.2.4.3 Agrarisch StankbeleidDoelstelling van het agrarisch stankbeleid is om het aantal stankgehinderden
terug te dringen en om nieuwe stankhinder te voorkomen. In 2010 mag geen ernstige
stankhinder meer voorkomen. In verband met de huidige ontwikkelingen in de
landbouw (reconstructie van de concentratiegebieden en afname aantal veehouderijen)
gecombineerd met de normstelling, kan worden geconcludeerd dat de mate stankhinder
afneemt, maar concrete onderzoeksresultaten zijn niet beschikbaar.10.2.4.4 BestrijdingsmiddelenbeleidHet doel van VROM voor het bestrijdingsmiddelenbeleid is dat in 2010 een
milieukwaliteit is gerealiseerd die verder gaat dan het niveau van het maximaal
toelaatbaar risico (MTR). Daartoe is het nodig dat de milieubelasting in 2010
is verminderd met 95% ten opzichte van 1998. Tussendoelstelling voor 2005
is een vermindering van de milieubelasting met 75%. In het kader van het Afsprakenkader
Gewasbescherming (TK 27 858, nr. 38 en TK 27 858,
nr. 39), zijn hiertoe een aantal activiteiten afgesproken die tot een verdergaande
reductie van de gewasbescherming moeten leiden. In 2006 zal een evaluatie
worden uitgevoerd waarbij zal blijken in hoeverre deze doelen zijn bereikt.De beleidsprestaties 2003 RealisatieImplementatie conclusies uit Evaluatie mestbeleid
(samen met LNV).GedeeltelijkImplementatie stankwet voor de gebieden buiten de
reconstructie.GedeeltelijkHerziening landbouwbestrijdingsmiddelenbeleid (samen
met LNV).JaToelichting beleidsprestaties 2003• Implementatie conclusies uit Evaluatie mestbeleid (samen met LNV)Het wetsvoorstel is na de Hofuitspraak inzake de Nitraatrichtlijn aan
de Tweede Kamer verzonden (TK 2003–2004, 28 971, nr. 5 en
6). Het wetsvoorstel is nog niet door de Tweede Kamer geaccepteerd.In het kader van de implementatie van de Nitraatrichtlijn heeft Nederland
in juni 2003 overeenstemming bereikt met de Europese Commissie over elementen
van een principeakkoord over de derogatie (TK 2003–2004, 28 385,
nr. 21). Een voorbehoud werd gemaakt in verband met de arrestwijzing
door het Europees Hof van Justitie van 2 oktober 2003, (hierna: Hofarrest,
TK 2003–2004, 26 729, nr. 58). Uit het Hofarrest blijkt dat
het stelsel van verliesnormen (Minas) ontoereikend is om te voldoen aan de
verplichtingen van de Nitraatrichtlijn. Nederland moet een stelsel van gebruiksnormen
implementeren en daarmee dus een nieuw mestbeleid ontwikkelen. Op basis van
het derde Actieprogramma van de Nitraatrichtlijn geeft Nederland aan hoe het
mestbeleid er in de periode 2004–2007 uit gaat zien. De Europese Commissie
heeft aangegeven dat een eventuele derogatie alleen gesteund zal worden als
dit Actieprogramma volledig in overeenstemming is met het Hofarrest.Hiervoor wordt door VROM samen met LNV zowel ambtelijk als politiek overleg
gevoerd met de Commissie. Op basis van de evaluatie van de Meststoffenwet
in 2004 zal verdere politieke besluitvorming plaatsvinden over het stelsel
van gebruiksnormen en de hoogte van de normen. Een en ander betekent dus dat
de doelstelling nog niet is gerealiseerd.• Implementatie stankwet voor de gebieden buiten de reconstructieOp 1 mei 2003 is deze Wet stankemissies veehouderijen in landbouwontwikkeling-
en verwevinggebieden (EK 27 835) bij koninklijk besluit in werking getreden,
waarbij in het grootste deel van de reconstructiegebieden, op verzoek van
het Parlement, ruimere stanknormen van toepassing worden. In november 2003
heeft VROM op verzoek van de Tweede Kamer toegezegd dat het soepele stankbeleid
in de toekomst in het gehele reconstructiegebied van toepassing zal zijn.
Daartoe dient de eerder genoemde Wet Stankemissies veehouderijen in landbouwontwikkeling-
en verwevinggebieden, te worden aangepastOp 11 september 2003 is een brief naar de Tweede Kamer gezonden (TK 2002–2003
24 445, nr. 65), waarin enkele aanscherpingen in het generieke emissiebeleid
zijn aangekondigd, en waarin aanvullende zoneringsvoorstellen zijn gedaan
als uitwerking van de EU IPPC-richtlijn en de Vogel- en Habitatrichtlijnen.
Tevens is een voorstel gedaan ter inperking van de werkingssfeer van de Wet
ammoniak en veehouderij, waarmee het kabinet invulling wil geven
aan hetgeen daarover in het Hoofdlijnenakkoord is opgenomen. Bovenstaande
zal aanleiding zijn voor wijziging van de wet in 2004, en voor afronding en
in werking treden van de AMvB Huisvesting in 2004.In de Herijkingbrief (TK 2003–2004 29 200 XI, nr. 7),17 oktober
2003 aan de Tweede Kamer gezonden, is aan de Tweede Kamer voorgesteld om een
eerder aangekondigde stankwet voor het hele land niet in te voeren.Inmiddels is een motie in de TK aangenomen om de wet alsnog in te voeren.
Begin 2004 zal worden besloten of deze motie zal worden uitgevoerd.Met betrekking tot emissiearme technieken is in 2003 is ook onderzoek
gedaan naar stank, met als voornaamste doel het bevorderen van de kennis over –
en de ontwikkeling van emissiearme technieken. Zo is in 2003 doorgegaan met
het doen van geurmetingen aan stalsystemen. Verder is begonnen met het optimaliseren
van de meetprotocollen die gelden voor dergelijke geurmetingen en zijn onderzoeken
gestart naar respectievelijk de werking en beschrijving van verschillende
emissiearme technieken en het inventariseren van belanghebbenden op de markt
voor emissiearme technieken• Herziening landbouwbestrijdingsmiddelenbeleid (samen met LNV)Op 10 maart 2003 heeft ondertekening plaatsgevonden van het Afsprakenkader
Gewasbescherming door de minister van LNV, de staatssecretaris van VROM, LTO-Nederland
en de Stichting Natuur en Milieu. Later hebben bijgetekend de Vewin, de Unie
van Waterschappen en de bestrijdingsmiddelenhandel- en industrie: Agrodis
en Nefyto.De Tweede Kamer is geïnformeerd over deze afspraken over de toekomst
van het gewasbeschermingbeleid (TK 27 858, nr. 38 en TK 27 858,
nr. 39).N.a.v. de motie Te Veldhuis c.s. (TK 27 858, nr. 27) inzake de werkwijze
van het College voor de toelating van Bestrijdingsmiddelen (CTB) is op 27 november
2003 aan de Tweede Kamer een brief gezonden met een probleemanalyse en de
reeds gerealiseerde en de nog te realiseren verbeteringen.10.3. Groeiparagraaf GerealiseerdDuurzaam bodembeheer De ontwikkeling van een systeem voor de beoordeling
van de goede uitvoering van bodembeschermende maatregelen en waarborging van
de kwaliteit van de uitvoering van het bodembeleid.NeeBiodiversiteit Het ontwikkelen van een evaluatieparagraaf ten behoeve
van de werking van benchmark als instrument.NeeMilieukwaliteit gebiedsgerichte
inrichting landelijk gebied Verbetering doelformulering en monitoring.GedeeltelijkToelichting:• Duurzaam bodembeheerIn 2005 zal beleidsmonitoring plaatsvinden van het gebruik van de Nederlandse
Richtlijn Bodembescherming bedrijfsmatige activiteiten (NRB). Een goede uitvoering
van de NRB door de circa 40 000 grote en middelgrote bedrijven
die niet onder een AmvB ex artikel 8.40 van de Wet milieubeheer vallen, moet
leiden tot een verwaarloosbaar risico op bodemverontreiniging. Dit niveau
staat beschreven in de NRB. Indien bij de huidige stand der techniek sprake
is van verhoogde risico's dient bij onverhoopte bodemverontreiniging herstel
van de bodem gewaarborgd te zijn. Tevens zal worden onderzocht in hoeverre
het uitvoeringsprogramma van de beleidsbrief bodem heeft bijgedragen aan duurzaam
bodembeheer.De kabinetsnotitie «Bodembeheer op goede gronden» is in oktober
2003 naar de Tweede kamer gezonden (TK nr. 28 199 nr. 5). In deze
notitie staan de kwaliteitsborgingsaspecten beschreven voor uitvoering van
bodemonderzoek, bodemsanering en hergebruik van grond en baggerspecie. Inmiddels
is gestart met het aangekondigde wetgevingstraject waarin de waarborging van
de kwaliteit van de uitvoering van het bodembeleid wordt verankerd.• BiodiversiteitDe evaluatieparagraaf zal onderdeel zijn van het in 2004 uit te brengen
beoordelingskader biodiversiteit.• Milieukwaliteit gebiedsgerichte inrichting landelijk gebiedBinnen het project Investeringsbudget Landelijk Gebied (ILG) werken rijk
en provincies samen aan een kader voor doelformulering, het maken van afspraken
over investeringen in de vorm van uitvoeringscontracten en monitoring. Van
rijkszijde is een voorstel geformuleerd voor een set van 12 doelen die gekoppeld
worden aan ILG. Deze doelen worden opgenomen in het Meerjarenprogramma Vitaal
Platteland. Samen met provincies wordt in 2004 beoordeeld of deze doelen voldoende
operationeel zijn en worden zonodig aanpassingen voorgesteld. Aan provincies
wordt gevraagd uiterlijk in 2005 milieuambities te formuleren voor specifieke
gebieden als de EHS. De uitwerking van een monitoringsystematiek vraagt nog
veel aandacht.10.4 Budgettaire gevolgen van beleidToelichting:De onderuitputting van de uitgaven op artikelniveau is toe te schrijven
een aantal instrumenten. In de Jaarrekening wordt hierop nader ingegaan.Artikel 11. Tegengaan klimaatverandering en emissies11.1 Algemene beleidsdoelstellingDoel is het voorkomen van klimaatverandering door menselijke beïnvloeding
alsmede de bestrijding van verzuring en milieuschadelijke emissies door de
bevordering van een – ook in internationaal verband – milieuverantwoorde
productie en consumptie. Langs de volgende operationele doelen wordt dit beleid
uitgewerkt:11.2.1 Internationale samenwerking11.2.2 Vermindering uitstoot broeikasgassen11.2.3 Vermindering verzuring en grootschalige luchtverontreiniging11.2.4 Vermindering algemene uitstoot industrie11.2.5 Vermindering uitstoot verkeer en binnenvaart11.2.6 Vermindering milieudruk producten11.2.7 Vergroten draagvlak milieubeleid.Het doelbereik 2003In het algemeen zijn de Nederlandse emissies van broeikasgassen gestabiliseerd
rond het niveau van 1990. Afname van niet-CO2-emissies hebben een
verdere toename van CO2-emissies gecompenseerd. Prognoses laten
zien dat het doel voor 2010 zal kunnen worden gehaald.De mondiale uitfasering van ozonlaag-aantastende stoffen verloopt naar
wens.De dalende tendens voor verzurende stoffen en grootschalige luchtverontreiniging
zet door. De kans op het doelbereik in 2010 is vergroot door het vaststellen
van een uitvoeringsstrategie voor de Europese NEC-richtlijn.11.2. Operationele doelstellingen11.2.1 Operationele doelstelling «Internationale
samenwerking»Doel is het bevorderen en realiseren van duurzame ontwikkeling –
zowel binnen als buiten Nederland – door actieve inzet van de Nederlandse
milieudiplomatie in mondiale en Europese kaders. Duurzame ontwikkeling is
een proces, waarvoor o.a. in de WSSD in 2002 doelstellingen zijn bevestigd,
aangevuld en geoperationaliseerd.Het doelbereik 2003Duurzame ontwikkeling berust op drie pijlers, een economische pijler,
een sociale pijler en een milieupijler. Bij de realisatie van de afspraken
uit de WSSD is de verweving van de drie pijlers steeds explicieter aan de
orde, doordat het nu aankomt op implementatiekeuzen. Het gaat dan vooral om
interactie van Milieu met Economie en Milieu met Ontwikkelingssamenwerking.Geconcludeerd kan worden dat onder invloed van de Nederlandse milieudiplomatie
in verschillende (internationale) gremia acties zijn gestart die bijdragen
aan de implementatie van de afspraken uit de WSSD. Daarmee zijn belangrijke
stappen voorwaarts gezet naar het bevorderen en realiseren van duurzame ontwikkeling.De beleidsprestaties 2003 Realisatie• Uitwerken afspraken uit de World Summit on
Sustainable Development (WSSD)Ja• Versterken handhaving van internationale milieuverdragenGedeeltelijk• Beïnvloeden Europees landbouw- en structuurbeleid
richting o.a. duurzame landbouw, regionale cohesie en codificatie van een
duurzaamheidstoetsGedeeltelijk• Follow-up strategische positiebepaling internationaal
VROM-beleidJaToelichting beleidsprestaties 2003• Uitwerken afspraken uit de World Summit on Sustainable Development
(WSSD)Deze zijn uitgewerkt in de nota Duurzame Daadkracht van 29 november
2002 (buza 020477) en 16 juli 2003 (vrom 030480), de Europese Milieuagenda
van juli 2003 (TK28 663, nr. 6) en de Voortgangsrapportage aan de
TK over de nota Duurzame Daadkracht van 15 december 2003.• Versterken handhaving van internationale milieuverdragenIn UNEP kader zijn guidelines voor enforcement en compliance tot stand
gebracht, waaraan VROM steun (zowel actieve inhoudelijke als financiële)
heeft gegeven. De volgende stap is het door UNEP ontwikkelen van trainingen.
Ook tijdens de verschillende bijeenkomsten over specifieke verdragen wordt
nu meer aandacht gegeven aan verbetering van handhaafbaarheid en handhaving.
VROM heeft, ook gelet op de UNEP-Guidelines die een taak geven aan Green Interpol,
enige tijd met Interpol overlegd om te komen tot versterking van de rol als
Green Interpol (opsporing en vervolging van grensoverschrijdende milieucriminaliteit).
Op grond hiervan heeft Interpol een strategiedocument Green Interpol opgesteld.
Desondanks is Interpol door andere prioriteiten uiteindelijk niet echt positief ingegaan op het aanbod van VROM tot detachering van een Nederlandse
expert bij Interpol in Lyon. De VROM-inspectie blijft wel actief op dit terrein
en blijft betrokken bij het werk van Interpol. Nederland neemt deel aan de
werkgroep op het terrein van milieuverontreiniging, waar afspraken worden
gemaakt over projecten en andere initiatieven voor de bestrijding van milieucriminaliteit.• Beïnvloeden Europees landbouw- en structuurbeleid richting
o.a. duurzame landbouw, regionale cohesie en codificatie van een duurzaamheidstoetsDe geannoteerde agenda voor de vergadering inzake de hervorming van het
Gemeenschappelijk Landbouwbeleid is aan de TK aangeboden bij brief van de
minister van LNV van 3 juni 2003 (2002–2003, 21 501–32,
nr. 34).Over de resultaten is aan de TK gerapporteerd met een brief van de minister
van LNV van 7 juli 2003 (2002–2003, 21 501–32, nr. 39).• Follow-up strategische positiebepaling internationaal VROM-beleidDe Internationale Strategie VROM is eind juni binnen VROM vastgesteld.11.2.2 Operationele doelstelling «Vermindering uitstoot
broeikasgassen»Het beleid richt zich op een vermindering in de uitstoot van broeikasgassen
door de implementatie van het Kyoto protocol. Het doel is een emissiereductie
met gemiddeld 6% te realiseren voor de broeikasgassen CO2, CH4, N2O, HFK's, PFK's en SF6 in de periode 2008–2012
ten opzichte van het basisjaar 1990 (voor HFK's, PFK's en SF6 is
dat 1995). Dit komt overeen met een emissieniveau van gemiddeld 199 Mton CO2 per jaar in genoemde periode. De maatregelen om invulling te geven
aan de taakstelling voortvloeiend uit het Kyoto protocol zijn beschreven in
de Uitvoeringsnota klimaatbeleid deel 1 en deel 2 van 1999, met ijkmomenten
in 2002 en in 2005.Actuele emissiecijfers m.b.t. CO2-equivalenten worden opgenomen
in het overzicht inzake de voortgang van het klimaatbeleid (bijlage van de
begroting). In het klimaatbeleid wordt onderscheid gemaakt in algemene maatregelen
ter vermindering van uitstoot van broeikasgassen (11.2.2.1), emissiereducties
in het binnenland (11.2.2.2) en emissiereducties in het buitenland (11.2.2.3).11.2.2.1 Algemene maatregelen ter vermindering van uitstoot
broeikasgassenDe Nederlandse inbreng in de internationale aanpak van klimaatverandering
richt zich op het voorkomen van door de mens veroorzaakte – gevaarlijke –
klimaatverandering, zoals is overeengekomen in het VN-Klimaatverdrag.Het doelbereik 2003Internationaal heeft Nederland met veel inzet bijgedragen aan verdergaand
beleid op het gebied van vermindering van de uitstoot van broeikasgassen om
te kunnen voldoen aan de Kyoto-doelstellingen. Met name op klimaatgebied zijn
veel inspanningen verricht om het Kyoto Protocol voldoende geratificeerd te
krijgen. Op het gebied van monitoring van de uitstoot van broeikasgassen zijn
effectieve stappen gezet om tot uitvoering van de gemaakte afspraken te komen.
Ook met betrekking tot de mondiale uitfasering van ozonlaag-aantastende stoffen
(Montreal Protocol) wordt voldoende voortgang gemaakt.De beleidsprestaties 2003 Realisatie• Leveren van inhoudelijke en beperkte financiële
bijdrage binnen en buiten UNFCCC verband.Ja• Notitie ten behoeve van Nederlands standpunt
over toekomstige verplichtingen.Ja• Uitvoering klimaatonderzoeks-programma.Ja• Voorbereiding en deelname aan conferenties
CoP9 en MOP1JaToelichting beleidsprestaties 2003• Leveren van inhoudelijke en beperkte financiële bijdrage binnen
en buiten UNFCCC verbandHet Kyoto Protocol is in 2003 niet in werking getreden. Hiervoor is ratificatie
door Rusland noodzakelijk en dat land heeft aangegeven het onderzoek naar
consequenties van ratificatie nog niet te hebben afgerond. Nederland heeft
in 2003 direct en via de EU op vele manieren de dialoog met Rusland gezocht,
o.a. via concrete potentiële samenwerkingsprojecten (EZ-programma Joint
Implementation).Nederland heeft ook in financiële zin voldaan aan de internationale
verplichtingen, o.a. door de contributie aan het UNFCCC op tijd te voldoen
en door inhoudelijke deelname aan de discussie binnen UNFCCC, EU en OESO.• Notitie ten behoeve van Nederlands standpunt over toekomstige verplichtingenDe Nederlandse interdepartementale delegatie onder leiding van VROM heeft
actief bijdragen (inhoudelijk en financieel) aan het initiëren en onderbouwen
van informele discussies (binnen en buiten de EU) over de noodzaak en de mogelijke
vormen van een internationale regime na 2012. Ten behoeve daarvan heeft een
interdepartementale werkgroep onder leiding van VROM een ambtelijke verkennende
notitie geschreven, op basis waarvan de Nederlandse positie in de toekomst
kan worden voorbereid.• Uitvoering klimaatonderzoek-programmaIn het kader van het Nederlandse Vervolgprogramma Klimaatonderzoek zijn
de hoofdlijnen uitgezet voor meer fundamenteel wetenschappelijk onderzoek
gericht op de belangrijkste onzekerheden in onze kennis omtrent het klimaatsysteem,
de potentiële gevolgen van klimaatverandering en de mogelijkheden die
er zijn om via (internationaal) beleid de mate waarin klimaatverandering zal
optreden, te beperken. NWO) is verantwoordelijk voor organisatie en beheer
van dit onderzoek. Mede met het oog op de EU-voorzittersrol van Nederland
in 2004 is het wenselijk tijdig te beschikken over een analyse van diverse
routes voor internationale beleidsontwikkeling. In 2003 heeft een breed consortium
van Nederlandse instituten (onder trekkerschap van het RIVM) opdracht gekregen
om in 2004 voor diverse aspecten op basis van beschikbare kennis wetenschappelijke
«assessments» en beleidsanalyses op te leveren.• Voorbereiding en deelname aan conferenties als de 9e Conference
of Parties (CoP9) en de 1e Meeting of Parties (MoP1)De Nederlandse interdepartementale delegatie onder leiding van VROM heeft
in de aanloop naar CoP9 binnen en buiten de EU actief bijgedragen aan de totstandkoming
van de besluiten op deze CoP9, met name gericht op het terrein
van verdere uitwerking van beleid. Tijdens de CoP9 (december 2003) is men
erin geslaagd overeenstemming te bereiken over belangrijke nog openstaande
punten, zoals de sinks in CDM, nadere afspraken over monitoring, rapportage
en review, de verdere vormgeving van klimaatfondsen, het budget van de UNFCCC,
ontwikkeling van een register voor emissiehandel, de resultaten van de Executive
Board van het CDM, de rol van het internationale luchtvaart- en scheepvaartsector
in het klimaatbeleid en de toekomstige institutionele relatie tussen de CoP
en de MoP. CoP9 is geen MoP1 geworden, omdat ratificatie van het Kyoto Protocol
door Rusland tot nu toe uitgebleven is, waardoor het Protocol nog niet van
kracht is kunnen worden.11.2.2.2. Binnenlandse maatregelen ter vermindering van
uitstoot broeikasgassenHet beleid richt zich op de uitvoering van een groot aantal maatregelen,
zoals genoemd in de Uitvoeringsnota Klimaatbeleid (1999), de Tussenstandnotitie
Klimaatbeleid (2001) en de Evaluatienota Klimaatbeleid (2002). Daarnaast richt
het beleid zich op verdergaande reducties op de langere termijn (na 2012)
en zo mogelijk, bij een succesvolle ontwikkeling, al bijdragend aan de prestaties
voor de 1e verplichtingenperiode (2008–2012).Het doelbereik 2003De emissie van broeikasgassen in Nederland was in 2002 ongeveer gelijk
aan de emissie in 1990. Na een stijging van circa 4% tussen 1990 en 1995 en
een daling in de periode 1995–2000 tot het niveau van 1990, blijven
de totale Nederlandse broeikasgasemissies de laatste jaren vrijwel stabiel
rond het niveau van 219 Mton CO2-equivalenten (het doel van de
binnenlandse inspanning in 2010). De afname van niet-CO2-emissies,
compenseert de verdere toename van de kooldioxide(CO2)-emissie.De CO2-emissie is ook in 2002, een jaar waarin de economische
groei daalde tot 0,2%, blijven toenemen. Dit komt doordat de toename van fysieke
productie in de industrie en van het verbruik van elektriciteit vrijwel even
hoog was als in jaren met hoge economische groei. Prognoses laten zien dat
met het huidige beleidspakket het binnenlandse doel voor 2010 naar verwachting
zal kunnen worden gehaald. Een belangrijk deel daarvan zal worden gehaald
door de verdere afname van de emissies van de niet-CO2-broeikasgassen.De beleidsprestaties 2003 RealisatieRealisatie Kyoto doel (2008–2012) • Uitvoering Reductieplan Overige Broeikasgassen: – totstandkoming Besluit BroeikasgassenJa– vernieuwde nationale regelgeving voor koeling
en airconditioningNee– afspraak met producenten van bouwschuimen,Nee– totstandkoming convenant met gebruikers van
SF6 in sterkstroomtoepassingen over emissiereductieNee– afspraak met beheerders van stortplaatsen
over het verder terugdringen van methaanemissiesNee– vastleggen van de afspraken over te nemen
technologische maatregelen voor de reductie van lachgas-emissies in de salpeterzuurproductie
en opname daarvan in het Convenant ChemieNee• Vaststelling streefwaarden voor maximale CO2 emissie-niveaus (2008–2012) voor vier sectorenNee• Emissiehandel: bijdrage leveren aan traject
van Europese besluitvorming, voor Nederland wordt een proefallocatieplan opgesteldJa• Uitvoering afspraken met sectoren (benchmark,
Glami, MJA's) • Uitvoering afspraken over lokaal klimaatbeleid
(BANS-klimaatconvenant en subsidieregeling)Ja• Stroomlijning evaluaties klimaatbeleidJa• Analyse beleidseffecten per sector (2003:
gebouwde omgeving) • Via uitvoeringsorganisaties verdere ontwikkeling
van systeem van monitoring van emissies van broeikasgassen zodanig dat wordt
voldaan aan internationale eisenJaTransitie naar duurzame energie-huishouding
(langere termijn) • Demonstratie-project CO2-opslag
(CRUST): afronding besluitvorming over beheerder van het bufferprojectJa• GAVE: afronding van definitie- en selectieproces
uitmondend in ten minste één aansprekend demonstratieprojectNee• Verkenning onduurzame effecten van reductiebeleidJaToelichting beleidsprestaties 2003• Uitvoering Reductieplan Overige Broeikasgassen– totstandkoming Besluit BroeikasgassenHet Besluit inzake stoffen die de ozonlaag aantasten WMS 2003 is gepubliceerd
(Stbld 2003, 360) en het nieuwe Besluit broeikasgassen is daarvan afgesplitst.
Dit houdt in dat in het Besluit tot wijziging van het Besluit inzake stoffen
die de ozonlaag aantasten (WMS 1997), de bepalingen die betrekking hebben
op Fluorkoolwaterstoffen (HFK's) zijn ondergebracht in het Besluit Broeikasgassen
WMS 2003.– vernieuwde nationale regelgeving voor koeling en airconditioningVervanging van de Regeling Lekdichtheid Koelinstallaties is opgeschort
in afwachting van de totstandkoming van de Europese Verordening inzake bepaalde
fluorhoudende broeikasgassen. Die verordening is nu in consultatie bij de
lidstaten. Publicatie wordt in 2004 verwacht.– afspraak met producenten van bouwschuimenIn de Europese Verordening inzake bepaalde fluorhoudende broeikasgassen
zal naar verwachting het voornemen van de Europese Commissie tot het overeenkomen
van een Europees convenant over productie van bouwschuimen en de toepassing
van sterkstroomapparatuur staan aangekondigd; dit maakt nationale convenanten
overbodig.– totstandkoming convenant met gebruikers van SF6 in
sterkstroomtoepassingen over emissiereductiehet opstellen van een convenant is niet meer nodig vanwege de Europese
Verordening en vertrek van de producent van hoogspanningsapparatuur.– afspraak met beheerders van stortplaatsen over het verder terugdringen
van methaanemissiesBij de voorbereiding van deze afspraak met de beheerders van stortplaatsen
bleek nader onderzoek nodig naar de mogelijkheden tot verdere terugdringing
van de methaanuitstoot. In afwachting van de afronding van dit onderzoek is
in 2003 nog geen afspraak gemaakt.– vastleggen van de afspraken over te nemen technologische maatregelen
voor de reductie van lachgas-emissies in de salpeterzuurproductie en opname
daarvan in het Convenant ChemieDe producenten van salpeterzuur en caprolactam hebben aangegeven te willen
participeren in het Europese systeem van broeikasgashandel. Naar verwachting
kan dit vanaf 2008. Met de bedrijven zal ruim daarvóór (het
allocatieplan voor de tweede handelsperiode moet medio 2006 gereed zijn) een
afspraak moeten zijn gemaakt over de emissieruimte die zij krijgen
toebedeeld. Ondertussen wordt gestart met onderzoek naar het benodigde monitoringssysteem.
Ook zal internationaal overleg plaatsvinden over een mogelijk geharmoniseerde
benadering van deze bedrijven binnen Europa.Tabel 11.1 Verhouding tussen
de inzet van uitvoeringsgericht onderzoek en monitoring versus subsidieverlening
(x € 1 000).JaarUitvoe-ringsgericht
onderzoek en monitoringSubsidie-budget
R,D,DAantal subsidies verwachtWerkelijk aantal ingediendAantal subsidies toegekendTotaal toegekend bedragGemiddeld subsidiepercentageWerkelijk gerealiseerd
subsidieperc.Steun bij invoering van maatregelenReeds gerealiseerd (Mton CO2-eq)19991 3102271101092950%50%n.v.t020002 5333 1764044293 17660%47%n.v.t.2,520011 8153 1764037293 17660%25%n.v.t.2,520021 3163 2804052303 25035%25%n.v.t.2,520033 00020005043211 87035%30%1 500p.m20042000200050pmpmpm30%pm3 000p.m20052000200050pmpmpm25%pm8 000p.m20062000200050pmpmpm20%pm7 500p.m20071 000200050pmpmpm15%pm1 000p.mBron: Novem• Vaststelling streefwaarden voor maximale CO2 emissie-niveaus
(2008–2012) voor vier sectorenHet voorbereidende werk ter onderbouwing van streefwaarden voor CO2-emissieniveaus voor 2010 (de Kyoto-periode) voor de vier sectoren
(industrie/elektriciteitsopwekking, landbouw, gebouwde omgeving en verkeer)
is afgerond. Vaststelling van de streefwaarden wacht nog op besluitvorming
in het kader van de voorbereiding van het allocatieplan voor CO2-emissiehandel.• Emissiehandel: bijdrage leveren aan traject van Europese besluitvorming,
voor Nederland wordt een proefallocatieplan opgesteldIn december 2002 heeft de Europese Unie een politiek akkoord bereikt over
de invoering van emissiehandel in broeikasgassen. In 2003 is begonnen met
de voorbereidingen voor introductie van het systeem in Nederland. Belangrijkste
activiteiten betreffen het wijzigen van de Wet milieubeheer (trekker VROM)
en het opstellen van een nationaal allocatieplan voor emissierechten (trekker
EZ). Het wetsvoorstel is eind 2003 door het kabinet vastgesteld en begin 2004
naar de Raad van State verzonden. Het eerste concept van het nationaal allocatieplan
is eind 2003 gereed gekomen; de inspraakronde begint in februari 2004.• Uitvoering afspraken met sectoren (benchmark, Glami (Project Glastuinbouw
en Milieu), MJA's (Meerjarenafspraak))Het convenant benchmarking is in 2003 geëvalueerd in opdracht van
de Commissie Benchmarking door een onafhankelijk bureau. Doel was inzicht
te verkrijgen in het algemene beeld bij betrokkenen over de uitvoering van
het convenant. De samenwerking en rolverdeling tussen partijen is bekeken
en ook de protocollen, definities, werkwijze, etc. Conclusie van de evaluatie
is dat het convenant goed loopt. De deelname is hoog en afspraken worden nagekomen.
Verbetering is echter nodig wat betreft transparantie van de
besluitvorming en de afstemming tussen partijen. De Commissie Bechmarking
heeft n.a.v. de evaluatie acties in gang gezet. Uit de jaarrapportage over
2002 (uitgebracht november 2003) volgt voor de industrie dat de verwachte
vermeden CO2 emissie in 2012 5,6 Mt per jaar is en dat de energie-efficiency
in de afgelopen 3 jaar is verbeterd met 2%, iets minder dan die van de wereldtop.
Het grootste deel van de afgesproken maatregelen is uitgevoerd. Voor de energiesector
zijn de afgesproken maatregelen niet genomen. De daardoor ontstane achterstand
in energiebesparing is echter beperkt (0,3 PJ). De energie-efficiency-index
voor aardgascentrales is verslechterd t.o.v. 1999, die van kolencentrales
is verbeterd.In het kader van het Glami-onderzoek hebben twee onderzoeken in 2003 plaatsgevonden.
Eén onderzoek betreft de invloed van de ontwikkelingen van interne
en externe factoren op de haalbaarheid van het Glami-doel en de AMvB-normen.
Het algemeen beeld is dat er per saldo geen grote wijzigingen zijn maar de
haalbaarheid is op onderdelen (assimilatiebelichting) problematisch. Het tweede
onderzoek betreft een advies voor aanpassing van de normen teneinde de relatieve
inspanningen voor verschillende gewassen meer gelijkmatig te maken.Er zijn inmiddels 865 inrichtingen toegetreden tot de tweede Meerjarenafspraak
inzake energie-efficiency (MJA2, stand van zaken november 2003). Voor bijna
al deze inrichtingen is een (concept-)besparingsplan gereed. In 2004 zal de
MJA-2-evaluatie plaatsvinden, de voorbereidingen hiervoor zijn eind 2003 gestart.• Uitvoering afspraken over lokaal klimaatbeleid (BANS-klimaatconvenant
en subsidieregeling)Naar aanleiding van de beperkte animo voor de BANS-subsidieregeling is
begin 2003 een quick scan uitgevoerd naar mogelijke belemmeringen voor het
aanvragen van de subsidie, hetgeen tot aanpassing van de regeling heeft geleid.
De voorbereidingen voor de evaluatie van het convenant zijn daarom pas eind
2003 gestart. De evaluatie wordt begin 2004 afgerond.Een andere subsidieregeling geformaliseerd in het BANS-klimaatconvenant
is PIOB (Project Intensivering Ondersteuning Bevoegd gezag). Deze regeling
dient ter ondersteuning van de vergunningverlenende en handhavende rol van
provincies in energie in de milieuvergunning. Deze regeling liep van 2001–2003.
De regeling wordt begin 2004, geëvalueerd o.a. om zo meer rekening te
kunnen houden met de ontwikkelingen van de Europese CO2-emissiehandel.
De voorbereidingen voor de evaluatie zijn eind 2003 gestart. De subsidie is
met het oog op het uitstel verlengd t/m 2004.• Stroomlijning evaluaties klimaatbeleidEen handreiking voor de monitoring en evaluatie van klimaatmaatregelen
is in 2003 ontwikkeld en getoetst bij verschillende beleidsmakers en uitvoerende
instanties. Publicatie van de handreiking heeft begin 2004 plaatsgevonden
en is gekoppeld aan een traject van communicatie activiteiten om de handreiking
onder de aandacht te brengen van de beoogde gebruikers.• Analyse beleidseffecten per sector (2003: gebouwde omgeving)Het klimaatbeleid in de gebouwde omgeving is in 2003 doorgelicht op doeltreffendheid
en doelmatigheid. De resultaten zullen begin 2004 opgeleverd worden en aan
de Tweede Kamer worden gerapporteerd (zie ook art. 3.2.2.1.)
Gezien de voorlopige resultaten zijn wij van mening dat het jaarverslag onvoldoende
ruimte geeft om voldoende toelichting te geven op de eindconclusies. Mede
in het licht van de huidige perikelen rond de EPR.• Via uitvoeringsorganisaties verdere ontwikkeling van systeem van
monitoring van emissies van broeikasgassen zodanig dat wordt voldaan aan internationale
eisenIn 2003 zijn ten behoeve van het zogenoemde «National System»
(een vereiste onder het Kyoto Protocol) protocollen opgesteld voor het monitoren
van broeikasgassen. Via deze protocollen worden de internationale monitoringseisen
vertaald naar de Nederlandse situatie. Een kwaliteitsborgingsysteem (QA/QC)
maakt onderdeel uit van de protocollen. De protocollen zijn grotendeels gereed.
Er is een web-site (www.broeikasgassen.nl) opgesteld
met informatie over monitoring van broeikasgassen. De protocollen zullen t.z.t.
op de website worden geplaatst. Het streven is er op gericht om het gehele
National System eind 2004 operationeel te hebben.• Demonstratie-project CO2-opslag (CRUST): afronding besluitvorming
over beheerder van het bufferprojectOp de door het ministerie van Economische Zaken uitgeschreven Europese
tender voor een demonstratieproject voor CO2-opslag heeft uiteindelijk
zich slechts een partij (Gaz de France) ingeschreven. Het gaat om een off
shore project waarbij CO2, afkomstig van een bijna leeg gasveld,
weer in het desbetreffende veld wordt terug gebracht. De CO2 wordt
nu nog uit het veld gehaald om aan de juiste gasspecificaties te kunnen voldoen
om vervolgens de lucht te worden ingeblazen. Naar verwachting zal de eerste
CO2 in het voorjaar van 2004 in de ondergrond worden gebracht.
Het experiment zal maximaal twee jaar duren. Een andere potentiële kandidaat
heeft zich teruggetrokken, omdat deze van mening was dat het beschikbare bedrag
binnen de tender te klein was om een ondergrondse opslag te realiseren.• GAVE: afronding van definitie- en selectieproces uitmondend in
ten minste één aansprekend demonstratieprojectDe subsidieregeling GAVE is in 2003 geopend voor preconcurrentiële
ontwikkelingsprojecten en demonstratieprojecten. In totaal was € 5,8
miljoen subsidie beschikbaar gesteld. Marktpartijen hebben op de regeling
gereageerd, maar er is geen subsidie verleend. In 2004 zal worden nagegaan
waarom geen voorstellen tot subsidiabele projecten zijn ingediend. Het inzicht
dat daardoor verkregen wordt, zal worden gebruikt bij het formuleren van vervolgstappen
in het kader van de stimulering van klimaatneutrale energiedragers.• Verkenning onduurzame effecten van reductiebeleidDoor UCE en Novem is eind 2003 een eerste verkenning opgeleverd naar de
reikwijdte en diepgang van het project onduurzame neveneffecten (project CODE:
Criteria voor de Overgang naar een Duurzame Energiehuishouding). Omdat CODE
een nauwe relatie heeft met de energietransitie (die door het ministerie van
EZ wordt getrokken) is met EZ afgesproken om beide trajecten gelijk te laten
oplopen; dit heeft tot temporisering van CODE geleid. De volgende stap in
het proces is op basis van de verkenning, in overleg met EZ nagaan in hoeverre
sprake kan zijn van synergie tussen CODE en de energietransitie, dan wel voortzetting
van CODE in een separaat traject.Beleidsevaluatie 2003Beleidsevaluatieonderzoeken in 2003UitkomstAdviesCommunicatietraject Tweede KamerEvaluatie van Kolenconvenant.De convenantpartners vonden het
bij nader inzien niet zinvol om het convenant zo kort na de ondertekening
daarvan (in 2002) te evalueren. De eva- luatie is daarom naar begin 2004 opgeschoven.n.v.tn.v.tEvaluatie BANS-klimaatconvenantEr is begin 2003 een quick-scan uitgevoerd om ervaring met de
subsidieregeling in kaart te brengen. Naar aanleiding hiervan is de regeling
aangepast. De brede evaluatie van het klimaatconvenant is daarom naar begin
2004 opgeschoven. De opdracht voor de evaluatie is al verleend.n.v.tn.v.t11.2.2.3. Buitenlandse maatregelen ter vermindering van
uitstoot broeikasgassenDoel is het bereiken van 100 Mton CO2 equivalenten buitenlandse
emissiereducties in de periode 2008–2012 door Clean Development Mechanism
(CDM), Joint Implementation (JI) en Emission Trading (ET). CDM, dat onder
de verantwoordelijkheid van VROM valt, richt zich op de vermindering van uitstoot
van broeikasgassen door ondersteuning van projecten in ontwikkelingslanden.
De doelstelling met betrekking tot CDM ligt op de levering van 50–70
Mton CO2-equivalenten in de periode 2003–2012.Het doelbereik 2003Het bereiken van de doelstelling ligt op schema. De verwachting is dat
de gecontracteerde multilaterale organisaties de afgesproken 41 CO2-equivalenten
aan concrete leveringscontracten zullen sluiten. Tezamen met de verwachte
opbrengst uit de Europese Aanbesteding Cerupt (10 Mton CO2-equivalenten),
het in 2003 met de Rabobank gesloten raamcontract (10 Mton CO2-equivalenten),
de participatie in het Community Development Carbon Fund (1 Mton CO2-equivalenten) en de in 2004 voorziene bilaterale leveringsovereenkomst
met Indonesië (5 Mton CO2-equivalenten), zal het mogelijk
zijn om via het CDM voor 67 Mton CO2-equivalenten te realiseren.
Bij tegenslag zijn er nog opties op extra Mton CO2-equivalenten
achter de hand.De beleidsprestaties 2003 Realisatie• Door tussenkomst van de uitvoerders/intermediairs
op projectbasis sluiten van concrete leveringscontracten (spoor 1)Nee• Bij een positieve evaluatie mogelijkerwijs
een 2e openbare Europese Aanbesteding (spoor 2)Ja• Sluiten contracten met private financiële
instellingen (spoor 3)Ja• Sluiten van bilaterale overeenkomsten met
Indonesië, China en/of India voor de overdracht/levering van CER's (spoor
4)Gedeeltelijk• Sluiten van Memoranda of Understanding met
landen in Afrika, Oost Azië en Zuid-Oost AziëNeeToelichting beleidsprestaties 2003• Door tussenkomst van de uitvoerders/intermediairs op projectbasis
sluiten van concrete leveringscontracten (spoor 1)Eind 2003 is gebruik gemaakt van de optie om het contract met de Wereldbank
(IBRD) op te hogen met 5 Mton. Het streven was om via spoor 1 (gesloten raamcontracten
met multilaterale organisaties) in 2003 de eerste leveringscontracten op projectbasis
te kunnen sluiten. Dit is niet gerealiseerd, doordat deze leveringscontracten
in principe pas getekend mogen worden, nadat registratie bij de Executive
Board heeft plaatsgevonden.Het registratieproces is vertraagd door het niet tijdig beschikbaar komen
van methodologieën om de gerealiseerde emissiereducties te kunnen bepalen.
Deze vertraging zal naar verwachting geen gevolgen hebben op de verwachte
opbrengst, omdat tijdens CoP9 is afgesproken, dat vóór registratie
van een project gerealiseerde emissiereducties met terugwerkende kracht mogen
meetellen.• Bij een positieve evaluatie mogelijkerwijs een 2e openbare Europese
Aanbesteding (spoor 2)Op basis van de verwachte opbrengst uit de 1e openbare Europese Aanbesteding,
het verder in gang gezette meersporenbeleid en de eerste voorzichtige conclusie
dat het uitvoeren van een Europese Aanbesteding in een omgeving, waar de precieze
procedures en richtlijnen nog (te) onduidelijk zijn c.q. nog (verder) moeten
worden ontwikkeld, is in 2003 besloten geen 2e openbare Europese Aanbesteding
uit te voeren.• Sluiten contracten met private financiële instellingen (spoor
3)Begin 2003 is met de Rabobank een tweejarig raamcontract gesloten voor
10 Mton CO2-equivalenten.• Sluiten van bilaterale overeenkomsten met Indonesië, China
en/of India voor de overdracht/levering van CER's (spoor 4)Op basis van bij de uitvoering van Cerupt met China opgedane ervaringen
en de ervaringen die de Wereldbank met China heeft opgedaan met haar Protoype
Carbon Fund, is in 2003 besloten te onderzoeken of het mogelijk was een bilaterale
leveringsovereenkomst te sluiten met India of Indonesië en niet met China.
Na verkennende gesprekken met en het houden van workshops voor vertegenwoordigers
van resp. Indonesië en India, bleek dat de bereidheid van Indonesië
om te komen tot een bilateraal leveringsovereenkomst te komen groter was,
dan bij India. Dit heeft ertoe geleid dat op 12 december 2003 een Memorandum
of Understanding met Indonesië is getekend, die ertoe moet
leiden dat in het 1e kwartaal van 2004 een Bilaterale CER Purchase Agreement
met Indonesië getekend kan worden.• Sluiten van Memoranda of Understanding met landen in Afrika , Oost
Azië en Zuid-Oost AziëDe CDM projectcyclus brengt met zich dat de landen waarin CDM-projecten
worden uitgevoerd hiervoor vooraf instemming geven. Om de afgifte van dergelijke
instemmingsbrieven door de bevoegde autoriteit van het gastland aan de desbetreffende
CDM-projectontwikkelaar te vergemakkelijken, worden met landen waaruit op
korte termijn CDM-projecten verwacht kunnen worden Memoranda of Understanding
(MoUs) afgesloten. De aanwezigheid van een MoU is voor een gastland overigens
geen voorwaarde om met Nederland een CDM-activiteit uit te voeren. Van het
sluiten van MoUs met Marokko en Tunesië is inmiddels op grond van het
achterwege blijven van kansrijke projecten afgezien. Hetzelfde geldt in zekere
zin ook voor landen in Azië, waarbij daar overigens ook, gegeven de aanwezige
bereidheid om mee te werken, geen dringende noodzaak bestaat om een MoU te
sluiten.• Participatie in Community Development Carbon Fund (CDCF) (spoor
5)In 2003 is een 5e spoor als nieuw beleidsinitiatief ingezet voor het contracteren
van ca. 1 Mton CER's. Dit spoor houdt in participatie in het CDCF, dat is
ingesteld en wordt beheerd door de Wereldbank. Het CDCF is specifiek gericht
op kleinschalige CDM projecten in vooral de minst ontwikkelde landen. Hierdoor
komen gelden beschikbaar voor kleinschalige projecten, die anders geen kans
krijgen en die zich in potentie toch als CDM-project kunnen kwalificeren.Tabel 11.2 Planning en resultaten
voor CDM in 2003Reductie Mton CO2-eq. d.m.v. CDM:DoelGesloten
raamover-eenkomstenGetekende projectcontracten2Effectieve projectcontractenGeleverde CER'sSpoor 1: Multilaterale instellingen4141000Spoor 2: Agentschap Senter/Cerupt10107,600Spoor 3: Private financiële instellingen1010000Spoor 4: Bilaterale overeenkomst50000Spoor 5: Community Development carbon Fund11000Totaal:676217,6001plus optie op 11 Mton bij spoor 1, in geval van tegenvallers
elders.2getekende contracten, waarvan de ontbindende voorwaarden,
waaronder registratie van het project door de Executive Board, nog niet zijn
komen te vervallenBron: diverse uitvoeringsorganisaties11.2.3 Operationele doelstelling «Vermindering verzuring
en grootschalige luchtverontreiniging»Het beleid voor verzuring en grootschalige luchtverontreiniging is gericht
op het terugdringen van de emissies van zwaveldioxide (SO2), stikstofoxiden
(NOx), ammoniak (NH3), Vluchtige Organische Stoffen
(VOS) en fijn. Voor 2010 zijn per stof en per doelgroep kwantitatieve doelen
vastgesteld.Het doelbereik 2003De emissies van verzurende stoffen vertonen al jaren een dalende tendens
dankzij de uitvoering van het vastgestelde beleid beleid (regelgeving, convenanten).
De meest recente cijfers van CBS en RIVM (Milieucompendium 2003) tonen aan
dat deze tendens nog steeds doorzet. De Kamer is hierover geïnformeerd
middels de notitie «Erop of eronder» (TK 28 663, nr. 12).
Het (internationale) zichtjaar voor verzuring en grootschalige luchtverontreiniging
is 2010 (met enkele uitzonderingen, waaronder bijvoorbeeld fijn stof waarvoor
2005 als zichtjaar geldt).De beleidsprestaties 2003 Realisatie• Voortgangsrapportage emissieplafonds en NMP-4
doelenJa• Afronden nationale ratificatieprocedures Goteborg
protocolJa• Wijziging van het oplosmiddelenbesluitNee• Totstandkoming drie à vier monitoringsprotocollen
voor VOS emissiesGedeeltelijk• Voorbereiden (inter)nationale aanpak reactief
stikstofDoorlopend• Verschijnen actieplan fijn stofNeeToelichting beleidsprestaties 2003• Voortgangsrapportage emissieplafonds en NMP-4 doelenIn vervolg op de rapportage emissieplafonds verzuring en grootschalige
luchtverontreiniging 2002, is begin 2003 een project gestart met als doel
een maatschappelijk, politiek en ambtelijk gedragen notitie tot stand te brengen
die beschrijft welke sectoren en doelgroepen, langs welke beleidslijnen en
met welke maatregelen, welke emissiereducties zullen halen op gebied van NOx, SO2, NH3 en NM(?)VOS (zodanig dat de 4 plafonds
voor deze stoffen uit de NEC richtlijn in 2010 niet worden overschreden).
Deze notitie «Erop of eronder» is op [19 december 2003] vastgesteld
door de Ministerraad.• Afronden nationale ratificatieprocedures Goteborg protocolDe ratificatieprocedure is [begin december 2003] afgerond, hetgeen betekent
dat Nederland officieel kan ratificeren.• Wijziging van het oplosmiddelenbesluitHet huidige besluit biedt geen mogelijkheid verdergaande eisen voor te
schrijven. Daarom is deze wijziging noodzakelijk. De beoogde wijziging heeft
echter opnieuw vertraging opgelopen. Een ontwerptekst is gereed, maar verdere
voortgang stagneert in verband met gebrek aan juridische capaciteit bij VROM,
in afweging met andere prioriteiten. De wijziging staat nu gepland voor 2004.
Risico hiervan is wel dat potentiële reducties verloren gaan.• Totstandkoming drie à vier monitoringsprotocollen voor VOS
emissiesDe onderhandelingen hiertoe zijn (zo goed als) afgerond. Het protocol
m.b.t. de puntbronnen chemie is afgerond en reeds geaccordeerd door Stichting
VOS en CCDM zal in 2005 in werking treden. Mogelijk tegelijk met het Protocol
Duffuse emissies en emissies bij op- en overslag (raffinaderijen, chemie,
op- en overslagbedrijven), die begin volgend jaar definitief kan worden vastgesteld
en op 1-5-2005 in werking zal treden. Het Protocol voor de grafische sector
is nog in onderhandeling, er ligt nu een plan van aanpak voor
monitoring van VOS-emissies in deze sector. Er is een onderzoeksopdracht uitgezet
naar een verbeterde monitoringssystematiek bij vaststelling van diffuse emissies.• Voorbereiden (inter)nationale aanpak reactief stikstofMomenteel wordt een meer integrale aanpak van reactief stikstof nader
uitgewerkt in relatie tot de transitie naar een duurzame landbouw. In de loop
van 2004 wordt een concrete uitwerking verwacht.In het voorjaar van 2003 heeft in Nederland een internationale wetenschappelijke
bijeenkomst plaatsgevonden bij gelegenheid van de oprichting van het International
Nitrogen Initiative (INI).Tevens heeft Nederland door deelname aan het organisatiecomité
inbreng geleverd voor de derde internationale stikstof conferentie, die in
2004 in Nanjing plaatsvindt.• Verschijnen Actieplan Fijn StofOp basis van de eerste dochterrichtlijn luchtkwaliteit moet een Actieplan
fijn stof worden gemaakt als sprake is van overschrijding van de zogenaamde
plandrempel. Alhoewel de definitieve data nog niet beschikbaar zijn, is de
verwachting dat dit in 2003 in Nederland heeft plaatsgevonden (zie brief TK,
vergaderjaar 2003–2004, 28 663, nr. 8). Dat betekent dat het
genoemde Actieplan in 2004 zal moeten verschijnen (in 2002 werd de plandrempel
niet overschreden). Dit Actieplan zal vooral gebaseerd zijn op reeds lopende
beleidstrajecten, zoals de Uitvoeringsnotitie emissieplafonds verzuring en
grootschalige luchtverontreiniging 2003 en de in 2004 verschijnende nota Verkeersemissies.Beleidsevaluatie 2003 UitkomstAdviesCommunicatietraject
Tweede KamerEvaluatie inzake de voortgang bij het halen van de
emissieplafondsNotitie «Erop
of Eronder»Op basis van de
meest recente inzichten zijn de NEC taakstellingen over de sectoren en doelgroepen
verdeeld.De notitie Erop of Eronder
wordt – zoals toegezegd in «Vaste waarden, nieuwe vormen» –
aan de Tweede Kamer toegestuurd11.2.4 Operationele doelstelling «Vermindering algemene
uitstoot industrie»Voor de industrie is het lange termijn doel om voor 2010 de uitstoot van
grote industriële bronnen (die vallen onder het systeem van NOx-emissiehandel) te reduceren tot 55 kton en de emissie van de kleine
bronnen tot 10 kton.Het doelbereik 2003De voorbereidingen voor introductie van een systeem voor NOx
emissiehandel liggen op schema. De wettelijke maatregelen zijn in procedure
gebracht. Dat geldt eveneens voor de aanscherping van het BEES. In het kader
van de implementatie van de NEC-richtlijn werden voorts de noodzakelijke reducties
vastgesteld. Deze instrumenten zullen ertoe leiden dat de kans op het bereiken
van doelstellingen voor 2010 wordt vergroot.De beleidsprestaties 2003 Realisatie• Parlementaire behandeling wettelijke maatregelen
NOx-emissiehandel (inclusief die m.b.t. opzet Emissie Autoriteit)Nee• Aangescherpt besluit Emissie eisen stookinstallaties
(BEES)Ja• Uitvoering Plan van Aanpak reductiemaatregelen
SO2-emissies (concept aanpassingen regelingen)Ja• Ondersteunen Facilitaire Organisatie Industrie
en Vereniging Nederlandse GemeentenDoorlopend• Taakafbakening Duurzaam Ondernomen/Maatschappelijk
Verantwoord Ondernemen met andere departementen (EZ, LNV, V&W, SoZaWe)Doorlopend• Onderzoek «vraagstelling transparantie
bij stakeholders»Ja• Afronding evaluatie Besluit milieuverslaglegging
en evaluatie elektronische milieujaarverslagleggingJa• Evaluatie financiering FO-Industrie en financiële
ondersteuning VNGNeeToelichting beleidsprestaties 2003• Parlementaire behandeling wettelijke maatregelen NOx-emissiehandel
(inclusief die m.b.t. opzet Emissie Autoriteit)Wetsvoorstel wijziging Wm inzake emissiehandel is december 2003 door RROM/MR
vastgesteld en voor spoedadvies aan de Raad van State aangeboden. Interdepartementaal
wordt het wetsvoorstel breed gesteund, inclusief ZBO-vorm van de NEa. BZK
blijft wel politiek voorbehoud houden met betrekking tot ZBO-status van emissieautoriteit.
NEa is in goede samenwerking met FIN de verzelfstandiging aan het voorbereiden.Met het bedrijfsleven is nog discussie over openbaarheid van gegevens
en externe verificatie. Parallel aan de adviesperiode van RvS worden de AMvB's
over respectievelijk CO2- en NOx-emissiehandel uitgewerkt.
Daarnaast zullen er vanuit Brussel nog een aanvullende verordening over CO2-register en richtsnoeren Monitoring en Allocatieplan komen die van
invloed zijn op het wetsvoorstel. Deze aanpassingen zullen gelijktijdig met
het advies van de RvS bij Nader Rapport worden verwerkt en in 2004 voor behandeling
aan TK worden aangeboden. De verplichte implementatietermijn van 1 januari
2005 blijft gezien vorenstaande extreem krap.• Aangescherpt besluit Emissie eisen stookinstallaties (BEES)De Europese LCP-richtlijn wordt omgezet in BEES. Het concept wijzigingsbesluit
is in oktober 2003 voorgepubliceerd in de Staatscourant.• Uitvoering Plan van Aanpak reductiemaatregelen SO2-emissies
(concept aanpassingen regelingen)De notitie «Erop of eronder», uitvoeringsnotitie emissieplafonds
verzuring en grootschalige luchtverontreiniging 2003, is in 2003 in de MR
geaccordeerd.• Ondersteunen Facilitaire Organisatie Industrie en Vereniging Nederlandse
GemeentenDe opdrachten voor ondersteuning doelgroepbeleid Milieu en Industrie door
FO-Industrie en VNG lopen tot halverwege 2004. Periodiek vindt overleg/afstemming
plaats over de uitvoering van de opdracht.• Evaluatie financiering FO-Industrie en financiële ondersteuning
VNGMomenteel is een evaluatie van de financiering van de FO-Industrie in
gang gezet. De resultaten hiervan zullen in april klaar zijn zodat ze mee
kunnen worden genomen bij eventuele nieuwe opdrachtverlening voor de periode
na mei 2004 (einddatum huidige opdracht). Voor de uitvoering van de opdracht
van VNG heeft in 2001 nog een evaluatie plaatsgevonden. In december 2003 zal
besloten worden in wat voor vorm de huidige opdrachtverlening geëvalueerd
zal worden, ter voorbereiding van eventuele nieuwe subisidieverlening na juni
2004 (einddatum huidige subsidieverlening).• Taakafbakening Duurzaam Ondernomen/Maatschappelijk Verantwoord
Ondernemen met andere departementen (EZ, LNV, V&W, SoZaWe)In 2003 zijn twee keer gesprekken gehouden op DG-niveau in aanwezigheid
van de directeuren, aanvullend hebben directeuren afzonderlijk nog verdere
afspraken gemaakt en op 4 december is een strategische MVO conferentie
EZ-DGM gehouden, waarin per prioritair thema afspraken zijn gemaakt over afbakening
van taken en afspraken over samenwerking. In 2004 wordt de samenwerking met
EZ verder uitgebouwd.Doorlopend is er tweemaandelijks een interdepartementaal MVO-overleg (EZ,
LNV, BuZa (+OS), SoZa, VROM), waarin afstemming tussen de lopende activiteiten
centraal staat. Voor 2004 is en gemeenschappelijk MVO-congres gepland, in
het kader van EU-voorzitterschap.• Onderzoek «vraagstelling transparantie bij stakeholders»Onderzoek is uitgevoerd en afgerond, product is eindrapportage. De uitkomsten
zijn verwerkt in de Duproco-strategie en krijgen een plek in de vervolgactie
«vergroten transparantie» wat in 2004 is gepland.• Afronding evaluatie Besluit milieuverslaglegging en evaluatie elektronische
milieujaarverslag-leggingIn maart 2003 is het KPMG Evaluatieonderzoek wet- en regelgeving milieujaarverslagen
afgerond. Mede op basis van de conclusies uit dat onderzoek en overleg met
betrokken actoren zijn eind 2003 aanbevelingen opgesteld om het Besluit Milieuverslaglegging
in 2004 aan te kunnen passen om aan de gewenste veranderingen tegemoet te
kunnen komen. Hierover zal de TK in het 1e kwartaal van 2004 worden geïnformeerd.In 2003 is met het elektronisch indienen van het milieujaarverslag gestart
bij 40 pilot-bedrijven teneinde ervaring op te doen met de nieuwe systematiek
opdat een landelijke invoering in 2004 mogelijk zou zijn. De ervaringen uit
de pilots zijn belangrijk geweest voor het verder optimaliseren van de programmatuur
en afspraken omtrent het elektronisch indienen van het MJV. Het is nu mogelijk
en verantwoord in 2004 te starten met een landelijk invoering.Beleidsevaluatie 2003Beleidsevaluatieonderzoeken in 2003UitkomstAdviesCommunicatietraject Tweede KamerEvaluatie financiering FO-industrieIn april 2004 wordt evaluatie
afgerondn.v.tn.v.tEvaluatie financiële ondersteuning VNGAfronding pas in 2004n.v.tn.v.tAfronding evaluatiebesluit milieu-jaarverslagleggingZie bovenstaande tekst onder toelichting
beleidsprestaties 2003, «Afronding evaluatie Besluit milieuverslaglegging
en evaluatie elektronische milieujaarverslag-legging». Aanbevelingen
worden nog uitgewerkt.Nog niet gereedIn 1e kwartaal 2004Evaluatie elektronische milieujaarverslagleggingZie bovenstaande tekst onder toelichting
beleidsprestaties 2003, «Afronding evaluatie Besluit milieuverslaglegging
en evaluatie elektronische milieujaarverslag-legging». Aanbevelingen
worden nog uitgewerkt.Nog niet gereedIn 1e kwartaal 200411.2.5 Operationele doelstelling «Vermindering uitstoot
verkeer en binnenvaart»Doel van het verkeersemissiebeleid is om de uitstoot van milieuschadelijke
stoffen door verkeer en binnenvaart te verminderen. Voor 2010 gelden als max.
emissiedoelen: SO2 13 kton, NOx 150 kton, VOS 45 kton,
NH3 5 kton.Het doelbereik 2003Er zijn geen emissiereductie doelen voor de tussenliggende jaren (tot
2010). In 2005 komen EURO 4 voertuigen op de markt die aanzienlijk minder
emitteren. Met name ten aanzien van NOx is er extra beleid nodig
om de taakstelling voor 2010 te halen. Recente uitstootcijfers en voorstellen
voor aanvullend beleid zullen in de nota Verkeer en Vervoer worden opgenomen.
De doelstellingen voor 2010 voor SO2, VOS en NH3 zullen,
naar het zich thans laat aanzien, worden gehaald.De beleidsprestaties 2003 Realisatie• Beleidsnota Verkeer en emissies naar de TK.nee• Subsidieprogramma Demonstratie-projecten milieu-innovaties
bij mobiele bronnen: 10 à 15 subsidies.ja• Steekproefcontrole-programma personenauto's
en bestelwagens. (150 stuks) i.v.m. bepaling praktijk emissies.jaToelichting beleidsprestaties 2003• Beleidsnota Verkeer en emissies naar de TKInterdepartmentale afstemming kostte meer tijd waardoor de aanbieding
van de nota is uitgesteld tot maart 2004.• Subsidieprogramma Demonstratie-projecten milieu-innovaties bij
mobiele bronnen: 10 à 15 subsidiesEr zijn 12 projecten gerealiseerd.• Steekproefcontrole-programma personenauto's en bestelwagens. (150
stuks) i.v.m. bepaling praktijk emissiesEr zijn 140 projecten gerealiseerd.Beleidsevaluatie 2003 UitkomstAdviesCommunicatietraject
Tweede KamerEvaluatie Verkeer en emissiesAanpak verzurende emissies via EU normstelling (EURO normen)
gaat goed. Aanpak CO2 levert nog maar beperkt CO2 op.Doorgaan met de EU normstellingSpecifiek
beleid inzetten voor CO2 (biofuels e.d)Communicatie via de nota Verkeers-emissies in 200411.2.6 Operationele doelstelling «Vermindering milieudruk
producten»Doel is om tot een vermindering van de milieudruk van producten en van
consumptie te komen op basis van de NMP-4 doelen. VROM heeft vooral een stimulerende
en faciliterende rol en de marktpartijen zijn zelf verantwoordelijk voor het
verbeteren van producten en diensten.Het doelbereik 2003Omdat de rol van VROM vooral stimulerend en faciliterend is, is er geen
directe relatie te leggen tussen vermindering van de milieubelasting en de
inspanningen van VROM.De beleidsprestaties 2003  Realisatie• Uitvoering subsidieregeling Productgerichte
Milieuzorg (publicatie en beoordeling aanvragen)Ja• Notitie aanpak materialenbeleid ten behoeve
van de Tweede KamerNee• Alle departementen, 10 provincies, de helft
van de 60 grootste gemeenten en 15 waterschappen nemen deel aan het programma
Duurzaam InkopenJa• Dertig milieuspecificaties voor overheidsproductgroepen
beschikbaar, in het kader van Duurzaam InkopenJa• Ondersteunen stichting Milieu Centraal en
Stichting MilieukeurJa• Evaluatie Subsidieregeling Productgerichte
milieuzorgJaToelichting beleidsprestaties 2003• Uitvoering subsidieregeling Productgerichte Milieuzorg (publicatie
en beoordeling aanvragen)De subsidie regeling is eind januari 2003 gepubliceerd. Projecten konden
tot 1 oktober 2003 worden ingediend. De aanvragen zijn door de adviescommissie onder begeleiding van Novem beoordeeld. Er zijn ca. 20
projectsubsidies toegekend in diverse industriële sectoren. Over de effecten
van de regeling is de Kamer geïnformeerd in het kabinetsstandpunt over
het SER-advies «Duurzaamheid vraagt om openheid».• Notitie aanpak materialenbeleid ten behoeve van de Tweede KamerOnderzoek ter onderbouwing van de motie is uitgevoerd door CE i.s.m. RIVM.
De Europese Commissie heeft eind 2003 een «communication» uitgebracht
over materialenbeleid, waarop Nederland met de kennis van de uitgevoerde onderzoeken
momenteel insteekt.Een Nederlandse notitie is dientengevolge niet meer opportuun. De TK zal
via de weg van de voorbereiding van de Milieuraad op de hoogte worden gebracht
van de stand van zaken.• Alle departementen, 10 provincies, de helft van de 60 grootste
gemeenten en 15 waterschappen nemen deel aan het programma Duurzaam InkopenVoortdurend sluiten nieuwe overheden zich nog aan. In 2003 is ook de band
met het PIA, het project «professioneel inkopen en aanbesteden door
de rijksoverheid» aangehaald teneinde een betere inbedding van het duurzaam
inkopen mogelijk te maken. In 2003 is ook de monitoring gestart naar de stand
van zaken die als basis kan dienen voor vervolgafspraken in 2004.• Dertig milieuspecificaties voor overheidsproductgroepen beschikbaar,
in het kader van Duurzaam InkopenAchtentwintig milieuspecificaties voor overheidsproductgroepen zijn electronisch
beschikbaar in het kader van Duurzaam Inkopen. Deze dekken 75% van het inkoopvolume.
In 2003 zijn 5 milieuspecificaties aangepast aan de nieuwste data.• Ondersteunen stichting Milieu Centraal en Stichting MilieukeurDe stichting Milieucentraal is geëvalueerd. Resultaten van deze evaluatie
zijn zodanig positief dat ondersteuning in de toekomst aan de orde blijft.
Stichting Milieukeur heeft een eigen evaluatief onderzoek gedaan bij haar
stakeholders en is op basis daarvan via pilots aan het verkennen hoe tegemoet
gekomen kan worden aan de behoefte bij de doelgroep. Het milieukeur blijkt
minder relevant te zijn voor de individuele consument maar des te meer voor
producenten. Ook zijn in 2003 werkzaamheden uitgevoerd om verder te harmoniseren
met het Europese ecolabel. Beide organisaties zijn onderdeel van het project
stroomlijning dat samen met EZ wordt uitgevoerd en waarvan de TK in 2004 op
de hoogte zal worden gesteld.• Evaluatie Subsidieregeling Productgerichte milieuzorgUit de evaluatie bleek dat een groot deel van de potentieel relevante
doelgroepen het instrument toepast (71%). Dat betekent ook dat de subsidieregeling
na 2003 gestopt kan worden. De begeleiding van lopende projecten en ook de
kennisoverdracht richting bedrijven blijft vooralsnog gehandhaafd.Beleidsevaluatie 2003 UitkomstAdviesCommunicatietraject
Tweede KamerEvaluatie van de subsidieregelingEr wordt veel gebruik gemaakt
van het instrumentKennisoverdracht
in stand houden, subsidieregeling kan stoppenAdvies is overgenomen en de TK is hierover bericht in het Kabinetsstandpunt
over het SER-advies «Duurzaamheid vraagt om openheid».Evaluatie Stichting MilieukeurHeeft plaatsgevonden in de vorm van een toekomst- perspectief-onderzoekErvaring opdoen met een barometermodel
dat voorziet in een schaal voor de mate van milieuvriendelijkheid, naast het
keurmodel dat voorziet in eenduidige drempelwaarden voor milieuvrien- delijkheid.
Daarnaast wordt geadviseerd sociale duur- zaamheidsaspecten in beoordeling
mee te nemenTK zal worden geinformeerd
in de rapportage over het project «Stroomlijning van de kennisoverdracht
over energie en milieu» of in de rapportage over de voortgang van het
Actieprogramma Duurzame Ontwikkeling (ADO)11.2.7 Operationele doelstelling «Vergroten draagvlak
milieubeleid»Het beleid is er op gericht om te stimuleren, dat het milieubelang wordt
meegenomen in de besluitvorming door zowel de andere overheden, maatschappelijke
organisaties en burgers (externe integratie) als door het bedrijfsleven (milieugerichte
technologie). De methoden en instrumenten die hiervoor worden ingezet zorgen
voor een evenwichtige wisselwerking tussen beleid en samenleving op het gebied
van duurzame ontwikkeling.Het doelbereik 2003Er kan nu geen uitspraak worden gedaan over het doelbereik van dit operationele
doel. In 2004 wordt onderzocht of effectindicatoren en -monitoringssystemen
zinvol en haalbaar zijn. Ook wordt nagegaan of het herformuleren van het operationele
doel kan bijdragen aan de meetbaarheid van de effecten.De beleidsprestaties 2003 Realisatie• Subsidiëring Maatschappelijke Organisaties
en Milieu (SMOM): uitvoeren regeling SMOM met 3 modules: algemeen, duurzame
productie en consumptie, burger en milieubeleidJa• Stimuleringsprogramma burger en milieubeleid:
Uitvoeren stimuleringsprogramma met de 2 elementen beleidsvernieuwingen in
het milieubeleid en NMP4-transitiesJa• Duurzaamheidsafweging: afronden experimenten
met duurzame beoordeling op concrete projecten bij verschillende ministeriesGedeeltelijk• Strategische milieubeoordeling: aanbieden
wetsontwerp TK ter implementatie van EG-richtlijn 2001/42/EGNee• MER-nationaal: aanbieden wetvoorstel aan TK
voor inbedding van de MER in de Wet Milieubeheer vergunningprocedureNee• MER-internationaal: afronden samenwerkingsproject
voor het ontwikkelen van richtlijnen voor het toepassen van het Verdrag van
EspooJa• Programma Milieu en Technologie (Promt): opstart
ca. 30 nieuwe technologische trajecten; de meest succesvolle technologieën
worden op de milieulijst van VAMIL/MIA geplaatstJa• VAMIL/MIA: opstellen milieulijsten en uitbrengen
milieujaarverslag met milieu- en energieprestaties; opstellen indicatoren
voor bepalen bijdrage aan vermindering van schadelijke stoffenGedeeltelijk• Groen beleggen: uitbrengen jaarverslag 2002.
incl. milieu-effecten JaToelichting beleidsprestaties 2003• Subsidiëring Maatschappelijke Organisaties en Milieu (SMOM):
uitvoeren regeling SMOM met 3 modules: algemeen, duurzame productie en consumptie,
burger en milieubeleidDit jaar zijn voor de SMOM-regeling 8 programma aanvragen ingediend voor
een bedrag van € 3,1 miljoen euro. Er zijn er ook 8 gehonoreerd
voor een lager totaalbedrag van circa € 1,4 miljoen. Voorts zijn
er 199 projectaanvragen ingediend voor een totaal bedrag van € 20,9
miljoen. Van deze projectaanvragen zijn er 100 (gedeeltelijk) gehonoreerd
voor een totaalbedrag van € 5,8 miloen. In totaal is subsidie verleend
voor activiteiten van 62 organisaties.• Stimuleringsprogramma burger en milieubeleid: Uitvoeren stimuleringsprogramma
met de 2 elementen: beleidsvernieuwingen in het milieubeleid en NMP4-transitiesOp het gebied van de beleidsvernieuwingen in het milieubeleid zijn in
2003 negen projecten gestart om de interactie tussen beleidsmakers en burgers
te bevorderen en grotendeels afgerond. Ook zijn in het kader van de module
burger en milieu van de Smom-regeling 14 projecten van maatschappelijke organisaties
ondersteund. In deze projecten is op een vernieuwende wijze de betrokkenheid
van burgers georganiseerd.Op het gebied van de NMP4-transities is een begin gemaakt door inspirerende
burgerinitiatieven met betekenis voor transities te inventariseren. Tenslotte
is veel aandacht besteed aan communicatie, door lunchbijeenkomsten, artikelen,
nieuwsbrief en een conferentie. Met al deze initiatieven is in 2003 de interactie
tussen beleidsmakers en burgers substantieel op gang gebracht en bevorderd:
in totaal zijn er ca. 4 000 burgers bij de bovengenoemde initiatieven
betrokken geweest.• Duurzaamheidsafweging: afronden experimenten met duurzame beoordeling
op concrete projecten bij verschillende ministeriesDe lopende Experimenten duurzame ontwikkeling in besluitvormingstrajecten
zijn in de afrondende fase. De experimenten zijn gekoppeld aan een beleidsverkenning
(LNV: Toekomst veenweidegebieden), een ruimtelijk plan (VROM:Integraal Ontwikkelingsplan
Almere) en een participatief veranderingsproces (EZ: Transitie Biomassa Internationaal).
Via deze experimenten is inzicht ontstaan hoe in deze trajecten met duurzaamheidsaspecten
is omgegaan en wat daar uit kan worden geleerd. Begin 2004 wordt de rapportage
over de experimenten duurzame ontwikkeling aan de Tweede Kamer aangeboden.• Strategische milieubeoordeling (SMB): aanbieden wetsontwerp aan
TK ter implementatie van EG-richtlijn 2001/42/EGDoor moeilijke interpretatievraagstukken bij de implementatie van de richtlijn
is de opstelling van een wetsontwerp verder vertraagd. Naar verwachting
kan begin 2004 een wetsvoorstel dat strekt tot implementatie van de richtlijn
worden ingediend bij de Raad van State.• MER-nationaal: aanbieden wetvoorstel aan TK voor inbedding van
de MER in de Wet Milieubeheer vergunningprocedureDit wetsvoorstel is in 2003 niet separaat aan TK aangeboden, aangezien
het zal worden opgenomen in de meer omvattende herziening van de m.e.r.-regelgeving.
Hierin zal o.a. rekening worden gehouden met de stategische milieubeoordeling
(SMB). Basis voor deze herziening wordt gevormd door de aanbevelingen uit
de herijking van de VROM regelgeving en uit de evaluatie van de m.e.r. door
het bureau Novio Consult. Voor de herziening van de m.e.r. wordt in 2004 een
wetsvoorstel in samenwerking met LNV en OCW voorbereid.• MER-internationaal: afronden samenwerkingsproject voor het ontwikkelen
van richtlijnen voor het toepassen van het Verdrag van EspooDe Guidance die in samenwerking met Zweden en Finland t.b.v. Espoo is
ontwikkeld, is in oktober 2003 beschikbaar gekomen ten behoeve van de landen
die het Verdrag van Espoo hebben ondertekend.De werkafspraken met de buurlanden om de toepassing van MER in grensoverschrijdend
verband te optimaliseren hebben vertraging opgelopen omdat de materie complexer
is dan van te voren gedacht. De afronding van de werkafspraken zal in 2004
plaatsvinden.• Programma Milieu en Technologie (Promt): opstart ca. 30 nieuwe
technologische trajecten; de meest succesvolle technologieën worden op
de milieulijst van VAMIL/MIA geplaatst.In 2003 is de reservering van ICES-middelen toegekend aan VROM. Hierdoor
zijn er in plaats van 30 in totaal 45 projecten gestart. De gehonoreerde projecten
zijn verspreid over alle bedrijfstakken waarmee de overheid integrale milieutaakstellingen
heeft afgesproken en zijn gericht op het wegnemen van technologische knelpunten
bij het realiseren van milieutaakstellingen.• VAMIL/MIA: opstellen milieulijsten en uitbrengen milieujaarverslag
met milieu- en energieprestaties: jaarlijks in jaarverslagDe realisaties van VAMIL/MIA vertonen een daling: er werd minder geïnvesteerd
dan in 2002. Wijzigingen in de kwalificerende bedrijfsmiddelen alsmede de
algemene economische situatie zijn hier vermoedelijk debet aan. Daarentegen
hebben ook in 2003 een groot aantal bedrijven nieuw ontwikkelde technologieën
ingediend ter stimulering in 2004. Opstellen indicatoren voor bepalen bijdrage
aan vermindering van schadelijke stoffen: deze informatie wordt voor het eerst
verstrekt in het in de eerste helft van 2004 op te stellen jaarverslag over
2003.• Groen beleggen: uitbrengen jaarverslag 2002 incl. milieu-effectenJaarverslag 2002 is uitgebracht. Groen Beleggen bood in 2003 een beeld
van lichte verdere groei: banken waren onveranderd actief en succesvol in
het werven van particuliere middelen ter financiering van groene projecten.
Alhoewel het fiscale aspect een belangrijke rol speelt, past de ontwikkeling
in het beeld van toegenomen aandacht voor duurzaam ondernemen bij zowel ondernemingen
als bij de burger.Voor 2002 is de kwantificering van milieueffecten voor de volgende categorieën
en stoffen als volgt. Het betreft vermeden milieuschadelijke emissies over
de hele levensduur:Tabel 11.3. Milieueffecten
per jaar van de projecten die in 2002 een groenverklaring hebben ontvangenCategorieOmschrijvingLevensduur (sterk indicatief) [jaar]CO2 [ton/a]NOx [kg/a]Natuur [ha]Biologische landbouw Plantaardig [ha]Biologische landbouw Dierlijk [ha]Biologische
landbouw Gemengd [ha]1,4 dichloor-benzeen-equivalenten
[ton/a]NH3 [ton/a]aBos en andere houtopstanden10––100 ––––c1Landgoederen volgens
Natuurschoonwet 192810––329 ––––d1Subsidieregeling natuurbeheer
200010––88 ––––d2Subsidieregeling agrarische
natuurbeheer10––710 ––––d5+d6Regeling beheersovereen-
komsten en natuurontwikkeling10––8–––– e1Biologische sector
plantaardig10   267––83–e3Biologische sector
gemengd10 – ––504–41e2Biologische sector
dierlijk10 – –1 457–– e3Groen label kassen1089 00042 720      fAgrificatie10225 000108 000      g1Energiewinning uit
biomassa156 9413 332 –––––g2Wind10286 798137 663 –––––g3Zon-photo voltaïsch10700336 –––––g4Zon-thermisch101818 –––––g5Aardwarmte1000 –––––g6Waterkracht1500 –––––g7Warmtepompen10341341 –––––g8Warmte- koude opslag101 8741 874 –––––g9Stadsverwarming3015 27615 276 –––––hWoningbouw40872872 –––––kAndere projecten1557 48842 541 ––––– Totaal 684 307352 9721 2352671 457504834111.2 Beleidsevaluatie 2003Beleidsevaluatieonderzoeken in 2003 m.b.t.
Vergroten draagvlak milieubeleid:UitkomstAdviesCommunicatietraject Tweede KamerMER Nationaalm.e.r. is over het algemeen een goed werkend instrument,
dat echter op onderdelen ingrijpend verbeterd kan worden.o.a.:* bed m.e.r. voor inrichtingen Wm in de Wm vergunningen-procedure
in* reduceer aantal m.e.r.-plichtige en m.e.r.-beoorde- lingsplichtige gevallen*
benut scoping beter* verbeter afstemming met Wro proceduresDe bevindingen worden meegenomen in de
toelichting op het beoogde toekomstige wettelijke stelsel voor milieubeoordeling,
dat bij het wetsvoorstel Implementatie SMB aan TK zal worden aangeboden.    SMOMDe SMOM
voldoet aan de huidige doelstelling, en wordt kosteneffectief en klantvriendelijk
uitgevoerd.• Ontwikkel SMART
doelparameters en daarvan afgeleid VBTB-indicatoren• Ontwikkel beleid
op vernieuwing van het veld• Ga bewust om met de rollen die maatsch.organisaties
vervullenBrief TK 28 663 nr.
10    Stimuleringsprogramma Burger en MilieubeleidGoede start, maar projecten nog te veel vanuit
VROM-agenda, te versnipperd, te weinig coproductie, te weinig resultaten op
het gebied van transities en duurzame ontwikkeling en te weinig kennisoverdrachtOnder voorwaarden continueren: grotere
aansprekende projecten vanuit de agenda van de burger, meer coproductie en
meer aandacht voor transities, duurzame ontwikkeling en kennisoverdrachtBrief TK 28 663 nr. 1011.3 Groeiparagraaf RealisatieAlgemeen • Betere VBTB-structuur voor artikel 11, met
vermelding van einddoelen, tussendoelen, referentie- en streefwaarden, prestatie-indicatoren
e.d. NeenInternationale samenwerking milieu • Indicatoren vaststellen en publiceren ten
behoeve van monitoring implementatie afspraken WSSDGedeeltelijkVermindering milieudruk producten • Bepalen indicatoren voor monitoring ontwikkeling
milieudruk als gevolg van consumptie en 1x per 4 jaar uitvoering van monitor
m.b.v. footprintmethodeNee• Vergroten effectiviteit van het beleid gericht
op duurzame productie en consumptie, met mogelijke bijstelling van instrumenten
op dit gebiedJaVergroten draagvlak milieubeleid • In PROMT-jaarverslag 2003 opname van indicatoren
om de bijdrage van PROMT aan integrale milieutaakstellingen zichtbaar te makenNeen• Ontwikkeling van indicatoren om de bijdrage
van regeling SMOM aan de bevordering van het draagvlak voor het milieubeleid
zichtbaar te makenNeenToelichtingAlgemeenDit artikel zal bij de begrotingvoorbereiding 2006 worden bezien op mogelijke
verbeteringen en aanpassingen.Internationale samenwerking milieuIndicatoren voor duurzame ontwikkeling zijn in diverse internationale
gremia onderwerp van discussie. De Commissie voor Duurzame Ontwikkeling (CSD)
van de VN heeft gekozen voor een cyclus van twee jaar per thema, waarbij beleidsconclusies
worden voorafgegaan door een review fase, waarin de voorgang met de implementatie
van afspraken in kaart wordt gebracht. Zowel in EUals OESO-kader worden de
mogelijkheden van geschikte indicatoren thans fundamenteel nagegaan.Vermindering milieudruk productenHet is niet eenvoudig om de milieudruk van producten en het gebruik ervan
in kaart te brengen: aantal en soort producten wisselen voortdurend, gebruik
varieert en milieueffecten zijn diffuus en veelal in andere landen. Desalniettemin
is RIVM doende met ontwerpen van indicatoren voor dit beleidsgebeid, zodat
daarmee ook monitoring mogelijk wordt. RIVM zal het ontwikkelen van indicatoren
in 2004 doorzetten. In 2005 is de eerste fase van het ontwikkelen van de indicatoren
operationeel en zal RIVM, aansluitend op haar duurzaamheidsverkenningen, met
de eerste monitoringsgegevens komen.Het project Duproco had als doel om een strategie te ontwerpen die zich
toespitste op de specifieke rol van VROM op het gebied van duurzaam produceren
en consumeren. Dat is gebeurd, waarmee invulling is gegeven aan de eerste
invulling om de effectiviteit van het beleid te vergroten.Vergroten draagvlak milieubeleidHet PROMT-jaarverslag 2003 wordt in 2004 uitgebracht.In 2003 zijn geen indicatoren voor SMOM ontwikkeld omdat op basis van
de in 2003 afgeronde evaluatie van de SMOM-regeling een visieontwikkeling
en doelvaststelling heeft plaatsgevonden. Dit is in de brief aan de Tweede
Kamer vastgelegd (Brief TK 28 663 nr. 10)11.4 Budgettaire gevolgen van beleidToelichting:De onderuitputting van de uitgaven op artikelniveau is toe te schrijven
een aantal instrumenten. In de Jaarrekening wordt hierop nader ingegaan.Artikel 12. Beheersen milieurisico's van stoffen, afvalstoffen
en straling12.1 Algemene beleidsdoelstellingDoel is beheersing van risico's voor mens en milieu bij het omgaan met
stoffen, afvalstoffen, radioactieve stoffen en straling en met genetisch gemodificeerde
organismen, rekening houdend met sociale en economische factoren.Uitwerking van deze algemene doelstelling vindt plaats in de volgende
operationele doelstellingen:12.2.1 Beheersen milieurisico's van stoffen12.2.2 Beheersen milieurisico's van afvalstoffen12.2.3 Beheersen milieurisico's van straling12.2.4 Beheersen milieurisico's van genetisch gemodificeerde organismen
(GGO's)Het doelbereik 2003In de volgende paragrafen wordt per operationeel doel het doelbereik aangegeven.12.2.1 Operationele doelstelling «Beheersen milieurisico's
van stoffen»Het Nederlandse stoffenbeleid vastgelegd in de Strategienota Omgaan Met
Stoffen – SOMS – heeft als doel een zodanig veilig gebruik in
2020 te hebben bereikt dat mens en milieu geen of verwaarloosbaar risico lopen.
Daarnaast richt het beleid zich op het reduceren van de gezondheidseffecten
als gevolg van andere agentia uit het milieu.Het doelbereik 2003In het kader van het stoffenbeleid is in 2003 een grote stap voorwaarts
gezet door de verschijning van REACH (registratie, evaluatie en autorisatie
van alle chemische stoffen die in de EU op de markt worden gebracht in hoeveelheden
van meer dan 1 ton per jaar). Het betreffen voorstellen van de Europese Commissie
voor een nieuw stoffenbeleid (uitgebracht eind oktober 2003) die in belangrijke
mate tijdens het Nederlandse EU voorzitterschap en ook in de volgende voorzitterschappen
aan de orde zullen komen. Het tot stand brengen van EU-regelgeving is noodzakelijk
om de in SOMS omschreven doelen te kunnen realiseren.De beleidsprestaties 2003  Realisatie1. Nota uitvoering nieuwe stoffenbeleid
(Strategienota Omgaan met Stoffen) • Aanbieding Nota uitvoering SOMS aan de Tweede
KamerNee• Inwerkingtreding AMvB uitvoering SOMS onder
de Wet milieugevaarlijke stoffenNee• Implementatie kennisinfrastructuurGedeeltelijk2. Vigerende stoffenbeleid • Afhandeling kennisgevingen nieuwe stoffen
en bestaande stoffenJa3. Asbest • Inwerkingtreding Besluit asbestinventarisatie
in niet-sloopsituaties en herzien Asbestverwijderingsbesluit;Nee• Uitvoering saneringsregeling asbestwegen 2e
faseGedeeltelijk4. Beleidsprogramma Milieu en
gezondheid • Uitvoering Actieprogramma Gezondheid en MilieuJaToelichting beleidsprestaties 2003• Aanbieding Nota uitvoering SOMS aan de Tweede KamerDe aanbieding van de Nota uitvoering SOMS is vertraagd omdat de voorstellen
van de Europese Commissie veel later zijn verschenen dan was verwacht. Na
het publiceren van de voorstellen kon worden begonnen met een vergelijking
van de in SOMS geformuleerde doelen en de mate waarin de voorstellen van de
Europese Commissie hieraan tegemoet komen. De planning is nu om de nota in
februari 2004 aan de Tweede Kamer aan te bieden.• Inwerkingtreding AMvB de Nota uitvoering SOMS onder de Wet milieugevaarlijke
stoffenDe inwerkingtreding van dit besluit is uitgesteld, in afwachting van voorstellen
van de Europese Commissie op dit terrein. In de loop van 2004 zal hierover
naar verwachting een besluit worden genomen.• Implementatie kennisinfrastructuurHet overheidsdeel van de kennisinfrastructuur is afgerond. Het deel van
het bedrijfsleven van de kennisinfrastructuur is nog niet afgerond omdat het
bedrijfsleven wacht op finale besluitvorming in EU-verband.• Afhandeling kennisgevingen nieuwe stoffen en bestaande stoffenDe uitvoering is volgens planning verlopen. In onderstaande tabel wordt
de realisatie aangegeven.Tabel 12.1 Aantal afhandeling
kennisgevingen nieuwe stoffen en bestaande stoffen realisatie 2000realisatie 2001realisatie 2002Prognose 2003Realisatie
2003*Aantal afgehandelde kennisgevingen nieuwe stoffen5755605567Aantal beoordelingen bestaande stoffen1010121518*De cijfers voor 2003 zijn voorlopige cijfers. Bij de Jaarrapportage over
2003 zullen de definitieve cijfers worden gepresenteerd.Bron: RIVM• Inwerkingtreding Besluit asbestinventarisatie in niet-sloopsituaties
en herzien asbestverwijderingsbesluitHet Besluit asbestinventarisatie zal niet in werking treden. Door gecompliceerde
discussies over uitvoeringsmodaliteiten zal de inwerkingtreding van het herzien
Asbestverwijderingsbesluit eerst in de loop van 2004 worden gerealiseerd,
overeenkomstig de Tweede Kamer daarover is bericht middels brief d.d. 2 oktober
2002, DGM/SAS/2002088123.• Uitvoering saneringsregeling asbestbevattende wegen 2e faseBij de publicatie van deze regeling is een veel groter aantal aanvragen
ontvangen dan was gepland. Eerste ramingen van de ingediende aanvragen lopen
op tot ca € 90,– mln. Het zal daarom noodzakelijk worden de
uitvoering van de sanering in de tijd te spreiden. De provincies Overijssel
en Gelderland zijn nauw betrokken bij de uitvoering van de daarbij behorende
werkzaamheden.• Uitvoering Actieprogramma Gezondheid en MilieuInzake de uitvoering van het Programma Gezondheid en Milieu wordt in februari
2004 een voortgangsrapportage aan de Tweede Kamer toegezonden. In het algemeen
kan gesteld worden dat de uitvoering van het actieprogramma volgens planning
verloopt.Beleidsevaluatie 2003 UitkomstAdviesCommunicatietraject
Tweede KamerUitvoering saneringsregelingen asbestwegenVanwege de grote respons op de saneringsregeling
asbestbevattende wegen tweede fase is de evaluatie uitgesteldn.v.tn.v.t12.2.2 Operationele doelstelling «Beheersen milieurisico's
afvalstoffen»Centraal doel van het afvalstoffenbeleid is minder afvalstoffen en een
zodanig beheer van afvalstoffen die toch ontstaan, dat de milieuhygiënische
gevolgen aanvaardbaar zijn. De ambities voor 2012 ten aanzien van het aanbod,
de nuttige toepassing, het verbranden, het storten en het lozen van afvalstoffen
zijn in de onderstaande tabel aangegeven.Het doelbereik 2003De cijfers voor het jaar 2002 komen begin 2004 beschikbaar. Voor 2003
komen de cijfers begin 2005 beschikbaar. De doelstelling voor het 2012 is
aangepast als gevolg definitiewijzigingen. Voor nuttige toepassing geldt een
doelstelling van 55 Mton (was 57 Mton). Voor verbranden is dit 8 Mton (was
6 Mton) geworden. Deze cijfers zijn in onderstaande tabel (kolom 2012, doelstellingen)
verwerkt.Tabel 12.2 Doelstellingen
algemeen afvalstoffenbeleid voor 2012 uit het LAPOmschrijving2000* (referentiejaar)
in MtonRealisatie 2002 in Mton2012 (doelstellingen) in MtonTotale afvalaanbod, w.v.:57**5866***– Nuttige toepassing444655– Verbranden878– Storten542– Lozen111* De voortgang van het LAP wordt jaarlijks door het Afval Overleg Orgaan
gemonitord.** De som van het totaal wijkt af als gevolg van afronding*** De groei beperken van het afvalaanbod tot 16% bij een voorspelde groei
van 38% van het BBPBron: Afval Overleg OrgaanToelichting:De ontwikkelingen liggen in lijn met de gestelde doelen, er is een duidelijke
afname in het storten van afval en een toename in de nuttige toepassing.De beleidsprestaties 2003 Realisatie• Vaststelling maatregelen en regelingen gebaseerd
op gewijzigde hoofdstuk Wet milieubeheerJa• Uitvoering Stimuleringsprogramma afvalscheiding
en afvalpreventie van huishoudelijk afvalJa• Uitvoering Uitvoeringsprogramma met preventie
naar duurzaam ondernemen.Ja• Specifiek beleid ten aanzien van verschillende
afvalstoffen.Ja• Continuering werkzaamheden Platform secundaire
brandstoffenJa• Inzet en ontwikkeling van stimuleringsinstrumenten
voor bevordering verhoging energierendement bij verbrandingJa• Implementatie EU-richtlijn storten en stimulering
sanering stortplaatsen en hergebruik van vrijkomende afvalstoffenJa• Afhandeling van 1650 EVOA-kennisgevingenJa• Activiteiten m.b.t. aanpassing EVOA en inbreng
van deskundigheid in overleg m.b.t. het Verdrag van BazelJa• Realisatie van systeem van melden en registreren
van binnenlandse afgifte van gevaarlijke en bedrijfsafvalstoffenJa• Uitvoering systeem van registreren van transporteurs,
inzamelaars, bemiddelaars en handelaren van afval JaToelichting beleidsprestaties 2003• Vaststelling maatregelen en regelingen gebaseerd op gewijzigde
hoofdstuk Wet milieubeheerNu het gewijzigde hoofdstuk Afvalstoffen van de Wet milieubeheer geheel
in werking is getreden en het afvalbeheer op landelijk niveau is gebracht
worden de daarop te baseren besluiten en regelingen opgesteld. Deze hebben
vooral tot doel provinciale regelingen op landelijk niveau te brengen. In
2003 is het ontwerp Besluit inzameling afvalstoffen opgesteld, alsmede de
Regeling vervoerders, inzamelaars, handelaren en bemiddelaars. Het besluit
is op 31 oktober 2003 naar de Raad van State gestuurd. Het Besluit Mobiel
breken bouw- en sloopafval wordt in januari 2004 in het Staatsblad gepubliceerd
en zal op 1 maart 2004 in werking treden. Het ontwerp Besluit melden
is in 2003 voorgepubliceerd en in de inspraak gebracht, ook de bijbehorende
regelingen zijn in een ver gevorderd stadium. Het Inrichtingen en vergunningen
besluit wordt op een viertal onderdelen aangepast, te weten de vergunningentermijn
van 10 jaar afschaffen voor installaties met een lange afschrijvingsduur,
het afschaffen van de verklaringen van geen bedenking, het afschaffen van
de vergunningplicht voor onder- en bovengrondse afvalcontainers en het aanpassen
van categorie 28 waar het gaat om het bevoegd gezag voor inrichtingen die
ook afval verwerken.• Uitvoering Stimuleringsprogramma afvalscheiding en afvalpreventie
van huishoudelijk afvalDe uitvoering van het programma verloopt volgens planning. In 2003 is
door het Afval Overleg Orgaan (AOO) een groot aantal projecten uitgevoerd,
die gericht waren op het bevorderen van gescheiden inzameling bij huishoudens.
Het betreft ondermeer projecten als bewonersonderzoek, benchmark, sorteeranalyses
en kwaliteitscirkels. Door het programma en door de financiële ondersteuning
van de gemeenten in de vorm van de Subsidieregeling aanpak milieudrukvermindering
staat de intensivering van afvalscheiding weer bij veel gemeenten op de politieke
agenda. Een bloemlezing van projecten die gemeenten op dit moment uitvoeren
om gescheiden inzameling te bevorderen, is te vinden op de website van het
AOO (www.aoo.nl). In 2004 zal een evaluatie worden
uitgevoerd van de bijdrage regeling en het programma.Tabel 12.3 Door consumenten
te scheiden afvalstoffen (LAP)OmschrijvingAanbod 2000
in Kton*2000 in %2001 in %2002 in %Doelstelling 2006 in %GFT-afval2 75453505155**Papier en karton1 98950535475***Glas (eenmalig)51763706890Textiel15533273050Wit- en bruingoed16273909090Klein chemisch afval4154646690Huishoudelijk afval (incl. grof huisafval)8 62445464560* Het LAP heeft 2000 als basisjaar. Daarom wordt in deze tabel ook 2000
als referentie genomen. De cijfers van een bepaald jaar, afkomstig van het
Afval Overleg Orgaan, komen medio van het daaropvolgende jaar beschikbaar.** De afgelopen 5 jaren is de gescheiden inzameling van GFT-afval constant
gebleven (ca. 1500 Kton). Het is niet realistisch om voor deze stroom een
toename tot 60% na te streven. Daarom is de doelstelling bijgesteld naar 55%.*** Van al het papier is 85% tot 90% inzamelbaar. De doelstelling is 85%
van het inzamelbare papier en karton gescheiden in te zamelen. Dat komt overeen
met 75% van het totaal aanbod papier en kartonBron: Afval Overleg Orgaan• Uitvoering Uitvoeringsprogramma met preventie naar duurzaam ondernemenHet programma is in 2003 conform het jaarplan uitgevoerd. Mede gestimuleerd
door de Subsidieregeling aanpak milieudrukvermindering is een groot aantal
gemeenten in 2003 aan de slag gegaan met het in vergunningen opnemen van preventiemaatregelen
en het handhaven van bepalingen op dit gebied in vergunningen en de zogenaamde
8.40 amvb's. Op de site van het programma (www.novem.nl) wordt een groot aantal projecten die in het kader van het programma
zijn uitgevoerd, beschreven. In 2004 zal een evaluatie worden uitgevoerd van
de bijdrageregeling en het programma.Specifiek beleid ten aanzien van verschillende afvalstoffenVoor zover van belang zijn de ontwikkelingen in 2003 hieronder vermeld.Tabel 12.4 Verschillende afvalstoffenAfvalstroom en doelstellingPrestatie 2003Resultaat
2003Autobanden> 60% producthergebruik> 20% materiaalhergebruikInwerkingtreding gewijzigd besluit
verwijdering autobandenDe AmvB Beheer
autobanden is in 2003 door de Ministerraad vastgesteld en zal 1 april
2004 in werking treden   Autowrakken85% materiaalhergebruikVanaf 2007:95%
nuttige toepassing (waarvan tenminste 85% materiaalhergebruik)Uitvoering AmvB autowrakkenUitvoering Besluit beheer autowrakken vindt plaats   Bouw- en sloopafval> 90% nuttige toepassingImplementatie van het speerpuntenprogramma
en opstellen AmvB slopenBesluit mobiel
breken bow- en sloopafval wordt in januari 2004 in het Staatsblad gepubliceerd
en zal op 1 maart 2004 in werking treden   Wit- en bruingoed> 45%–75% hergebruik, afhankelijk
van categorieSturing en begeleiding
plannen van de industrie, aanpassing Besluit verwijdering wit- en bruingoed
als gevolg van Europese regelgevingOntwerp AmvB ter implementatie van de EU-richtlijn is gereed voor inspraak
en notificatie   AVI-reststoffen100% nuttige toepassing van bodemas
kwaliteitsverbetering tot N2-kwaliteit vóór 1–1-2005,
30% nuttige toepassing van vliegasBegeleiding onderzoek op het gebied van AVI-reststoffenOnderzoeken voor de verbetering van de kwaliteit van AVI-reststoffen
worden uitgevoerd   Batterijen90% gescheiden inzamelingUitvoeringsplannen van de industrie zullen worden
begeleidDe Europese Commissie heeft
de ontwerp richtlijn gepubliceerd met ambitieuze doelstellingen voor inzameling
en recycling van batterijen en accu's. Aan de producenten wordt een duidelijke
rol en verantwoordelijkheid toegedeeld   Land- en tuinbouwfolies> 70% hergebruikUitvoeringsplannen van de industrie zullen worden
begeleidBesloten is de AmvB in te
trekken omdat door het stortverbod en de hoge prijzen van afvalverbranding
er een markt voor verwerking is ontstaan waardoor overige regelgevingoverbodig
is geworden.   Scheepsafvalstoffen binnenvaartVerdere afbouw van subsidiëring branche met gelijktijdige
opbouw van de indirecte financiering; bevorderen van ratificatie door andere
EU-landen van het ScheepsafvalstoffenverdragAfbouw van subsidie voor inzameling bepaalde scheepsafvalstoffen in 2003 en
volgende jaren is vastgesteld op een korting van 20%, totdat het Scheepsafvalstoffenverdrag
(SAV) wordt geïmplementeerd   Fotografisch gevaarlijk afvalHet tot stand brengen
van preventie door de brancheOpstellen
AmvB producentenverantwoordelijkheidDe omvang van de afvalstroom is klein en neemt snel af. Dit rechtvaardigt
geen nieuwe regelgeving.   Accu'sBevordering van milieuhygiënische verwerking
van accu'sOntwikkeling van instrumenten
gericht op verbetering van verwerking in het buitenland (in Nederland zijn
geen verwerkingsfaciliteiten)Uit
onderzoek is gebleken dat verwerking in het buitenland de afgelopen jaren
is verbeterd. Dit rechtvaardigt geen nieuwe regelgeving   Sloopschepen  Verbetering van milieu- en arbeidsomstandigheden
van slopen van schepen wereldwijdOpzetten en invulling geven aan een mondiaal actieprogramma, samen met een
aantal andere Europese landenInbreng
van het Nederlandse beleid via bestaande internationale gremia is geleverd,
met name IMO en Bazel. Er komt geen global action programm, gedachtegoed wordt
ingebracht in de genoemde gremia   Afval van verlichtingIn de periode 2002–2006
komen tot verbetering van gescheiden inzameling van gasontladingslampen tot
meer dan 75%Maken van afspraken ter
verbetering met inzamelaars, installateurs en groothandelAparte inzet niet nodig vanwege inzamelpercentage. In het kader
van de herijking is geen nieuwe regelgeving voorzienBron: diversenTabel 12.5 Doelstellingen
verpakkingsafvalVerpakkingsafvalAanbod (1999, kton)Hergebruik 2000Hergebruik 2002Doelstelling 2005*Papier en karton1 41867%72%75%Glas (eenmalig)43678%78%90%Metaal21077%77%80%Kunststof51022%18%27%Subtotaal2 57462%64%70%Hout47725%30%25%*De cijfers uit de kolom «Doelstelling 2005» zijn enigszins
aangepast t.o.v. de begroting 2003, omdat de cijfers uit het Convenant Verpakkingen
III eerst in december 2002 definitief werden.Bron: Commissie Verpakkingen• Continuering werkzaamheden Platform secundaire brandstoffenDe werkzaamheden van de drie onder het Platform secundaire brandstoffen
hangende werkgroepen (kwaliteitsborging, financiële stimulering en capaciteit)
zijn in 2003 afgerond. Op de laatste vergadering van het Platform secundaire
brandstoffen is voorgesteld het platform te integreren met het Platform biomassa
van het ministerie van Economische zaken. Deze integratie vindt momenteel
plaats.• Inzet en ontwikkeling van stimuleringsinstrumenten voor bevordering
verhoging energierendement bij verbrandingOp 1 juli 2003 is de stimuleringsregeling Milieukwaliteit elektriciteitsproductie
(MEP) in werking getreden. Twee afvalverbrandingsbedrijven zijn in 2003 gestart
met uitbreidingen die een energierendement zullen hebben waarmee ze van de
MEP gebruik kunnen maken.• Implementatie EU-richtlijn storten en stimulering sanering stortplaatsen
en hergebruik van vrijkomende afvalstoffenDe Richtlijn storten is geïmplementeerd. In 2003 is begonnen met
de voorbereiding van de implementatie van annex II van de richtlijn. Daarbij
gaat het om het formuleren van acceptatie-eisen voor de stortplaatsen.• Afhandeling van 1650 EVOA-kennisgevingenEr zijn meer kennisgevingen afgehandeld. Door de groei van export, met
name naar Duitsland, voor afvalstromen die daar nuttig worden toegepast, bedraagt
in 2003 het aantal afgehandelde kennisgevingen 1730 stuks.Tabel 12.6 Kengetallen in-,
uit- en doorvoer van afvalstoffen (EVOA-regeling) (bedragen in € 1)Omschrijving/benamingRealisatie 19992000200120022003*Aantal beschikkingen EVOA-kennisgevingen voor invoer
en uitvoer9371 1031 4971 6501 730Aantal beschikkingen EVOA-kennisgevingen voor doorvoer382472415604610Subtotaal beschikkingen1 3191 5751 9122 2542 340Aantal transport meldingen121 000182000267 000487 000540.00Kosten beschikkingen voor invoer en uitvoer  1 018 963 (1497 á 680,67)1 196 102 (1650 á 724,91)1 254 094
(1730 á 724,91)Kosten beschikkingen voor doorvoer1999 en 2000: uurtarief in plaats van stuksprijs** 94 159 (415 á 226,89)145 951 (604 á
241,64)147 400 (610 á 241,64)Kosten transport meldingen301 710
(267 000 á 1,13)589 270 (487 000 á
1,21)653 400 (540 000 á 1,21)  Overige kosten (overheadkosten, analyse, advisering)  862 885710 109600 000Totale kosten per jaar***1 372 1401 572 5742 277 7172 641 4232 650 000* De cijfers van 2003 zijn voorlopige cijfers. De definitieve cijfers
zijn rond 1 juli 2004 bekend.Per 1 januari 2002 zijn de kosten contractueel aangepast aan de ontwikkeling
van de CBS-index** Met ingang van 2001 worden de kosten van de beschikkingen en de transportmeldingen
afgerekend tegen eenstuksprijs. Daarvoor werd een uurtarief vergoed.*** Inclusief BTW en exclusief personeelskosten bij VROMBron: Jaaroverzicht In-, Uit- en Doorvoer van afvalstoffen, Publicatiereeks
Afvalstoffen.• Activiteiten m.b.t. aanpassing EVOA en inbreng van deskundigheid
in overleg m.b.t. het Verdrag van BazelDe aanpassing van de EVOA door Europese Commissie. Inbreng vanuit Nederland
is geleverd. De werkzaamheden lopen door in 2004. In kader van het Verdrag
van Bazel is onder andere inzet geleverd in de discussie: is een sloopschip
een afvalstof. Deze discussie loopt in 2004 nog door.• Realisatie van systeem van melden en registreren van binnenlandse
afgifte van gevaarlijke en bedrijfsafvalstoffenDe daadwerkelijke realisatie en invoering vindt plaats op 1 januari
2005. De voorbereidende werkzaamheden zijn in 2003 uitgevoerd. In 2004 wordt
het geautomatiseerde systeem gebouwd. Het project wordt samen met de provincies
uitgevoerd.• Uitvoering systeem van registreren van vervoerders, inzamelaars,
bemiddelaars en handelaren van afvalDe regeling is in 2003 afgerond en gaat per 1 januari 2004 in werking.
In 2003 is een convenant met het Nationale en Internationale Wegvervoerorganisatie
(NIWO) gesloten, waarbij het NIWO zorg gaat dragen voor de uitvoering van
de regeling voor het landelijk registreren van vervoerders, inzamelaars en
handelaren van afval.Beleidsevaluatie 2003 UitkomstAdviesCommunicatietraject
Tweede KamerDoelrealisatie LAPHet LAP is op 3 maart 2003 in werking getreden. Als
gevolg van uitspraken van het Europees Hof moest in 2003 een eerste tussentijdse
wijziging van het LAP opgesteld worden.Het eerste evaluatierapport van het
LAP verschijnt begin 2004n.v.t.n.v.t..Monitoring vergunning-aanvragen gemeenten tbv preventie
en nuttige toepassingIn 2003 heeft
geen aparte monitoring voor Predo plaatsgevonden; is verschoven naar 2004
als tussenevaluatie van het programma.n.v.t.n.v.t.Monitoring programma «preventie door duurzaam
ondernemen»In 2003 heeft de
overheidsmonitoring plaatsgevonden, waarin vragen over Predo zijn opgenomen.
In 2004 wordt een tussenevaluatie van het hele programma uitgevoerd.n.v.t.n.v.t.Werking EVOA-regelingGeen evaluatie uitgevoerd in 2003, vanwege ontwikkelingen mbt
de oprichting van een uitvoeringsorganisatie. Door de keuze voor een geheel
andere aanpak van de uitvoering is evaluatie niet meer zinvol.n.v.t.n.v.t.Werking systeem indirecte financiering scheepsafvalstoffenEvaluatie gestart in 2003, loopt
door in 2004n.v.t.De Tweede Kamer wordt in 2004 geïnformeerd12.2.3 Operationele doelstelling «Beheersen milieurisico's
van straling»Doel is een situatie te bereiken waarin mens en milieu beschermd zijn
tegen de gevolgen van straling. In de Kernenergiewet voor ioniserende straling
zijn hiertoe grenswaarden geformuleerd die niet mogen worden overschreden.
Boven deze grenswaarden worden geen vergunningen verleend. Onder deze grenswaarden
wordt door middel van actuele vergunningen gestreefd naar een zo laag mogelijke
blootstelling aan straling van mens en milieu.Het doelbereik 2003Op hoofdlijnen zijn de meeste gestelde doelen voor 2003 bereikt. Middels
vergunningverlening voor transporten, meldingen en beoordelingen op grond
van de Kernenergiewet (KEW) is een bijdrage geleverd aan de bescherming van
mens en milieu tegen de gevolgen van straling.De beleidsprestaties 2003 RealisatieVergunningverlening transport splijtstaven, ertsen
en radioactieve stoffenJaUitvoering van het besluit Radioactief besmet schrootJaStart uitvoering onderzoeksprogramma terugneembare
ondergrondse berging van radioactief afvalJaInwerkintreding, voorlichting en instructietraject
Stralings Prestatie NormNeeImplementatie Nationaal AntennebeleidNeeImplementatie beleid HoogspanninglijnenNeeToelichting beleidsprestaties 2003Vergunningverlening transport splijtstaven, ertsen en
radioactieve stoffenDe vergunningverlening is in 2003 volgens planning verlopen. Er hebben
zich geen bijzonderheden voorgedaan.Tabel 12.7 Vergunningverlening
voor splijstoffen, ertsen en radioactieve stoffen realisatie 2000realisatie 2001prognose 2002realisatie 2002prognose
2003realisatie 2003Afhandeling van vergunningen voor transport van radioactieve stoffen
met in-, uit- en doorvoer-vergunningen artikelen 15 en 29 KEW148184150150150148Afhandeling van vergunningen artikel 15 KEW (incl. meldingen)355856Beoordeling door VROM van vergunningen art. 29 en 34 KEW404070105010Beoordeling door VROM van meldingen Besluit stralingsbeschermingn.v.t.n.v.t.100n.v.t.100n.v.t.Afhandeling van bezwaar- en beroepsprocedures KEW120102101Bron: Ministerie van Sociale Zaken en WerkgelegenheidToelichting:Het aantal vergunningen en meldingen in het kader van artikel 29/34 van
de Kew, dat door VROM behandeld diende te worden was lager dan eerder ingeschat.Voor wat betreft de meldingen werd dit veroorzaakt doordat de betreffende
regeling nog niet van kracht geworden is door onverwachte complicaties van
de uitvoering er van in verband met het streven naar een zo eenvoudig mogelijke
uitvoeringspraktijk van de EU-richtlijn.• Uitvoering van het besluit Radioactief besmet schrootHet besluit Radioactief besmet schroot strekt onder meer tot het verplicht
stellen van het gebruik van meetapparatuur voor de detectie van radioactief
besmet schroot. Op grond van dit besluit kunnen eisen worden gesteld ten aanzien
van meetapparatuur en de wijze van meten, ten aanzien van de registratie van
meetgegevens en ten aanzien van de vaardigheden en bekwaamheden waaraan personen
moeten voldoen die toezicht houden op de te verrichten metingen en registraties.
Deze eisen zijn vastgelegd in de regeling Radioactief besmet schroot. De regeling
is in april 2003 in de staatscourant verschenen. Indien uit
een meting blijkt dat schroot radioactief besmet is, dient het radioactief
besmet schroot of de besmette onderdelen in principe binnen vijf dagen te
worden overgebracht naar plaats waar nader onderzoek of sortering mogelijk
is. Om dit mogelijk te maken is een tijdelijke voorziening – vooralsnog
alleen voor opslag – gerealiseerd op het terrein van de Centrale Organisatie
Voor Radioactief Afval (COVRA). Ter voorbereiding van de realisatie van een
definitieve voorziening is een definitiestudie aan COVRA opgedragen. Op basis
van de resultaten van de definitiestudie zal de definitieve voorziening worden
bewerkstelligd in de Rotterdamse regio door een concessie te verlenen voor
dienstverlening aan een exploitant nadat deze via Europese aanbesteding is
geselecteerd.• Start uitvoering onderzoeksprogramma terugneembare ondergrondse
berging van radioactief afvalIn het op 18 juni 2003 gehouden algemeen overleg met de vaste Commissie
voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer en de vaste Commissie
van Economische Zaken is het onderzoek naar terugneembare berging van radioactief
afval aan de orde geweest. Hierbij is gebleken dat de Tweede Kamer de noodzaak
tot voortzetting van onderzoek naar een terugneembare berging van radioactief
afval ondersteunt. Inmiddels is een globaal ontwerp onderzoeksprogramma met
daarin de diverse onderzoeksthema's en de tijdsfasering opgesteld. Kernthema's
hierin zijn verdieping van de tot dusverre uitgevoerde studies en verificatie
van de gebruikte modellen door empirisch onderzoek in een buitenlands ondergronds
laboratorium. Dit alles zal zoveel mogelijk in een internationaal kader worden
ingebed, zoals bijvoorbeeld het 6e EU Kaderprogramma voor onderzoek. Aan het
RIVM is gevraagd een voorstel te doen voor de opzet van een projectorganisatie
die zorg draagt voor de wetenschappelijke aansturing van het onderzoek, alsmede
daarvoor een kostenopgave op te stellen. In afwachting van de definitieve
vaststelling van de organisatie en het uitgewerkte programma van het onderzoek,
heeft NRG aanvullende financiering gekregen, voor een binnen het 6e kaderprogramma
reeds goedgekeurd project met betrekking tot ondergrondse berging.• Inwerkintreding, voorlichting en instructietraject Stralings Prestatie
Norm (SPN)Mede naar aanleiding van de publicatie van de Milieubalans 2002 is geconcludeerd
dat er voor een aantal «hardnekkige beleidsdossiers» behoefte
bestaat aan een aanvulling op het bestaande risicobeleid. Bij het RIVM is
de publicatie «Nuchter Omgaan met Risico's» tot stand gekomen.
Bij de aanbieding van dit rapport aan de Tweede Kamer is aangegeven dat het
dossier als voorbeeld van dit nadere beleid zal worden uitgewerkt. De overeenkomstige
beleidsnotitie wordt begin 2004 aan de Tweede Kamer aangeboden. In dit verband
is het van belang dat de bouwpraktijk verschillende malen heeft aangegeven
grote bezwaren te hebben tegen wettelijke implementatie van de SPN, vanwege
toenemende regeldruk, complexiteit van de regelgeving, noodzakelijke extra
inspanning op handhaving en eenzijdige druk op bepaalde bouwsegmenten. Eind
2003 hebben toeleveranciers van de bouw aangegeven zelf invulling te willen
geven aan hun verantwoordelijkheid en dat zij als resultaatverplichting op
zich willen nemen dat de stralingsafgifte van bouwmaterialen in de toekomst
niet zal toenemen. Vóór 1 april 2004 zullen met de bouwpraktijk
controleerbare en resultaatgerichte afspraken gemaakt worden met betrekking
tot stralingseigenschappen van bouwmaterialen, ventilatie en voorlichting
van bewoners van bestaande gebouwen. Indien uit monitoring blijkt
dat het afgesproken resultaat wordt gerealiseerd, wordt afgezien van wettelijke
implementatie van de SPN.• Implementatie Nationaal Antenne BeleidMede naar aanleiding van de publicatie van de Milieubalans 2002 is geconcludeerd
dat er voor een aantal «hardnekkige beleidsdossiers» behoefte
bestaat aan een aanvulling op het bestaande risicobeleid. Bij het RIVM is
de publicatie «Nuchter Omgaan met Risico's» tot stand gekomen.
Bij de aanbieding van dit rapport aan de Tweede Kamer is aangegeven dat het
dossier als voorbeeld van dit nadere beleid zal worden uitgewerkt. De overeenkomstige
beleidsnotitie wordt begin 2004 aan de Tweede Kamer aangeboden. In 2003 is
in opdracht van VROM door TNO geïnventariseerd welke zendinstallaties
in Nederland aanwezig zijn en welke vermogens worden uitgezonden. Op basis
van deze gegevens zal in 2004 bepaald worden op welke wijze de wettelijke
implementatie van grenswaarden op realistische wijze kan worden uitgevoerd.
Hierbij zullen ook de resultaten van een inventarisatie door het Agentschap
Telecom van de aanwezige velden op vrij toegankelijke plaatsten en in woningen
worden betrokken. De eerste evaluatie van het convenant NAB is begonnen in
februari 2003. Het eindrapport zal begin 2004 beschikbaar komen.TNO heeft
een onderzoek uitgevoerd naar de invloed van de elektromagnetische velden
van basisstations t.b.v. de mobiele telefonie op cognitieve functies en het
welbevinden van mensen. Hierbij zijn statistisch significante verbanden tussen
dergelijke velden en de cognitieve functies gevonden voor zowel GSM als UMTS-basisstations
gevonden. Voor UMTS-stations zijn dergelijke verbanden ook voor het welbevinden
gevonden. De resultaten van dit onderzoek zijn aan de Tweede Kamer aangeboden
en hierbij is aangegeven dat vervolgonderzoek noodzakelijk is. Dit vervolgonderzoek
zal in 2004 worden gestart.• Implementatie beleid HoogspanninglijnenMede naar aanleiding van de publicatie van de Milieubalans 2002 is geconcludeerd
dat er voor een aantal «hardnekkige beleidsdossiers» behoefte
bestaat aan een aanvulling op het bestaande risicobeleid. Bij het RIVM is
de publicatie «Nuchter Omgaan met Risico's» tot stand gekomen.
Bij de aanbieding van dit rapport aan de Tweede Kamer is aangegeven dat het
dossier als voorbeeld van dit nadere beleid zal worden uitgewerkt. De overeenkomstige
beleidsnotitie wordt begin 2004 aan de Tweede Kamer aangeboden.Beleidsevaluatie 2003 UitkomstAdviesCommunicatietraject
Tweede KamerMER Kerncentrale BorsseleNovember 2003 gereed, milieugevolgen
overeenkomstig MER-prognosesn.v.tn.v.tMER onderzoeksreactor Reactor DelftOpdracht is uitgesteld tot in 2005, omdat eerst
in 2005 de toestand is bereikt dat het MER moet worden geëvalueerd.n.v.tn.v.tEvaluatie lijst gerechtvaardigde handelingenVanwege veranderde prioriteitsstelling (onder
andere Nuchter Omgaan met Risico's) heeft dit niet plaatsgevonden.n.v.tn.v.tConvenant NAB (onderdeel toestemming bewoners)Begin 2004 gereed. EZ heeft voortouwn.v.tn.v.t12.2.4 Operationele doelstelling «Beheersen milieurisico's
genetisch gemodificeerde organismen (GGO's)»Doel is een situatie op het gebied van biotechnologie te creëren,
zodanig dat de toepassing van biotechnologie gepaard gaat met optimale waarborgen
voor de veiligheid, transparantie van de besluitvorming, keuzevrijheid voor
de burger en ethische aanvaardbaarheid.Het doelbereik 2003In 2003 zijn geen incidenten opgetreden waarbij de veiligheid voor mens
en milieu in het geding kwam. Bedrijfsleven, burgers en maatschappelijke organisaties
maakten volop gebruik van de transparantie in de besluitvorming. Inspraak
in de implementatie van de Europese richtlijnen 98/81 en 2001/18 in Nederlandse
wetgeving, actieve deelname in de vergunningenprocedures en goed bezochte,
door VROM georganiseerde bijeenkomsten voor de vergunninghouders en marktaanvragers
ter ondersteuning van het aanvraagproces en de handhaving, zijn hier voorbeeld
van. Daarnaast heeft VROM zich ingezet voor eerlijke, handhaafbare en uitvoerbare
Europese etiketterings en traceerbaarheidsregelgeving die de keuzevrijheid
voor de consument inzake GGO's waarborgt. VROM heeft ook nog eens het voortouw
genomen in het verhelderen van het biotechnologisch ethisch toetsingskader.
Tot slot werd een start gemaakt met het inventariseren van de kansen van de
industriële biotechnologie voor duurzame ontwikkeling.De beleidsprestaties 2003 Realisatie• Afhandeling van kennisgevingen en vergunningen
voor GGO's.Ja• Uitvoering Integrale Nota biotechnologie en
moties Tweede Kamer terzakeJa• Uitvoering plan van aanpak genomics.Ja• Implementatie en uitvoering Biosafetyprotocol
en aanpassing Nederlandse regelgeving.Gedeeltelijk• Herziening van het Besluit GGO door implementatie
EU-richtlijn 2001/18 en 1998/81GedeeltelijkToelichting beleidsprestaties 2003Tabel 12.8 Afhandeling van
kennisgevingen en vergunningen voor GGO'sOmschrijving:Realisatie 2001Realisatie
2002Prognose 2003Realisatie 2003Kennisgevingen ingeperkt gebruik673811650687Vergunningen introductie in het milieu*498Pm14Vergunningen marktintroductie*180Pm0Afhandelen bezwaarprocedures*10171Afhandelen beroepsprocedures*7076Aantal vernietigde vergunningen–**7pm1Aantal niet in behandeling genomen (op verzoek van aanvrager)–––13* procedures nemen meerdere jaren in beslag** niet gemetenBron: RIVMToelichting:Het aantal biologische veiligheidsfunctionarissen bestaat uit 45 nieuwe
toelatingen en uit 10 functionarissen die er niveaus hebben bij gekregen.
Het aantal vergunningen introductie in het milieu bestaat uit 5 vergunningen
en 9 wijzigingen en protocollen. Het aantal niet in behandeling genomen bestaat
uit 4 aanvragen (ingeperkt gebruik) die buiten behandeling zijn gesteld en
9 aanvragen (introductie in het milieu) die zijn ingetrokken.• Uitvoering Integrale Nota Biotechnologie (INB) en moties Tweede
Kamer terzakeDe in het INB vermelde ecologisch onderzoek is gestart met een inventarisatie
van ecologische kennishiaten. Op basis hiervan zal een strategisch onderzoeksplan
worden opgesteld. Dit plan zal na de zomer van 2004 zijn opgesteld. Het onderzoek
naar nieuwe detectiemethoden is geëvalueerd. Interdepartementaal wordt
in 2004 beslist of en hoe dit onderzoek zal worden voortgezet. De moties zijn
uitgevoerd. Daarbij ook de motie voor het opstellen van een integraal toetsingskader.
5 november 2003 is in een Algemeen Overleg met de Tweede Kamer het vervolg
van het biotechnologiebeleid besproken. Toezeggingen in dit AO zijn evaluatie
van wet- en regelgeving, heroverweging van het idee van een virtueel kenniscentrum
en een tweejaarlijkse trendmatige analyse. Hierover zal de Tweede Kamer in
2004 nader worden geïnformeerd. Op 4 december 2003 was een Algemeen
Overleg met de Tweede Kamer over coëxistentie van ggo- en ggovrije teelt.
Het Kabinet heeft hierin de lijn dat zij tot 1 juli 2004 de gesprekken
tussen partijen om onderling tot afspraken te komen, zal stimuleren en faciliteren.
Na 1 juli zal worden geanalyseerd of er afspraken zijn en of deze afdoende
zijn. er is toegezegd dat een nadere studie over het aansprakelijkheidsregime
zal worden uitgevoerd.• Uitvoering plan van aanpak genomicsEr bestaat een interdepartementale werkgroep die toezicht houdt op de
uitvoering van het plan van aanpak van genomics. In 2003 zijn er drie bijeenkomsten
geweest van deze werkgroep. Het genomics initiatief organiseert daarnaast
elk jaar een conferentie over genomics. In 2003 droeg de conferentie de titel
«Create Business» en was gericht op innovatie vanuit het genomics
initiatief en heeft plaatsgevonden op 27 november jl.• Implementatie en uitvoering Biosafetyprotocol en aanpassing Nederlandse
regelgevingIn de eerste helft van 2003 zijn de onderhandelingen over de Cartagena
Verordening afgerond. 17 oktober 2003 is de definitieve versie gepubliceerd.
Deze regelt de verplichtingen van exporteurs van GGO's naar derde landen buiten
de EU. Voor import voldoet de reeds bestaande EU wetgeving. 11 september
2003 is het Cartagena Protocol van kracht geworden. Daarmee moet Nederland
vanaf heden aan verplichtingen voldoen. Het department fungeert als National
Focal Point en Competente Autoriteit. Van 23 t/m 27 februari 2004 vindt
de eerste Bijeenkomst van Partijen (MoP1) plaats in Kuala Lumpur. Wijziging
van Nederlandse regelgeving (strafbaarstelling) is in voorbereiding.• Herziening van het Besluit GGOggo door implementatie EU-richtlijn
2001/18 en 1998/81Wijziging van het Besluit GGO en de Regeling is voorbereid en waarna op
29 december jl. advies van de Raad van State is verkregen. Begin 2004
zal het nader rapport worden opgesteld en de wijziging worden afgerond.Beleidsevaluatie 2003 UitkomstAdviesCommunicatietraject
Tweede KamerFunctioneren COGEM (een maal per 4 jaar)Evaluatie is gedaan en wordt bestudeerd.Zal begin 2004 worden opgesteldInformatie middels brief in 2004.Groeiparagraaf GerealiseerdAlgemeen Opzet programmatische aanpak beleidsevaluatieJaFormulering meetbare doelen en tussendoelen bij lange
termijn doelenJaBeheersen milieurisico's van stoffen Benutten kennisinfrastructuur stoffen voor jaarverantwoordingNeeNagaan of doelen van Actieprogramma Gezondheid en
Milieu meetbaar geformuleerd kunnen wordenNeeToelichting:• Opzet programmatische aanpak beleidsevaluatieBij de programmering van onderzoeksvoorstellen maken beleidsevaluaties
deel uit van de voorstellen. Hierbij wordt rekening gehouden met het voorschrift
dat alle beleid een maal per 5 jaar geëvalueerd dient te worden.• Formulering meetbare doelen en tussendoelen bij lange termijn doelenMet name bij het Landelijk Afvalbeheerplan (LAP) zal jaarlijks de monitoringresultaten
worden gepubliceerd. Indien noodzakelijk zal aanpassing van het beleid plaatsvinden.
Op deelterreinen zijn tussendoelen geformuleerd.• Benutten kennisinfrastructuur stoffen voor jaarverantwoordingIn 2004 zal een nota inzake de uitvoering van het (inter)nationale stoffenbeleid
worden uitgebracht. Dan zal worden bepaald of de voor stoffen te ontwikkelen
kennisinfrastructuur inzicht kan verschaffen voor de jaarverantwoording.• Nagaan of doelen van Actieprogramma Gezondheid en Milieu meetbaar
geformuleerd kunnen wordenIn 2004 zal worden onderzocht in hoeverre de beoogde doelen van het Actieprogramma
Gezondheid en Milieu meetbaar kunnen worden geformuleerd12.4 Budgettaire gevolgen van beleidToelichting:De overuitputting van de uitgaven op artikelniveau is toe te schrijven
een aantal instrumenten. In de Jaarrekening wordt hierop nader ingegaan.Artikel 13. Handhaving13.1 Algemene beleidsdoelstellingDe handhaving van VROM is gericht op een aantoonbaar betere naleving van
de regels en een betere uitvoering van het VROM-beleid. De VROM-Inspectie
zorgt voor de handhaving van het VROM-beleid en de wet en regelgeving ten
aanzien van milieu, wonen en ruimte. Zo wordt bijgedragen aan een veiliger,
gezonder en duurzamer leefomgeving. Handhaving is echter niet het enige middel
om wetten en regels beter te doen naleven. De Inspectie onderzoekt ook waar
alternatieven mogelijk zijn: het wegnemen van belemmeringen of het ontwikkelen
van beter naleefbare regels.Uitwerking vindt plaats in de volgende operationele doelstellingen:13.2.1 Strategie;13.2.2 Opsporing en fraudebestrijding;13.2.3 Crisisbeheersing;13.2.4 Naleving wet- en regelgeving en beleid/betaalheiden vrije woonkeuze;13.2.5 Naleving wet- en regelgeving en beleid goede woningvoorraad en
duurzaam bouwen;13.2.6 Fysieke stedelijke vernieuwing;13.2.7 Naleving wet- en regelgeving en beleid versterken ruimtelijke kwaliteit
stedelijke en landelijke gebieden;13.2.8 Naleving wet- en regelgeving en beleid verbeteren milieukwaliteit
op nationaal niveau en integratie op lokaal niveau;13.2.9 Naleving wet- en regelgeving en beleid tegengaan klimaatverandering
en emissies;13.2.10 Naleving wet- en regelgeving en beleid beheersing milieurisico's
straling, afval en stoffen.Het doelbereik 2003Op basis van de informatie per operationeel doel kan geconcludeerd worden
dat de naleving van een aantal wetten en regels zodanig is verbeterd dat een
bijdrage is geleverd aan een veiliger, gezonder en duurzamer leefomgeving.13.2 Operationele doelstellingen13.2.1. Operationele doelstelling strategie (artikel 1)De VROM-Inspectie ontwikkelt in 2003 een nalevingstrategie waarin de prioriteiten
op basis van een risicoanalyse worden vastgesteld.Het doelbereik in 2003De VROM-nalevingstrategie is ontwikkeld. In lijn met de VBTB-ambities
en met het oog op de effectiviteit van handhaving wordt onderzocht in hoeverre
ook direct meetbare indicatoren voor naleving kunnen worden ontwikkeld.De beleidsprestaties 2003 RealisatieOntwikkeling NalevingstrategieJaEx-ante toetsing nieuwe VROM-regels of HUFJaEU rapportage inzake minimumcriteria milieu-inspectiesJaToelichting beleidsprestaties 2003Ontwikkeling nalevingstrategieMet de nalevingstrategie wordt het Inspectieprogramma opgesteld. Prioriteit
ligt bij die wetgeving waarbij een groot naleeftekort is geconstateerd en
die tevens risico's voor veiligheid, gezondheid, duurzaamheid met zich meebrengt.
Daarnaast zijn op basis van actualiteit en signalen van burgers specifieke
probleemsituaties aangepakt. Criteria hiervoor zijn: de politieke actualiteit,
risico's voor de leefomgeving (met name levensbedreigende situaties of grootschalige
gevolgen), integriteit van het bestuur van een overheidsinstantie of bedrijf,
maatschappelijke onrust en de ongewenste precedentwerking die uit kan gaan
van niet-optreden. Ook is een start gemaakt met het realiseren
van een «proeftuin» slim handhaven. Binnen dit project worden
succesvolle handhavingmethoden van binnen en van buiten VROM verzameld.Ex-ante toetsing nieuwe VROM-regels of HUFPraktijkervaringen hebben geleid tot voorstellen van de VROM-Inspectie
tot aanpassing van regelgeving.EU rapportage inzake minimumcriteria milieu-inspectiesIn april 2003 is aan de Europese Unie gerapporteerd over de ervaringen
met de uitvoering van de EU-aanbeveling van 4 april 2001 betreffende
minimumcriteria voor milieu-inspecties in Lidstaten (2001/331/EG).MONITORINGMet monitoring wordt beoogd trendmatige informatie te verkrijgen in de
milieumaatregelen van overheden en de effecten daarvan in de praktijk (milieudruk).
In 2003 was de bedoeling de bestaande monitoringsystemen te verbreden naar
(delen) van de beleidsterreinen wonen en ruimte.Het doelbereik 2003De Overheidsmonitor, de doelgroepmonitor en de geïntegreerde handhavingsrapportage
zijn opgesteld.De beleidsprestaties 2003 RealisatieDoelgroepmonitoring: Rapport Afvalstoffen en emissies
2001JaOverheidsmonitoring: Rapport Milieuprestaties Overheden
2002JaGeïntegreerde handhavingsrapportage 2002 (mei
2003)JaToelichting prestaties 2003Doelgroepmonitoring: Rapport Afvalstoffen en emissies
2001Rapport met brief VROM-VI/BZ/2456 op 25 mei 2003 naar Tweede Kamer;
informatie is ook beschikbaar op www.emissieregistratie.nl.Overheidsmonitoring: Rapport Milieuprestaties Overheden
2002De gepresenteerde «Overheidsmonitor, Jaarrapportage 2002»
bevat het resultaat over 2002. Alle overheden zijn ondervraagd. Ruim de helft
van de gemeenten, alle provincies, tweederde van de waterschappen en vrijwel
alle bevraagde rijksoverheidsinstellingen hebben een bijdrage geleverd aan
deze monitor. Verslag Tweede Kamer nr. 030690, 21-10-2003. Wegens gebrek aan
onder andere, representativiteit effectiviteit en betrouwbaarheid is de overheidsmonitor
beëindigd. De Tweede Kamer wordt voort aan geïnformeerd met de Jaarrapportage
van de VROM-Inspectie, de handhaving door de andere handhavingspartners in
de jaarlijkse handhavingbrief en daarnaast door sectorale rapportages.Geïntegreerde handhavingsrapportage 2002 (mei 2003)De geïntegreerde handhavingsrapportage is op 21 mei 2003 aangeboden
aan de Tweede Kamer, VROM 030318.13.2.2 Operationele doelstelling «Opsporing en fraudebestrijding»De uitvoering van strafrechtelijk onderzoeken op het terrein van de ordeningswetgeving
van het Ministerie van VROM (eventueel in combinatie van het commune strafrecht)
is de taak van de VROM-Inlichtingen- en opsporingsdienst (VROM-IOD). Het Centraal
Informatie Punt (CIP) van de VROM-IOD heeft 5 projecten van de Rijksgebouwendienst
beoordeeld, waarvoor 76 ondernemingen zijn gescreend.Het doelbereik 2003Door de VROM-Inspectie zijn door capacitaire problemen iets minder dan
de geplande onderzoeken met name in de Huursubsidie afgerond. Wel is er extra
capaciteit ingezet op de uitvoering van de Wet bevordering integriteitbeoordelingen
voor het Openbaar Bestuur (Bibob).De beleidsprestaties 2003 RealisatieVerrichten van opsporingsonderzoeken naar strafbare
feiten ter voorbereiding van strafvorderlijke beslissingen: 10 à 15 Zelfstandige onderzoeken (middel)zware
criminaliteitJa40 à 50 Onderzoeken follow up van toezichtactiviteitenNeeSamenwerking met politie bij 10 à 15 onderzoekenDeelsToelichting beleidsprestaties 2003Verrichten van opsporingsonderzoeken naar strafbare feiten
ter voorbereiding van strafvorderlijke beslissingenDe prioriteit ligt bij de bestrijding van de (middel)zware georganiseerde
criminaliteit met de speerpunten milieucriminaliteit en subsidiefraude op
de VROM-beleidsgebieden. Zo heeft de VROM-IOD alleen of samen met collega-opsporingsdiensten
22 (middel)zware opsporingsonderzoeken afgerond. Ook is een Afdeling Subsidiefraude
gestart als onderdeel van de eigen VROM-IOD. De controle richt zich op fraudes
met een schade tot € 25 000,–. De Inspectie geeft inzicht
in hoeverre er sprake is van fraude bij de subsidieregelingen van VROM. De
fraude-onderzoeken Huursubsidiewet staan bij 13.2.4Het Centraal Informatie Punt (CIP) van de VROM-IOD wordt vernieuwd en
biedt ondersteuning bij de uitvoering van de Wet bevordering integriteitbeoordelingen
voor het Openbaar Bestuur. Het CIP heeft 5 projecten van de Rijksgebouwendienst
beoordeeld, waarvoor 76 ondernemingen zijn gescreend.Follow up van toezichtactiviteitenDe 40 à 50 onderzoeken als follow up van toezichtactiviteiten zijn
door andere prioriteitstelling niet gerealiseerd.Samenwerking met politie bij 10 à 15 onderzoekenEr zijn toch 9 onderzoeken uitgevoerd samen met de regionale politie ondanks
een hogere inzet bij de onderzoeken naar middelzware milieucriminaliteit.13.2.3 Operationele doelstelling «Crisisbeheersing»Hoofddoel is het beheersen van veiligheid- en gezondheidsrisico's en het
minimaliseren van de effecten van optredende crises.Het doelbereik 2003De crisisbeheersingstaak omvat met name de voorbereiding op en afhandeling
van crisisomstandigheden op gebied van nucleaire ongevallen, calamiteiten
met gevolgen voor milieu en volksgezondheid, de drinkwatervoorziening en de
(her)huisvesting van bevolking en overheid. Daarvoor zijn het Departementaal
Coördinatiecentrum (DCC) en het meldpunt VROM permanent bereikbaar en
zijn 3 oefeningen gehouden. Afhandeling van calamiteiten vindt plaats conform
het Kwaliteitssysteem Crisismanagement.De beleidsprestaties 2003 RealisatieAdequate voorbereiding van, respons op en nazorg
van optredende crisissituaties door middel van: Ingericht en continu beschikbaar DCC en Meldpunt
VROMJaCirca 3 oefeningenJaInhoudelijke adviezen ten behoeve van besluitvorming
door verantwoordelijk bestuur in geval van een crisissituatieJaEvaluatierapport na elk opgetreden crisisJaBijdragen aan 3 jaarlijkse rapportages aan de Tweede
KamerJaToelichting beleidsprestaties 2003Er zijn 506 meldingen behandeld. In het kader van de EU-richtlijn voor
internationale gegevensuitwisseling in geval van nucleaire of radiologische
ongevallen (Ecurie) werden 355 meldingen ontvangen en afgehandeld. De inzet
is 2 keer getest in een oefening met de Kernfysische Dienst (KFD) en 2 keer
zijn incidentoefeningen gehouden.13.2.4 Operationele doelstelling «Naleving wet-
en regelgeving en beleid/betaalbaarheid en vrije woonkeuze»VROM stimuleert de totstandkoming van woningen en gebouwen die duurzaam
zijn en zijn afgestemd op gevraagde kwaliteit voor wat betreft de veiligheid,
gezondheid, bruikbaarheid energiezuinigheid en milieubelasting. Het toezicht
van de VROM-Inspectie is gericht op naleving van de Woningwet door: onderzoek
bij vermoeden van frauduleus handelen; het volgen van de voortgang en advisering
aan de minister omtrent toepassing van sancties ingeval sprake is van een
ministeriele aanwijzing; het opstellen van het volkshuisvestelijk deel van
het Toezichtverslag Besluit Beheer sociale huursector.Het doelbereik 2003Het toezichtverslag Besluit Beheer sociale huursector is opgesteld. De
VROM-Inspectie zal op basis van een monitor naar de aanpak door gemeenten
van onrechtmatige bewoning bezien in hoeverre de bestrijding intensivering
behoeft.De strafrechtelijke onderzoeken naar fraudegevallen met betrekking tot
individuele huursubsidie door de VROM-IOD hebben een bijdrage geleverd aan
het tegengaan van misbruik en oneigenlijk gebruik van de HuursubsidiewetDe beleidsprestaties 2003 RealisatieToezichtverslag Besluit Beheer sociale huursector
2002JaGerichte handhavingsacties onrechtmatige bewoning
(ad hoc voortvloeiend uit reguliere onderzoeken)DeelsMonitoren en handhaven aanwijzingen aan toegelaten
instellingenNee400 fraudeonderzoeken HuursubsidiewetDeelsToelichting prestaties 2003Toezichtverslag Besluit Beheer sociale huursector 2002De VROM-Inspectie
heeft in 2003 een analyse gemaakt van ontwikkelingen in de sociale huursector
in het verslagjaar 2003. Onderwerpen die daarbij aan de orde kwamen zijn:
investeringen, onderhoud en woningverbetering, woonruimteverdeling en huren.Gerichte handhavingsacties onrechtmatige bewoningUit de vragenlijst die is uitgezet bij de zestig grootste gemeenten gericht
op aanpak van onrechtmatige bewoning blijkt dat daar sprake van is; gemeenten
gaan zelf uit van 5% onrechtmatige bewoning. Samenwerking tussen verhuurders
en gemeenten moet geïntensiveerd worden. Er ontbreekt daadkracht bij
bestrijding van onrechtmatige bewoning met ook knelpunten op vlak van beleid,
capaciteit en financiën. Opsporing is juridisch lastig en arbeids- en
kostenintensief. Handhavingproject is gestart waarbij achterblijvende gemeenten
kunnen leren van actief handhavende gemeenten.De Huisvestingswet bevat enkele specifieke artikelen inzake de huisvesting
van asielzoekers, die een vergunning tot verblijf hebben gekregen (statushouders).
De Inspectie ziet er op toe dat de sinds 1995 gegroeide achterstand voor huisvesting
van statushouders wordt ingelopen. In juli 2003 was de achterstand gehalveerd.
Bestuurlijk is afgesproken dat de inzet is dat medio 2004 de achterstand geheel
is weggewerkt.Ten aanzien van de voorgenomen intensivering van het toezicht op onrechtmatige
bewoning van recreatiewoningen is door de Minister eind 2003 een beleidsstandpunt
vastgesteld. Daarin is in eerste instantie de uitvoering bij gemeenten en
provincies gelegd. De VROM-Inspectie zal in 2004 nagaan hoe deze aanpak uitwerkt.Monitoren en handhaven aanwijzingen aan toegelaten instellingen. Dit kon
achterwege blijven omdat er in 2003 geen ministeriële aanwijzingen op
grond van het BBSH zijn gedaan.400 Fraudeonderzoeken HuursubsidiewetDe VROM-Inspectie heeft met de beschikbare capaciteit 387 onderzoeken
uitgevoerd inzake misbruik huursubsidie. Bij 206 zaken kon schade worden teruggevorderd.
Er is 83 keer proces-verbaal opgemaakt voor strafrechtelijke afdoening.13.2.5 Operationele doelstelling «naleving wet-
en regelgeving en beleid goede woningvoorraad en duurzaam bouwen» (artikel
3)VROM stimuleert de totstandkoming van woningen en gebouwen die duurzaam
zijn en zijn afgestemd op de gevraagde kwaliteit voor wat betreft veiligheid,
gezondheid, bruikbaarheid, energiezuinigheid en milieubelasting.Het doelbereik 2003De CE-markering, een Europese richtlijn met betrekking tot minimumkwaliteit
ten aanzien van bouwproducten is gehandhaafd.Onderzoeken naar bouwregelgeving door gemeenten zijn uitgevoerd.Extra capaciteit is ingezet voor het uitgebreide onderzoek naar niet-woningen
en gebruiksvergunningen.Extra inzet is gepleegd in verband met de afwikkeling van een tweetal
incidenten in de bouw zoals het onderzoek naar de ingestorte platte daken
(2002) en de vijf balkons in Maastricht (april 2003).De beleidsprestaties 2003 Realisatie150 onderzoeken naar handhaving bouwregelgeving door
gemeentenDeelsNazorg gemeentelijke onderzoeken 2001 en 2002DeelsRapportage handhaving bouwregelgeving 2002JaHandhaving productnormen CE-markering Europese richtlijn
bouwproductenJaToelichting beleidsprestaties 2003150 Onderzoeken naar handhaving bouwregelgeving door gemeentenEr zijn 149 integrale gemeenteonderzoeken uitgevoerd. In 2003 zijn 139
VROM-brede gemeente onderzoeken afgerond, inclusief het afsluitende bestuurlijke
overleg. Nog 10 onderzoeken zullen begin 2004 bestuurlijk worden afgesloten.
Hiermee is tevens voldaan aan de opdracht van de Tweede Kamer dat alle gemeenten
eind 2003 op het gebied van de bouwregelgeving zijn onderzocht. Medio 2004
volgt de rapportage aan de Tweede Kamer.Nazorg gemeentelijke onderzoeken 2001 en 2002De nazorg heeft betrekking
op 92 gemeenten, waarbij in de periode 1999 tot en met 2002 in totaal 119
onderzoeken (milieu 13, ruimtelijke ordening 31, bouwen 62 en VROM-breed 13)
werden uitgevoerd.Per 31 december 2003 is de stand van zaken de volgende:Voor 6 gemeenten geen nazorg van toepassing in verband met de beoordeling
dat het gewenste adequate niveau aanwezig is.Voor 8 gemeenten is het nazorgtraject formeel afgesloten met een bestuurlijk
overleg of door middel van een brief.Voor 4 gemeenten is in 2003 de nazorg meegenomen in een VROM-breed onderzoek.Voor alle overige gemeenten (44) is de nazorg nog lopende in verschillende
stadia van uitvoering. Een deel daarvan zal, naar het zich laat aanzien, in
het eerste kwartaal 2004 kunnen worden afgerond en de rest in het tweede kwartaal
2004.De nog resterende nazorgactiviteiten zullen in 2004 verder worden afgerond.Rapportage handhaving bouwregelgeving 2002Deze onderzoeken zijn ondergebracht in de VROM-brede gemeenteonderzoeken.
De VROM-nalevingstrategie heeft gezorgd voor een aanpassing van het onderzoekprogramma
gemeenten. Per 1-4-2003 worden gemeenten alleen nog integraal beoordeeld.
Daarom zijn de 25 geplande gemeenteonderzoeken op het gebied van ruimtelijke
ordening en de 25 milieuonderzoeken opgenomen in de 150 onderzoeken naar controle
van de bouwregelgeving. Een kwart van de gemeenten is in 2003 integraal doorgelicht
op uitvoering van de wettelijke VROM-taken.Handhaving productnormen CE-markering Europese richtlijn
bouwproductenIn 20 bedrijfsbezoeken is gebleken dat bedrijven nog onbekend zijn met
CE-markering. Eén CE-melding uit Engeland is beoordeeld. Voor het toezicht
op gebruik van de CE-markering is een VROM Inspectie Procedure (VIP) ontwikkeld.ExtraNaar aanleiding van het instorten van een enkele lichte, platte daken
in augustus 2002 is onderzoek gedaan naar 200 eerder ingestorte platte daken
over de laatste 10 jaar. Dit onderzoek noopte de VROM-Inspectie om gemeenten
te wijzen op de risico's van instorting door opeenhoping van water. Ook zijn
ruim 68 000 bedrijven met lichte, platte daken gewaarschuwd en geadviseerd.
In 2004 volgt een rapportage over de gemeentelijke onderzoeken naar deze dakconstructies.
Ook is onderzoek verricht naar de ingestorte balkons in Maastricht;Verslag Tweede Kamer, VROM 03–459, 3-7-2003.13.2.6. Operationele doelstelling «Fysieke stedelijke
vernieuwing» (artikel 4)VROM stimuleert een fysieke stedelijke vernieuwing. De Wet stedelijke
vernieuwing en als onderdeel daarvan het investeringsbudget stedelijke vernieuwing
(ISV) geeft een belangrijke impuls aan de verbetering van de fysieke vernieuwing.Het doelbereik 2003De Inspectie participeert in de Provinciale Planologische Commissie(PPC)
en toetst regionale uitwerkingen van verstedelijkingsafspraken.De prestaties 2003 RealisatieToetsing regionale uitwerkingen verstedelijkingsafspraken
in kader van PPCNeeToelichting prestaties 2003Toetsing regionale uitwerkingen verstedelijkingsafspraken
in kader van PPCDe prestatieafspraken die met de grootstedelijke regio's zijn gemaakt
hadden in 2003 het karakter van intentieafspraken. Concrete toetsing is daardoor
nog niet mogelijkOp grond van de Wet Stedelijke Vernieuwing (ISV) worden budgetten direct verdeeld over gemeenten of via provincies (indirect). De wijze
van verantwoording over de budgetten is bij de wet zelf geregeld; de Inspectie
heeft daarbij geen rol.In 2003 is onderzocht hoe de VROM-Inspectie de uitvoering kan toetsen.
Dit onderzoek is beëindigd toen het rapport van de Algemene Rekenkamer
over het Rijksbeleid stedelijke vernieuwing is verschenen.Verslag Tweede Kamer nr. 29 211, vergaderjaar 2003–200413.2.7. Operationele doelstelling «Naleving wet-
en regelgeving en beleid versterken ruimtelijke kwaliteit stedelijke en landelijke
gebieden» (artikel 6 en 8)VROM stimuleert het versterken van de ruimtelijke kwaliteit van stedelijke
en landelijke gebieden, waaronder de leefbaarheid in delen van het landelijk
gebied. Ruimtelijke en milieuvraagstukken worden zoveel mogelijk integraal
aangepakt. De Inspectie ziet daarom er op toe dat het ruimtelijk beleid van
gemeenten en provincies is afgestemd op nationaal beleid. Gemeenten moeten
zorgen voor actuele bestemmingsplannen en een adequate handhaving van die
plannen. Vergunningverlening en toezicht door gemeenten moet voldoen aan de
Wet op de Ruimtelijke Ordening en de Woningwet/Woonwet. De Inspectie participeert
eveneens in de reconstructiecommissies als toetser van de te ontwikkelen reconstructieplannen
met behulp van het hiervoor ontwikkelde rijkstoetsingskader.Het doelbereik 2003Onderzoeken zijn uitgevoerd naar handhaving van ruimtelijke ordeningszaken
door gemeenten; ook werden bestemmingsplannen getoetst. Door deze onderzoeken
is bijgedragen aan het bereiken van de doelstellingen van het VROM-beleid.De prestaties 2003 Realisatie25 onderzoeken handhaving van WRO-beleid en -regelgevingJaNazorg onderzoeken gemeentelijke handhaving RO-beleid
en -regelgeving 2001 en 2002DeelsRapportage gemeentelijke handhaving wet- en regelgeving
en beleid RO 2002 (december 2003)JaToetsing bestemmingsplannen en afwijkingen (art.
10, 15, 17 en 19 Wro)JaToetsing reconstructieplannen in kader van ReconstructiecommissiesJaToelichting beleidsprestaties 200325 onderzoeken handhaving van WRO-beleid en -regelgevingRapportage gemeentelijke handhaving wet- en regelgeving en beleid RO 2002
(december 2003)Deze onderzoeken zijn ondergebracht in de VROM-brede gemeenteonderzoeken.
Zie toelichting onder 13.2.5. rapportage bouwregelgevingNazorg onderzoeken gemeentelijke handhaving RO-beleid
en -regelgeving 2001 en 2002Zie paragraaf 13.2.5: Nazorg onderzoekenToetsing bestemmingsplannen en afwijkingen (art. 10, 15,
17 en 19 Wro)Toetsing reconstructieplannen in kader van ReconstructiecommissiesIn de tweede helft van 2003 is een onderzoek gestart naar de planologische
bescherming van de Ecologische Hoofdstructuur (EHS) in streek- en (vooral)
bestemmingsplannen. Ook is geïnventariseerd in hoeverre de Beleidslijn
Ruimte voor de rivier uit 1996 is verwerkt in bestemmingsplannen. Gebleken
is dat diverse gemeenten hun bestemmingsplannen niet hebben aangepast. De
minister heeft daarop besloten een formele aanwijzingsprocedure in het kader
van de WRO te starten. Daarvoor wordt conform de wet eerst een overleg gevoerd
met betrokken gemeenten en provincies.Deelname aan Reconstructiecommisies is in 2003 afgebouwd. De commissies
zijn gericht op beleidsontwikkeling en beleidsadviezen. Om een onafhankelijke
toetsing van de reconstructieplannen te kunnen blijven uitoefenen is deze
taak overgedragen aan de Beleidsdirecties.13.2.8. Operationele doelstelling «Naleving wet-
en regelgeving en beleid verbeteren milieukwaliteit op nationaal niveau en
integratie op lokaal niveau» (artikel 7 en 10)VROM stimuleert de verbetering van zowel het stedelijk als het landelijk
gebied, met het oog op een duurzame ontwikkeling in de directe leefomgeving.
Milieuvraagstukken die spelen op lokale en regionale schaal, worden bij voorkeur
integraal aangepakt. Het beleid is in hoofdzaak gericht op het vóórkomen
en terugdringen van geluid- en geurhinder, van veiligheidsrisico's van industriële
activiteiten en risico's van lucht- en bodemverontreiniging. De Inspectie
ziet daarom toe op de naleving van de wetten en besluiten die gericht zijn
op het verbeteren van de milieukwaliteit. Het gaat daarbij om de Wet milieubeheer
(Wm) en daaruit voortvloeiende uitvoeringsbesluiten, de Wet verontreiniging
oppervlaktewater (Wvo), de Wet bodembescherming, (Wbb), Post Seveso-richtlijnen,
Waterleidingwet, Stad en Milieu.Het doelbereik 2003In het bijzonder is bij de naleving toegezien op de gezondheiden veiligheidsaspecten.
Op basis van het nieuwe Waterleidingbesluit zijn drie categorieën doelgroepen
te onderscheiden, te weten: eigen bronnen, collectieve installaties en waterleidingbedrijven.
De uitvoering van de wettelijke eisen door de drie doelgroepen wordt gehandhaafd
door de VROM-Inspectie. Door deze onderzoeken is bijgedragen aan het verbeteren
van de milieukwaliteit op nationaal niveau.De beleidsprestaties 2003 RealisatieToetsing provinciale milieujaarverslagenNeeFollow-up onderzoek Wbb 2002 (sanering in eigen beheer)
met als doel nagaan of de kwaliteit van het toezicht door provincies en gemeenten
op de uitvoering van bodemsaneringen door particulieren en bedrijven is verbeterdJaHandhaving Wbb: steekproefsgewijze bodemmonsters
bij lopende en nieuwe saneringsprojectenJa25 onderzoeken naar handhaving van milieubeleid en
-regelgeving door gemeentenJaNazorg gemeentelijke milieuonderzoeken 2001 en 2002DeelsRapportage gemeentelijke handhaving wet- en regelgeving
en beleid milieu 2002JaOnderzoek taak vergunningverlening en Handhaving
Wet milieubeheer door de provincies (met o.a. accent op uitvoering stortverbod
afval)DeelsInternationale afstemming handhaving EU-milieuwetgeving
in IMPEL-verbandJaOrganiseren handhavingconferentie MaastrichtJaToezicht uitvoering Vuurwerkbesluit Bijdrage VROM-Inspectie aan vliegende brigadeJaMeld- en Informatiepunt VuurwerkJa150 controles vuurwerkbedrijvenJa50 controles classificatie professioneel vuurwerkJa50 controles «bezigers» (bedrijven die –
bijvoorbeeld bij grote evenementen – op professionele basis vuurwerk
afstekenJaToezicht 125 milieuhygiënisch belangrijke bedrijven
(Top X-bedrijven) VR-bedrijvenJaToezicht 125 milieuhygiënisch belangrijke bedrijven
(Top X-bedrijven) PBZO-bedrijvenDeels3 brancheonderzoeken (30 à 50 onderzoeken
per branche, afhankelijk van branchegrootte)JaLegionella Waterleidingbesluit: handhaving naar aanleiding van
ca. 3 000 preventieve legionellacontroles door drinkwaterbedrijvenJa150 legionellaonderzoeken bij collectieve installaties
(steekproef van 50 per kwetsbaarheidsklasse 5, 4 en 3)JaDrinkwater Controle 15 drinkwaterbedrijvenJaControle 25 eigen winningen en beoordeling meetprogramma's
van alle eigen winningenJaControle 5 huishoudwatersystemenNee200 controles registratieverplichtingen (Wet milieubeheer)JaHandhaving 30 inzamelvergunningen scheepsafval en
KGA (Wet milieubeheer)JaEU-brede handhavingactie voor het stimuleren en uniformeren
van EVOA-handhaving in de Europese zeehavensJa30 milieucontroles defensie-inrichtingenJaImplementatie (operationele) afspraken Handhavingarrangementen
2002JaToelichting beleidsprestaties 2003Toetsing provinciale milieujaarverslagenDe provinciale milieuverslagen zijn niet getoetst. De controle op de provinciale
milieuverslagen wordt in 2004 betrokken in een integraal onderzoek bij de
provincies naar uitvoering van de VROM-taken. Voor dit nieuwe type VROM-brede
onderzoek wordt momenteel een methodiek ontwikkeld.Handhaving Wbb: steekproefsgewijze bodemmonsters bij lopende en nieuwe
saneringsprojecten Follow-up onderzoek Wbb 2002 (sanering in eigen beheer)Uit onderzoek naar toezicht door bevoegde gezagen op de uitvoering van
saneringen in eigen beheer blijkt dat het aantal gecontroleerde saneringen
van 46% in 2000 is toegenomen tot 79% in 2002. Ook de kwaliteit van dit toezicht
is verbeterd.25 onderzoeken naar handhaving van milieubeleid en -regelgeving
door gemeentenOnderzoeken zijn uitgevoerd; zie paragraaf 13.2.5.Nazorg gemeentelijke milieuonderzoeken 2001 en 2002Nazorg is uitgevoerd; zie paragraaf 13.2.5.Rapportage gemeentelijke handhaving wet- en regelgeving
en beleid milieu 2002Onderzoek uitgevoerd, zie paragraaf 13.2.5.Onderzoek taak vergunningverlening en Handhaving Wet milieubeheer
door de provincies (met o.a. accent op uitvoering stortverbod afval)Onderzoek is later gestart vanwege intensive voorbereiding. De weerbarstige
en ingewikkelde materie vroeg een gedegen en uitgebreide instructie waardoor
de rapportage nu is verschoven van najaar 2003 naar voorjaar 2004. Alle provincies
en alle operationele stortplaatsen worden bezocht. Op basis van de eerste
ervaring in het onderzoek kan worden gesteld dat de provinciale betrokkenheid
bij stortverboden zeer verschillend is.Internationale afstemming handhaving EU-milieuwetgeving
in IMPEL-verbandOrganiseren handhavingconferentie MaastrichtOp een conferentie in Praag is door de EU-landen met de toetredende landen
gesproken over de inzet bij handhavingprojecten op het gebied van het grensoverschrijdend
transport van afvalstoffen. Het Europese milieuhandhavingsnetwerk IMPEL confereerde
met succes in oktober in Maastricht en trok ruim 200 deelnemers; verslag is
uitgebracht.Toezicht uitvoering VuurwerkbesluitOm de jaarlijkse import van ca. 8,5 miljoen kilogram vuurwerk in veilige
banen te leiden doet de Vliegende Brigade in samenwerking met douane en politie
onderzoek naar productveiligheid en classificatie. Op basis van risicoanalyse
worden partijen bemonsterd. In 2003 zijn 223 partijen vuurwerk bij invoer
gecontroleerd en 274 monsters genomen.In een steekproef tussen december 2002 en februari 2003 is in 44 gemeenten
nagegaan in hoeverre de vergunningverlening voor de opslag van vuurwerk tussen
de 5 en 10 ton voldoet aan de Wet milieubeheer en of al wordt ingespeeld op
de eisen van het nieuwe Vuurwerkbesluit dat per 1 april 2004 geheel van
kracht is. Het onderzoek in 46 opslagplaatsen laat zien dat in de helft van
de gevallen vergunningvoorschriften worden overtreden.Bij het Landelijk Meld- en Informatiepunt Vuurwerk (LMIP) van de VROM-Inspectie
zijn 1500 evenementen met vuurwerk aangemeld, waarvan er 60 door de VROM-Inspectie
zijn gecontroleerd. Uit de controles is gebleken dat er zich in 2003 veel
minder gevaarlijke situaties hebben voorgedaan dan in 2002. Dit is een gevolg
van betere vergunningen en betere handhaving.Toezicht 125 milieuhygiënisch belangrijke bedrijven
(Top X-bedrijven) VR-bedrijvenToezicht 125 milieuhygiënisch belangrijke bedrijven
(Top X-bedrijven) PBZO-bedrijven3 brancheonderzoeken (30 à 50 onderzoeken per
branche, afhankelijk van branchegrootte)Een tweedelijnsonderzoek onder Top X-bedrijven is uitgevoerd bij 8 provincies
en 7 gemeenten naar de uitvoering van het Besluit risico's zware ongevallen
(Brzo). Hierbij zijn 25 bedrijven gecontroleerd. Tevens is nagegaan hoe deze
provincies en gemeenten (bevoegde gezagen) inhoud hebben gegeven aan hun coördinerende
taak en de samenwerking met andere betrokken partijen, zoals
Brandweer en Arbeidsinspectie. De rapportage wordt begin 2004 voltooid.Het onderzoek Controle PBZO is een vervolg op controles onder Brzo-bedrijven
die verplicht zijn een veiligheidsrapport op te stellen (VR-bedrijven). Deze
controle kent een lange uitloop. De rapportage is nu voorzien in oktober 2004.Legionella/DrinkwaterDe Inspectie heeft drie toezichtprojecten legionella uitgevoerd: zwembaden,
jachthavens, zorginstellingen. De controles door drinkwaterbedrijven verlopen
naar behoren Er zijn ruim 5000 installaties gecontroleerd. Controle op huishoudwatersystemen
is niet uitgevoerd omdat het drinkwaterbedrijven in 2003 is verboden huishoudwater
te leveren. Verslag Tweede Kamer VROM 030430/22-7-2003 en VROM 030589/18-9-2003.EU-brede handhavingactie voor het stimuleren en uniformeren
van EVOA-handhaving in de Europese zeehavensDit project heeft een uniforme en gezamenlijke handhaving van zeehavens
in Europa tot doel. Voor de uitvoering van de controles is een gebruiksaanwijzing
opgesteld. Het zeehavenproject kreeg een gezamenlijke start met een conferentie
in Rotterdam. Deelnemers zijn België (Antwerpen), Engeland (Felixstowe),
Duitsland (Hamburg), Polen (Gdansk), Letland (Riga) en Nederland (Rotterdam).
Rapport in begin 2004.30 milieucontroles defensie-inrichtingen.Er zijn 41 controles op defensie-inrichtingen uitgevoerd. Iedere controle
van de VROM-Inspectie resulteert nog steeds in een bestuurlijke aanschrijving
omdat niet alle voorschriften worden nageleefd.13.2.9 Operationele doelstelling «Naleving wet-
en regelgeving en beleid tegengaan klimaatverandering en emissies» (artikel
11)VROM richt zich op het tegengaan van klimaatverandering en milieuschadelijke
emissies naar de lucht door de bevordering van milieuverantwoorde productie
en consumptie. De VROM-Inspectie levert een bijdrage aan de reductie van emissies
die de ozonlaag en het klimaat nadelig beïnvloeden, door het houden van
toezicht op de naleving van beleid en regelgeving (CFK-besluit op basis van
de Wet milieugevaarlijke stoffen) en het verrichten van ex-ante beleidsevaluaties
van nieuw beleid en nieuwe wet- en regelgeving.Doelbereik in 2003De naleving van deze regelgeving is aanzienlijk verbeterd; alleen koelinstallaties
op schepen en transportmiddelen vragen nog steeds aandacht.De beleidsprestaties 2003 RealisatieKoelinstallaties (CFK's): Controle 100 grote kantoorgebouwen met koelsystemenJaControle zeeschepen en maatregelen bij 2 reders met
grote lekkagesJa4 controles handel en productieJaHalon: Controle 100 bedrijven met professionele halonbrandblusinstallatiesJaToezicht financiële regeling inzameling halon/cfk'sJaToelichting beleidsprestaties 2003Koelinstallaties/HalonDe scheepvaart lekt veel koelgassen; veel meer dan de 4,5% van koelinstallaties
op land. Dat blijkt uit het onderzoek naar de uitstoot van koudemiddelen door
koelinstallaties op schepen over de periode 1999–2001. Tegen 2 reders
is proces-verbaal opgemaakt.De naleving van de CFK-regelgeving rond mobiele koelinstallaties is de
laatste twee jaar aanzienlijk verbeterd. De beleidsdoelstelling van tenminste
90 procent naleving is inmiddels gehaald. Verslag Tweede Kamer VW03000460/22-07-2003.Tegelijkertijd kwamen bij gerichte (transport)controles in 2003 meer overtredingen
aan het licht. Bij 117 bedrijven is de haloninstallatie gecontroleerd13.2.10. Operationele doelstelling «Naleving wet-
en regelgeving en beleid beheersing milieurisico's sraling, afval en stoffen»
(artikel 12)VROM streeft naar het beschermen van mens en milieu tegen risico's van
het omgaan met stoffen, al dan niet radioactieve stoffen, straling en genetische
gemodificeerde organismen. De VROM-Inspectie richt de controle en het toezicht
op die afvalstromen, stralingsbronnen en stoffen die uit oogpunt van gezondheid,
veiligheid, milieu, handhavingrendement en politiek/maatschappelijk belang,
aandacht vragen. Het gaat dan om handhaving van de Europese verordening 259/93
(EVOA), het Besluit Stralenbescherming, Kernenergiewet, Bestrijdingsmiddelenwet,
een dertigtal besluiten op grond van de Wet milieubeheer (Wm), de Wet milieugevaarlijke
stoffen (Wms) en de Wet inzake de luchtverontreiniging (Wlv).Doelbereik 2003Door de activiteiten is bijgedragen aan een vermindering van de gevaren
en zijn de wettelijke voorschriften gehandhaafd. Enkele onderdelen verdienen
verdere aandacht.De beleidsprestaties 2003 RealisatieWms/Wm/Wlv: EVOA: Herziening bestaande Europese verordening voor overbrenging
van AfvalstoffenJa70 gerichte handhavingacties internationale afvalhandelJaLandelijke actie transportcontroles milieuregelgeving
(afvaltransporten en CFK- koelinstallaties)JaProjectsecretariaat CLEEN IV (EU-handhaving)JaWet milieugevaarlijke stoffen
(Wms): Genetisch gemodificeerde organismen (GGO's) Verkrijgen inzicht naleefgedrag vergunninghouders
(zowel ingeperkt gebruik als introductie in het milieu van GGO's). Controle
bij 60 instellingen.JaEx-post beleidsevaluatie Besluit GGOJaOntwikkelen en beproeven van detectiemethode (ex-ante
beleidsevaluatie)JaCadmium: 2 brancheonderzoeken (elektronica met hoge
omloopsnelheid en speelgoed)JaAsbest: controle 20 asbestwegen (Besluit asbestwegen)JaPCB's: 25 controles bij o.a. energiebedrijvenJaBestrijdingsmiddelenwet/biociden: Koperhoutverduurzaming en antifoulingNee15 controles houtverduurzamingsbedrijven en 10 tussenhandelarenJa100 controles winkels en winterbergingen in verband
met antifoulingNee100 controles GassingenJaControles Biocidegebruik koel- en proceswaterJaBouwstoffenbesluit Handhaving/certificering incl. controle bij 5 grotere
infrastructurele werkenJaStraling Toezicht op 7 kernreactoren/kerninstallaties (samen
met Arbeidsinspectie)Ja7 controles nucleaire inrichtingen, beoordeling RIVM
rapportages en rapportages nucleaire inrichtingenJaControle van alle kerntransportenJa150 controles schrootbedrijvenJaAfhandeling 300 incidentmeldingenJa25 Controles overige bedrijven, ziekenhuizen en instellingenDeelsOverige activiteiten: Toezicht uitvoering SOMS (Strategienota Omgaan Met
Stoffen)JaControle op het gebruik van de 48 stoffen ingedeeld
in categorie «zeer ernstige zorg»JaToezicht op de uitvoeringsovereenkomsten SOMS van
de chemische industrieNee1 ketenonderzoek afvalDeelsNetwerkactiviteiten: Afgestemde en geïntensiveerde samenwerking met
partners KLPD, regiopolitie, Inspectie Verkeer en Vervoer en DouaneJaToelichting beleidsprestaties 2003EVOABij de controle van afvalinrichtingen is in het najaar extra aandacht
besteed aan afvaltransporten naar Duitsland. Verslag Tweede Kamer 29 304,
nr. 1, 21–11–2003.Wet milieugevaarlijke stoffenEr is veel aandacht besteed aan gebruik van Genetisch gemodificeerde organismen
(ggo's) op universiteiten, academische ziekenhuizen en hogescholen. In totaal
zijn ca. 60 bedrijven en instellingen gecontroleerd. Het naleefgedrag blijkt
niet te zijn verbeterd ten opzichte van 2001 en 2002. Alle proefveldhouders
ggo's zijn bezocht. Het naleefgedrag is daar redelijk tot goed te noemen.De controle van asbestregelgeving naar aanleiding van meldingen betrof
49 wegen, 13 objecten en 10 bouwwerken. De meeste van de 49 gecontroleerde
wegen zijn verkeersluwe wegen, zoals plattelandswegen, (puin)paden, ontsluitingswegen
en erven.Van alle gecontroleerde wegen bleek na onderzoek dat 5 wegen niet
als een asbestweg kunnen worden beschouwd. Daarnaast worden in 2 gevallen
de asbestverdachte wegen meegenomen binnen een bodemsaneringsoperatie. Van
49 wegen zijn er 28 door bestuursrechtelijk interventie van de Inspectie,
op kosten van de eigenaar gesaneerd. Voor de overige 14 verdachte wegen loopt
momenteel een nader onderzoek. Bij asbest in bouwwerken is in 3 gevallen een
strafrechtelijk onderzoek ingesteld en proces-verbaal opgemaakt.De VROM-Inspectie heeft tevens een quick scan uitgevoerd naar asbest in
de scheepsbouw. In totaal zijn 23 scheepswerven bezocht. 21 Bedrijven bleken
geen asbestverwerkingsprocedure te hebben. Bij 9 werven is het asbest door
een gecertificeerd bedrijf verwijderd.Bestrijdingsmiddelenwet/biocidenDe rechter vernietigde 6 maart 2003 het besluit van het College Toelating
Bestrijdingsmiddelen om het gebruik van koperhoudende antifouling te beperken.
Controle is daardoor overbodig.De 15 controles naar biocidegebruik in koel- en proceswater zijn niet
uitgevoerd. Een handhavingstrategie is nog niet gereed vanwege nader overleg
met de betrokken branche.De VROM-Inspectie heeft in Rotterdam bij de controle van gassingen in
samenwerking met de Inspectie Verkeer en Waterstaat en het RIVM ook onderzoek
uitgevoerd naar containers met lading zoals verf en parfum. Daarbij zijn eerdere
resultaten bevestigd dat 20 tot 25% van de containers gassen bevatten in concentraties
hoger dan de wettelijke toegestane waarden. Personen die werkzaamheden uitvoeren
met of in de nabijheid verkeren van dergelijke containers lopen gevaar.StralingBij de 8 nucleaire installaties die Nederland thans telt zijn 125 Inspecties
uitgevoerd. Uitgezonderd de naleving van enkele regels uit de milieuvergunning
is het naleefgedrag goed. De goede naleving geldt ook voor de regels bij kerntransporten.Op uitnodiging van Nederland werd door het Internationaal Atoom Energie
Agentschap in februari 2003 een Ageing Management Assessment Team-missie in
Borssele uitgevoerd. De veiligheidsrelevante gebouwen, systemen en componenten
zijn in goede conditie.Vrijwel alle schrootbedrijven zijn in overtreding van het Besluit detectie
radioactieve stoffen in schroot wijzen 160 controles uit. Controles bij 16
ziekenhuizen toonden aan dat de naleving van de Kernenergiewetvergunningen
matig tot slecht is. De Inspectie heeft enkele malen proces-verbaal opgemaakt
en bestuursrechtelijk opgetreden. Medio 2004 wordt een rapport uitgebracht
over de controles bij ziekenhuizen en andere instellingen.Overige activitietenMet de chemische industrie is geen overeenstemming bereikt over een convenant
of regelgeving voor wat betreft de Strategienota Omgaan Met Stoffen (SOMS).
Daarom was controle door de Inspectie niet mogelijk.Het geplande ketenonderzoek afval wit- en bruingoed is niet uitgevoerd
omdat het weinig toevoegde aan de informatie die al beschikbaar was. Gekozen
is voor een onderzoek naar communaal zuiveringslib. Door switchen van onderwerp
zijn de verificatiebezoeken pas eind 2003 uitgevoerd; in februari 2004 volgt
rapportage.Vijf infrastructurele werken zijn gecontroleerd. Bij drie bestaande werken
(aangelegd na 1999) zijn AVI-bodemassen toegepast. De controle richtte zich
hierbij op de toepassingsvoorschriften van het Bouwstoffenbesluit). Bij twee
werken in aanleg werd het menggranulaat gecontroleerd op de kwaliteitsvoorschriften.
Daar is gekeken of de verontreinigingen in het granulaat beneden de grenswaarden
van het Bouwstoffenbesluit liggen.13.3 Budgettaire gevolgen van beleidToelichting:De realisatie van de uitgaven op artikelniveau vallen enigszins hoger
uit. Deze overuitputting is met name verklaarbaar uit de programma- en de
apparaat-uitgaven.Bij de programmauitgaven gaat het om de uitgaven die hoofdzakelijk vallen
onder de operationele doelen strategische beleidsontwikkeling en monitoring
en verbeteren integrale milieukwaliteit op lokaal niveau van de Vrom-Inspectie.Daarnaast vallen de gerealiseerde apparaatuitgaven hoger uit dan begroot.Artikel 14. Huisvesting Koninklijk Huis, Hoge Colleges
van Staat en ministerie van Algemene Zaken14.1. Algemene DoelstellingHet ministerie van VROM draagt zorg voor het adequaat huisvesten van het
Koninklijk Huis, de Hoge Colleges van Staat en het ministerie van Algemene
Zaken (AZ).Doelbereik 2003De Rijksgebouwendienst heeft in 2003 huisvestingsprojecten in opdracht
van het Koninklijk Huis, de Hoge Colleges van Staat en AZ voorbereid en uitgevoerd.
Deze projecten dienen de garantie van veiligheid en de continuïteit van
hun bedrijfsprocessen of hebben een beheersmatige achtergrond, te weten een
aanzienlijke verbetering van de kwaliteit, de gebruikswaarde en het gebruikscomfort
van de veelal monumentale gebouwen waarin zij gehuisvest zijn. In 2003 zijn
veel projecten uitgevoerd en gestart in het kader van het vergroten van de
veiligheid, onder meer op het Binnenhof (Eerste en Tweede Kamer en het ministerie
van AZ) en bij het Catshuis.14.2. Operationele doelstellingIn 2004 wordt een evaluatie van het rijkshuisvestingsstelsel uitgevoerd,
waarin onder meer onderzocht zal worden of het huur-verhuurmodel ook van toepassing
kan zijn op de huisvesting van de Hoge Colleges van Staat en AZ. Het passend
moment voor een eventuele overgang zal nog moeten worden bepaald. Dat kan
wellicht in samenhang met de wijzigingen in het huisvestingsstelsel die worden
doorgevoerd voortvloeiend uit de evaluatie.14.3. GroeiparagraafVoor de huisvesting die volgens het huur-verhuurmodel loopt is een aantal
indicatoren reeds operationeel en zullen andere, na verdere uitwerking en
bij gebleken toegevoegde waarde, dat ook worden. Voor zover van toepassing
zullen zij ook gaan gelden voor de onderhavige categorie gebruikers. Bij overgang
naar het stelsel zal dat in de agentschapsbegroting zijn, anders in dit artikel.14.4 Budgettaire gevolgen van beleidToelichting:Op dit artikel zijn geen apparaatskosten.Niet-beleidsartikelenArtikel 15. AlgemeenOp dit artikel staan alle uitgaven die niet aan een beleidsartikel zijn
toe te rekenen. Het betreft hier zowel programma-uitgaven als uitgaven voor
het apparaat.De apparaatsuitgaven omvatten de verplichtingen en uitgaven van het ambtelijk
personeel, overige personele uitgaven, materieel, automatisering
en postactieven. Het ambtelijk personeel betreft de algemene leiding van het
departement en de beleids- en ondersteunende diensten. De overige personele
uitgaven betreffen de inzet van externen en uitzendkrachten. De materiële
en automatiseringsuitgaven hebben betrekking op de uitgaven voor beheer, exploitatie,
huisvesting en investeringen om de voorzieningen van VROM op minimaal het
huidige niveau te houden en daar waar mogelijk te verbeteren.15.2 Apparaat15.2.1 WetgevingPrioriteiten bij het wetgevingsprogramma hebben de implementatie van EG-richtlijnen,
wetgevingsprojecten voortvloeiend uit het regeerakkoord, toezeggingen aan
de Staten-Generaal en ondersteuning bij initiatiefwetsvoorstellen. De resterende
centrale wetgevingscapaciteit is ingezet voor de overige VROM-prioriteiten.De belangrijkste in voorbereiding zijnde wetsvoorstellen worden toegelicht
bij de desbetreffende beleidsartikelen.Tabel 15.1 Juridische kwaliteit
wetgevingsproducten Realisatie 2002Norm 2003Realisatie 2003Wetgeving met dictum 1, 2 en 3 van de Raad van State83%90%81%Implementatietermijn EU-regelgeving niet overschreden37%100%0%Bron: DJZWetgeving met dictum 1, 2 en 3 van Raad van StateEen wetgevingsproduct wordt «goed» beoordeeld wanneer de Raad
van State daaraan het dictum 1, 2 of 3 toekent. Het oordeel van de Raad van
State omvat zowel de technisch-juridische als de beleidsmatige aspecten van
de wetgevingsproducten. In bovenstaand overzicht wordt vooralsnog geen onderscheid
gemaakt tussen de drie dicta. In 2003 zijn 26 adviezen ontvangen van de Raad
van State. Van deze adviezen hadden 21 het dictum 1 of 2 of 3. Daarmee komt
het gerealiseerde percentage op 81%.Tijdige implementatie van EG-richtlijnenDit kengetal ziet toe op de tijdige implementatie van EG-richtlijnen.
Voor de registratie van dit kengetal wordt uitgegaan van de datum waarop de
richtlijn moet zijn geïmplementeerd.In 2003 is 0% van de te implementeren richtlijnen op tijd geïmplementeerd.
Het totale aantal te implementeren richtlijnen bedroeg 11.Door de complexiteit en de hoeveelheid te implementeren regelgeving binnen
VROM is het in 2003 niet mogelijk geweest tijdig te implementeren. Het omzetten
naar wetgeving blijkt in de praktijk ingewikkelder en daardoor langer te duren
dan algemeen wordt aangenomen.Binnen VROM is de Taakgroep implementatie Europese richtlijnen ingesteld.
Deze Taakgroep moet ervoor zorgen dat het percentage van richtlijnen dat op
tijd is geïmplementeerd fors omhoog gaat.Europese meldingenproceduresDit kengetal geeft het aantal positieve beschikkingen binnen 12 maanden
van de Europese Commissie op een melding van Nederland weer. Er zijn vier
soorten meldingen: technische notificatie, staatssteun, artikel 95 en artikel
33 Euratom. Het gemeten percentage voor 2003 bedraagt 53.Vooral het percentage positieve beschikkingen staatssteun ligt laag, namelijk
33. Voor deze lage score zijn diverse redenen. Het aantal zeer complexe staatssteunzaken
is toegenomen. Steunontvangende ondernemingen zenden de vereiste gegevens/data
die noodzakelijk zijn om de door de Commissie gevraagde informatie binnen
de normale termijn te kunnen verstrekken, zeer laat in. Ten slotte kan nog
de onderbezetting op het gebied van staatssteun worden genoemd. Teneinde enige
verlichting te bieden, is midden 2003 overgegaan tot het inhuren van een externe
staatssteunexpert.Tabel 15.2 Europese meldingenprocedures Norm 2002Norm 2003Realisatie 2003Europese melding succesvol afgerond binnen twaalf maanden na notificatie75%75%53%Bron: Directie Juridische Zaken15.2.2 Communicatie en voorlichtingHet «VROM-beleid voor doelgroepen beter herkenbaar en meer toegankelijk
maken» is het uitgangspunt op basis waarvan de afgelopen periode binnen
VROM een communicatiestrategie is ontwikkeld. Dit is gebeurd langs een tweetal
lijnen te weten: bundeling van communicatie in communicatiethema's en de uitwerking
van een VROM-brede «corporate» communicatiebeleid. Een nadere
toelichting treft u hieronder aan.Corporate communicatieDe corporate communicatiestrategie en de daarmee samenhangende herpositionering
van VROM is conceptueel afgerond. Er is een public branding benadering ontwikkeld, waarbij VROM als merk is gepositioneerd.
Verder zijn alle campagnes in 2003 ontwikkeld vanuit het «buren-concept»
en zijn nieuwe, integrale communicatieconcepten toepast voor digitale en traditionele
communicatie. Ook de arbeidsmarktcommunicatie is vernieuwd waarbij het concept
aansluit op de rijksbrede campagne «Werken bij het rijk». De inzet
op interne communicatie is vergroot, wat sterk samenhangt met de bij VROM
reeds gestarte efficiencyoperatie en de taakstellingen van de kabinetten Balkenende.Overige ontwikkelingenVoor 2003 waren verder de volgende communicatiedoelstellingen geformuleerd:Versterking van interactieve communicatie (o.a. gebruik van Internet)Specifieke doelgroepbenaderingDirect Marketing (optimaal bereik)In 2003 is de ontwikkeling naar interactieve communicatie versterkt. In
2003 zijn ook alle uitingen van VROM digitaal beschikbaar gesteld op het internet.
De site VROM online is uitgeroepen tot beste overheidssite van Nederland (toegankelijkheid,
actualiteit, etc.).15.2.3 Gemeenschappelijke voorzieningenICTBelangrijke doelstellingen voor 2003 op het gebied van ICT waren de verbetering
van de infrastructuur, sanering van de applicatieportfolio, verbetering van
de organisatie en sturing en een verbeterde geïntegreerde dienstverlening
aan de burger.De verbetering van de infrastructuur wordt doorgevoerd door de overstap
naar Server Based Computing. De voorbereiding daarvan is grotendeels in 2003
afgerond. De implementatie zal plaatsvinden gedurende het eerste halfjaar
van 2004.De verdere sanering van de applicatieportfolio is gedeeltelijk gerealiseerd.
In de praktijk blijkt het substantieel terugdringen van het aantal applicaties
een moeizaam proces. De komende jaren zal daarom de aandacht gericht blijven
op sanering.Op het gebied van verbetering van organisatie en sturing zijn in 2003
voorstellen uitgewerkt zoals centralisatie van het ICT-beheer. Ook is een
start gemaakt met het op resultaatbasis uitbesteden van het ICT-beheer per
medio 2004. Daarbij zal tevens de regiefunctie worden aangepast. In 2003 is
een ICT-strategie 2004–2006 opgesteld op basis waarvan de sturing op
de informatievoorziening kan worden versterkt.In 2003 zijn met succes projecten uitgevoerd die de geïntegreerde
dienstverlening aan de burgers moet verbeteren. Voorbeelden zijn het inrichten
van klantcontactpunten waarbij burgers op een makkelijke manier toegang kunnen
krijgen op informatiesystemen binnen VROM. Van het project Loket Bouwen en
Wonen dat eind 2002 is afgerond zijn de ontwikkelde instrumenten in 2003 beschikbaar
gesteld aan gemeenten en andere publieke dienstverleners.Het project Digitale Uitwisselbare Ruimtelijke Plannen ligt op schema
en de elektronische milieuverslaglegging zal in 2004 gebruikt gaan worden.Tabel 15.3 Automatiseringsuitgaven
(ICT-dienst) per fte Realisatie 2001Realisatie 2002Ontwerpbegroting 2003Realisatie 2003Raming in € 1mln31,734,932,235,2Aantal fte3 8984 0734 2274 149Uitgaven per fte in € 18 1328 5687 6188 484Bron: SBB (€) en PeRCC (fte)Het kengetal geeft weer welke uitgaven per fte voor VROM zijn gedaan ten
behoeve van ICT via de gemeenschappelijk ICT-dienst. Het betreft het totaal
beschikbare budget.Facilitaire Dienst (Huisvestingsuitgaven)Wat betreft de huisvestingsuitgaven in algemene zin kan het volgende worden
opgemerkt:De huisvestingsuitgaven zijn te verdelen in huren, technisch beheer van
gebouwen en installaties, en overige huisvestingskosten. Onder overige huisvestingskosten
wordt verstaan energiekosten, schoonmaak en klein onderhoud. Het prestatiegegeven
geeft weer welke kosten voor het gehele ministerie per fte verbonden zijn
aan huisvesting (tabel volgt).Tabel 15.4 Huisvestingsuitgaven
per fte Realisatie 2001Realisatie 2002Ontwerpbegroting
2003Realisatie 2003Raming in € 1mln38,533,431,831,5Aantal fte3 8984 0734 2274 149Uitgaven per fte in € 19 8778 2007 5237 592Bron: SBB (€) en PeRCC (fte)Energiebesparing binnen VROM (Verbeterd Energie Prestatieprogramma)VROM gaat uit van een totale besparing van 5% tot en met 2006 t.o.v. het
verbruik over het jaar 2001. Jaarlijks wordt de doelstelling voor het desbetreffende
jaar vastgesteld t.o.v. het referentiejaar 2001. Voor 2003 was de energiebesparingsdoelstelling
1%. Over 2003 is het geregistreerde energieverbruik circa 2% lager ten opzichte
van het referentiejaar 2001.Dienst Documentaire informatievoorziening (DDI)Een belangrijke doelstelling voor 2003 was het zetten van stappen op weg
naar het bereiken van een verantwoord beheer van digitale documentaire informatievoorziening.
Door middel van het uitvoeren van de voorbereidingsfase van VIDI is een belangrijke
basis gelegd voor het bereiken van het einddoel. Inmiddels zijn middelen toegezegd
om het project verder uit te voeren. De verwachting is dat eind 2006/2007
de eindsituatie van verantwoord digitaal documentbeheer bereikt zal zijn.Tabel 15.5 Kosten DDI per
fte Realisatie 2001Realisatie 2002Ontwerpbegroting
2003Realisatie 2003Raming in € 1mln4,84,54,95,0Aantal fte3 8984 0734 2274 149Uitgaven per fte in € 11 2311 1051 1591 212Bron: SBB (€) en PeRCC (fte)P-winkel (DPW)Het doel van de P-winkel was het operationaliseren van het personeelsbeleid
door het leveren van VROM-brede gestandaardiseerde en op maat gemaakte producten
en diensten.Daartoe zijn onderstaande taken en voorzieningen uitgevoerd.Ontwikkelen van opleidings- en leerprogramma's en de advisering
daaroverDe Productengids is verder ontwikkeld en onder meer toegankelijk gemaakt.
Extra ondersteuning voor het zoeken naar een geschikte cursus wordt ook geboden
via VERA. Tevens is een opleidingstraject t.b.v. het EU-voorzitterschap in
gebruik genomen. Dit opleidingstraject – dat loopt tot april 2004 –
is afgestemd met het interdepartementale opleidingsprogramma via BZ.Uitvoeren van formatie advieswerkWat de formatieadviseurs van DPW betreft stond 2003 volledig in het teken
van ZEUS.Ondersteunen van het VROM loopbaan-, aanname- en vacaturebeleidDe toename van (eenmalige) loopbaanoriëntatiegesprekken die in 2002
in gang is gezet, zette in 2003 door. Dit kwam voornamelijk door het in gang
zetten van de reorganisatie in het kader van ZEUS. Dit veroorzaakte wel een
daling van de langer durende loopbaantrajecten.Tabel 15.6 Kosten P-winkel
per fte Realisatie 2001Realisatie 2002Ontwerpbegroting 2003Realisatie 2003Raming in € 1mln2,22,12,12,2Aantal fte3 8984 0734 2274 149Uitgaven per fte in € 1564516497530Bron: SBB (€) en PeRCC (fte)15.3 Programma15.3.1 Stichting Advisering BestuursrechtspraakIn 2003 is de drie-maanden termijn voor het afhandelen van aanvragen behaald.
Ook is er een bezoek gebracht aan alle rechtbanken om de diensten die de StAB
kan leveren onder de aandacht te brengen. Per 2003 is de StAB overgegaan op
het baten-lastenstelsel als basis voor subsidieverlening met voornaamste doel
om bedrijfsmatig werken te stimuleren.Tabel 15.5 Aantal adviesaanvragen
StAB Realisatie 2001Realisatie 2002Ontwerpbegroting 2003Prognose 2003Stand per 01-01174190190109Instroom aanvragen588465500465Aantal afgehandelde aanvragen/adviezen572546500485Stand per 31–1219010919089Bron: De gegevens m.b.t. de prognose 2003 zijn ontleend aan de begroting
2004 van de StAB.15.3.2. Vastgoed- en planinformatie15.3.2.1 Coördinatie Geo-informatieDe projecten rond de basisregistraties Gebouwen en Adressen zijn krachtig
ter hand genomen en hebben inmiddels geleid tot de volgende tussenresultaten:haalbaarheidsstudies en inhoudelijke grondslagen. In het programma Andere
Overheid is aangekondigd dat nog deze kabinetsperiode wetsvoorstellen zullen
worden gedaan.Voor de basisregistraties voor percelen en het Kernbestand 1:10 000
zijn in 2003 en eerdere jaren verkennende onderzoeken uitgevoerd. Het overleg
tussen VROM en het Kadaster is hierover gestart. In samenwerking met Ravi
en het ministerie van BZK is een programma voor standaardisatie van Geo-informatie
gestart.15.3.2.2 RaviIn 2003 heeft de Stichting Ravi overlegorgaan voor vastgoedinformatie
het kennisprogramma Ruimte voor Geo-informatie ingediend in het kader van
Bsik (ICES/KIS-3). Door het kabinet is daarop € 20 mln subsidie
verstrekt voor de komende 6 jaar. De kennisontwikkeling krijgt hiermee een
enorme stimulans en de huidige platformfunctie wordt versterkt. De bestaande
jaarlijkse subsidie voor de platformfunctie is gehandhaafd.De afspraken zijn gemaakt over de – vernieuwde – organisatie
van Ravi en de taakverdeling tussen Ravi en VROM en zullen binnenkort worden
bekrachtigd. Daarmee zijn de verantwoordelijkheden duidelijk vastgelegd: de
coördinatiefunctie ligt bij VROM, Ravi is verantwoordelijk voor de platformfunctie
en de kennisontwikkeling.15.3.2.3 Wet PuberrDe wet Puberr heeft tot doel de toegankelijkheid van overheidsinformatie,
de rechtszekerheid van de burger en een goede vervulling van publiekrechtelijke
taken te bevorderen. Daartoe verplicht de wet de bestuursorganen binnen het
openbaar bestuur om de beperkende besluiten die zij opleggen aan het gebruik
van vastgoedobjecten, te registreren en op een toegankelijke wijze te ontsluiten.De Wet is door de Tweede Kamer aanvaard, maar nog in behandeling bij de
Eerste Kamer.Het jaar 2003 heeft in het teken gestaan van de toetsing van de wet in
het kader van de herijking VROM-wetgeving, de beantwoording van de vragen
van de Eerste Kamer, en de voorbereiding van de uitvoeringsmaatregelen. De
uitvoeringsmaatregelen betreffen de opstelling van algemene maatregelen van
bestuur voor de aanwijzing van beperkingenbesluiten, de administratieve organisatie
van de beperkingenregistratie en een invoeringswet, waarin de inwerkingtreding
van de wet, het overgangsrecht en de gevolgen voor andere wetgeving wordt
geregeld. Deze werkzaamheden zullen in 2004 centraal staan.In het kader van de herijking VROM-wetgeving is vastgesteld dat de wet
de belangen van de burger dient en bijdraagt aan vermindering van de administratieve
lasten. De wetgevingsprocedure is vervolgens doorgezet met de indiening door
de minister van VROM bij de Eerste Kamer van de memorie van antwoord naar
aanleiding van het voorlopig verslag (oktober). Verwacht mag worden dat de
wet begin 2004 in het Staatsblad kan worden geplaatst.15.3.2.4 Digitale Uitwisselbare Ruimtelijke PlannenIn 2003 zijn diverse activiteiten ondernomen om gemeenten, provincies
en rijksoverheden te overtuigen van de voordelen van het digitaal opstellen,
het toegankelijk maken en het uitwisselen van digitale ruimtelijke plannen.
Begin 2003 is onder meer, samen met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten,
hard gewerkt aan een Handreiking Bestemmingsplannen. Deze handreiking is tijdens
een congres dit jaar aan alle gemeenten uitgereikt.Voor streekplannen en planologische kernbeslissingen is in 2003 verder
gewerkt aan de criteria en randvoorwaarden. Deze hebben geleid tot concept
gegevensmodellen en praktijkrichtlijnen. Op basis hiervan zijn diverse
bijeenkomsten en workshops gehouden om draagvlak te krijgen bij beleidsmedewerkers
van provincies en departementen.Alle wijzigingsvoorstellen die in de loop der tijd zijn binnengekomen
op het Informatiemodel Ruimtelijke Ordening (IMRO), de uitwisselingsstandaard
voor ruimtelijke plannen, zijn verwerkt in het IMRO 2003. Het IMRO 2003 is
vervolgens door de samenwerkende partners Ravi, BNSP, NIROV, VNG, provincies
en VROM aangeboden aan het Nederlands Normalisatie Instituut en verwerkt tot
een Nederlands Technische Afspraak (NTA). Op 13 november hebben de partners
in DURP het IMRO-convenant ondertekend. Hierin geven zij aan het IMRO met
kracht te stimuleren en het beheer en onderhoud de komende 2 jaar te willen
regelen.De voortgang in het kader van DURP is op 13 november zichtbaar gemaakt
in de vorm van een werkconferentie. Deze door VROM samen met VNG, provincies,
ONRI, NIROV, BNSP en Ravi georganiseerde conferentie, werd door ruim 600 mensen
bezocht. Naast workshops en lezingen was er een beurs waar naast bedrijven
ook provincies en gemeenten stonden om hun voortgang op het digitale pad te
laten zien.In 2003 heeft wederom een meting bij gemeenten plaatsgevonden omtrent
de voortgang van digitaal uitwisselbare bestemmingsplannen. Hieruit blijkt
dat bijna alle gemeenten denken in de toekomst digitale plannen te (laten)
vervaardigen. 77% van de gemeenten heeft al initiatief genomen en 33% van
de gemeenten heeft al digitaal uitwisselbare bestemmingsplannen.In elf van de twaalf provincies zijn projecten gestart met betrekking
tot of het vervaardigen van digitale streekplannen/omgevingsplannen of het
ontvangen en verwerken van binnengekomen bestemmingsplannen.Momenteel worden de ervaringen uit onderzoeken m.b.t. digitaal uitwisselbare
PKB's toegepast bij de Nota Ruimte.Algemeen kan worden geconstateerd dat stimulering vanuit het DURP-programma
voor een groot deel het beoogde effect heeft gehad op de geformuleerde doelstelling.In 2003 is een onderzoek gestart naar de kansen en belemmeringen van een
wettelijke verankering. Besluitvorming over de resultaten hiervan zullen in
de eerste helft van 2004 plaatsvinden. Bij wettelijke verankering wordt in
eerste instantie gedacht aan de Wro/Bro.15.2 Budgettaire gevolgen van beleidArtikel 16. Nominaal en onvoorzienBudgettaire gevolgen van beleidBedrijfsvoeringsparagraafMededeling over de BedrijfsvoeringMinisterie van VROM,Jaar 2003De minister van VROM verklaart hierbij als volgt.In het begrotingsjaar 2003 is op een gestructureerde wijze aandacht besteed
aan de hieronder nader benoemde bedrijfsprocessen van het ministerie van VROM.
Op basis van een risicoanalyse is een systematische afweging gemaakt inzake
de in te zetten instrumenten van sturing en beheersing. Dit omvat mede het
vaststellen van het van toepassing zijnde normenkader en de uitgangspunten
voor opname van aandachtspunten in deze mededeling.Deze mededeling heeft de volgende bedrijfsprocessen als reikwijdte: Financieel
en materieel beheer, Informatiebeveiliging, Wet bescherming Persoonsgegevens,
Personeelsbeleid (betreft normen t.a.v. management ontwikkeling, arbeidsmarkt,
arbeidsvoorwaarden en arbeidsomstandigheden, personeelsontwikkeling), enkele
organisatieaspecten (zoals normen gesteld aan formele reorganisaties en oriënterende
onderzoeken), interne milieuzorg en het interne huisvestingsbeleid.Een en ander heeft in het begrotingsjaar 2003 geresulteerd in beheerste
bedrijfsprocessen binnen het ministerie van VROM. Daarbij is een aantal punten
van aandacht naar voren gekomen ten aanzien waarvan de volgende verbeteracties
zijn (worden) gestart:Het financieel beheer bij DG WonenEr is veel werk verzet om de rechtmatigheid van de huursubsidieverstrekkingen
te verbeteren. De structurele inbedding in de (administratieve) organisatie
van de in het behandelproces ingebouwde controles was echter eind 2003 nog
niet volledig gerealiseerd. Dit geldt vooral voor de controle van de subsidiebepalende
gegevens van subsidieaanvragers en overige derden (d.m.v gegevensuitwisseling
met belastingdienst en GBA en controle van verhuurders- en bewoningsgegevens).
In 2004 zal verder invulling worden gegeven aan structurele inbedding van
deze controlemaatregelen.In de EPR regeling is sprake van geconstateerde tekortkomingen in de prestatiecontrole.
De Staatssecretaris van Milieubeheer heeft aan de VROM-Inspectie opdracht
gegeven tot een steekproefonderzoek.In de IPSV regeling is sprake van geconstateerde tekortkomingen in de
verstrekking van voorschotten. In 2004 wordt de regelgeving op dit punt aangepast.Het financieel beheer bij DG MilieuVerbeteringen in het financieel beheer van DGM worden aangepakt in het
kader van het lopende onderzoek van de Algemene Rekenkamer naar de kwaliteit
van het financieel beheer. Op basis van de resultaten van het onderzoek heeft
DGM een verbeterplan voor het financieel beheer opgesteld. In 2004 zal dit
plan uitgevoerd worden, en zal over de uitvoering ervan door DGM gerapporteerd
worden.Een punt van aandacht in 2004 is ook de uitvoering en het monitoren van
het plan van aanpak bodemsanering.BedrijfsvoeringsprioriteitenGroeipad mededelingDe implementatie van het referentiekader mededeling over de bedrijfsvoering
loopt op schema. De verschillende acties zoals geformuleerd – de verbreding
reikwijdte, visie op bedrijfsvoering, verbeteren risicoanalyse en onderzoeken
naar bedrijfsvoering – in de Begroting 2003 verlopen volgens plan. Over
2004 zal een bedrijfsvoeringsverslag (mededeling over de bedrijfsvoering)
worden afgegeven dat aan alle eisen uit het referentiekader voldoet.Ook in het Jaarverslag 2004 en verder zal VROM een mededeling afgeven
ondanks dat dit facultatief is geworden.Vernieuwde planning en controlcyclusIn 2003 is verder gegaan met het implementeren van de vernieuwde planning
& controlcyclus. Daarnaast is in 2003 onderzoek gedaan naar de noodzakelijk
wijzigingen in de planning & controlcyclus naar aanleiding van Zeus. Hierbij
is gekeken naar mogelijke efficiency verbeteringen in de cyclus alsook naar
de gevolgen van de organisatiewijzigingen in het kader van Zeus. Dit heeft
geleid tot een voorstel waarbij de begrotingscyclus en de interne cyclus verder
zijn geïntegreerd en waarbij de op te stellen interne documenten beter
aansluiten bij de verschillende managementniveaus. Deze wijzigingen in de
cyclus worden doorgevoerd vanaf de cyclus voor het begrotingsjaar 2005.Met betrekking tot de in de Begroting 2003 opgenomen prestaties verbeteren
sturing op prestaties, intern jaarverslag en betere onderbouwing per artikel –
geldt dat deze zijn gerealiseerd. Met betrekking tot het inventariseren knelpunten
in ondersteunende systemen geldt dat deze niet is opgepakt. Dit als gevolg
van de inspanning om te komen tot uniformering van de administratieve processen
en systemen. De ontwikkeling van aanvullende systeem functionaliteiten is
tot het najaar 2004 uitgesteld.OrganisatieontwikkelingenDe VROM-organisatie ontwikkelt zich voortdurend onder invloed van de eisen
die de politieke agenda daaraan stelt. In 2003 zijn de organisatieontwikkelingen
voor een groot deel bepaald door het Strategisch Akkoord van Balkenende I
en het hoofdlijnenakkoord van Balkenende II. Dit betekende o.a. veranderingen
in de beleidsmatige uitgangspunten, bezuinigingstaakstellingen en een mogelijke
herschikking van bepaalde uitvoeringstaken bij VROM.De invulling van de bezuinigingstaakstelling heeft plaatsgevonden in zowel
het primaire proces van VROM als de bedrijfsvoeringonderdelen. Bij de invulling
van de taakstelling in het primaire proces is gebruik gemaakt van een inhoudelijke
takendiscussie op basis van de uitgangspunten uit het regeerakkoord. Bij de
invulling van de taakstelling in de bedrijfsvoering is aangesloten op een
al lopende fundamentele herinrichting van de bedrijfsvoering van VROM. Bij
deze reorganisatie zullen de bedrijfsvoeringfuncties zoveel mogelijk worden
gebundeld in enerzijds concernstafdirecties en anderzijds een gemeenschappelijke
dienst. Hoewel de formele reorganisaties nog niet zijn afgerond heeft VROM
door een zeer selectief vacaturebeleid de personele taakstelling voor 2003
wel gerealiseerd.In het hoofdlijnenakkoord wordt tevens gesproken over een aan de belastingdienst
gelieerde uitvoeringsinstantie die inkomensafhankelijke regelingen
zal gaan uitvoeren. Voor VROM betekent dit de overdracht van de uitvoering
van de huursubsidie. In 2003 zijn hiervoor de werkzaamheden in gang gezet.Auditdienst i.o.In 2003 is besloten de reorganisatie van de Accountantsdienst deel uit
te laten maken van de VROM-brede reorganisatie. In de Nota Topstructuur VROM
en in het organisatierapport Auditdienst zijn de positie en de rol van de
Auditdienst binnen VROM verwoord. Het formatierapport is eind 2003 vastgesteld.
De formele instellingsdatum van de Auditdienst zal naar verwachting 1 juli
2004 zijn. Hiermede wordt voldaan aan de in het Kwaliteitsplan Auditfunctie
Rijksoverheid voorziene datum van eind 2004.In januari 2003 is het transitiedocument vastgesteld en de formatie van
de Auditdienst bepaald op 48 fte (was 54 fte). Voorts werden de volgende drie
disciplines onderkend: Financial Audit, IT Audit en Operational Audit. In
de loop van 2003 is besloten dat de formatie kan worden teruggebracht naar
41 fte na uitplaatsing van de Huursubsidie (Belastingdienst) en de uitvoering
van de overige subsidieregelingen naar uitvoeringsorganisaties (Senter/Novem).Verder is in 2003 veel energie gestoken in scholingsactiviteiten. Ondermeer
zijn drie operational audits als pilot uitgevoerd binnen het Project Kwaliteit
Auditfunctie Rijksoverheid. Voorts volgen meerdere medewerkers opleidingen
die gericht zijn op verbreding van de professionele kennis.Interdepartementale project Eigentijds BegrotingsstelselHet interdepartementale project Eigentijds Begrotingsstelsel (EBS) is
in mei 2003 na een Ministerraadsbesluit afgeblazen. Bij de evaluatie agentschappen
is evenwel geconcludeerd dat stimuleren van (gerichte) invoering van het baten-lastenstelsel
bij de Rijksoverheid dient te worden gecontinueerd. Voor VROM zijn voor 2004
geen initiatieven dienaangaande voorzien.C. JAARREKENINGVerantwoordingsstatenDepartementale verantwoordingsstaat 2003 van het Ministerie
van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI)(Bedragen in € 1000)  (1)(2)(3)=(2)-(1)OmschrijvingOorspronkelijk
vastgestelde begroting*RealisatieVerschil realisatie en oorspronkelijk vastgestelde begroting  verplichtingenuitgavenontvangstenverplichtingenuitgavenontvangstenverplichtingenuitgavenontvangsten Totaal 3 430 68754 948 3 504 000210 179 +73 313+ 155 231            Beleidsartikelen 3 260 42234 735 3 294 766162 254 +34 344+ 127 51901Strategische beleidsontwikkeling
en monitoring59 60866 550079 36476 7821 803+ 19 756+ 10 232+ 1 80302Betaalbaarheid van het wonen1 740 1151 655 87332 1571 880 2801 860 35885 761+ 140 165+ 204 485+ 53 60403Duurzame woningen en gebouwen97 983261 7230111 005280 6861 782+ 13 022+ 18 963+ 1 78204Fysieke Stedelijke Vernieuwing132 749552 1481 33956 843455 1492 068– 75 906– 96 999+ 72905Sociale kwaliteit van het wonen
en de woonomgeving57 42956 646029 31445 5212 887– 28 115– 11 125+ 2 88706Versterken ruimtelijke kwaliteit
stedelijke gebieden27 71929 34135796 68935 37210 789+ 68 970+ 6 031+ 10 43207Verbeteren integrale milieukwaliteit
op lokaal niveau227 526251 959096 949237 31748 310– 130 577– 14 642+ 48 31008Versterken ruimtelijke kwaliteit
landelijke gebieden13 33015 187014 60615 7843 062+ 1 276+ 597+ 3 06209Versterken ruimtelijke kwaliteit
in Europees verband12 9298 42904 7263 6070– 8 203– 4 822010Verbeteren nationale milieukwaliteit22 12721 975011 94413 5541 673– 10 183– 8 421+ 1 67311Tegengaan klimaatverandering en
emissies120 040167 6920199 63592 5872 146+ 79 595– 75 105+ 2 14612Beheersen milieurisico's van stoffen,
afval en straling30 61432 328049 64637 2022+ 19 032+ 4 874+ 213Handhaving75 55578 45788279 47478 7611 025+ 3 919+ 304+ 14314Huisvesting Koninklijk Huis, Hoge
Colleges van Staat en Ministerie van Algemene Zaken62 11462 114062 08662 086946– 28– 28+ 946            Niet-beleidsartikelen 170 26520 213 209 23447 925 +38 969+ 27 71215Algemeen165 863168 82120 213205 688209 23447 925+ 39 825+ 40 413+ 27 71216Nominaal en onvoorzien1 4441 444 00 – 1 444– 1 44401Inclusief Nota van Wijziging (krst II, 2002–2003, 28 600
XI, nr. 12) en Nota van Verbetering (krst II, 2002–2003, 28 600
XI, nr. 27)De gerealiseerde bedragen van de uitgaven en de verplichtingen zijn steeds naar boven afgerond (€ 1000)De gerealiseerde bedragen van de ontvangsten zijn naar beneden of naar boven afgerond (€ 500)De samenvattende verantwoordingsstaat 2003 inzake het
agentschap «Rijksgebouwendienst» van het Ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI).(Bedragen in € 1000)  (1)(2)(3)=(2)-(1)Art.OmschrijvingOorspronkelijk
vastgesteld begrotingRealisatieVerschil realisatie en oorspronkelijk vastgestelde
begroting01Rijksgebouwendienst         Totale baten1 013 2371 426 746413 509 Totale lasten1 038 0711 363 956325 885 Saldo van baten en lasten-/- 24 83462 79087 624      Totale kapitaalontvangsten488 796486 960-/- 1 836 Totale kapitaaluitgaven629 124677 01947 895Financiële toelichting bij de verantwoordingsstatenToelichting bij de beleidsartikelenArtikel 01. Strategische beleidsontwikkeling en monitoring(bedragen in € 1000) Realisatie 2002Realisatie 2003Vastgestelde
begroting 20031Verschil 2003Verplichtingen:74 88879 65359 60820 045Uitgaven:78 64576 78266 55010 232Programma65 89159 15151 4797 672Strategische beleidsontwikkeling6 8205 5311365 395Beleidsnota's en wetten ruimte2 330888136752Nationaal initiatief voor duurzame ontwikkeling4 4904 643 4 643     Monitoring en kennisontwikkeling57 93052 40350 1942 209Kennisontwikkeling en onderzoek wonen12 2167 52011 949– 4 429Kennisontwikkeling en onderzoek ruimte1 398940655285Bijdrage Planburo RO5 1571 8162 883– 1 067Bijdrage RIVM39 15942 12734 7077 420     Overig programma1 1411 2171 14968Subsidies vakorganisaties1 0311 001559442Communicatie-instrumenten110216590– 374Apparaat12 75417 63115 0712 560Apparaat:    VROM-Raad1 8112 2102 15951Forum/RMNO/WAR2 0322 1969321 264Ruimtelijk Planbureau 4 6053 3661 239Apparaat DGW4 7004 2664 112154Apparaat DGR3 1103 1172 920197Apparaat DGM1 1011 2371 582– 345Ontvangsten:4 4891 80301 8031Inclusief Nota van Wijziging (krst II, 2002–2003, 28 600
XI, nr. 12) en Nota van Verbetering (krst II, 2002–2003, 28 600
XI, nr. 27)Artikel 02. Betaalbaarheid van het wonen(bedragen in € 1000) Realisatie 2002Realisatie 2003Vastgestelde
begroting 20031Verschil 2003Verplichtingen:2 467 3841 880 2801 740 115140 165waarvan garantieverplichtingen    Uitgaven:1 935 5871 860 3581 655 873204 485Programma:1 876 9171 794 6471 602 640192007Betaalbare woonkeuze huren:1 821 8401 748 4971 538 629209 868Huursubsidie1 708 3421 628 7971 493 119135 678Bijdrage huurlasten39 37240 56437 7792 785Kostenvergoeding verhuurders5 548415 415Bijdragen nieuwbouw huurwoningen7 8296 4637 332– 869Afkoop subsidies NWI's60 29572 03117271 859Compensatie huurders Enschede4542272270     Betaalbare woonkeuze kopen:51 94841 38959 692– 18 303Bevordering eigen woningbezit47171216 942– 16 230Bijdragen woningen marktsector en premiekoop51 24740 57842 500– 1 922Gewenningssubsidieregeling eigen woningbezit23099250– 151     Versterking positie burger bij huur en koop:1 4441 3711 480– 109Subsidie woonconsumentenorganisaties1 4441 3711 480– 109     Overig programma:1 6853 3902 839551Afkoop subsidies woonwagens 1 967 1 967Woonwagens3164299– 295Kennisoverdracht, experimenten e.a. 752645– 19 Onderzoek DGW459401737– 336Communicatie-instrumenten8359921 134– 142Nader aan te wijzen  624– 624Apparaat:58 67065 71153 23312 478Apparaat:    Juridische instrumenten 310316– 6Uitvoering huursubsidie 48 50031 80316 697Uitvoering eigen woning-regelingen 1 7732 854– 1 081Apparaat DGW58 67015 12818 260– 3 132Ontvangsten:42 34285 76132 15753 6041Inclusief Nota van Wijziging (krst II, 2002–2003, 28 600
XI, nr. 12) en Nota van Verbetering (krst II, 2002–2003, 28 600
XI, nr. 27)Toelichting:Operationeel doel «Betaalbare woonkeuze huren»:Het verschil tussen de budgetten van de begroting en realisatie bij dit
operationeel doel betreft met name de instrumenten: «Huursubsidie»
en de «Afkoop NWI's».HuursubsidieDe toename van het huursubsidiebudget betreft met name het saldo van een
verwachte toename van eerste aanvragers als gevolg van de tegenvallende economische
ontwikkelingen, de huurstijging als gevolg van de hogere gemiddelde
inflatie en het uitstellen van het project T-biljetten (ad. € 40
mln.) naar 2004. Met de suppletore begrotingen zijn de aanvullingen op de
budgetten geregeld.Afkoop NWI'sTen aanzien van het instrument Afkoop NWI's zijn met 1e suppletore begroting
de budgetten aangepast conform de realisaties 1e kwartaal 2003.Operationeel doel «Betaalbare woonkeuze kopen»:Het verschil tussen de budgetten van de begroting en realisatie bij dit
operationeel doel betreft met name het instrument: «BEW».BEWDe budgetten zijn opnieuw fors verlaagd omdat het aantal binnengekomen
en afgehandelde aanvragen minder is dan geraamd.Ontvangsten:Het verschil tussen de budgetten van de begroting en realisatie bij dit
operationeel doel betreft met name: de «Ontvangsten huursubsidie».Ontvangsten huursubsidieDe ontvangsten huursubsidie zijn met suppletore begroting aangepast als
gevolg de nieuwe toekenningssystematiek waarbij bij initiële beschikkingen
teveel subsidie werd toegekend. Tevens worden door (intensievere) nacontroles
meer vorderingen ingesteld. De terugvordering van de onterecht verstrekte
voorschotten verloopt voorspoediger dan verwacht, wat heeft geleid tot een
toename van de ontvangsten.M&O-beleid huursubsidie, Vangnet- en Eigen WoningenregelingenBij de uitvoering van de Huursubsidiewet, maar ook bij de Vangnet- en
Eigen Woningenregelingen is er sprake van M&O-problematiek ten aanzien
van derdengegevens.Gezien het grote financiële belang manifesteert de problematiek zich
vooral bij de uitvoering van de Huursubsidiewet.Sinds de invoering van de gemoderniseerde uitvoeringsorganisatie (Eos)
in 2002 worden voor alle huursubsidietoekenningen de gegevens omtrent inkomen,
vermogen, huurprijs en bewoningssituatie voor zover mogelijk betrokken van
de primaire bronnen. Bij goed functioneren van de gegevensuitwisseling levert
deze werkwijze een positieve bijdrage aan het terugdringen van misbruik en
oneigenlijk gebruik. Immers de gegevens worden nu rechtstreeks betrokken van
de bronleveranciers (Belastingdienst, GBA en verhuurders) Voor zover de gegevens
afkomstig zijn uit officiële overheidsregistraties (Belastingdienst,
GBA) is de inhoudelijke juistheid voor VROM een gegeven en beperkt de verantwoordelijkheid
van VROM zich tot een verstandig gebruik van deze gegevens, waarbij gelet
moet worden op een betrouwbare gegevensuitwisseling en volledigheid van de
gegevens op het moment van opvragen.Ten opzichte van 2002 zijn in 2003 op het gebied van de kwaliteit (rechtmatigheid)
van de toegekende subsidies reeds belangrijke verbeteringen gerealiseerd,
maar hier dienen nog verdere verbeteringen in de beheersmaatregelen te worden
aangebracht. De structurele inbedding in de (administratieve) organisatie
van beheersmaatregelen is nog niet volledig gerealiseerd. Dit geldt met name
voor het proces van gegevensuitwisseling (met belastingdienst, GBA en verhuurders)
en de controle op de kwaliteit van de brongegevens , maar ook voor de handmatige
en geautomatiseerde controles in het behandelingsproces.Artikel 03. Duurzame woningen en gebouwen(bedragen in € 1000) Realisatie 2002Realisatie 2003Vastgestelde
begroting 20031Verschil 2003Verplichtingen:42 349111 00597 98313 022Uitgaven:209 562280 686261 72318 963Programma:206 116276 910248 36428 546Garanderen minimale kwaliteit van woningen en gebouwen:20848048Toegankelijkheid Rijkshuisvesting20848 48     Verbeteren kwaliteit woningen en gebouwen en stimuleren innovatie:23 035117 93487 87030 064Duurzaam bouwen4060 0Regeling sanering loden leidingen9798481 662– 814Energiebesparing Rijkshuisvesting2 0472 5994 033– 1 434Duurzaam bouwen Rijkshuisvesting350515386129Regeling Energiebesparing huishoudens met lagere inkomens1 3221 7661 815– 49Programma energiebudgetten16 95325 32324 2141 109Energiepremieregeling (EPR) 84 74454 00030 744Innovatief bouwen9782 1391 760379     Coördinatie bouwbeleid:2 3661 8771 905– 28Coördinatie bouwbeleid2 3661 8771 905– 28     Overig programma:180 507157 051158 589– 1 538Budget BWS 199521 2330 0Budget BWS 1992–1994154 582152 247152 919– 672Volkshuisvestingsinstellingen, experimenten en kennisoverdracht2 5532 6391 3631 276Onderzoek RGD19025522728Onderzoek DGW1 7201 6713 604– 1 933Communicatie-instrumenten229239476– 237Nader aan te wijzen   0Apparaat:3 4463 77613 359– 9 583Apparaat:    Juridische instrumenten 310314– 4Apparaat DGW3 4463 46613 045– 9 579Ontvangsten:4731 78201 7821Inclusief Nota van Wijziging (krst II, 2002–2003, 28 600
XI, nr. 12) en Nota van Verbetering (krst II, 2002–2003, 28 600
XI, nr. 27)Toelichting:Operationeel doel «Verbeteren kwaliteit woningen
en gebouwen en stimuleren innovatie»:Het verschil tussen de budgetten van de begroting en realisatie bij dit
operationeel doel betreft met name de instrumenten: «Programma Energiebudgetten»
en «Energiepremieregeling».Programma EnergiebudgettenHet verschil bij de verplichtingen en uitgaven is door middel van mutaties
bij de 1e en 2e suppletore begroting 2003 aangepast. Er zijn met name mutaties
als gevolg van doorwerking realisatie 2002, overboekingen naar Onderzoek en
VEK en een nadere afstemming van fasering van de verplichtingen- en uitgavenraming
aangebracht. Een en ander heeft geresulteerd in een uiteindelijk
zeer beperkte overuitputting van het uiteindelijke beschikbare budget 2003
bij zowel verplichtingen als uitgaven.EnergiepremieregelingHet verschil in de beschikbare verplichtingen en uitgaven ten opzichte
van werkelijke realisatie is door middel van een 2e suppletore begrotingsmutatie
2003 deels aangepast en vervolgens bij Slotwet 2003. De belangstelling voor
de regeling EPR2003 was van dien aard dat het beschikbare budget niet toereikend
bleek en een vroegtijdige en tussentijdse ophoging en uitkering van benodigd
budget onontkoombaar was en dat een geplande bevoorschottingstranche 2004
ook nog eens moest worden versneld naar 2003. De Tweede Kamer is ter zake
reeds geïnformeerd eind 2003 bij brief kenmerk DBO 2003130814.Artikel 04. Fysieke Stedelijke Vernieuwing(bedragen in € 1000) Realisatie 2002Realisatie 2003Vastgestelde
begroting 20031Verschil 2003Verplichtingen:151 04456 843132 749– 75 906Uitgaven:187 616455 149552 148– 96 999Programma:184 574450 575544 470– 93 895Herstructurering en nieuwbouw:182 104448 556542 962– 94 406Planologische en woningbouwknelpunten VINEX3 63002 028– 2 028Stimulering herstructurering woningvoorraad16 4310 0Stedelijke vernieuwing Lelystad3 1763 1763 1760Grondzakeninstrumentarium4 8830 0Investeringen stedelijke vernieuwing123 507383 819498 174114 355Innovatiebudget stedelijke vernieuwing30 47761 56139 58421 977     Overig programma:2 4702 0191 508511Volkshuisvestingsinstellingen, experimenten en kennisoverdracht1 9601 251612639Onderzoek DGW4696736694Communicatie-instrumenten4195227– 132Apparaat:3 0424 5747 678– 3 104Apparaat:    Juridische instrumenten 205210– 5Apparaat DGW3 0424 3697 468– 3 099Ontvangsten:2 4702 0681 3397291Inclusief Nota van Wijziging (krst II, 2002–2003, 28 600
XI, nr. 12) en Nota van Verbetering (krst II, 2002–2003, 28 600
XI, nr. 27)Toelichting:Operationeel doel «Herstructurering»:Het verschil tussen de budgetten van de begroting en realisatie bij dit
operationeel doel betreft met name het instrument: «ISV».• Investeringen stedelijke vernieuwing (ISV)Uitgavenverlagingen:Bij eerste suppletore begrotingswet is een aanpassing aangebracht in het
kasritme voor de investeringsbijdragen stedelijke vernieuwing. Circa € 126
miljoen aan voorziene betalingen 2003 is doorgeschoven naar 2004 en 2005.
Deze kasverschuiving komt bovenop de bij de Nota van Wijziging 2003 aangebrachte
kasverschuiving van € 55 miljoen. Deze laatste kasverschuiving is
in de beginstand «vastgestelde begroting 2003» van bovenstaande
tabel verwerkt. Het aanbrengen van de kasverschuivingen was noodzakelijk in
verband met de rijksbrede financiële problematiek in 2003. Voorts is
binnen artikel 4 een (per saldo) budgettair neutrale herschikking van middelen
aangebracht. Hierdoor zijn de middelen voor de investeringsbijdragen stedelijke
vernieuwing met circa € 14 miljoen verlaagd. Het uitgavenbudget
voor «planologische en woningbouwknelpunten VINEX» is met circa € 2
miljoen verlaagd. Achtergrond hiervan is dat het hierop geraamde budget voor
de uitvoering van de aanbevelingen van de task force woningbouwproductie via
de reguliere begrotingsonderdelen (Onderzoek, kennisoverdracht en dergelijke)
is uitgegeven. Er is een lichte onderuitputting bij de uitgavenbudgetten «investeringen
stedelijke vernieuwing» en «innovatiebudget stedelijke vernieuwing»
opgetreden. Het gaat hierbij om een bedrag van circa € 2 miljoen.
Voor een beperkt deel zal dit tot extra uitgaven in 2004 leiden.Uitgavenverhogingen:Voor bodemsaneringsgelden die via het investeringsbudget stedelijke vernieuwing
worden verplicht, is € 23 miljoen uitgegeven. Voor uitgaven die
oorspronkelijk in 2002 waren voorzien maar die zijn doorgeschoven naar 2003
is circa € 5 miljoen uitgegeven. De uitgaven voor het innovatieprogramma
stedelijke vernieuwing zijn verhoogd met het uitgavenbudget dat op beleidsartikel
5 voor dit doel was geraamd. Dit heeft tot een verhoging van de uitgaven geleid
met circa € 8 miljoen. Daarnaast heeft er een interne herschikking
van middelen plaatsgevonden binnen beleidsartikel 4. Voor het onderdeel innovatieprogramma
zijn de beschikbare middelen hierdoor toegenomen met circa € 14
miljoen. De hiervoor genoemde wijzigingen hebben geen invloed gehad op het
realiseren van de beleidsdoelstellingen. Achtergrond van de mutaties is financieel
technisch van aard geweest; bij voorbeeld aanpassen van uitfinancieringsritme.Artikel 05. Sociale kwaliteit van het wonen en de woonomgeving(bedragen in € 1000) Realisatie 2002Realisatie 2003Vastgestelde
begroting 20031Verschil 2003Verplichtingen:18 03429 31457 429– 28 115Uitgaven:43 29345 52156 646– 11 125Programma:41 59444 43355 066– 10 633Bevorderen vernieuwing beleid voor wonen en zorg:41 26044 08946 775– 2 686Huisvesting gehandicapten24 83722 14522 09253Woonzorgstimuleringsregeling16 42321 94424 683– 2 739     Bevorderen sociale kwaliteit in de woonomgeving:007 770– 7 770Sociale vernieuwing 07 770– 7 770     Overig programma:334344521– 177Kennisoverdracht, experimenten e.a. 851456 Onderzoek DGW326271340– 69Communicatie-instrumenten 22136– 114Apparaat:1 6991 0881 580– 492Apparaat:    Juridische instrumenten 205210– 5Apparaat DGW1 6998831 370– 487Ontvangsten:2472 88702 8871Inclusief Nota van Wijziging (krst II, 2002–2003, 28 600
XI, nr. 12) en Nota van Verbetering (krst II, 2002–2003, 28 600
XI, nr. 27)Toelichting:Operationeel doel «Bevorderen vernieuwing beleid
voor wonen en zorg»Het verschil tussen de budgetten van de begroting en realisatie bij dit
operationeel doel betreft met name het instrument: «Woonzorgstimuleringsregeling».• WoonzorgstimuleringsregelingHet beschikbare uitgavenbudget is met € 3,3 mln. onderschreden
als gevolg van het in 2003 niet doorgaan van betalingen ad. € 2,7
mln. en het niet benodigd zijn van budget, gereserveerd voor het honoreren
van bezwaarschriften. De betalingen ad € 2,7 mln. konden niet doorgaan,
aangezien gereedmeldingen niet tijdig beschikbaar waren.Operationeel doel «Bevorderen sociale kwaliteit
in de woonomgeving»Het verschil tussen de budgetten van de begroting en realisatie bij dit
operationeel doel betreft met name het instrument: «Sociale vernieuwing».• Sociale vernieuwingHet beschikbare budget voor 2003 is overgeboekt naar artikel 4.10.59Artikel 06. Versterken ruimtelijke kwaliteit stedelijke
gebieden(bedragen in € 1000) Realisatie 2002Realisatie 2003Vastgestelde
begroting 20031Verschil 2003Verplichtingen:45 93896 68927 71968 970Uitgaven:21 01035 37229 3416 031Programma:16 15330 32922 1448 185Verbeteren stedelijke inrichting:4 96614 1591 37812 781Investeringsbijdrage overkapping A20000Investeringsbijdrage Nieuwe Sleutelprojecten2 2291 340674666Investeringsbijdragen Vijfde Nota uit FES-fonds en organisatiekosten
BIRK3610 670 10 670Stimuleringsregeling intensief ruimtegebruik137191374– 183Stimuleren opzet digitale bestemmingsplannen6060330– 330Investeringsbijdrage uitvoering verstedelijking1 9581 958 1 958     Cultuurhistorische identiteit:7 29210 92315 081– 4 158Belvedere 04 310– 4 310Beheer rijksmonumenten7 29210 92310 771152     Architectonische kwaliteit:3 2674 5974 433164Architectuurbeleid3 2674 5974 433164     Overig programma:6286501 252– 602Overig stedelijk146109417– 308Onderzoek RGD19025522728Onderzoek DGR273276522– 246Communicatie-instrumenten191086– 76Apparaat:4 8575 0437 197– 2 154Apparaat:    Juridische instrumenten244245251– 6Apparaat DGR4 6134 7986 946– 2 148Ontvangsten:59110 78935710 4321Inclusief Nota van Wijziging (krst II, 2002–2003, 28 600
XI, nr. 12) en Nota van Verbetering (krst II, 2002–2003, 28 600
XI, nr. 27)Toelichting:De verplichtingenoverschrijding wordt voornamelijk veroorzaakt door het
Nieuwe Sleutelproject Den Haag (€ 49 mln). In december 2003 is een
Bestuurlijke Overeenkomst Uitvoering gesloten tussen het Rijk en de gemeente
Den Haag.Operationeel doel «Verbeteren stedelijke inrichting»:In 2003 is in het kader van BIRK een investeringsbijdrage uit het fesfonds
toegekend aan de provincie Gelderland. Ten behoeve van het project Renkumse
Beek is een subsidie toegekend van € 14,4 mln. In 2003 heeft een
eerste betaling van € 10,4 mln plaatsgevonden. Doel van het project
is de Renkumse Beek te herstellen als ecologische poort als onderdeel van
Veluwe 2010 en de Kwaliteitsimpuls Zuid-West VeluweOperationeel doel «Cultuurhistorische identiteit»BelvedereDe ministeries van VROM, LNV en OC&W hebben op rijksniveau gemeenschappelijke
verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de Nota Belvedere. Bij 2e suppletore
begroting 2003 zijn de VROM middelen hiervoor overgeheveld naar het Ministerie
van OC&W dat als coördinerend departement optreedt.Beheer RijksmonumentenEnkele onderhoudsprojecten aan monumenten zijn met vertraging ten uitvoer
gekomen met als gevolg dat het kasbeslag voor het jaar 2003 lager is uitgevallen
dan geraamd.ApparaatsuitgavenBij miljoenennota heeft er een herverdeling van de apparaatsuitgaven plaatsgevonden.
Dit vond mede zijn oorzaak door aanpassingen in de beleidsomgeving van de
Ruimtelijke ordening (namelijk van beleidsontwikkeling naar beleidsuitvoering).Artikel 07. Verbeteren integrale milieukwaliteit op lokaal
niveau(bedragen in € 1000) Realisatie 2002Realisatie 2003Vastgestelde
begroting 20031Verschil 2003Verplichtingen:375 32496 949227 526– 130 577waarvan garantieverplichtingen331   Uitgaven:280 931237 317251 959– 14 837Programma:272 249227 352243 946– 16 594Lokale milieukwaliteit:13 6043 84322 427– 18 584Subsidies gebiedsgericht milieubeleid12 7712 32121 482– 19 161Overige instrumenten lokale milieukwaliteit8331 522945577     Uitvoering bodemsanering:146 647159 170158 293877Subsidies bodemsanering133 463140 633155 001– 14 368Bodemsanering VINEX9 49614 511 14 511Overige instrumenten bodemsanering3 6884 0263 292734     Geluidreductie:74 54449 02733 53315 494Subsidies geluidreductie railverkeer5 5415 5305 785– 255Subsidies geluidreductie wegverkeer65 04636 31626 29610 020Subsidies geluidreductie industrie 3 605 3 605Overige instrumenten geluidreductie3 9573 5761 4522 124     Waarborgen externe veiligheid:33 6624 78010 860– 6 080Instrumenten externe veiligheid33 6624 78010 860– 6 080     Overig programma:3 79210 53218 833– 8 301Overige instrumenten DGM8386 54615 121– 8 575Onderzoek DGM2 9533 9863 633353Communicatie-instrumenten1079– 79Nader aan te wijzen   0Apparaat:8 6829 9658 0131 757Apparaat:    Juridische instrumenten 796813– 17Apparaat DGM8 6828 9747 2001 774Adviesraad gevaarlijke stoffen 195 195Ontvangsten:29 30848 310048 3101Inclusief Nota van Wijziging (krst II, 2002–2003, 28 600
XI, nr. 12) en Nota van Verbetering (krst II, 2002–2003, 28 600
XI, nr. 27)Toelichting:Operationele doel Lokale Milieukwaliteit:De geringere realisatie heeft te maken met een budgetverlaging bij 1e
suppletore begroting in het kader van een herschikking en een overboeking
naar het ministerie van LNV bij 2e suppletore begroting ten behoeve van de
Subsidieregeling Gebiedsgericht Beleid (SGB). Binnen het programma Subsidieregeling
Gebiedsgericht Milieubeleid (SGM) heeft een overschrijding plaatsgevonden
ten gevolge van een inhaalslag. In 2002 had de regeling een onderschrijding
doordat benodigde tussenrapportages van de provincies te laat waren ingediend
en een te grote liquiditeitsbehoefte in de voorgaande jaren was opgevoerd.
In 2003 is de opgelopen achterstand uit 2002 ingehaald.Operationele doel Uitvoering Geluidsreductie:Het budget stand ontwerpbegroting 2003 (€ 26 296 000)
is bij de eerste suppletore begroting verhoogd tot € 36 600 000.
Het verschil stond op het instrument «overige instrumenten DGM»,
maar is in het kader van VBTB alsnog toegerekend aan het instrument «subsidies
geluidsreductie wegverkeer». Het is m.n. bestemd voor projecten op het
gebied van stille wegdekken.Operationele doel Waarborgen externe veiligheid:Bij 1e suppletore begroting is het budget met € 11 mln verhoogd
door een overboeking uit de aanvullende post voor vuurwerk. Dit budget is
niet benut, waardoor dit bij 2e suppletore begroting is teruggeboekt. De lagere
realisatie op dit instrument wordt voorts met name veroorzaakt door het vrijvallen
van een bedrag van € 5 mln dat VROM in 2002 heeft voorgeschoten
t.b.v. de bijdrage aan AKZO i.v.m. het beëindigen van chloortransporten.
In 2003 is deze bijdrage alsnog van EZ verkregen en besteed aan bodemsanering.Operationele doel Overig programma:De lagere realisatie op het instrument overige instrumenten DGM wordt
veroorzaakt door een overboeking van budget naar het operationele doel geluidreductie
bij 1e suppletore begroting omdat dit budget daar volgens de VBTB-systematiek
beter aan toegerekend kan worden.Apparaatsuitgaven:De overschrijding is veroorzaakt door de inhuur van 5 tijdelijke medewerkers
voor de tijdelijke Unit Kostenverhaal. Deze unit is verantwoordelijk voor
de uitvoering van kostenverhaalszaken in het kader van de Wet Bodembescherming.Artikel 08. Versterken ruimtelijke kwaliteit landelijke
gebieden(bedragen in € 1000) Realisatie 2002Realisatie 2003Vastgestelde
begroting 20031Verschil 2003Verplichtingen:14 83014 60613 3301 276Uitgaven:17 40515 78415 187597Programma:16 14114 37114 454– 83Bescherming en ontwikkeling landelijk gebied:16 14114 37114 454– 83Aankoop bufferzones10 9309 1369 480– 344Ontwikkeling Waddengebied91  0Overige instrumenten landelijk gebied14837 837Ontwikkelingsbijdrage landelijk gebied3 9702 3714 425– 2 054Beleidslijn Ruimte voor de rivier8631 646681 578Investeringsbijdragen Vijfde Nota uit FES-fonds   0Onderzoek DGR27333027753Communicatie-instrumenten 51204– 153     Overig programma:0000Nader aan te wijzen   0Apparaat:1 2641 413733680Apparaat:    Juridische instrumenten1251251250Apparaat DGR1 1391 288608680Ontvangsten:1 4723 06203 0621Inclusief Nota van Wijziging (krst II, 2002–2003, 28 600
XI, nr. 12) en Nota van Verbetering (krst II, 2002–2003, 28 600
XI, nr. 27)Toelichting:ApparaatsuitgavenBij miljoenennota heeft er een herverdeling van de apparaatsuitgaven plaatsgevonden.
Dit vond mede zijn oorzaak door aanpassingen in de beleidsomgeving van de
Ruimtelijke ordening (namelijk van beleidsontwikkeling naar beleidsuitvoering).Artikel 09. Versterken ruimtelijke kwaliteit in Europees
verband(bedragen in € 1000) Realisatie 2002Realisatie 2003Vastgestelde
begroting 20031Verschil 2003Verplichtingen:3 3564 72612 929– 8 203Uitgaven:4 1253 6078 429– 4 822Programma:3 1162 7977 163– 4 366Internationale afstemming ruimtelijke inrichting:2 9232 7066 620– 3 914Noordzeegebied (Interreg) 0 0Noordwest metropolitan (Interreg)340 0Hoogwaterprogramma Rijn/Maas (IRMA) 0 0Interreg III2 8892 5376 442– 3 905Ontwikkeling Waddengebied 169178– 9     Concurrerende ruimtelijke inrichting mainports:00155– 155Project Mainportontwikkeling Rotterdam (PMR) 042– 42Ontwikkeling nationale luchthaven (ONL) 0113– 113     Overig programma:19391388– 297Overige instrumenten DGR18389315– 226Onderzoek DGR100 0Communicatie-instrumenten 273– 71Nader aan te wijzen   0Apparaat:1 0098101 266– 456Apparaat:    Juridische instrumenten404043– 3Apparaat DGR9697701 223– 453Ontvangsten:00001Inclusief Nota van Wijziging (krst II, 2002–2003, 28 600
XI, nr. 12) en Nota van Verbetering (krst II, 2002–2003, 28 600
XI, nr. 27)Toelichting:Operationeel doel «Internationale afstemming ruimtelijke
inrichting»De onderuitputting op Interreg III wordt veroorzaakt doordat de cofinanciering
slechts voor enkele projecten in 2003 noodzakelijk was. Dit wordt veroorzaakt
doordat enerzijds de cofinanciering vanuit andere bron is toegezegd en anderzijds
doordat VROM de specifieke projectvoorstellen heeft getoetst op de meerwaarde
voor het ruimtelijk beleid. Op grond daarvan is al dan niet besloten om een
meer specifiek subsidie toe te kennen.Artikel 10. Verbeteren nationale milieukwaliteit(bedragen in € 1000) Realisatie 2002Realisatie 2003Vastgestelde
begroting 20031Verschil 2003Verplichtingen:14 03111 94422 127– 10 183Uitgaven:17 31413 55421 975– 8 421Programma:11 0137 52316 224– 8 701Duurzaam bodembeheer:4 3062 2737261 547Subsidies duurzaam bodembeheer4 04520054861 519Overige instrumenten duurzaam bodembeheer26126824028     Optimale waterketen:00306– 306Overige instrumenten optimale waterketen00306– 306     Duurzame landbouw:007 152– 7 152Aanvullend stikstofbeleid 07 152– 7 152     Overig programma:6 7075 2508 040– 2 790Overige instrumenten DGM4 0083 6644 647– 983Onderzoek DGM2 6111 5863 053– 1 467Communicatie-instrumenten880340– 340Nader aan te wijzen   0Apparaat:6 3016 0315 751280Apparaat:    Juridische instrumenten 671683– 12Apparaat DGM6 3015 3605 068292Ontvangsten:2 7751 67301 6731Inclusief Nota van Wijziging (krst II, 2002–2003, 28 600
XI, nr. 12) en Nota van Verbetering (krst II, 2002–2003, 28 600
XI, nr. 27)Toelichting:Beleidsverslag:De onderuitputting van de uitgaven op artikelniveau is toe te schrijven
een aantal instrumenten. In de Jaarrekening wordt hierop nader ingegaan.Jaarrekening:Operationele doel Duurzaam bodembeheer:De hogere realisatie wordt met name veroorzaakt door een ophoging van
het budget bij 1e suppletore begroting ten gevolge van het doorschuiven van
onbenut FES-budget van 2002 naar 2003.Operationele doel Duurzame landbouw:Het verschil tussen begroting en realisatie wordt veroorzaakt door de
overboeking van het budget bij 1e suppletore begroting naar LNV t.b.v. pilotprojecten
extensivering melkveehouderij en het experiment bedrijfsverplaatsingen intensieve
veehouderij.Ontvangsten:Bij 1e suppletore begroting zijn ontvangsten geboekt ten gevolge van het
doorschuiven van onbenut FES-budget van 2002 naar 2003.Artikel 11. Tegengaan klimaatverandering en emissies(bedragen in € 1000) Realisatie 2002Realisatie 2003Vastgestelde
begroting 20031Verschil 2003Verplichtingen:280 424199 635120 04079 595waarvan garantieverplichtingen704520452Uitgaven:93 20292 587167 692– 75 105Programma:78 36078 280155 626– 77 346Internationale samenwerking milieu:4 9905 6655 65510Subsidies internationale samenwerking milieu4 1225 0024 848154Overige instrumenten internationale samenwerking milieu868663807– 144     Verminderen uitstoot broeikasgassen:14 88517 13983 839– 66 700Clean Development Mechanism4 0156 67656 723– 50 047Subsidies Reductieplan Overige Broeikasgassen2 0954 22210 307– 6 085Overige instrumenten verminderen uitstoot broeikasgassen8 7756 24116 809– 10 568     Vermindering uitstoot verkeer en binnenvaart:5 8096 7299 257– 2 528Subsidies uitstoot verkeer en binnenvaart2 4982 7727 714– 4 942Overige instrumenten uitstoot verkeer en binnenvaart3 3113 9571 5432 414     Fiscale instrumenten en draagvlak voor milieubeleid:33 60031 80329 3552 448Subsidies milieuverantwoorde technologie6 2113 9343 438496Schadevergoedingen951 202 1 202Overige instrumenten duurzame samenleving7 9746 9165 6911 225Subsidies maatschappelijke milieuactiviteiten19 32019 75120 226– 475     Verminderen algemene uitstoot industrie:4 3446 0068 407– 2 401Operationalisering NOx-kostenverevening5241 3072 723– 1 416Subsidies verminderen algemene uitstoot industrie1804721 7951 323Overige instrumenten verminderen algemene uitstoot industrie3 6404 2273 889338     Vermindering milieudruk producten:4 3483 7426 111– 2 369Subsidies vermindering milieudruk producten2 4112 6044 718– 2 114Overige instrumenten vermindering milieudruk producten1 9371 1381 393– 255     Overig programma:10 3847 19613 002– 5 806Overige instrumenten DGM 05 171– 5 171Onderzoek DGM6 4855 9606 640– 680Communicatie-instrumenten3 8991 2361 19145Nader aan te wijzen   0Apparaat:14 84214 30712 0662 241Apparaat:    Juridische instrumenten 405406– 1Apparaat DGM14 84213 90211 6602 242Ontvangsten:3 0932 14602 1461Inclusief Nota van Wijziging (krst II, 2002–2003, 28 600
XI, nr. 12) en Nota van Verbetering (krst II, 2002–2003, 28 600
XI, nr. 27)Toelichting:Op een aantal budgetten is het kasbudget in de loop van het jaar aangepast
aan de actuele inzichten in de kasraming. De neerslag daarvan is al bij 1e
en 2e suppletore begroting verwerkt. Onderstaand een toelichting op enkele
grotere afwijkingen.Operationele doel Vermindering uitstoot broeikasgassen:Ter compensatie van gerealiseerde onderuitputting in 2002 is voor Clean
Development Mechanism het verplichtingenbudget bij 2e suppletore begroting
opgehoogd. Dit verklaart de grote afwijking tussen vastgestelde begroting
en realisatie 2003 bij de verplichtingen.Het kasbudget voor Clean Development Mechanism is o.b.v. het Hoofdlijnen
akkoord met 48 mln. verlaagd. Het restant was o.a. bestemd voor afdrachten
CDM aan de Executive Board. Daar er nog geen emissierechten zijn geleverd
hebben er geen afdrachten plaatsgevonden en is het resterende budget dus niet
volledig uitgeput.Het budget voor subsidies i.h.k.v. Reductieplan Overige Broeikasgassen
is onvolledig uitgeput a.g.v. achterblijvende aanvragen op de BANS-regeling.
Een deel van het budget is ingezet voor andere knelpunten, waar onder EPR.Een groot deel van het budget «Overige instrumenten Verminderen
uitstoot broeikasgassen» is bij 1e suppletore begroting overgeboekt
naar artikel 12 t.b.v. de Inzamelingsregeling CFK en Halonen. Voorts bleef
een deel van het NIRIS-budget onbesteed doordat door de subisidie-ontvangers
nog niet gedeclareerd werd. Dit is voor VROM slechts zeer beperkt stuurbaar.Operationele doel Vermindering uitstoot verkeer en binnenvaart:De subsidieregeling voor de stimulering ban de (vervangings)aanschaf van
NOx-armere moteren voor binnenvaartschepen kon in 2003 nog niet
in werking treden, omdat de Europese Commissie nog geen goedkeuring had gegeven.
De budgetten zijn daarom o.a. aangewend voor invulling van subsidietaakstellingen
en tekorten elders, waar onder de EPR.Operationele doel Vermindering algemene uitstoot industrie:De afwijking is opgebouwd uit een aantal kleinere mutaties van technische
aard.Operationele doel Vermindering milieudruk producten:De afwijking is opgebouwd uit een aantal kleinere mutaties van technische
aard.Artikel 12. Beheersen milieurisico's van stoffen, afvalstoffen
en straling(bedragen in € 1000) Realisatie 2002Realisatie 2003Vastgestelde
begroting 20031Verschil 2003Verplichtingen:39 35649 64630 61419 032Uitgaven:38 77337 20232 3284 874Programma:31 02629 73726 1083 629Beheersen milieurisico's van stoffen:9 7844 4444 289155Subsidies stoffenbeleid7 5132 7777502 027Overige instrumenten stoffenbeleid2 2711 6673 539– 1 872     Beheersen milieurisico's van afvalstoffen:17 00120 26516 0924 173Subsidies afvalstoffenbeleid5 2388 2922 8845 408Overige instrumenten afvalstoffenbeleid11 76311 97313 208– 1 235     Beheersen milieurisico's van straling:286530651– 121Subsidies stralingsbeleid 223 223Overige instrumenten stralingsbeleid286307651– 344     Beheersen milieurisico's van GGO's:3221 042355687Overige instrumenten GGO-beleid3221 042355687     Overig programma:3 6333 4564 721– 1 265Overige instrumenten DGM 0 0Onderzoek DGM3 5532 8164 199– 1 383Communicatie-instrumenten80640522118Nader aan te wijzen   0Apparaat:7 7477 4656 2201 245Apparaat:    Juridische instrumenten 796813– 17Apparaat DGM7 7476 6695 4071 262Ontvangsten:162 21Inclusief Nota van Wijziging (krst II, 2002–2003, 28 600
XI, nr. 12) en Nota van Verbetering (krst II, 2002–2003, 28 600
XI, nr. 27)Toelichting:Op een aantal budgetten is zowel het verplichtingen als het kasbudget
in de loop van het jaar aangepast aan de actuele inzichten. De neerslag daarvan
is al bij 1e en 2e suppletore begroting verwerkt. Verdere afwijkingen zijn
technisch van aard (bijv. het later dan gepland aangaan van verplichtingen,
waardoor betalingen niet meer in 2003 plaatsvonden.Artikel 13. Handhaving(bedragen in € 1000) Realisatie 2002Realisatie 2003Vastgestelde
begroting 20031Verschil 2003Verplichtingen:88 34379 47475 5553 919Uitgaven:88 38978 76178 457304Programma:38 08523 78224 013– 231Overig programma:38 08523 78224 013– 231Servicepunten milieuhandhaving4 0501 7983 086– 1 288Bijdrage RIVM7 4036 2776 2770Overige instrumenten IG26 62615 57314 3001 273Onderzoek IG 0259– 259Communicatie-instrumenten61349143Nader aan te wijzen   0Apparaat:50 30454 97954 444535Apparaat:    Juridische instrumenten 215286– 71Apparaat IG50 30454 76454 158606Ontvangsten:2 0671 0258821431Inclusief Nota van Wijziging (krst II, 2002–2003, 28 600
XI, nr. 12) en Nota van Verbetering (krst II, 2002–2003, 28 600
XI, nr. 27)Toelichting:Artikel 14. Huisvesting Koninklijk Huis, Hoge Colleges
van Staat en ministerie van Algemene Zaken(bedragen in € 1000) Realisatie 2002Realisatie 2003Vastgestelde
begroting 20031Verschil 2003Verplichtingen:39 65862 08662 114– 28Uitgaven:39 65862 08662 114– 28Programma:39 65862 08662 114– 28Huisvesting Hoge Colleges van Staat en ministerie van Algemene
Zaken:27 91343 37447 306– 3 932Onderhoud4 4676 4866 661– 175Investeringen20 84333 19537 814– 4 619Huren1 0091 3541 383– 29Asbestsanering1 5942 3391 448891     Huisvesting Koninklijk Huis:11 74518 71214 8083 904Paleizen6 56710 1557 7892 366Functionele kosten5 1788 5577 0191 538     Overig programma:0000Nader aan te wijzen0000Ontvangsten:2 481  01Inclusief Nota van Wijziging (krst II, 2002–2003, 28 600
XI, nr. 12) en Nota van Verbetering (krst II, 2002–2003, 28 600
XI, nr. 27)Toelichting bij de niet-beleidsartikelenArtikel 15. Algemeen(bedragen in € 1000) Realisatie 2002Realisatie 2003Vastgestelde
begroting 20031Verschil 2003Verplichtingen:221 982205 688165 86339 825Uitgaven:212 565209 234168 82140 413Apparaat199 576198 162157 83140 331Departementsleiding, control, expertdiensten en staf96 54192 19260 55831 634Gemeenschappelijke voorzieningen97 91698 32189 4298 892Postactieven6 1197 6497 844– 195Programma12 98911 07210 99082Advisering Bestuursrechtspraak:4 6034 8994 756143Stichting Advisering Bestuursrechtspraak4 6034 8994 756143     VROM-brede voorlichting:6 3333 1111 4821 629Communicatie-instrumenten6 3333 1111 4821 629     Vastgoedinformatievoorziening:1 0663 0172 597420Coördinatie Geo-informatie 1 4211881 233Overige vastgoedinformatievoorziening972485240245Overige instrumenten DGR 8631 997– 1 134Ontwerp en beeldontwikkeling9424817276     Overig programma:987452 155– 2 110Onverdeeld RGD 01 890– 1 890Bijdrage loket Bouwen en wonen 8 8Overige instrumenten DGM9870 0Onderzoek DGM 37265– 228Ontvangsten:37 76347 92520 21327 7121Inclusief Nota van Wijziging (krst II, 2002–2003, 28 600
XI, nr. 12) en Nota van Verbetering (krst II, 2002–2003, 28 600
XI, nr. 27)Toelichting:Apparaat CS:In 2003 zijn er extra kosten geweest voor onder andere de inzet van extra
juristen voor het oplossen van de stagnatie bij de behandeling van bezwaarschriften
huursubsidie en de extra kosten als gevolg van de VROM reorganisatie. Daarnaast
wordt de overuitputting onder meer veroorzaakt door herschikkingen bij andere
VROM diensten en de loonbijstelling.Overige gemeenschappelijke voorzieningen:In 2003 hebben de VROM diensten bijgedragen aan diverse VROM-brede systemen
en de huur van pc's. Daarnaast is er onder meer prijsbijstelling uitgekeerd
en heeft de Rijksgebouwendienst een bijdrage geleverd ten behoeve van de apparaatsuitgaven.Artikel 16. Nominaal en onvoorzien(bedragen in € 1000) Realisatie 2002Realisatie 2003Vastgestelde
begroting 20031Verschil 2003Verplichtingen:  – 11 18211 182Uitgaven: 01 444– 1 444Programma: 01 444– 1 444Loonbijstelling: 000Loonbijstelling 000     Prijsbijstelling: 000Prijsbijstelling 0 0     Onvoorzien: 01 444– 1 444Onvoorzien 01 444– 1 444     Nog nader te verdelen: 000Nog nader te verdelen 0 01Inclusief Nota van Wijziging (krst II, 2002–2003, 28 600
XI, nr. 12) en Nota van Verbetering (krst II, 2002–2003, 28 600
XI, nr. 27)Het agentschap «Rijksgebouwendienst»LeeswijzerHet jaarverslag van het Agentschap Rgd bestaat uit 2 delen.Deel A betreft het beleidsverslag.In hoofdstuk 1 wordt nader ingegaan op de missie, visie en strategie van
de Rijksgebouwendienst (Rgd). Dit hoofdstuk gaat tevens in op de hoofddoelstellingen,
producten en diensten en resultaten van de Rgd, zoals deze zijn geformuleerd
in de Begroting 2003. Door middel van prestatiegegevens wordt inzicht gegeven
in de mate waarin de doelstellingen en voorgenomen resultaten zijn gerealiseerd.Hierbij is de indeling van de Begroting 2003 aangehouden met de volgende
kanttekeningen.De indeling van de begrotingsdoelstellingen vanaf paragraaf 1.1. in beleidsdoelstellingen,
operationele doelstellingen en prestatie-indicatoren is explicieter uitgewerkt
dan in de Begroting 2003.De randvoorwaarde «goed functionerende Rgd» wordt nader uitgewerkt
in hoofdstuk 2.In paragraaf 1.1.1. is in de tabel vastgoedportefeuille het onderscheid
kantoor/specifiek niet opgenomen, omdat deze tweedeling onvoldoende informatief
is. In de Begroting 2004 komt deze informatie dan ook niet meer terug.De productindeling in paragraaf 1.1.2 is aangepast aan de bedrijfseconomisch
verbeterde indeling, die ook in de Begroting 2004 is opgenomen. Bij deze indeling
valt beheer onder het product huisvesting.Bij meerjarige cijferreeksen wordt afgeweken van het tonen van een vijf-jarenreeks,
indien dit onvoldoende informatief is bijvoorbeeld doordat dit leidt tot een
overdaad aan cijfers.Hoofdstuk 2 betreft de bedrijfsvoering. Opgenomen is de mededeling over
de bedrijfsvoering. In het hoofdstuk wordt nader ingegaan op de opmerkingen
van de Algemene Rekenkamer (AR) en de rijkshuisvesting buiten de Rgd.In afwijking van de indeling van de Begroting 2003 komen in dit hoofdstuk
ook de onderwerpen aanbestedingsbeleid en integriteitsbeleid bij de Rgd aan
de orde, omdat deze onderwerpen sterk aan bedrijfsvoering zijn gerelateerd.Deel B betreft de jaarrekening van het Agentschap Rgd.Hoofdstuk 3 bevat de verantwoordingsstaat.Hoofdstuk 4 bevat de balans en een toelichting op de balans.In afwijking van de Begroting 2003 is de omschrijving «onderhanden
investeringsprojecten» aangepast aan «onderhanden huisvestingsprojecten
(leenfaciliteit)», omdat de nieuwe benaming beter aansluit bij de nieuwe
productindeling, die ook in de Begroting 2004 wordt gehanteerd.Hoofdstuk 5 bevat de staat behorende bij de rekening. De rekening bestaat
uit het overzicht van baten en lasten, het overzicht van de ontwikkeling van
het eigen vermogen, het kasstroomoverzicht en een toelichting op de verschillende
staten.A . Beleidsverslag1 Missie, Visie, Strategie, DoelstellingenMissieDe Rijksgebouwendienst (Rgd) wil rijksoverheidsdiensten passende huisvesting
bieden waarin het blijvend plezierig werken is.VisieOm ook in de toekomst gezien te worden als dé huisvestingsorganisatie
voor en van de rijksoverheid, streeft de Rijksgebouwendienst continu naar
verdere innovatie en verbetering van haar diensten. Hierbij stellen wij de
wensen en behoeften van onze opdrachtgevers centraal. Bij al ons werk zoeken
we naar toegevoegde waarde voor onze klanten. In nauw overleg met hen willen
we bovendien een actieve bijdrage leveren aan de beleidsdoelstellingen van
het rijk, zoals stedelijke ontwikkeling, monumentenzorg en duurzaamheid. Door
elke opdracht professioneel, slagvaardig en (kosten)efficiënt te benaderen,
komen onze opdrachtgevers tot de conclusie dat de Rijksgebouwendienst de beste
partij is om mee samen te werken.StrategieOm de visie met succes te realiseren, hanteert de Rgd een strategie gebaseerd
op de volgende uitgangspunten:Partnership met de klant:De Rgd stelt zich niet op als leverancier maar als volwaardige en betrouwbare,
huisvestingspartner die persoonlijke aandacht heeft voor zijn opdrachtgevers
en die opkomt voor diens belangen.Maatwerk oplossingen:De Rgd verplaatst zich in de behoeften van opdrachtgevers en kan voor
elk huisvestingsvraagstuk, hoe complex ook, een oplossing en een leveringsproces
op maat ontwikkelen.Integrale dienstverlening:De Rgd wil opdrachtgevers álle zorg rond hun huisvesting uit handen
nemen in samenwerking met externe specialisten die aan onze hoge kwaliteitscriteria
voldoen.Goed afgewogen prijs/kwaliteitverhouding:De Rgd levert opdrachtgevers de kwaliteit die zij nodig hebben. De Rgd
levert daarbij schaalvoordelen. Voor opdrachtgevers resulteert dat in een
goed afgewogen prijs/kwaliteitverhouding.Investeren in ontwikkeling:<De Rgd schept randvoorwaarden waarbinnen alle medewerkers
zich ontwikkelen en hun vakkennis en vaardigheden verbreden en verdiepen zodat
zij berekend zijn op de toekomstige wensen en eisen van opdrachtgevers.DoelstellingenDe Rijksgebouwendienst heeft in de Begroting 2003 drie hoofddoelstellingen
en een randvoorwaarde geformuleerd:• Het leveren van adequate huisvesting• Het realiseren van baten en lasten in evenwicht• Het leveren van toegevoegde waardeEn de randvoorwaarde is:Goed functionerende Rgd1.1 Adequate huisvesting1.1.1 Adequate huisvesting: de beleidsdoelstellingDe Rgd draagt zorg voor het adequaat huisvesten van de rijksoverheid in
brede zin. Het bijdragen aan een effectief functioneren van het overheidsapparaat
als geheel door middel van adequate huisvesting staat daarbij voorop. De Rgd
verzorgt de huisvesting voor de volgende klanten:Vastgoedportefeuille per 31-12-2002
en 31-12-2003 (in 1000 m2 bvo) 31-12-200231-12-2003Categorieën binnen de huur-/verhuursystematiek:  Buitenlandse Zaken99118Justitie2 3152 688Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties242266Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen627680Financiën1 1051 196Defensie7981VROM158156Verkeer en Waterstaat444517Economische Zaken196229Landbouw, Natuurbeheer en Visserij227223Sociale Zaken en Werkgelegenheid108128Volksgezondheid, Welzijn en Sport248290Leegstand binnen huur-/verhuursystematiek10392Niet-rijksdiensten28152   Subtotaal categorieën binnen de huur-verhuursystematiek6 2326 716   Categorieën waarvoor de huur-/verhuursystematiek
niet geldt:  Huis der Koningin9090Hoge Colleges van Staat139153Algemene Zaken1748Monumenten met erfgoedfunctie4444Leegstand buiten de huur-/verhuursystematiek415   Subtotaal categorieën buiten de huur-/verhuursystematiek331340   Totaal6 5637 056Bron: IRISDe totale vastgoedportefeuille is in m2 bruto vloer oppervlakte
(bvo) toegenomen van 6 563 m2 bvo ultimo 2002 naar 7 056
m2 bvo ultimo 2003 (x 1000 m2 bvo) (+ 7,5%).De toename wordt met name veroorzaakt door de oplevering van nieuwe huisvesting.
Daarnaast is de kwaliteit van de informatievoorziening verbeterd. Aan de Hoge
Colleges van Staat en Algemene Zaken zijn de objecten toegevoegd, die eerder
vielen onder de categorie leegstand buiten de huur-/verhuursystematiek.De verdeling van de totale voorraad over eigendom en huur is in de volgende
tabel aangegeven.Vastgoedportefeuille per 31-12-2002
en 31-12-2003 (in 1000 m2 bvo) 31–12–2002In %31–12–2003In %Eigendom4 770735 01471Huur1 793272 04229Totaal Rgd6 5631007 056100Bron: IRIS1.1.2 Adequate huisvesting: de operationele doelstellingDe Rgd levert huisvesting die optimaal aansluit bij het primaire proces
van de klant. De producten en diensten waarmee de Rgd de beleidsdoelstellingen
realiseert zijn onderverdeeld in de volgende drie hoofdgroepen:HuisvestingHet product Huisvesting bestaat uit het ontwikkelen, realiseren en leveren
van huisvesting (de huisvestingsprojecten). De Rijksgebouwendienst handhaaft
door middel van beheer de afgesproken kwaliteit van de geleverde huisvesting
volgens de Regeling Taakverdeling Beheer Rijkshuisvesting (RTB) en garandeert
het ongestoorde gebruik van de huisvesting. Daarbij worden de volgende activiteiten
onderscheiden:(Ver)bouw en aankoop panden;Interne advisering over (ver)bouw en aankoop panden;Technisch beheer;Inhuur van panden op de markt;Administratief vastgoedbeheer;Commercieel beheer.De kosten van de eerste twee categorieën activiteiten zijn activeerbaar.
De bijbehorende apparaatskosten worden gedekt uit de opslag voor ontwikkelingskosten
van eigendomspanden. Bij inhuur van panden op de markt wordt een percentage
van de huursom in rekening gebracht voor dekking van de apparaatskosten. De
overige categorieën activiteiten worden gedekt uit opslagen in de gebruiksvergoeding.De Rgd streeft naar tevreden klanten door kwaliteit te leveren. Daarbij
wordt een onderscheid gemaakt tussen de functionele kwaliteit, de belevingskwaliteit,
de toekomstwaarde, gezondheidsrisico's en een scherpe kosten-kwaliteitsverhouding.ServicesBij services gaat het om producten en diensten die volgens de RTB tot
de taak van de klanten behoren, maar die op verzoek van de klanten, door de
Rijksgebouwendienst worden verricht inclusief facilitaire dienstverlening.
Producten worden geleverd zowel in de vorm van incidentele opdrachten als
in de vorm van servicecontracten.AdviezenAdvisering aan de klant over huisvestingsbehoeften en het gebruik van
de huisvesting zonder dat er een directe relatie is met beheer of een concreet
huisvestingsproject.1.1.3 Adequate huisvesting: de prestatie-indicatoren1.1.3.1 KlanttevredenheidOm te bepalen of de Rgd huisvesting levert die optimaal aansluit bij het
primaire proces van de klant en een goede functionele en belevingskwaliteit
heeft, is de mate van tevredenheid van de klant een graadmeter.Om de mate van tevredenheid te meten heeft de Rgd de klanttevredenheidsmonitor
ontwikkeld. De tevredenheid wordt gemeten op basis van de volgende indicatoren:
de Rgd in het algemeen, de huisvesting, de wijze van onderhoud van de gebouwen
(waaronder de afhandeling van storingen), de inhoud van de adviezen,
de wijze van communicatie met contactpersonen van de Rgd en de informatievoorziening
door de Rgd. De meting vindt jaarlijks plaats. Op basis van de uitkomsten
van de meting worden gericht verbeteracties in gang gezet. De resultaten van
de jaarlijkse klanttevredenheidsmonitor vormen een onderdeel van de evaluatie
van de stelselwijziging in 2004.Inmiddels is de klanttevredenheidsmonitor voor de vijfde keer uitgevoerd.
Het algemeen oordeel over het functioneren van de Rijksgebouwendienst is uitgekomen
op 6,4. Dit is 0,2 punt hoger dan de eerste meting in 1999 en 0,1 punt hoger
dan 2002. Van de respondenten in het onderzoek van 2003 geeft 89% een voldoende.
Dit is een verbetering ten opzichte van 2002, waarin 81% een voldoende gaf.Onderhoud is het belangrijkste aspect dat het algemeen oordeel beïnvloedt.
De organisatie en werkwijze van de Rgd krijgt relatief lage scores, doordat
klanten de besluitvorming en de procedures binnen de Rgd niet altijd transparant
vinden.De uitkomsten van de klanttevredenheidsmonitor in cijfers zijn als volgt: 19992000200120022003Algemeen oordeel6,26,56,46,36,4Onderhoud5,65,96,25,96,1Huisvesting6,86,96,86,46,5Schriftelijke communicatie6,46,56,36,46,4Advisering6,06,66,26,36,5Accountmanager6,87,26,77,06,7Organisatie en werkwijze6,06,16,15,95,9Bron: Klanttevredenheidsonderzoek uitgevoerd door Bureau IntomartIn 2003 is aan een aantal verbeteracties gewerkt.De systematiek van het meten van de klanttevredenheid is geëvalueerd.Op basis van vergelijking met de wijze waarop andere organisaties klanttevredenheid
in kaart brengen is een meetmethodiek ontwikkeld die leidt tot meer draagvlak
voor de uitkomsten van de meting, meer inkleuring geeft aan de beoordeling
door de klant, en daardoor leidt tot meer prikkels voor gerichte verbeteracties.
De doelstelling ten aanzien van klanttevredenheid wordt vanaf 2004 niet meer
weergegeven in een cijfer, maar in een percentage klanten dat voldoende tevreden
is.In 2003 is gestart met het maken van accountplannen, die bij het «managen
van klantverwachtingen» een ondersteunende functie vervullen. Dit aantal
zal in 2004 aanzienlijk worden uitgebreid. In 2003 zijn ook twee brochures
over alle Rgd-producten en diensten gereed gekomen. Binnen de directie Frontoffice
is een professionaliseringsprogramma opgestart waarmee middels cursussen over
diverse onderwerpen kennis wordt verkregen of op niveau wordt gehouden, zodat
de accountmanagers zich nog beter kunnen verplaatsen in de klant.Er is een informatieonderzoek verricht dat in 2004 moet leiden tot een
informatiesysteem dat adequaat inzicht geeft in de voortgang van de onderhoudswerkzaamheden
en leidt tot een efficiënter ingericht procesrondom de
onderhoudswerkzaamheden. Ook is er een registratie opgezet dat inzicht geeft
in de mate en de aard waarin storingen zich voordoen en de snelheid waarmee
ze afgehandeld worden. Daarnaast is een 24-uurs storingsdienst opgezet.Het project Professionalisering van de Inkoopfunctie moet leiden tot een
voor de klant herkenbare uniforme wijze van omgaan met inkoop. Door clustering
van onderhoudspakketten kunnen schaalvoordelen behaald worden.Op het gebied van de inhuur van panden worden op strategische momenten
onderhandelingen gevoerd met verhuurders wat heeft geleid tot een aantal huurverlagingen.
Op het punt van de inhuur wordt meer aandacht besteed aan de verplichtingen
tussen verhuurder en de Rgd, zoals op het gebied van planmatig onderhoud.
Vraag en aanbod worden afgestemd door bijvoorbeeld een leegstaande ruimte
waarvoor een klant een huurverplichting heeft, te verhuren aan een andere
klant.Het ISO 9001 gecertificeerd kwaliteitsmanagementsysteem is in 2003 in
alle vestigingen van directie Projecten geïmplementeerd. Op alle vestigingen
zijn kwaliteitszorgcoördinatoren benoemd. De directieverantwoordelijkheid
is duidelijker verankerd in het kwaliteitshandboek. Ongeveer 50 tussentijdse
project-fase-evaluaties zijn uitgevoerd en de afdelingen Projectmanagement
in vestigingen Arnhem, Schiedam, Haarlem, Eindhoven en Den Haag zijn door
de Interne Controller in de zomerperiode geaudit.De Rgd heeft verbeterpunten onderkend die indirect leiden tot een hogere
klanttevredenheid. Het betreft voornamelijk verbetering van de werkprocessen
binnen de Rgd. Er is veel aandacht voor het duidelijk maken en vastleggen
van afspraken tussen interne opdrachtgevers en opdrachtnemers. De aandacht
van de directie Projecten voor het verbeteren en afstemmen van interne processen
heeft geleid tot een verbeterd proces met betrekking tot nazorgplannen en
met betrekking tot het houden van projectevaluaties.In het kader van de Evaluatie Stelselwijziging, waarvan de voorbereidingen
gestart zijn in 2003, worden de gegevens van de factfinding gebruikt om accountmanagers
voor te lichten. Het gaat bijvoorbeeld over de beeldvorming die leeft over
de Rgd en het geven van uitleg over aspecten als de kosten/kwaliteitsverhouding
bij de Rgd. Verschillen tussen de prijsopbouw bij de Rgd en de markt worden
inzichtelijk gemaakt ten behoeve van een benchmark met de markt.1.1.3.2 StoringsindicatorBij storingen is van belang hoe snel een storing kan worden opgelost en
de mate waarin zich storingen voordoen. Voor de afhandeling van storingen
hanteert de Rgd als norm:binnen 4 uur voor spoedeisende storingen en binnen 24 uur voor «normale»
storingen. De doelstelling is om tenminste 95% van de storingen binnen deze
normtijden af te handelen.De Rgd spant zich in om de technische kwaliteit van de gebouwen en de
installaties met behulp van preventief onderhoud en planmatig (vervangings-)onderhoud
zo goed mogelijk op peil te houden. Na de invoering van het uniforme Storingsafhandelingssysteem
is merkbaar dat de klanten de Rgd via deze dienstverlening steeds beter weten
te vinden. Daarnaast spreken klanten de Rgd, sinds de stelselwijziging,
krachtiger aan en hebben daarvoor een dagelijks te hanteren instrument in
de storingslijn, die 24 uur per dag bereikbaar is.De storingsafhandeling wordt gedifferentieerd naar eigenaarsinstallaties
(eigendom Rgd) en bedrijfsinstallaties (eigendom van de gebruiker). De Rgd
doet het onderhoud van bedrijfsinstallaties op basis van servicecontracten.Zowel bij eigenaarsinstallaties als bedrijfsinstallaties is sprake van
een aanzienlijk toename van het aantal gemelde storingen. Met de uit te voeren
inspecties ontstaat nadere duidelijkheid of deze toename wordt veroorzaakt
door de goede bereikbaarheid van de Rgd danwel de kwaliteit van de installaties. Objecten in
beheerAantal m2 bvo in beheer
(x 1000)Aantal storingen Eigenaars
installatiesAantal storingen Bedrijfs
installatiesTotaal aantal storingen% binnen normTotaal 20012 1606 314**30 279*Totaal 20022 1456 56324 70910 61835 32797Totaal 20032 1707 05632 56213 40445 96697Bron: IRIS1.1.3.3 OnderhoudsindicatorDe Rgd heeft inmiddels ruim de helft van de objecten geïnspecteerd
ten behoeve van de meerjarige onderhoudsprognose. Voor het resterende deel
worden de inspecties in 2004 uitgevoerd. De inspecties leiden tot inzicht
in de kwaliteit van de installaties en met een hierop afgestemde onderhoudsplanning
kan onder meer het aantal storingen beter worden beheerst. Daarnaast leiden
de inspecties tot een gedetailleerde inzicht in het benodigde kostenniveau
om met tijdig onderhoud en vervanging van installaties de bedrijfsprocessen
van de gebruikers van de objecten op een goede wijze te ondersteunen.1.1.3.4 ToekomstwaardeIn relatie met de ontwikkeling in oppervlakte geeft de waardeontwikkeling
van de vastgoedportefeuille op basis van historische kostprijs, zoals deze
volgt uit vergelijking van de begin- en eindbalans, een weergave van de toegevoegde
waarde tengevolge van nieuwe investeringen minus de afschrijvingen en de desinvesteringen.
Hiermee geeft de Rgd inzicht in hoeverre de voorraad (eigendomspanden) in
stand wordt gehouden en of naar de toekomst toe een toereikende waarde van
de portefeuille kan worden gerealiseerd. Uit de waardeontwikkeling blijkt
dat de waarde per m2 bvo tussen 1 januari 2003 en 31 december
2003 gemiddeld met € 91 is gedaald van € 974 tot € 883.
Ondanks de absolute toename in boekwaarden met € 333 mln wordt deze
daling verklaard door de verhoudingsgewijs grotere uitbreiding van de m2 bvo.De ontwikkeling van de waarde van het
onroerend goed (Vastgoed)Totaal boekwaarde
in mln euroBoekwaarde per m2
bvoWaarde grond en gebouwen beginbalans 20034 049974Waarde grond en gebouwen eindbalans 20034 382883Toename waarde grond en gebouwen333– 91Bron: IRIS1.1.3.5 Gezondheidsrisico'sAdequate huisvesting moet uiteraard ook gezonde huisvesting zijn. Voor
wat betreft gezondsheidsrisico's zijn de thema's legionella, asbest en brandveiligheid
van belang.LegionellaDe laatste noodzakelijke technische aanpassingen van de leidingwaterinstallaties
in eigendomspanden zijn in januari 2003 uitgevoerd.
Het beheer van legionellamaatregelen bij Penitentiaire Inrichtingen is arbeidsintensief.
Hiervoor zullen nu technische voorzieningen worden getroffen. De Rgd helpt
in samenwerking met de Dienst Justitiële Inrichtingen de gebruikers op
weg door mogelijke oplossingen voor hun problemen aan te geven.Per 15 oktober 2002 is de tijdelijke Regeling legionella-preventie in
leidingwater vervangen door een nieuwe wet die minder streng is. Op basis
van huidig inzicht zal 99% van de gehuurde panden
vallen onder de categorie laag-risico-locaties waarvoor een overgangstermijn
geldt van tien jaar vanaf 2002; dat wil zeggen dat de eigenaren binnen tien
jaar een risicoanalyse dienen te maken. De Rgd laat voor nieuw in te huren
panden contractueel vastleggen dat een risicoanalyse wordt gemaakt.AsbestDe Rgd inventariseert op eigen kosten alle gebouwen op de aanwezigheid
van asbest. Indien uit de inventarisatie blijkt dat een gebouw asbest bevat
dat directe gezondheidsrisico's kan opleveren, dan wordt dit asbest direct
verwijderd. Indien asbest aanwezig is dat geen directe gezondheidsrisico's
met zich mee brengt, dan stelt de Rgd een beheerplan op voor de gebruiker
van het gebouw, en wordt het asbest verwijderd op het moment dat in het gebouw
een renovatie plaatsvindt of het gebouw wordt gesloopt. De Rgd beschikt over
een voorziening voor asbest, waaruit de uitvoering van het beleid wordt gefinancierd.
De inventarisatie van alle gebouwen op de aanwezigheid van asbest loopt volgens
planning. Eind 2004 wordt deze inventarisatie afgerond en zal indien nodig
aanpassing van de voorziening plaatsvinden.BrandveiligheidDe wet- en regelgeving aangaande brandveiligheid is complex en de uitvoering
en handhaving ervan wordt door gemeenten op uiteenlopende wijze opgepakt.
De inhoudelijke en technische kennis over brandveiligheid bij de gebruikers
van Rijkshuisvesting blijkt soms onvoldoende.Om de problematiek te verlichten zijn binnen de Rgd verschillende initiatieven
ontwikkeld, waaronder het maken van een voorzet voor Rgd-beleid en een kennisnetwerk.
Daarnaast is in 2003 een handleiding voor gebruikers over brandveiligheid
opgesteld. Er vindt overleg plaats met de gemeente Den Haag over een samenwerking
waar het gaat om de problematiek met betrekking tot gebruiksvergunningen.
Een eerste resultaat van dit overleg is dat objectgegevens onderling tussen
de Rgd en de gemeente Den Haag zijn afgestemd, zodat voor beide partijen helder
is in hoeverre aan gestelde brandveiligheidseisen wordt voldaan.1.2 Baten en lasten in evenwicht1.2.1 Baten en lasten in evenwicht: de beleidsdoelstellingDe Rgd streeft naar een bedrijfsresultaat waarbij de baten en lasten meerjarig
met elkaar in evenwicht zijn. Na vijf jaar ervaring met het nieuwe rijkshuisvestingsstelsel
blijkt dat zich van jaar op jaar relatief grote afwijkingen kunnen voordoen
ten opzichte van een nul-stand (baten en lasten exact in evenwicht). De grootste
afwijkingen in het resultaat doen zich voor bij grote dotaties of vrijval
van voorzieningen, bijvoorbeeld bij de voorzieningen boekwaarderisico en leegstand.
Conclusies of de baten en lasten in totaliteit over een langere periode met
elkaar in evenwicht zijn kunnen pas na een aantal jaren worden getrokken.
Het is dan mogelijk een onderscheid te maken tussen incidentele en structurele
mee- en tegenvallers. Bij de evaluatie van het rijkshuisvestingsstelsel in
2004 wordt dit onderwerp meegenomen. Realisatie 1999 EUR1000Realisatie 2000 EUR1000Realisatie
2001 EUR1000Realisatie 2002 EUR1000Realisatie 2003 EUR1000Totaal baten844 896974 8111 008 0251 157 4241 426 746Totaal lasten834 375923 204997 1491 128 1701 363 956Saldo10 52151 60710 87629 25462 790Bron: IRIS1.2.2 Baten en lasten in evenwicht: de operationele doelstellingAdequate huisvesting moet worden gerealiseerd met inachtneming van de
doelstelling dat een bedrijfsresultaat moet worden bereikt waarbij de baten
en lasten meerjarig met elkaar in evenwicht zijn. Een goed inzicht in en beheersing
van de bedrijfseconomische risico's en meerjarig vooruitkijken zijn dan een
vereiste. Met maatregelen die voortdurend het financieel beheer moeten verbeteren
en de implementatie van het nieuwe financiële informatiesysteem wordt
beoogd dat de administratie een tool of management wordt waarmee risico's,
zoals boekwaardeen leegstandsrisico's, kunnen worden beheerst.1.2.3 Baten en lasten in evenwicht: de prestatie-indicatoren1.2.3.1 Het leegstandspercentageDe Rgd streeft naar een geringe leegstand zodat de kosten van leegstand
worden beperkt. Dynamiek in de huisvestingsvoorraad resulteert per definitie
in enige leegstand.Leegstand in het huur-/verhuurstelselper 31-12-1999per 31-12-2000per 31-12-2001Per 31-12-2002Per 31-12-2003Leegstand in m2 bvo (x 1 000)114128135103148Voorraad huur-/verhuur in m2 bvo (x 1 000)5 7655 8575 9796 2326 716Leegstandspercentage2,0%2,2%2,3%1,7%2,2%Leegstandspercentage in verhuurbare m2 bvo  1,0%0,8%1,4%Bron: IRISDe leegstand is per ultimo 2003 ten opzichte van 2002 gestegen naar 2,2%.
De hogere leegstand is te verklaren doordat overtollige panden moeilijk verkoopbaar
zijn in de huidige markt met een hoge leegstand in de kantorensector.De leegstand in m2 bvo betreft alle m2 bvo die ultimo
boekjaar niet via een gebruikscontract zijn verhuurd, maar kan onderscheiden
worden in:Niet verhuurbare m2 bvo; het betreft hier m2 bvo
waarvoor reeds een (nieuwe) klant is gevonden die de kosten financiert via
een reserveringsvergoeding of meefinanciert tijdens de renovatie in de projectkosten.Nog verhuurbare m2 bvo; het betreft hier m2 bvo
waarvoor nog geen nieuwe klant is gevonden en waarvan de kosten gedekt moeten
worden uit de voorziening leegstand. Dit aandeel is weergegeven in het leegstandspercentage
in verhuurbare m2 bvo.De sturing van de Rgd is het meest gericht op de indicator nog verhuurbare
m2 bvo. Deze leegstand moet zo beperkt mogelijk worden gehouden,
zonder de mogelijkheden van flexibel verhuren binnen de voorraad te beperken.
Genomen maatregelen om leegstand in verhuurbare m2 bvo te beperken
zijn het ingeval van overtolligheid direct aanmelden bij Domeinen ter verkoop
en ingeval van hergebruik zo spoedig mogelijk realiseren van nieuwe huisvesting.
Daarnaast geldt bij nieuwe contracten een variabele opslag voor leegstand,
waarvan de hoogte is gerelateerd aan de lengte van het contract. Hiermee is
een prikkel bij de klanten geïntroduceerd om langlopende contracten af
te sluiten, waarmee op termijn de leegstandsrisico's voor de Rgd worden beperkt.1.2.3.2 Spreiding van de gebruikscontracten over de verschillende
(resterende) looptijdenDoor de looptijd te volgen van de gebruikscontracten ontstaat een indicatie
op welke termijn de Rgd meer dan normale bedrijfseconomische risico's loopt
en of er sprake is van een trend. Afname dan wel toename van de gemiddelde
looptijd kan bijvoorbeeld een aanleiding zijn de leegstandsopslag of de gemiddelde
afschrijvingsduur te herzien in relatie tot de respectievelijke toe- dan wel
afname van het risico.Spreiding gebruikscontracten over looptijd (eigendomspanden)
begin 2003Bron: IRISSpreiding gebruikscontracten over looptijd (eigendomspanden)
eind 2003Bron: IRISBovenstaande grafieken laten de ontwikkeling zien in de looptijd van de
gebruikscontracten voor de eigendomspanden per eind 2003 inclusief de bijbehorende
gebruiksvergoedingen en in de contracten opgenomen m2 bvo (dus
exclusief niet verhuurde m2 bvo).De mutaties tussen de grafieken van begin en eind 2003 zijn gering aangezien
de meeste contracten als ingangsdatum 1-1-1999 hebben. Het aantal contracten
dat binnen 1 jaar afloopt is relatief hoog omdat 56 contracten doorlopend
zijn en steeds met 1 jaar worden verlengd. Medio 2006, 2013 en 2018 lopen
gelijktijdig veel contracten af. De spreiding van de contracten over de jaren
van afloop wordt geleidelijk beter.1.3 Toegevoegde waarde1.3.1 Toegevoegde waarde: de beleidsdoelstellingDe Rgd wil de schaal en positie van de rijkshuisvesting benutten om kostenvoordelen
en risicoreductie te bereiken voor zijn klanten. En via brede inzet van kennis
en expertise toegevoegde waarde leveren. Met de rijkshuisvesting kan worden
bijgedragen aan de realisatie van rijksbeleid en kan invulling worden gegeven
aan de voorbeeldfunctie van het rijk op onder meer het gebied van duurzaam
bouwen en aan het versterken van de ruimtelijke kwaliteit van stedelijke gebieden.
De brede inzet van kennis en expertise komt onder meer tot uitdrukking in
de coördinatie van het bouwbeleid en architectuurbeleid dat zich verder
uitstrekt dan alleen rijksgebouwen.Er is in 2003 geen Meerjaren Beleidsplan Rijkshuisvesting opgesteld. De
mate waarin rijksbeleid geïntegreerd is in het huisvestingsproces maakt
onderdeel uit van de Evaluatie Stelselwijziging. Op grond van de uitkomsten
van de evaluatie zal besloten worden of een Meerjaren Beleidsplan Rijkshuisvesting
nodig is.1.3.2 Toegevoegde waarde: de operationele doelstellingDe instrumenten Coördinatie van het bouwbeleid, Duurzaam bouwen utiliteitssector
en Energiebesparing rijkshuisvesting zijn beschreven bij artikel 3. De instrumenten
beheer monumenten en architectuurbeleid zijn toegelicht bij artikel 6.1.3.3 Toegevoegde waarde: de prestatie-indicatoren1.3.3.1 De monumentenvoorraadMonumenten maken een substantieel deel uit van de Rgd-voorraad: in 2003
kwam het aandeel van de monumenten op 14% van de totale voorraad. Het aandeel
in de eigendomsvoorraad is zelfs nog iets hoger. In onderstaand overzicht
wordt de situatiein 2003 weergegeven.Monumenten in Rgd-voorraad
in 2003 Primair huisvestingsfunctie Primair erfgoedfunctieTotaal m2 bvo (x 1 000)aantalm2 bvo
(x 1 000)aantalm2 bvo (x 1 000)aantalMonumenten9343044470978374Waarvan cat. 14281054265470170Bron: IRISHet overgrote deel van de monumenten heeft een (rijks-)huisvestingsfunctie.Enkele tientallen monumenten hebben een primaire erfgoedfunctie. Het gaat
hier om onder meer graftombes en (ruïnes van) kastelen waarvan de Staat
der Nederlanden eigenaar is en die in beheer zijn bij de Rgd.In 2003 is een verbeterslag gemaakt in de inventarisatie van de monumenten,
via de zogeheten Nen 2580 methodiek. Deze verbeterslag zal in 2004 worden
afgerond. Een vergelijking met de eerder gepresenteerde cijfers biedt door
de gewijzigde systematiek weinig informatie.1.3.3.2 Duurzaam bouwenIn de afgelopen jaren is duurzaamheid breder in de advisering van de Rijksgebouwendienst
geïmplementeerd. In diverse projecten zijn aanwijsbare bijdragen aan
duurzaam bouwen gerealiseerd.Om de drempel voor ambitieuze projecten te verlagen, is samen met marktpartijen
gewerkt aan de GreenCalc, een instrument waarmee de duurzaamheid van alternatieve
oplossingen voor een huisvestingsvraag al vanaf de initiatieffase is te kwantificeren.
Het instrument is bedoeld voor de gehele vastgoedportefeuille.Binnen het beleidsprogramma duurzaam bouwen zijn in 2003 drie projecten
in de utiliteitssector als demonstratieproject gehonoreerd. Het totaal aantal
demonstratieprojecten duurzaam beslissen bedraagt hiermee acht.2 Bedrijfsvoering2.1 InleidingDe bedrijfsvoering van de Rgd in 2003 stond in het teken van een solide
financieel beheer in een gewijzigde organisatiestructuur volgens een functioneel
front-backofficemodel. De reorganisatie is ingezet om als organisatie meer
klantgericht, slagvaardig, efficiënt en innovatief te worden.Tijdens
het transitieproces zullen de verworvenheden van de afgelopen drie jaar in
de verbetering van het financieel beheer niet verloren mogen gaan. De Algemene
Rekenkamer heeft vastgesteld dat in 2002 aantoonbare verbeteringen in het
financieel beheer zijn bereikt, maar dat er nog enkele onvolkomenheden aanwezig
waren. Daarom is de reorganisatie uitgevoerd binnen de randvoorwaarde dat
sprake is van een stabiele interne en administratieve organisatie. Om de stabiliteit
te waarborgen, en de onvolkomenheden waarop de Algemene Rekenkamer wijst aan
te pakken, zijn acties gedefinieerd waarop in onderstaande paragrafen nader
wordt ingegaan.Mededeling over de bedrijfsvoering agentschapEen stabiele interne en administratieve organisatie wordt geborgd als
sprake is van beheerste processen. Dit betekent dat het management control
systeem zodanig heeft gefunctioneerd dat er met betrekking tot de bedrijfsprocessen
geldt dat er op basis van een inschatting van de risico's beheersmaatregelen
zijn genomen, dat de uitvoering is gemonitord en dat (nieuwe) risico's/tekortkomingen
tijdig zijn gesignaleerd en dat hiervoor adequate maatregelen zijn getroffen.
De uitspraak beheerste processen betekent niet dat er geen fouten/tekortkomingen
kunnen optreden.In het begrotingsjaar 2003 is op een gestructureerde wijze aandacht besteed
aan de hieronder nader benoemde bedrijfsprocessen van de Rijksgebouwendienst.
Op basis van een risicoanalyse is een systematische afweging gemaakt inzake
de in te zetten instrumenten van sturing en beheersing. Dit omvat mede het
vaststellen van het van toepassing zijnde normenkader en de uitgangspunten
voor opname van aandachtspunten in deze mededeling.Deze mededeling heeft de volgende bedrijfsprocessen als reikwijdte: financieel
en materieel beheer alsmede de daartoe aangehouden administraties, informatiebeveiliging,
Wet bescherming Persoonsgegevens, personeelsbeleid (betreft normen gesteld
aan management ontwikkeling, arbeidsmarkt, arbeidsvoorwaarden, arbeidsomstandigheden
en personeelsontwikkeling) en enkele organisatieaspecten (betreft normen gesteld
aan formele reorganisaties en oriënterende onderzoeken).Een en ander heeft in het begrotingsjaar 2003 geresulteerd in beheerste
bedrijfsprocessen binnen de Rijksgebouwendienst. Daarbij is een aantal punten
van aandacht naar voren gekomen waarvoor de volgende verbeteractie wordt gestart:• De processen inzake de ontwikkeling en de beheersing van de materiële
vaste activa zullen in 2004 verder verbeterd worden.2.2. Opmerkingen Algemene RekenkamerDe Algemene Rekenkamer heeft over 2002 een vervolgbezwaaronderzoek uitgevoerd
naar het financieel beheer van de Rijksgebouwendienst. Hierin is een verdere
verbetering van het financieel beheer geconstateerd. Dat dit gecombineerd
was met de voorbereiding van de nieuwe organisatie werd als positief beoordeeld.
De Algemene Rekenkamer was van mening dat het vervolgbezwaaronderzoek
kon worden beëindigd, maar dat het financieel beheer nog wel enkele onvolkomenheden
vertoonde:• Tijdige en tussentijdse managementinformatieDe Algemene Rekenkamer constateerde dat volledige en tijdige tussentijdse
managementinformatie nog niet optimaal was. In het jaar 2003 zijn hier aanzienlijke
verbeteringen bereikt, waarbij er tevens rekenschap moet worden gegeven aan
het feit dat de inrichting van de nieuwe organisatie tevens heeft geleid tot
een andere inrichting van de financiële functie. Bij alle directies is
nu een controlfunctie aanwezig, voor de administratie is een shared service-organisatie
ingericht. In het Handboek managementinformatie zijn de relevante prestatie-indicatoren
van de Rgd uitgewerkt. In 2004 zal er een data-warehouse-omgeving worden gegenereerd,
zodat de informatievoorziening verder verbeterd kan worden. In het jaar 2003
heeft de transitie van de financiële functie pas in de loop van het eerste
kwartaal plaatsgevonden, omdat allereerst in de oude structuur de jaarafsluiting
2002 plaats diende te vinden. In de loop van 2003 is de daardoor ontstane
achterstand ingelopen, zodat er over het derde kwartaal inzicht kon worden
verschaft in de financiële resultaten en de daarbij behorende onzekerheden.
Informatievoorziening (onder andere het technisch beheer en informatiebeveiliging),
het technisch beheer en de beveiliging van de geautomatiseerde systemen vormden
belangrijke aandachtspunten. Zie de paragrafen 2.3.1. tot en met 2.3.3.• Administratieve organisatie (AO)Na de voorbereiding van de AO op de gereorganiseerde situatie is in 2003
een onderhoudsorganisatie opgezet waarmee de AO actueel wordt gehouden. Zie
paragraaf 2.4.2.2.3 Informatievoorziening2.3.1 InformatiesystemenDe reorganisatie van de Rgd heeft ook een andere inrichting van onze informatiesystemen
noodzakelijk gemaakt. Deze aanpassing vindt plaats binnen het project Optimalisatie
Systeem IRIS (OSIRIS). In fase 1 van dit project zijn alle wijzigingen aangebracht
die noodzakelijk waren om op een goede manier een betrouwbaar jaarverslag
te kunnen presenteren. Deze fase is begin oktober afgerond. In 2004 zal de
tweede fase van OSIRIS worden uitgevoerd. Hierin zullen wijzigingen in het
informatiesysteem worden aangebracht om een effectievere sturing op de organisatie
mogelijk te maken.2.3.2 InformatiebeveiligingHet project Informatiebeveiliging Rgd (IBR) heeft een actieplan opgesteld
om de informatiebeveiliging van de Rgd nog vóór het eind van
2003 sterk te verbeteren. Dat plan is voor een groot deel uitgevoerd en heeft
er onder meer toe geleid dat de Rgd vrijwel geheel aan de Baseline Informatiebeveiliging
VROM voldoet. Onder meer is het beheer van de informatiesystemen binnen de
directie Informatie Voorziening (IV) sterk verbeterd en is de organisatie
van de informatiebeveiliging binnen de Rgd formeel geregeld.Op basis van een lange termijnplan zullen in 2004 voor de kritische processen
nieuwe afhankelijkheidsanalyses worden gemaakt en wordt mede op basis daarvan
het informatiebeveiligingsbeleid van de Rgd in een beleidsdocument vastgelegd.2.3.3 Wet Bescherming PersoonsgegevensTegelijk met het regelen van de organisatie van de informatiebeveiliging
binnen de Rgd zijn ook de bevoegdheden en verantwoordelijkheden voor het uitvoeren
van de Wet Bescherming Persoonsgegevens (Wbp) binnen de Rgd helder verdeeld
en vastgesteld. Ook is het periodieke proces van inventariseren van de persoonsverwerkingen,
het documenteren en zo nodig melden daarvan binnen de Rgd geïmplementeerd.Inmiddels zijn na de reorganisatie van de Rgd de verwerkingen opnieuw
geïnventariseerd en zijn van alle verwerkingen de risicoklassen vastgesteld.
In 2004 worden op basis daarvan voor een aantal verwerkingen eventuele aanvullende
beveiligingsmaatregelen vastgesteld en ingevoerd.2.4 Organisatieaspecten – de Reorganisatie2.4.1 InleidingOp 1 januari 2003 is de Kanteling afgerond. Deze reorganisatie, waarbij
de regionale structuur is vervangen door een functionele front-backofficestructuur,
was een noodzakelijk uitvloeisel van de invoering van het rijkshuisvestingsstelsel
per 1 januari 1999 en de omvorming van de Rgd tot een baten-lastendienst.
Als gevolg hiervan moet de Rgd zich in denken en handelen bedrijfsmatiger
opstellen: meer klantgericht, innnovatief, efficiënt en slagvaardig.In dat kader heeft in het eerste kwartaal van 2003 een training plaatsgevonden
voor alle medewerkers van de Rgd. Deze trainingen werden begeleid door medewerkers
(veelal managers) van de Rgd, die hiertoe een kort maar intensief trainingstraject
hebben gevolgd. De training, in de vorm van een op maat ontwikkeld simulatiespel,
gaf niet alleen inzicht in de nieuwe organisatiestructuur, maar maakte ook
de nieuwe werkprocessen en werkwijze inzichtelijk. Belangrijke aspecten hierbij
waren samenwerken, werken in teamverband, kostenbewustzijn, kennis delen,
inlevingsvermogen hebben in behoeften van klanten en haalbare afspraken maken.2.4.2 Administratieve organisatieIn 2002 zijn de inrichtingsafspraken voor de nieuwe organisatie vastgesteld.
Op basis van deze afspraken zijn de primaire processen van de Rgd beschreven
en begin 2003 aan alle Rgd-ers via intranet (Tutor) ter beschikking gesteld.
Daarmee kon elke directie op basis van deze procesbeschrijvingen starten met
het verder detailleren van de procedures en werkwijzen van de gekantelde organisatie.
Op die manier zijn belangrijke verbeteringen doorgevoerd in onder andere het
proces van de vastgoedadministratie, het administratief beheer van de verhuurcontracten,
de facturering van de gebruiksvergoeding en de dossiervorming van huisvestingsprojecten.
Het verbeteren van procedures en werkwijzen is een continu proces. Daarom
worden ook in 2004 de procesbeschrijvingen iedere 2-maanden geactualiseerd.In vrijwel alle procesbeschrijvingen in Tutor is een verwijzing opgenomen
naar de nieuwe regeling mandaat, volmacht en machtiging Rgd. Bovendien
is in 2003 een competentieregister opgezet waarin de bevoegdheden van de projectverantwoordelijken
bij de Rgd expliciet zijn beschreven. Dit register wordt maandelijks geactualiseerd.Het verder detailleren van de procedures en werkwijzen heeft een extra
impuls gekregen met het project OSIRIS. Het administratieve systeem van de
Rgd (IRIS) was nog onvoldoende afgestemd op de gekantelde organisatie. Inmiddels
zijn de noodzakelijk geachte wijzigingen in kaart gebracht en in Tutor verwerkt.2.5 IntegriteitsbeleidNaar aanleiding van de strafzaak met betrekking tot een oud-Rgd-medewerker
en de parlementaire enquête Bouwnijverheid zijn binnen de Rgd verschillende
acties uitgevoerd om de integriteit van de dienst zo goed mogelijk te kunnen
waarborgen.De administratieve organisatie is tegen het licht gehouden, er heeft een
interne audit plaats gevonden en het toezicht in het algemeen is sterk verhoogd,
ook in relatie tot het behalen van een goedkeurende accountantsverklaring
en als uitvloeisel van de nieuwe organisatievorm van de Rgd. De aanbevelingen
uit de uitgevoerde integriteitsaudits voor organisatie en cultuur, administratieve
organisatie, interne controle, personeelsbeleid en beveiliging worden omgezet
in concrete aanpassingen.Op 7 juni 2002 verscheen het concept-audit rapport van het VROM integriteitsbeleid.Belangrijke aanbevelingen waren het bevorderen van de bewustwording van
integriteit bij medewerkers en het periodiek bespreken van integriteit in
werkoverleggen en functionerings- en beoordelingsgesprekken.De Rgd heeft op voortvarende wijze aan deze aanbevelingen gevolg gegeven.
In de directieplannen 2003 zijn concrete maatregelen opgenomen voor de implementatie
van het integriteitsbeleid. Over de voortgang is gerapporteerd in de kwartaalrapportages.
Ook in de functioneringsgesprekken wordt standaard de integriteit betrokken,
met bijzondere aandachtvoor de uitoefening van nevenfuncties. In de werkoverleggen
komt integriteit periodiek op de agenda te staan. Integriteit in relatie tot
externen wordt verder uitgewerkt. Dit alles in het licht van het bevorderen
van een cultuur van openheid en transparantie bij de Rgd.2.5.1 Parlementaire enquête BouwnijverheidIn de eerste helft van 2003 heeft de parlementaire behandeling plaatsgevonden
van het eindrapport van de Parlementaire enquêtecommissie bouwnijverheid
dat was uitgebracht op 12 december 2003, en van de reactie van het kabinet
daarop. In de tweede helft lag de nadruk op de uitvoering van de toegezegde
acties en aangenomen moties.In de kabinetsreactie worden de conclusies van het eindrapport onderschreven
en wordt een reeks van maatregelen en acties aangekondigd om te voorkomen
dat in de toekomst onregelmatigheden in de bouw kunnen plaatsvinden. De Tweede
Kamer heeft hiermee ingestemd en op een aantal specifieke aspecten middels
moties nog enkele acties aangescherpt.De interdepartementale afstemming is door de Rgd gecoördineerd zowel
tijdens de parlementaire behandeling van het eindrapport en de kabinetsreactie als tijdens de uitvoering van een deel van de acties en moties.
Daar waar de acties en moties betrekking hebben op het aanbesteden van werken
is met de andere bouwdepartementen afgesproken dat VROM de afstemming blijft
verzorgen. Omdat een groot deel van deze acties in hun uitwerking ook de werkwijze
van de andere overheden kan beïnvloeden zijn deze overheden, in casu
de VNG, het IPO en de UvW, ook bij deze afstemming betrokken.Als uitvloeisel van de enquête, namelijk vanwege een gewenste strikte
scheiding tussen de verschillende rollen van de overheid, is de coördinatie
van het bouwbeleid door VROM beëindigd en is het ministerie van EZ als
aanspreekpunt voor de bouw aangewezen.Om na de enquête de verhoudingen met de bouw te normaliseren, zonder
terugval in de oude verhoudingen, hebben de ministeries van V&W, EZ en
VROM, samen een perspectief voor de bouw opgesteld en dit op 25 november
2003 aan de gehele bouw gepresenteerd. In dit perspectief is de gewenste situatie
ten aanzien van de bouw en de verhoudingen met de bouw geschetst. Als tijdshorizon
is een periode van 4 jaar genomen. Voor de uitvoering en bewaking van het
perspectief wordt een Regieraad in het leven geroepen waarin vanuit VROM de
Directeur-Generaal Rgd zal participeren.2.5.2 Inkoop en aanbestedingsbeleidIn 2003 is het inkoop- en aanbestedingsbeleid van de Rgd langs verschillende
lijnen uitgewerkt, mede in het licht van de uitkomsten van de parlementaire
enquête Bouwnijverheid.De Herziening van de Uniform Aanbestedingreglement (UAR) is eind 2003
gereed gekomen voor bespreking met de sector. Ook is vanuit de Rgd een nadrukkelijke
inbreng geleverd aan het zogenoemde «Visiedocument Aanbestedingswet»,
dat onder verantwoordelijkheid van EZ wordt opgesteld. Het betrof hier vooral
de doelstellingen inzake het opdrachtgeversbelang en de marktwerking, als
aanvulling op de doelstellingen naleving en handhaving.In het kader van de verdere professionalisering van het inkoopmanagement
heeft een aantal medewerkers trainingen gehad, die geresulteerd hebben in
interne inkoopactieplannen voor de verschillende inkooppakketten van de Rgd
(bijvoorbeeld ontwerpdiensten, onderhoud, ICT en dergelijke). Ook is daarbij
de interne informatievoorziening verbeterd door het koppelen van de huisvestingswensen
van de klanten (op te starten projecten) aan de inkoopactiviteiten (opdrachten
voor ontwerp en bouw).Een aanbestedingsregister voor bouwprojecten, mede bedoeld als basis voor
evaluaties achteraf, is inmiddels in gebruik genomen.Op basis van de adviezen van de Expertgroep Bijzondere Contracten is een
leidraad «Afwegingskader Contractvormen» opgesteld, waarmee projectmanagers
kunnen beoordelen welke contractvorm het meest geëigend is voor hun project.Recente jurisprudentie inzake de toepassing van de EG-aanbestedingsrichtlijnen
is geïmplementeerd in de vorm van concrete werkinstructies.Innovatieve aanbesteding is toegepast bij twee pilots voor elektronisch
aanbesteden. Hierbij vindt een aantal biedrondes plaats. De aanbieders krijgen
geanonimiseerd inzicht in de hoogte van het bod van de anderen en
kunnen beoordelen of zij hun eigen bod willen aanpassen in de volgende biedronde.
Beide pilots zijn succesvol verlopen en leidden tot lagere inkoopprijzen voor
de Rgd.2.5.3 Audit kleine inkopen en audit grote inkopenHet uitvoeren van een tweetal operational audits gericht op het inkoopproces
betekent een belangrijke impuls ter verbetering hiervan bij de Rgd. De audit
kleine inkopen betrof inkopen kleiner dan € 500 000 en de audit
grote inkopen alle inkopen boven dit bedrag. De audits hebben betrekking op
inkopen die in de jaren 2001 en 2002 hebben plaatsgevonden.Met de resultaten van de audits kunnen de ingezette verbetertrajecten
bij de directies Beheer en Projecten worden ondersteund.De audits zijn door de Rgd uitgevoerd in samenwerking met medewerkers
van de Accountantsdienst van VROM, op basis van een vooraf uitgevoerde selectie
van te controleren inkopen. Hierbij is gebruik gemaakt van procesbeschrijvingen,
regelgeving, dossiers, informatie uit IRIS en het houden van interviews. Bij
de aanpak van de audit stonden de volgende zaken centraal:Het benoemen van processtappen van het inkoopproces;Het opstellen van auditnormen per processtap;Het communiceren over de audit.Één van de belangrijkste conclusies uit de audit is dat
de bevoegdhedenstructuur aangepast moet worden. Deze aanpassing heeft plaatsgevonden
en is eind 2003 geïmplementeerd.Onderdelen van het inkoopproces worden verder aangepast om de inkopen
beter te kunnen beheersen. Het gaat hierbij om onder andere de rol van de
projectleider, de beschikbaarheid, de kwaliteit en het gebruik van instrumenten,
het controleerbaar vastleggen van keuzes en de wijze waarop per categorie
van inkopen moet worden omgegaan met prestatieverklaringen.De resultaten van de audit op kleine inkopen zijn in het vierde kwartaal
van 2003 vertaald in een opdracht om bij de directie Beheer een groot gedeelte
van de adviezen verder uit te werken en te implementeren. In het eerste kwartaal
2004 komt een gebruikersvriendelijk overzicht van de kern van de regelgeving
gereed waarmee inkopers rekening moeten houden, en wordt de herziening van
de processtappen voor kostenramingen, offertes aan de klant, offertes van
leveranciers, uitvoeren van contractmanagement, vervaardigen van prestatieverklaringen,
verrichten van betalingen en het uitvoeren van toezicht, afgerond.Ook op de grote inkopen is in 2003 een audit uitgevoerd. De bevindingen
en adviezen met betrekking tot deze inkopen zullen in het eerste kwartaal
2004 nog nader worden bestudeerd en naar verwachting zal de directie Projecten
begin 2004 de nodige verbeterstappen organiseren. Hierbij zal gebruik worden
gemaakt van de bevindingen die bij het verbetertraject met betrekking tot
de kleine inkopen zijn opgedaan.2.6 Goed functionerende RgdNaast de hoofddoelstellingen, die zijn beschreven in hoofdstuk 1, heeft
de Rgd een randvoorwaarde geformuleerd waarbinnen deze doelstellingen gerealiseerd
moeten worden: een goed functionerende Rgd. Hieronder wordt enerzijds verstaan
een Rgd die doelmatig en rechtmatig handelt. Anderzijds heeft
dit betrekking op factoren als tevreden en gemotiveerde medewerkers en een
laag ziekteverzuim.2.6.1 Gemiddelde loonkosten ambtelijk personeelIn onderstaande tabel zijn de gemiddelde loonkosten en bezetting ambtelijk
personeel over de afgelopen 5 jaren opgenomen. 19992000200120022003Loonkosten per fte48 75850 89852 36654 89855 901Gemiddelde bezetting875887935977987Onder de loonkosten ambtelijk personeel vallen de salarissen, inclusief
aanspraken vakantiegeld en eindejaarsuitkering, tegemoetkoming ziektekosten,
pc-privéregeling en incidentele beloningen.De gerealiseerde gemiddelde loonkosten wijken af van de raming. In de
begroting 2003 zijn gemiddelde loonkosten per fte in 2003 van € 56 195
opgenomen. Daarbij is uitgegaan van totale loonkosten ambtelijk personeel
van € 53,835 mln. bij een gemiddelde bezetting ambtelijk personeel
van 958 fte.2.6.2 Gemiddelde bezetting ambtelijk personeelDe verwachte gemiddelde bezetting ambtelijk personeel bedroeg in 2003 958
fte's. De stand op 1 januari 2003 was 972 fte en op 31 december
2003 990 fte, met een gemiddelde bezetting van 987 fte. De voornaamste
oorzaak van de stijging is de invulling van 15 vacatures bij de stafafdeling
Bedrijfsvoering, die niet eerder ingevuld konden worden vanwege de reorganisatie.2.6.3 Het ziekteverzuimDe doelstelling in 2003 bedroeg een ziekteverzuimpercentage van 7%. In
2003 is een ziekteverzuim van 5,5% gerealiseerd, waarmee de dalende lijn vanaf
2001 (7,6%) en 2002 (6,9%) zich heeft voortgezet. De Rgd volgt daarmee de
landelijke trend voor wat betreft het dalen van het ziekteverzuim, mede door
de invulling van het ARBO jaarplan en de Wet Poortwachter.2.6.4 Milieuzorg facilitaire processenBinnen VROM zijn de afgelopen jaren al veel maatregelen op het vlak van
interne milieuzorg genomen. De Rgd heeft in het verleden in diverse gremia
van milieuzorg geparticipeerd en alle onder de vlag van VROM genomen maatregelen
overgenomen waaronder het gescheiden inzamelen van papier, het milieuvriendelijk
afvoeren van chemische materialen (batterijen, toners e.d.) en het gebruik
van milieuvriendelijke koffiebekers bij alle vestigingen. Verder past de Rgd
stringent de beleidslijn toe dat aanbieders van producten en diensten dat
op een milieuvriendelijke wijze doen. Zo is begin 2003 door de Rgd een contract
met Ahrend aangegaan voor de inkoop van kantoorartikelen, omdat Ahrend overwegend
milieuvriendelijke artikelen aanbiedt.2.6.5 Rijkshuisvesting buiten de RgdIn het statuut van het Agentschap Rijksgebouwendienst is vastgelegd dat
voor de producten inzake rijkshuisvesting van de Rgd voor de rijksdiensten
een verplichte winkelnering bij de Rgd geldt. Een uitzondering vormen service-
en advieswerkzaamheden die door de ministeries optioneel (en op tariefbasis)
van de Rgd kunnen worden afgenomen.Door de Rgd zijn alle ministeries aangeschreven met het verzoek om, ingeval
van de verplichte winkelnering is afgeweken, dit aan de Rgd te melden.Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft gemeld dat voor
het Rathenau instituut op de markt is gehuurd, maar dat zodra herhuisvesting
aan de orde is, huisvesting via de Rgd loopt. Het ministerie van Financiën
heeft gemeld dat één object in Den Haag buiten de Rgd om is
gehuurd.De Rgd zal met beide ministeries afstemmen op welke wijze de huisvesting
via de Rgd zo snel en efficiënt mogelijk kan worden geregeld.B Jaarrekening «Rijksgebouwendienst»3 Samenvattende verantwoordingsstaat 2003 inzake agentschap
Rijksgebouwendienst van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer (XI)Bedragen in EUR1000  (1)(2)(3)=(2)-(1)Art.OmschrijvingOorspronkelijk
vastgesteld begrotingRealisatieVerschil realisatie en oorspronkelijk vastgestelde
begroting01Rijksgebouwendienst         Totale baten1 013 2371 426 746413 509 Totale lasten1 038 0711 363 956325 885 Saldo van baten en lasten-/- 24 83462 79087 624      Totale kapitaalontvangsten488 796486 960-/- 1 836 Totale kapitaaluitgaven629 124677 01947 895Mij bekend,De Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,4 Balans van het Agentschap Rgd per 31 december 2003Bedragen in EUR1000 31 december 200331 december 2002ACTIVA     Vaste activa  Immateriële vaste activa5 65911 319   Materiële vaste activa:  Grond en gebouwen4 257 2303 932 866Onderhanden huisvestingsprojecten (leenfaciliteit)429 692565 061Inventaris en overige bedrijfsmiddelen2 5362 483 4 689 4584 500 410   Egalisatierekening534 920435 315   Vlottende activa  Onderhanden werk adviezen, services en overig50 74235 608Debiteuren en overige vorderingen82 79929 181Overlopende activa14 94917 944 148 49082 733   Liquide middelen225 999207 874   TOTAAL ACTIVA5 604 5265 237 651   PASSIVA  Eigen vermogen  Exploitatie reserve46 67941 288Onverdeeld resultaat62 79029 254 109 46970 542   Voorzieningen  Voorziening Planmatig onderhoud206 942200 483Voorziening Asbestverontreiniging51 41461 610Voorziening Reorganisatie6 53012 562Voorziening Leegstand26 03114 231Overige voorzieningen15 80540 011 306 722328 897Langlopende schulden  Leenfaciliteit Financiën4 894 2144 623 323Overige langlopende schulden8 17617 761 4 902 3904 641 084   Kortlopende schulden  Nazorgbudgetten27 93016 687Crediteuren51 58625 108Overige schulden en overlopende passiva206 429155 333 285 945197 128   TOTAAL PASSIVA5 604 5265 237 6514.1 Toelichting op de balansAlgemene grondslagen voor de waarderingDe algemene grondslag voor de waardering van de (im)materiële vaste
activa is de verkrijgings- of vervaardigingsprijs inclusief BTW, verminderd
met afschrijvingen. De Rgd heeft ook klanten die hebben geopteerd voor het
leveren van met BTW belaste prestaties. Objecten welke zijn verhuurd aan deze
klanten zijn (voor zover van toepassing) gewaardeerd exclusief BTW. Voor zover
niet anders is vermeld, worden de activa en passiva gewaardeerd tegen nominale
waarde.4.1.1 Vaste activa4.1.1.1 Immateriële vaste activaDeze post omvat activa die niet stoffelijk van aard zijn, langdurig dienstbaar
zijn aan, essentieel zijn voor de bedrijfsvoering van het agentschap en toekomstige
economische voordelen in zich hebben. Er wordt lineair afgeschreven met een
afschrijvingstermijn van 5 jaar. Onder deze post is opgenomen het geïntegreerde
informatiesysteem (IRIS).In 2003 is een schattingswijziging verwerkt met betrekking tot de resterende
economische levensduur. Deze wijziging wordt ingegeven door in de praktijk
gebruikelijke voorzichtige afschrijvingstermijn voor computersoftware van
3 jaar. De resterende levensduur begin 2003 is geschat op twee jaar. De schattingswijziging
resulteert in een verhoging van de afschrijvingslasten in 2003 en 2004 ad € 2 059 000.Immateriële Vaste Activa EUR1000Historische kostprijs18 001 Cumulatieve afschrijving6 682 Boekwaarde per 1 januari 2003 11 319   Mutaties in de boekwaarde  Investeringen+ /+0Afschrijvingen–/-5 660Boekwaarde per 31 december 2003 5 6594.1.1.2 Materiële vaste activaDeze post omvat alle onroerende en roerende goederen die langdurig dienstbaar
zijn aan, essentieel zijn voor de bedrijfsvoering van het agentschap en toekomstige
economische voordelen in zich hebben. Deze post valt uiteen in de grond (inclusief
afgekochte erfpachtrechten) en gebouwen die de Rgd in economisch eigendom
heeft, inclusief de inbouwpakketten in huurpanden, de onderhanden investeringsprojecten
en inventaris en overige bedrijfsmiddelen. De materiële vaste activa
zijn verminderd, voor zover noodzakelijk, met voorzienbare waardeverminderingen,
indien deze naar verwachting duurzaam zullen zijn. Op de post materiële
vaste activa is een voorziening voor boekwaarderisico in mindering gebracht.
Het boekwaarderisico wordt in de jaarverantwoording opgenomen voor zover een
ingeschat risico zich voor zal doen in een periode van vijf jaar na balansdatum.De afschrijvingen geschieden lineair overeenkomstig de verwachte economische
levensduur en zijn berekend op basis van een vast percentage van de historische
kostprijs per activa(sub)categorie.De afschrijvingstermijnen zijn:ActivacategorieAfschrijvingstermijn
in jarenGrond0Erfpachtrechten5–50Gebouwen, incl. inbouwpakketten15–60Inventaris en overige bedrijfsmiddelen3–154.1.1.2.1 Grond en gebouwenDe bepaling van de historische verkrijgings- of vervaardigingsprijs van
de materiële vaste activa die een onderdeel zijn van het stelsel van
huur en verhuur heeft voor de bestaande voorraad per 1-1-1999 plaats gevonden
door toepassing van het Lineamodel. Door middel van dit model zijn de (technische)
componenten per gebouw geïnventariseerd en gewaardeerd. De nieuw opgeleverde
projecten vanaf 1999 zijn gewaardeerd op basis van de daadwerkelijke investeringskosten.De investeringen in inbouwpakketten vanaf 1999 worden gewaardeerd op basis
van de werkelijke investeringskosten. Afschrijving vindt plaats op basis van
de vastgestelde levensduur van 15 jaar, dan wel de duur van de huurovereenkomst
als deze korter is, of 20 jaar indien er sprake is van nieuwe investeringen
in inbouwpakketten van kernministeries of penitentiaire inrichtingen.Objecten, welke geen onderdeel vormen van het stelsel van huur en verhuur,
zijn voor € 1 op de balans opgenomen. Hieronder vallen alle objecten
die volledig worden verhuurd aan derden, het niet verhuurde deel van de Monumenten
met een Erfgoedfunctie en de objecten ten behoeve van de huisvesting van het
Koninklijk Huis, de Hoge Colleges van Staat en het Ministerie van Algemene
Zaken.Grond en gebouwen (incl. afgekochte
erfpacht en inbouwpakketten in huurpanden)  EUR1000Balanspost per 1 januari 20033 932 866 Voorziening boekwaarderisico +/+115 758 Boekwaarde grond en gebouwen per 1 januari
2003 4 048 624   Mutaties in de boekwaarde  Opgeleverde onderhanden investeringsprojecten (incl. nazorg) +/+625 477 Afschrijvingen -/-279 896 Desinvesteringen (boekwaarde) -/-12 481    Boekwaarde grond en gebouwen per 31 december
2003 4 381 724Voorziening boekwaarderisico -/- 124 494Balanspost per 31 december 2003 4 257 230Op de waarde van de grond, welke de Rgd in economisch eigendom heeft,
wordt niet afgeschreven. Grond waarbij sprake is van afgekochte erfpacht,
is gewaardeerd tegen het nog niet geamortiseerde deel van de aanschaffingsprijs.
Grond waarbij sprake is van erfpacht met een verplichting tot het betalen
van een jaarlijkse canon, wordt niet geactiveerd. Dit geldt eveneens voor
overige niet in economisch eigendom zijnde gronden.In de afschrijvingen is een bijzondere waarvermindering van € 25,6
mln opgenomen voor het object, waarin tot najaar 2003 het ministerie van OCW
was gehuisvest. Deze post wordt ook zichtbaar onder de afschrijvingen in de
resultatenrekening (zie 5.1.2.11).In het volgende overzicht wordt nader inzicht verschaft in de afgekochte
erfpachtrechten, de (resterende) looptijd en het nog niet geamortiseerde bedrag
(boekwaarde) ultimo 2003.Erfpachtrechten Afkoopsom EUR1000Restant looptijd
per 31-12-2003Boekwaarde per 31-12-2003 EUR1000Oorspronkelijke duur 18 jaar (2 percelen)3 676102 042Oorspronkelijke duur 19 jaar (1 perceel)11138Oorspronkelijke duur 23 jaar (1 perceel)5 867184 625Oorspronkelijke duur 50 jaar (2 percelen)58941483Totaal10 143 7 1584.1.1.2.2 Voorziening boekwaarderisicoOp de boekwaarde van de materiële vaste activa is, voor zover noodzakelijk,
een voorziening voor boekwaarderisico in mindering gebracht, indien de directe
opbrengstwaarde bij verwachte afstoot lager zal zijn dan de resterende boekwaarde
op het moment van afstoot, inclusief eventuele kosten van sloop. Afwaarderingen
van materiële vaste activa in het lopend boekjaar in verband
met onverhuurbaarheid en het slopen van objecten zonder verkoop van de grond
lopen niet via de voorziening boekwaarderisico.De directe opbrengstwaarde is minimaal de opbrengst bij sloop van het
betreffende object. De voorziening kent een horizon van 5 jaar. De grootste
risico's bij de Rgd doen zich binnen deze tijdshorizon voor in het jaar 2006,
wanneer gelijktijdig veel contracten aflopen (zie paragraaf 1.2.3.2). De totale
omvang van de voorziening is toegenomen vanwege de verwachte afname in de
klantvraag in de komende jaren in relatie tot de verwachte afslanking bij
de ministeries, waardoor minder behoefte is aan m2 bvo huisvesting.Op de risico's ná deze periode wordt nader ingegaan in de risicoparagraaf
(paragraaf 4.3).Voorziening boekwaarderisico EUR1000Stand per 1 januari 2003115 758  Mutaties Onttrekkingen -/-3 540Dotatie +/+65 346Vrijval -/-53 070Stand per 31 december 2003124 494  Verwachte onttrekkingen 1 jaar10 0902 jaar14 1093 jaar52 8834 jaar4 8735 jaar42 539Totaal124 4944.1.1.2.3 Onderhanden huisvestingsprojecten (leenfaciliteit)De onderhanden huisvestingsprojecten zijn gewaardeerd tegen historische
kostprijs, inclusief ontwikkelingskosten en financieringsrente over het gemiddeld
geïnvesteerd vermogen. Op de stand onderhanden huisvestingsprojecten
zijn, indien noodzakelijk, voorzienbare negatieve projectresultaten in mindering
gebracht. In de jaarverantwoording 2002 werd dit type onderhanden werk nog
«onderhanden werk investeringsprojecten» genoemd. Wij hebben deze
omschrijving aangepast om aansluiting te vinden bij de producten die de Rgd
levert. Inhoudelijk betreft het dezelfde post.Onderhanden huisvestingsprojecten
(leenfaciliteit) EUR1000Stand per 1 januari 2003565 061  Mutaties Investeringen +/+490 108Opgeleverd onderhanden investeringsprojecten -/-625 477Stand per 31 december 2003429 6924.1.1.2.4 Inventaris en overige bedrijfsmiddelenDeze post omvat de overige roerende goederen die langdurig dienstbaar
zijn aan de bedrijfsvoering van het agentschap en toekomstige economische
voordelen in zich hebben. De inventaris bestaat uit automatiseringsmiddelen,
communicatiemiddelen, kantinevoorzieningen, kantoormeubilair en vervoermiddelen
voor zover niet in eigendom van het moederdepartement VROM.De overige bedrijfsmiddelen bestaan uit de installaties ten behoeve van
de eigen Rgd-huisvesting waarvoor de Rgd als gebruiker verantwoordelijk is
in het kader van de Regeling Taakverdeling Beheer (RTB).Activering van inventaris en overige bedrijfsmiddelen vindt plaats op
het moment van aanschaf. De inventaris en de overige bedrijfsmiddelen zijn
gewaardeerd tegen aanschaffingsprijs minus afschrijvingen. De afschrijving
van inventaris en de overige bedrijfsmiddelen vangt aan in het eerste jaar
volgend op het jaar van aanschaf en de afschrijvingstermijnen variëren
per categorie tussen 3–15 jaar.Inventaris en overige bedrijfsmiddelen  EUR1000Historische kostprijs5 459 Cumulatieve afschrijving -/-2 976 Boekwaarde per 1 januari 2003 2 483   Mutaties in de boekwaarde  Investeringen +/+ 758Afschrijvingen -/- 662Desinvesteringen (boekwaarde) -/- 43Boekwaarde per 31 december 2003 2 5364.1.1.2.5 EgalisatierekeningDeze post heeft betrekking op de egalisatie als gevolg van de huurprijsmethode
waarbij er sprake is van een constante huurprijs over de contractperiode,
afgezien van de toegepaste indexering. De jaarlijkse opbrengst uit hoofde
van de gebruiksvergoedingen kent derhalve een constante reeks, terwijl de
kosten van rente en afschrijving over de jaren heen variëren. Het verschil
tussen kosten en opbrengsten wordt jaarlijks op contractniveau geëgaliseerd
en in de balans tot uitdrukking gebracht in een langlopende vordering op de
gebruikers van de objecten. De vordering wordt over de totale contractperiode
geneutraliseerd en is bij afloop van het contract nihil. Bij vroegtijdige
contractontbinding wordt de opgebouwde vordering (=egalisatie) door de klant
afgekocht.De egalisatie is berekend op basis van de aannames bij de berekening van
de gebruiksvergoeding en de vooraf geraamde inflatie. De verschillen tussen
de geraamde en de werkelijke inflatie komen direct tot uitdrukking in het
resultaat.Egalisatierekening  EUR1000Egalisatie afschrijvingskosten 1 januari
2003190 650 Egalisatie rentekosten 1 januari 2003
+/+244 665 Stand per 1 januari 2003 435 315   Mutaties  Egalisatie afschrijvingskosten 2003 +/+47 791 Egalisatie rentekosten 2003 +/+56 876 Afgekochte egalisatie afschrijvingskosten -/-2 309 Afgekochte egalisatie rentekosten -/-2 753 Totaal mutaties 2003 99 605   Egalisatie afschrijvingskosten per 31 december 2003236 132 Egalisatie rentekosten 31 december 2003 +/+298 788 Stand per 31 december 2003 534 9204.1.2 Vlottende activaWijziging grondslag waardering onderhanden werkIn het jaar 2003 is er een wijziging in de grondslag van de waardering
van het onderhanden werk doorgevoerd. Tot 2003 werden de kosten en de opbrengsten
van een project genomen bij definitieve oplevering van het project. Gezien
het karakter van de regieopdrachten worden vanaf 2003 de kosten en de opbrengsten
van projecten reeds bij facturatie genomen. Er zijn dus geen vooruitgefactureerde
bedragen meer op onderhanden werk. Bovendien wordt hierdoor in 2003 éénmalig
een substantieel hoger bedrag aan opbrengsten en kosten verantwoord op deze
producten. Dit effect is het sterkst waarneembaar bij het product kleine projecten
voor ministeries. Zie hiervoor de toelichting bij onderhanden werk kleine
huisvestingsprojecten in de volgende paragraaf en de toelichting bij paragraaf
5.1.2.7.4.1.2.1 Onderhanden werk adviezen, services en kleine
huisvestingsprojectenOnderhanden werk services,
adviezen en overig EUR1000Onderhanden werk services1 445Onderhanden werk adviezen22 986Onderhanden werk kleine huisvestingsprojecten26 311Totaal per 31 december 200350 742Het onderhanden werk adviezen, services en kleine huisvestingsprojecten
is gewaardeerd op basis van externe en interne kosten die aan deze activiteiten
kunnen worden toegerekend. Op de stand van het onderhanden werk zijn, indien
noodzakelijk, voorzienbare verliezen in mindering gebracht.Onderhanden werk services EUR1000Stand per 1 januari 2003456  Mutaties Geactiveerde kosten services +/+6 473Kostprijs opgeleverde services -/-5 484Gefactureerde termijnen -/-0Stand per 31 december 20031 445Het onderhanden werk services betreft de werkzaamheden, die volgens de
RTB tot de taak van de afnemer worden gerekend, maar die op verzoek van de
afnemer door de Rgd worden verricht.Onderhanden werk adviezen EUR1000Stand per 1 januari 200325 848  Mutaties Geactiveerde kosten adviezen +/+10 206Kostprijs opgeleverde adviezen -/-13 068Gefactureerde termijnen -/-0Stand per 31 december 200322 986Het onderhanden werk adviezen betreft de onderhanden advieswerkzaamheden
(zowel project als niet-project gebonden).Onderhanden werk kleine huisvestingsprojecten
(a fonds perdu) EUR1000Stand per 1 januari 20039 304  Mutaties Geactiveerde kosten kleine projecten +/+234 523Kostprijs opgeleverde kleine projecten -/-217 516Gefactureerde termijnen -/-0Stand per 31 december 200326 311Dit zijn de huisvestingprojecten waarvoor, vanwege de geringe omvang,
geen beroep wordt gedaan op de leenfaciliteit. Waardering vindt plaats tegen
kostprijs inclusief een toerekenbaar deel van de apparaatskosten van de Rgd.
Door de wijziging in de waarderinggrondslag wordt in 2003 éénmalig
een hoge kostprijs en opbrengst op dit product gepresenteerd. (zie hiervoor
de toelichting van de post kleine projecten voor ministeries in paragraaf
5.1.1.6).4.1.2.2 Debiteuren en overige vorderingenDe vorderingen zijn, voor zover noodzakelijk, opgenomen onder aftrek van
een voorziening voor mogelijke oninbaarheid (dubieuze debiteuren).Debiteuren en overige vorderingen EUR1000Debiteuren per 31 december 200369 202Voorziening dubieuze debiteuren -/-289Saldo per 31 december 200368 913  Stand Overige vorderingen per 31 december 200313 886Saldo per 31 december 200382 799De stand van de debiteuren ultimo 2003 is relatief hoog omdat in het laatste
kwartaal grote bedragen zijn gefactureerd en doordat de verrekenregeling in
de loop van 2003 is afgeschaft.De voorziening voor dubieuze debiteuren wordt jaarlijks statisch bepaald
aan de hand van een inschatting van oninbaarheid per vordering op balansdatum.
De volgende specificatie van de voorziening dubieuze debiteuren kan worden
gegeven:Voorziening dubieuze debiteuren EUR1000Stand per 1 januari 2003336  Mutaties Onttrekkingen -/-3Vrijval -/-44Stand per 31 december 20032894.1.2.3 Overlopende activaDe post overlopende activa per 31 december 2003 betreft met name de afrekening
van de voor het Ministerie VROM in 2003 gerealiseerde inputactiviteiten. De
specificatie van de post overlopende activa is als volgt:Overlopende activa EUR1000Nog te ontvangen10 584Vooruitbetaalde posten4 365Saldo per 31 december 200314 9494.1.2.4 Liquide middelenOnder deze post vallen alle rekening-courant relaties met het Ministerie
van Financiën (RIC inclusief depositorekeningen), de bankrekeningen en
de kas.Liquide middelen EUR1000Rekening-courant RIC201 999Depositorekening RIC nazorgbudgetten20 580Rabobank3 416Kas/bank4Saldo per 31 december 2003225 999Het rekening-courantsaldo RIC omvat het feitelijke saldo ultimo 2003 en
de nog te verrekenen posten ad € 38,2 mln. De depositorekening RIC
nazorgbudgetten heeft betrekking op een aantal nog af te ronden werkzaamheden
(de nazorg) die nog resteert na de eerste oplevering van gebouwen en inbouwpakketten
aan gebruikers. De opgeleverde activa worden inclusief de nazorgbudgetten
op de balans geactiveerd en voor het volledige bedrag wordt een beroep gedaan
op de leenfaciliteit. Het bedrag waarmee de resterende activiteiten zullen
worden uitgevoerd, wordt voor maximaal 1 jaar op een depositorekening bij
Financiën gezet tegen hetzelfde rentepercentage als waarvoor het leningsconvenant
is afgesloten.4.1.3 Eigen vermogen4.1.3.1 ExploitatiereserveDe hoogte van het eigen vermogen is vastgesteld conform de vigerende regelgeving
inzake de vermogensvorming bij agentschappen, de Regeling Vermogensvoorschriften
Agentschappen 2000. De exploitatiereserve is bedoeld voor het opvangen van
algemene bedrijfsrisico's, welke voortvloeien uit de normale bedrijfsvoering.
Voor de ontwikkeling van het eigen vermogen wordt verwezen naar paragraaf
5.2 overzicht vermogensontwikkeling.4.1.3.2 Onverdeeld resultaatHet onverdeelde resultaat maakt onderdeel uit van het eigen vermogen.
Indien het eigen vermogen groter is dan 5% van de gemiddelde gerealiseerde
omzet, berekend over de laatste 3 jaar, wordt het overschot afgedragen via
het moederdepartement aan Financiën. Met Financiën zijn afspraken
gemaakt over de wijze waarop dit afgedragen vermogen beschikbaar zal worden
gehouden voor de rijkshuisvesting (zie paragraaf 4.2 Niet uit de balans blijkende
rechten en verplichtingen) en de wijze waarop de (relevante) omzet wordt bepaald.
Als definitie voor de omzet voor de normering van het eigen vermogen wordt
gehanteerd: het totaal aan baten minus de egalisatie, rentebaten en buitengewone
baten.Eigen vermogen  EUR1000Exploitatiereserve per 1 januari 2003 70 542Afdracht overschot aan moederdepartement -/-23 863 Onverdeeld resultaat 2003 +/+62 790    Saldo per 31 december 2003 109 469De gemiddelde omzet (totale omzet exclusief egalisatie, rente en buitengewone
baten) over de afgelopen 3 jaar bedraagt € 6 mln. Bij een normering
van het eigen vermogen tot 5% bedraagt het eigen vermogen maximaal € 54,3
mln. (zie paragraaf 5.2).4.1.4 VoorzieningenDe voorzieningen worden gevormd voor egalisatie van kosten en voorzienbare
specifieke risico's en verplichtingen die uitgaan boven het algemene bedrijfsrisico
dat aan het bedrijfsproces van de Rgd is verbonden. De voorzieningen zijn
opgebouwd door kwantificering van de voorzienbare redelijkerwijs in te schatten
risico's. Hierna wordt per gevormde voorziening een nadere onderbouwing gegeven.4.1.4.1 Voorziening Planmatig onderhoudPlanmatig onderhoud van de eigendomspanden vindt periodiek plaats. Ter
egalisatie van de kosten van planmatig onderhoud is een voorziening getroffen.
De voorziening dient toereikend te zijn voor de toekomstige noodzakelijke
planmatig onderhoudsactiviteiten, rekening houdend met de opbouw tot het moment
van vervanging, het kostenniveau bij vervanging en de onderhoudscyclus van
de diverse gebouwonderdelen. Dotatie aan de voorziening vindt dynamisch plaats
op basis van de in de huurprijsmethode opgenomen opslag ter dekking van de
planmatig onderhoudskosten.Op basis van inspecties vindt een statische toetsing plaats van de voorziening.
De hoogte van de voorziening wordt aangepast, zodra de inspectieresultaten
hiertoe aanleiding geven. Dit inzicht zal uiterlijk eind 2004 geboden worden.Voorziening Planmatig onderhoud EUR1000Saldo per 1 januari 2003200 483  Mutaties Onttrekkingen -/-38 507Dotatie +/+44 966Saldo per 31 december 2003206 9424.1.4.2 Voorziening AsbestverontreinigingDe voorziening asbestverontreiniging is opgenomen ter bestrijding van
de asbestrisico's die aanwezig zijn bij de gebouwenvoorraad. De verwachte uitgaven voor asbest zijn op basis van een deelonderzoek geraamd
op basis van het per 1 januari 1999 vigerende asbestbeleid. In de loop
van 2004 zal de inventarisatie asbest worden afgerond, waarna de voorziening
wordt geactualiseerd.Voorziening Asbestverontreiniging EUR1000Saldo per 1 januari 200361 610  Mutaties Onttrekkingen -/-10 196Saldo per 31 december 200351 4144.1.4.3 Voorziening ReorganisatieDe voorziening reorganisatie is in 2001 gevormd voor kosten die direct
verband houden met de verplichtingen als gevolg van de voorgenomen reorganisatie
van de Rgd. De kosten die zijn voorzien vloeien voort uit de kosten die noodzakelijk
zijn voor de afbouw van de staande organisatie. In deze voorziening zijn begrepen
de resterende kosten van professionalisering, waarvoor eerder een afzonderlijke
voorziening was gevormd. Voorziening Reorganisatie EUR1000Saldo per 1 januari 200312 562  Mutaties Onttrekkingen -/-2 089Vrijval -/-3 943Saldo per 31 december 20036 5304.1.4.4 Voorziening LeegstandDe kosten van leegstand bestaan uit de gederfde inkomsten van de leegstaande
panden in het stelsel van huur en verhuur en eventueel extra kosten van het
beheer van leegstaande panden. Onttrekkingen vinden plaats op basis van de
vastgestelde leegstandskosten. Dotatie aan de voorziening vindt dynamisch
plaats op basis van de in de huurprijsmethode opgenomen opslag ter dekking
van de leegstandskosten. Periodiek wordt een analyse uitgevoerd op de noodzakelijke
hoogte van de voorziening ultimo boekjaar. Bij het bepalen van de hoogte van
de voorziening wordt rekening gehouden met de huidige leegstand, de verwachte
leegstand in de komende jaren en de verwachte dotaties in de komende jaren.De leegstand t/m 2003 is relatief laag geweest omdat nagenoeg de gehele
voorraad contractueel was verhuurd. In 2004 lopen 103 contracten van eigendomsobjecten
af en in 2006 zelfs 276 contracten (circa een kwart van het totaal), waardoor
de leegstandsrisico's en daarmee de verwachte onttrekking de komende jaren
aanzienlijk groter worden.Voorziening Leegstand EUR1000Saldo per 1 januari 200314 231  Mutaties Onttrekkingen -/-5 426Dotatie +/+17 226Saldo per 31 december 200326 0314.1.4.5 Overige voorzieningenOnder de overige voorzieningen worden verschillende voorzieningen van
geringe omvang verantwoord. De onderstaande overige voorzieningen zijn statisch
bepaald.Deze post kan als volgt worden gespecificeerd:Specificatie Overige voorzieningen
per 31–12–2003Bodemsanering1 972Geschillen en Rechtsgedingen6 290Verlieslatende contracten2 481Wachtgelden5 062Saldo per 31 december 200315 805Voorziening Bodemsanering EUR1000Saldo per 1 januari 20031 522Dotatie +/+749Onttrekkingen -/-299Saldo per 31 december 20031 972De voorziening bodemsanering wordt gevormd voor situaties waar sprake
is van grondvervuiling, waarbij de Rgd een saneringsplicht heeft, danwel sanering
zelf zeer wenselijk acht. Voor de vorming van de voorziening komen alleen
de bekende en taxeerbare saneringsoperaties, die binnen een tijdshorizon van
vijf jaar in redelijkheid tot uitvoering zullen komen, in aanmerking.Voorziening Geschillen en
Rechtsgedingen EUR1000Saldo per 1 januari 20035 208Dotatie +/+2 817Onttrekkingen -/-294Vrijval -/-1 441Saldo per 31 december 20036 290De voorziening voor geschillen en rechtsgedingen is opgenomen voor alle
lopende geschillen en rechtsgedingen, indien met redelijke mate van zekerheid
de uitkomst van deze zaken en de hieraan gerelateerde kosten zijn in te schatten.Voorziening Verlieslatende
contracten EUR1000Saldo per 1 januari 200326 940Dotatie +/+2 109Onttrekkingen -/-190Vrijval -/-26 378Saldo per 31 december 20032 481De voorziening voor verlieslatende contracten is met name veroorzaakt
door de omstandigheid dat de aannames in de kostendekkende huurberekening
op enkele onderdelen afwijken van de gemaakte afspraken tussen het Ministerie
van Financiën en de Rgd inzake de leenfaciliteit. Via een wijziging in
de afspraken inzake de leenfaciliteit is aansluiting gevonden, namelijk door
bij de renteberekening uit te gaan van aflossing op het moment dat ook daadwerkelijk
wordt afgedragen. Hiermee is de verlieslatendheid van nagenoeg alle contracten
ongedaan gemaakt vanaf 1-1-2004.Voorziening Wachtgelden EUR1000Saldo per 1 januari 20036 341Dotatie +/+151Onttrekkingen -/-1 430Saldo per 31 december 20035 062Tenslotte is een voorziening opgenomen voor wachtgeldverplichtingen van
voormalig personeel. Bij de vorming van de voorziening rekening is gehouden
met:• de totale kosten (inclusief loonindexering) van voormalig personeel,
die gebruik (kunnen) maken van de wachtgeldregelingen, gedurende de afgesproken
looptijd/einddatum én• reductiecijfers als gevolg van uitstroom door sterfte.• Daarnaast is deze voorziening gewaardeerd tegen contante waarde.
De gehanteerde disconteringsvoet is afgeleid van de rente leenfaciliteit 15
jaar per 31-12-2003 en bedraagt 4,21%.4.1.5 Langlopende schuldenOnder de langlopende schulden worden schuldverhoudingen opgenomen met
een resterende looptijd van langer dan één jaar. Het kortlopende
deel samenhangend met de aflossing die binnen een jaar zal plaatsvinden, is
opgenomen onder de kortlopende schulden.4.1.5.1 Leenfaciliteit FinanciënHet belangrijkste onderdeel van de langlopende schulden betreft de leenfaciliteit
bij het Ministerie van Financiën ter financiering van de voorraad panden
en de in onderhanden werk zijnde projecten.Leenfaciliteit  EUR1000Stand per 1 januari 2002 4 623 323Opgenomen per 1 januari 2002 als kortlopend deel +/+ 130 142Totaal schuld leenfaciliteit per 1 januari 2003 4 753 465   Beroep 2003 +/+474 436 Aflossing -/-162 290   312 146Schuld leenfaciliteit per 31 december 2003 5 065 611Kortlopend deel per 31 december 2003 -/- 171 397Stand per 31 december 2003 4 894 214De opbouw van de leenfaciliteit is conform de vigerende regelgeving vastgelegd
in de Regeling Leen- en Depositofaciliteit Agentschappen. De nadere uitwerking
van de leenfaciliteit is neergelegd in het mantelconvenant leenfaciliteit,
dat op 5 december 2000 is gesloten tussen Financiën en de Rgd. Dit
mantelconvenant regelt alle bepalingen omtrent voorlopige en definitieve leningconvenanten:• Een voorlopig leningconvenant betreft een afroepcontract ter financiering
van de onderhanden investeringsprojecten. Het rentepercentage zoals dat is
vastgelegd in het voorlopig leningconvenant is tevens de financieringsrente
van het project. De financieringsrente tijdens de bouwperiode wordt niet afgedragen
maar meegefinancierd in de leenfaciliteit.• Een definitief leningconvenant betreft een specificatie van projecten
die zijn opgeleverd en onderdeel waren van een voorlopig leningconvenant.
Per rentetranche wordt een rente- en aflossingsschema opgenomen in het definitief
leningconvenant. Het rente- en aflossingsschema is gebaseerd op de nominale
rentevariant waarbij, uit de beschikbare som van de rente- en afschrijvingscomponenten,
in eerste instantie aan de nominale renteverplichting over de (rest)schuld
wordt voldaan.Op basis van het reguliere rente- en aflossingsschema is in 2003 afgelost € 155,7
mln. Daarnaast is vervroegd afgelost in verband met afstoot ad € 6,6
mln.4.1.5.2 Overige langlopende schuldenOnder deze post zijn leningen/financieringen opgenomen met een looptijd
langer dan 1 jaar. Een aantal klanten heeft ervoor gekozen om gebruikerszaken,
die vóór de stelselwijziging onder de verantwoordelijkheid vielen
van de Rgd, ook ná 1 januari 1999 bij de Rgd onder te brengen.
De uit de services vergoeding voortvloeiende vervangingsverplichtingen worden
onder de langlopende schulden verantwoord. Deze service contracten zijn afgesloten met een looptijd van 15 jaar. Vervangingen zullen in overleg
met de klant worden gepland en uitgevoerd.Overige langlopende schulden EUR1000Stand per 1 januari 200317 761Vervangingsverplichting gebruikersinstallaties +/+0Realisatie vervangingen -/-9 585Stand 31 december 20038 1764.1.6 Kortlopende schuldenEen belangrijk deel van de kortlopende schulden heeft betrekking op het
(kortlopend) deel van de leenfaciliteit bij Financiën dat in het komend
jaar zal worden afgelost. Onder de kortlopende schulden zijn ook de nazorgverplichtingen
opgenomen. Deze zijn gebaseerd op de resterende betalingen (van zowel interne
als externe kosten) tijdens de nazorgfase van investeringsprojecten.Kortlopende schulden EUR1000Nazorgverplichtingen27 930Kortlopend deel langlopende schulden171 397Crediteuren51 586Nog te betalen32 030Vooruitontvangen bedragen3 002Saldo per 31 december 2003285 9454.2 Niet uit de balans blijkende rechten en verplichtingenNiet uit de balans blijkende rechten bestaan uit:PostOmschrijvingBedragTrekkingsrecht op afgedragen eigen vermogenHet totale bedrag waar de Rgd aanspraak op
kan maken in het geval er sprake is van interen op het eigen vermogen als
gevolg van negatieve resultaten. Van interen is sprake indien het eigen vermogen € 15
mln of minder bedraagt.In 2004 zal nader worden bezien op basis van het risico-profiel
van de Rgd of er aanleiding is een correctie op het trekkingsrecht door te
voeren. Zie hiervoor ook toelichting bij hoofdstuk 5.2 Overzicht vermogensontwikkeling.€ 94,2 mlnNiet uit de balans blijkende verplichtingen bestaan uit:PostOmschrijvingBedragMarkthurenDe totale nominale betalingsverplichting voor de gehele contractsduur, die
voortvloeit uit panden welke zijn gehuurd uit de markt. De looptijd van deze
huren is maximaal 25 jaar.€ 1 810
mlnProjectenDe definitie voor niet uit de balans blijkende verplichtingen voor projecten
stoelt op de voorlopige leningconvenanten. De verplichting is gelijk gesteld
aan de geraamde betalingen in 2004 en volgende jaren ten behoeve van de projecten
in de voorlopige convenanten.€ 1 389
mlnVerplichting afdracht eigen vermogen boven 5%In 2004 draagt de Rgd het eigen vermogen
af voor zover dit de norm van 5% over de relevante gemiddelde omzet over 3
jaar overstijgt. In 2004 wordt deze afdracht toegevoegd aan het bestaande
trekkingsrecht ad € 94,2 mln.€ 55,1
mln4.3 RisicoparagraafIn de balans zijn voorzieningen opgenomen ter dekking van risico's, verplichtingen
en egalisatie van kosten. Bij de vaststelling van de aard en omvang van deze
voorzieningen is in beginsel uitgegaan van de bepalingen in het Burgerlijk
Wetboek, boek 2, titel 9. Daartoe is een risicoprofiel bepaald, waarbij is
aangegeven in hoeverre de risico's en verplichtingen kunnen worden gedragen
door de Rgd. Op basis van de uitkomsten van dit onderzoek is een passende
financiering overeengekomen in overleg met zowel het moederdepartement VROM
als het Ministerie van Financiën. De voorzieningen voor risico's en verplichtingen
zijn gevormd voor zover deze redelijkerwijs kwantificeerbaar zijn. Tevens
is een onderscheid te maken in:Voorzieningen die gekoppeld zijn aan activa-posten zoals de voorraad gebouwen
en het debiteurensaldo;Voorzieningen die verantwoord worden aan de passiva-zijde voor risico's,
verplichtingen en/of ter egalisatie van kosten.De voorzieningen worden gevoed door dotaties die ten laste van de exploitatierekening
worden verantwoord. De onttrekkingen vinden ten laste van de voorziening plaats.De financiële gevolgen van niet-voorzienbare en/of niet-redelijkerwijs
kwantificeerbare risico's en verplichtingen worden binnen de exploitatierekening
gedekt (ten laste van het eigen vermogen gebracht). Voorbeelden zijn brand
en schade als gevolg van bouwstoffen en bacteriologische (legionella) besmetting
etc. Indien sprake is van aanzienlijke onvoorziene schade zal dit ad hoc leiden
tot overleg met het moederdepartement VROM en eventueel met het Ministerie
van Financiën over de wijze van dekking van deze kosten. Hierbij moet
ook worden gedacht aan kosten van bodemsanering. Deze kosten zijn op dit moment
nog slechts beperkt kwantificeerbaar.Ter nuancering van het bovenstaande geldt het volgende:De nu reeds voorziene, maar nog niet exact kwantificeerbare boekwaarderisico's
ná 2008 zijn niet opgenomen in de jaarverantwoording. De Rgd kan na
het jaar 2008 geconfronteerd worden met een extra boekwaarderisico bij objecten
die overtollig blijken na het aflopen van de contracten met een einddatum
na 2008. De dekking van eventuele extra verliezen uit dezen hoofde moet in
eerste instantie binnen de exploitatie van de Rgd plaatsvinden.In 2004 zal een risicoprofiel voor de Rgd worden ontwikkeld voor het totaal
aan risico's die door de Rgd worden gedragen.De staat behorende bij de rekening, onderdeel baten en
lasten5 Gespecificeerde verantwoordingsstaat agentschap (jaarverslag)Agentschap RijksgebouwendienstGespecificeerde verantwoordingsstaat
2003Bedragen in EUR1000 (1)(2)(3)=(2)-(1)OmschrijvingOorspronkelijk vastgestelde begrotingRealisatieVerschil realisatie
en oorspronkelijk vastgestelde begroting EUR1000EUR1000EUR1000Baten   Gebruiksvergoedingen van ministeries816 972941 882124 910Inputfinanciering buiten de huur-verhuurrelatie86 27486 786512Services23 57526 3372 762Adviezen2 05015 15213 102Derden13 63313 943310Kleine projecten voor ministeries28 700215 870187 170Egalisatie37 533104 66767 134Rentebaten4 5005 064564Overige baten017 04517 045Buitengewone baten000Totaal baten1 013 2371 426 746413 509    Lasten   Apparaatskosten48 34543 867– 4 478Huren vanuit de markt224 767276 06151 294Inputfinanciering buiten de huur-verhuurrelatie86 27486 786512Services23 74624 9311 185Adviezen2 74213 06810 326Derden1 6732 387714Kleine projecten voor ministeries28 700217 516188 816Kosten onderzoek rijkshuisvesting2 042716– 1 326Dagelijks onderhoud38 52540 1771 652Rentelasten253 354279 58126 227Afschrijvingen201 637286 21884 581Belastingen22 05822 885827Mutaties voorzieningen104 21048 487– 55 723Overige lasten021 27621 276Totaal lasten1 038 0711 363 956325 885    Saldo van baten en lasten–/- 24 83462 79087 6245.1 Toelichting op de rekening, onderdeel baten en lastenAlgemeenDe kostendekkendheid van het Agentschap Rgd wordt in onderstaande tabel
nader verklaard door de baten en lasten als volgt aan elkaar te relateren:LastenEUR1000BatenEUR1000Apparaatskosten43 867Gebruiksvergoedingen ministeries941 882Huren vanuit de markt276 061Egalisatie104 667Kosten onderzoek716Gebruiksvergoedingen derden8 776Dagelijks onderhoud40 177Derden bijzondere objecten4 574Rentelasten279 581Rentebaten5 064Afschrijvingen286 218  Belastingen22 885  Mutaties voorzieningen48 487  Derden2 387  Inputfinanciering86 786Inputfinanciering86 786Services24 931Services26 337  Services derden2Adviezen13 068Adviezen15 152  Adviezen derden591Kleine projecten voor ministeries217 516Kleine projecten voor ministeries215 870Overige lasten21 276Overige baten17 045Buitengewone lasten Buitengewone baten Totaal lasten1 363 956Totaal baten1 426 746De meeste lasten betreffen reguliere kosten van rijkshuisvesting die worden
gedekt vanuit de gebruiksvergoedingen. Voor inputfinanciering, services, adviezen
en kleine projecten voor ministeries geldt dat kosten worden doorberekend.
Verschillen tussen de aan elkaar gerelateerde baten en lasten worden onder
meer verklaard, doordat de baten derden worden toegerekend aan de algemene
kostenposten waarop ze betrekking hebben met uitzondering van de bijzondere
objecten, die onder de post lasten derden vallen.Het resultaat over 2003 bedraagt in totaliteit + € 62,8
mln. De verklaringen over de producten is als volgt:Resultaat huisvesting/beheer 58 707 mlnResultaat inputfinanciering 0,000 mlnResultaat services 1,408 mlnResultaat adviezen 2,675 mlnTotaal resultaat 62,790 mlnDe producten inputfinanciering, services en adviezen en ook de kleine
projecten zijn kostendekkend, of nagenoeg kostendekkend. Het positieve resultaat
wordt gerealiseerd op het product huisvesting/beheer. Dit resultaat bestaat
uit de volgende componenten.Ten eerste zijn de gebruiksvergoedingen vanaf 1999 geïndexeerd met
de werkelijke inflatie die de afgelopen jaren hoger was dan geraamd in de
bepaling van de kostendekkende gebruiksvergoeding. Deze inflatierisico's komen
ten gunste danwel ten laste van het resultaat van de Rgd en bedragen over
2003 in totaliteit + € 25,7 mln.Ten tweede is sprake van een positief resultaat op de mutaties in de voorzieningen
van in totaliteit € 32,1 mln, rekening houdend met dekking die hiervoor in de openingsbalans is verkregen. Het positieve resultaat
hierop wordt met name verklaard door de mutatie bij de voorziening verlieslatende
contracten (€ 24,3 mln).Ten derde heeft zich een negatief resultaateffect voorgedaan van € 25,6
mln vanwege de afwaardering van het voormalig OCW-pand in Zoetermeer.Ten vierde zijn rentebaten rekening-courant gerealiseerd van + € 5,1
mln.Ten vijfde is op de post apparaatskosten een positief resultaat gerealiseerd
van € 12,7 mln, met name veroorzaakt door een correctie op voorgaande
boekjaren.Het overige deel (€ 8,7 mln) heeft betrekking op een diversiteit
van kleine posten zoals derden bijzondere objecten, dagelijks onderhoud en
huren vanuit de markt, kleine projecten en overige baten en lasten.Een bijzondere post in het resultaat van de Rgd is de egalisatie van + € 104,7
mln. Deze vordering voor nog te ontvangen gebruiksvergoedingen is een onderdeel
van de baten, maar is (nog) niet aanwezig in liquide vorm. Tegenover deze
post staan verschillen in ontvangen gebruiksvergoeding en betaalde gebruiksvergoeding,
die tot een uitstroom van liquiditeiten kunnen leiden ingeval van een positief
resultaat.5.1.1 BatenIn de oorspronkelijk vastgestelde begroting 2003 waren de baten geraamd
op € 1 013,2 mln.Bij 1e suppletore begroting is de raming verhoogd met € 73,6
mln naar € 1 086,8 mln. De realisatie is met € 1 426,7
mln aanzienlijk hoger. De verklaring voor het verschil met de oorspronkelijk
vastgestelde begroting (€ 413,5 mln) betreft met name de realisatie
van veel relatief kleine projecten, die deels pas gedurende het uitvoeringsjaar
bekend zijn (+ 187,2 mln). Daarnaast zijn veel projecten opgeleverd die
leiden tot aanvullende gebruiksvergoedingen (+ € 124,9 mln)
en in het begin van de contractperiode tot een hoge egalisatie (+ € 67,1
mln).5.1.1.1 Gebruiksvergoedingen van ministeriesDe gebruiksvergoedingen hebben betrekking op de verkregen opbrengst van
ministeries op basis van de in het kader van het huur- verhuurmodel opgestelde
interne verhuurcontracten.De gebruiksvergoedingen bedragen € 124,9 mln meer dan in de
oorspronkelijke begroting. Dit wordt voor een belangrijk deel verklaard uit
nieuw opgeleverde investeringsprojecten in 2003. Daarnaast is voor tijdelijke
huisvestingsbehoefte aanvullend gehuurd in de markt en bij de huurder in rekening
gebracht.5.1.1.2 Inputfinanciering buiten de huur-verhuurrelatieOnder inputfinanciering buiten de huur-verhuurrelatie vallen onder andere
de posten huisvesting ten behoeve van het Koninklijk Huis, de Hoge Colleges
van Staat en het Ministerie van Algemene Zaken, het beheer van monumenten
met een erfgoedfunctie, de functionele kosten van het Koninklijk Huis, de
beleidstaken van de Rgd en het Energie Efficiencyprogramma Rijkshuisvesting.
Voor de dekking van de inputfinanciering wordt zorggedragen door het moederdepartement
vanuit diverse beleidsartikelen. VROM verstrekt gedurende het jaar voorschotten
aan de Rgd en op basis van de definitieve realisatiecijfers worden de kosten
afgerekend. Het verschil tussen de voorschotten (en overige ontvangsten) en
de realisatie resteert als een vordering op het moederdepartement. De verdeling
van de opbrengsten naar de beleidsartikelen kan als volgt worden gespecificeerd:Specificatie opbrengsten inputfinanciering
naar beleidsartikelen VROM EUR1000Opbrengst vanuit artikel 34 089Opbrengst vanuit artikel 613 264Opbrengst vanuit artikel 1455 880Opbrengst vanuit artikel 155 797Overige ontvangsten0Vordering op VROM7 756Totaal86 786De Rgd heeft naast bovenstaande bedragen in 2003 € 10,625 mln
van VROM ontvangen, hetgeen de afrekening op 2002 betrof. In de Jaarrekening
2002 was dit bedrag in de agentschapsparagraaf als vordering op VROM opgenomen.5.1.1.3 ServicesHet onderdeel services betreft de opbrengst voor werkzaamheden, die volgens
de RTB tot de taak van de afnemer worden gerekend (RTB-serviceverlening),
maar die op verzoek van de afnemers, voorzover rijksoverheid, door de Rgd
worden verricht. Hieronder valt ook het facility-management. Services worden
door de Rgd uitgevoerd zowel via incidentele opdrachten als via servicecontracten.Specificatie opbrengsten services EUR1000Opbrengst servicecontracten17 403Opbrengst incidentele services6 161Opbrengsten facility-management2 773Totaal26 3375.1.1.4 AdviezenDe opbrengst adviezen heeft betrekking op de opbrengsten van niet-projectgebonden
huisvestingsadviezen aan rijksoverheden. Projectgebonden adviezen worden geactiveerd
bij de materiële vaste activa. In 2003 is de omzet van adviezen hoger
geweest dan vooraf begroot vanwege niet voorziene extra klantvragen.5.1.1.5 DerdenHet onderdeel derden betreft de opbrengsten van huisvesting van organisaties
op het niveau van de centrale overheid, die (vrijwel) geheel worden bekostigd
uit collectieve middelen. De opbrengsten betreffen naast de opbrengsten gebruiksvergoedingen
ook opbrengsten voor geleverde adviezen en services. Onder deze post vallen
tevens de opbrengsten voor de exploitatie van de bijzondere objecten. Hiertoe
behoren met name de opbrengsten van de parkeergarages en de grafelijke zalen.Specificatie opbrengsten derden EUR1000Opbrengsten gebruiksvergoedingen8 776Opbrengsten bijzondere objecten4 574Opbrengsten adviezen591Opbrengsten services2Totaal13 943Kleine projecten voor ministeriesOnder deze post worden de opbrengsten als gevolg van uitgevoerde kleine,
à fonds perdu gefinancierde, projecten voor ministeries verantwoord.
Het financieren van deze (ver)bouwprojecten door de gebruikers middels een
meerjarige gebruiksvergoeding is niet zinvol door de relatief geringe financiële
omvang van deze projecten. In een beperkt aantal gevallen is het toegestaan
te opteren voor een bijdrage in één keer. Inbouwpakketten kunnen
ongelimiteerd à fonds perdu worden gefinancierd.Gezien het karakter van regieopdrachten van de hier bedoelde projecten
is in 2003 besloten bij tussentijdse facturering tevens de bijbehorende kosten-
en opbrengstenboekingen te maken. Deze aanpassing van de waarderingsregels
leidt in 2003 éénmalig tot een substantieel hoger bedrag aan
opbrengsten en kosten, omdat van de in 2002 vooruitgefactureerde bedragen
in 2003 de opbrengst en de kostprijs zijn genomen. Wanneer in 2002 volgens
de huidige grondslag zou worden gewaardeerd, dan zou dit leiden tot het volgende
overzicht:Kleine projecten voor ministeries
EUR1000 20022003Opbrengst133 787167 994Kostprijs133 730169 640Resultaat+/+ 57-/- 1 6465.1.1.7 EgalisatieDe huurprijsmethodiek Rgd heeft als uitgangspunt een (afgezien van de
toegepaste indexering) constante huurprijs over de contractperiode. De jaarlijkse
opbrengst uit hoofde van de gebruiksvergoedingen kent derhalve een constante
reeks, terwijl de kosten van rente en afschrijving variëren over de jaren.
Het verschil tussen deze baten en lasten wordt jaarlijks op contractniveau
geëgaliseerd. In de balans wordt dit tot uitdrukking gebracht in een
langlopende vordering op de gebruikers van de objecten onder de post egalisatierekening
(zie voor een verdere toelichting 4.1.1.2.5).Doordat in 2003 relatief veel projecten zijn opgeleverd zijn veel nieuwe
contracten afgesloten met een maximale egalisatie in het 1e jaar. De gerealiseerde
egalisatie is derhalve € 67,1 mln hoger dan in de oorspronkelijke
begroting geraamd, waarvan al € 35,0 mln bij 1e suppletore begroting
2003 is verwerkt.Overzicht egalisatie EUR1000Egalisatie afschrijvingskosten eigendom47 791Egalisatie rentekosten eigendom56 876Totaal egalisatie104 6675.1.1.8 RentebatenOver de saldi op de rekening-courant RIC en op de depositorekening RIC
ontvangt de Rgd een rentevergoeding:De rentebaten op de rekening-courant RIC bedragen € 2,5 mln.De rentebaten op de depositorekening RIC nazorgbudgetten bedragen € 2,1
mln en betreffen de middelen die reeds zijn opgenomen uit de leenfaciliteit
en gedurende één jaar tegen een gelijk rentepercentage als van
de leenfaciliteit uitstaan.5.1.1.9 Overige batenOnder deze post worden onder andere boekwinsten verantwoord als gevolg
van afstoot van objecten en resultaten op investeringsprojecten. De belangrijkste
overige baten hebben betrekking op voorgaand boekjaar.Overige baten EUR1000Resultaat op afstoot onroerend goed3 400Resultaten op investeringsprojecten2 642Baten voorgaand boekjaar11 003Totaal17 0455.1.2 LastenIn de oorspronkelijke vastgestelde begroting 2003 waren de lasten geraamd
op € 1 038,0 mln. Bij 1e suppletore begroting is de raming
verhoogd met € 70,3 mln naar € 1 108,3 mln.De realisatie is met € 1 364,0 hoger. De belangrijkste
verklaringen zijn de vele kleine projecten voor ministeries (+ 188,8
mln) en de extra opgeleverde grote investeringsprojecten in 2003 die leiden
tot met name hogere rente- en afschrijvingskosten. Daarnaast zijn voor tijdelijke
huisvestingsbehoeften nieuwe huren in de markt afgesloten (+ 51,3 mln).5.1.2.1 ApparaatskostenDeze post omvat alle apparaatskosten, zijnde in- en extern personeel,
materieel inclusief eigen Rgd-huisvesting, die niet gedekt en verantwoord
worden via adviezen, services, kleine projecten ministeries, huisvestingskosten
inputfinanciering buiten de huur- verhuurrelatie of geactiveerd worden in
huisvestingsprojecten. De apparaatskosten dienen gedekt te worden uit de opslagen
in de gebruiksvergoedingen.Overzicht apparaatskosten  EUR1000Totaal (bruto) kosten Personeel86 689 Totaal (bruto) kosten Materieel +/+24 940 Totaal personele en materiële kosten111 629 Doorbelasting bijkomende kosten -/-7 528 Apparaatskosten (bruto) 104 101   Totaal toegerekend aan producte-/-60 234Totaal apparaatskosten (netto) 43 867De doorbelasting bijkomende kosten heeft betrekking op door Rgd'ers uitgevoerde
werkzaamheden die direct ten laste van de projecten komen en waarvoor geen
tarief voor de dekking apparaatskosten in rekening wordt gebracht. Aangezien
gelijktijdig een correctie in de dekking wordt doorgevoerd heeft dit geen
effect op de eindstand totaal apparaatskosten (netto). Voor de dekking van
de saldo-post netto apparaatskosten ad € 43,9 mln dient de opslag
voor apparaatskosten in de gebruiksvergoedingen.In de begroting 2003 is voor (netto) apparaatskosten een bedrag van € 48,3
mln opgenomen. In 2003 zijn ten opzichte van deze begroting relatief veel
projecten opgeleverd waardoor meer kosten aan de producten zijn toegerekend.
De uiteindelijke (netto) apparaatskosten zijn € 4,4 mln lager dan
de raming.5.1.2.2 Huren vanuit de marktHet betreft de door de Rgd aan de markt te betalen huren, exclusief de
huren van objecten die vallen buiten de huurverhuurrelatie. Deze laatste worden
verantwoord onder de kosten inputfinanciering. In 2003 zijn aanvullende contracten
in de markt afgesloten om in tijdelijke huisvestingsbehoeften te kunnen voorzien.5.1.2.3 Inputfinanciering buiten de huur-verhuurrelatieDe verschillende posten die vallen onder de inputfinanciering buiten de
huur-verhuurrelatie zijn bij de baten beschreven. Voor de toelichting inzake
de realisatie van de inputfinanciering wordt verwezen naar de diverse beleidsartikelen
van het moederdepartement VROM, waarvan de specificatie eveneens is opgenomen
bij de baten.Specificatie kosten inputfinanciering
naar beleidsartikelen VROM EUR1000Kosten artikel 34 545Kosten artikel 614 742Kosten artikel 1461 056Kosten artikel 156 443Totaal86 7865.1.2.4 ServicesDe post services betreft de integrale kosten (inclusief apparaatskosten)
voor werkzaamheden, die volgens de RTB tot de taak van de afnemer worden gerekend
(RTB-serviceverlening), maar op verzoek van de afnemers door de Rgd worden
verricht en overige services. Hieronder valt ook het facilitymanagement.Een deel van de kosten bestaat uit de opbouw van een vervangingsverplichting
(zie ook langlopende schulden) die de Rgd heeft jegens een aantal klanten
ten aanzien van de vervanging van gebruikersinstallaties. Deze kosten zijn
opgenomen onder de kosten servicecontracten in de volgende specificatie.Specificatie kosten services EUR1000Kosten servicecontracten16 638Kostprijs service projecten5 484Kosten facility-management2 809Totaal24 931De kosten services omvatten ook de kosten van services afgenomen door
derden. In de verantwoording zijn wel de serviceopbrengsten derden afzonderlijk
opgenomen maar de kosten van uitgevoerde service werkzaamheden worden integraal
verantwoord onder deze post.5.1.2.5 AdviezenDe Rgd verricht op verzoek van de gebruikers niet-projectgebonden adviezen.
De kosten betreffen zowel de interne als externe kosten. De projectgebonden
adviezen worden geactiveerd onder de materiële vaste activa en komen
via afschrijvingen ten laste van het resultaat. De kosten adviezen omvatten
ook de kosten van adviezen afgenomen door derden. In de verantwoording zijn
wel de adviesopbrengsten derden afzonderlijk opgenomen maar de kosten van
advies werkzaamheden worden integraal verantwoord onder deze post.5.1.2.6 DerdenDe hier verantwoorde kosten betreffen de kosten voor de bijzondere objecten,
zoals de grafelijke zalen, parkeergarages en hotelkantoren. Onder deze post
worden niet de kosten van aan derden geleverde prestaties verantwoord die
integraal zijn ondergebracht bij andere posten, zoals de afschrijvingskosten
onroerend goed, rentekosten van de leenfaciliteit, kosten onderhoud en kosten
van service en advies werkzaamheden.5.1.2.7 Kleine huisvestingsprojecten voor ministeriesOnder deze post zijn de integrale kosten opgenomen van de door de Rgd
uitgevoerde kleine projecten voor ministeries, hetgeen (ver)bouwactiviteiten
van relatief geringe financiële omvang en/of inbouwpakketten betreffen,
die à fonds perdu worden gefinancierd.In 2003 is de omzet van kleine projecten voor ministeries zeer omvangrijk
geweest, doordat veel investeringsprojecten zijn uitgevoerd die conform de
regelgeving direct kunnen worden afgerekend. Aangezien deze projecten veelal
gedurende het uitvoeringsjaar worden afgesproken zijn ze buiten de begrotingsraming
gebleven (zie ook de toelichting bij 5.1.1.6).5.1.2.8 Kosten onderzoek rijkshuisvestingDe kosten betreffen de uitvoeringskosten van aan externen opgedragen onderzoek,
kennisoverdracht en implementatie.5.1.2.9 Dagelijks onderhoudDe kosten van dagelijks onderhoud hebben betrekking op regelmatig terugkerende
vaste werkzaamheden, zoals contractonderhoud en wettelijk verplichte keuringen
en het oplossen van storingen. In 2003 is relatief veel onderhoud uitgevoerd,
waardoor de kosten € 1,6 mln hoger zijn dan de raming uit de oorspronkelijke
begroting. Dit is mede een gevolg van relatief veel storingen in gebouwinstallaties.5.1.2.10 RentelastenOnder deze post worden de rentekosten van de rentedragende leningen en
(eventuele) debetrente van de rekening courant RIC verantwoord. De rentelasten
zijn € 26,2 mln hoger dan oorspronkelijk begroot, hetgeen wordt
verklaard door extra opgeleverde projecten in 2003.5.1.2.11 AfschrijvingskostenOnder deze post zijn de volgende afschrijvingskosten van de vaste activa
opgenomen:Overzicht afschrijvingskosten EUR1000Immateriële vaste activa5 660Gebouwen, incl. inbouwpakketten254 309Bijzondere waardevermindering onroerend goed25 587Inventaris en overige bedrijfsmiddelen662Totaal afschrijvingskosten286 218De afschrijvingskosten gebouwen, inclusief inbouwpakketten betreffen met
name de reguliere afschrijvingen, maar is ook bestemd voor bijzondere waardeverminderingen,
als gevolg van sloop van objecten of afwaardering in verband met onverhuurbaarheid.
De totale afschrijvingskosten zijn € 82,5 mln hoger dan oorspronkelijk
begroot vanwege de extra opgeleverde projecten, waarop al in 2003 een eerste
deel is afgeschreven. De bijzondere waardevermindering betreft de afwaardering
van het object, waarin tot najaar 2003 het ministerie van OCW was gehuisvest.5.1.2.12 BelastingenHet betreft hier het eigenaarsdeel van de onroerend zaakbelasting (OZB)
over de verhuurde voorraad onroerend goed. De onroerend zaakbelasting wordt
afgedragen aan de Dienst der Domeinen.5.1.2.13 Mutaties voorzieningenDeze post bestaat enerzijds uit dotaties aan de voorzieningen (ad € 133,4
mln) en anderzijds uit vrijval van voorzieningen (ad € 84,9 mln).
Een specifieke toelichting op de dotatie of de vrijval is terug te vinden
bij de toelichting op de balans bij de betreffende voorziening.De volgende dotaties aan de voorzieningen hebben in 2003 plaatsgevonden:• dotatie voorziening boekwaarderisico gebaseerd op een actualisatie
van de objecten die in de voorziening per 1 januari reeds waren opgenomen
en ten behoeve van risico's die optreden in het nieuw toegevoegde jaar (2008)
in de periode waarop de voorziening betrekking heeft;• dotatie aan de voorziening planmatig onderhoud op basis van de
opbrengst van de component voor planmatig onderhoud in de gebruiksvergoedingen;• dotatie aan de voorziening leegstand op basis van de opbrengst
van de component voor leegstand in de gebruiksvergoedingen;• dotatie overige voorzieningen op basis van nieuwe risico's die
via de voorziening bodemsanering, wachtgelden, verlieslatende contracten en
geschillen en rechtsgedingen zullen worden afgedekt.Overzicht dotaties voorzieningen EUR1000Dotatie voorziening boekwaarderisico65 346Dotatie voorziening planmatig onderhoud44 966Dotatie voorziening leegstand17 226Dotatie overige voorzieningen5 826Totaal dotatie133 364De volgende vrijval heeft in 2003 plaatsgevonden:• vrijval van de voorziening boekwaarderisico; deze vrijval wordt
voor € 34,7 mln verklaard, doordat het voormalige object van het
ministerie van OCW in Zoetermeer in de gebouwenvoorraad blijft, waardoor voor
dit object geen boekwaarderisico meer wordt voorzien.• vrijval van de voorziening dubieuze debiteuren;• vrijval van de voorziening reorganisatie;• vrijval bij de voorziening geschillen en rechtsgedingen en verlieslatende
contracten onder de post overige voorzieningen.Overzicht vrijval voorzieningen EUR1000Vrijval voorziening boekwaarderisico53 070Vrijval voorziening dubieuze debiteuren44Vrijval voorziening reorganisatie3 943Vrijval overige voorzieningen27 820Totaal vrijval84 877De voorziening voor verlieslatende contracten is met name gevormd omdat
de aannames in de kostendekkende huurberekening op enkele onderdelen afwijken
van de gemaakte afspraken tussen het ministerie van Financiën en de Rgd
inzake de leenfaciliteit. In gezamenlijk overleg is via een wijziging in de
afspraken inzake de leenfaciliteit aansluiting gevonden, waarmee de verlieslatendheid
van nagenoeg alle contracten ongedaan is gemaakt vanaf 1-1-2004. Dit leidt
tot een vrijval van 26,4 mln.5.1.2.14 Overige lastenDe overige lasten hebben voor € 14,6 mln betrekking op lasten
voorgaand boekjaar. Het restant betreft een afwaardering onderhanden werk
vanwege verwachte projectverliezen.5.2 Overzicht vermogensontwikkeling (jaarverslag)Agentschap RijksgebouwendienstOverzicht vermogensontwikkeling
over de jaren 1999–2003Bedragen in EUR1000 19992000200120022003 begroting2003 realisatie1. Eigen vermogen per 1 januari38 57149 09287 25050 15661 17070 542Saldo van Baten en Lasten +/+10 52151 60710 87629 254– 24 83462 790Directe mutaties in het eigen vermogen:      – uitkering aan moederdepartement -/- – 13 449– 47 9708 868– 16 528– 23 863– bijdrage door moederdepartement +/+      – overige mutaties +/+      Eigen vermogen per 31 december49 09287 25050 15670 54219 808109 469Toelichting directe mutaties in het eigen vermogenDe directe mutatie in het eigen vermogen die bij het agentschap Rgd in
2003 heeft plaatsgevonden, is de afdracht overschot vermogen 2002.De gemiddelde omzet (totale omzet exclusief egalisatie, rente en buitengewone
baten) over de afgelopen 3 jaar bedraagt € 1 086,479 mln. Bij
een normering van het eigen vermogen tot 5% bedraagt het eigen vermogen maximaal € 54,324
mln. Het eigen vermogen ultimo 2003 (€ 109,469 mln) is hoger, zodat
het verschil (€ 55,145 mln) in 2004 zal worden afgedragen aan het
moederdepartement.Het feit dat het eigen vermogen hoger is dan de norm wordt mede veroorzaakt
door de post egalisatie (+ € 104,7 mln in de resultatenrekening).
Dit betekent dat het positieve resultaat van de Rgd in belangrijke mate is
gerelateerd aan vorderingen die pas op termijn liquide worden, maar op basis
van de normering eigen vermogen wel direct leiden tot een uitstroom van liquide
middelen. Omdat deze liquide middelen in latere jaren weer benodigd (kunnen)
zijn, zijn de gemaakte aanvullende afspraken voor de Rgd belangrijk.Op de afgedragen middelen kan de Rgd een beroep doen indien het eigen
vermogen, ultimo een boekjaar, minder bedraagt dan € 15 mln. Deze
post is derhalve ook terug te vinden onder de niet uit de balans blijkende
rechten in hoofdstuk 4.2. In 2004 zal nader worden bezien op basis van het
risico-profiel van de Rgd of er aanleiding is een correctie op het trekkingsrecht
door te voeren.5.3 De staat behorende bij de rekening, onderdeel het
kasstroomoverzichtAgentschap RijksgebouwendienstKasstroomoverzicht voor het
jaar 2003Bedragen in EUR1000 (1)(2)(3)=(2)-(1)OmschrijvingOorspronkelijk
vastgestelde begrotingRealisatieVerschil realisatie en oorspronkelijk vastgestelde begroting1. Rekening-courant RIC 1 januari 2003200 199204 4494 250    2. Totaal operationele kasstroom114 725208 18993 464    3a.-/- totaal investeringen-/- 450 000-/- 490 866-/- 40 8663b+/+ totaal boekwaarde desinvesteringen38 79612 524-/- 26 2723. Totaal investeringskasstroom-/- 411 204-/- 478 342-/-
67 138    4a.-/- eenmalige uitkering aan moederdepartement-/- 16 528-/- 23 863-/- 7 3354b+/+ eenmalige storting door moederdepartement   4c.-/- aflossingen op leningen-/- 162 596-/- 162 2903064d+/+ beroep op leenfaciliteit450 000474 43624 4364. Totaal financieringskasstroom270 876288 28317 407    5. Rekening courant RIC 31 december (=1+2+3+4)174 596222 57947 983 (maximale roodstand 0,5 mln euro)   5.4 Toelichting op de rekening, onderdeel het kasstroomoverzicht:Het kasstroomoverzicht geeft aan hoeveel kasmiddelen in de verslagperiode
beschikbaar zijn gekomen en op welke wijze gebruik is gemaakt van deze middelen.
Aan de hand van het kasstroomoverzicht worden de kapitaaluitgaven en -ontvangsten
toegelicht. In dit model vormen de posten 3a, 4a en 4c de kapitaaluitgaven,
terwijl de posten 3b, 4b en 4d de kapitaalontvangsten vormen.5.4.1 Operationele kasstroomBij het bepalen van de operationele kasstroom is uitgegaan van het saldo
van baten en lasten, dat is gecorrigeerd voor de afschrijvingen en de mutaties
in de balansposten egalisatie, voorzieningen en kortlopende activa en passiva.5.4.2 InvesteringskasstroomDe investeringskasstroom bestaat uit het saldo van investeringen en (boekwaarde
van de) desinvesteringen. In 2003 is in de volgende vaste activa geïnvesteerd
(bedragen x EUR1000):Huisvestingsprojecten (onderhanden en opgeleverd) 490 108Inventaris en overige bedrijfsmiddelen 758De desinvesteringen kunnen als volgt worden gespecificeerd (bedragen x
EUR1000):Grond en gebouwen 12 481Inventaris en overige bedrijfsmiddelen 435.4.3 FinancieringskasstroomDe (eenmalige) uitkering aan het moederdepartement betreft de afdracht
van het eigen vermogen, voor het bedrag waarmee het eigen vermogen de norm,
van 5% van de gemiddelde omzet van de afgelopen drie jaar, overschrijdt.De aflossingen op leningen bestaat uit de aflossing op de leenfaciliteit
bij het Ministerie van Financiën en de laatste terugbetaling van de voorfinancieringen
van departementen.Alleen voor de investeringen in huisvestingsprojecten en voor de terugbetaling
van de voorfinancieringen wordt een beroep op de leenfaciliteit gedaan.Bijlage 1VerdiepingsbijlageWijziging van de begrotingsstaten van het Ministerie van
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI) voor het jaar
2003 (slotwet)Departementale suppletore begrotingsstaat (Slotwet)  (1)(2)(3) (4)=(1)+(2)+(3) (5)(6)=(5)–(4)Art.Omschrijving Oorspronkelijk
vastgestelde begrotingMutaties (+ of –) eerste suppletore begrotingMutaties (+ of –) tweede suppletore
begroting Totaal geraamdRealisatieSlotwetmutaties (+ of –) (+ = tekortschietend
geraamd)  Verplich-tingenUitgavenOntvangstenVerplich-tingenUitgavenOntvangstenVerplich-tingenUitgavenOntvangsten Verplich-tingenUitgavenOntvangstenVerplich-tingenUitgavenOntvangstenVerplich-tingenUitgavenOntvangsten Totaal 3 430 68754 948 + 196 492+ 105 077 – 100 437+ 43 692  3 526 742203 717 3 504 000210 179 – 22 742+ 6 462                      Beleidsartikelen 3 260 42234 735 + 144 045+ 79 314 – 89 379+ 40 612  3 315 088154 661 3 294 766162 254 – 20 322+ 7 59301Strategische beleidsontwikkeling
en monitoring59 60866 550 + 2 884+ 7 954+ 1 796+ 3 545+ 3 166  66 03777 6701 79679 36476 7821 803+ 13 327– 888+ 702Betaalbaarheid van het wonen1 740 1151 655 87332 157+ 135 334+ 234 153+ 43 898– 1 021– 35 986+ 8 825 1 874 4281 854 04084 8801 880 2801 860 35885 761+ 5 852+ 6 318+ 88103Duurzame woningen en gebouwen97 983261 723 – 7 570– 11 375 + 3 426+ 6 824+ 1 609 93 839257 1721 609111 005280 6861 782+ 17 166+ 23 514+ 17304Fysieke Stedelijke Vernieuwing132 749552 1481 339– 78 736– 92 837 + 15 394– 284+ 630 69 407459 0271 96956 843455 1492 068– 12 564– 3 878+ 9905Sociale kwaliteit van het wonen
en de woonomgeving57 42956 646 + 240– 3 893 – 27 468– 3 778+ 3 593 30 20148 9753 59329 31445 5212 887– 887– 3 454– 70606Versterken ruimtelijke kwaliteit
stedelijke gebieden27 71929 341357– 627– 627 – 351– 585+ 245 26 74128 12960296 68935 37210 789+ 69 948+ 7 243+ 10 18707Verbeteren integrale milieukwaliteit
op lokaal niveau227 526251 959 – 40 909+ 1 543+ 31 548+ 12 987+ 10 814+ 23 680 199 604264 31655 22896 949237 31748 310– 102 655– 26 999– 6 91808Versterken ruimtelijke kwaliteit
landelijke gebieden13 33015 187 + 455+ 455 – 4 296– 5 519  9 48910 123014 60615 7843 062+ 5 117+ 5 661+ 3 06209Versterken ruimtelijke kwaliteit
in Europees verband12 9298 429 – 4 167– 1 667 – 1 321– 390  7 4416 37204 7263 6070– 2 715– 2 765010Verbeteren nationale milieukwaliteit22 12721 975 – 1 904– 1 153+ 1 672– 7 961– 7 819  12 26213 0031 67211 94413 5541 673– 318+ 551+ 111Tegengaan klimaatverandering en
emissies120 040167 692 + 7 909– 8 854+ 400+ 154 150– 46 090+ 2 030 282 099112 7482 430199 63592 5872 146– 82 464– 20 161– 28412Beheersen milieurisico's van stoffen,
afval en straling30 61432 328 + 16 219+ 8 257 + 4 711+ 412  51 54440 997049 64637 2022– 1 898– 3 795+ 213Handhaving75 55578 457882+ 664+ 722 + 1 611+ 2 684  77 83081 86388279 47478 7611 025+ 1 644– 3 102+ 14314Huisvesting Koninklijk Huis, Hoge
Colleges van Staat en Ministerie van Algemene Zaken62 11462 114 + 11 367+ 11 367 – 12 82812 828  60 65360 653062 08662 086946+ 1 433+ 1 433+ 946                     Niet-beleidsartikelen 170 26520 213 +52 447+ 25 763 – 11 058+ 3 080  211 65449 056 209 23447 925 – 2 420– 1 131 15Algemeen165 863168 82120 213+ 7 870+ 7 547+ 25 763+ 25 160+ 26 006+ 3 080 198 893202 37449 056205 688209 23447 925+ 6 795+ 6 860– 1 13116Nominaal en onvoorzien1 4441 444 + 19 798+ 44 900 – 11 962– 37 064  9 2809 2800 0 – 9 280– 9 2800Wijziging van de begrotingsstaten van het Ministerie van
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI) voor het jaar
2003 (slotwet)Suppletore begrotingsstaat inzake het agentschap (Slotwet)
Agentschap: RijksgebouwendienstBedragen in € 1000 (1)(2)(3)(4)=(1)+(2)+(3)(5)(6)=(5)-(4)OmschrijvingOorspronkelijk vastgestelde begroting 20031Mutaties (+ of –) 1e suppletore begroting
2003Mutaties (+ of –) 2e suppletore
begroting 2003Totaal geraamdRealisatieSlotwetmutaties (+ of –) (+ = tekortschietend geraamd bedrag)Agentschap Rijksgebouwendienst      Totale baten1 013 237+ 73 58701 086 8241 426 746+ 339 922Totale lasten1 038 071+ 70 26501 108 3361 363 956+ 255 620Saldo van baten en lasten– 24 834+ 3 3220– 21 51262 790+ 84 302       Totale kapitaalontvangsten488 796+ 16 7000505 496486 960– 18 536Totale kapitaaluitgaven629 124+ 1 8220630 946677 019+ 46 073BIJLAGE 2De saldibalans van het ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en MilieubeheerDe saldibalans van het ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer per 31 december 2003 (opgemaakt naar
de stand van 8 maart 2004)Bedragen in € 1000 31-12-200331-12-2002  31-12-200331-12-20021. Uitgaven ten laste van de begroting– Begroting 2002–
Begroting 2003 € 3 503 994€ 3 268 069  2. Ontvangsten ten gunste van de begroting– Begroting 2002– Begroting
2003 € 210 179€ 130 391        3. Liquide middelen€ 16€ 15 4. Rekening-courant
R.I.C.€ 3 282 438€ 3 126 552       5. Te verrekenen met R.I.C.€ 1  5. Te verrekenen met R.I.C. € 1           6. Rekening-courant fonds LUVO€ 2 330€ 2 4387. Uitgaven buiten begrotingsverband€ 3 158€ 2 154 8. Ontvangsten
buiten begrotingsverband€ 12 222€ 10 856Subtotaal€ 3 507 169€ 3 270 238 Subtotaal€ 3 507 169€ 3 270 2389. Extra-comptabele vorderingen€ 165 786€ 111 911 9a. Tegenrekening extra-comptabele vorderingen€ 165 786€ 111 91110. Voorschotten€ 4 309 990€ 4 824 712 10a. Tegenrekening voorschotten€ 4 309 990€ 4 824 71211a. Tegenrekening extra-comptabele schulden€ 2 037€ 1 922 11. Extra-comptabele schulden€ 2 037€ 1 92212a. Tegenrekening openstaande verplichtingen€ 4 947 237€ 6 045 263 12. Openstaande verplichtingen€ 4 947 237€ 6 045 26313a. Tegenrekening garantieverplichtingen€ 856 362€ 1 640 401 13. Garantieverplichtingen€ 856 362€ 1 640 401Totaal-generaal€ 13 788 581€ 15 894 447 Totaal-generaal€ 13 788 581€ 15 894 447De toelichting bij de saldibalans (bedragen in € 1000)Ad 1. Uitgaven ten laste van de begroting (€ 3 503 994)Deze post bevat de nog niet met het Ministerie van Financiën verrekende
begrotingsuitgaven. Verrekening van de begrotingsuitgaven 2003 zal plaatsvinden
nadat de Slotwet door de Staten-Generaal is vastgesteld.Ad 2. Ontvangsten ten gunste van de begroting (€ 210 179)Deze post bevat de nog niet met het Ministerie van Financiën verrekende
begrotingsontvangsten. Verrekening van de begrotingsontvangsten 2003 zal plaatsvinden
nadat de Slotwet door de Staten-Generaal is vastgesteld.Ad 3. Liquide middelen (€ 16)Het bedrag van € 16 is als volgt te specificeren:Bankrekeningen € 1Kasgelden € 15Ad 4. Rekening-courant R.I.C. (€ 3 282 438)Onder deze balanspost is de rekening-courant van het Rijksbegroting Informatie
Centrum (R.I.C.) opgenomen. Het saldo volgens het saldobiljet van het R.I.C.
zie brief BZ 2004–00040 M d.d. 12 februari 2004 bedraagt € 3 282 438.Ad 5. Te verrekenen met R.I.C. (€ 1)Het saldo van € 1 heeft betrekking op saldodragende RABO-rekeningen
van het DGW en een verschil wat ontstaan is als gevolg van de overgang naar
een nieuw systeem bij de BNG. Het betreffende verschil is in de periode van
26 augustus tot en met 1 september in de verwerking van een drietal
ontvangsten via de BNG-rekening van het DGW ontstaan.Ad 6. Rekening-courant Fonds Luchtverontreiniging (LUVO)
(€ 2 330)Onder deze balansrekening is de «schuld» (inclusief de rente
over 2002) van het Rijk aan het fonds LUVO opgenomen. Het jaarverslag en de
bijbehorende jaarrekening 2003 van het fonds moeten nog worden goedgekeurd,
waarna de rente over 2003 bij het Ministerie van Financiën kan worden
geclaimd. De hoogte van de rente is voorlopig bepaald op € 17Ad 7. Uitgaven buiten begrotingsverband (€ 3 158)Onder de uitgaven buiten begrotingsverband zijn posten opgenomen, die
met derden moeten worden verrekend. Het bedrag is als volgt opgebouwd:Te verrekenen met andere departementen € 1 132Te verrekenen met lagere overheden/overige derden € 2 026Totaal € 3 158In het bedrag ad € 2 026 te verrekenen met lagere overheden/overige
derden is een bedrag van € 70 begrepen betreffende Europese geldstromen
voor medefinanciering van de Impelconferentie door de Europese Commissie.Ad 8. Ontvangsten buiten begrotingsverband (€ 12 222)Onder de ontvangsten buiten begrotingsverband zijn de posten opgenomen,
die aan derden moeten worden betaald. Het bedrag is als volgt opgebouwd:Te betalen aan lagere overheden/overige derden € 12 222Het bedrag van € 12 222 bestaat voornamelijk uit af te
dragen loonheffing en pensioenpremies (€ 9 797).In het totale saldo is tevens een post ad € 236 voor waarborgsommen
afvaltransporten opgenomen. Dit bedrag betreft het saldo van de op een depositorekening
van DGM gestorte waarborgsommen voor afvaltransporten in het kader van de
EVOA-regeling. Op grond van deze EVOA-regeling is een bedrijf dat afvalstoffen
wil transporteren over de landsgrenzen heen, verplicht een deposito te storten
of een bankgarantie af te geven aan de bevoegde autoriteit (in casu VROM).Per 31 december 2003 heeft DGM in het kader van de EVOA-regeling bankgaranties
in haar bezit voor een bedrag van € 122 529.Ad 9. Extra-comptabele vorderingen (€ 165 786)Ad
9a. Tegenrekening Extra-comptabele vorderingen (€ 165 786)Bij ontvangst worden deze vorderingen ten gunste van de ontvangstenbegroting
geboekt.Het verloop van de vorderingen
in 2003 (EUR1000)Stand vorderingen per 31-12-2002  €111 911Bij: In 2003 ontstane vorderingen  €212 622   €324 533     Af: Ontvangen/verrekend€144 748  Ingetrokken€12 688  Definitief buiten invorderingstelling c.q. kwijtschelding€1 311     €158 747Stand vorderingen per 31-12-2003  €165 786Vorderingen op artikelniveau
en ouderdom per 31-12-2003 in EUR1000ArtikelOmschrijvingvóór 200220022003Totaal01Strategische beleidsontwikkeling
en monitoring000002Betaalbaarheid van
het wonen25 53113 49564 264103 29003Duurzame woningen en
gebouwen2213013404Fysieke stedelijke
vernieuwing4 006004 00605Sociale kwaliteit van
het wonen en de woonomgeving23091493706Versterken ruimtelijke
kwaliteit stedelijke gebieden000007Verbeteren integrale
milieukwaliteit op lokaal niveau7 55997622 55831 09308Versterken ruimtelijke
kwaliteit landelijke gebieden82008209Versterken ruimtelijke
kwaliteit in Europees verband000010Verbeteren nationale
milieukwaliteit000011Tegengaan klimaatverandering
en emissies06749556212Beheersen milieurisico's
van stoffen, afval en straling18 15141618 19813Handhaving1 169182961 48314Huisvesting Koninklijk
Huis, Hoge Colleges van Staat en Ministerie van Algemene Zaken000015Algemeen462599391 244 Totaal56 56914 85889 602161 029 BUBV004 7574 757 Totaal-generaal56 56914 85894 359165 786Toelichting:Ten opzichte van 2002 is het vorderingensaldo met ca. 47% gestegen (van € 112
mln naar € 165 mln). Deze stijging wordt voornamelijk veroorzaakt
door een stijging bij artikel 02 Betaalbaarheid van het wonen (€ 39
mln).Omvangrijke vorderingen:Van het totale vorderingensaldo heeft ca. € 103 mln betrekking
op vorderingen die zijn ingesteld in het kader van de huursubsidie (artikel
02 Betaalbaarheid van het wonen) als gevolg van controles op het inkomen en
de bewoning.De omvang van het vorderingensaldo vóór 2002 wordt voor
een belangrijk deel veroorzaakt door een in 1996 op artikel 12 Beheersen milieurisico's van stoffen, afval en straling verantwoorde achtergestelde
lening van € 18,2 mln aan de COVRA. Deze lening zal in principe
niet eerder dan per 2016 worden terugbetaald.In 2003 is op artikel 07 Verbeteren integrale milieukwaliteit op lokaal
niveau een vordering op de gemeente rotterdam van € 17,6 mln. vastgelegd
inzake de afwikkeling van FES/Vinex-gelden en budgetfinanciering over de jaren
1998 t/m 2000.Van het totale vorderingensaldo heeft ca. € 12,1 mln betrekking
op vorderingen die zijn ingesteld in het kader van Kostenverhaal bodemsanering
(artikel 07 Verbeteren integrale milieukwaliteit op lokaal niveau). Deze vorderingen
hebben een doorlooptijd die kan oplopen tot enkele jaren, aangezien deze vaak
via gerechtelijke weg moeten worden afgedwongen. Invordering vindt plaats
via de landsadvocaat.Ad 10. Voorschotten (€ 4 309 990)Ad
10a. Tegenrekening voorschotten (€ 4 309 990)Op deze rekening staat het saldo gebaseerd op de Regeling Departementale
Begrotingsadministratie (voorschotten, vooruitbetalingen en voorlopige betalingen).
De definitieve vaststelling danwel de afwikkeling vindt plaats na indiening
van de einddeclaratie.Het verloop van de voorschotten
binnen en buiten begrotingsverband in 2003 (EUR1000)Stand voorschotten per 31-12-20024 824 712Bij: In 2003 verleende voorschotten1 235 945 6 060 657Af: Afgerekende voorschotten1 750 667Stand voorschotten per 31-12-20034 309 990Overzicht van de voorschotten
op artikelniveau en ouderdom per 31 december 2003 (EUR1000)Artikel en omschrijvingVóór 200220022003Totaal01 Strategische beleidsontwikkeling en monitoring11 55451 89751 839115 29002 Betaalbaarheid van het wonen784 67623 31825 651833 64503 Duurzame woningen en gebouwen24 73718 400115 776158 91304 Fysieke stedelijke vernieuwing1 399 259158 872364 0781 922 20905 Sociale kwaliteit van het wonen en de woonomgeving13 81212 43519 79346 04006 Versterken ruimtelijke kwaliteit stedelijke gebieden4 62471612 08717 42707 Verbeteren integrale milieukwaliteit op lokaal niveau248 112194 271183 661626 04408 Versterken ruimtelijke kwaliteit landelijke gebieden122 2521 03311 192134 47709 Versterken ruimtelijke kwaliteit in Europees verband4 5433584315 33210 Verbeteren nationale milieukwaliteit2 0531 2644 2247 54111 Tegengaan klimaatverandering en emissies32 05641 06264 178137 29612 Beheersen milieurisico's van stoffen, afval en straling7 14211 50823 83942 48913 Handhaving9 39514 70512 39036 49014 Huisvesting Koninklijk Huis, Hoge Colleges van Staat en Ministerie
van Algemene Zaken000015 Algemeen6 3264 28296 087106 695Totaal binnen begrotingsverband2 670 541534 121985 2264 189 888Departementen65 60822 88030 947119 435Derden355 312667Totaal buiten begrotingsverband65 96322 88031 259120 102Totaal-generaal2 736 504557 0011 016 4854 309 990Toelichting:Ten opzichte van 2002 is het totaal uitstaande bedrag ultimo 2003 met
ca. 11% gedaald. Eind 2002 was dit € 4,8 mld, terwijl het saldo
eind 2003 € 4,3 mld bedroeg. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt
door een afname van de voorschotten in het kader van de individuele huursubsidie
(artikel 02 Betaalbaarheid van het wonen)Omvangrijke voorschotten:Van het totale voorschottensaldo heeft ca. € 1,9 mld betrekking
op artikel 04 Fysieke stedelijke vernieuwing en ca. € 0,8 mld op
artikel 02 Betaalbaarheid van het wonen.Ad 11. Extra-comptabele schulden (€ 2 037)Ad
11a. Tegenrekening extra-comptabele schulden (€ 2 037)Het saldo is bepaald aan de hand van de openstaande facturen met een factuurdatum
tot en met 31 december 2003 en ontvangen tot medio januari 2004 waarvoor
het «verplichtingen = kas beginsel» geldt. Hierop zijn de nog
niet verrekende creditnota's die betrekking hebben op facturen uit deze categorie
in mindering gebracht. Facturen betreffende GVKA-verplichtingen zijn –
om dubbeltellingen met de openstaande verplichtingen te voorkomen niet meegeteld.Ad 12. Openstaande verplichtingen (€ 4 947 237)Ad
12a. Tegenrekening openstaande verplichtingen (€ 4 947 237)Het verloop van de verplichtingen
binnen en buiten begrotingsverband in 2003 (excl. Garanties) (EUR1000)Stand verplichtingen per 31-12-2002 6 045 263Bij: Aangegane verplichtingen/verhogingen 2 983 701  9 028 964Af: Betalingen3 507 973 Verlagingen/intrekkingen oude jaren573 754  4 081 727 Stand verplichtingen per 31-12-2003 4 947 237Overzicht van de verplichtingen
op artikelniveau en ouderdom per 31 december 2003 (EUR1000)Artikel en omschrijvingVóór 200220022003Totaal01 Strategische beleidsontwikkeling en monitoring11 9114 44754 99671 35402 Betaalbaarheid van het wonen335 67427 823673 7511 037 24803 Duurzame woningen en gebouwen1 685 10018 04110 6201 713 76104 Fysieke stedelijke vernieuwing782 63943 98423 373849 99605 Sociale kwaliteit van het wonen en de woonomgeving125 8083 71611 859141 38306 Versterken ruimtelijke kwaliteit stedelijke gebieden3 69725 00062 74891 44507 Verbeteren integrale milieukwaliteit op lokaal niveau283 841107 77442 774434 38908 Versterken ruimtelijke kwaliteit landelijke gebieden4 3363463395 02109 Versterken ruimtelijke kwaliteit in Europees verband5 2001 0293 1199 34810 Verbeteren nationale milieukwaliteit7572 1754 4167 34811 Tegengaan klimaatverandering en emissies249 234154 50431 815435 55312 Beheersen milieurisico's van stoffen, afval en straling12 82916 57820 29049 69713 Handhaving1 4962 67217 02621 19414 Huisvesting Koninklijk Huis, Hoge Colleges van Staat en Ministerie
van Algemene Zaken000015 Algemeen4 4775 15030 13039 757Totaal binnen begrotingsverband3 506 999413 239987 2564 907 494Departementen33 9292 8011 83538 565Derden755273961 178Totaal buiten begrotingsverband34 6842 8282 23139 743Totaal-generaal3 541 683416 067989 4874 947 237Onder derden is een bedrag van € 70 opgenomen m.b.t. Europese
geldstromen voor medefinanciering van de Impelconferentie door de Europese
Commissie.Toelichting:Eind 2003 staat € 5,0 mld aan verplichtingen binnen en buiten
begrotingsverband open. Hiervan heeft € 1,0 mld betrekking op artikel
02 Betaalbaarheid van het wonen en ruim € 1,7 mld op artikel 03
Duurzame woningen en gebouwenTen opzichte van 2002 is de stand van de openstaande verplichtingen met
ca. 18% gedaald. Deze daling is voornamelijk terug te vinden bij artikel 03
Duurzame woningen en gebouwen en artikel 04 Fysieke stedelijke vernieuwing.Bij de eenmalige verplichtingen wordt de vermindering grotendeels veroorzaakt
door het bij Artikel 03.79 «Onverdeeld programma» uitbetalen van € 157
mln (waar tegenover maar € 7 mln aan nieuwe verplichtingen staan)
en het in 2003 voor verlagen van oude verplichtingen als gevolg van de uitgevoerde
renteherziening (5 jarige en 10 jarige renteconversie) bij het Budget Besluit
Woninggebonden Subsidies 1992–1994. Voor dit onderdeel is de totale
looptijd van de bijdragen aan de sociale sector afhankelijk van het gehanteerde
rentepercentage. Conform de regeling wordt na iedere 5 jaar bij de sociale
koopsector en na iedere 10 jaar bij de sociale huursector de rente herzien.
De huidige renteconversie heeft betrekking op het budgetjaar 1992. Deze renteconversie
kan tot gevolg hebben dat de looptijd korter of langer is wanneer het dan
gehanteerde rentepercentage afwijkt van dat waarmee thans in de begroting
wordt gerekend. Ultimo 2003 zijn de rentepercentages herzien. De rente voor
de sociale koopsector is gedaald van 7,1% naar 4,6%. De rente voor de sociale
huursector is gedaald van 9,35% naar 4,6%. Het gevolg hiervan is dat de openstaande
verplichtingen zijn verminderd. Dit betekent dat niet de hoogte van de jaarlijkse
bijdrage wordt verminderd maar dat de looptijd is verkort. De laatste betalingen
zullen nu in 2015/2016 plaatsvinden;Bij Artikel 04.10 «inhoudelijke impuls fysieke leefomgeving»
in het kader van het ISV (Investeringen Stedelijke Vernieuwing) en IPSV (Innovatieprogramma
Stedelijke Vernieuwing) uitbetalen van € 448 mln (waar tegenover
maar € 49 mln aan nieuwe verplichtingen staan).Bij de doorlopende verplichtingen is de afname het gevolg van het doen
van betalingen voor € 47 mln en het voor € 61 mln intrekken/verlagen
op betreffende oude verplichtingen. Het saldo van de doorlopende verplichtingen
is per 31 december 2003 € 272 mln.Deze doorlopende verplichtingen zijn gebaseerd op ramingen waaraan niet
dezelfde betrouwbaarheidseisen kunnen worden gesteld als de overige posten
in de saldibalans. Het kenmerk van deze verplichtingen is dat, op het moment
van de juridische grondslag, de omvang van de financiële verplichting
nog niet vaststaat. De feitelijke betalingsverplichting wordt jaarlijks berekend
op basis van onder meer de vastgestelde huurtrend (2003: 3,8%) en de geldende
rente (2003: 4,0%; de volgende jaren: 4,1%). Bij deze «verplichtingen»
staat op het moment van de juridische grondslag de netto contante waarde van
de financiële verplichting in beginsel vast. De nominale verplichting
kan als gevolg van renteconversie wijzigen. Teneinde deze toekomstige (nominale)
betalingsverplichting van de doorlopende verplichtingen toch op de saldibalans
tot uitdrukking te brengen, zijn deze openstaande «verplichtingen»
geraamd.Omvangrijke negatieve bijstellingen:Voornamelijk als gevolg van de in 2003 uitgevoerde renteherziening bij
het Budget Besluit Woninggebonden Subsidies (artikel 03 Duurzame woningen
en gebouwen) is voor € 424 mln aan oude verplichtingen verlaagd.
Daarnaast zijn de doorlopende verplichtingen met € 61 mln verlaagd.Ad 13. Garantieverplichtingen (€ 856 362)Ad
13a. Tegenrekening garantieverplichtingen (€ 856 362)Dit betreft de garantieverplichtingen die door VROM zijn aangegaan.De per 31 december 2003 nog
lopende garanties (EUR1000)ArtikelOmschrijving soort regelingMaximaal
garantiebedragStand per 31-12-2003A. 100% deelname van het
Rijk1. 02StudentenhuisvestingLeningovereenkomst€ 25 7002. 02HuurwoningenIdem€ 830 000B. Specifieke garanties1. 02St. Waarborgfonds
sociale woningbouwAchtervangfunctie02. 02St. Waarborgfonds
eigen woningenAchtervangfunctie03. 07Garantieregeling
m.b.t. bodemsaneringskredieten Vlgs borgstellingsovereenkomst€ 2104. 11St. IRCP.M.05. 10College voor de
Toelating van Bestrijdingsmiddelen (CTB)P.M.06. 12Garanties
HABOG participanten COVRAGeldelijke
aansprakelijkheid voor onvoorziene Rijksbesluitvorming na 2014 07. 11St. NIDOHuur periode 2005 t/m 2007€ 452Totaal  € 856 362Toelichting:Met ingang van 1992 zijn de garanties expliciet op de saldibalans vermeld.
De onder artikel 02 Betaalbaarheid van het wonen verantwoorde garantieverplichtingen
betreffen de uitstaande garanties die in overeenstemming met het ministerie
van Financiën, gebaseerd zijn op ramingen. Het verschil met de onder
Ad. 12 verantwoorde openstaande verplichtingen is, dat de uitstaande garanties
geen betalingsverwachting betreffen doch zuiver de verstrekte garantiebedragen.De daling van € 1,6 naar € 0,9 mld van de totale uitstaande
garanties is hoofdzakelijk toe te schrijven aan artikel 02 Betaalbaarheid
van het wonen.A. 100% deelneming in het verlies1. Studentenhuisvesting wooneenheden (Artikel 02.03.04):Deze wooneenheden zijn tot stand gekomen onder het subsidieregime van
de Ministeries van Onderwijs en Wetenschappen, en van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij. De garantieverleningen ten behoeve van de Stichtingen Studentenhuisvesting
zijn overgenomen van genoemde ministeries. De stand van de uitstaande garanties
wordt jaarlijks verminderd met € ca 13,6 mln.2. HuurwoningenOnderstaande posten zijn gebaseerd op ramingen waaraan niet dezelfde betrouwbaarheidseisen
kunnen worden gesteld als de overige posten in de saldibalans.– Woningbouwcorporaties/non-profitinstellingen (woningverbetering
Artikel 02.03.04):De raming is gebaseerd op afgegeven garantiebeschikkingen in voorgaande
jaren. De volledigheid van de registratie daarvan staat niet vast. Van deze
gegevens ontbreken de actuele schuldrestanten. Het uitstaande leningenbedrag
is thans teruggebracht tot € 0.– Huurwoningen woningbouwcorporaties/non-profitinstellingen (nieuwbouw)
(Artikel 02.03.04):Ultimo 2001 zijn de garantie-verplichtingen opnieuw benaderd aan de hand
van de subsidiegegevens BGSH'75, conform afspraken met het ministerie van
Financiën. Hierbij is aangenomen dat het geïnvesteerd vermogen per
ultimo 2003, zoals dit vanuit de regeling is berekend (voor complexen welke
zijn gefinancierd met gegarandeerde kapitaalmarktleningen) een reële
benadering is van de schuldrestanten per 31-12-2003.De raming van de openstaande stand per ultimo 2003 (€ 830 mln)
is met € 470 mln afgenomen ten opzichte van de stand per 31-12-2002
(€ 1,3 mld). Deze afname is onder meer het gevolg van de volgende
mutaties:• in 2003 is voor een totaalbedrag van ongeveer € 246 mln
aan vrijwaringen verleend door het WSW;• het bedrag van complexen waarvan de looptijd van 20 jaar is verstreken
bedraagt € 2,1 mld;• de jaarlijkse «klim» op de niet gevrijwaarde complexen
bedraagt € 9 mln per ultimo 2003.De openstaande stand bedraagt € 830 mln. Hiervan is bij WSW
voor € 400 mln aangemeld voor vrijwaring, waarvan nog geen terugmelding
is ontvangen. Het restant van € 430 mln is niet aangemeld bij WSW,
deze complexen zullen te zijner tijd vervallen in verband met het vestrijken
van de looptijd van 20 jaar.– De uitstaande NWI garanties (Artikel 02.03.07) leiden normaal
gesproken niet tot betaling. De omvang (€ 6 mln) is een raming op
basis van de actueel geïnvesteerde vermogens van de complexen met vigerende
(rijkscontra-)garantie. Het bedrag stijgt jaarlijks met de verhoging van de
uitstaande lening (de zogenaamde klim). Er is echter sprake van een verlaging
(2003: € 244 mln) omdat er garanties stoppen door:A. Aflossing van de lening.B. Vrijwaring door het Waarborgfonds Sociale Woningbouw.C. Het afzien van de rechten op de contragarantie door gemeenten.B. Specifieke garanties1. Stichting Waarborgfonds Sociale WoningbouwHet Rijk heeft tezamen met gemeenten (ieder voor 50%) een achtervangfunctie
ten aanzien van de financiële positie van het WSW. Gezien de tertiaire
zekerheid waar het hier omgaat, kan het risico voor het RIJK als gering worden
gezien. Maar ingeval er toch een beroep wordt gedaan, dan is dat tot een maximum
van € 27,3 mln per jaar.2. Stichting Waarborgfonds Eigen WoningenTezamen met deelnemende gemeenten heeft het Rijk (ieder voor 50%) een
financiële achtervangfunctie. Dit wordt ingevuld door middel van renteloze
leningen, indien en voor zover het fondsvolume kleiner wordt dan anderhalf
maal het gemiddelde verliesniveau over de laatste vijf jaar. De kosten van
het fonds worden onder meer gedekt uit de door de kopers te betalen risico-vergoedingen.
Verder heeft het WEW de tot 1 januari 1995 door het Rijk (voor 50%) verstrekte
garanties overgenomen. Indien de hiervoor in 1995 verstrekte eenmalige bijdrage
te laag blijkt te zijn, dan is het Rijk in de periode tot en
met 2006 verplicht tot een bijdrage in een tekort van maximaal € 46,3
mln. Mede gezien de rentestand ligt dit niet in de lijn der verwachtingen.3. Garantieregeling m.b.t. bodemsaneringskredietenDe garanties betreffen twee regelingen met betrekking tot kredieten t.b.v.
de bodemsanering van bedrijfsterreinen, te weten het Besluit Borgstelling
Midden en Klein Bedrijf-kredieten (MKB) en de regeling Bijzondere Financiering
(BF-regeling).MKB-regelingHet Besluit Borgstelling MKB-kredieten is een aanvulling op de Regeling
Borgstelling MKB-kredieten die door het Ministerie van Economische Zaken wordt
uitgevoerd. Op basis van het besluit kunnen kredietinstellingen zogenaamde
borgstellingsovereenkomsten sluiten met de Staat, vertegenwoordigd door het
ministerie van Economische Zaken, dat eveneens namens VROM alle handelingen
(administratieve en overige) verricht. Op basis van de borgstellingsovereenkomsten
kunnen de instellingen kredieten met staatsgarantie verstrekken ter hoogte
van maximaal € 0,5 mln ten behoeve van de financiering van de sanering
van bedrijfs-terreinen. Toetsing van de verstrekte kredieten aan de bepalingen
uit de borgstellingsovereenkomst vindt plaats door EZ.Ten laste van het maximaal beschikbare budget in 2003 van € 65,3
mln is geen krediet verstrekt. De werkelijk openstaande garantieverplichting
is derhalve € 0,1 mln (1998) + € 0,1 mln (1999) in
totaal € 0,2 mln.Op basis van ervaringscijfers van het Ministerie van Economische Zaken
kan een schatting gemaakt worden van het waarschijnlijk tot betaling komende
deel van de garanties. Vooralsnog wordt uitgegaan van ongeveer 20 procent
van de openstaande garanties.BF-regelingDe Overeenkomst Krediet verlening Vrijwillige Bodemsanering 1993 is een
uitbreiding van de bestaande Regeling Bijzondere Financiering 1971 die door
het Ministerie van Financiën wordt uitgevoerd. In het kader van de overeenkomst
worden t.b.v. de financiering van de sanering van de bedrijfsterreinen door
de Nederlandse Investeringsbank kredieten met staatsgarantie verstrekt ter
hoogte van minimaal € 0,5 mln en maximaal € 11,3 mln.
Voorafgaand aan de kredietverlening vindt beoordeling van de aanvraag voor
de lening plaats door de Werkcommissie Bijzondere Financiering (bestaande
uit vertegenwoordigers van de Nederlandse Investeringsbank, Financiën,
EZ en VROM).Het bedrag voor de garanties is het in de begroting 2003 opgenomen beschikbare
budget (€ 40,7 mln). Analoog aan de werkwijze bij het Besluit Borgstelling
MKB-kredieten is aan het begin van het jaar het beschikbare budget als garantieverplichting
vastgelegd. Gedurende het jaar door de Nederlandse Investeringsbank aangesproken
garanties (uitgaven) en betaalde provisies worden via het Ministerie van Financiën
met DGM verrekend en verantwoord in de DGM-administratie. Ten laste van de
budgetverplichting voor 2003 zijn geen kredieten verstrekt. Dit betekent dat
de werkelijk openstaande verplichting nihil is.4. Stichting International Reference Centre for Community
Water Supply and Sanitation (IRC)De geldelijke aansprakelijkheid van het Rijk voor het beheer van de Stichting
IRC is beperkt tot de eventuele schulden, welke na liquidatie van het IRC
als rechtspersoon mochten overblijven. Deze garantstelling is pro memorie
(PM) opgenomen. Er is momenteel geen aanleiding te veronderstellen dat het
Rijk hierbij financiële risico's loopt.5. College voor de Toelating van Bestrijdingsmiddelen
(CTB)De geldelijke aansprakelijkheid van het Rijk voor het beheer van het CTB
geldt voor eventuele schadeclaims van derden die een bepaalde limiet te boven
gaan. Deze garantstelling is pro memorie (PM) opgenomen. Er is momenteel geen
aanleiding te veronderstellen dat het Rijk hierbij financiële risico's
loopt.6. Centrale Organisatie Voor Radioactief Afval (COVRA)De producenten van hoog radioactief afval zullen gezamenlijk een opslagfaciliteit
voor hoog radioactief afval, het HABOG opzetten en deze overdragen aan de
COVRA. De totale kosten voor het HABOG bedragen € 97 mln. De HABOG-participanten
zullen dit zelf financieren. Om de participanten te vrijwaren van onvoorziene
financiële consequenties, voor zover die althans het gevolg zijn van
onvoorziene rijksbesluitvorming na 2014 m.b.t. de passieve exploitatiefase
respectievelijk de eindbergingsfase, is in de overeenkomst tussen de HABOG
participanten vastgelegd dat de Staat zich hiervoor garant stelt.Aan de geldelijke aansprakelijkheid van de Staat kan derhalve geen bedrag
worden gekoppeld.7. Stichting NIDODe Stichting NIDO is gehuisvest in een huurpand van de Rijksgebouwendienst.
Hiervoor is voor de periode 1 januari 2001 t/m 31-12-2007 een huurovereenkomst
aangegaan. Aangezien er enige onzekerheid bestaat over het voortbestaan van
de Stichting NIDO vanaf het jaar 2005 heeft de Staat zich garant gesteld voor
de huur over de jaren 2005 t/m 2007, tot ten hoogste het bedrag van € 451 637,81
(dit bedrag is geïndexeerd met 3,2618%, zijnde de huurverhoging per 1 januari
2003)BIJLAGE 3Aanbevelingen Algemene RekenkamerToezeggingen Minister aan Algemene Rekenkamer
in Audit Actielijst 2003 van het Rapport bij het Jaarverslag 2002Nakoming toezeggingen aan Algemene
Rekenkamer in verslagjaar 2003Bezwaaronderzoek financieel
beheer DGM:De minister stelt voor de kritiekpunten van de Algemene
Rekenkamer op het plan van aanpak programmafinanciering bodemsanering in het
verbeterplan te verwerken en met de Algemene Rekenkamer een communicatietraject
af te spreken.Bezwaaronderzoek financieel beheer DGM:De AR heeft in
het RJV 2002, 28 880 nr. 25, aangegeven, dat zij bereid is in overleg
te treden met de minister van VROM over het verbeterplan bodemsanering, opdat
een brede probleemanalyse duidelijk zal moeten maken wat de exacte reikwijdte
van de problemen binnen DGM is.Sinds medio september 2003 is er overeenstemming
tussen VROM en de AR, dat middels eigen transparant onderzoek van het Ministerie,
de onderliggende oorzaken die ten grondslag hebben gelegen aan problemen in
het financieel beheer in kalenderjaar 2002 worden benoemd en dat hiermee tevens
inzicht verkregen wordt in de reikwijdte van de problemen binnen DGM. Zodat
tenslotte de problemen structureel worden weggenomen.Na afronding van de probleeminventarisatie
en de analyse van de oorzaken van de knelpunten wordt ultimo februari 2004
gewerkt aan het opstellen van een verbeterplan. De AR heeft aangegeven, dat
zij de totstandkoming van het verbeterplan en de monitoring van de planacties
gaat beoordelen in een vervolgbezwaaronderzoek.  Clean Development Mechanism:Over
de door de Algemene Rekenkamer bekritiseerde gang van zaken rond de contracten
voor het Clean Development Mechanism deelt de minister mede dat er inmiddels
maatregelen zijn genomen die herhaling beogen te voorkomen.Contracten zullen
vooraf ter verificatie aan de directie Bedrijfsvoering DGM dienen te worden
aangeboden.Clean
Development Mechanism:De in 2003 afgesloten overeenkomsten zijn in
overeenstemming met de gemaakte afspraken. Bij 1 afspraak is dit niet vooraf
via de daarvoor ingestelde functionaris geverifieerd, maar is anderszins zekerheid
verkregen. Inmiddels is de administratieve organisatie vastgesteld.  Bodemsanering:Conform
het onderwerp Bezwaaronderzoek financieel beheer DGM, onderdeelbodemsanering.Bodemsanering:Inzake bodemsanering is het bijgestelde door de bewindslieden geautoriseerde
verbeterplan bodemsanering, aangepast, conform de wensen van de Algemene Rekenkamer
in uitvoering.  Huursubsidie:Voor de
uitvoering van de reguliere werkzaamheden van het nieuwe huurtijdvak is een
capaciteitsplanning opgesteld. De minister heeft verschillende maatregelen
in gang gezet om de kwaliteit van het behandelproces, de gegevensuitwisseling
en het controlebeleid te verbeteren. Inzake het verbeterplan is het kritieke
pad in kaart gebracht en is er een gedetailleerd draaiboek opgesteld voor
de implementatie van het nieuwe huursubsidietijdvak. De Tweede Kamer zal via
voortgangsrapportages over de verdere afwikkeling van het verbeterplan wordengeïnformeerd.Huursubsidie:Ik heb u via 4 voortgangsrapportages geinformeerd over de uitvoering
van het plan van aanpak tot normalisatie van de uitvoering huursubsidie. In
de 4de en laatste voortgangsrapportage (Tweede Kamer, 28 464, nr. 28)
heb ik geconcludeerd:» dat de uitvoering van de huursubsidie na een
roerig jaar inmiddels weer is genormaliseerd. Het gemoderniseerde uitvoeringsproces
volgens de Eos-systematiek verloopt naar behoren. Dat neemt niet weg dat incidenteel
nog wel eens iets fout is gegaan, zoals bijvoorbeeld bij de gegevensuitwisseling
met de primaire bronnen, maar deze fouten konden in 2003 tijdig hersteld worden.
Ik blijf er overigens naar streven door middel van verder inbedding in de
organisatie van de procescontroles dergelijke fouten zo veel mogelijk te voorkomen»
(zie paragraaf over M&O beleid).      M&O beleid huursubsidie:Naast
de acties uit het verbeterplan zal door de werkgroep Misbruik en Oneigenlijk
gebruik een onderzoek worden ingesteld naar de werking van het M&O-beleid.
Hierbij zal ook aandacht worden besteed aan de verwerking van de tot nu toe
bekende tekortkomingen in de nieuwe administratieve organisatie en werkinstructies
voor het nieuwe huursubsidietijdvak. Binnen DG Wonen is een actieprogramma
fraudebestrijding huursubsidie 2003–2006 opgesteld. In 2003 zal voorrang
worden gegeven aan de volgende acties: de aanscherping van het M&O-beleid,
het doen van onderzoek naar de mate van naleving van de huursubsidiewet, het
opzetten van een fraude-informatiesysteem en het starten met het opstellen
van risicoprofielen.M&O beleid huursubsidie:Een inventarisatie van de resterende
leemten in het M&O beleid van de DGW-regelingen, inclusief huursubsidie
heeft in 2003 plaatsgevonden. Op basis van de rapportage van de werkgroep
M&O beleid zijn resterende acties benoemd en van probleemeigenaren voorzien.
De resterende acties hebben vooral betrekking op het verder inbedden van de
M&O-maatregelen (procescontroles) in de organisatie. In het kader van
de reguliere control zal voortgangsbewaking plaatsvinden.Inzake fraudebeleid
wordt in overleg tussen de VROM-inspectie, DGW en de departementsleiding gezocht
naar een oplossing voor het capaciteitsgebrek bij de rechercheafdeling: binnen
de krappe financiële middelen zullen nadere prioriteiten moeten worden
gesteld. De voortgang van de opzet van een fraude-informatiesysteem en de
risicoprofielen verlopen volgens planning  ICT-aspecten van de bedrijfsvoering:ICT wordt integraal onderdeel van de bedrijfsvoering conform het
groeipad van de mededeling over de bedrijfsvoering. Baseline informatiebeveiliging
VROM wordt geïmplementeerd en daarmee worden onvolkomenheden voor een
groot deel weggenomen en wordt tevens voldaan aan het VIR.Invoering nieuwe
ICT-infrastructuur zal betere randvoorwaarden creëren voor de beheersing
van het technisch beheer en het autorisatie- en wijzigingenbeheer. Om de continuïteit
van de werkzaamheden voor de Wet bescherming persoonsgegevens te waarborgen
wordt een aantal acties uitgevoerd.ICT-aspecten van de bedrijfsvoering:De VROM beheerraad
heeft in 2003 een aantal prioritaire maatregelen benoemd, die in 2003 geimplementeerd
moesten worden. Daarbij is door voortschrijdend inzicht gedurende het kalenderjaar
rekening gehouden met ontwikkelingen in de bedrijfsvoering die met ZEUS verband
houden. Concluderend kan gesteld worden dat VROM niet geheel voldoet aan het
VIR ultimo 2003, maar ICT wel beziet als een integraal onderdeel van de bedrijfvoering.
In de mededeling over de bedrijfsvoering zijn dit jaar de ICT-aspecten van
de bedrijfsvoering meegenomen.De nieuwe ICT-infrastructuur wordt medio 2004
ingevoerd.  Het financieel beheer van de Rijksgebouwendienst:Resterende onderwerpen op het terrein van de administratieve organisatie
zullen worden beschreven. Voor technisch beheer en informatiebeveiliging zijn
maatregelen en plannen inmiddels in gang gezet.Het financieel beheer van de Rijksgebouwendienst:De kwaliteit van het financieel beheer bij de RGD heeft gedurende
het 1ste half jaar 2003 onder druk gestaan van de per 1 januari 2003
doorgevoerde organisatieverandering (de kanteling). De door de RGD geconstateerde
tekortkomingen hebben tussentijds geleid tot verdere verbeteringen in structuren,
processen en procedures. Ook in 2004 zullen nog verbeterslagen nodig zijn,
die door RGD en departement moeten worden opgepakt. De belangrijkste onderdelen
van de administratieve organisatie zijn beschreven. De ontwikkelingen in het
technisch beheer en informatiebeveiliging gaan volgens plan.    Financiële functie DGR:Binnen
DGR wordt gewerkt aan het op orde brengen van de administratieve processen
rond Interreg. Deze zijn op orde voor aanvang van de uitvoering. Bij de uitvoering
van Interreg III zullen de «lessons learned» van Interreg IIC
worden betrokken.Financiële functie DGR:De administratieve organisatie rond Interreg
wordt conform de EU regelgeving tussen de internationale beheersautoriteiten
en de Europese Commissie afgekaart. Als lid van het Toezichtscomite ziet VROM
toe op juiste en betrouwbare administratieve procedures rond de beschikkende
en betalende handelingen. De administratieve nationale procedures voor de
projectstimuleringsregeling en het toekennen van incidentele cofinancieringssubsidies
zijn op orde. Met de lessen die geleerd zijn van Interreg IIC, dossiervorming
en projectmonitoring, is in 2003 voortvarend gestart  Prestatiegegevens:Prestatiegegevens
uit begroting nog niet allemaal in verantwoording.In de toekomst zal hieraan
nog meer aandachtworden besteed.Prestatiegegevens:In 2003 is hieraan extra aandacht besteed.
Onder meer omdat dit een verbeteraspect was in het verbeterplan financieel
en materieel beheer. In het Jaarverslag 2003 werd gestreefd onder meer bij
de prestatiegegevens te verwijzen naar de bron van de gegevens.  Implementatie VBTB:In
de begrotingsaanschrijving 2004 is voor de beleidsagenda en de beleidsartikelen
op hoofdlijnen en voor ieder onderdeel van een beleidsartikel uitgewerkt aan
welke VBTB-eisen het betreffende onderdeel moet voldoen, ook in relatie tot
de andere onderdelen.Implementatie VBTB:In de aanschrijving voor de ontwerpbegroting 2004
is voor de beleidsagenda en de beleidsartikelen op hoofdlijnen en voor ieder
onderdeel van een beleidsartikel uitgewerkt aan welke VBTB-eisen het betreffende
onderdeel moet voldoen, ook in relatie tot de andere onderdelen. Daarnaast
is onderzoek van de Algemene Rekenkamer terzake zo veel als mogelijk benut.XNoot1De gevolgde methodiek geldt voor de beleidsartikelen 2 tot en met 14.
Artikel 1 is hiervan uitgezonderd vanwege het ontbreken van een algemene doelstelling
in de begroting 2003.XNoot1Zie ook de tekst zoals deze is opgenomen bij beleidsprioriteit I.1 Nota
Ruimte Aanpassing Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening.XNoot1Kamerstukken II, vergaderjaar 2000–2001, 27 559, nr. 2. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29540-24.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl