De situatie in voormalig Joegoslavië; Verslag algemeen overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 22181, nr. 105

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

14-07-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

22181 nr. 105

29-06-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesAntwoord van de regeringNadere gedachtenwisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 22181Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 77 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
22 181De situatie in Joegoslaviënr. 105VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 29 juni 1995De vaste commissies voor Defensie1 en Buitenlandse
Zaken2 hebben op 8 juni 1995 overleg gevoerd met
minister Voorhoeve van Defensie en minister Van Mierlo van Buitenlandse Zaken
over de brieven van beide bewindslieden betreffende het overleg van de
NAVO-ministers van Defensie en het regeringsvoornemen tot uitzending van een
mortiercompagnie van het Korps mariniers en een mortieropsporingsradargroep
van de Koninklijke landmacht (kamerstuk 22 181, nrs. 99 en 100).Van het gevoerde overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag
uit. Vragen en opmerkingen uit de commissiesDe heer Hoekema (D66) stelde aan de hand van de brieven vast
dat de situatie in voormalig Joegoslavië nog steeds escaleert én
dat de NAVO handhaving en versterking van de VN-troepen in voormalig Joegoslavië
steunt. In het plenaire debat van 31 mei jl. is in grote lijnen het standpunt
onderschreven dat de VN er moeten blijven. Hij beaamde dat terugtrekking van
de VN-macht zeer ernstige humanitaire gevolgen zal hebben en grote risico's
met zich zal brengen. Voor de D66-fractie staat bij de versterking voorop
dat daarmee de belangen van de (Nederlandse) VN-militairen worden gediend
en vitale humanitaire belangen in de vorm van de bescherming van de bevolking,
met name de moslimbevolking. Is er in het Servische optreden van de laatste dagen een bepaald patroon
te onderscheiden dat duidt op een verdergaande escalatie van de kant van de
Bosnische Serviërs? Wat is hun doelstelling?Wat zijn de laatste berichten over de gijzelaars en welke inspanningen
worden geleverd om hen vrij te krijgen? Hoe schat de regering de bemiddelingsinspanningen
van de laatste dagen in? De heer Hoekema had vorige week gevraagd om VN-waarnemers,
UNMO's wier positie kwetsbaar is over te brengen naar een beter beschermde
positie en om UNMO's wier taakstelling van belang is en wier veiligheid is
verzekerd, te handhaven. Zijn er sinds vorige week doeltreffende maatregelen
genomen ter verbetering van de veiligheidspositie van de UNMO's?Een belangrijke bijeenkomst van ministers van Defensie is zaterdag jl.
afgerond met het besluit om een zogenaamde rapid reaction force (RRF) naar
het gebied te zenden, een complete divisie bestaande uit drie brigades. Daarmee
zal het aantal Unprofor-militairen met de helft worden uitgebreid; een kwantitatieve
en kwalitatieve sprong naar voren. Wat is het onderscheid tussen een gewone
versterking van Unprofor en de RRF? Er is eerst sprake geweest van een rapid
intervention force, maar het gaat niet om een interventiemacht, doch om een
versterking van de verdedigingsmacht van de VN ter plaatse. De D66-fractie
onderschrijft overigens de doelstelling van de rapid reaction force: het vergroten
van het vermogen tot zelfbescherming van de VN-troepen én het verbeteren
van de humanitaire hulp aan de bevolking. Het huidige mandaat biedt daartoe
volgens de fractie voldoende ruimte. Worden de rules of engagement nog gewijzigd
in het licht van deze nieuwe fase van de VN-operatie?De Nederlandse minister van Defensie heeft zaterdag jl. een getalsmatig
bescheiden uitbreiding van de Nederlandse bijdrage in het vooruitzicht gesteld.
Omdat een aantal elementen van Dutchbat niet meer in het gebied zijn, wordt
het totaal aantal Nederlandse militairen in het gebied niet groter dan het
oorspronkelijk was. Het gaat er de D66-fractie niet zozeer om hoeveel Nederlandse
militairen er in dat gebied zijn als wel of zij een zinvolle rol vervullen,
of hun veiligheid voldoende is verzekerd en of zij een vitale bijdrage leveren
aan de operatie. Vandaar dat zij de exacte locatie en taakstelling wil weten
van de Nederlandse eenheden die onder Brits en VN-commando zullen worden gesteld.Er is wat de RRF betreft in feite sprake van een Franse en een Britse
brigade en één grote multinationale brigade. Het lijkt wenselijk
de deelname aan de multinationale brigade zo breed mogelijk te maken, voor
zover dat militair-technisch zinvol is. Is er naast deelname door Nederland,
Nieuw-Zeeland en Spanje deelname voorzien van andere (Europese) NAVO-bondgenoten?Een sleutelpassage in de brief is: «Overwogen wordt nieuw te vormen
snel inzetbare eenheden te laten optreden in groene voertuigen met groene
helmen, maar met VN-emblemen». De regering heeft daarvoor een operationele
grond en stelt dat dit onverlet laat dat deze eenheden de blauwe baret dragen,
waar mogelijk. Daarmee is een nieuw model van VN-optreden gecreëerd.
Bekend zijn het model van een multinationale strijdmacht onder VN-paraplu
in de Golfcrisis en het model van de klassieke VN-operaties met blauwhelmen.
Er komt nu een mengvorm: groen-blauw. Het dragen van groen is bedoeld voor
betere camouflage. Maar zal dit groen niet als het ware agressie van de andere
zijde opwekken en bevorderen?De situatie van Dutchbat in Srebrenica was en is zorglijk wat de bevoorrading
met voedsel en brandstof betreft. Het is meer dan ooit nodig om plannen te
maken voor luchtbevoorrading en om die uit te voeren op een zodanige wijze
dat de daarop volgende Servische agressie zo gering mogelijk zal zijn.Hoe staat het met vervanging van Dutchbat in Srebrenica? Vervanging door
Oekraïniërs blijkt niet goed mogelijk. Is er een ander Oosteuropees land dat bereid is troepen ter vervanging te sturen? De heer Hoekema
vreesde dat de kans klein is dat Nederland zich per 1 juli a.s. uit Srebrenica
kan terugtrekken. Hij herhaalde dat het humanitaire belang van de bescherming
van de moslimbevolking op zich zelf een belangrijk uitgangspunt is bij de
beoordeling van die situatie en dat zijn fractie op die grond akkoord zou
kunnen gaan met een korte verlenging van de Nederlandse aanwezigheid in deze
enclave, indien vervanging op 1 juli niet mogelijk is. Is er een relatie tussen
de RRF en haar ontplooiing en de noodzakelijkerwijs beperkte aanwezigheid
van Dutchbat in de enclave en de relatief beperkte aanwezigheid van andere
contingenten in de andere beveiligde gebieden?In beginsel staat de D66-fractie positief tegenover een mogelijke verdere
Nederlandse bijdrage van 170 man aan de operatie in Joegoslavië, onder
de voorwaarde dat er een helder uitvoerbaar mandaat is, dat de veiligheid
verzekerd is en dat er duidelijkheid is over commando en ontplooiing. Nederland
mag en moet niet weglopen voor zijn verantwoordelijkheden, ook niet in een
situatie van oplopende spanning.De heer Blaauw (VVD) wilde ook graag informatie over het verloop
van de nadere onderhandelingen om de gijzelaars vrij te krijgen. Heeft het
feit dat de speciale ambassadeur met lege handen uit Belgrado is teruggekomen,
negatieve gevolgen voor het vrijlaten van de nog gevangen gegijzelden? Aangezien
het gijzelnemen op zich zelf al een misdrijf is, mag er geen prijs worden
verbonden aan de vrijlating van gegijzelden.Verleden week heeft de heer Blaauw uitgesproken dat zijn fractie «nee,
tenzij» zou zeggen op een verzoek om deelname met extra Nederlandse
eenheden aan bijvoorbeeld een multinationale strijdmacht in voormalig Joegoslavië.
Thans is de vraag aan de orde hoe dat «tenzij» door de regering
is ingevuld. De uitgangspunten van de regering in verschillende internationale
fora worden door de fractie gewaardeerd, omdat vele eerder onderbelichte punten
duidelijk naar voren zijn gehaald. De heer Blaauw achtte het de vraag of de
nu voorgestelde activiteiten van de multinationale strijdmacht (met de inzet
van een mortiercompagnie) passen binnen het kader van het door hem geciteerde
punt 9 van resolutie 836. Het huidige mandaat dient optimaal te worden ingevuld,
maar de grenzen ervan mogen niet worden overschreden of verschoven. Uiteraard
onderschreef hij de geboden mogelijkheid van effectievere zelfverdediging.Terecht wordt in de uitgangspunten een accent gelegd op de UNMO's. De
heer Blaauw vroeg de aandacht voor het probleem van de ECCM'ers. Kunnen de
Europese ongewapende waarnemers nog wel vrijelijk rondlopen in Bosnië-Herzegovina?
De UNMO's en de ECCM'ers dienen zijns inziens teruggetrokken te worden uit
het door de Serviërs beheerste gebied van Bosnië-Herzegovina.De uitgangspunten zijn gedeeltelijk in Parijs ingevuld: de zwaar bewapende
eenheid moet een «ontradende» werking hebben. Misschien kan men
beter de woorden «afschrikkende werking» gebruiken, omdat dat
in veel situaties de juiste kwalificatie is. Het huidige Unprofor werkt bepaald
niet afschrikkend en dat geldt zeker voor het Nederlandse bataljon.In brief nr. 99 wordt gerept van de deelname van Nieuw-Zeeland en Spanje.
Gaat het om nieuwe eenheden of om gebruikmaking van aanwezige eenheden? Zijn
de berichten over bijdragen van Duitsland, Italië, Noorwegen en Turkije
juist? Is het waar dat Duitsland wil deelnemen in de luchtcomponent. Is het
de bedoeling dat de C-130 gunships, die de VS ter beschikking willen stellen,
ook boven Bosnisch grondgebied worden ingezet? Zo ja, hoe verloopt dan de
commandolijn?De VVD-fractie heeft waardering voor de opstelling van de regering en
begrijpt de filosofie van de solidariteit. Echter, Nederland levert natuurlijk
geen extra manschappen om grotere zekerheid te krijgen over steun van de bondgenoten bij eventueel noodzakelijke evacuatie. Immers, die onderlinge
steun is al veel eerder afgesproken.Brief nr. 100 gaat meer in detail in op de van Nederland gewenste bijdrage.
Welke commandostructuur geldt voor de rapid reaction force? Is die afwijkend
van die voor de blauwhelmen? Volgt de Britse brigadegeneraal alleen de commandolijn
van de luitenant-generaals Smith en Janvier of is er ook sprake van een koppeling
met de Engelse regering?De heer Blaauw herinnerde eraan dat hij destijds bij de uitzending van
het eerste Nederlandse bataljon naar Srebrenica ernstig bezwaar heeft gemaakt
tegen de te lichte bewapening met YPR's met punt 50-mitrailleurs. Achteraf
constateert de regering ook dat die bewapening inderdaad te licht is. Worden
er thans YPR's met 25 millimeter Oerlikons meegezonden? Desgevraagd verklaarde
hij dat het er immers om gaat, af te schrikken. Voor de Britse bewapende pantserwagens
zal men eerder opzij gaan dan voor een YPR 765 met een punt 50-mitrailleur.
Het Nederlandse detachement van Unifil had als enige behoorlijke pantserwagens
en werd daar, en met succes, gebruikt als afschrikwekkende eenheid. Desgevraagd
stelde de heer Blaauw dat de afschrikking niet moet worden gerelateerd aan
Koude-Oorlogretoriek. Bij het inzetten van militaire middelen wordt al door
de eeuwen heen uitgegaan van een afschrikkende werking, in de verwachting
dat die middelen niet zullen behoeven te worden gebruikt als de tegenstander
weet wat er gebeurt als hij aanvalt.Wanneer zal de voor de RRF bestemde compagnie mariniers kunnen worden
uitgezonden? Hoe wordt de mortieropsporingsgroep gebed in de commandostructuur?
Valt de geneeskundige verzorging van de Nederlandse militairen onder het Britse
algemene bataljon? Is er gedacht aan een bepaalde uitzendingsduur? De VVD-fractie
wil nog steeds dat het Nederlandse bataljon in Srebrenica daar vertrekt, als
het kan per 1 juli. Daarna kan verder worden gediscussieerd over dat bataljon.
Hoe lang wil de regering doorgaan met de operatie in voormalig Joegoslavië,
ook gezien het door de Minister van Defensie geschetste capaciteitsprobleem
dat mede een gevolg is van de herstructurering van de krijgsmacht? Eind dit
jaar komen de eerste helikopters binnen en dan wordt het tijd dat de krijgsmacht
wordt aangestuurd in de door regering en Kamer overeengekomen richting. De
herstructurering moet niet iedere keer worden doorkruist door vredesoperaties.De heer Valk (PvdA) memoreerde de twee conclusies die centraal
stonden in het eerder genoemde plenaire debat. Er zijn toen twijfels geuit
over een Nederlandse bijdrage aan een te vormen snel inzetbare multinationale
eenheid. Als van die eenheid was afgezien, dan zou het scenario «doormodderen»
hebben gegolden. Extra maatregelen zijn geboden om te voorkomen dat «verhoging
van de veiligheid en de effectiviteit» een loze kreet wordt. Het in
het leven roepen van die snel inzetbare multinationale eenheid zou zo'n maatregel
kunnen zijn. Alle troepenleverende NAVO-landen en EU-lidstaten hebben dit
initiatief ondersteund. De heer Valk deed dat ook.Is er over de uitvoering al overleg geweest met de secretaris-generaal
van de VN? Waar is de eenheid gestationeerd die inmiddels al ter plaatse is?
Waar worden de overige eenheden gestationeerd? In brief nr. 100 staat dat
de eenheden onder rechtstreeks bevel komen van de luitenant-generaals Smith
en Janvier. Hebben zij rechtstreekse beslissingsbevoegdheid? Om operationele
redenen is gekozen voor groene helmen en voertuigen. Zijn die operationele
redenen veiligheidsredenen? Groen valt nu eenmaal minder op dan wit en blauw.
Op de bij interruptie gestelde vraag of bij gebruik van groene helmen niet
het gevaar bestaat dat de Bosnische Serviërs àlle VN'ers op één
lijn zullen stellen, antwoordde de heer Valk dat de Serviërs zich klaarblijkelijk
helemaal niets van welke kleur helmen dan ook aantrekken. Op het moment dat
een brigade wordt uitgezonden om zorg te dragen voor zoveel mogelijk
veiligheid en een zo groot mogelijke effectiviteit van de VN-eenheden, moet
de veiligheid van deze mensen zo goed mogelijk worden gewaarborgd. Wat zullen
de opdrachten aan deze eenheden precies inhouden?In commentaren is de vraag opgeworpen in hoeverre er sprake is van een
verschuiving van peacekeeping naar peace-enforcing. Onder peacekeeping is
evenwel nooit verstaan dat de VN lijdzaam zouden moeten toezien bij provocaties.Een van de argumenten voor Nederlandse deelneming is volgens een kranteninterview
met de Minister van Defensie dat Nederland daardoor met meer gezag zal kunnen
meepraten. Dat argument is niet overtuigend, mede vanwege de huidige Nederlandse
inzet in Bosnië. Een sterker argument is volgens de heer Valk: we zitten
er samen en trekken dus samen op.Niemand in de Kamer is enthousiast over het sturen van meer troepen naar
Bosnië, maar het zou wat eigenaardig overkomen, wanneer een land, bijvoorbeeld
Nederland, de hulp zou moeten inroepen van de (tot op heden nog uitsluitend
Brits-Franse) eenheden, terwijl het zelf kort tevoren het leveren van een
bijdrage aan de RRF had geweigerd. Desgevraagd zei de heer Valk die bijdrage
niet te beschouwen als voorwaarde voor het mogen inroepen van internationale
hulp. Met die bijdrage onderstreept men de gezamenlijke verantwoordelijkheid
in het betrokken gebied. Het regeringsvoornemen verdient dan ook in principe
ondersteuning. Gaan de Nederlandse eenheden geïsoleerd opereren of geïncorporeerd
in de Franse en Britse eenheden? Wat zijn de specifieke taken van de Nederlandse
eenheden en waar zullen ze worden gestationeerd?De gebeurtenissen het afgelopen weekend in Tuzla en Srebrenica zijn zeer
schokkend geweest. Is er al iets naders bekend over de gezondheidstoestand
van beide zwaargewonden? Zijn er additionele maatregelen genomen om de kwetsbaarheid
van de Nederlandse eenheden ter plaatse te beperken? Niet duidelijk is of
de VN-waarnemers worden teruggetrokken of geconcentreerd of worden ondergebracht
in Unprofor-kazernes.Tot slot verklaarde ook de heer Valk geïnteresseerd te zijn in de
ontwikkelingen met betrekking tot de vervanging van het bataljon in Srebrenica.
Is het bericht waar dat de VN niet instemmen met vervanging door een bataljon
uit Oekraïne? Zo ja, wat doet de regering dan verder?De heer Rosenmöller (GroenLinks) sloot aan bij de vragen
naar de meest recente ontwikkelingen inzake de gijzelaars. Via de snelle reactiemacht
van 12 000 personen neemt de betrokkenheid van de VN in Bosnië navenant
toe. De twee door de regering genoemde doelstellingen van de snelle reactiemacht
verdienen steun, maar kunnen niet los worden gezien van de problemen van de
laatste tijd met de mogelijkheden tot zelfbescherming van en humanitaire hulpverlening
door Unprofor. De heer Rosenmöller was het volledig eens met de uitspraak
van de regering in de brieven dat er geen sprake kan zijn van terugtrekking
van VN-troepen. Anderzijds kan men niet voorbijgaan aan berichten als zou
deze versterking van de troepenmacht mogelijkerwijs ingezet (kunnen) worden
voor een al dan niet collectieve terugtrekking. Onderschrijven de overige
troepenleverende landen het Nederlandse standpunt over handhaving van Unprofor
en de VN-operatie? Deze vraag is ingegeven door het feit dat de Verenigde
Staten troepen naar Italië hebben gestuurd voor het (onwaarschijnlijke)
geval dat tot terugtrekking moet worden besloten.De Bosnische Serviërs zitten duidelijk niet te wachten op versterking
van Unprofor. Het Nederlandse parlement zal dan ook weloverwogen moeten beslissen
over de vraag of het de regering wil machtigen 170 mensen extra uit te zenden.
Duidelijk zal moeten zijn wat de extra brigades in Bosnië moeten en kunnen
doen en wie bepaalt wat ze doen. In brief nr. 99 staat dat de zwaarbewapende eenheid «opereert op
verzoek van de VN-commandanten, onder hun bevel, binnen het huidige mandaat».
Betekent dit dat de benarde situatie waarin de VN in de afgelopen periode
zijn terechtgekomen niet kan worden toegeschreven aan het beperkte mandaat,
maar vooral te maken heeft met te beperkte mankracht of te weinig zwaarbewapende
mankracht? Van de fundamentele taken van de VN ter plaatse is te weinig terechtgekomen.
De veilige gebieden zijn niet veilig, uit de depots voor opslag van zware
wapens en munitie worden wapens geroofd en humanitaire hulpverlening aan de
bevolking is moeilijk, omdat de daarvoor ingestelde routes niet echt open
zijn.Waarom is het nodig het commando over de snelle reactiemacht, de groenhelmen,
te scheiden van dat over de blauwhelmen? Zullen de groenhelmen slechts kunnen
optreden op grond van commando's die vanuit New York worden gegeven? Zo ja,
wat is dan nog het onderscheid tussen beide groepen? Wat de helmkleur betreft,
constateerde de heer Rosenmöller dat blauw historisch gezien staat voor
neutraliteit. Kan dat voor groen ook worden gewaarborgd? In welke situatie
kunnen die manschappen de blauwe baret niet dragen? Het is denkbaar dat het
karakter van de operatie vroeg of laat wijzigt. Voorkomen moet worden dat
achteraf moet worden gezegd: de grens is opgeschoven vanaf het moment dat
er sprake was van een groene helm.Ook hij wilde weten waar de nieuwe eenheden en met name de Nederlandse
onderdelen ervan, zullen worden gestationeerd. De regering schrijft: «Ook
dienen maatregelen te worden getroffen voor het herstel van de bewegingsvrijheid
van Unprofor en bevoorrading van de enclaves». Dat uitgangspunt lijkt
in Parijs overgenomen te zijn. De Minister van Defensie heeft evenwel op 6
juni verklaard dat deze reactiemacht niet bedoeld is voor het openen van een
veilige corridor naar Sarajevo en voor de bevoorradingsroutes naar Srebrenica.De heer Rosenmöller vroeg wat er kan worden gedaan aan de door hem
geschilderde situatie van Dutchbat in Srebrenica. Kan Dutchbat voor 1 juli
worden afgelost? Is het waar dat er met Spanje en Argentinië wordt gesproken
over troepen ter aflossing van Dutchbat?Tot slot verklaarde hij dat zijn fractie een positieve grondhouding aanneemt
met betrekking tot het voornemen van de regering om Nederland een bijdrage
te laten leveren aan de snelle reactiemacht.De heer Van Middelkoop (GPV) herinnerde aan zijn uitspraak
in de plenaire vergadering over de zware verantwoordelijkheid van beide bewindslieden
in dezen en de ruimte die hij de regering wilde geven. Het geven van die ruimte
kostte hem thans evenwel meer moeite. Brief nr. 100 bevat een aantal antwoorden
op vragen die bij lezing van brief nr. 99 rezen over mandaat, bevelvoering
en de relatie snelle reactiemacht en Unprofor. Er blijft evenwel onduidelijkheid
bestaan omtrent de strategische doelen van de VN- en NAVO-presentie in Bosnië.
Dat de VN om humanitaire redenen moeten blijven, is overigens een valide argument.
De heer Van Middelkoop schilderde vervolgens de situatie die zijns inziens
voor de VN is ontstaan.De uitbreiding van de VN-presentie met onder meer 170 Nederlandse militairen
wordt gemotiveerd met de noodzaak de VN-presentie effectiever en geloofwaardiger
te maken en Unprofor beter te beschermen. In brief nr. 100 wordt evenwel ook
vermeld dat de NAVO voorzorgsmaatregelen neemt voor het onverhoopte geval
dat tot terugtrekking moet worden besloten. Past de nu voorgestane uitbreiding
met zwaar geweldsmaterieel in zo'n terugtrekkingsscenario? Is dat mede een
verklaring voor het type bewapening? Geeft luitenant-generaal Smith de voorkeur
aan een Nederlandse mortiercompagnie boven een infanteriecompagnie, omdat
de eerste meer bescherming biedt in geval van terugtrekking? Geldt voor Frankrijk
en Engeland ook als voorwaarde voor hun bijdrage, dat de VN politiek
met de snelle reactiemacht instemmen? Deelt de regering de mening dat er een
nieuwe Veiligheidsraadresolutie nodig is, omdat de geautoriseerde sterkte
van Unprofor met de uitbreiding fors wordt overschreden?Uit het feit dat nieuwe eenheden onder het bevel van VN-commandanten komen,
zou kunnen worden afgeleid dat het gaat om een gewone uitbreiding van Unprofor,
maar daar staat tegenover dat er groene helmen en groene voertuigen zullen
worden gebruikt, volgens minister Voorhoeve omdat die kleur de veiligheid
van de militairen beter garandeert. De heer Van Middelkoop sloot zich aan
bij de vragen van de heer Hoekema op dit punt. Waarom worden die groene helmen
niet ook ingevoerd voor de huidige Unprofor-strijdkrachten? Wie mag beslissen
over bijvoorbeeld de inzet van Lynx-helikopters of tanks: de commandant te
velde of de VN?Telkenmale wordt in de brieven gesteld dat een en ander blijft binnen
het huidige mandaat. Maar in het plenaire debat bleek nogmaals dat er veel
onduidelijkheden zijn over dat mandaat. Er zijn in ieder geval twee verschillende
mandaten: het mandaat voor peacekeeping met een laag geweldsgebruik en het
mandaat voor de bescherming van de veilige gebieden. Ook de heer Van Middelkoop
wees op punt 9 van resolutie 836, waarin staat dat Unprofor wordt gemandateerd
om voor de veilige gebieden alle noodzakelijke maatregelen te nemen, inclusief
het gebruik van geweld. Als de nu gevraagde uitbreiding een versterking is
in het kader van peacekeeping, dan stemt de GPV-fractie ermee in. Er moet
dan wel een duidelijke VR-resolutie liggen waar dat in staat. Als het ook
gaat om vergroting van de mogelijkheden van veiligheidsgaranties voor die
gebieden, bijvoorbeeld door het instellen van een corridor van de kust naar
Sarajevo, dan gaat het om het nemen van de in het genoemde punt 9 vermelde
noodzakelijke maatregelen en dan heeft de fractie daar moeite mee, omdat er
dan een «Vietnamisering» van het conflict dreigt. Immers, het
concept van de veilige gebieden is een mislukking geworden.De heer De Hoop Scheffer (CDA) wilde niet verhelen dat zijn
fractie het moeilijk heeft met de gevraagde zware besluitvorming, omdat de
voorgestelde operatie de mogelijkheid in zich heeft dat er in voormalig Joegoslavië
een lijn wordt overschreden die de VN tot op heden niet overgegaan zijn. Bovendien
gaat het wederom om het uitzenden van militairen, waarvoor de regering politieke
verantwoordelijkheid neemt. De CDA-fractie heeft tot op heden die politieke
verantwoordelijkheid ook gedragen en wil dit kunnen blijven doen, ook als
het nog slechter gaat dan nu het geval is. Mede in dat kader vroeg ook de
heer De Hoop Scheffer naar de toestand van de twee zwaargewonde militairen
en naar eventueel nieuws over de gijzelaars.Voor besluitvorming als deze is een voorwaarde dat de daaraan ten grondslag
liggende politiek-militaire doelstelling zuiver wordt geformuleerd. Kan die
zuivere formulering gegeven worden? Een andere voorwaarde is dat er bij zending
van extra troepen geen spoor van twijfel mag bestaan over taak, commandovoering
en beslissing tot inzet. De CDA-fractie heeft daarover evenwel twijfels. Nieuwe
troepen moeten een toegevoegde waarde hebben. Van welke toegevoegde waarde
is hier sprake?Blijkens het rapport van de secretaris-generaal van de VN en de Veiligheidsraad
is er een aantal mandaten. Het is derhalve de vraag wat de regering bedoelt
met «binnen het huidige mandaat». Of komt in de Veiligheidsraadsresolutie
een nieuw mandaat aan de orde en, zo ja, wat houdt dat dan in? De regering
heeft op 31 mei gezegd dat er sprake is van een mandaat dat ruimte biedt om
verder te gaan dan de VN tot nu toe hebben gedaan. Als de snelle reactiemacht
conform de zeven uitgangspunten, genoemd op blz. 4 van brief nr. 99, wordt
ingezet, verlaat men een belangrijk uitgangspunt dat als een rode draad loopt
door het genoemde rapport, namelijk dat de VN opereren met instemming van
àlle partijen. En dat is bij enforcement niet het geval.
Hoe kan men dan binnen het huidige mandaat blijven?In brief nr. 100 komt naar voren dat de VN onder alle omstandigheden beslissen
over de inzet. De heer De Hoop Scheffer vroeg of de heer Akashi daarbij een
functie heeft, bijvoorbeeld als men de route van Sarajevo naar zee zodanig
wil beveiligen dat er ongehinderd konvooien over heen kunnen. Indien de snelle
reactiemacht toen had bestaan, zou die dan na het incident van vrijdag naar
Srebrenica zijn gestuurd en zou dat dan zijn gevallen onder het in het huidige
mandaat genoemde criterium «zelfverdediging»? Naar zijn indruk
kan het mandaat wel enigszins worden opgerekt, maar zal men toch in de enforcement-fase
terechtkomen die er niet onder valt. Hij wilde met de multinationale strijdmacht
niet terechtkomen in het schemergebied tussen het humanitaire/peacekeeping-mandaat
en zware enforcement-acties. Mocht men ervan uitgaan dat er in alle omstandigheden
sprake moet zijn van een opereren onder VN-commando, dan zullen de Britten
en Fransen ermee akkoord moeten gaan dat de VN beslissen over inzet van de
militairen. Het moet niet zo zijn dat in het enforcement-scenario de groenhelmen
optreden en dat de blauwhelmen «overblijven» voor uitvoering van
de peacekeeping-opdracht.Hoe verhoudt het rapport van de secretaris-generaal, met als rode draad
dat er alleen kan worden geopereerd met instemming van alle partijen, zich
tot de afspraken in Parijs?Solidariteit van bondgenoten koop je niet, die is er, aldus de heer De
Hoop Scheffer, die de laatste alinea van brief nr. 100 daarom vreemd vond.
Hij voegde eraan toe dat de Nederlandse aanwezigheid in voormalig Joegoslavië
al bovenproportioneel is.Zich aansluitend bij de vragen over Srebrenica, sprak de heer De Hoop
Scheffer de hoop uit dat de heer Hoekema verkeerd is geciteerd in een kranteartikel
waarin hij het CDA oproept in te stemmen met de regeringsvoorstellen, omdat
er anders een verkeerd signaal zou uitgaan naar de familie van de uitgezonden
militairen. Alle kamerleden dienen een positief signaal te doen uitgaan naar
de familie die het werk van de betrokken militairen steunt.De heer Hoekema (D66) beaamde dat hij verkeerd geciteerd is.
Hij had het belang onderstreept dat dit soort beslissingen met een zo groot
mogelijke meerderheid in de Kamer moeten worden genomen. De consensus in de
Kamer kan en moet in zekere mate ook een weerspiegeling zijn van de consensus
in de maatschappij.De heer De Hoop Scheffer (CDA) merkte vervolgens desgevraagd
op, pas een standpunt van zijn fractie te kunnen geven na het antwoord van
de regering over het voorstel waarmee de fractie het, zoals gezegd, moeilijk
heeft. Hij herhaalde dat zijn fractie niet wil dat men in het door hem geschetste
schemergebied terechtkomt; iets, wat naar zijn verwachting wel dreigt bij
uitzending van de RRF.De heer Stellingwerf (RPF) kwam het onwerkelijk voor, te spreken
over het zenden van 170 extra militairen naar Bosnië ter uitbreiding
van Unprofor, terwijl Dutchbat-militairen die na hun verlof naar Srebrenica
moesten terugkeren, dat niet hebben kunnen doen. Hij schilderde de dwangpositie
waarin de VN de laatste dagen zijn komen te verkeren. Omdat de vrijlating
van de gijzelaars, terecht, de hoogste prioriteit heeft, moeten de communicatiekanalen
met de Bosnische Serviërs opengehouden worden, maar moet niet worden
toegegeven aan chantage. Toch is het de vraag tegen welke prijs VN-militairen
tot nu toe zijn vrijgelaten. Hoe beoordeelt de regering het bemiddelende optreden
van de Griekse ministers van buitenlandse zaken en defensie? Wat is in de huidige werkelijkheid wijsheid, zo vroeg de heer Stellingwerf
zich af. Terugtrekken of verkleinen van de Unprofortroepen is inderdaad geen
optie, evenmin als doormodderen. Het is overigens onzeker dat er in de nieuwe
aanpak geen sprake is van doormodderen. Er dient inderdaad ten minste enig
uitzicht te zijn op verbetering. Het leek de heer Stellingwerf noodzakelijk
dat de Veiligheidsraad beslist over de eventuele snel inzetbare multinationale
eenheid. Wanneer zal dat gebeuren? De oorspronkelijke onduidelijkheid over
de commandostructuur van de RRF is blijkens de brieven verdwenen. De multinationale
eenheid komt onder bevel van de VN-commandanten en is ook inzetbaar bij een
grootschalige evacuatie, waarbij de hulp van Amerikaanse militairen onmisbaar
is. Maar Amerika wil alleen een bijdrage leveren aan een evacuatiemacht, wanneer
die onder NAVO-leiding staat. Hoe zal dat werken? Is het ook denkbaar dat
er wordt geholpen bij een eventuele evacuatie van burgerbevolking?Door de formering van de voorgestane multinationale eenheid kan de indruk
ontstaan dat er wordt opgeschoven van peacekeeping naar peace-enforcing. Een
eventuele hogere trede op de escalatieladder voorkomt ten minste dat in één
keer moet worden overgestapt naar de hoogste trede of dat machteloos moet
worden toegezien. Uiteraard zal de vraag naar het mandaat steeds weer een
rol spelen.De nieuw te vormen multinationale eenheid zal gebruik van geweld ter belemmering
van Unprofors humanitaire taken ontmoedigen en, zo nodig, binnen het huidige
mandaat beantwoorden. Waaruit bestaat de blijkens brief nr. 99 toegezegde
bijdrage van Duitsland, Italië, Noorwegen, Spanje en Turkije? Wat moet
men zich voorstellen bij de maatregelen die volgens de regering dienen te
worden genomen voor het herstel van de bewegingsvrijheid van Unprofor en bevoorrading
van de enclaves? Betekent dit bijvoorbeeld dat de RRF Dutchbat te hulp komt
als de situatie in Srebrenica verslechtert? Het is schrijnend dat er enerzijds
12 000 man extra zal worden ingezet, maar er anderzijds binnen VN-kader
niet tot aflossing van Dutchbat lijkt te kunnen worden gekomen. Of ziet het
er naar uit dat het toch zal lukken?Terugtrekking van de ongewapende UNMO's leek ook de heer Stellingwerf
verstandig. Als de RRF gaat opereren met groene voertuigen en groene helmen
met VN-emblemen, krijgen de Bosnische Serviërs dan niet de indruk dat
VN-militairen twee «petten» op hebben en als blauwhelmen humanitaire
taken hebben en als groenhelmen gevechtstaken? Zal niet het beeld ontstaan
dat blauwhelmen snel groenhelmen kunnen worden?De heer Van den Berg (SGP) memoreerde dat zijn fractie in het
plenaire debat de keuze van de regering heeft gesteund. Gekozen wordt voor
een effectievere zelfverdediging van Unprofor door uitbreiding van de militaire
presentie met zwaarder bewapende eenheden. In hoeverre is inmiddels reeds voldaan aan de door de regering zelf gestelde
voorwaarde: nadere consultatie van en instemming door de VN? Wordt deze optie
gedragen door de Contactgroep als geheel?Er dient helderheid te komen over het mandaat, de basis waarop deze eenheden
worden ingezet, omdat het gevaar bestaat dat er anders een volgende stap wordt
gezet op de escalatieladder en de onpartijdigheid van Unprofor in gevaar komt.
Het is de vraag wat de risico's daarvan zijn en of de Kamer bereid is die
te nemen. Waar er in dit conflict sprake is van partijen die tot alles in
staat zijn, kan men niet zorgvuldig genoeg zijn.Op welke wijze wordt de snelle reactiemacht onder VN-commando geplaatst?
Dat inzet geschiedt zonder een beslissing vooraf op politiek niveau van VN-zijde,
leek de heer Van den Berg een conditio sine qua non. Een trage besluitvorming,
analoog aan die voor de NAVO-luchtacties, is per se ongewenst. Als de groenhelmen moeten aanvallen om aangevallen blauwhelmen te hulp
te komen, valt dat dan onder zelfverdediging? De mogelijkheden van de groenhelmen
moeten duidelijk en niet te beperkt zijn, omdat er dan geen sprake kan zijn
van afschrikking. De RRF moet een bijdrage leveren aan het versterken van
de geloofwaardigheid van de VN.De heer Van den Berg sloot zich aan bij de vragen over de zwaargewonde
militairen, de gijzelaars en de bevoorrading van Srebrenica.Afrondend zei hij dat zowel regering als parlement voor een uiterst moeilijke
afweging staat. Er lijkt een nieuwe weg te worden geslagen waarvan niet zeker
is waar die uitkomt. Vandaar dat zijn fractie antwoord wil op een aantal klemmende
vragen voordat zij, eventueel, haar instemming betuigt.De heer Marijnissen (SP) meende dat de stelling te verdedigen
is dat het optreden van de VN in voormalig Joegoslavië tot nu toe geen
onverdeeld succes is. Vanaf het begin heeft de SP op het standpunt gestaan
dat er politieke en diplomatieke fouten zijn gemaakt door de internationale
gemeenschap toen het ging om de erkenning van Kroatië en Slovenië.
De dilemma's rond het VN-optreden zijn steeds groot geweest, omdat men enerzijds
hulpverleningstaken wilde uitvoeren en anderzijds de zogenaamde «safe
havens» heeft ingesteld. De geloofwaardigheid van de VN en de internationale
gemeenschap heeft van het begin af aan op het spel gestaan. Desalniettemin
heeft de SP-fractie in het plenaire debat de bereidheid uitgesproken, medewerking
te verlenen aan versterkingen voor Unprofor, onder de voorwaarde dat die versterkingen
slechts worden gestuurd in verband met de veiligheid van de reeds aanwezige
troepen en om voorwaarden te scheppen voor terugtrekking van die troepen.Blijkens de brieven is de nadruk komen te liggen op verhoging van de effectiviteit.
Tijdens het plenaire debat heeft de heer Marijnissen al gezegd dat dit een
eufemisme is voor het militair betrokken raken bij het conflict en voor het
loslaten van de neutraliteit, die noodzakelijk is voor het bereiken van een
politieke oplossing op termijn. Is het niet zo dat de Serviërs zijn geraadpleegd
over het uitzenden van blauwhelmen, maar niet over het uitzenden van groenhelmen,
waardoor er een schemergebied ontstaat? Welke garanties zijn er dat de Bosnische
Serviërs de groenhelmen zullen behandelen als blauwhelmen? Is het risico
niet groot dat het tegenovergestelde zal gebeuren en dat alle blauwhelmen
als groenhelmen zullen worden aangemerkt? Met andere woorden: zullen niet
al diegenen die in Bosnië primair humanitaire taken verrichten schietschijf
worden voor de onberekenbare Bosnische Serviërs? Schat men bij uitzending
van de groenhelmen de kans op gijzelaars, doden en gewonden onder de blauwhelmen
lager in? In de nieuwe strategie wil men door middel van intimidatie de Bosnische
Serviërs in bedwang houden, maar het dilemma is dat wie wil intimideren,
het niet bij woorden kan laten, maar daartoe uitgedaagd tot daden zal moeten
overgaan. De SP-fractie wil dat niet, omdat het risico te groot is dat de
VN zo daadwerkelijk partij worden in de «vendetta». De heer Marijnissen
herinnerde aan uitspraken van minister Van Mierlo tijdens het plenaire debat
over onder meer het tot stand brengen van een corridor van Split naar Sarajevo.
Dat zal een brede corridor moeten worden. Om die te kunnen realiseren zal
Unprofor waarschijnlijk oorlog moeten voeren. De heer Marijnissen sloot zich
aan bij de vraag, hoe de groenhelmen zouden hebben gehandeld, als zij er waren
geweest toen de post in Srebrenica werd overvallen. Zijns inziens realiseert
men zich onvoldoende dat er sprake is van een gebrek aan centrale regie op
tactisch gebied bij de Bosnische Serviërs, zoals bleek bij de gijzelnemingen,
al zal daar wellicht wel enigszins sprake zijn geweest van centrale sturing. De ministers van Defensie hebben op hun bijeenkomst in Parijs onder andere
bepaald dat het NAVO-luchtwapen ter beschikking moet blijven van de VN. Was
het sturen van de groenhelmen niet juist bedoeld om een flexibele respons
mogelijk te maken? De Bosnische Serviërs hebben het bombarderen als een
oorlogsverklaring beschouwd en eenzijdig de neutraliteit van de VN opgezegd.
Is het dan wel verstandig om de mogelijkheid van bombardementen te handhaven
en hoe hoog is dan de hoogste prioriteit die de regering zegt te geven aan
het doen vrijkomen van de gijzelaars? Immers, de Bosnische Serviërs stellen
als voorwaarde voor het spreken over vrijlating van de laatste gijzelaars,
dat het NAVO-luchtwapen niet meer wordt gebruikt. Desgevraagd verklaarde de
heer Marijnissen bereid te zijn een prijs te betalen voor het vrijkomen van
de gijzelaars, omdat het zijns inziens niet aangaat om in dit barbaarse conflict
op de Balkan te spreken in moraliteiten, maar het erop aankomt op rationele
wijze – en dat heeft alles te maken met de interpretatie van het mandaat –
te trachten er een einde aan te maken. Er worden evenwel steeds weer stappen
gezet op de escalatietrap. Wil er ooit een oplossing van het conflict komen,
dan is daarvoor ook de medewerking van de Bosnische Serviërs noodzakelijk,
hoe men ook over die bevolkingsgroep moge denken. Dat is ook steeds de opstelling
van de VN geweest. De heer Marijnissen schetste de aanleiding voor de gijzelingsactie
van de Bosnische Serviërs, waarover ook de SP-fractie zeer verontwaardigd
is. Het is zijns inziens evenwel de vraag of het verstandig is geweest van
de VN om ultimatums te stellen. Volgens hem moet de primaire inzet zijn, een
politiek akkoord te bereiken met ook de Bosnische Serviërs, door wie
zij ook worden vertegenwoordigd.Sprekend over de geloofwaardigheid van de VN en de internationale gemeenschap,
zei de heer Marijnissen dat geloofwaardig is diegene die zijn pretenties niet
hoger opschroeft dan hij bereid is waar te maken. Zijns inziens zijn de pretenties
van de VN en de internationale gemeenschap te hoog geweest. Het is strijdig
met het uitgangspunt van de voor hulpverlening en een rol als bemiddelaar
en effectieve peace-keeper noodzakelijke neutraliteit, om te proberen die
pretenties waar te maken met de inzet van meer militairen. Gevreesd moet worden
voor een toenemende betrokkenheid in een autonoom proces langs de lijn van
represailles voor het steeds verder geschonden aanzien van de VN. De regering
analyseert niet waarom het rept van «doormodderen». De omstandigheden
laten niets anders toe. De VN hadden destijds niet naar voormalig Joegoslavië
moeten gaan, maar het zou wel eens contraproduktief kunnen zijn om nu te concluderen:
ons geduld is op.De heer Marijnissen kon niet anders concluderen dan dat met het zenden
van mariniers een nieuwe agressievere strategie wordt gevolgd en dat feitelijk
de Rubicon wordt overgestoken van peacekeeping naar peace-enforcing, waarbij
the point of no return letterlijk wordt gepasseerd. De SP-fractie steunt die
actie niet.Desgevraagd zei de heer Marijnissen dat het best mogelijk is dat er op
termijn breed in de Kamer zal worden geconcludeerd: wij moeten alle troepen
terugtrekken en dan moeten ze daar zelf maar bekijken hoe ze eruit komen.
Hij was overigens nog niet zover. Aanvankelijk was de fractie zelfs bereid
in te stemmen met de versterkingen, maar naarmate meer nadruk is gelegd op
«effectiviteit» in plaats van op verhoging van de veiligheid van
de aanwezige troepen, is dat standpunt gewijzigd in een op basis van de huidige
gegevens niet steunen van het regeringsvoornemen.Het gevaar dreigt dat Nederlandse militairen meer en meer betrokken raken
bij daadwerkelijke gevechten. De vrees bestaat dat het transportbataljon zal
moeten gaan rijden in de corridor tussen Split en Sarajevo. Is het in dat
verband niet verstandig om na te denken over de mogelijkheid dat dienstplichtigen
zich hieraan onttrekken, omdat zij onder een ander gesternte zijn gegaan dan
er nu dreigt? Ook de heer Marijnissen vroeg of het niet vreemd is dat de solidariteit
tussen de partners bij eventuele evacuatie zou moeten worden
«gekocht» door middel van het zenden van deze troepen.Tot slot vroeg hij of de door hem genoemde uitspraak van de minister van
Defensie over de heer Milosovic wel verstandig is in een stadium waarin wordt
geprobeerd via betrokkene gijzelaars vrij te krijgen en waarin wordt verondersteld
dat hij nog wel eens een belangrijke rol zou kunnen spelen ten behoeve van
de uiteindelijke vrede in de regio.De heer Verkerk betoogde dat er sprake is van rationaliteit
tegenover irrationaliteit. De rationaliteit vloeit voort uit versterking van
de troepen met de al genoemde doelstellingen, waarmee hij kon instemmen. Hij
herhaalde zijn op een eerder moment gestelde vraag, wanneer de veiligheid
van de aanwezige VN-troepen en waarnemers beter gewaarborgd zal zijn dan tot
op heden het geval is geweest.In brief nr. 99 is sprake van ontradend bedoeld optreden en in brief nr.
100 van geweld ontmoedigend en geweld beantwoordend optreden. Hoe moet dit
verschil worden geïnterpreteerd?Is met de extra uitzending de grens bereikt van de Nederlandse mogelijkheden
tot uitzending? Blijft het aanbod overeind om een versterkte infanteriecompagnie
van het Korps mariniers in te zetten? Is er al sprake van het beschikbaar
stellen van extra functionarissen voor de multinationale staven en, zo ja,
wanneer worden zij dan ingezet en om hoeveel mensen gaat het? Hoe lang blijven
er nog dienstplichtige militairen in Bosnië? Is het mogelijk hen vervroegd
terug te trekken? Antwoord van de regeringDe minister van Buitenlandse Zaken stelde voorop dat het vrij
krijgen van de gegijzelde VN-militairen uiteraard de eerste prioriteit van
de regering is. De gijzelneming door de Bosnische Serviërs is en blijft
inacceptabel. Het is onmenselijk dat deze VN-militairen worden gebruikt als
menselijk schild. Momenteel worden nog ongeveer 200 manschappen gegijzeld
onder wie de drie Nederlandse militaire waarnemers, die het voor zover bekend
onder de huidige omstandigheden goed maken. Zoals bekend, is de Amerikaanse
piloot die door de Bosnische Serviërs was neergehaald, inmiddels uit
Bosnisch-Servisch gebied opgehaald door een speciale Amerikaanse eenheid.
Om de gijzelaars vrij te krijgen, blijft het van groot belang om de communicatiekanalen
met Belgrado en Pale open te houden, zonder daarbij toe te geven aan enige
vorm van chantage. Er worden thans geen bombardementen uitgevoerd noch overwogen.
Het blijft belangrijk dat de internationale gemeenschap een gesloten front
vormt tegenover de gijzelneming. De VN spannen zich tot het uiterste in om
tot een spoedige oplossing te komen.De ECCM'ers opereren overigens niet in Bosnisch-Servisch gebied.Het Amerikaanse lid van de Contactgroep heeft, de extra ruimte die zijn
regering hem had geboden ten spijt, tot gisteren zonder concreet resultaat
onderhandeld met president Milosovic over de erkenning door de FRJ van Bosnië-Herzegovina
en over effectieve sluiting van de grens tussen de FRJ en het door Bosnische
Serviërs beheerste gedeelte van Bosnië-Herzegovina in ruil voor
verdere sanctieverlichting. De FRJ verzet zich tegen de formule waarbij de
eventueel opgeschorte sancties in geval van schending door de FRJ automatisch
weer van kracht worden. Naar verwachting zullen deze besprekingen op korte
termijn worden voortgezet. Een positief resultaat van de onderhandelingen
is nodig om de Bosnische Serviërs verder te isoleren en om te bewerkstelligen,
dat zij het Contactgroepplan (49% – 51%) accepteren. Naar de mening
van de regering moet de hulp van de FRJ bij het vrij krijgen van de gijzelaars
niet verbonden worden met dit onderhandelingsproces.De vergadering van de Algemene Raad van de Europese Unie maandag aanstaande
is de eerste gelegenheid om de problematiek rondom Bosnië in
breder kader te bespreken. Tijdens de Algemene Raad zal tevens worden gesproken
over de opvolging van de co-voorzitter van de Joegoslavische conferentie van
de EU, lord Owen. Een mogelijke kandidaat is de voormalige Zweedse premier
Bildt.De conferentie van Parijs was politiek gezien van eminent belang. De aanzet
tot dat overleg is door Nederland gegeven tijdens de ministeriële NAVO-raad
van 31 mei jl., die volgde op de Contactgroepvergadering van de avond daarvoor.
Met een ongewoon vertoon van vastbeslotenheid is de conferentie afgerond met
een substantieel resultaat: de uitzending van een troepenmacht van 12 000
man. De intimidatiepoging van de Bosnische Serviërs heeft het tegenovergestelde
effect gehad van wat zij verwachtten. Het belangrijkste politieke signaal
is, dat de troepenleverende landen vastbesloten zijn, de veiligheid van de
blauwhelmen te waarborgen. De VN-commandanten krijgen de beschikking over
een troepenmacht die Unprofor bij de uitvoering van zijn huidige taak kan
ondersteunen. Daarnaast zal via hergroepering de kwetsbaarheid van VN-personeel
worden verminderd. Voor dit alles is geen nieuw mandaat nodig. Het huidige
mandaat stoelt op hoofdstuk VI van het Handvest en op elementen van hoofdstuk
VII. Het huidige mandaat bevat derhalve al de potentie om, als men dat zou
willen, over te gaan tot peace-enforcing. Ter vergroting van de veiligheid
en de mobiliteit van de Unprofor-troepen vindt er een lichte oprekking plaats
van het huidige mandaat, zonder te komen in het gebied van de peace-enforcing.
Het huidige mandaat is de optelsom van de drie resoluties op dit stuk. Tijdens
de plenaire vergadering van 31 mei was nog niet duidelijk op welke wijze de
doelstelling, een vrije corridor van zee naar Sarajevo, zou worden verwezenlijkt.
Inmiddels is besloten om te trachten die doelstelling te realiseren via onderhandeling
en niet met militaire middelen. Dat is inderdaad een wijziging vergeleken
met de situatie die werd besproken in de plenaire vergadering. Dat niet afdwingen
geldt ook voor andere doelstellingen. Wel zullen bestaande situaties worden
gehandhaafd. Als er eenmaal een corridor is, zal die indien daartoe aanleiding
is, wel militair beveiligd worden.De regering stelt als voorwaarde voor de Nederlandse bijdrage dat er een
nieuwe Veiligheidsraadsresolutie komt waarin een en ander wordt vastgelegd.
De resolutie is ook noodzakelijk omdat met 12 000 man extra het Unprofor-budget
wordt overschreden. De hieraan verbonden financiële consequenties moeten
worden goedgekeurd door de Veiligheidsraad. Het secretariaat van de VN heeft
duidelijk gemaakt dat de goedkeuring zal worden bevorderd, indien de drie
betrokken landen arrangementen treffen voor de terugbetaling van de kosten
verbonden aan de kostbare uitrusting, bijvoorbeeld conform arrangementen getroffen
door UNMIH op Haïti. Vermoedelijk zal de eerste ontwerp-resolutie waarin
alle essentialia worden geregeld, vrijdag aanstaande verschijnen. De leden
van de Veiligheidsraad zullen daarop waarschijnlijk maandag reageren en er
amendementen op voorstellen. De resolutie zou dan medio komende week kunnen
worden aangenomen. Deze week zal over de extra troepenmacht mededeling worden
gedaan aan de Veiligheidsraad in een brief van de secretaris-generaal of van
de drie eerdergenoemde landen. Desgevraagd kwalificeerde de minister de RRF
als een VN-macht, maar sui generis. De rechtsgrond daarvoor zal worden gevormd
door de op handen zijnde resolutie. Het mandaat van de RRF blijft binnen een
eerder door de VN vastgesteld mandaat. Naast Frankrijk, Groot Brittannië
en Nederland zullen ook Nieuw-Zeeland, Noorwegen en Turkije aan de RRF deelnemen.
Canada, Spanje en Italië overwegen deelneming.Nieuw is de grotere bereidheid om de middelen te verschaffen om de uitvoering
van het mandaat mogelijk te maken. Ook in institutioneel opzicht is bij deze
multinationale troepenmacht sprake van een novum: hoewel geen VN-macht in
de traditionele betekenis (in het leven geroepen door en onder
verantwoordelijkheid van de secretaris-generaal), komt zij wel ter beschikking
van de VN, dat wil zeggen van de VN-commandanten. Nog nooit eerder is zozeer
de politieke bereidheid uitgesproken om de VN daadwerkelijk over een reservemacht
te laten beschikken.Op basis van het overleg in Parijs is een Frans/Brits/Nederlandse militaire
en burgerdelegatie naar New York gegaan voor besprekingen met de ondersecretaris-generaal
van de VN, Kofi Annan. Hij heeft verklaard zich gerustgesteld te voelen door
de verzekering dat de snelle reactiemacht zal opereren in het kader van Unprofor
binnen het bestaande mandaat met dezelfde rules of engagement en met respectering
van het beginsel van onpartijdigheid. De delegatie heeft uitgelegd dat de
in Parijs genoemde doelstellingen, zoals vrijheid van beweging en het openen
van corridors naar safe areas, niet in onmiddellijk verband dienen te worden
gezien met de oprichting van de RRF en dat de taken van de RRF zijn: bescherming
van Unprofor, assistentie bij herontplooiing en hergroepering van Unprofor
en bevordering van de bewegingsvrijheid van Unprofor. Het is aan de commandanten
in het veld om operationele beslissingen te nemen inzake de inzet van deze
snelle reactiemacht binnen het genoemde kader. Het is, zoals reeds is aangeduid,
niet de bedoeling dat de RRF wordt gebruikt voor het openen en openhouden
van bevoorradingscorridors naar de safe areas. Zijns inziens is er niet, zoals
bij interruptie werd gesteld, sprake van een tegenstelling tussen zijn opmerkingen
en het over dit punt gestelde in brief nr. 99. Voor de aanwezigheid van de
reactiemacht is niet het consent van de Bosnische Serviërs gevraagd.
Er is van uitgegaan dat daartegen geen bezwaar zal bestaan, omdat de Bosnische
Serviërs hun permissie voor de aanwezigheid van Unprofor nog steeds niet
hebben ingetrokken.Gezien de taken van de RRF is het van belang dat de close air support
door de NAVO zo nodig snel ter plekke kan zijn. Niet uitgesloten is dat de
commandanten Janvier en Smith de secretaris-generaal zullen verzoeken de bevoegdheid
voor het inroepen van close air support daarom aan hen te delegeren, zodat
niet eerst contact behoeft te worden opgenomen met de heer Akashi. De delegatie
is alleen bedoeld ter vergroting van de snelheid van handelen en dus van de
veiligheid van de troepen. De heer Akashi heeft overigens in de praktijk altijd
de adviezen van de commandanten opgevolgd. De commandanten te velde krijgen
de bevoegdheid om bijvoorbeeld tanks of Lynx-helikopters in te schakelen.Na afloop van het overleg in New York heeft de Contactgroep een bijeenkomst
gehouden teneinde de Verenigde Staten, Rusland, Duitsland en (het tijdelijke
lid van de Veiligheidsraad) Italië te informeren over dit overleg. Het
was de eerste keer dat Nederland een Contactgroepbijeenkomst heeft bijgewoond.
Dat is een rechtstreeks gevolg van de Nederlandse intentie om een bijdrage
aan de RRF te leveren. Participatie vergroot de mogelijkheid van politieke
beïnvloeding en van beïnvloeding van de militaire besluitvorming.
Desgevraagd verklaarde de minister dat op dit moment Rusland instemt met de
door hem getrokken grenzen. Het bereikte resultaat is niet beneden zijn verwachting.De Minister van Defensie merkte op dat hedenmorgen op de vergadering
van NAVO-ministers van defensie in Brussel door de Amerikaanse minister van
defensie is medegedeeld dat er in Bosnië in 1992 meer dan 100 000
burgerslachtoffers zijn gevallen. In het laatste kwartaal van dat jaar begon
Unprofor zich te ontplooien. In 1993 waren er nog 12 000 burgerslachtoffers
te betreuren, in 1994 minder dan 3000 en van 1 januari 1995 tot heden minder
dan 1000. Ieder slachtoffer is er een te veel, maar uit deze cijfers blijkt
dat Unprofor geen mislukking is. Het is dus alleszins gerechtvaardigd om door
te gaan met de vredeshandhaving aldaar, om te helpen zoveel mogelijk mensen
te redden van het oorlogsgeweld én om tegelijkertijd de condities te
scheppen die ertoe kunnen leiden dat er alsnog een vredesregeling komt. Dat
is beslist geen hopeloze aangelegenheid. De door de regering
gebruikte term «doormodderen» sloeg op de mogelijkheid dat de
VN geen lessen zouden trekken uit de ontwikkelingen in de afgelopen maanden
en hun optreden niet zouden verbeteren. Het doel van de besluitvorming in
Parijs en het oogmerk van de Nederlandse voorstellen is om het optreden van
de VN te verbeteren en de zojuist genoemde doeleinden te realiseren.De Griekse minister van defensie die met zijn collega van Buitenlandse
Zaken de afgelopen dagen uitvoerig in Pale heeft overlegd om de vrijlating
van de gijzelaars te bewerkstelligen, heeft vanmorgen medegedeeld dat de percepties
van de politieke en militaire leiding van de Bosnische Serviërs over
hoe de wereld in elkaar steekt, aanmerkelijk afwijken van de percepties daarover
in de rest van de wereld. Omdat zij ervan uitgaan dat de rest van de wereld
tegen hen is, is het belangrijk met de Bosnische Serviërs te blijven
communiceren. De minister zette vervolgens uiteen waarom enkele landen Griekenland
hebben verzocht dat overleg te voeren.De uiteraard zeer kwetsbare ongewapende militaire waarnemers die zich
op moslim of Kroatisch gebied bevinden, zijn geïnstrueerd de grens met
Bosnisch-Servisch gebied niet meer te overschrijden. De kwetsbaarheid van
de UNMO's en hun toekomstige rol worden nu tegen het licht gehouden. Nederland
heeft aangedrongen op maatregelen ter vermindering van de kwetsbaarheid van
de UNMO's.De Griekse minister van defensie was voorts van oordeel dat de Bosnisch-Servische
politieke en militaire leiding tot het besef begint te komen dat er op grote
schaal geen verdere militaire voordelen te behalen zijn en dat er zal moeten
worden onderhandeld om te voorkomen dat Bosnisch Servië te grote risico's
gaat lopen. Dit rijpend besef is vermoedelijk mede een gevolg van de gestaag
toenemende militaire vermogens van de Bosnische moslims.De Griekse minister meende dat de komende tijd een staakt-het-vuren mogelijk
zou kunnen worden. Dat zou de werkzaamheden van de VN-vredesmacht aanmerkelijk
vergemakkelijken. Tot slot stelde de Griekse minister dat het voornemen om
Unprofor te versterken een heilzame uitwerking in Pale lijkt te hebben.Dat de voertuigen en helmen van de extra eenheden groen zijn, doet niet
af aan het feit dat zij vallen onder de VN-commandostructuur en werken op
basis van het VN-mandaat. Alle militairen en voertuigen van de snelle reactiemacht
zullen worden voorzien van VN-emblemen. Er is voor groen gekozen om operationele
redenen ofte wel veiligheidsredenen. De VN zijn begonnen vanuit de traditionele
opstelling dat blauwhelmen minder zwaar bewapend behoeven te zijn, omdat alle
partijen hen respecteren als staande tussen de partijen. De blauwhelmen worden
evenwel voortdurend door vooral de Bosnische Serviërs uitgedaagd en soms
beschoten, omdat zij niet veel meer konden dan zich persoonlijk verdedigen
en protesteren tegen het door de Bosnische Serviërs schenden van afspraken.
De VN hadden geen pressiemiddel tussen protesteren en bombarderen in. Vandaar
de huidige problemen. Door het inzetten van de groenhelmen kunnen de VN een
sterkere opstelling kiezen en zullen de VN-troepen waarschijnlijk minder snel
worden uitgedaagd.Het is, zoals gezegd, niet de bedoeling van de VN om zich in bepaalde
gebieden met militair geweld een weg te banen. Het is wel de bedoeling om
van tevoren duidelijke posities in te nemen op belangrijke kruispunten en
stukken weg waarop geen Bosnisch-Servische posten zijn, maar die wel van grotere
afstand worden bestreken door Bosnisch-Servische artillerie. Door er met adequate
defensiemiddelen te gaan staan, zal men kunnen helpen bij het beveiligen van
de konvooien. Dan zal duidelijk zijn, dat er een militaire reactie zal komen
op agressie tegen VN-troepen (blauwof groenhelmen). De kans op een feitelijke
uitdaging zal dan minder groot worden. Men gaat niet het gevecht zoeken met
de Bosnische Serviërs. In die zin blijft de RRF werken binnen
het mandaat, dat in wezen onpartijdig is, maar de VN zetten als het ware een
grotere stok achter de deur.In reactie op de bij interruptie gemaakte opmerking dat men misverstanden
schept, wanneer men de VN-troepen letterlijk een andere pet op zet, zei de
minister dat dit misschien wel eens een misverstand zal kunnen veroorzaken,
maar dat het zal helpen grote aantallen slachtoffers te voorkomen. Immers,
als de VN ergens sterkere eenheden neerzetten om voedselkonvooien te beschermen,
maakt het groot verschil of die eenheden gecamoufleerd zijn of door hun witte
kleur als duidelijk doelwit fungeren. Reagerend op de bij interruptie gestelde
vraag of de snelle reactiemacht over zodanige bewapening zal beschikken dat
zij een langdurig gevecht met de Bosnische Serviërs aan kan, herhaalde
de minister dat het niet de bedoeling is om het gevecht aan te gaan, maar
wel om duidelijk te demonstreren dat Bosnisch-Servische agressie onmiddellijk
kan worden afgestraft. Om die reden stelt Nederland een mortieropsporingsradargroep
ter beschikking. Als precies kan worden vastgesteld waar vandaan wordt geschoten,
kan er ook precies worden teruggeschoten. Dit wetend, zullen de Bosnische
Serviërs het beschieten van VN-troepen met artillerie wel nalaten. Bij
eventuele Bosnisch-Servische vergissingen waarbij op de VN wordt geschoten,
zal partij worden gegeven, zodat duidelijk is dat de VN niet meer met zich
laten sollen. Door een capability gap is er een credibility gap ontstaan die
moet worden gedicht. De Nederlandse eenheden kunnen over een maand ter plekke
zijn. Pas begin juli zal de multinationale brigade op sterkte zijn. Men mag
dan ook verwachten dat de komende weken moeilijke weken zullen worden.De minister beaamde dat er voorlopig geen luchtacties worden voorzien.
De Bosnische Serviërs weten evenwel dat zij door het luchtwapen kunnen
worden getroffen, zoals de succesvolle precisiebombardementen op hun munitievoorraden
hebben aangetoond. Mocht inzet van het luchtwapen nu worden uitgesloten, dan
zou er een element ontvallen aan de ontmoedigingsstrategie die de VN moeten
voeren.Het is, zoals de minister van Buitenlandse Zaken reeds zei, de bedoeling
dat de multinationale brigade wordt ingezet op basis van de overwegingen van
de commandanten van Unprofor. De VS zijn bereid aan deze brigade toe te voegen,
en dus onder VN-commando te stellen, C-130 gunships, in feite vliegende artillerie.
Daarmee kan de afschrikkende werking van de brigade worden verhoogd. Vermoedelijk
zijn die C-130 gunships binnen enkele weken beschikbaar.Een van de zaterdag naar Nederland overgevlogen gewonden is zeer ernstig
gewond en de ander is ernstig gewond. Beider toestand is stabiel. De minister
deelde de zorg van de Kamer over hun toestand, maar kon wel zeggen dat zij
de best mogelijke verzorging krijgen.De Nederlandse militaire sterkte in Bosnië is in maart 1994 het grootst
geweest. Toen was de officiële sterkte 2245 militairen. Wegens verlof
kan altijd 20 tot 25% van de uitgezonden militairen afwezig zijn. Ter plekke
waren er toen dan ook 1800 militairen. Op dit moment is de officiële
sterkte 1582 militairen, van wie er 323 met verlof zijn, zodat er ter plekke
1259 zijn. Als de Kamer instemt met het voornemen van de regering, blijft
men nog onder de sterkte van vorig jaar maart. De samenstelling van de Nederlandse
sterkte zal dan wel gewijzigd zijn, omdat er eenheden zijn toegevoegd die
voor een sterkere zelfverdediging van de blauwhelmen kunnen zorgen.Er zijn heden nog 53 gegijzelden, onder wie helaas de 3 Nederlandse gijzelaars.
Daarnaast zijn 179 blauwhelmen geblokkeerd in de uitoefening van hun functie,
wat veel op gijzeling lijkt. In totaal gaat het dus om 232 man. Er zijn geen
concrete aanwijzingen, maar de hoop bestaat dat zij binnen enkele dagen zullen
worden vrijgelaten. Volgens de Griekse minister van defensie zet president
Milosovic zich daarvoor ten volle in. Men zou dus kunnen zeggen,
dat de heer Milosovic thàns optreedt als «vredesengel»,
aldus de minister.De situatie in Srebrenica is onveranderd moeilijk. De druk op Srebrenica
neemt intern en extern toe. Positief is dat er gisteren een konvooi van de
UNHCR met 72 ton voedsel is binnengekomen. Dat verlicht de enorme druk waaronder
de bevolking leeft, maar het is geen oplossing voor het grote brandstofgebrek
van de Nederlandse militairen. Dutchbat heeft nog voedselvoorraden voor drie
à vier weken, maar omdat de militairen al wekenlang niets anders dan
gevechtsrantsoenen eten, is de toestand moeilijk. Er is ook gebrek aan schoon
water, nodig voor het normaal functioneren van de eenheid. Er is nog geen
gebrek aan drinkwater. De minister sprak de hoop uit dat het door de Bosnische
Serviërs doorlaten van het UNHCR-konvooi een voorteken is dat er op korte
termijn ook een konvooi voor de blauwhelmen zal worden doorgelaten. Dagelijks
wordt getracht daarvoor toestemming te verkrijgen. Mocht een konvooi over
de weg onmogelijk zijn, dan zal er over enige weken via de lucht moeten worden
bevoorraad, wat niet zonder risico is voor de bevoorradende helikopters. De
ontwikkelingen in Srebrenica zullen de komende weken met zorg worden gevolgd.
Vandaar dat er ook dagelijks wordt gewerkt aan het bereiken van een aflossing
voor de eenheid daar. Het is de VN zeer duidelijk gemaakt dat Nederland daar
wil worden afgelost. De minister wilde ontkennen noch bevestigen dat met bepaalde
landen wordt onderhandeld over de aflossing van Dutchbat. Hij zei geen reden
te hebben om de hoop op een positief resultaat op te geven. De Kamer zal onmiddellijk
worden geïnformeerd als er definitieve afspraken zijn gemaakt.Hij zette vervolgens uiteen met welke bewapening de extra Nederlandse
eenheden naar Bosnië zullen gaan. De beveiliging van de Nederlandse militairen
in het geval dat hun bewapening niet adequaat zou zijn, is zeker gesteld door
de inbedding in de Britse eenheden, die ook allerlei andere typen bewapening
bij zich hebben. De mortiercompagnie zal niet tot taak krijgen konvooien te
begeleiden, omdat daarvoor zwaardere pantserwagens en mitrailleurs nodig zijn.De nieuwe Nederlandse eenheden worden net als de andere eenheden voor
zes maanden uitgezonden. Na die periode komt de aflossing aan de orde.De taken voor de dienstplichtigen in het transportbataljon worden niet
zwaarder, wel kunnen de omstandigheden zwaarder worden. Er zal uiteraard de
grootst mogelijke voorzichtigheid worden betracht bij het inzetten van dienstplichtigen
op trajecten die riskant zijn. Daar waar daaraan niet kan worden ontkomen,
zal worden gezorgd voor zwaardere beveiliging. Een speciale rol speelt dat
de dienstplichtigen uit idealisme hebben getekend voor deze moeilijke hulpverleningstaak
in Bosnië. Voor het transportbataljon geldt alarmfase groen. In de ingewikkelde
situatie ter plaatse kunnen evenwel geen garanties voor de toekomst worden
gegeven. De commandanten zien er dagelijks op toe dat er geen onverantwoorde
risico's worden geaccepteerd.Het is de bedoeling dat Nederland zes militairen levert voor de multinationale
brigadestaf, aldus besloot de minister zijn antwoord. Nadere gedachtenwisselingDe heer Hoekema (D66) deelde mee dat zijn fractie instemt met
de voorgestelde uitzending, omdat het belangrijk is dat Unprofor wordt versterkt
door hergroepering, concentratie en door een effectievere afschrikkingsfunctie
in de vorm van de RRF. Een andere reden is dat de fractie een duidelijke functie
ziet voor deze reactiemacht om de doelstelling te bereiken die oorspronkelijk
aan Unprofor is toebedacht: humanitaire hulpverlening aan de bevolking.De onderbrenging van de RRF bij Unprofor is nog niet helemaal helder waar het gaat om de volkenrechtelijke details. Het mag dan nieuw zijn,
naar het gevoel van de heer Hoekema is het een aan Unprofor toegewezen extra
reservemacht die onder VN-commando gaat opereren, een aparte status heeft
binnen Unprofor en een zekere mate van «dubbelpettigheid» krijgt
vanwege de blauwe en groene baretten. Als om operationele redenen de groene
«pet» wordt voorgeschreven, dan moet er geen onduidelijkheid over
bestaan dat het wel gaat om VN-militairen. Aan de Bosnische Serviërs
behoeft geen toestemming te worden gevraagd, omdat er in dit soort zaken geen
formeel instemmingsrecht van de Bosnische Serviërs geldt, maar het is
wel van belang na te gaan hoe de reacties van de Bosnische Serviërs zijn
op het voornemen om deze snelle reactiemacht in te stellen en op de uitrusting
van die reactiemacht.Gegeven de ook in humanitair opzicht steeds nijpender wordende situatie
voor Dutchbat, zal snel moeten worden besloten tot luchtbevoorrading, zonder
dat de Bosnische Serviërs daarin weer aanleiding vinden voor extra agressief
optreden. Er moet ook snel werk worden gemaakt van de vervanging. Als het
niet anders kan, is de fractie van D66 overigens bereid om akkoord te gaan
met een verlenging van een halfjaar.De heer Blaauw (VVD) merkte op dat er in de beantwoording op
vele punten duidelijkheid is geschapen, maar dat nog niet helemaal duidelijk
is van welke nationaliteiten de grondtroepen van de multinationale brigade
zullen zijn.Hij was niet gelukkig met de uitrusting van de mariniers. Staan er in
de opslag niet voldoende YPR's met een 25 mm kanon die al groen zijn geverfd
en waarvoor hooguit schutters moeten worden opgeleid? Dat moet binnen enkele
weken kunnen. Zo'n bewapening zou de eenheid mariniers een robuuster uiterlijk
geven. Is de regering bereid dit te overwegen?Voor de VVD-fractie is eveneens van belang de precieze inhoud van de nieuwe
Veiligheidsraadsresolutie.Gegeven het voorgaande zette de heer Blaauw het «nee, tenzij»
van zijn fractie om in «ja», mits». Dat wil zeggen, mits
uit de Veiligheidsraadsresolutie en de komende ontwikkelingen blijkt dat het
werkelijk gaat om multinationale inzet, waarbij de Nederlandse eenheden voldoende
beschermd zijn. Bij die standpuntbepaling zullen mede een rol spelen de mogelijkheden
van de bevoorrading van de eenheid in Srebrenica en de mogelijke aflossing
van de eenheid.Zo nodig zal de Kamer de komende weken nog over deze materie kunnen debatteren.De heer Valk (PvdA) wachtte ook met spanning de Veiligheidsraadsresolutie
af, die ten grondslag zal moeten liggen aan de uitzending van de multinationale
brigade. Het opzetten van zo'n brigade is een voorwaarde om de veiligheid
en effectiviteit van Unprofor te verhogen en om het optreden van de VN in
Bosnië geloofwaardiger te maken. Wat dat betreft, betuigde hij zijn steun
aan de in de brieven verwoorde inzet en de heden daarop gegeven toelichting.De heer Valk was ervan overtuigd dat er voor een actiever optreden geen
nieuw mandaat nodig is.De heer Rosenmöller (GroenLinks) memoreerde al te hebben
ingestemd met het doel van de operatie, maar daarbij vragen te hebben gesteld
over mandaat en commando. Verduidelijkt is dat het VN-commando geldt voor
iedereen en dat een nieuwe resolutie van de Veiligheidsraad een en ander politiek
zal dekken.Hij had nog steeds enige bedenkingen over de operationele inzet van blauwhelmen
en groenhelmen, maar wilde de regering het voordeel van de twijfel geven,
gehoord de suggestie dat het gebruik van groenhelmen zal leiden tot vermindering
van het aantal slachtoffers. De heer Rosenmöller concludeerde ten slotte dat zijn fractie instemt
met het zenden van Nederlandse eenheden in het kader van de snelle reactiemacht.De heer Van Middelkoop (GPV) zei, verwijzend naar het adagium
«de regering regeert en de Kamer controleert», dat de Kamer de
regering de ruimte moet geven om de voorgenomen beslissing uit te voeren,
nu er voldoende informatie is gegeven en in voldoende mate verantwoording
is afgelegd. Hij hield bij het geven van zijn instemming uiteraard wel de
slag om de arm dat een en ander wordt bekrachtigd in de resolutie van de Veiligheidsraad
en dat daarin niet een veel hoger geweldsgebruik mogelijk wordt gemaakt.Zijns inziens moet het debat in de Kamer alleen om zeer zwaarwegende redenen
worden heropend.De positie van de gijzelaars en het risico van nieuwe gijzeling blijven
een probleem, waarvan de oplossing waarschijnlijk vooral diplomatieke inspanningen
zal vergen. Als Griekenland daaraan een bijdrage kan leveren, kan men zich
daarover slechts verheugen, aldus de heer Van Middelkoop.De heer De Hoop Scheffer (CDA) achtte het concept verhelderd
waarmee wordt geopereerd. Hij juichte het toe dat er blijkens de antwoorden
een zekere inperking heeft plaatsgevonden van het takenpakket van de snelle
reactiemacht, dat men blijft binnen het huidige mandaat, dat er geen sprake
is van enforcement-action, dat er sprake is van VN-commando en dat de VS bereid
zijn de C-130 gunships onder VN-commando te plaatsen. Dat laatste is een politiek
gezien belangrijk gebaar dat de effectiviteit van de VN aanzienlijk zal versterken.Het is te hopen dat er verandering wordt gebracht in huidige commandostructuur,
zodat de snelle reactiemacht snelle en adequate luchtsteun kan krijgen en
Bosnische Serviërs en andere kwaadwilligen zo min mogelijk gelegenheid
krijgen om de VN-macht kwaad te doen, aldus de heer De Hoop Scheffer.Het is een zware beslissing, maar de CDA-fractie geeft de regering het
groene licht om de gewenste weg in te slaan, zij het dat zij zich de vrijheid
voorbehoudt, hierop terug te komen in het onverhoopte geval dat de Veiligheidsraadsresolutie
inzake het mandaat of op andere punten afwijkt van wat aan de Kamer is voorgelegd.
Het is nodig om vierkant achter de Nederlandse militairen te staan die al
in Bosnië zijn of er nog naartoe gaan.De heer Stellingwerf (RPF) was verheugd over het verhelderende
karakter van de discussie waardoor ook de bevolking en de uitgezonden respectievelijk
de uit te zenden militairen weten waaraan zij toe zijn. Het is goed zich steeds
te realiseren dat de aanwezigheid van de VN-macht ter plaatse de door de Minister
van Defensie genoemde positieve gevolgen heeft gehad.Hoe groot is de kans op het via onderhandelingen bereiken van de gewenste
corridor?Ook de RPF-fractie steunt de regeringsvoornemens, met name gegeven het
feit dat er nu minder Nederlandse militairen zijn dan vorig jaar.De heer Marijnissen (SP) verheugde het dat er geen sprake meer
is van een desnoods met geweld tot stand brengen van een corridor. De twijfel van de SP-fractie houdt geen verband met het aard van de troepen
en het aantal militairen, maar met de wijziging van de aanpak die haars inziens
te hoge risico's met zich brengt. Volgens de fractie kan een autonoom proces
ertoe leiden dat de VN meer en meer strijdende partij worden in het conflict. De heer Marijnissen bleef het een merkwaardige constructie vinden dat
de nieuwe troepen groene helmen gaan dragen. Zijn vrees dat de veiligheid
van de blauwhelmen juist schade zal ondervinden van de aanwezigheid van groenhelmen,
bleef overeind staan. Als het de bedoeling is te intimideren of af te schrikken,
dan zou de RRF zich volgens hem juist zichtbaar moeten opstellen.Gegeven de geciteerde uitspraken van de Griekse minister van defensie
en de verwachting van minister Voorhoeve dat de Bosnische moslims in de herfst
een nieuw offensief zullen openen, leek het de heer Marijnissen aanbevelenswaard
om te proberen of dit niet het juiste momentum is voor een politiek offensief.Hij herhaalde zijn vraag over de laatste alinea van brief nr. 100 over
solidariteit bij evacuatie.De heer Verkerk vroeg nog of de eventuele bevoorrading van
Dutchbat door de lucht zal geschieden voor- of nadat de reactiemacht volledig
op sterkte is. Wordt de luchtsteun al ingezet bij de opbouw van die reactiemacht?De Minister van Buitenlandse Zaken sprak de erkentelijkheid
van de regering uit voor het vrijwel unanieme vertrouwen in haar voorgenomen
beslissing, ondanks de vele onzekerheden die er zijn. Hij achtte het eigenlijk
uitgesloten dat de Veiligheidsraadsresolutie krachtiger zal worden in de door
de heer Blaauw ongewenst geachte richting. Het is een technische resolutie.
De politieke randvoorwaarden liggen vast in de besproken zin.De minister beaamde dat er geen nieuw mandaat nodig is. Het is zelfs niet
nodig de volle ruimte van het mandaat te gebruiken om de reactiemacht te laten
opereren. Het gebied van het enforcement wordt niet betreden.Al het mogelijke zal moeten worden gedaan om nieuwe gijzelingen te voorkomen,
maar men kan er zich op geen enkele wijze geheel tegen indekken.De interpretatie van de stand van zaken door de heer De Hoop Scheffer
is correct. Ook de Nederlandse regering ervaart het als een zware beslissing.De minister herhaalde dat het niet de intentie is om de corridor te vestigen
door middel van geweld.Politiek gaat volgens hem altijd over het inschatten van risico's. In
tegenstelling tot de heer Marijnissen schat de regering de risico's van het
niet uitzenden van de RRF hoger in dan die van het wel uitzenden.Verwijzend naar de al genoemde argumenten van de regering voor het instellen
van de RRF, zei de minister dat iedereen kan weten dat diezelfde reactiemacht
ook een bijdrage is om te doen wat er moet gebeuren, als de eigen troepen
straks hulp nodig mochten hebben. Volgens de regering is een land als Nederland,
dat afhankelijk is van de grotere landen met grotere middelen, gehouden om
te doen wat het kan om daar zelf een bijdrage aan te leveren. De uitspraak
dat solidariteit wordt «gekocht» is een niet welwillende vertaling
van wat een ieder behoort te doen, namelijk investeren in solidariteit: doen
wat je moet doen, opdat ook de ander doet wat hij moet doen. Mocht er een
repatriëringsactie nodig zijn, dan zal ook de Nederlandse bijdrage beschikbaar
zijn voor iedereen ter plaatse, net als – omgekeerd – wordt verwacht
van de bondgenoten.De Minister van Defensie merkte op dat ter voorkoming van gijzelneming
tot hergroepering moet worden overgegaan, zodat beter verdedigbare posities
kunnen worden ingenomen. De aan te voeren versterkingen zullen daarbij behulpzaam
zijn.De bewapening van de VN-eenheden is geënt op de taak. Bij de mortiercompagnie
zijn de punt 50-mitrailleurs alleen bedoeld voor de nabij-beveiliging.
Indien meer dan een nabij-beveiliging nodig is, zullen zwaarder bewapende
eenheden van de Britse troepen worden ingezet. De YPR met 25 millimeter Oerlikon
is een zwaarder systeem, bestemd voor het geïntegreerde pantserinfanteriegevecht,
wat niet behoort tot de taak van de mortiercompagnie. Het is bovendien een
ingewikkelder systeem, dat extra training zou vergen van de mariniers die
zijn voorbereid op het gebruik van de punt 50-mitrailleurs. De eenheden van
de multinationale brigade hebben al andere middelen voor het pantserinfanteriegevecht.
De VN-commandanten zouden een mortiercompagnie met YPR'S met 25 millimeter
Oerlikons daarvoor dan ook niet inzetten. Bovendien zouden er logistiek zwaardere
middelen ter ondersteuning moeten worden ingezet, wat extra manschappen vergt.Op de vraag of de destijds verzochte versterkte compagnie mariniers op
een meer vooruitgeschoven positie had moeten opereren dan de nu beschikbaar
gestelde eenheid, antwoordde de minister dat het bij de veiligheid gaat om
de veiligheid van de gehele multinationale brigade. In februari was er sprake
van het inzetten van 170 mariniers voor een blauwhelmentaak. In verband daarmee
zijn toen mariniers opgeleid voor het gebruik van de YPR. Aan de nu in te
zetten compagnie van ongeveer 110 man worden twintig van die mariniers toegevoegd.De multinationale brigade kent een taskforce A en een taskforce B. Taskforce
A bestaat uit een groot aantal zwaar bewapende Britse eenheden en de Nederlandse
mortiereenheid plus de Nieuw-Zeelandse mortiereenheid. Taskforce B zal Franse
eenheden omvatten. De eerder- genoemde landen die een bijdrage overwegen,
denken soms aan een soortgelijke bijdrage als Nederland levert, soms aan een
symbolische bijdrage en soms aan een logistieke bijdrage.Gezien de nog gespannen situatie en het feit dat de Bosnische Serviërs
nog gijzelaars in handen hebben, zou het niet verstandig zijn om op dit moment
tot helikopterbevoorrading over te gaan. Omdat er nog voor enkele weken voedselvoorraden
zijn voor Dutchbat, is het verstandig om te proberen binnen twee weken een
transport over de weg voor elkaar te krijgen, mogelijk het kortere traject
vanuit Sarajevo. Lukt dat niet, dan zal moeten worden overgegaan op bevoorrading
door de lucht. De commandant van Unprofor heeft het scenario voor luchtbevoorrading
al klaar liggen. De helikopters van de multinationale brigade zullen vermoedelijk
kunnen worden ingezet voordat de brigade compleet is, omdat de helikopters
uiteraard het eerst ter plaatse zullen zijn.Ook de minister stelde dat in het geval dat tot evacuatie uit Srebrenica
moet worden besloten, bondgenoten bondgenoten zullen blijken te zijn. Solidariteit
kan nooit van één kant komen. Vandaar dat Nederland staat achter
de moedige besluiten van Frankrijk en Groot-Brittannië om voor deze versterking
te tekenen. De Nederlandse bijdrage, die overigens alom wordt geroemd, is
maar 1,5% van de Franse en Britse bijdrage.Frankrijk heeft gesteld dat als deze versterking niet wordt goedgekeurd,
de optie terugtrekken aan de orde komt. Het is overigens fysiek onmogelijk
om unilateraal terug te trekken. De terugtrekkingsoperatie is een gezamenlijke
operatie waarover de troepenleverende landen het eens moeten worden.De militaire kracht aan Bosnisch-Servische kant is stabiel of dalend.
Veel Bosnisch-Servische soldaten die al drie jaar van huis zijn, beginnen
te beseffen dat deze oorlog uitzichtloos is. Het is te hopen dat dit besef
ook doordringt bij de militaire en politieke leiding. Tegelijkertijd hebben
de Bosnische moslimstrijdkrachten de dubbele omvang bereikt van de Bosnisch-Servische
strijdkrachten, zij het dat zij over lichtere bewapening beschikken. Zij zullen
trachten de Bosnische Serviërs te dwingen om in een zeer breed gebied
actief te zijn. De militaire situatie aan de Bosnisch-Servische en aan de
Bosnische-moslim-zijde schetsend, veronderstelde ook de minister dat mede
in het licht van de sterkere opstelling van de VN een nieuwe politieke inspanning
zal worden geleverd om op basis van het Contactgroepplan afspraken
te maken om verder zinloos leed te voorkomen. Desgevraagd zei hij dat de Bosnische
regering heeft ingestemd met de komst van de snelle reactiemacht. Men ziet
daar ook dat een betere taakuitvoering van de VN-vredesmacht het aantal slachtoffers
kan beperken en de onderhandelingskansen kan verbeteren. De voorzitter van de vaste commissie voor Defensie,KorthalsDe voorzitter van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,BukmanDe griffier van de vaste commissie voor Defensie,Teunissen XNoot1Samenstelling: Leden: Mateman (CDA), Wolters (CDA), Korthals (VVD), voorzitter,
Weisglas (VVD), H. Vos (PvdA), Van den Berg (SGP), Van Traa (PvdA), Van Gelder
(PvdA), Zijlstra (PvdA), Hillen (CDA), Valk (PvdA), Sipkes (GroenLinks), Van
Hoof (VVD), Bukman (CDA), Hoekema (D66), ondervoorzitter, Leerkes (Unie 55+),
De Koning (D66), Voûte-Droste (VVD), Van den Bos (D66), Van Ardenne-van
der Hoeven (CDA), Verkerk, Van Waning (D66), Sterk (PvdA) en Van den Doel
(VVD). Plv. leden: Terpstra (CDA), Beinema (CDA), Van Rey (VVD), Van Heemskerck
Pillis-Duvekot (VVD), Dijksman (PvdA), Van Middelkoop (GPV), Houda (PvdA),
Middel (PvdA), Oudkerk (PvdA), Verhagen (CDA), Woltjer (PvdA), Rosenmöller
(GroenLinks), Hoogervorst (VVD), Mulder-van Dam (CDA), Ter Veer (D66), Stellingwerf
(RPF), De Hoop Scheffer (CDA), Hessing (VVD), Scheltema-de Nie (D66), Van
der Hoeven (CDA), Van Wingerden, Roethof (D66), Rehwinkel (PvdA), Keur (VVD)
en Marijnissen (SP).XNoot2Samenstelling: Leden: Beinema (CDA), Van der Linden (CDA), Blaauw (VVD),
Weisglas (VVD), Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD), H. Vos (PvdA), Van Traa
(PvdA), ondervoorzitter, Verspaget (PvdA), De Hoop Scheffer (CDA), Ybema (D66),
Apostolou (PvdA), Van Middelkoop (GPV), Valk (PvdA), Sipkes (GroenLinks),
Bukman (CDA), voorzitter, Boogaard (AOV), Woltjer (PvdA), Hessing (VVD), Van
den Bos (D66), Hoekema (D66), Marijnissen (SP), Verhagen (CDA), Roethof (D66),
Rouvoet (RPF) en Van den Doel (VVD).Plv. leden: Leers (CDA), Bremmer (CDA), Korthals (VVD), Van der Stoel
(VVD), Voûte-Droste (VVD), Van Nieuwenhoven (PvdA), Dijksma (PvdA),
Lilipaly (PvdA), Gabor (CDA), De Graaf (D66), Van Gijzel (PvdA), Van den Berg
(SGP), Houda (PvdA), Rosenmöller (GroenLinks), Deetman (CDA), Hendriks,
Van Oven (PvdA), Hoogervorst (VVD), Dittrich (D66), Hillen (CDA), Van Ardenne-van
der Hoeven (CDA), Van Waning (D66), Leerkes (Unie 55+) en Bolkestein (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-22181-105.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl