Plan van scholen 1996-1998; Verslag algemeen overleg over voor- en nadelen van samenvoegingen in het voortgezet onderwijs
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24322, nr. 9

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

20-09-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

24322 nr. 9

30-08-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de staatssecretarisDiscussie in tweede termijnOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24322Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 50 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 322Plan van Scholen 1996–1998nr. 9VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 30 augustus 1996De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen1 heeft op 9 mei 1996 overleg gevoerd met staatssecretaris Netelenbos
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen over voor- en nadelen van samenvoegingen
in het voortgezet onderwijs. Het overleg vond plaats aan de hand van
de notitie van de staatssecretaris d.d. 16 januari 1996 en het verslag van
een schriftelijk overleg over die notitie (Kamerstuk 24 322, nrs. 6 en
8). Van het overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Cornielje (VVD) merkte op dat Kamerleden nogal eens
het verwijt krijgen dat zij alleen geïnteresseerd zijn in veelbelovend
nieuw beleid en niet in de uitvoering van beleid. Dat verwijt is echter gelogenstraft
door motie nr. 36 bij de jongste begrotingsbehandeling. Hij had al eerder
aandacht gevraagd voor fusies in het voortgezet onderwijs, o.a. op 29 juni
1995 toen de conceptbrochure Fusies in het VBO/AVO/VWO in een algemeen overleg
werd besproken, terwijl hij bij de bespreking van het Onderwijsverslag 1994,
op 31 augustus 1995, had gesteld dat bezinning nodig is op de vraag of wel
doorgegaan zou moeten worden met grootschalige fusies in het voortgezet onderwijs.
Verder bracht in de zomer van 1995 het Sociaal en cultureel planbureau Cahier
121 uit, getiteld «Processen van schaalvergroting in het onderwijs,
een tussenstand», met als één van de belangrijkste conclusies
dat overeenstemming ontbreekt over een ijkpunt in de vorm van een optimale
schaal voor een school of een instelling.Is de uitgebrachte notitie nu het stuk waar in motie nr. 36 om is gevraagd?
De heer Cornielje vond dat de notitie te zeer is geschreven vanuit het perspectief
van de aan fusiestimulering gerelateerde basisvorming. De vraag naar het in
kaart brengen van voor- en nadelen van fusies in het voortgezet onderwijs
had een veel bredere strekking, hetgeen hij ook had toegelicht bij de begrotingsbehandeling
in het najaar van 1995. De vraag was dus ook wat de optimale schaal is voor
bijvoorbeeld VBO/MAVO-scholen, HAVO/VWO-scholen of brede scholengemeenschappen
in het licht van de vernieuwingen die op deze scholen afkomen in het kader
van het rapport-Van Veen en het profiel tweede fase, en welke overwegingen hierbij een rol spelen: onderwijsinhoudelijke, kwaliteits-,
doelmatigheids- en bestuurlijke overwegingen en overwegingen van spreiding
van voorzieningen. Waarom is nu toch gekozen voor een beperkte opzet van de
notitie? Overigens zal nog voor het komende zomerreces nader worden gesproken
over fusies VBO/MAVO en HAVO/VWO en in die zin krijgt de staatssecretaris
nog een herkansing.Met de uitgebrachte notitie is een deel van de evaluatie van de basisvorming
die in 1997 zal plaatsvinden, al naar voren gehaald. In die evaluatie komen
ook vele andere aspecten aan de orde, zoals toetsing van nieuwe vakken. Gezien
de notitie die nu voorligt, was hij niet helemaal gerust op de onafhankelijkheid
van de evaluatie van de basisvorming. De vraag is namelijk wie evalueert:
mensen die zelf betrokken zijn geweest bij het vaststellen van de doelstellingen,
bij het vormgeven van het instrumentarium, bij de implementatie of bij de
promotie?De staatssecretaris zei dat de inspectie de evaluatie zal uitvoeren.
Dit is trouwens al eerder aan de Kamer gemeld.De heer Cornielje (VVD) vond het plezierig te horen dat de
inspectie dit zal doen. Hij zou nog wel graag zien dat de evaluatie plaatsvindt
aan de hand van een goed plan dat van te voren aan de Kamer wordt voorgelegd.
Hij had geen behoefte aan een theoretische evaluatie, maar wilde een evaluatie
aan de hand van de praktijk van alledag.Kleinschalige organisatievormen in het voortgezet onderwijs beschouwde
hij als één van de belangrijkste punten. Hij had de indruk dat
de noodzaak van dat soort organisatievormen ook impliciet wordt erkend in
het antwoord op de schriftelijke vraag 24. De hier genoemde mogelijkheden
vond hij echter nog niet voldoende onderbouwd. Er wordt op zichzelf terecht
verwezen naar het nevenvestigingenbeleid en de studiehuisgedachte, maar die
punten moet nog verder worden uitgewerkt. Hij was dan ook zeer benieuwd naar
de handreikingen die, aldus antwoord 24, zullen worden ontwikkeld door het
ministerie in samenwerking met de Vereniging voor het management in het Voortgezet
Onderwijs (VVO). Vloeien uit dit ontwikkeltraject ook ijkpunten voort in de
zin van een optimale schaalgrootte voor de diverse schooltypes en combinaties,
dus niet alleen voor de brede, maar ook voor de smalle scholengemeenschappen?
Wanneer zullen de handreikingen aan de Kamer toegezonden kunnen worden?In antwoord 24 is overigens ook gesteld dat er nauwelijks financiële
consequenties zullen zijn. Dit is op zichzelf gemakkelijk opgeschreven, maar
een behoorlijke onderbouwing van die stelling had hij gemist. Hij zou die
graag alsnog krijgen.Na aanvaarding van motie nr. 36 door de Kamer was hij benaderd door de
vereniging van brede scholengemeenschappen. Deze vereniging voelde de motie
niet direct als een steun in de rug en in reactie daarop had hij gesteld dat
niet kritiekloos achter de basisvorming en de fusiestimulering aangelopen
moet worden en dat reële knelpunten moeten worden onderkend en opgelost
en zo mogelijk in de toekomst moeten worden voorkomen. Gelukkig is in het
antwoord op de schriftelijke vragen 28 en 29 aangegeven dat het stimuleringsbeleid
in het kader van de basisvorming per 1 augustus 1996 volledig wordt beëindigd,
al rijst daarbij nog wel de vraag of de gestelde doelen inderdaad zijn behaald.Ten slotte merkte hij op dat beleidsevaluatie altijd vraagt om een kritische
houding, niet een kritiekloze. Daar kan het beleid alleen maar beter van worden.
Hij hoopte dan ook dat bij de evaluatie van de basisvorming inderdaad een
kritische houding wordt ingenomen. De zaak is daar belangrijk genoeg voor.Mevrouw Liemburg (PvdA) merkte op dat haar fractie nog steeds
voor schaalvergroting in het onderwijs is. Desondanks vond zij het terecht
dat vandaag een discussie plaatsvindt over de voor- en nadelen
van die schaalvergroting, omdat ook zij het belangrijk achtte dat de politiek
van tijd tot tijd de effecten van nieuw ingezet beleid onder de loep neemt.
Daarmee wordt immers voorkomen dat na een aantal jaren moet worden vastgesteld
dat er iets anders uit de bus is gekomen dan voor ogen stond toen het nieuwe
beleid werd ingezet. Op dit moment is het nog te vroeg om al definitieve conclusies
te trekken over fusies in het voortgezet onderwijs, maar er zijn wel bepaalde
signalen die aangeven dat fuseren soms het doel is geworden, terwijl het juist
een middel hoort te zijn om bepaalde onderwijskundige doelen te bereiken.Schaalvergroting achtte zij nodig omdat het streven om scholen ruimte
voor een eigen beleid te geven nu eenmaal een bepaalde schaalgrootte vraagt.
Ook het streven naar decentralisatie vraagt om een zekere schaalgrootte en
daarnaast is schaalvergroting nodig om bepaalde onderwijskundige doelen, zoals
basisvorming, te bereiken.De uit de voorliggende notitie te trekken conclusie, namelijk dat het
niet goed mogelijk is om de optimale grootte van een bepaalde school aan te
geven, had haar niet verbaasd. Het hangt immers van veel factoren af en in
de praktijk zijn er ook zowel kleine als grote scholen die uitstekend onderwijs
geven. Het is zeker zinvol om een discussie te voeren over de meest gewenste
schaalgrootte, maar zij verwachtte niet dat daar ooit een eenduidig resultaat
uit zal komen. Hoogstens kan daaruit blijken wat in bepaalde specifieke omstandigheden
de meest gewenste schaalgrootte is.Ook in het kader van het fusiestimuleringsbeleid is er altijd ruimte geweest
voor een school om klein te blijven. Wel zijn in het beleid financiële
impulsen voor schaalvergroting opgenomen en dat heeft ook zodanig succesvol
gewerkt dat het fuseren bijna een autonoom proces is geworden dat zich niet
meer laat sturen. Dat geeft dan weer de nodige risico's die de laatste tijd
ook naar voren zijn gekomen. Met het oog hierop hinkte mevrouw Liemburg nu
eigenlijk enigszins op twee gedachten. Enerzijds had zij de indruk dat er
in de grote steden nog niet ver genoeg is gegaan met het fusiestimuleringsbeleid.
In de grote steden zijn veel brede scholengemeenschappen gevormd die in het
algemeen goed werken, maar zij ondervinden zeer hinderlijke concurrentie van
categoriale scholen voor HAVO/VWO, met als gevolg dat de brede scholengemeenschappen
zich langzamerhand ontwikkelen tot scholen met een grote VBO/MAVO-afdeling
en een kleine HAVO/VWO-afdeling. Die ontwikkeling is ongewenst, gezien de
doelen die bereikt zouden moeten worden met de vorming van brede scholengemeenschappen.
De oplossing hiervoor zou zijn het voeren van een strakker beleid, waarbij
categoriale scholen worden gedemotiveerd, maar dat staat dan weer haaks op
andere onderwijskundige ontwikkelingen. Zo zijn er kleine scholengemeenschappen
die bewust klein willen blijven, omdat zij nu een systeem van heterogene groepen
hebben bereikt dat ook zeer goed past bij de basisvorming. Dat systeem vergt
echter ook zeer veel inzet van de leerkrachten en bij brede scholengemeenschappen
is te zien dat het fuseren zóveel tijd en inzet van het personeel vergt
dat daar in een aantal gevallen alweer is overgegaan op een dakpansgewijze
instroming.Al met al is er dan ook sprake van een zeer heterogeen beeld. Soms dient
met het oog op onderwijskundige doelen een fusieproces te worden gestimuleerd,
maar soms hebben scholen ook goede redenen, eveneens met het oog op onderwijskundige
doelen, om niet aan een fusieproces mee te doen. Welke mogelijkheden ziet
de staatssecretaris nu om in de huidige overgangsfase te voorkomen dat het
fusieproces (dat tijd en energie vreet van het personeel) ten koste gaat van
het nastreven van terechte onderwijskundige doelen?Het platteland biedt weer een ander beeld. Daar hebben veel fusies plaatsgevonden
met als achtergrond de wens om scholen in kleinere bevolkingsconcentraties
te laten voortbestaan, als dependance. Langzamerhand echter kiezen ouders
ervoor om hun kinderen niet eerst in de dependance te laten instromen
en pas na de periode van de basisvorming naar de hoofdvestiging te laten gaan,
maar ze direct te laten instromen in de hoofdvestiging, omdat de ouders menen
dat het onderwijs daar van betere kwaliteit is. Is dit echt een algemene trend,
of gaat het hier alleen om incidenten? Wat zullen, als het een algemene trend
is, de consequenties hiervan zijn voor de spreiding van onderwijsvoorzieningen?Mevrouw Liemburg was zich er, afrondend, van bewust dat met schaalvergroting
een veranderingsproces is ingezet dat niet direct leidt tot het beoogde resultaat.
Zij stond er ook achter dat scholen de mogelijkheid hebben om klein te blijven;
scholen moeten in dezen een keuzevrijheid houden. Dat kan echter weer haaks
staan op het bereiken van gewenste onderwijskundige doelen.De heer Van de Camp (CDA) herinnerde eraan dat in 1989 door
het vorige kabinet een beleid is ingezet van enerzijds fusiestimulering en
scholengemeenschapsvorming en anderzijds invoering van de basisvorming. Beide
onderwerpen zijn sindsdien veelvuldig in discussie geweest. Nog jl. dinsdag
is door mevrouw Lambrechts gevraagd om een reactie op het rapport-Kraakman
inzake de basisvormingstoetsen en hij drong erop aan dat die reactie spoedig
verschijnt. Hij vroeg dat temeer nu hierover buitengewoon kritische geluiden
uit scholen komen, in het bijzonder de stelling dat de basisvorming toch wel
sterk is gebaseerd op de «grootste gemene deler», waardoor een
aantal leerlingen onvoldoende wordt uitgedaagd door de toetsen en een aantal
andere leerlingen er juist weer buitengewoon veel moeite mee heeft.Vervolgens constateerde hij dat in de beantwoording van de schriftelijke
vragen (met name het antwoord op vraag 8) veel feitelijke informatie is gegeven
die een deel van de emoties rond het onderwerp schaalgrootte kan wegnemen.
Veel van die emoties zijn niet gebaseerd op feiten, zoals blijkt uit het Nibud-onderzoek,
maar uit de beantwoording van de schriftelijke vragen blijkt ook dat een aantal
ouders de voorkeur geven aan een schoolomvang van 600 à 1000 leerlingen.
Hoe moet dat begrepen worden nu in de stukken wordt aangegeven dat er eigenlijk
nog geen of nauwelijks ervaring is opgedaan met echt grote scholengemeenschappen
van meer dan 2000 leerlingen? Hij vond wel dat het gevoel van ouders van belang
is, maar de Kamer moet bij het beoordelen van een operatie als de fusiestimulering
toch vooral op feiten letten.De heer Cornielje (VVD) wees op blz. 3 van het Nibud-onderzoek,
waar staat dat de schoolgegevens zijn gebaseerd op de «formele samenstelling»
van de school. Als een school over verschillende locaties is verspreid, kan
een leerling de school als klein ervaren, terwijl het formeel een grote school
is, zo staat er verder op deze bladzijde. Hij vond dat de relevantie van dit
onderzoek daardoor toch op losse schroeven wordt gezet.De heer Van de Camp (CDA) leek het een taak van de staatssecretaris
om daar nader op in te gaan. Hij had alleen willen waarschuwen voor afgaan
op emoties.Overigens was hem in de bijlage bij de beantwoording van de schriftelijke
vragen opgevallen dat er in het schooljaar 1994–1995 nog tien scholengemeenschappen
waren met meer dan 2000 leerlingen en in het schooljaar 1995–1996 nog
maar zeven. Zijn er dan misschien drie net onder de 2000 gezakt, of zijn er
weer scholen gesplitst?Hij geloofde niet in zoiets als een «optimale schoolgrootte».
Over dit onderwerp kunnen hele boeken worden volgeschreven, maar het is niet
goed mogelijk om een brede scholengemeenschap met 2000 leerlingen en een aantal
goedlopende nevenvestigingen resp. dislocaties te vergelijken met een categoriale
MAVO met 350 leerlingen. Belangrijker vond hij het punt van de bekostiging
van het voortgezet onderwijs. Overigens is juist de laatste weken
nogal wat onrust ontstaan over de school-GPL per 1 augustus a.s. Veel
scholen hebben te maken met minder inkomsten, variërend tussen de f.200 000
en de f.900 000. In antwoord 17 wordt gezegd dat invoering van de lumpsumbekostiging
geen bezuiniging met zich brengt, maar de scholen ervaren het in de praktijk
wel als zodanig.Hij stelde vervolgens de vraag of de grote scholengemeenschappen voldoende
ruimte krijgen om de schoolorganisatie zelf in te kleden. Een aantal antwoorden
op schriftelijke vragen ademt de teneur van: scholen mogen alles, maar alleen
binnen het budget. Hoe gaat het dan met de bekostiging van nevenvestigingen
met spreidingsnoodzaak? Blijft die in de toekomst gegarandeerd?Bij de bespreking van het Onderwijsverslag 1995 zal nog apart teruggekomen
worden op de lesuitval bij grote scholengemeenschappen. Hij vond het jammer
dat de handreikingen om die lesuitval tegen te gaan, kennelijk nog niet gereed
zijn.Hij had begrepen dat zich problemen voordoen rond de mogelijkheid van
nevenvestigingen zonder spreidingsnoodzaak in andere steden dan de grote vier
en de twintig centrumgemeenten, in die zin dat het ministerie dergelijke nevenvestigingen
toch niet wil. Volgens hem was in het overleg op 13 juni 1995 beslist niet
afgesproken dat nevenvestigingen zonder spreidingsnoodzaak alleen in de grote
vier en de twintig centrumgemeenten mogelijk zouden zijn.Hij vroeg hierna op welke manier een relatie wordt gelegd tussen het project
De Veilige school en de brede scholengemeenschapsvorming.Ook hem leek het zinvol om bij de bespreking van de nota Tweede fase voortgezet
onderwijs nader aandacht te geven aan het punt van de HAVO/VWO-bovenbouw.
Uit het antwoord op vraag 8 blijkt dat die bovenbouw bij brede scholengemeenschappen
in het algemeen niet kleiner is dan bij smalle scholengemeenschappen, maar
toch komen er steeds geluiden uit brede scholengemeenschappen dat zij eigenlijk
veel te veel VBO/MAVO-leerlingen hebben en de HAVO/VWO-bovenbouw te klein
is en te veel concurrentie ondervindt.Afsluitend merkte hij op voorstander van fusiestimulering te zijn, mits
het blijft bij stimulering en het dus geen dwang wordt, en er sprake is van
een goede bekostiging en ruimte voor nevenvestigingen. Door de huidige manier
van bekostiging van het voortgezet onderwijs (bijvoorbeeld op het punt van
wachtgelden en Participatiefonds) is het niet gemakkelijk om met kleine eenheden
te blijven werken. Hij vond dan ook dat eenieder die de romantiek van de kleine
school voor voortgezet onderwijs beklemtoont, zonder daar extra financiële
middelen bij te leggen, in feite aan kiezersbedrog doet.Mevrouw Lambrechts (D66) was nooit een fervent voorstander
van grote scholengemeenschapsvorming geweest, maar had altijd gesteld dat
er een keuzemogelijkheid moet zijn. Er zijn immers ouders die de voorkeur
geven aan een grote scholengemeenschap, terwijl er ook ouders zijn die zeer
bewust kiezen voor een categoriale school. Daarnaast is, o.a. uit het Onderwijsverslag
1994, gebleken dat er ook onderwijskundige argumenten zijn voor een kleinere
school. Zo bleek er op grote scholengemeenschappen meer lesuitval te zijn
en wordt een aspect als anonimiteit door leerlingen en ouders als minder prettig
ervaren. Bij de jongste begrotingsbehandeling had zij dan ook de stelling
verdedigd dat er nu, om nog een keuzemogelijkheid te behouden, pas op de plaats
zou moeten worden gemaakt met de fusiestimulering in het voortgezet onderwijs.
Het aantal scholen in het voortgezet onderwijs is inmiddels nog maar eenderde
van hetgeen het vroeger was, terwijl er nu 156 grote scholengemeenschappen
zijn.In reactie op motie nr. 36 ligt nu een notitie op tafel die ook zij vooral
zag als een literatuuronderzoek. Uit die notitie kunnen geen eenduidige conclusies
worden getrokken en dat had haar gesterkt in haar overtuiging dat
een pas op de plaats gewenst is. Bovendien is uit het Nibud-onderzoek gebleken
dat juist de VBO-leerlingen die volgens de verwachtingen zoveel profijt zouden
kunnen trekken van grote scholengemeenschappen, de sfeer op grote scholengemeenschappen
als minder aantrekkelijk ervaren en de minste waardering voor dergelijke scholen
hebben. Al dit soort signalen hebben gelukkig ook de staatssecretaris ertoe
gebracht om de conclusie te trekken dat het fusiestimuleringsbeleid beëindigd
dient te worden. Mevrouw Lambrechts meende echter dat nog iets verder gegaan
zou moeten worden, waarbij zij dacht aan een zwaardere stem van ouders en
leerlingen in fusiebesluiten. In de praktijk worden immers fusies nogal eens
om ándere dan onderwijskundige redenen ter hand genomen, in het bijzonder
met het oog op financiële voordelen die trouwens naderhand vaak tegen
blijken te vallen.In antwoord 22 is aangegeven hoe die zwaardere stem van ouders en leerlingen
kan worden bereikt: het toekennen middels de WMO van een instemmingsrecht
aan de medezeggenschapsraad met betrekking tot samenvoeging. Is de staatssecretaris
bereid een voorstel in die zin te doen?Mevrouw Lambrechts herinnerde er vervolgens aan dat circa twee jaar geleden
door de Kamer bij motie is uitgesproken, dat kleinere scholen dezelfde vernieuwingskansen
en bouwmogelijkheden zouden moeten hebben als brede scholengemeenschappen.
Verder is bij de behandeling van het wetsvoorstel lumpsumbekostiging door
het kabinet een motie overgenomen, waarin is gevraagd om kleinere zelfstandige
scholen (hetgeen in het voortgezet onderwijs altijd nog scholen met meer dan
500 leerlingen zijn) in het kader van de lumpsumbekostiging niet te dwingen
tot fusering en zo nodig aanvullende maatregelen te nemen. Denkt de staatssecretaris
dat dergelijke maatregelen nu nodig zijn?De heer Stellingwerf (RPF) vond dat motie nr. 36 een op zichzelf
sympathiek doel heeft (serieus omgaan met de gevaren van grootschaligheid
in het onderwijs), maar wees er ook op dat in de motie eveneens wordt gevraagd
om pas op de plaats te maken met een regeling die grotendeels al per 1 augustus
1995 is beëindigd. In feite wordt dus al bijna een jaar pas op de plaats
gemaakt en de discussie van vandaag lijkt dan ook op mosterd na de maaltijd.De heer Cornielje (VVD) wees erop dat de motie niet alleen
betrekking heeft op het fusiestimuleringsbeleid basisvorming. Bovendien loopt
op dit moment nog het extra «bezemjaar».De heer Stellingwerf (RPF) begreep hieruit dat de motie ook
op de toekomst is gericht. Dat is mede van belang nu uit de notitie blijkt
dat veel zaken nog niet uitgekristalliseerd zijn.Het beleid van de staatssecretaris is erop gericht om nevenvestigingen
met spreidingsnoodzaak te handhaven. Hij vond dat positief, maar inmiddels
is wel het aantal gebouwen met 17% afgenomen en het leek hem dan ook niet
geheel terecht dat op blz. 9 van de notitie wordt gesteld dat het voorzieningenaanbod
aanzienlijk beter gespreid blijft dan de afname van het aantal scholen doet
vermoeden.Het Nibudonderzoek heeft uitgewezen dat de meeste leerlingen zich prettiger
voelen op kleine scholen. Daar zijn wellicht allerlei kanttekeningen bij te
maken, maar het betekent wel dat er oog moet blijven voor de menselijke maat.
Het gaat niet slechts om het zelfbeeld van leerlingen of concreet objectiveerbare
criteria, maar ook om de beleving en de ervaringen van leerlingen, docenten
en besturen.Naar aanleiding van de stelling in de notitie dat het op vrijwel alle
onlangs gefuseerde scholen wel goed zit met de inhoudelijke afstemming, gezien
de eenheid in lestabellen en leermethoden, wees hij erop dat juist eenheid
in lestabellen en leermethoden het gemakkelijkst te realiseren is. Veel
moeilijker is het om eenheid te brengen in lesstijl, sfeer, begeleiding en
aandacht voor leerlingen. Die grootheden zijn moeilijk te kwantificeren, maar
zijn evenzeer van belang voor de inhoudelijke afstemming.Ouders accepteren schaalvergroting, aldus de notitie, maar hoe maatgevend
zijn de onderzoeksresultaten als bekend is dat het geboden alternatief voor
schaalvergroting in feite kaalslag is? Is er feitelijk wel sprake van een
keuzemogelijkheid als de politieke druk op schaalvergroting groot is, zoals
zeker in het verleden het geval was?De doelstellingen van het fusiestimuleringsbeleid kon hij op zichzelf
onderschrijven, bezien vanuit een zakelijk-financiële en onderwijskundige
optiek, maar het was voor hem zeer de vraag of ook de doelstelling van een
voldoende gespreid aanbod van onderwijsvoorzieningen wordt gehaald. Schoolbesturen
hebben immers nu al een grote mate van autonomie en dat zal in de toekomst
alleen maar toenemen, hetgeen ertoe kan leiden dat doelmatigheidsoverwegingen
aanleiding zijn tot een nog verdergaande concentratie van schoolgebouwen.
Is het met het oog hierop niet wenselijk om ook een stimuleringsbeleid te
ontwikkelen voor nevenvestigingen zonder spreidingsnoodzaak?Naar aanleiding van de passage over instrumenten om het doorfuseren tegen
te gaan vroeg hij, hoe hard het beleid op dit punt is. Er wordt namelijk een
voorzichtige formulering gebruikt: «louter financiële voordelen»
en «kunnen ongewenst zijn». De genoemde instrumenten lijken uit
te gaan van een hoogst uitzonderlijke situatie, namelijk vestiging buiten
het voedingsgebied.Ten slotte vroeg hij of de indruk bestaat dat het door de schaalvergroting
moeilijker is om de bestuurlijke taken op een goede manier te vervullen. In
het bijzonder onderwijs gaat het bij de uitvoering van bestuurlijke taken
vaak om «liefdewerk oud papier», terwijl dat anders is in het
openbaar onderwijs. Dat kan bij schaalvergroting en decentralisatie tot problemen
leiden. Antwoord van de staatssecretarisDe staatssecretaris constateerde met vreugde dat de Kamer ook
bij dit reeds lopende beleid de vinger aan de pols houdt. Wel waarschuwde
zij voor het te snel trekken van conclusies, nu de vaststelling van het beleid
inzake basisvorming en scholengemeenschapsvorming nog van recente datum is.
Het overgrote deel van de door fusie ontstane scholengemeenschappen in het
voortgezet onderwijs functioneert pas enkele jaren en bekend is dat het altijd
een aantal jaren duurt voordat onderwijsvernieuwing helemaal is uitgekristalliseerd.
Zo is in het HBO al in de jaren tachtig de schaalvergroting van start gegaan,
maar pas nu heeft eenieder daar zijn draai gevonden en is echt een nieuwe
cultuur ontstaan. Dit blijkt ook uit de in de notitie genoemde onderzoeken
die overigens allemaal alweer enige jaren oud zijn: elke onderzoeker trekt
wel conclusies, maar ze lopen in het algemeen nogal uiteen. Bovendien is indertijd
niet voor niets vastgelegd dat pas in 1999 de inhoud van het onderwijs en
de scholengemeenschapsvorming opnieuw onder de loep worden genomen, dus anno
1996 is het nog te vroeg om echt steekhoudende conclusies te trekken. Anderzijds
is het altijd zinvol om ook tussentijds de vinger aan de pols te houden.Zij had al aangegeven dat de inspectie, als onafhankelijke instantie,
is verzocht om de evaluatie te verzorgen. Het is ook de inspectie die onderzoek
uitzet bij de SVO om wetenschappelijk onderbouwde conclusies te kunnen trekken.
De objectiviteit van de evaluatie is dus gegarandeerd. In de wet zelf is vastgelegd
welke onderwerpen bij de evaluatie moeten worden bezien: het peil van het
jeugdonderwijs, de spreiding van voorzieningen, de wijze waarop basisvorming
in bestaande schooltypen is ingevoerd e.d.In dit verband wees zij erop dat in de wet zelf geen uitspraak is opgenomen over heterogene groepsvorming. Basisvorming is ook in principe
niveauloos; het gaat bij basisvorming om globale kerndoelen die vervolgens
dienen te worden ingekleurd naar de niveaus van de verschillende onderwijstypen.
Dat betekent bijvoorbeeld dat een gymnasium wordt geacht de kerndoelen zodanig
inhoud te geven dat ook een gymnasiumleerling een behoorlijke kluif eraan
heeft. Op zichzelf is het mogelijk om er in de praktijk een farce van te maken,
want de kerndoelen zijn globaal geformuleerd en de autonome school heeft hier
de ruimte voor, maar dan worden de leerlingen van de betreffende school echt
tekort gedaan. Overigens worden scholen die op zo'n manier handelen, daar
zeker door de inspectie op aangesproken en zij hebben ook de nodige tijd om
tot vernieuwing te komen.Zij onderschreef de stelling dat het in het voortgezet onderwijs niet
goed mogelijk is om een optimale schoolgrootte aan te geven. Dit is sterk
afhankelijk van allerlei factoren, zoals de capaciteiten van de leidinggevenden,
de wijze van organisatie en lokale omstandigheden. Zij vond dan ook dat de
invalshoek een andere moet zijn, namelijk dat de schoolleiding ervoor dient
te zorgen dat de school zodanig wordt georganiseerd dat de leerling zich er
thuis voelt, dat er geen sprake is van anonimiteit en dat de mensen die op
die school werken, dat doen in overzichtelijke eenheden die leiden tot collegiaal
beleid en tot een multipliereffect in onderwijskundige zin. In de praktijk
loopt dat nog niet overal even gesmeerd en daarom is aan de VVO verzocht om
samen met het procesmanagement voortgezet onderwijs te helpen bij het ontwikkelen
van handleidingen en cursussen voor leidinggevenden.In reactie op de opmerking dat het aantal schoolgebouwen met 17% is afgenomen,
herinnerde zij eraan dat een belangrijke reden voor het stimuleren van scholengemeenschapsvorming
indertijd was, dat veel VBO-scholen aan koude sanering ten onder dreigden
te gaan, omdat ze te klein waren. Op zichzelf valt uiteraard niet te voorspellen
hoe het zou zijn gegaan met die VBO-scholen als er geen scholengemeenschapsvorming
zou zijn geweest, maar zij was ervan overtuigd dat veel VBO-scholen het dan
niet hadden gered. Nu is het gelukt om het vbo goed gespreid over Nederland
te handhaven, ook in minder dichtbevolkte gebieden. Weliswaar moet er nog
meer gebeuren, want de VBO-afdelingen zijn in het algemeen nog te klein, maar
op dit moment is er tenminste een goed gespreid VBO-aanbod.In dit verband merkte zij op dat in discussies (het is vandaag ook in
de Kamer gedaan) nogal eens de begrippen «grote scholengemeenschap»
en «brede scholengemeenschap» door elkaar worden gehaald, terwijl
deze begrippen helemaal niet synoniem hoeven te zijn, want er zijn ook grote
categoriale scholen.Bij de bespreking van het Onderwijsverslag is al aandacht besteed aan
de constatering van de inspectie dat de lesuitval toeneemt naarmate de school
groter is. Dat heeft veelal te maken met ouderwetse manieren om te vergaderen
of examens te organiseren, zoals rapportvergaderingen waar alle docenten aanwezig
moeten zijn. Het is de bedoeling om ook hierover handleidingen te ontwikkelen
en nog deze maand wordt in Uitleg begonnen met een communicatiecyclus over
dit thema. In een grotere school zijn er veelal vakgroepen en ook blijkt het
begeleiden van jonge leerkrachten op een grote school in het algemeen beter
te gaan dan op een kleine school. Dat is ook begrijpelijk, want op een grote
school zijn nu eenmaal meer leerkrachten aanwezig en is de kans dus groter
dat er ook leerkrachten zijn met affiniteit voor het begeleiden van jonge
collega's. Bovendien is dit op een grote school roostertechnisch gemakkelijker
te organiseren. Daar staat tegenover dat op een grote school inderdaad anonimiteit
dreigt en er dient dan ook beleid te worden ontwikkeld om dat zowel voor de
leerling als voor de docent te voorkomen. Er zijn goede mogelijkheden in die
zin, niet alleen op scholen die over verschillende gebouwen verspreid zijn,
maar ook op een unilocatie. Er is terecht opgemerkt dat niet uit de macrocijfers blijkt dat door de
bank genomen de HAVO/VWO-bovenbouw op brede scholengemeenschappen zoveel kleiner
is dan op smalle scholengemeenschappen. Er wordt vaak verondersteld dat dit
wel het geval is, maar uit de cijfers blijkt het in ieder geval niet. Wel
komen er berichten dat dit verschijnsel zich voordoet op plekken (vooral in
de grote steden) waar er stevige concurrentieverhoudingen tussen scholen onderling
zijn, maar hierover zijn geen cijfers beschikbaar. In dat verband is inderdaad
de vraag van belang of bij een kleine bovenbouw de profielen nog wel georganiseerd
kunnen worden. Het NGL heeft hier door een extern bureau onderzoek naar laten
doen, maar was niet tevreden over het onderzoeksrapport. Ook de stuurgroep
tweede fase heeft onderzoek hiernaar laten verrichten. Daaruit is niet gebleken
dat scholen met een kleine bovenbouw het lastiger hebben met de profielen
dan zij het nu hebben met de pakketten die leerlingen kunnen kiezen, zeker
niet als er rekening mee wordt gehouden dat veel kleinere scholen de pakketkeuze
toch al beperken. Er is zelfs voorzichtig geconcludeerd dat het voor scholen
met een kleine bovenbouw iets gemakkelijker wordt dan nu het geval is.Dat neemt overigens niet weg dat de concurrentieverhoudingen in de grote
steden wel een punt van zorg blijven. De bewindsvrouwe hoopte dan ook dat
vooral die scholen die een grote verantwoordelijkheid willen nemen voor VBO/MAVO-leerlingen,
in een goede uitgangspositie worden gebracht.In reactie op de opmerking dat beleidsevaluatie vraagt om een kritische
houding, niet om een kritiekloze, betoogde zij dat niemand (niet de overheid,
niet de inspectie en ook niet de scholen) kritiekloos achter wat dan ook aanloopt.
Betrokkenen zijn bezig met het invoeren van een zeer ingrijpend innovatieproject
en als wordt nagegaan, o.a. aan de hand van het evaluatierapport van de inspectie,
wat er allemaal al bereikt is in de paar jaar dat dit project nu loopt, moet
de conclusie zijn dat het gestaag de goede kant opgaat. Zij vroeg in dit verband
opnieuw aandacht voor het feit dat onderwijsvernieuwing nu eenmaal de nodige
tijd kost. Een periode van tien jaar is beslist niet te lang voor een ingrijpende
inhoudelijke vernieuwing.De basisvormingstoetsen hebben al in het eerste jaar tot de nodige knelpunten
geleid. Daar is direct door het ministerie op ingespeeld, zodanig dat een
en ander voor de scholen hanteerbaar werd. Vervolgens is hierover met de Kamer
gesproken en is vanwege het ministerie een adviescommissie ingesteld die enige
dagen geleden haar advies heeft uitgebracht. Er wordt naar gestreefd om rond
de zomer met een beleidsreactie op dat advies te komen.Het is niet helemaal te voorkomen dat scholen fuseren om andere dan onderwijskundige
redenen. In het algemeen is er op zichzelf ook niets tegen een fusie om economische
redenen die de grondslag voor de scholen verstevigt. Het bevoegd gezag is
hierin autonoom, zij het dat in veel reglementen van medezeggenschapsraden
is bepaald dat ouders en personeel instemmingsbevoegdheid hebben bij fusiebeslissingen.
Er zijn ook fusies afgeketst omdat bijvoorbeeld het personeel geen instemming
wilde geven. Veel van die scholen bevinden zich nu overigens in de «bezemprocedure»,
omdat betrokkenen bij nader inzien toch wel akkoord wilden gaan met een fusie.
Daarnaast heeft de minister van OCW de bevoegdheid om fusies niet goed te
keuren, hetgeen is bedoeld voor die gevallen waarin scholen doorfuseren met
uitsluitend inkomstenverhoging als doel en daarbij geheel buiten het toeleveringsgebied
van leerlingen treden. Onlangs is voor de eerste keer, met gebruikmaking van
die bevoegdheid, een dergelijke zeer grootschalige fusie afgewezen.Het ministerie heeft een enkel bericht opgevangen dat hier en daar ouders
ervoor beginnen te kiezen om kinderen met een HAVO/VWO-advies niet eerst in
de nevenvestiging te laten instromen en vervolgens naar de hoofdvestiging
te laten gaan, maar dat laatste direct te doen. Als die trend
zich zou doorzetten, zou dat uiteraard tot ernstige risico's voor nevenvestigingen
leiden die bovendien nauwelijks vanwege het ministerie weg te nemen zijn.
De staatssecretaris stelde zich voor het procesmanagement voortgezet onderwijs
te vragen hier nader naar te kijken, teneinde op tafel te krijgen wat de redenen
zijn voor deze keuze van ouders en wat de omvang van dit probleem is, en er
vervolgens nader met de VVO over te spreken. Zo is het bijvoorbeeld mogelijk
dat een nevenvestiging in de vorm van een «verbrede MAVO» zich
in de praktijk toch «MAVO-achtig» blijft gedragen en er niet voor
zorgt dat ook kinderen met een HAVO/VWO-advies aan hun trekken komen. In zo'n
geval vond zij het wel begrijpelijk dat ouders ervoor kiezen om hun kinderen
maar direct in de hoofdvestiging te laten instromen.Er zijn geen plannen om iets te veranderen in de bekostigingsregels voor
nevenvestigingen.Wat nevenvestigingen zonder spreidingsnoodzaak betreft, herinnerde zij
eraan dat indertijd is besloten om de artikel 75a WVO-procedure af te sluiten
en weer terug te keren naar de artikel 75-procedure, met invoering van het
«bezemjaar». Er is toen opgemerkt dat in een aantal grotere steden
nog veel prijs werd gesteld op nevenvestigingen zonder spreidingsnoodzaak
en met het oog hierop is de zogenaamde G19-regeling in het toetsingskader
opgenomen. In de praktijk komen er nu ook aanvragen uit grotere steden die
niet tot die G19-groep horen, maar in het algemeen worden die toch gehonoreerd,
hetgeen o.a. voor Amersfoort geldt.Het beleid is erop gericht dat de ouders een keuzemogelijkheid hebben,
maar of die keuzemogelijkheid er ook feitelijk is, hangt sterk af van de leerlingdichtheid
in een bepaalde regio. Overigens zit 80% van de leerlingen in het voortgezet
onderwijs op grote scholen en zit meer dan 50% ook op brede scholen, hetgeen
iets zegt over de keuze van ouders.Een stimuleringsregeling voor kleinschaligheid leek haar niet mogelijk.
Er is gekozen voor een financieringssystematiek die lineair bekostigt en waarbij
de grondslag van de bekostiging afhankelijk is van het schooltype. Daarbinnen
kan de autonome school zelf keuzen maken en in de praktijk blijkt vestiging
in een unilocatie ook niet dominant te zijn in het voortgezet onderwijs. Meestal
blijven scholen in de oorspronkelijke gebouwen zitten, al dan niet na renovatie,
of wordt gekozen voor meervoudige locaties. Voor vestiging in een unilocatie
is trouwens vaak nieuwbouw nodig en dat is in veel gevallen niet aan de orde.Er zijn geen signalen dat de lumpsumbekostiging die per 1 augustus a.s.
wordt ingevoerd, problemen oplevert in relatie tot de schoolgrootte. Er is
wel onrust over deze vorm van bekostiging, maar deze heeft andere oorzaken.
Zo komt het voor dat een school bij de eigen berekening op een laag bedrag
uitkomt, hetgeen dan bij narekenen op het ministerie niet blijkt te kloppen,
of gaat een school bij de berekening van de lumpsum uit van de totale formatie,
dus de reguliere normatieve én de aanvullende formatie, terwijl uitgegaan
dient te worden van alleen de reguliere normatieve formatie. Ook kan het voorkomen
dat een school in een eerder jaar juist heeft gekozen voor verzilvering van
een deel van de formatie en dat heeft dan nu gevolgen voor de vaststelling
van het budget. Verder denken scholen nogal eens dat de schaal 10-korting
een gevolg is van de invoering van de lumpsumfinanciering, hetgeen echter
niet het geval is, want hier is een afzonderlijk besluit over genomen. In
sommige gevallen hebben de scholen nagelaten op dit punt hun beleid af te
stemmen op de HOS-vooruitzichten en dat geeft nu inderdaad problemen, maar
dat is wel het gevolg van een bewust door de scholen gemaakte keuze.Overigens vindt hierover nu overleg plaats met de besturenorganisaties
en de VVO. De staatssecretaris stelde zich voor om mede aan de hand van de
uitkomsten van dat overleg de Kamer nader te berichten over dit onderwerp.Zij was het eens met de opmerking dat juist eenheid in lestabellen en
leermethoden het gemakkelijkst te realiseren is, maar wel moet worden bedacht dat hier in ieder geval mee begonnen moet worden en dat er
ook nog scholen zijn die deze vorm van inhoudelijke afstemming nog niet hebben
gerealiseerd. Zelfs zijn er nog scholen die voor al hun vestigingen een andere
naam voeren, hetgeen zij niet aanvaardbaar vond. Hier zal dan ook nader naar
worden gekeken door het ministerie. De inspectie constateert in haar verslag
dat circa 4% van de scholen nog niet bezig is met het ontwikkelen van één
beleid voor alle vestigingen. Dat betekent overigens anderzijds dat 96% van
de scholen dit wél doet. Discussie in tweede termijnDe heer Cornielje (VVD) had in eerste termijn aangegeven dat
de uitvoering van motie nr. 36 niet helemaal serieus is genomen door de staatssecretaris.
Zij heeft met haar notitie het onderwerp «samenvoegingen in het voortgezet
onderwijs» volledig in het kader van de basisvorming geplaatst, terwijl
in de motie om een bredere invalshoek is gevraagd en bij de discussie in de
Kamer over deze motie ook is betoogd dat geprobeerd zou moeten worden lessen
voor de toekomst te trekken, nu ook in de komende jaren een aantal onderwijskundige
vernieuwingen doorgevoerd zullen worden. Er is bij die gelegenheid ook helemaal
geen standpunt tégen fusies ingenomen, want in de motie is gevraagd
om de voor- en nadelen van fusies in kaart te brengen. Helaas is daar met
de notitie onvoldoende antwoord op gegeven.Hij herhaalde zijn opmerking uit eerste termijn dat de Kamer vaak vooral
is geïnteresseerd in veelbelovend nieuw beleid. Dat wordt bovendien meestal
zeer ideologisch ingekleurd, net zoals de staatssecretaris zojuist een naar
zijn smaak zeer ideologische verdediging heeft gegeven van een zeer beperkte
notitie. Vastgesteld moet worden dat de invoering van de basisvorming en het
daarmee samenhangende fusiestimuleringsbeleid tot een aantal knelpunten in
de uitvoering hebben geleid en daar moeten Kamer en kabinet oog voor hebben.
Een beleidsevaluatie moet niet gegrond zijn op uitsluitend literatuuronderzoek
(hoe interessant op zichzelf ook), want dan kan er altijd selectief gewinkeld
worden.Hij was er wel tevreden over dat de fusiestimuleringsregeling nu is beëindigd.
Voorts komen onderwijsinhoudelijke zaken inzake VBO/MAVO en HAVO/VWO nog in
verdere overleggen aan de orde. In dit verband merkte hij over de AOC's nog
op dat het de staatssecretaris zelf is die deze instellingen, vooral de VBO-onderdelen
van de AOC's, in een zeer lastige positie brengt. Er zijn diverse mogelijkheden
om uit dat probleem te komen, zoals een fusie met een mavo mogelijk maken
of het de AOC's toestaan dat zij de drie leerwegen aanbieden. Die laatste
mogelijkheid is overigens indertijd door de staatssecretaris afgewezen.De staatssecretaris was het niet goed duidelijk wat er nog
zou ontbreken aan de notitie. In de motie is gevraagd om de voor- en nadelen
van fusies in kaart te brengen en daarover is een notitie verschenen op basis
van álle beschikbare onderzoeken en enquêtes, gepleegd door gerenommeerde
onderzoekers en instellingen. Méér was op dit moment nog niet
mogelijk; dat kan alleen na een grondige evaluatie en die komt pas over enkele
jaren. De heer Cornielje (VVD) ging het erom dat de notitie is beperkt
tot fusiestimulering gerelateerd aan basisvorming. In de motie is echter om
méér gevraagd, om een bredere invalshoek, en daarvoor had o.a.
kunnen worden aangesloten bij het cahier uit 1995 van het Sociaal en cultureel
planbureau.Mevrouw Liemburg (PvdA) had in eerste termijn opgemerkt dat
haar fractie op zichzelf voor schaalvergroting is. Schaalvergroting geeft
een groot aantal voordelen: een beter personeelsbeleid, ruimere
mogelijkheden om in te spelen op nieuwe ontwikkelingen, een beter aanbod aan
leerlingen e.d. Wel moet altijd eerst een fusieproces ingegaan worden om tot
die schaalvergroting te kunnen komen en dan kan de weegschaal wel eens naar
de andere kant uitslaan, bijvoorbeeld in het geval waarin een school de eigen
onderwijskundige doeleinden zou moeten opgeven omdat ze anders geen plaats
kan krijgen in het grotere geheel. In die zin was zij dan ook blij met het
overleg van vandaag, al is het nog te vroeg voor een echte evaluatie, want
met een regelmatige discussie hierover worden de geesten scherp gehouden en
houdt eenieder voor ogen waar het in feite allemaal om gaat.Inderdaad heeft de schaalvergroting veel VBO-scholen gered van de ondergang,
maar er is nu zeker reden voor zorg over de vaak marginale positie van het
VBO in het grotere geheel van een scholengemeenschap. In dit verband wees
zij erop dat uit de analyse van de leerlingenenquête blijkt dat juist
VBO-leerlingen op de zeer grote scholen een positiever zelfbeeld hebben dan
VBO-leerlingen op kleinere scholen.Zij had er niet zoveel moeite mee dat scholen na fusie soms de eigen naam
behouden, mits maar het bestuur en de directie één beleid voeren
voor de totale scholengemeenschap. Binnen dat ene beleid kan het onderwijskundig
terecht zijn om te kiezen voor een zekere profilering van bepaalde locaties.De heer Van de Camp (CDA) signaleerde dat de laatste jaren
kleinschaligheid in het onderwijs weer meer aandacht begint te krijgen. Hij
vond niet dat de overheid nu het in 1989 ingezette beleid geheel zou moeten
omgooien, maar de overheid moet wel oog hebben voor deze recente ontwikkeling.
Ook in het HBO, waar de scholengemeenschapsvorming al eerder is begonnen,
wordt nu veelal gekozen voor deconcentratie binnen een groter geheel. Deconcentratie
is overigens wat anders dan een kleine school.Dat een nevenvestiging zich soms «MAVO-achtig» blijft gedragen
en niet geïntegreerd raakt, heeft vaak mede te maken met bekostigings-
en organisatorische aspecten. Het is dan om financiële en/of schoolorganisatorische
redenen niet mogelijk om méér van zo'n nevenvestiging te maken.Hij begreep niet hoe het mogelijk is dat verzilvering van een deel van
de formatie consequenties heeft voor de omvang van de formatie. Hij vroeg
daar uitleg over.Ten slotte was hij verheugd met de opstelling van de heer Cornielje. Voorheen
werd van VVD-zijde vaak gepleit voor schaalvergroting en ook bij de behandeling
van de WEB werd van die kant nog gesproken over fusiedwang en grote ROC's,
maar inmiddels is de VVD-fractie kennelijk op hetzelfde standpunt gekomen
als de CDA-fractie: fusiestimulering mag, maar het moet voorzichtig aan. De
heer Van de Camp zou echter wel graag zien dat de VVD-fractie deze opstelling
bij de komende algemene beschouwingen ook concreet in geld omzet.De heer Cornielje (VVD) had in eerste termijn enige momenten
genoemd waarop van VVD-zijde kritische opmerkingen zijn gemaakt over verdere
fusiestimulering. Verder worden in motie nr. 36 fusies niet afgewezen, maar
wordt gevraagd om de voor- en nadelen van fusies op een rij te zetten. In
sommige gevallen zal een fusie nog aangewezen zijn, mits goed onderbouwd.
Daarnaast kan gestreefd worden naar kleinschaliger vormen, binnen een groter
geheel.De heer Van de Camp (CDA) vond dat het proces van scholengemeenschapsvorming
dat nog nauwelijks zijn beslag heeft gekregen, niet al te kritisch bejegend
moet worden. Daarnaast is er de maatschappelijke tendens om meer
aandacht te geven aan kleinschaligheid. Daartussen moet een goed evenwicht
worden gevonden.De heer Cornielje (VVD) wees erop dat het aantal scholen in
het voortgezet onderwijs inmiddels is afgenomen van 1450 tot 750. Hij kon
niet inzien waarom het dan «al te kritisch» zou zijn als het verzoek
wordt gedaan om eens na te denken over de vraag of op die lijn doorgegaan
moet worden.De heer Van de Camp (CDA) betoogde dat niet alleen naar het
aantal scholen, maar ook naar het aantal vestigingspunten moet worden gekeken.Mevrouw Lambrechts (D66) had al niet een hoge pet op van het
Nibud-onderzoek en haar waardering voor dit onderzoek was nog verder afgenomen
nu zij had begrepen, dat in het onderzoek eerst wordt gesteld dat de VBO-leerling
de sfeer op een kleine school als veel beter ervaart, en iets verderop weer
wordt gezegd dat het zelfbeeld van de VBO-leerling op de zeer grote school
veel beter is.Zij had met instemming gehoord dat het binnen de betreffende wet al mogelijk
is dat de geledingen van ouders en/of personeel in medezeggenschapsraden instemmingsrecht
hebben bij fusiebesluiten. Zij zou graag zien dat daar ruime bekendheid aan
wordt gegeven, opdat betrokkenen weten dat het op die manier geregeld kan
worden.De heer Stellingwerf (RPF) zag de discussie over groot- en
kleinschaligheid in het onderwijs als een proces en waardeerde in die zin
de uitwerking van motie nr. 36 wel positief. Er is immers getracht een en
ander objectief in beeld te brengen aan de hand van literatuuronderzoek. Wel
vond hij dat dit nogal klinisch is gebeurd, zonder te letten op gevoelens,
opvattingen en belevingen die hij ook rechtmatig vond. Er zal dan ook een
keuzemogelijkheid moeten blijven. Volgens de staatssecretaris kan dat door
binnen een groter geheel de zaken kleinschalig te organiseren en door de nevenvestigingen
overeind te houden. Haar opmerking dat er zeker geen dominant streven naar
een unilocatie is, had hem wel enigszins gerust gesteld, maar het leek hem
toch verstandig om hier de vinger aan de pols te houden, hetgeen zij overigens
al van plan is.De staatssecretaris wees erop dat motie nr. 36 begint met de
constatering dat het aantal scholen voor voortgezet onderwijs in de vorige
kabinetsperiode is teruggelopen van 1450 naar 750. Dat kan dus alleen maar
slaan op het beleid in het kader van artikel 75a en dat beleid is nu op 1
augustus 1995 afgesloten, waarbij geconstateerd kan worden dat de doelstellingen
die waren gesteld, gehaald zijn. Weliswaar loopt nog tot 1 augustus a.s.
het «bezemjaar», maar dat is alleen bedoeld voor samenvoegingen
die al eerder waren gepland, maar door bijzondere omstandigheden nog niet
konden worden gerealiseerd.Vervolgens is in de motie gevraagd om de voor- en nadelen van fusies in
kaart te brengen. Dat is gedaan door gebruik te maken van álle objectieve
gegevens die beschikbaar waren, met name uitkomsten van allerlei onderzoeken.
Daarnaast is in de notitie aandacht gegeven aan overige aspecten van scholengemeenschapsvorming
(zoals schoolklimaat en anonimiteit) en is aangegeven dat er handreikingen
komen voor het maken van keuzen inzake de organisatievorm door de autonome
scholen. Die handreikingen kunnen niet van de ene op de andere dag worden
opgesteld, maar thema's als kleinschaligheid, geborgenheid, de veilige school,
normen en waarden en profilering van de school staan hoog op de agenda en
de expertise hiervoor wordt geleverd door het procesmanagement en de VVO. Voor een eindconclusie is het nu nog te vroeg. Daarvoor is eerst een grondige
evaluatie nodig. Die is pas recent gestart en wordt afgerond in 1999, zoals
indertijd ook is afgesproken.Méér dan dit was in dit stadium niet mogelijk, zonder in
subjectieve oordelen te verzeilen die uiteraard niet van een bestuurder gevraagd
mogen worden.Zij was het ermee eens dat locaties zich moeten kunnen profileren, maar
dat zou dan moeten worden gedaan door een locatie bijvoorbeeld aan te duiden
met «locatie HAVO/VWO». Het aanhouden van de oorspronkelijke naam
of het kiezen van een geheel andere naam dan die van de gefuseerde school
wees zij af, want dan betekent het in feite dat alleen de financiële
voordelen van de fusiestimulering worden opgestreken.Zij stelde zich voor de nadere vraag van de heer Van de Camp over de lumpsumbekostiging
te beantwoorden in het kader van de al toegezegde nadere informatie over dit
onderwerp.In veel gevallen is in het medezeggenschapsreglement opgenomen dat ouders
instemmingsrecht hebben bij fusiebesluiten. Dat is niet overal gebeurd en
de mogelijkheid om daarvoor te kiezen, is destijds ook in de wet opgenomen.
De staatssecretaris voelde er niet voor om dit instemmingsrecht nu dwingend
te gaan voorschrijven door middel van wetswijziging. De Wet medezeggenschap
onderwijs biedt bepaalde kaders en er zijn modelreglementen opgesteld, zodat
bekend is wat de mogelijkheden zijn. De medezeggenschapsraden zijn verder
zelf verantwoordelijk voor het opstellen van reglementen en voor het overgrote
deel is in die reglementen voorzien in een instemmingsrecht bij fusiebesluiten
of het «verschieten van kleur». De voorzitter van de commissie,M. M. H. KampDe griffier van de commissie,Roovers \ XNoot1Samenstelling: Leden: Beinema (CDA), Van der Vlies (SGP), Van Nieuwenhoven
(PvdA), M.M.H. Kamp (VVD), voorzitter, De Cloe (PvdA), Janmaat (CD), Van Gelder
(PvdA), ondervoorzitter, Van de Camp (CDA), Mulder-van Dam (CDA), Hendriks,
Rabbae (GroenLinks), Jorritsma-van Oosten (D66), De Koning (D66), Koekkoek
(CDA), J.M. de Vries (VVD), Liemburg (PvdA), Stellingwerf (RPF), Lambrechts
(D66), Rijpstra (VVD), Cornielje (VVD), Cherribi (VVD), Dijksma (PvdA), Sterk
(PvdA), Van Vliet (D66), Bremmer (CDA). Plv. leden: Reitsma (CDA), Schutte (GPV), Lilipaly (PvdA), Klein Molekamp
(VVD), Valk (PvdA), Poppe (SP), Duivesteijn (PvdA), Ten Hoopen (CDA), Van
der Hoeven (CDA), Verkerk (AOV), Oedayraj Singh Varma (GroenLinks), Bakker
(D66), Van 't Riet (D66), Deetman (CDA), Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD),
Van der Ploeg (PvdA), Leerkes (Unie 55+), Versnel-Schmitz (D66), Essers (VVD),
Korthals (VVD), Passtoors (VVD), Huys (PvdA), Van Zuijlen (PvdA), Verhagen
(CDA), Lansink (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24322-9.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl