Studiefinanciering; Brief minister n.a.v. evaluatie van de verzelfstandiging van de IB-groep per 1 januari 1994
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24724, nr. 35

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

26-07-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

24724 nr. 35

13-07-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. Achtergronden en hoofdlijnen van de verzelfstandigingsevaluatie
IB-Groep3. Standpunt inzake de aanbevelingen evaluatieonderzoekDe bestuurlijke relaties tussen OCenW en de IB-GroepDe sturings- en verantwoordingsrelatieInterne sturingWerken voor derden4. Standpunt inzake de conclusies evaluatieonderzoekDe bestuurlijke relaties tussen OCenW en IB-GroepDe vormgeving van de verzelfstandigingInterne sturingDoelmatigheidKwaliteit van de dienstverlening5. ImplementatietrajectOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24724Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 47 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 724Studiefinancieringnr. 35BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalZoetermeer, 13 juli 1999 1. InleidingHierbij bied ik het rapport aan van de evaluatie verzelfstandiging
IB-Groep, die VB Deloitte & Touche in mijn opdracht heeft uitgevoerd1. De IB-Groep is per 1 januari 1994 bij wet (WVIB) verzelfstandigd
tot een publiekrechtelijk zelfstandig bestuursorgaan. In artikel 36 van deze
wet staat dat de minister binnen 5 jaar nadat de wet in werking treedt een
verslag zendt aan de Staten-Generaal over de doeltreffendheid en de effecten
van deze wet.Het evaluatierapport geeft een positief beeld van de verzelfstandiging
van de IB-Groep. De onderzoekers van VB Deloitte & Touche komen in het
rapport «Evaluatie verzelfstandiging IB-Groep» tot de conclusie
dat de beslissing om destijds tot verzelfstandiging over te gaan juist is
geweest.De algemene conclusies van de onderzoekers luiden:«De keuze om de Informatiseringsbank in 1994 te verzelfstandigen
is een juiste geweest. Het functioneren en het beheer van de organisatie zijn
verbeterd en de bestuurlijke organisatie is, ook in spanningsvolle situaties,
effectief gebleken.Bij de realisatie van de doelstellingen van de verzelfstandiging
is vooruitgang geboekt ten aanzien van de vergroting van de doelmatigheid,
heeft geen bemoeienis van de minister met de behandeling van individuele gevallen
plaatsgevonden en is de minister door de volksvertegenwoordiging niet aangesproken
op de behandeling van individuele gevallen. Er is door de onderzoekers geen
aanleiding gevonden een wijziging van de vormgeving als ZBO te overwegen». (pagina 4 evaluatierapport) Deze conclusies onderschrijf ik helemaal. Tevens stem ik in met de conclusie
van de onderzoekers om de huidige verzelfstandigingsvorm te handhaven (conclusie
3 van deze beleidsreactie). In het rapport onderbouwen de onderzoekers deze
conclusies. Daarbij formuleert VB Deloitte & Touche een aantal aanbevelingen
om de algehele bedrijfsvoering van de IB-Groep en de relatie tussen het ministerie
van OCenW en de IB-Groep te optimaliseren.In deze brief ga ik in op de achtergronden en de hoofdlijnen van de evaluatie
(paragraaf 2). Verder bespreek ik de aanbevelingen uit het rapport (paragraaf 3).
Daarbij wordt dezelfde volgorde van aandachtspunten gehanteerd als waarlangs
de onderzoekers het rapport hebben opgesteld:– de bestuurlijke relaties tussen OCenW en de IB-Groep;– de sturings- en verantwoordingsrelatie;– de vormgeving van de verzelfstandiging;– interne sturing;– doelmatigheid;– kwaliteit van de dienstverlening;– werken voor derden.Enkele van deze punten hebben niet tot een expliciete aanbeveling van
de onderzoekers geleid. Deze punten worden behandeld in paragraaf 4 (standpunt
inzake de conclusies evaluatieonderzoek). De volgorde van behandeling van
deze conclusies loopt langs dezelfde aandachtspunten. Tenslotte zal ik het
implementatietraject van mijn toezeggingen uiteenzetten (paragraaf 5). 2. Achtergronden en hoofdlijnen van de verzelfstandigingsevaluatie
IB-GroepIn de Wet Verzelfstandiging IB-Groep (WVIB) is in artikel 36, evaluatie,
bepaald dat de minister van OCenW binnen 5 jaar na de inwerkingtreding van
deze wet (1 januari 1994) aan de Staten Generaal verslag doet over de doeltreffendheid
en effecten van deze wet. Met deze brief wil ik voldoen aan deze verplichting.In overleg met de IB-Groep heb ik gekozen voor een brede evaluatie. In
juli 1998 heb ik VB Deloitte en Touche opdracht gegeven om deze evaluatie
uit te voeren. Het evaluatieonderzoek is begeleid door een begeleidingscommissie,
waarin vertegenwoordigers zitting hadden van OCenW, de IB-Groep, de Raad van
Toezicht van de IB-Groep, en het Kadaster. De onafhankelijke voorzitter van
de commissie was de heer Den Dunnen, secretaris-generaal van het ministerie
van VROM. De taken van de begeleidingscommissie bestonden uit het vaststellen
van het plan van aanpak, het selecteren van het onderzoeksbureau, het beoordelen
van tussen- en conceptrapportages, het bewaken van de voortgang en het fungeren
als klankbord en gesprekspartner voor de onderzoekers.In 1994 was de verzelfstandiging een logische stap in een reeks van ontwikkelingen
ten aanzien van de positie van de toenmalige Informatiseringsbank en bovendien
in lijn met het algemene beleid van de regering inzake de reorganisatie van
de rijksdienst. De verzelfstandiging paste daarom in de Grote Efficiency Operatie.
De verzelfstandiging was erop gericht de efficiency, de effectiviteit en de
kwaliteit van de dienstverlening te vergroten, en een scheiding aan te brengen
in de verantwoordelijkheid voor beleid en uitvoering. Verder werd het wenselijk
geacht om die scheiding niet alleen intern te realiseren via een managementcontract,
maar ook extern, vanwege de verschillende verantwoordelijkheden van minister
en de IB-Groep. De voorgaande doelstellingen, die ook in de memorie van toelichting van
de WVIB zijn opgenomen, worden gedekt door drie onderzoeksobjecten die de
onderzoekers hebben opgesteld. Deze onderzoeksobjecten waren: de bestuurlijke
relaties tussen OCenW en de IB-Groep, de interne sturing binnen de IB-Groep,
en de (financiële) doelmatigheid. Het doelmatigheidsonderzoek is uitgevoerd
door een werkgroep van OCenW en de IB-Groep. VB Deloitte & Touche heeft
er vervolgens een kwaliteitstoets op uitgevoerd.Bij de uitvoering van het evaluatieonderzoek is een scheiding aangebracht
tussen een empirisch onderzoek naar de feitelijkheden en een inventarisatie
van percepties zoals die leven bij betrokkenen rond de IB-Groep.De begeleidingscommissie heeft aanvullend een evaluatiedoel opgesteld:
het bepalen van eventuele nieuwe inzichten en actuele ontwikkelingen over
verzelfstandiging, ZBO's in het algemeen en het werken voor derden. Hieruit
vloeit ook de vraag voort of het wenselijk is de WVIB op dit punt bij te stellen.
De onderzoekers hebben verder getoetst of de IB-Groep voldoet aan de eisen
zoals die zijn gesteld in de aanbevelingen uit het rapport van de Algemene
Rekenkamer van 1994 en de rapportage naar aanleiding van de doorlichting van
ZBO's in 1997. 3. Standpunt inzake de aanbevelingen evaluatieonderzoekIn deze paragraaf behandel ik de aanbevelingen. Die zijn hieronder cursief
weergegeven. Mijn reactie volgt direct op het citaat. De bestuurlijke relaties tussen OCenW en de IB-GroepAanbeveling 1«Voor de zuiverheid lijkt het ons
wenselijk de formulering van de bevoegdheden van de Raad van Toezicht in de
WVIB te beperken tot de adviesfunctie i.c. het met raad bijstaan van de Hoofddirectie
door de Raad van Toezicht.» (pagina 23)Het is de vraag of de Raad van Toezicht zelf het voortouw moet nemen bij
belangrijke strategische thema's, of dat juist de Hoofddirectie in positie
zou moeten worden gebracht om deze initiatieven te ontplooien. Op basis van
de WVIB is het mogelijk dat de Raad van Toezicht (ongewild) het initiatief
naar zich toetrekt en daardoor executieve activiteiten gaat uitvoeren, vanwege
de formulering «met raad en daad bijstaan». De Raad
van Toezicht zit dan te dicht op de Hoofddirectie. De bestuurlijke relaties
worden er door deze situatie niet duidelijker op. Ik heb wel oog voor de positie
van de Raad van Toezicht. Soms moeten uiteenlopende belangen tegen elkaar
worden afgewogen. Dat kan in een aantal gevallen leiden tot een dilemma. De
minister kan worden aangesproken op bijvoorbeeld de kwaliteit van de uitvoering.
De Raad van Toezicht heeft in zijn functie juist belang bij de eigen verantwoordelijkheid
van het ZBO. De Raad van Toezicht is met mij van mening dat het accent van
de taken van Raad van Toezicht moet liggen op het toezicht, natuurlijk met
aandacht voor de positie van de minister van OCenW. Het schrappen van de woorden
«en daad» heeft dan ook de volledige instemming van de Raad van
Toezicht.Ik ben daarom net als de onderzoekers van mening dat het voor de zuiverheid
van deze verhoudingen verstandig is de formulering in de WVIB aan te passen
conform de aanbeveling.Aanbeveling 2«Een afspraak tussen de minister en
de Raad van Toezicht over de wederzijdse informatievoorziening ten aanzien
van de uitvoering van de toezichthoudende functie door de Raad van Toezicht
is behulpzaam voor OCenW om zicht te krijgen op de uitoefening daarvan door
de Raad van Toezicht. Daarenboven is een jaarlijkse formele verantwoording
van de Raad van Toezicht over het uitgeoefende toezicht gewenst.
Deze afspraak zou vastgelegd kunnen worden in het bestuursreglement van de
IB-Groep.» (pagina 24)Ik ben van plan om conform de aanbeveling de jaarlijkse informatiestroom
over het toezicht van de Raad van Toezicht te bestendigen in een «reglement
informatieverstrekking» tussen OCenW en de Raad van Toezicht. Dit informatiereglement
moet het zogenaamde «toezicht op toezicht» door OCenW beter uitvoerbaar
maken. Hierbij wil ik nog opmerken dat ik al twee keer per jaar overleg met
de Raad van Toezicht. De Raad van Toezicht stemt in met mijn voornemens.Aanbeveling 3«De minister dient verantwoordelijk
te zijn voor zowel de voordracht als de benoeming van de leden van de Raad
van Toezicht. Het is hierbij mede vanwege de chemie tussen mensen –
van groot belang dat de Raad van Toezicht bij de voordracht en voorgenomen
benoeming haar opvattingen en voorkeuren kenbaar kan maken. Wij stellen voor
dat artikel 5 lid 3 wordt geschrapt en lid 2 wordt aangevuld met een passage
waarin staat dat de minister overlegt met de Raad van Toezicht over de voordracht
en benoeming van nieuwe leden van de Raad. Wij denken dat het verstandig is
te werken met een keuzemogelijkheid uit tenminste drie personen.»
(pagina 28)In vergelijking met andere ZBO's wordt de minister van OCenW in zijn besluitvorming
over de bemensing van de Raad van Toezicht beperkt door de beperkte en bindende
voordracht van de Raad van Toezicht. Ik deel de opvatting van de onderzoekers
dat de minister meer invloed moet hebben op de bemensing van de Raad van Toezicht.
Ook de Raad van Toezicht is van oordeel dat de invloed van de minister nu
te gering is. Ik wil de voorgestelde procedure als wijziging in de WVIB opnemen.
Dit houdt in dat de minister nieuwe leden van de Raad van Toezicht benoemt,
na overleg met diezelfde Raad.Aanbeveling 4«De (mede)oprichting of deelname in
een rechtspersoon door een ZBO behoeft de expliciete goedkeuring van de minister.» (pagina 28)Mede gezien het potentiële risico voor de onderwijsbegroting en het
openbaar bestuur moet de minister van OCenW een verklaring van geen bezwaar
afgeven voor het deelnemen in of oprichten van een rechtspersoon door de IB-Groep.
Deze voorwaarde wordt ook in de «Aanwijzingen inzake zelfstandige bestuursorganen»
voorgeschreven. Ik onderken het belang van deze bepaling. Daarom ben ik van
plan deze ministeriële bevoegdheid op te nemen in de WVIB.Aanbeveling 5«De Raad van Toezicht is momenteel
verantwoordelijk voor de goedkeuring van onder meer het jaarverslag en de
jaarrekening. Er is een modus vivendi afgesproken waarbij de minister de mogelijkheid
krijgt voor de goedkeuring van de jaarrekening zijn opmerkingen te geven.
De Raad van Toezicht houdt hier zoveel als mogelijk rekening mee.» (pagina 29)«Het is gewenst dat de minister de jaarrekening goedkeurt.
In deze opzet stelt de Hoofddirectie de jaarrekening op en stelt de Raad van
Toezicht deze vast. De Raad van Toezicht blijft het meerjarenbeleidsplan en
het jaarverslag goedkeuren.» (pagina 30)De onderzoekers constateren dat bij het totstandkomen van een jaarrekening
het opstellen, vaststellen en goedkeuren als activiteit en als bevoegdheid
wordt onderscheiden. Het bezwaar van het goedkeuren van de jaarrekening door
de Raad van Toezicht is volgens de onderzoekers dat de minister in dat geval
uiteindelijk niet vaststelt wat de definitieve toewijzing van de middelen
moet zijn, terwijl hij wel verantwoordelijk is voor het bedrag dat de IB-Groep
ontvangt voor de uitvoering van zijn taken. Ook de Raad van Toezicht is van
oordeel, dat de invloed van de minister op jaarstukken thans te gering is. Uit de conclusies en de aanbevelingen maak ik op dat de onderzoekers de
procedure voor de jaarrekening als volgt adviseren in te richten: de hoofddirectie
stelt de jaarrekening op, de Raad van Toezicht stelt de jaarrekening vast
en de minister van OCenW keurt de jaarrekening goed. Als de minister de jaarrekening
niet goed wenst te keuren, doen zich volgens de onderzoekers de volgende mogelijkheden
voor:– de minister laat een review uitvoeren door een door hem aangewezen
accountant. De minister en de Raad van Toezicht worden het op basis van de
review alsnog eens;– er wordt een afspraak gemaakt om het probleem in het volgende
jaar op te lossen. De jaarrekening wordt dan in jaar n+1 aangepast;– de minister blijft zijn goedkeuring onthouden. De Raad van Toezicht
zal dan waarschijnlijk zijn ontslag aanbieden. De minister kan vervolgens
de jaarrekening door de nieuwe Raad van Toezicht laten aanpassen. Als ook
de nieuwe Raad van Toezicht de jaarrekening niet wil aanpassen, zal de Tweede
Kamer een politiek oordeel moeten vellen.In deze opzet worden het meerjarenbeleidsplan en het jaarplan nog wel
door de Raad van Toezicht goedgekeurd. Het voert te ver om deze documenten,
bedoeld voor interne bedrijfsvoering, ook onder de goedkeuringsbevoegdheid
van de minister van OCenW te scharen. Ik ben van plan om de WVIB waar het
gaat om de goedkeuring van de jaarrekening, te wijzigen conform de aanbevelingen.Tenslotte wil ik nog opmerken dat na wijziging van de WVIB de IB-Groep
voldoet aan het toetsingskader voor ZBO's zoals opgesteld door de Algemene
Rekenkamer.Aanbeveling 6«Wij denken dat het verstandig is
meerjarige afspraken te maken over de middelen die de IB-Groep ter beschikking
worden gesteld. Tevens zou de eigen financiële beslissingsruimte zodanig
kunnen worden vastgesteld dat er sprake is van een voldoende eigenstandige
speelruimte en onnodige bureaucratie wordt voorkomen.» (pagina
30)Deze ruimte wordt mogelijk gemaakt door een leenfaciliteit te creëren
of door reserves te vormen voor het opvangen van variaties in input en personele
bezetting. De op te vangen omvang moet dan wel gezamenlijk worden vastgesteld.
Bovendien moet dan volgens de onderzoekers de huidige verantwoordelijkheid
van de IB-Groep voor het financieel beheer en de bijbehorende bestedingsvrijheid
worden gehandhaafd. Een randvoorwaarde is hierbij natuurlijk wel dat het reguliere
budget ruimte biedt om reserves te scheppen. De mogelijkheid tot het creëren
van een leenfaciliteit moet passen binnen de kaders van het ministerie van
Financiën. Vooralsnog bestaat er alleen een leenfaciliteit ten laste
van de Rijksbegroting voor baten/lasten-diensten en agentschappen en niet
voor zbo's.De financiële speelruimte wordt niet alleen vergroot door de mogelijkheid
van een leenfaciliteit en de vorming van reserves, maar ook door meerjarige
budgetafspraken. OCenW streeft naar een systematiek van outputsturing binnen
budgettaire randvoorwaarden. Deze systematiek is gericht op meerjarige budgetafspraken,
het volgen van kostprijsontwikkeling en het toepassen van benchmarking. De sturings- en verantwoordingsrelatieAanbeveling 7«De koppeling tussen beleid en uitvoeringsconsequenties
kan effectiever worden indien de beleidsaanpassingen over een langere periode
in ogenschouw worden genomen.»«De eindconclusies over de uitvoering van het beleid zouden
versterkt kunnen worden door naast de financiële verantwoording meer
verantwoording over het functioneren aan de hand van prestatie-indicatoren
op te nemen.» (pagina 38) Bij de sturing van beleidsuitvoering maakt het ministerie van OCenW gebruik
van een planning en controlprocedure. In de planningsfase wordt een jaarcontract
opgesteld met afspraken over de programma-activiteiten van de IB-Groep en
over het door de IB-Groep te voeren beheer. In het jaarcontract zijn prestatie-indicatoren
opgesteld voor de wijze waarop de IB-Groep het beleid uitvoert. De IB-Groep
rapporteert elk kwartaal en deze rapportages vormen altijd onderwerp van gesprek.
Periodiek wordt bezien of de prestatie-indicatoren een goed beeld geven van
de prestaties van de IB-Groep. De eindconclusies over de uitvoering van het
beleid worden vastgelegd in de jaarrekening en het jaarverslag van de IB-Groep.
Ik ben samen met de onderzoekers van mening dat naast de financiële verantwoording
aandacht moet worden besteed aan de verantwoording aan de hand van prestatie-indicatoren.
Naar mijn mening gebeurt dit al voldoende.De onderzoekers hebben verder nog een aantal belangrijke constateringen
gedaan. Ten eerste is de scheiding tussen de verantwoordelijkheid voor beleid
en uitvoering helder en werkt in de praktijk goed. Ten tweede stellen zij
vast dat de scheiding tussen programma- en apparaatskosten niet rigide wordt
gehanteerd. Dit blijkt bijvoorbeeld uit het feit dat door verhoging van het
deurwaardersbudget (apparaatskosten) een flinke daling van de programma-uitgaven
kon worden gerealiseerd. Ten derde merken de onderzoekers op dat de reguliere
verantwoording adequaat is. Het leveren van niet-standaard informatie voor
nieuw beleid of een specifieke vraagstelling vraagt veel extra inspanning.
Prioriteitstelling is hier aan te bevelen. Dit kan door een kosten/baten-afweging
te maken bij te leveren niet-standaard informatie.De sturings- en verantwoordingsrelatie behoeft aandacht in onderling overleg.
Ook bij het opvragen van niet-standaard informatie zal het departement rekening
moeten houden met het feit dat de IB-Groep een afweging moet maken. Deze prioriteitstelling
zal in onderling overleg moeten gebeuren. Uiteindelijk kan dit nooit afbreuk
doen aan het ministerieel inlichtingenrecht.Verder hebben de onderzoekers waargenomen dat de opzet van de sturing
en verantwoording in zijn algemeenheid zodanig is dat een onverstoorde uitvoering
van wettelijke taken wordt gerealiseerd. Ik zal daarom de planning- en controlprocedure
niet aanpassen.Aanbeveling 8 Voor de apparaatskosten geldt de volgende aanbeveling:«Het verdient aanbeveling:– een contra-expertise te doen uitvoeren op wat de werkelijke uitvoeringskosten
van een beleidswijziging hadden mogen zijn indien OCenW voldoende zekerheid
wil hebben over de juistheid van de kosten die de IB-Groep in rekening brengt;– de financiële administratie zo in te richten dat dwarsdoorsneden,
bijvoorbeeld ten behoeve van kosteninformatie, eenvoudig en snel kunnen worden
gemaakt;– de verbetering van de administratie van de projecten ter hand
te nemen».Voor de programma-uitgaven geldt de volgende aanbeveling:«De administratie voor programmakosten zou tevens geschikt
moeten zijn voor zowel de bedrijfsvoering ten aanzien van het financieel verkeer
naar de cliënten als de noodzakelijke aansluiting moeten bieden op de
departementale administratie die gevoerd wordt conform de regels van de Comptabiliteitswet.» (pagina 39) Het is inderdaad van belang dat de financiële administratie zo wordt
ingericht dat eenvoudig en snel een dwarsdoorsnede kan worden gemaakt, vooral
van de kosteninformatie. Met name de projectadministraties zijn op dit vlak
voor verbetering vatbaar. Hier is onvoldoende zekerheid over de aan het project
toe te rekenen kosten. De conclusie dat de bedrijfsadministratie niet voldoende
toegankelijk en eenduidig is, werd al tijdens het onderzoek bevestigd door
het feit dat de onderzoekers zeer moeizaam informatie over de doelmatigheid
uit de administratie konden halen. Over de aanbevelingen om te komen tot verbetering
van de projectadministraties en de financiële administratie, zijn inmiddels
afspraken gemaakt met de IB-Groep. Daarnaast is te verwachten dat het project
Herontwerp positieve effecten op dit gebied zal hebben.Uiteindelijk zal de administratie voor programmakosten zó ingericht
moeten worden dat deze aansluit op de departementale administratie die is
ingericht conform de Comptabiliteitswet. Vanzelfsprekend moet die administratie
voor programmakosten dan ook geschikt zijn voor het gewone financiële
verkeer met de cliënten. De geconstateerde aansluitingsproblematiek zal
worden opgelost in het departementale project Verbetering Financiële
Administratie. Dit is een project waarin de departementale administratie van
OCenW wordt herzien. De aansluiting van de departementale administratie met
de IB-Groep maakt hier deel van uit. De IB-Groep is bij dit project zeer nauw
betrokken. De genoemde problemen zullen zijn opgelost na afronding van het
project.De tijdigheid van de rapportages verdient volgens de onderzoekers enige
aandacht. Na voltooiing van het Herontwerp1 zal
de tijdigheid uiteindelijk ook voldoende zijn, aangezien de administraties
eenvoudig de gewenste gegevens zullen kunnen leveren.Ik wil verder nog opmerken dat OCenW contra-expertises gebruikt om een
onafhankelijk oordeel te krijgen over de effecten van beleidswijzigingen op
de uitvoeringskosten. In het rapport wordt de indruk gewekt dat dit niet het
geval zou zijn.Ik stel verder vast dat de coördinerende en regievoerende rol van
de directie Relatiemanagement Zelfstandige Organisaties een belangrijke bijdrage
levert aan de inrichting en werking van de sturing en verantwoording. De inrichting
van deze directie als interface tussen OCenW en, in dit geval, de IB-Groep
is waardevol gebleken. De onderzoekers hebben geconstateerd dat dit zowel
binnen OCenW als bij de IB-Groep zo wordt ervaren. Interne sturingAanbeveling 9«Aanbevolen wordt de besturingsstructuur
vorm te geven uitgaande van een eindverantwoordelijke Hoofddirecteur.» (pagina 56)De onderzoekers constateren dat het in de interne sturing van de IB-Groep
wenselijk is om een heldere en voldoende hiërarchische besturingsstructuur
te hanteren. Volgens de onderzoekers is dat een structuur met één
verantwoordelijke Hoofddirecteur. Ik zal deze opvatting onder de aandacht
brengen van de Raad van Toezicht én de Hoofddirectie van de IB-Groep.Ik stel echter vast dat de ervaringen met de inrichting van de Hoofddirectie,
in de huidige constructie, tot nu toe geen aanleiding hebben gegeven om die
inrichting te wijzigen. Juist vanwege het innovatieve karakter van de organisatie
is het wenselijk dat de Hoofddirectie in het kader van de interne
sturing eenvoudig aan een nieuwe situatie wordt aangepast. De bevoegdheid
om te bepalen hoe de interne inrichting vorm krijgt, laat ik graag over aan
de Hoofddirectie IB-Groep. Daarom meen ik dat de WIVB op dit punt niet veranderd
hoeft te worden.Aanbeveling 10«Ten behoeve van een volgende evaluatie
is het noodzakelijk vast te stellen op welke aspecten van doelmatigheid het
functioneren van een ZBO moet worden beoordeeld en welke doelstellingen of
criteria de basis voor deze oordeelsvorming moeten vormen. De werkzaamheden
van de projectgroep OCenW/IB-Groep vormen hier een eerste aanzet voor.» (pagina 75)Om de doelmatigheid te kunnen bepalen, is het van belang een nulmeting
te doen. Er moeten criteria worden opgesteld aan de hand waarvan in de toekomst
diezelfde metingen weer zullen worden verricht. Dit is de enige mogelijkheid
om vat te krijgen op en een reëel beeld te krijgen van de ontwikkeling
van de doelmatigheid. Daarom zal ik opdracht geven een nulmeting te doen.
Het moment waarop het project Herontwerp zal zijn afgerond en de effecten
daarvan in kaart zijn gebracht, lijkt mij het geschikte tijdstip om de nulmeting
uit te voeren. Werken voor derdenAanbeveling 11«Wij denken dat het belang van het
werken voor derden door de IB-Groep zo groot is dat het gewenst is dit in
enige vorm te continueren. Wij achten het daarbij noodzakelijk dat er overeenstemming
bestaat tussen OCenW en de IB-Groep over het speelveld, de spelregels van
het werken voor derden en hoe doeltreffend met een andere opdrachtgever tot
zaken kan worden gekomen. Het is verstandig dat OCenW en de IB-Groep gezamenlijk
de (on)mogelijkheden verkennen.Een nadere uitwerking van de criteria op basis waarvan de IB-Groep
publieke taken dan wel marktactiviteiten zou kunnen gaan uitvoeren, is in
1996 toegezegd. Het is echter de vraag of dit een effectieve oplossing is.
Het is mogelijk verstandiger om:– gezamenlijk een plan van aanpak op te stellen voor de benadering
van de markt van publieke taken;– een meerjarige ruimte af te spreken voor productontwikkeling en
productinnovaties en achteraf te bezien of de invulling hiervan door de IB-Groep
wijs beleid is geweest en op basis daarvan de afspraken aan te passen.»
(pagina 93)OCenW ondersteunt het uitvoeren van werkzaamheden in het onderwijsveld
door de IB-Groep, mits het gaat om activiteiten die in het verlengde liggen
van de wettelijke regelingen die door de IB-Groep worden uitgevoerd. De IB-Groep
acht het uitvoeren van nevenactiviteiten van belang voor het functioneren
en de profilering van de organisatie. Marktactiviteiten worden daarbij evenwel
niet als doel op zich gezien. Voorop moet staan een professionele en doelmatige
uitvoering van de wettelijke regelingen. De uitvoering van deze wettelijke
regelingen mag natuurlijk niet belemmerd worden door andere werkzaamheden.
Ik zal dan ook bij verzoeken van de IB-Groep om goedkeuring te hechten aan
nieuwe nevenactiviteiten mij steeds ervan vergewissen dat de core-business
goed wordt uitgevoerd.Ik ben het met de onderzoekers eens dat er meer duidelijkheid moet komen
over de spelregels bij het uitvoeren van nevenactiviteiten. Een nadere precisering
van regels is noodzakelijk. OCenW en de IB-Groep zullen duidelijke en uniforme
criteria moeten uitwerken, evenals een nader toezicht op de naleving van de
spelregels. In dit licht bezien deel ik de opvatting van de Raad van Toezicht
dat de minister van OCenW criteria moet vaststellen op grond waarvan achteraf
getoetst wordt of de concrete activiteiten aan de criteria voldoen. In het rapport concluderen de onderzoekers dat het werken voor derden
in bedrijfseconomisch opzicht tot op heden niet succesvol is geweest. De onderzoekers
constateren dat wel de directe kosten zijn gedekt bij het werken voor derden,
maar nog niet altijd de integrale kosten. 4. Standpunt inzake de conclusies evaluatieonderzoekIn deze paragraaf behandel ik de conclusies van de onderzoekers, waarvoor
geen nadere aanbevelingen worden voorgesteld. In het onderstaande zijn de
conclusies cursief weergegeven. Mijn reactie volgt direct op het citaat. De bestuurlijke relaties tussen OCenW en IB-GroepConclusie 1«Op het punt van beïnvloedingsmogelijkheden
van de Raad van Toezicht behoeft de minister naar onze mening geen aanvullende
bevoegdheden. De huidige situatie kan gehandhaafd blijven.» (pagina
22)Ik wil de huidige situatie ongewijzigd handhaven.Conclusie 2«De minister moet altijd informatie
verstrekken aan de volksvertegenwoordiging. Op basis hiervan moet ook in verzelfstandigingswetten
zijn vastgelegd dat er een inlichtingenplicht bestaat van de organisatie naar
de minister. Deze inlichtingenplicht geldt bijvoorbeeld ook voor de informatieverstrekking
aan de minister door gemeenten.» (pagina 19)De onderzoekers constateren dat in het kader van de ministeriële
verantwoordelijkheid in de huidige verzelfstandigingswet al een inlichtingenplicht
van de Raad van Toezicht jegens de minister is vastgelegd. In deze bestuurlijke
relatie is op dit punt dan ook geen aanpassing van de WVIB vereist. Hierbij
merk ik nog op dat er al een inlichtingenrecht van de minister bestaat op
basis van de algemene aanwijzing in de WVIB betreffende de uitvoering van
de wettelijke taken.De beperkte ministeriële verantwoordelijkheid heeft in de huidige
WVIB voldoende kaders. Eventuele problemen zijn meer interpretatieproblemen
bij met name de bedrijfsvoering en het werken voor derden, dan vormgevingsproblemen.Om de bovengenoemde interpretatieproblemen omtrent de ministeriële
verantwoordelijkheid op te lossen, moet de wet worden aangepast. Deze optie
lijkt niet noodzakelijk of wenselijk. Die detailregulering verwijdert de dynamiek
uit de bestuurlijke relatie en belemmert het initiatief van het ZBO. Juist
door de huidige gevoeligheid en het begrip voor elkaars positie en de gemaakte
afspraken is de ministeriële verantwoordelijkheid in de onderzochte periode
nooit in het geding geweest. Er is voldoende probleemoplossend vermogen binnen
de kaders van verantwoordelijkheden en bevoegdheden. De vormgeving van de verzelfstandigingConclusie 3«De vormgeving van de verzelfstandiging
kan in principe veranderd worden. Hierbij kan gekozen worden voor een grotere
afstand tot het departement waarbij de taken uitgevoerd worden door een private
organisatie of een kleinere afstand tot het departement waarbij de taken uitgevoerd
worden door een agentschap. Om onderstaande redenen zien wij geen aanleiding
de huidige vormgeving te veranderen.» (pagina 40)Ik stem in met het advies van de onderzoekers de huidige verzelfstandigingsvorm
te handhaven. Belangrijk is dat in de huidige constructie de verantwoordelijkheden
helder zijn. Op basis van de aanbevelingen in het rapport evaluatie
verzelfstandiging IB-Groep worden deze verantwoordelijkheden nader aangescherpt.Na 5 jaar verzelfstandiging ben ik niet van plan de juridische status
van de IB-Groep te veranderen. Desondanks constateer ik dat er sprake is van
een situatie van «gedwongen winkelnering». Van belang is dus de
IB-Groep voortdurend te prikkelen tot efficiënt en doelmatig werken.
Het lijkt mij daarom verstandig om mij er periodiek van te vergewissen dat
de monopoliepositie van de IB-Groep voor het uitvoeren van de wettelijke taken
niet leidt tot een ondoelmatige inzet van middelen. De bedoeling is de IB-Groep
periodiek te vergelijken met andere vergelijkbare organisaties door benchmarking
toe te passen, kostprijsvergelijkingen te maken en te bezien of bij gebleken
ondoelmatigheid of inefficiënt handelen – er alternatieven denkbaar
zijn in de richting van herallocatie van taken. Interne sturingConclusie 4«Het is niet goed mogelijk om een kostprijsmodel
in te richten voor de vaak wisselende wettelijk uit te voeren taken.» (pagina 55)Allereerst wil ik onderstrepen dat de IB-Groep en OCenW de kosten transparant
willen maken. De ontwikkelingen zijn op dit vlak in volle gang. Het is echter
erg moeilijk om outputfinanciering alleen op basis van een kostprijsmodel
te realiseren. Voor de dikwijls wisselende wettelijke taken is immers geen
normale productie vast te stellen. Vergelijking met gelijksoortige organisaties
om tot een betrouwbaar kostprijsmodel te komen is bovendien ook moeilijk.Enkel zuivere outputfinanciering als instrument is bij gebrek aan marktwerking
onvoldoende om het budget te beheersen. Outputsturing binnen budgettaire randvoorwaarden
doet mijns inziens meer recht aan de verhouding tussen de IB-Groep en OCenW.
Een systematiek van outputsturing binnen budgettaire randvoorwaarden is gericht
op afspraken over meerjarige budgetten, het volgen van kostprijsontwikkeling
en het toepassen van benchmarking. Tevens wordt met outputsturing bedoeld
dat het tarief van de producten mede wordt bepaald door de eisen voor het
kwaliteitsniveau van de dienstverlening. Deze kwaliteitseisen zijn vastgelegd
in het jaarcontract tussen de IB-Groep en OCenW en in het kwaliteitshandvest
van de IB-Groep.Tenslotte wil ik nog opmerken dat een kostprijsmodel onontbeerlijk is
voor de beoordeling van de kostendekkendheid van de huidige marktactiviteiten
van de IB-Groep. Het kostprijsmodel duidt immers de tarieven aan van het werken
voor derden. DoelmatigheidConclusie 5«Opgemerkt moet worden dat de IB-Groep
zich heeft geprofileerd als een organisatie die zich inspant om de efficiency
van de uitvoeringswerkzaamheden te bewaken en te bevorderen. Het is erg lastig
om feitelijk resultaat te boeken op efficiency, gezien het feit dat de regelingen
waar de werkzaamheden op zijn gebaseerd frequent en ingrijpend worden gewijzigd.
Desondanks kan verondersteld worden dat er toch doelmatigheidswinst is geboekt,
aangezien de IB-Groep incidentele en structurele budgetkortingen heeft opgevangen.
Bovendien is een lichte daling van de uitvoeringskosten en de gemiddelde kosten
van de niet fluctuerende producten te constateren.» (pagina 74)Voorafgaand aan de verzelfstandiging waren er verwachtingen over de toe
te nemen doelmatigheid. Ondanks dat vooruitgang is geboekt in de doelmatigheid,
is de mate van toename niet geheel volgens de verwachtingen zoals die worden
verwoord in de Memorie van Toelichting van de verzelfstandigingswet.
Die geringe toename is, zoals gesteld, voornamelijk het gevolg van departementaal
handelen. Door de vereiste snelheid en flexibiliteit is het voor de IB-Groep
vrijwel onmogelijk om een routine te ontwikkelen, wat een negatief effect
heeft op de doelmatigheid. Gezien deze situatie en de hierboven genoemde budgetkortingen
beaam ik de stelling van de onderzoekers dat de doelmatigheid van de IB-Groep
toch is toegenomen en voldoet. Bovendien is als gevolg van de verzelfstandiging
de kwaliteit van de dienstverlening fors verbeterd. Zo zijn de prestatienormen
de afgelopen jaren aangescherpt en volgens de rapportages vrijwel allemaal
gerealiseerd. Verder is er binnen de IB-Groep een innerlijke «drive»
ontstaan om tot verbetering en verandering te komen. Kwaliteit van de dienstverleningConclusie 6«De algemene conclusie is dat de kwaliteit
van de dienstverlening van de IB-Groep in het algemeen als voldoende of goed
wordt ervaren. De IB-Groep wil de kwaliteit van de dienstverlening verder
verbeteren door het project Herontwerp. Wat betreft de producten is vooral
op het gebied van de informatielevering verbetering wenselijk. Niet-standaard
informatie is nog steeds moeilijk leverbaar, maar ook hier geldt dat het Herontwerp
deze verbetering moet realiseren. De IB-Groep als organisatie is te typeren
als innovatief. Dit is op te maken uit bijvoorbeeld de studentenchipkaart,
de oplossingen voor de telefonische bereikbaarheid, het kwaliteitshandvest
en het Herontwerp. Ondanks dit alles zijn er toch een aantal aandachtspunten
te noemen. Zo zou de deskundigheid van personen die klachten afhandelen kunnen
worden verhoogd. Verder zouden afnemers betrokken kunnen worden bij invoeringsconsequenties
van nieuwe of gewijzigde regelgeving. Ook behoeven de prestatie-indicatoren
uniformering.» (pagina 84)Ik stel vast dat de dienstverlening van de IB-Groep in het algemeen als
goed wordt ervaren; dit is een winstpunt als direct gevolg van de verzelfstandiging.
Uit het onderzoek van de Algemene Rekenkamer van twee jaar geleden bleek al
dat de IB-Groep zich met haar dienstverlening positief ontwikkelde. Nu blijkt
dat die positieve ontwikkeling zich heeft doorgezet.Het project Herontwerp zal de hier genoemde problemen grotendeels oplossen,
bijvoorbeeld door ontwikkeling van de integrale klantafhandeling. Het project
Herontwerp besteedt specifiek aandacht aan verbetering van de kwaliteit van
de dienstverlening, zodat we de ontwikkeling van dat project moeten afwachten.
De betrokkenheid van afnemers is in de afgelopen jaren al een punt van aandacht
geweest. De IB-Groep zal dit beleid verder ontwikkelen. 5. ImplementatietrajectOm de verbeteringen te implementeren die naar aanleiding van de aanbevelingen
uit het evaluatierapport zijn geformuleerd, zal ik een wijziging van de WVIB
aan u voorleggen. In deze wetswijziging komen in ieder geval de volgende punten
aan de orde:– beperking van de functie van de Raad van Toezicht;– benoeming van de Raad van Toezicht;– deelneming in rechtpersonen;– goedkeuring van de jaarrekening;Het streven is de wetswijziging in 2001 in werking te laten treden. Bij
de wetswijziging van de WVIB zal rekening worden gehouden met de Kaderwet
ZBO's die momenteel in voorbereiding is.De resterende aanbevelingen zullen naar verwachting in afspraken, jaarcontracten
en protocollen tussen OCenW en de IB-Groep moeten worden geregeld.
Het streven is gericht om dit in 2000 te regelen. Bij de afspraken over het
werken voor derden zal rekening worden gehouden met de ontwikkelingen in het
MDW-traject «Markt en Overheid». Ik zal u over de voortgang informeren
in mijn begrotingsstukken over de IB-Groep. De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,L. M. L. H. A. Hermans XNoot1Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie.XNoot1Het project Herontwerp heeft tot doel de kwaliteit van de dienstverlening
belangrijk te verbeteren, sneller en doelmatiger in te spelen op de beleidsveranderingen
en de apparaatskosten van de IB-Groep te reduceren. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24724-35.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl