Ontwikkelingsraad; Verslag algemeen overleg over hulpverlening aan de vluchtelingen in Oost-Zaïre/Rwanda
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 21501-04, nr. 43

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

18-03-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

21501-04 nr. 43

12-03-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesAntwoord van de regeringOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 21501-04Toon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 25098Toon alle publicaties in dit dossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 54 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
21 501-04Ontwikkelingsraad25 098Crisissituatie Grote Meren Gebiednr. 43VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 12 maart 1997De vaste commissies voor Europese Zaken1 en
voor Buitenlandse Zaken2 hebben op 4 december
1996 overleg gevoerd met minister Pronk voor Ontwikkelingssamenwerking over
het verslag van de Raad voor ontwikkelingssamenwerking (OS-raad) van vrijdag
22 november 1996, toegespitst op de bespreking van de hulpverlening aan
de vluchtelingen in Oost-Zaïre/Rwanda (Kamerstuk 21 501-04,
nrs. 40 en 41, Kamerstuk 25 098, nrs. 4 en 5).Van het gevoerde overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag
uit. Vragen en opmerkingen uit de commissiesMevrouw Van der Stoel (VVD) had behoefte aan nadere informatie
over de actuele stand van zaken rondom het Grote-Merengebied. Een eerder mandaat
van de VN heeft nog niet tot actie geleid. Er zijn weliswaar grote stromen
vluchtelingen naar Rwanda teruggekeerd, maar de situatie lijkt gecompliceerder
te worden doordat er ook vanuit Oeganda ongewenste activiteiten worden ontplooid
door groeperingen die van elders van wapens worden voorzien. Nu Oeganda ongewenste
activiteiten onderneemt in Zaïre, is het de vraag of het wel gewenst
is om de vredesmacht ten dele in Oeganda te stationeren. Welke informatie
hebben de Nederlandse verkenners mee teruggebracht?Mevrouw Van der Stoel had er begrip voor, dat men behoefte heeft aan corridors
om de laatste vluchtelingen veilig terug te laten komen, met als uitgangspunt
dat Rwanda het voortouw neemt bij de «hervestiging». Er bestaat
evenwel nog geen zicht op wat er gebeurt met vluchtelingen in Burundi en Tanzania.
Zij kon zich niet aan de indruk onttrekken dat er op veel meer plekken dan
alleen langs de grens tussen Zaïre en Rwanda schermutselingen plaatsvinden.
Om de vluchtelingen zo veilig mogelijk te laten terugkeren en
zich te laten hervestigen, is het noodzakelijk te gaan werken aan een structurelere
oplossing. Daartoe zal zo spoedig mogelijk een politiek-diplomatieke conferentie
moeten worden gehouden over een toekomstige aanpak van het Grote-Merengebied,
gericht op structurele vrede.De oud-president van Tanzania Nyerere heeft terecht gesteld dat het niet
moet komen tot naar etniciteit ingedeelde gebieden. Hij heeft gezegd: laat
iedereen maar naar Tanzania komen. Als de achterliggende gedachte is, dat
Tanzania dan in het Grote-Merengebied een groter gebied tot zijn verantwoordelijkheid
kan gaan rekenen, dan voelde mevrouw Van der Stoel zich hierdoor minder aangesproken.
Wat is de kabinetsreactie hierop?De heer Verhagen (CDA) stelde vast dat de gemeenschappelijke
actie, voortvloeiend uit het overleg in de OS-raad, zich vanuit de ontwikkelingsoptiek
terecht concentreert op de assistentie die moet worden verleend bij de opvang
van de vluchtelingen die naar Rwanda terugkeren. In de Raad en op de informele
donorbijeenkomst inzake Rwanda in Genève is geconstateerd, dat die
assistentie moet geschieden in samenspraak met de Rwandese autoriteiten en
dat er uit mensenrechtenoogpunt behoefte is aan het monitoren van de terugkeer.
Gegeven de nogal wisselende ervaringen van de mensenrechtenwaarnemers in Rwanda
in het verleden, wilde de heer Verhagen weten hoe de Rwandese autoriteiten
tegenover die monitoring staan en of het zeker is dat de waarnemers kunnen
doen wat zij noodzakelijk achten. Dat is essentieel om te kunnen beoordelen
of assistentie op de juiste wijze kan geschieden. Dat verschillende partijen
niet of nauwelijks met elkaar willen praten, bemoeilijkt het houden van een
conferentie om voor het gehele Grote-Merengebied een politieke oplossing te
bewerkstelligen. Hoe groot is de haalbaarheid van zo'n conferentie? Hoe is
een oplossing mogelijk in relatie tot de nog steeds geldende boycot van Burundi?
Immers, volgens schattingen zijn er zo'n 100 000 Burundese vluchtelingen
in Oost-Zaïre. Dat betekent dat voor een oplossing ook samenspraak met
Burundi noodzakelijk is. De OS-raad geeft terecht prioriteit aan de mogelijkheid
van terugkeer van vluchtelingen naar hun land van herkomst. Zit er enig schot
in? Terecht is de EU, Nederland met name, bereid medewerking te geven aan
de opvang van de terugkerende vluchtelingen.Wat het Nederlandse standpunt in de OS-raad inzake het inzetten van de
WEU is geweest, is niet duidelijk, hoewel de minister van Defensie er wel
vrij duidelijk over is geweest. In hoeverre is er sprake geweest van een gelijke
standpuntbepaling van de minister van Defensie en van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
respectievelijk de minister van Buitenlandse Zaken?Van Nederlandse zijde is de bereidheid uitgesproken om door een vliegtuig
ter beschikking te stellen mee te werken aan de voedseldroppings in Oost-Zaïre.
Omdat niet bekend is waar die vluchtelingen zich precies bevinden en hoeveel
vluchtelingen er zijn, is het niet zeker dat die droppings met succes kunnen
worden uitgevoerd. Bovendien hebben niet alleen de Zaïrese autoriteiten,
maar ook humanitaire hulporganisaties nogal wat bezwaren tegen de droppings.
Kan het kabinet uitleggen waarom men denkt door middel van voedseldroppings
de nog in Zaïre verblijvende vluchtelingen te kunnen bereiken? Dat de
Nederlandse verkenners min of meer onverrichter zake moesten terugkeren, geeft
aan dat alles strak gecoördineerd moet worden en in samenwerking met
de Rwandese autoriteiten. Er moet wel snel hulp worden geboden, maar overhaast
optreden zal weinig effect sorteren.Hoewel het Groenboek pas ter plekke is verstrekt aan de leden van de OS-raad,
is er in de Raad kennelijk uitvoerig gediscussieerd over de toekomst van het
Loméverdrag. Het kwam de heer Verhagen gewenst voor dat er een verdragsmatige
relatie blijft bestaan tussen de Europese Unie en de ontwikkelingslanden,
waarbij dan uiteraard rekening moet worden gehouden met de gewijzigde situatie.
Het heeft ook een hoge symbolische waarde dat de Europese Unie haar verplichtingen
jegens ontwikkelingslanden in een verdrag wenst vast te leggen. Uiteraard
brengt dat voor de andere partij verplichtingen met zich. Het verheugde hem
dat Nederland tijdens het komende voorzitterschap wederom zal proberen het
intergouvernementele karakter van het Loméverdrag om te zetten in een
communautair karakter door het budget op de Europese begroting te plaatsen.
Als dat lukt, kan het Europees Parlement een volwaardige controle uitvoeren.
Zal dit Nederlandse uitgangspunt op de IGC aan de orde komen en, zo ja, is
er dan kans dat het overgenomen wordt? De vorige keer is een prioriteit van
de Nederlandse minister voor Ontwikkelingssamenwerking niet eens op de IGC
besproken.De EU denkt kennelijk aan subregionale overeenkomsten. Een vorige poging
van de Commissie in die richting is op fel verzet van de ACS-landen gestuit.
Hoe groot lijkt nu de bereidheid van de ACS-landen om het verdrag op dit punt
te wijzigen?Is het kabinet bereid de Kamer het ontwerpmandaat toe te zenden zodra
dat beschikbaar is?Het heeft de heer Verhagen bevreemd dat de Commissie niet met een echt
voorstel of rapportage is gekomen over de interne EU-coherentie, terwijl die
op grond van het verdrag van Maastricht een van de uitgangspunten van het
Europese ontwikkelingsbeleid is. De Raad heeft wel over de interne coherentie
gesproken, maar niet over de coördinatie tussen het Europese ontwikkelingsbeleid
en het ontwikkelingsbeleid van de lidstaten afzonderlijk. De toegevoegde waarde
van het Europese ontwikkelingsbeleid is evenmin aan de orde geweest. Zal dat
nog aan de orde komen en zal het Nederlandse voorzitterschap ook op dit punt
voortgang kunnen boeken?Het heeft hem verbaasd dat de Raad tot tweemaal toe een voorstel van de
Commissie heeft afgewezen inzake de ontwerpverordening voor de Noord-Zuidsamenwerking
in de campagne tegen drugs en drugsverslaving, met als argument dat het zich
richtte op onderdelen die ook behoren tot de derde pijler. Als men op basis
daarvan zaken afwijst, is coherentie niet mogelijk.Het was de heer Verhagen opgevallen dat Denemarken veel voorstellen op
de agenda heeft geplaatst. Waarom zijn er zo weinig Nederlandse voorstellen
gedaan? Zal in ieder geval tijdens het Nederlandse voorzitterschap het aantal
Nederlandse voorstellen het aantal Deense overtreffen?Mevrouw Sipkes (GroenLinks) veronderstelde dat de Kamer zowel
het groenboek als het aangekondigde blauwboek zal kunnen bediscussiëren
voordat ze op de OS-raad in Maastricht worden besproken. Het was haar opgevallen
dat de minister nadrukkelijk aangeeft wat zijn inzet in de OS-raad is geweest
in dezen. Wat was de reactie van anderen daarop?In Kamerstuk 21 501-04, nr. 41, staat dat de minister heeft gewezen
op het belang van onderzoek naar methoden voor ontmijning. Vervolgens staat
er: «Het is daarbij van belang dit onderzoek zoveel mogelijk buiten
de militaire sfeer te houden om zo problemen ten aanzien van geheimhouding
te vermijden.» Vanwaar deze cryptische zin? Bij ontmijning lijkt militaire
deskundigheid toch noodzakelijk.Wat Rwanda betreft, kan niet worden gezegd dat de situatie de laatste
tijd is verbeterd. De terugkeer van vluchtelingen is dan wel op gang gekomen,
maar de situatie is explosief. Het is de vraag of voedseldroppings wel het
juiste antwoord op de problemen zijn. Tijdens de begrotingsbehandeling is
nadrukkelijk gesteld dat zou worden afgestevend op een drieledig mandaat.
Dat is niet gelukt, maar is wat er nu gebeurt, niet al te beperkt? Loopt dat
niet uit op een nieuw conflict? Hoe zijn de onderhandelingen verlopen? In
Kamerstuk 25 098, nr. 5, wordt gesteld dat VN-resolutie 1078 geen mandaat
bevat om op zo kort mogelijke termijn de basis te leggen voor
een multinational force. De resolutie is wel gebaseerd op hoofdstuk VII en
er wordt in gerept van «alle noodzakelijke middelen». Kan de resolutie
dan niet breder worden geïnterpreteerd? Voedseldroppings kunnen contraproductief
zijn. Het is de vraag of zij de mensen bereiken en of het wel mogelijk is
er droppings uit te voeren. Bij voorgaande voedseldroppings zijn deze kanttekeningen
ook gemaakt. Bovendien zeggen hulporganisaties dat voedsel minder noodzakelijk
is dan water.In de brief staat naar aanleiding van het eventueel uitzenden van een
Nederlandse eenheid nog een zin die mevrouw Sipkes niet kon plaatsen, namelijk:
«Een Nederlandse eenheid zal ingebed moeten worden in een militaire
eenheid van een groot land – de Verenigde Staten of het Verenigd Koninkrijk –
onder meer in verband met de beperkt beschikbare logistieke en medische capaciteit.»
Er komt zeer binnenkort toch van alles terug uit voormalig Joegoslavië?Omdat met name de bevolking in Burundi onder het embargo lijdt, is gevraagd
om opheffing ervan, uiteraard niet voor wat het wapenembargo betreft. Mevrouw
Sipkes meende dat er bij het instellen van embargo's altijd een uitzondering
wordt gemaakt voor grote humanitaire noden.Ook de Europese Unie heeft zich uitgesproken voor een langetermijnoplossing.
De oplossing zal in een breder verband gezien moeten worden. De huidige nationale
grenzen zijn uiteindelijk koloniale grenzen. Als men daaraan vasthoudt, zal
er geen oplossing komen, zo wordt ter plekke wel gesteld.Mevrouw Sipkes wees op een in een krant gepubliceerde brief waarin wordt
gesteld dat de Verenigde Staten zitten op de lijn van Rwanda, het Verenigd
Koninkrijk op die van Burundi en Frankrijk en België op die van Zaïre.
Die belangenverstrengeling zou een echte oplossing onmogelijk maken. De Verenigde
Staten zouden een geheime agenda voor Midden-Afrika hebben en zouden het probleem
in verband met hun directe belangen willen bagatelliseren.Mevrouw Roethof (D66) zou het ook mooi vinden als het Europees
ontwikkelingsfonds onder het budgetrecht van het Europees Parlement werd gebracht.
Zij vroeg zich af wat er gebeurt met al de mensenrechtenresoluties die het
Europees Parlement bij voortduring aanneemt.Ook zij was getroffen door de passage inzake de antipersoneelmijnen in
het verslag over de OS-raad. Uit de tekst is niet op te maken dat Nederland
België voluit heeft gesteund in zijn voornemen in juni 1997 in Brussel
een conferentie over antipersoneelmijnen te organiseren als vervolg op de
conferentie van Ottawa. En dat terwijl Nederland in Ottawa behoorde tot de
groep die het felst was vóór afschaffing van antipersoneelmijnen.
Het zou mooi zijn wanneer Nederland als voorzitter van de EU een rol zou kunnen
spelen bij de voorbereiding van die conferentie in Brussel.Ingaand op Kamerstuk 25 098, nr. 5, waardeerde zij de nog steeds
bestaande bereidheid van Nederland om deel te nemen aan een militaire interventie
in Oost-Zaïre, al leek haar de haalbaarheid van zo'n operatie niet groot.
Uitzending van Nederlandse militairen is dan ook niet aan de orde, op de twee
liaisonofficieren na, die naar Entebbe zijn uitgezonden. Hoe verhoudt de in
dit stuk beschreven Nederlandse inzet zich tot de in Ottawa door de veertien
ambassadeurs gemaakte afspraak om 2000 militairen naar het gebied te sturen?
Er worden wel veel plannen gemaakt, maar die verdampen snel weer.Er heeft zich een grote ramp voltrokken in Zaïre en de internationale
gemeenschap heeft gewoon het tij laten verlopen. Enkele weken geleden –
de Kamer behandelde toen de begroting van Buitenlandse Zaken – was het
momentum daar voor het zenden van zo'n interventiemacht, maar wanneer zo'n
macht nu wordt gestuurd, loopt die het risico betrokken te raken in een Zaïrese
burgeroorlog. De aanbevelingen van het Rode Kruis in het geval van voedseldroppings
leken haar het opvolgen waard. Er dient dus monitoring ter plekke te zijn,
al is het maar om ervoor te zorgen dat het voedsel terechtkomt bij de meest
hulpbehoevenden en niet bij de milities. Een praktisch probleem is, dat Zaïre
zich tegen voedseldroppings heeft verklaard, dat rebellenleider Kabila zegt
dat er geen vluchtelingen meer zijn en dat de sterke man van Rwanda de onderneming
als belachelijk en als steun aan Mobutu heeft aangemerkt. Kan de minister
een inschatting geven van de omvang van de huidige gevechten in Oost-Zaïre
en van de betrokkenheid daarbij van Oeganda, Rwanda en Burundi? Wat heeft
de Canadese bevelhebber in Goma besproken met de rebellenleider Kabila? Deze
schijnt nu een gebied van 100 km lang en 800 km breed in handen te hebben.
Men zou ook over een vrijheidsstrijder kunnen spreken in plaats van over een
rebellenleider. Hoe lang zal Kinshasa het oprukken van deze man en zijn troepen
nog tolereren? Is het Zaïrese leger nog wel in staat om terug te slaan?Omdat het einde van de gewelddadigheden nog niet in zicht is, sloot mevrouw
Roethof zich aan bij de vraag of er een internationale vredesconferentie kan
worden gehouden. Een interessante vraag is voorts in hoeverre zo'n conferentie
zou kunnen worden gezien als de opvolger van de Berlijnconferentie. Volgens
de Nederlandse zaakgelastigde in Kinshasa streeft Rwanda niet naar gebiedsuitbreiding,
maar wel naar een tweede Berlijnconferentie met als eerste agendapunt: respect
voor de huidige grenzen van alle staten. In het kader van de OAE is op 3 december
een bijeenkomst in Kongo gehouden, waar Zaïre en Burundi vertegenwoordigd
waren, maar Rwanda niet. Omdat steeds weer in verschillende fora op verschillende
plaatsen en momenten over precies hetzelfde wordt gesproken, zou er meer diplomatieke
coördinatie moeten komen. Mevrouw Roethof had begrepen dat oud-president
Nyerere een groter land dan Tanzania voorstaat, een soort unie van Tanzania,
Oeganda, Kenia en Rwanda.De terugtrekkende Hutumilities en verslagen Zaïrese soldaten schijnen
zich op grote schaal schuldig te maken aan mishandeling, moord en verkrachtingen.
In het verslag van de OS-raad over het agendapunt vrouwen in conflictsituaties,
miste mevrouw Roethof dat vrouwen die in de knel komen net iets kwetsbaarder
zijn dan mannen.In Stuttgart is bij de bespreking van de militaire opties gekozen voor
een hoofdkwartier in Entebbe, optie B-plus. Daar hoort ook de voorbereiding
van voedseldroppings bij. Is het waar dat uit de verkenningsfoto's niet opgemaakt
kan worden wie waar zit en dus ook niet waar de slachtoffers en waar de daders
zitten? De Veiligheidsraad heeft op 15 november een nieuwe resolutie aangenomen
waardoor op basis van hoofdstuk VII kan worden opgetreden. Hoe denken de betrokken
landen daarover?Bij interruptie werd erop gewezen dat daarbij werd uitgegaan van de noodzaak
van corridors om de terugkeer van vluchtelingen te bewerkstelligen, wat nu
niet meer nodig lijkt. Mevrouw Roethof meende dat het nog steeds mogelijk
is dat er een situatie ontstaat waarin men blij mag zijn dat dit mandaat er
is en waarin men er ook gebruik van wil maken, wat in de huidige situatie
niet kan.In de OS-raad is gesproken over de mogelijkheid de West-Europese Unie
in te zetten in het Grote-Merengebied. Wat gebeurt er met zo'n suggestie uit
de raad van de ministers voor humanitaire hulp? Was Nederland er alleen uit
praktische overwegingen tegen, omdat een Europese troepenmacht vanwege de
historische gevoeligheden thans niet gewenst is? Het leek mevrouw Roethof
een optie voor de toekomst dat de WEU ook vredesmissies gaat verrichten buiten
Europees gebied.Zeer recentelijk zijn er 300 vluchtelingen in Burundi vermoord en zijn
tienduizenden vrouwen en kinderen op de vlucht geslagen naar Tanzania. Welke
rol speelt de situatie in Burundi in de planning van hulpverleningsactiviteiten? De Rwandese regering heeft in Genève gevraagd om 1,2 mld. steun
voor de opvang en huisvesting van terugkerende vluchtelingen. Is dat geld
ook toegezegd? Nederland heeft aangeboden 300 mensenrechtenwaarnemers extra
naar Rwanda te sturen. Dat leek mevrouw Roethof wel nuttig, maar zij vroeg
zich af wat er gebeurt met de rapportages van deze mensen. Zij was nogal geschrokken
van een artikel van een antropoloog die drie maanden als mensenrechtenwaarnemer
in Rwanda heeft gezeten en melding maakt van moorden op Hutu's, maar niet
op grond van eigen waarneming.Tot slot merkte zij op dat de Kamer geen verslag heeft gekregen van de
vergadering die in Brussel is gehouden over Liberia aan de vooravond van de
OS-raad. Daar schijnt de Nigeriaanse ambassadeur in Liberia aanwezig te zijn
geweest. Zij vroeg zich af of deze Nigeriaanse regeringsfunctionaris niet
valt onder de visumsancties van de Europese Unie tegen Nigeria. Het zou bedroevend
zijn als de EU die sancties zelf niet serieus nam.Mevrouw Verspaget (PvdA) constateerde dat de situatie in het
Grote-Merengebied zo snel wijzigt, dat het moeilijk is een goed oordeel te
vellen over de beste Nederlandse inzet. Geprobeerd wordt de beste weg te vinden
op basis van inschattingen, maar niet altijd op basis van concrete ontwikkelingen
en feiten. Het is op zich positief dat zoveel vluchtelingen uit Zaïre
teruggekeerd zijn naar Rwanda. Dat is immers een voorwaarde voor het ontstaan
van stabiliteit in Rwanda en voor democratisering. Het is ook positief dat
de mensen in een veel betere situatie in Rwanda zijn gekomen dan de hulporganisaties
veronderstelden. Mevrouw Verspaget sprak er haar verbazing over uit dat in
deze tijd van satellietwaarnemingen zoveel verschillende gegevens kunnen worden
verstrekt over de aantallen vluchtelingen en hun feitelijke situatie. Zegt
dat niet iets over de kwaliteit van de zorg van UNHCR in de regio, de behoefte
van noodhulporganisaties om noodhulp te geven en het gebrek aan verbindingen
met de feitelijke politieke ontwikkelingen in de regio? Is met de terugkeer
van het merendeel van de vluchtelingen en de waarschijnlijk aanstaande terugkeer
van de meeste anderen de noodzaak van een militaire interventie conform de
VN-resolutie niet achterhaald? Is het beslotene niet een soort «troostoplossing»
voor de internationale gemeenschap om te laten zien dat zij met gebruik van
militaire ondersteuning enige hulp wil geven? Moet men zich niet afvragen
of, zoals in de brief van het Rode Kruis staat, de hulpverlening niet eigenlijk
moet plaatsvinden door de daarvoor geëigende organisaties, zoals het
Rode Kruis, die de contacten hebben met de lokale bevolking en kunnen onderhandelen
met lokale machthebbers? Is het niet beter om het geld daaraan te besteden
en is dat niet goedkoper dan er met een dure uitrusting heen te gaan? Is het
niet verstandiger van de internationale gemeenschap om zich, als het al nodig
is om bijvoorbeeld militaire vliegtuigen voor die hulpverlening in te zetten,
te beperken tot die ondersteunende taken? Zou de militaire interventie toch
worden doorgezet, dan zou dat een rol kunnen spelen in de politieke ontwikkelingen
in Zaïre zelf. Het is de vraag of dat wel wenselijk is.Mevrouw Verspaget kwam het gewenst voor de aandacht nu te richten op de
opvang van de terugkerende vluchtelingen en van de nieuwe vluchtelingen in
Tanzania en Burundi. Daarvoor moeten extra middelen beschikbaar worden gesteld.
Daarnaast moet worden geprobeerd in Rwanda maximale steun te verlenen, zodat
de terugkerende vluchtelingen in een stabiele en vreedzame maatschappij kunnen
worden opgevangen. Dat wil zeggen dat er met name aandacht moet zijn voor
huizenbouw om geweldsuitbarstingen vanwege huisvestingsproblemen te voorkomen.
Daarnaast moet rehabilitatiehulp worden gegeven aan terugkerende vluchtelingen
op het platteland en moet aandacht worden besteed aan de verzoening en monitoring.
Persoonlijk had zij enkele maanden eerder andere informatie van
waarnemers gekregen dan de schrijver van de brief in de krant heeft gegeven.Mevrouw Verspaget kon zich goed voorstellen dat het kabinet op dit moment
niet wil deelnemen aan een militaire interventiemacht, afgezien van het mogelijk
aanbieden van vliegtuigen, maar dat het de mogelijkheid wil openhouden om
onder de gestelde strikte voorwaarden alsnog deel te nemen, indien wordt overgegaan
tot optie C of D. Mochten ontwikkelingen in Zaïre of Burundi zelf alsnog
een vredesmacht noodzakelijk maken, dan zal de Veiligheidsraad een nieuw mandaat
moeten afgeven.Wat is de rol geweest van de speciale EU-afgezant Ajello? Wat is de macht
van de OS-raad ten opzichte van die van andere raden in de Europese Unie?
Terecht is de coherentie voor de minister een belangrijk punt bij het Nederlands
voorzitterschap, maar hoe zit dat met zaken als de import van cacao en de
export van rundvlees naar Zuidelijk Afrika? Wordt in andere organen datgene
wat in de OS-raad is besproken wel serieus genoeg genomen? Hoe kan dat worden
verbeterd?Mevrouw Verspaget sloot zich aan bij de vragen over de ontwikkeling binnen
de ACS. Wat gebeurt er met de uitspraken van het Europees Parlement over de
mensenrechten? In welke mate gaat de mensenrechtenproblematiek een serieus
onderdeel vormen van de herziening van het verdrag van Lomé? Ook zij
wilde graag met het kabinet praten over de herziene overeenkomsten vóór
de definitieve vaststelling ervan. Hoe verhoudt de overeenkomst met Zuidelijk
Afrika zich met de afspraken dat Zuid-Afrika een vrijhandelszone zal gaan
vormen met de Europese Unie?Tijdens het Nederlandse voorzitterschap zou meer en uitgebreider dan thans
lijkt voorzien, aandacht kunnen worden gegeven aan de evaluatie van de UNCED,
met name in relatie tot het armoedevraagstuk. Mevrouw Verspaget nodigde het
kabinet uit, op niet al te lange termijn aan de Kamer te laten weten wat vanuit
de ontwikkelingsoptiek de inzet van de Nederlandse regering zal zijn voor
die evaluatie, met name bij de voorbereiding van het standpunt van de Europese
Unie. Antwoord van de regeringDe minister voor Ontwikkelingssamenwerking merkte op dat de
Commissie stukken doet toekomen op de ochtend van de dag waarop het betrokken
onderwerp in de Raad aan de orde komt, wat betekent dat er in de volgende
vergadering over die stukken kan worden gepraat. Er is derhalve in het algemeen
over de toekomstige betrekkingen tussen de EU en de ACS-landen gesproken,
zonder dat het groenboek bekend was. De bewindsman had enig vooroverleg over
dit onderwerp gehad met zijn Franse collega die een dag tevoren op bezoek
was geweest. Ondanks alle discussies tussen Nederland en Frankrijk gaat het
normale overleg door. Dat zal zelfs worden geïntensiveerd (op politiek
en ambtelijk niveau twee keer per jaar). Nederland is van mening dat er niet
snel een gemeenschappelijk Europees standpunt over de toekomstige betrekkingen
met de ACS-landen moet worden geformuleerd, maar dat eerst de ontwikkelingslanden
in staat moeten worden gesteld om hun opmerkingen te maken, opdat er een open
discussie mogelijk wordt tussen de ministers van de EU- en de ACS-landen op
de voorconferentie die in april in Maastricht zal worden gehouden. Beide visies
(groenboek en blauwboek) zouden daarin dan dezelfde status hebben. Voorafgaand
komt er ook nog een NGO-conferentie. De bewindsman wilde de Kamer gaarne zo
intensief mogelijk bij deze materie betrekken, maar voelde er niet voor om
voorafgaande aan de aprilconferentie al een eigen Nederlands standpunt over
het groenboek te formuleren. Wel leek hem een open discussie tussen Kamer
en kabinet zinvol.Bij interruptie werd gevraagd of dat zou kunnen op basis van een overzicht
van de ervaringen van de afgelopen jaren met het Loméverdrag. De minister antwoordde dat het ministerie bezig is zich voor te bereiden
door ook zo intensief mogelijk gebruik te maken van kanttekeningen die door
derden zijn gemaakt. Er komt ook een officiële evaluatie, via de IOV
bijvoorbeeld. Hij zegde toe de Kamer zoveel mogelijk informatie en opvattingen
over het verleden te zullen toesturen. Hij was persoonlijk voorstander van
het doorgaan met het Loméverdrag, omdat het, alle kritische kanttekeningen
ten spijt, een interessant model is dat hulp koppelt aan handel en aan politiek.
Hij heeft dat ook in de OS-raad gezegd. Bovendien heeft hij daar vermeld van
mening te zijn dat het derde luik politiek-institutioneel nog meer gewicht
moet krijgen. Daarbij kan men denken aan mensenrechten, maar ook aan een probleem
als met Zaïre of Rwanda. Het is zijns inziens vreemd dat zulke problemen
overal incidenteel aan de orde komen behalve in het EU-ACS-overleg, omdat
daarbij sprake is van regulier overleg. Zijn mening wordt niet door iedereen
gedeeld. Als iets verandert, leidt dat nu eenmaal tot tegenstand. Het zou
op een efficiënte manier moeten gebeuren. De EU-trojka's werken aardig.
Wil men zo'n probleem echt efficiënt en snel aanpakken, dan zullen de
ACS-landen ook moeten gaan mandateren. Hij kon zich goed voorstellen dat zij
ook een trojka zouden formeren, opdat snel over grote problemen kan worden
overlegd.Voor Nederland is op handelspolitiek terrein van belang dat alle minstontwikkelde
landen worden betrokken bij het Loméverdrag, dus niet alleen de huidige
ACP-landen. Voor die gedachte lijkt meer steun te komen. De financiële
consequenties daarvan behoeven niet zo groot te zijn, omdat sommige minstontwikkelde
landen in andere kaders zitten, zoals het ALA-kader. Wanneer werd uitgegaan
van differentiatie aan de hand van de verschillende ontwikkelingsfasen van
de betrokken landen, zou wellicht ook een betere inzet van middelen mogelijk
zijn, zeker gekoppeld aan een grotere mate van flexibiliteit.Het is de bedoeling om onder het Nederlandse voorzitterschap intern goed
over een en ander te overleggen. De conferentie zal goed en zo open mogelijk
worden voorbereid, in de hoop dat er een open gezamenlijke discussie mogelijk
wordt op voet van gelijkheid. De bewindsman wilde uiteraard de Kamer graag
betrekken bij de vorming van het Nederlandse standpunt. Dat zal ook consequenties
hebben op handelspolitiek terrein.Natuurlijk is Nederland voorstander van het Belgische plan inzake ontmijning.
Als er onderwerpen aan de orde zijn waarover al lang uitgebreid is gesproken
in het vooroverleg en waarover geen verschil van opvatting bestaat, dan is
het niet nodig daarover nog eens uitgebreid in de Raad te praten. Dat gebeurt
ook niet meer. Nu wordt alleen nog op politiek niveau gesproken over de punten
waarover nog geen overeenstemming bestaat. Daarom moet men het verslag lezen
met de geannoteerde agenda ernaast. Een bijeenkomst van een raad van ministers
is een stap in een keten van overleg, waarin voortdurend instructies worden
gegeven.Het onderzoeksresultaat zal over twee jaar besproken worden, omdat het
geen zin heeft tijdens zo'n ingewikkeld onderzoek steeds naar de stand van
zaken te vragen. Bij interruptie werd gevraagd of dit onderzoek parallel loopt
met dat van Defensie en TNO dan wel of iedereen een eigen traject volgt. De
minister antwoordde dat het een Europees programma wordt en dat het natuurlijk
samen wordt uitgevoerd met de lidstaten.Zijn opmerking over het zoveel mogelijk buiten de militaire sfeer houden
van het onderzoek naar antipersoneelmijnen was bedoeld om te voorkomen dat
het onderzoek geheim wordt, terwijl er sprake is van een civiel doel. Immers,
er zijn militairen in de wereld die belang hebben bij het leggen en laten
liggen van mijnen, terwijl er ook mensen zijn, niet-militairen, die er belang
bij hebben dat die antipersoneelmijnen er niet liggen. Er wordt al jaren gepraat
over de noodzaak om te komen tot een andere aanpak van het opruimen van mijnen.
De bewindsman heeft al in 1989 voorgesteld om te komen tot andere technologieën
en heeft er toen geld voor ter beschikking willen stellen, maar
er waren internationaal altijd weer argumenten om dat niet te doen en die
argumenten kwamen altijd van mijnenproducenten of militairen. Vandaar zijn
pleidooi om het onderzoek vanuit de civiel-humanitaire invalshoek te sturen.In enkele interrupties werd opgemerkt dat de generalisatie, dat het beter
uit dé militaire sfeer gehouden kan worden, niet gelukkig is en dat
er onderscheid gemaakt zou moeten worden tussen het eigen ministerie van Defensie
en de militaire sfeer van de leggers van mijnen. Dat het niet alléén
aan de militairen kan worden overgelaten en dat veel humanitaire motivatie
nodig is, werd beaamd. Voorts werd opgemerkt dat onderzoek naar technische
oplossingen voor ontmijning in ontwikkelingslanden niet buiten de militaire
sfeer zal kunnen geschieden, omdat daar de grote deskundigheid aanwezig is.
De bewindsman zei niets toe te voegen te hebben aan wat hij eerder had gezegd.De OS-raad katalyseert, maar heeft geen machtsinstrumenten om coherentie
af te dwingen. Als voorbeeld noemde de bewindsman het door de OS-raad gewenste
mandaat inzake Zuid-Afrika dat door de Europese Raad is afgezwakt. Een hartstochtelijk
verdediger van dit mandaat in de OS-raad, bleek een landbouwcollega te hebben
die er in de Europese Unie fervent tegen was. Dat overkomt de meeste ministers
voor Ontwikkelingssamenwerking. Persoonlijk overkwam hem dat het minst, omdat
het kabinet een dergelijk mandaat ambtelijk en politiek op een redelijke manier
voorbereidt. Met betrekking tot Zaïre is de OS-raad katalyserend opgetreden.De nieuwste problemen in Zaïre zijn op 25 oktober jl. begonnen. Er
is sindsdien geen hulp gegeven en er zijn zeer veel slachtoffers gevallen.
De bewindsman verwachtte dat er ondanks de VN-resolutie niets gaat gebeuren.
In gesprekken met collega's is gesteld: daar moeten we nu niet over praten,
want de beslissing daarover wordt in Stuttgart genomen. In Stuttgart zijn
opties voor humanitaire interventie besproken die, zoals te voorzien was,
vervolgens zijn voorgelegd aan de ministers van Buitenlandse Zaken van de
staten die lid zijn van de Veiligheidsraad en potentieel troepenleverancier
zijn. Over de vraag of Nederland moet meedoen en, zo ja, hoe, moet de Kamer
overleggen met de ministers van Buitenlands Zaken en Defensie. Nederland staat
op het standpunt dat het wenselijk is dat er een humanitaire interventieoperatie
plaatsvindt, omdat het vindt dat men niet lijdelijk kan toezien in een situatie
waarin nog steeds, en zelfs steeds meer, slachtoffers vallen.Op dit moment is hét probleem niet Rwanda, maar Zaïre met
daarnaast Burundi. De situatie in Zaïre neemt catastrofale vormen aan.
Uit humanitaire overwegingen is het niet zo relevant of iemand vluchteling
of ontheemde is. Hoewel zeer velen belang hebben bij het «omlaag»
denken en praten van het aantal vluchtelingen, is er juist sprake van een
toename. De hoge commissaris voor de vluchtelingen heeft op basis van specifieke
schattingen en bevindingen gezegd dat er 700 000 vluchtelingen zijn,
verdeeld over een aantal regio's. Het is mogelijk dat deze schatting te hoog
is. Het laagste aantal dat de bewindsman zelf heeft horen noemen was 70 000.
Ook hij had zich erover verbaasd dat er een dergelijk verschil in schattingen
mogelijk is in deze tijd van moderne technologieën. Ook als het aantal
ruimschoots beneden de 700 000 ligt, gaat het nog steeds om veel mensen
voor wie sinds 25 oktober niets is gedaan. Zij zitten al geruime tijd zonder
voedsel, water en medische voorzieningen. Hen dreigt de hongerdood of zij
dreigen het slachtoffer te worden van gewapende conflicten. Door de toeneming
van die conflicten wordt het aantal vluchtelingen groter. De situatie dreigt
proporties aan te nemen die vele malen groter zijn dan de in de Kamer meermalen
besproken situaties in Bosnië.Er zijn drie mogelijkheden om te proberen er wat aan te doen. Men kan
proberen civiele humanitaire hulp te geven. Dat kan bijvoorbeeld door het
Rode Kruis worden gedaan, maar zulke organisaties kunnen ook niet helpen
als ze niet worden beschermd. Er kan op een aantal manieren bescherming worden
geboden. Geen van de vier militaire opties, naast de optie «niets doen»,
heeft ook maar enige politieke kans van slagen. Zelfs Canada leek er het bijltje
bij neer te gaan gooien, omdat de andere landen die zouden meedoen zeiden,
dat het «maar» om 70 000 mensen gaat, dat bekend moet zijn
waar de vluchtelingen zijn en hoeveel het er zijn en dergelijke. En dat alles
kan men alleen te weten komen door middel van een grondoperatie, die weer
militaire bescherming eist, welke alleen kan worden gegeven als er sprake
is van een militaire operatie. Voedseldroppings werden vervolgens als zesde
optie naar voren geschoven. Omdat er dan in ieder geval wat mensen zullen
worden gered, is Nederland ervoor. Op die manier wordt ook politiek duidelijk
gemaakt dat de internationale gemeenschap ter plaatse aanwezig is, als signaal
dat wanneer er oorlog wordt gevoerd, deze humanitair moet verlopen, of als
signaal richting Burundi. De minister zou graag zien dat de cirkel van niet-handelen
doorbroken werd. Als er voedseldroppings worden uitgevoerd, zal blijken dat
monitoring nodig is en dan zal men daartoe mogelijk ook besluiten.Rebellenleider Kabila mag voornemens zijn het land te bevrijden zonder
slachtoffers te maken, het Zaïrese leger zal wél slachtoffers
maken, omdat het geen soldij ontvangt en alleen overeind kan blijven door
te plunderen en te doden. De wél betaalde elitetroepen houden zich
op rond Kinshasa en zullen de machthebbers aldaar beschermen. Bovendien grijpen
allerlei andere groepen hun kans om delen van het land in hun macht te krijgen.
Als er geen politiek initiatief wordt genomen tot het arrangeren van gesprekken
tussen de regering van Zaïre en de verschillende rebellen/bevrijdingsbewegingen,
zal er een langdurige strijd ontbranden met zeer veel slachtoffers. Als tijdig
overgegaan was tot humanitaire interventie, zou het voortschrijden van de
strijd voorkomen hebben kunnen worden. Het gaat dus niet alleen om het op
gang brengen van gesprekken tussen de landen, maar ook binnen Zaïre.
Amerika heeft geen eigen agenda in dezen. Andere landen hebben die wel. Er
zijn landen die vinden dat het politiek oorlogsmarktmechanisme maar z'n werk
moet doen, zodat er een situatie ontstaat waarin er iets kan worden gedaan.In reactie op een interruptie merkte de minister op dat er een nationale
conferentie in Zaïre is geweest, die enigszins gemanipuleerd is door
de president en heeft geleid tot het oprichten van 453 politieke partijen.
De oppositiepartijen daaronder zullen zich rond de verkiezingen clusteren.
Er is onder meer sprake van unitaristen versus federalisten. Nu de internationale
gemeenschap zich heeft begeven op het pad van het ondersteunen van een transformatie
in de richting van verkiezingen volgend jaar, zal zij niet alleen in technocratische
zin moeten interveniëren door ervoor te zorgen dat er overal stembureaus
met waarnemers komen, maar ook in politieke zin via een politieke discussie
met de verschillende groeperingen in Zaïre over de toekomst van deze
staat. Als er echt een flinke burgeroorlog uitbreekt, zal die de hele regio
raken, meer nog dan de burgeroorlog in Burundi. Ter plekke zal men een regionale
samenwerkingsvorm overeen moeten komen. Er is bijvoorbeeld sprake van een
sterk samenwerkingsverband tussen Tanzania, Burundi en Rwanda. In de loop
van de geschiedenis hebben velen vanuit Burundi en Rwanda hun toevlucht gezocht
in Tanzania. Zo'n samenwerkingsverband zal waarschijnlijk niet te realiseren
zijn zonder Zaïre erbij te betrekken.Er zal ook aandacht moeten zijn voor het zogenaamde democratisch compromis:
het mede praten met degenen die de macht hebben, ook als ze door politici
in het Westen als verachtelijk worden beschouwd. Er wordt momenteel niet met
Zaïre gepraat, omdat onder meer de Verenigde Staten en Duitsland om al
dan niet binnenlands-politieke redenen niet willen praten met de Zaïrese
president Mobutu. Jaren geleden heeft Nederland al gesuggereerd om met de
president te praten over de toekomst van zijn land en om aan steun aan Zaïre
voorwaarden te stellen, bijvoorbeeld dat een vreedzame overgang
naar een werkelijke democratie wordt voorbereid en dat iedereen mag meestemmen
bij verkiezingen. Inhoudelijk was men het wel met dit voorstel eens, maar
politiek kon het niet, omdat men niet met Mobutu wilde praten. Dat betekent
dat men om schone handen te houden, de oorlogsmarkt z'n gang laat gaan.De Europese trojka heeft enkele weken geleden overlegd met zowel Zaïrese
ministers als rebellenleider Kabila. Beide partijen hebben gezegd dat zij
een internationale humanitaire troepenmacht op basis van de resolutie van
de Veiligheidsraad zouden verwelkomen. Zij hadden daarbij als gemeenschappelijk
belang het neutraliseren van de FAR. Zelfs de regering van Rwanda was om dezelfde
reden voorstander van een multinationale interventiemacht. Toen die er niet
kwam en het Hutuleger verder Zaïre introk, is het door de rebellen in
Goma zo ongeveer geneutraliseerd. Internationaal heeft men zich vergist in
de omvang van de groepen die tegen het Zaïrese leger optrekken. Bepaalde
fundamentalistisch-islamitische groeperingen in Oost-Zaïre – die
waarschijnlijk vanuit Soedan worden betaald – zijn, daartoe uitgelokt,
Oeganda binnengevallen en worden nu door Oeganda aangevallen. Ongeveer eenderde
van Oeganda is inmiddels onveilig. De schermutselingen gaan nu richting Ethiopië.
De OAE heeft zich bereid getoond om in het kader van een interventiemacht
van de VN nogal wat troepen ter beschikking te stellen en voelde zich geschoffeerd
toen er in de VN werd gezegd, dat er een trustfonds voor zou komen, terwijl
bekend was dat er helemaal geen geld voor is, zodat alleen Westerse landen
troepen ter beschikking zouden kunnen stellen door die zelf te betalen. De
OAE was oorspronkelijk ook niet uitgenodigd in Stuttgart.De bewindsman concludeerde dat men al geruime tijd internationaal bezig
is zonder zich echt politiek, diplomatiek of militair in te zetten. De suggestie
om te komen tot WEU-inzet is als A-punt in de OS-raad afgedaan en daar dus
niet besproken.Desgevraagd zei hij dat de raad van ministers van Buitenlandse Zaken moet
beslissen over diplomatieke activiteiten van de Europese Unie. Hij sprak de
hoop uit dat Zaïre vanuit die optiek in de komende raad aan de orde zal
komen. Binnen de OAE bestaat nogal wat onvrede over de wijze waarop het Westen
de afgelopen weken heeft geopereerd. Er zijn Afrikaanse landen – Tanzania
hoort daar uitdrukkelijk bij – die inzien dat het wenselijk is zich
ook bezig te houden met de interne situatie van Zaïre. De bewindsman
achtte het niet uitgesloten dat dit gaat gebeuren. Hoe langer wordt gewacht,
hoe meer partijen binnen Zaïre een machtspositie innemen en hoe groter
de kans dat men denkt dat een internationaal initiatief gericht is op bevoordeling
van een van de partijen. Verschillende momenten waarop zo'n initiatief nog
kon, zijn al gepasseerd.Allen in Genève waren onder de indruk van de interventie van de
Rwandese vertegenwoordiger, die benadrukte dat de terugkeer van de vluchtelingen
datgene was wat zijn regering altijd heeft gewild en dat eerdere terugkeer
door anderen is tegengehouden. Monitoring blijft uiteraard nodig. De regering
van Rwanda heeft nu ook de komst van 300 waarnemers toegestaan om de situatie
ter plaatse te bekijken. De kosten daarvan worden voor de korte termijn door
Nederland betaald en de rekrutering zal ook voor een deel via SNV en UNV geschieden.
Het mensenrechtencentrum lijkt geleidelijk aan beter geworden te zijn. Er
zijn inderdaad in bepaalde streken in Rwanda wederzijdse wraakacties uitgevoerd
waarbij vele slachtoffers zijn gevallen, maar het gaat te ver om te zeggen,
zoals een waarnemer op grond van zijn ervaringen in een krant heeft gedaan,
dat de Rwandese regering exact het tegenovergestelde wil van wat zij beweert.
De internationale gemeenschap is ervan overtuigd dat er nu een regering in
Rwanda is die werkelijk kiest voor pluriformiteit en opvang. Het is van het
allergrootste belang dat deze regering wordt begeleid bij en gesteund in de
uitvoering van dat opvang- en hervestigingsprogramma. Deze week zal in het
gesprek in Kigali tussen donoren en regering het nogal ambitieuze
Rwandese plan bijgesteld worden. Dan zal ook worden beslist over de financiering
en steunverlening.Er zijn nog steeds grote problemen in Rwanda, maar de grootste problemen
zijn nu in Zaïre en Burundi en daaraan wordt te weinig gedaan.Desgevraagd bevestigde de minister dat de Rwandese autoriteiten alle medewerking
hebben toegezegd voor het werk van de waarnemers. Hij voegde hieraan toe dat
er natuurlijk in de praktijk wel uitvoeringsproblemen mogen worden verwacht.
Tanzania heeft Rwanda laten weten dat het ook voor Tanzania van het allergrootste
belang is dat de opvang en hervestiging in Rwanda goed geschieden, zodat de
nog in Tanzania aanwezige honderdduizenden vluchtelingen binnen afzienbare
tijd geneigd zullen zijn om ook terug te keren. Het is voor Rwanda van groot
belang politieke steun te houden van een land als Tanzania. Op basis van een
structurele analyse van de belangen en gezien de samenstelling van de huidige
regering, had de bewindsman er vertrouwen in dat Rwanda z'n best zal doen.
De regering bestaat uit Hutu's en Tutsi's, afkomstig uit Rwanda, die opgevoed
zijn met de gedachte dat beide groepen niet kunnen samengaan, én Hutu's
en Tutsi's, afkomstig van buiten Rwanda, die deze gedachte niet hebben meegekregen
en werkelijk ernst maken met pluriformiteit.Gevraagd of er op de OAE-vergadering in Brazzaville sprake is geweest
van frontvorming, zei de minister er niets over te kunnen zeggen, omdat hij
te weinig over deze vergadering wist. Hij wilde het wel nagaan.Er zullen niet alleen Westerse, maar ook Afrikaanse waarnemers zijn. Hoe
meer, hoe beter, aldus de bewindsman. Hoeveel Nederlanders worden ingezet,
wist hij niet.Vervolgens ging hij in op de vragen over Liberia. De Kamer zal zeer binnenkort
een brief ontvangen over zijn bezoek aan dit land. Het enige land dat een
factor van betekenis is in Liberia is Nigeria, dat de ECOWAS en de ECOMOG
leidt. Als Nigeria structurele redenen heeft om te komen tot een nette afhandeling
van de situatie in Liberia, dan is er een kans dat de situatie aldaar normaliseert.
Nederland heeft na 's ministers bezoek aan Liberia het initiatief genomen
tot de bijeenkomst in Brussel. Het heeft in het kader van de Verenigde Naties
hierover overleg gevoerd met de Verenigde Staten. Alle ministers van Buitenlandse
Zaken van de ECOWAS-landen zijn uitgenodigd voor die bijeenkomst, evenals
ministers van Westerse landen. Het was de bedoeling steun te geven aan het
gezamenlijke ECOWAS-optreden van het laatste halfjaar, waarbij de ECOMOG ook
werkelijk probeert orde op zaken te stellen. Nederland geeft daar ook veel
steun aan. Het was onvermijdelijk – en past in het democratisch compromis –
om voor die bijeenkomst ook de Nigeriaanse bevelhebber van ECOMOG uit te nodigen
en de Nigeriaanse minister van Buitenlandse Zaken. De minister is niet gekomen,
maar heeft de Nigeriaanse ambassadeur in Liberia gestuurd, die daar inmiddels
is vertrokken, maar die Liberia nog het beste kent en van wie men mag hopen
dat hij er weer terugkeert, omdat hij daar gezag heeft en betrouwbaar is.
Zodra Nigeria het daar verkeerd doet, moet het erop worden aangesproken. Als
het Nigeriaanse bewind om de aandacht van de grote binnenlandse problemen
af te leiden zich internationaal netjes opstelt, dan zal daarmee toch rekening
moeten worden gehouden en dan zal dat wat moeten worden ondersteund.Bij interruptie werd gesteld dat het niet aangaat dat de Nederlandse regering,
terwijl de Europese Unie heeft bepaald dat de leden van de Nigeriaanse regering
en hoge militaire machthebbers in Nigeria Europa niet binnen mogen, leden
van de Nigeriaanse regering uitnodigt voor een vergadering in Brussel. Eventuele
besprekingen met Nigeriaanse ministers zullen niet op Europees grondgebied
mogen worden gevoerd.De bewindsman was het hier totaal niet mee eens. De zeer grote persoonlijke
belangen van politici uit landen waarvoor visarestricties gelden,
moeten worden aangetast door deze mensen niet in staat te stellen te reizen,
op vakantie te gaan of bij hun geld te komen. Wil men politieke problemen,
bijvoorbeeld die welke aanleiding hebben gegeven tot het sanctiebeleid, oplossen,
dan zal er met politici uit de betrokken landen moeten worden overlegd. Ingevolge
een resolutie van de Veiligheidsraad mogen er vanwege de burgeroorlog geen
visa worden afgegeven aan Soedanese politici; maar wil men overleggen om te
komen tot een oplossing van die burgeroorlog, dan zullen zulke mensen toch
moeten worden uitgenodigd voor overleg. En dat overleg wordt natuurlijk altijd
buiten Soedan gevoerd. Als de vergadering over Liberia in West-Afrika was
gehouden, zou er geen Europese minister zijn gekomen en dan zouden ook de
ministers van de ECOWAS-landen geen reden hebben gehad om te komen. Het instrument
visumbeperking moet geen doel op zich worden.De minister ging vervolgens in op Burundi waar de situatie op kleinere
schaal net zo erg is als in Zaïre. De internationale aandacht ervoor
is wat ingezakt, maar het embargo geldt nog steeds. Goederen van humanitair
belang zijn van het embargo uitgesloten. Niet het embargo, maar de onveiligheid
in het land maakt de humanitaire hulp onmogelijk. Eigenlijk zou er ook in
Burundi sprake moeten zijn van internationale politiek-militaire aanwezigheid,
maar dat is op dit moment onmogelijk. Door het embargo verzwakt de positie
van de couppleger. Omdat zijn tegenstanders door de FAR vanuit Zaïre
werden gesteund, trof het embargo hen niet. Nu de FAR is aangepakt, is hun
positie verzwakt. De bewindsman zei er internationaal voor te pleiten, gebruik
te maken van het nieuwe politieke momentum om te komen tot een nieuw voorstel
vanuit Afrika tot onderhandelingen tussen de Burundese regering en haar tegenstanders.Desgevraagd stelde de minister dat de landen die het embargo hebben ingesteld,
zelf zullen moeten besluiten over een eventuele afschaffing ervan. Als werkelijk
tien Centraal-Afrikaanse landen opheffing van het embargo wensen en daartoe
besluiten, dan speelt het geen rol meer. Nu er zo weinig van buitenaf wordt
gedaan voor het hele gebied daar, moet er zijns inziens niet van buitenaf
een initiatief worden genomen, maar zal wel moeten worden geprobeerd om te
komen tot een politieke oplossing van de problemen. De voorzitter van de vaste commissie voor Europese Zaken,Ter VeerDe voorzitter van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,Van TraaDe griffier van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,Janssen XNoot1Samenstelling: Leden: Van der Linden (CDA), Blauw (VVD), Van Nieuwenhoven
(PvdA), Weisglas (VVD), Terpstra (CDA), Verspaget (PvdA), De Hoop Scheffer
(CDA), Ter Veer (D66), voorzitter, Ybema (D66), Van Middelkoop (GPV), Leers
(CDA), Sipkes (GroenLinks), Van Rooy (CDA), Woltjer (PvdA), ondervoorzitter,
Hendriks, Voûte-Droste (VVD), Schuurman (CD), Hessing (VVD), Van den
Bos (D66), Van Oven (PvdA), Hoogervorst (VVD), Rouvoet (RPF), Van Waning (D66),
Houda (PvdA) en Rehwinkel (PvdA).Plv. leden: Bukman (CDA), Te Veldhuis (VVD), Van Traa (PvdA),
Blaauw (VVD), Verhagen (CDA), Van der Ploeg (PvdA), De Jong (CDA), Koekkoek
(CDA), De Graaf (D66), Van den Berg (SGP), Van der Hoeven (CDA), M. B. Vos
(GroenLinks), Hillen (CDA), Witteveen-Hevinga (PvdA), R. A. Meijer (groep-Nijpels),
O. P. G. Vos (VVD), Poppe (SP), Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD), Roethof
(D66), Crone (PvdA), Verbugt (VVD), Leerkes (Unie 55+), Hoekema (D66), Adelmund
(PvdA) en Lilipaly (PvdA). XNoot2Samenstelling: Leden: Beinema (CDA), Van der Linden (CDA), Blaauw (VVD),
Weisglas (VVD), Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD), H. Vos (PvdA), Van Traa
(PvdA), voorzitter, Verspaget (PvdA), De Hoop Scheffer (CDA), Ybema (D66),
Apostolou (PvdA), Van Middelkoop (GPV), Valk (PvdA), Sipkes (GroenLinks),
Woltjer (PvdA), Hessing (VVD), Van den Bos (D66), Hoekema (D66), Marijnissen
(SP), Verhagen (CDA), Roethof (D66), Rouvoet (RPF), Van den Doel (VVD), R.
A. Meijer (groep-Nijpels) en De Haan (CDA).Plv. leden: Leers (CDA), Bremmer (CDA), Korthals (VVD), Van der Stoel
(VVD), Voûte-Droste (VVD), Van Nieuwenhoven (PvdA), Dijksma (PvdA),
Lilipaly (PvdA), Gabor (CDA), De Graaf (D66), Van Gijzel (PvdA), Van den Berg
(SGP), Houda (PvdA), Rosenmöller (GroenLinks), Van Oven (PvdA), Hoogervorst
(VVD), Dittrich (D66), Hillen (CDA), Van Ardenne-van der Hoeven (CDA), Van
Waning (D66), Leerkes (Unie 55+), Bolkestein (VVD), Hendriks en Bukman (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-21501-04-43.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl