Veteranenziekte; Brief staatssecretaris met informatie over rapportage alternatieve technieken voor legionellapreventie in collectieve leidingwaterinstallaties, en te trekken beleidsmatige conclusies
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26442, nr. 23 h1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

01-09-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

26442 nr. 23

15-08-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamAlgemene uitgangspuntenLadder voor legionellapreventie in collectieve leidingwaterinstallatiesBeknopte toelichting op de beheerstechnieken en de voorkeursvolgorde1. Thermisch beheer: «houd koud water koud
en warm water warm en voorkom langdurige stilstand»2. Fysisch beheer: Micro- en ultrafiltratie, UV-licht
en pasteurisatie3. Elektrochemisch beheer: Anodische oxidatie en
Koper-zilverionisatie4. Chemisch beheerToelating, kwaliteitsverklaring en Attest Toxicologische
AspectenBeoordelingsrichtlijnOndertekeningBIJLAGE Bijlage bij brief BWL/2006277709Toelichting op technieken en voorkeursvolgorde1. Thermisch beheer2. Fysisch beheerMicrofiltratie en ultrafiltratiePasteurisatieUV-licht3. Electrochemisch beheerAnodische oxidatie (waaronder electrodiafragmalyse)Koper-zilverionisatie4. Chemisch beheer
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26442Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 41 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 442Veteranenziektenr. 231BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING
EN MILIEUBEHEERAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 15 augustus 2006In vervolg op mijn brief van 8 september 2003 (vrom030589) heb ik
Kiwa opgedragen onderzoek uit te voeren inzake alternatieve technieken voor
legionellapreventie in collectieve leidingwaterinstallaties.Bij brief van 23 februari 2004 (Kamerstukken II, 2003–2004,
26 442, nr. 20) bent u op uw verzoek geïnformeerd over de voortgang
ervan.Hierbij informeer ik u dat de rapportage van dit onderzoek te vinden is
op www.vrom.nl. Het onderzoek bestond uit de volgende
onderdelen:• realisering van een proefleidinginstallatie en ontwikkeling van
een testprotocol waarmee alternatieve technieken onder gestandaardiseerde
omstandigheden kunnen worden getest op werking en neveneffecten,• ontwikkeling van een Beoordelingsrichtlijn voor fysische technieken
in collectieve installaties (ultrafiltratie, UV-licht, pasteurisatie) en• begeleiding en evaluatie van een aantal praktijktesten met alternatieve
technieken voor legionellapreventie in collectieve installaties.Voor een beknopte beschrijving van de resultaten van het onderzoek verwijs
ik u kortheidshalve naar de samenvattingen, die in de rapporten zijn opgenomen.Hieronder zal ik nader ingaan op de beleidsmatige conclusies die ik uit
de rapportage trek.Algemene uitgangspuntenVoor de collectieve leidingwaterinstallaties waar legionellapreventie
bij wet is voorgeschreven, staat voorop dat een gedegen risicoanalyse van
de installatie de basis vormt voor een effectief beheer. De risicoanalyse
kan aanleiding zijn om de installatie op onderdelen veiliger te maken. Met
een goede installatie, die voldoet aan de geldende bouwtechnische eisen uit
NEN 1006 en de Vewin-Werkbladen zet men al een zeer belangrijke stap naar
legionellapreventie. In veel gevallen zal daarnaast echter nog beheer nodig
zijn, bijvoorbeeld in situaties waarin tappunten gedurende langere
tijd niet worden gebruikt, waardoor regelmatige verversing van het water in
(delen van) de installatie niet gewaarborgd is.Bij elke vorm van beheer behoren eenmalig of periodiek uit te voeren maatregelen,
die essentieel zijn voor de effectiviteit van de legionellapreventie. Het
nalaten of onjuist uitvoeren van de maatregelen betekent dat de effectiviteit
ervan niet meer gewaarborgd is. Er kan dan legionellagroei plaatsvinden en
er kunnen dan ook neveneffecten optreden (bijvoorbeeld chemische verontreinigingen)
die schadelijk zijn voor de gezondheid en het milieu. De juistheid van de
maatregelen wordt mede getoetst door het uitvoeren van bacterietellingen.
Men moet de uit te voeren maatregelen opnemen in een beheersplan en de uitvoering
ervan vastleggen in een logboek.Bij toepassing van alternatieve technieken is sprake van behandeling van
het water en moeten er beheersmatig, overeenkomstig artikel 6, eerste lid,
en Bijlage B van het Waterleidingbesluit, een aantal auditparameters worden
gemeten.Voor alle preventietechnieken geldt dat de toegepaste materialen en de
eventueel gebruikte chemicaliën moeten voldoen aan artikel 17g en 17h
van het Waterleidingbesluit en de daarop gebaseerde Regeling materialen en
chemicaliën leidingwatervoorziening (Stcrt. 2002, 241). Bij gebruik van
een biocide in de zin van de Bestrijdingsmiddelenwet 1962 moet aan de voorschriften
van deze wet worden voldaan.Ladder voor legionellapreventie in collectieve leidingwaterinstallatiesIn geval er beheer vereist is, zijn er verschillende vormen van beheer
denkbaar. In lijn met mijn eerdere brief van 8 september 2003 kan daarin
een volgorde worden aangebracht. De volgorde die mijn voorkeur heeft is te
beschouwen als een ladder waar men bovenaan begint en die alleen wordt afgedaald
als de eigenaar – tijdens de uitoefening van controle en toezicht door
het waterleidingbedrijf danwel de VROM-Inspectie – kan aantonen dat
de betreffende beheerstechniek in de specifieke situatie redelijkerwijs niet
toepasbaar was of onvoldoende effectief bleek te zijn. De volgorde is:1. Thermisch beheer2. Fysisch beheer3. Elektrochemisch beheer4. Chemisch beheer.Bij de beheerstechnieken 3 en 4 worden stoffen met bacteriedodende werking
in het water gebracht, danwel gevormd uit de reeds in het water aanwezige
stoffen. De toepassing daarvan kan noodzakelijk zijn bij collectieve leidingwaterinstallaties
waar legionellapreventie verplicht is en de beheerstechnieken 1 en 2 niet
werkzaam zijn.Beknopte toelichting op de beheerstechnieken en de voorkeursvolgordeHieronder worden genoemde technieken en de volgorde kort toegelicht. Voor
een uitvoeriger toelichting verwijs ik naar de bijlage van deze brief.1. Thermisch beheer: «houd koud water koud
en warm water warm en voorkom langdurige stilstand»Na opheffing van eventuele risicopunten kan het temperatuurbeheer met
de bestaande installatie worden uitgevoerd. Bij slimme toepassing hoeven spoelacties
niet veel water en energie te kosten. Automatisering kan bovendien doelmatig
zijn en een besparing op personeelskosten opleveren. Er worden geen waterbehandelingsapparaten
geïntroduceerd die specifiek beheer en onderhoud vergen en die op zich
weer extra gezondheids- en milieurisico’s kunnen opleveren.
Er worden geen stoffen aan het water toegevoegd.2. Fysisch beheer: Micro- en ultrafiltratie, UV-licht
en pasteurisatieDe apparatuur voegt geen stoffen aan het water toe en is ook niet gericht
op wijziging van de chemische samenstelling van het water. Micro- en ultrafiltratie
is gericht op het afvangen van legionellabacteriën, met UV-licht worden
de bacteriën gedood of onschadelijk gemaakt en bij pasteurisatie wordt
al het te gebruiken water gedurende enige tijd op een hoge temperatuur gebracht
waardoor de legionellabacteriën afsterven. Voor effectieve toepassing
van deze technieken is het essentieel dat het gehele achterliggende leidingnet
wordt gereinigd en wordt gedesinfecteerd. Hiertoe moeten alle tappunten bekend
en bereikbaar zijn en moeten alle dode einden verwijderd zijn.Gewaarborgd moet zijn dat de techniek geen (levende) bacteriën doorlaat,
anders kan besmetting of groei optreden. De toepassing van de in het kader
van dit onderzoek ontwikkelde Beoordelingsrichtlijn zal naar verwachting voor
de borging van de effectiviteit een belangrijk instrument zijn.3. Elektrochemisch beheer: Anodische oxidatie en
Koper-zilverionisatieBij elektrochemisch beheer worden door middel van een spanningsverschil
over electroden desinfecterende stoffen aan het water toegevoegd danwel uit
het water gevormd.Anodische oxidatie omvat ook elektrodiafragmalyse en houdt in dat de in
het water aanwezige stoffen (soms met toevoeging van zout) worden omgezet
in desinfecterende stoffen (chloor). Uit het onderzoek bleek dat anodische
oxidatie een effectieve methode kan zijn, maar dat er extra aandacht nodig
is voor de afstelling van de apparatuur. Bij een te lage chloorproductie is
de apparatuur onvoldoende effectief, bij te hoge afstelling kunnen smaak-
en geurproblemen ontstaan, evenals te hoge concentraties organische halogenen
(zoals trihalomethanen).Bij tijdelijke uitval van de apparatuur kan snelle legionellagroei optreden.
Daarom is het van belang dat voor anodische oxidatie een Beoordelingsrichtlijn
wordt opgesteld, waarmee effectiviteit wordt gewaarborgd en ongewenste neveneffecten
zoveel mogelijk worden tegengegaan.Met koper-zilverionisatie worden langs elektrochemische weg koper- en
zilverionen in het water gebracht die een bacteriedodende werking hebben.
Het is een effectieve methode, met als milieunadeel dat er extra koper en
zilver in het afvalwater terechtkomen. Daarom zou aandacht besteed moeten
worden aan de mogelijkheden die er lijken te zijn om deze milieubelasting
te beperken. Ook hiervoor zou de ontwikkeling van een Beoordelingsrichtlijn
van belang kunnen zijn.De gezondheidskundige implicaties van het toevoegen van bovengenoemde
stoffen aan het leidingwater zou moeten worden onderzocht in het kader van
het verlenen van de toelating danwel kwaliteitsverklaring.4. Chemisch beheerHet betreft technieken die momenteel nog niet of nauwelijks op de Nederlandse
markt worden gebracht ter preventie van legionella in collectieve leidingwaterinstallaties,
zoals chloordioxide, chlooramine en ozon. Omdat thermisch beheer, fysisch
beheer en electrochemisch beheer vooralsnog voldoende perspectieven lijken
te bieden voor een effectieve aanpak, acht ik nader onderzoek naar andere
beheerstechnieken op dit moment niet nodig. Uiteraard kunnen dergelijke initiatieven
wel vanuit de markt worden ontplooid. Toelating, kwaliteitsverklaring en Attest Toxicologische
AspectenIn mijn brief van 8 september 2003 heb ik reeds aangegeven dat ik
toepassing van fysische technieken voor legionellapreventie (onder voorwaarden)
acceptabel acht. Op basis van het onderzoek dat nu verricht is, ben ik nu
ook voor de technieken koper-zilverionisatie en anodische oxidatie (inclusief
electrodiafragmalyse) tot het inzicht gekomen dat toepassing in Nederlandse
collectieve leidingwaterinstallaties effectief kan zijn bij de bestrijding
van legionellabacteriën, waarbij de neveneffecten op het eerste gezicht
niet onevenredig groot lijken te zijn. Daarbij gelden wel de in deze brief
vermelde beleidsmatige en wettelijke voorwaarden.Voor alle alternatieven geldt dat zij met goed gevolg door een Nederlandse
overheidsinstantie moeten zijn getoetst op werkzaamheid en neveneffecten.
Voor biociden in de zin van de Bestrijdingsmiddelenwet 1962 (waaronder ook
koper-zilverionisatie wordt begrepen) wordt dit uitgevoerd door het College
toelating bestrijdingsmiddelen (Ctb). Middelen die niet onder deze wet vallen
worden getoetst door de Commissie van deskundigen materialen en chemicaliën
leidingwatervoorziening (CvDMC), op basis van het Waterleidingbesluit.Voor biociden heeft het Ctb de mogelijkheid voor specifieke locaties en
voor een beperkte duur een ontheffing voor proefdoeleinden te verlenen. Enkele
proefontheffingen voor koper-zilverionisatie zijn inmiddels verlopen, terwijl
de leveranciers nog geen toelating hebben aangevraagd. Op dit moment wordt
samen met de bij de Bestrijdingsmiddelenwet 1962 betrokken departementen (waaronder
het Ministerie van Justitie) gewerkt aan het opstellen van een regeling inzake
het tijdelijk voorafgaand aan de formele toelating onder voorwaarden op de
markt brengen van koper-zilverionisatieapparatuur. Deze regeling zal naar
verwachting dit najaar worden gepubliceerd. In de aanloop naar de publicatie
van de regeling wordt aan de toezichthouder (in casu de VROM-Inspectie) gevraagd
om hier bij het uitoefenen van het toezicht al rekening mee te houden.De systematiek voor de middelen die niet als biociden worden aangemerkt
is vergelijkbaar. De CvDMC kan op aanvraag van de leverancier een voorlopige
kwaliteitsverklaring afgeven (voor een beperkt aantal aangewezen locaties
en voor een beperkte duur), teneinde meetgegevens te verzamelen voor de toelating
op grond van het Waterleidingbesluit.Daarnaast is vanuit de Waterleidingwet vereist dat producten die in contact
met drinkwater worden gebracht danwel daaraan worden toegevoegd (met uitzondering
van de biociden) beschikken over een Attest Toxicologische Aspecten (ATA)
, dat bij het Kiwa kan worden aangevraagd. Hiermee wordt gewaarborgd dat het
ter keuring aangeboden product gelijk is aan de producten die op een later
moment worden geproduceerd en op de markt gebracht. Het ATA-vereiste geldt
nu ook al voor de materialen van het apparaat waarmee biociden worden toegevoegd;
het ligt in de bedoeling dat het ATA-vereiste in de toekomst tevens zal gelden
voor de biociden zelf.BeoordelingsrichtlijnTot slot is hierboven bij de technieken anodische oxidatie en koper-zilverionisatie
aangegeven dat het gewenst is dat er een Beoordelingsrichtlijn wordt opgesteld,
zoals ook al voor de fysische technieken is gedaan. Daarmee wordt aan zowel
de eigenaar van de leidingwaterinstallatie als de leverancier van de techniek
duidelijkheid verschaft over de wijze van aanleg en het gebruik van de techniek,
met het oog op de effectiviteit en het beperken van neveneffecten.Het ligt naar mijn mening in de rede dat de betreffende marktpartijen
op basis van de rapporten het initiatief nemen tot het ontwikkelen van een
dergelijke Beoordelingsrichtlijn. Bij de beoordeling kan gebruik gemaakt worden van de proefleidinginstallatie en het bijbehorende testprotocol,
die in het kader van dit onderzoek zijn ontwikkeld.De Staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en
Milieubeheer,P. L. B. A. van Geel BIJLAGE Bijlage bij brief BWL/2006277709Toelichting op technieken en voorkeursvolgorde1. Thermisch beheerThermisch beheer komt in het kort op het volgende neer: houd het warm
water voldoende warm, houd het koud water voldoende koud en zorg voor voldoende
doorstroming. Waar legionellagroei kan optreden (bijvoorbeeld bij mengwaterinstallaties)
moeten de leidingen periodiek thermisch gedesinfecteerd worden, bijvoorbeeld
door middel van heet water.In mijn brief van 8 september 2003 heb ik aangegeven dat het thermisch
beheersconcept in veel gevallen de voorkeur heeft. Zeker bij nieuwbouw geldt
dat een installatie overeenkomstig de meest recente versie van NEN 1006 en
de Vewin-Werkbladen moet zijn aangelegd. Met toepassing van deze voorschriften
wordt een leidingwaterinstallatie gerealiseerd waar thermisch beheer in principe
goed mogelijk is.Met name bij bestaande bouw kan in specifieke omstandigheden blijken dat
thermisch beheer moeilijk toepasbaar is. Zowel technische als financiële
omstandigheden kunnen daarbij een rol spelen. Het kan dan nodig zijn om een
ander beheersconcept toe te passen om het risico op legionellabesmetting te
beheersen.2. Fysisch beheerHet betreft hier met name micro- of ultrafiltratie, behandeling met UV-licht
en pasteurisatie. Soms wordt filtratie toegepast in combinatie met UV-licht.Er worden bij deze techniek geen stoffen aan het water toegevoegd of gevormd,
wat op zich voor de gezondheid en het milieu gunstig is. Deze technieken hebben
geen restwerking, wat inhoudt dat toepassing van deze technieken geen effect
heeft op aanwezige of opkomende legionellabesmettingen in het achterliggende
leidingnet. Toepassing van deze technieken vereist dus dat er een grote mate
van zekerheid bestaat dat de techniek de legionellabacteriën ter plaatse
verwijdert of onschadelijk maakt en dat de installatie voldoet aan de voorschriften
van NEN 1006 (bijvoorbeeld: geen dode einden). Van groot belang is dat de
gehele achterliggende installatie bij aanvang wordt gedesinfecteerd. Microfiltratie en ultrafiltratieMet microfiltratie en ultrafiltratie worden de legionellabacteriën
en andere deeltjes die de membranen niet kunnen passeren uit de waterstroom
verwijderd. Bij de in het kader van het onderzoek uitgevoerde praktijktesten
zijn er enkele onderzocht: twee locatie met een ultrafiltratiesysteem als
poortwachter (bij het begin van de leidingwaterinstallatie; pilot 9 en 11)
en één locatie met ultrafiltratie op de gebruikspunten (douchekoppen;
pilot 10).Uit de onderzoeksgegevens blijkt dat bij gebruik van de onderzochte ultrafiltratiesystemen
die als poortwachter werden gebruikt gedurende de hele onderzoeksperiode regelmatig
te hoge aantallen legionellabacteriën in de drinkwaterinstallatie gevonden.
Geconstateerd werd dat bij deze pilots niet werd voldaan aan de voorwaarden
voor succesvolle toepassing van deze technieken. Bij pilot 11 was de achterliggende
installatie niet gereinigd en gedesinfecteerd voordat het systeem in gebruik
werk genomen. Evenmin waren de noodzakelijke installatieaanpassingen en beheersmaatregelen
uitgevoerd. Bij pilot 9 bleken dode leidingen die tijdens de risicoanalyse
waren gevonden niet te zijn verwijderd. Ook bleek achteraf gezien dat bij
uitgevoerde reinigingen en desinfecties niet het hele leidingsysteem
te zijn meegenomen, omdat zich in een afgesloten ruimte tappunten bleken te
bevinden, die niet bij de uitvoerder bekend waren gemaakt.Vanwege het – in vergelijking met anodische oxidatie en koper-zilverionisatie –
beperkte aantal onderzochte pilots met ultrafiltratie heeft het departement
meetgegevens verzameld van een aantal andere locaties met ultrafiltratie.
Wat betreft de effectiviteit op verwijdering van legionellabacteriën
laten deze gegevens een over het algemeen gunstig beeld zien. Ook hier blijkt
dat normoverschrijdingen vaak gerelateerd kunnen worden aan dode leidingen
die in een eerder stadium niet waren opgemerkt.Uit het bovenstaande blijkt dat voor het succesvol toepassen van ultrafiltratie
als poortwachter moet worden voldaan aan de volgende voorwaarden:• bij de risicoanalyse van de achterliggende installatie moeten alle
niet-doorstroomde leidingdelen installatieonderdelen in kaart worden gebracht;
vervolgens moeten deze allemaal worden verwijderd• bij de risicoanalyse moeten alle tappunten worden opgespoord en
geregistreerd• voor ingebruikname van het systeem moet de hele installatie tot
en met de tappunten worden gereinigd en gedesinfecteerd; vervolgens moet worden
gespoeld met water dat de poortwachter is gepasseerd.• na ingebruikname moet de integriteit van het systeem continu worden
bewaakt, bijvoorbeeld door een maandelijkse monstername en analyse op de aanwezigheid
van legionellabacteriën.Deze randvoorwaarden zijn nader uitgewerkt in de Beoordelingsrichtlijn
voor fysische technieken, die in het kader van dit onderzoek is opgesteld.
Naar verwachting zal deze Beoordelingsrichtlijn een belangrijke ondersteuning
bieden voor een optimale waarborging van de effectiviteit van microfiltratie
en ultrafiltratie als poortwachter.Daarnaast was er in het kader van het pilotonderzoek één
locatie met ultrafiltratie op het gebruikspunt (pilot 10). Gebleken is dat
toepassing van een membraanfilter in een douchekop een aanzienlijke reductie
oplevert van het aantal legionellabacteriën. Ook bleek echter tijdens
het onderzoek dat minstens één van de filters defect was. Omdat
continue integriteitbewaking in dergelijke kleinschalige toepassingen geen
realistische optie lijkt, is er altijd een kans dat een filter defect is of
wordt, en dat dit gedurende enige tijd niet wordt opgemerkt. Deze kans kan
worden verkleind door verhoging van de (borging van de) productkwaliteit,
zodat productiefouten vaker worden opgemerkt en de kans op membraanbreuk wordt
beperkt. De kans op een defect filter kan ook worden verkleind door verhoging
van de frequentie waarmee de werking van het filter wordt bewaakt en door
verhoging van de frequentie waarmee het filter wordt vervangen.De hiervoor genoemde Beoordelingsrichtlijn heeft mede betrekking op filters
die op het gebruikspunt worden geplaatst en biedt dan ook een belangrijke
ondersteuning voor een optimale waarborging van de effectiviteit ervan.PasteurisatieBij een pasteurisatiesysteem wordt het water eerst minimaal 5 minuten
op een temperatuur van 70°C gebracht, waarna het wordt afgekoeld tot gebruikstemperatuur.
Doel is om door verhitting de eventueel in het koude water aanwezige bacteriën
te doden, waardoor ze in de achterliggende installatie niet meer aanwezig
zijn en kunnen uitgroeien. In het kader van de pilotonderzoek is één
systeem onderzocht (pilot 12). Daarmee werd aangetoond dat dit poortwachtersysteem
succesvol kan zijn bij een eenvoudige, overzichtelijke installatie (danwel
onderdeel daarvan). De techniek is robuust en vereist relatief weinig beheer.
Omdat pasteurisatie wordt gebruikt als poortwachter en geen restwerking heeft in de achterliggende installatie is te verwachten dat bij eventuele
opschaling naar gebruik in grotere en complexere installaties de hantering
van de randvoorwaarden, die hierboven bij ultrafiltratie en microfiltratie
zijn genoemd, meer en meer aan belang zal winnen. Ook hier zal de eerdergenoemde
Beoordelingsrichtlijn een ondersteuning kunnen bieden bij de waarborging van
de effectiviteit.UV-lichtDe techniek van UV-licht is er op gericht om legionellabacteriën
plaatselijk aan ultraviolet-licht bloot te stellen teneinde ze onschadelijk
te maken.Technieken op basis van UV-licht maakten geen deel uit van praktijktesten
van Kiwa. Daarom heeft het departement meetgegevens verzameld van een aantal
locaties met waar UV-licht wordt toegepast voor legionellapreventie. Wat betreft
de effectiviteit op verwijdering van legionellabacteriën laten deze gegevens
een over het algemeen gunstig beeld zien. Net als bij andere poortwachtersystemen
blijkt dat normoverschrijdingen vaak gerelateerd kunnen worden aan dode leidingen
die in een eerder stadium niet waren opgemerkt.Omdat UV-licht – net als ultrafiltratie, microfiltratie en pasteurisatie –
doorgaans wordt gebruikt als poortwachter en geen restwerking heeft in de
achterliggende installatie, is te verwachten dat de hantering van de randvoorwaarden,
die hierboven bij ultrafiltratie en microfiltratie zijn genoemd, van belang
zijn. Ook voor UV-licht zijn deze randvoorwaarden nader uitgewerkt in de Beoordelingsrichtlijn
voor fysische technieken, die in het kader van dit onderzoek is opgesteld.
Naar verwachting zal deze Beoordelingsrichtlijn een belangrijke ondersteuning
bieden voor een optimale waarborging van de effectiviteit van UV-licht als
poortwachter.3. Electrochemisch beheerAnodische oxidatie (waaronder electrodiafragmalyse)Bij anodische oxidatie worden in het water aanwezige stoffen omgezet in
oxiderende of desinfecterende stoffen. Dit gebeurt door elektroden, waarop
een lage spanning wordt gezet. Bij sommige vormen van anodische oxidatie wordt
zout aan het water toegevoegd. Bij electrodiafragmalyse zijn de elektroden
door een keramisch membraan van elkaar gescheiden.Bij de betreffende pilots (5 t/m 8, 13 en 16) was – meer dan bij
koper-zilverionisatie – sprake van een grote variatie in toegepaste
installaties, configuraties en onderzoekscondities. Dit zou mogelijk een verklaring
kunnen zijn voor de opvallende verschillen die in het onderzoek zijn geconstateerd
op het punt van effectiviteit en neveneffecten.Anodische oxidatie kan een effectieve methode zijn, maar deze is sterk
afhankelijk van de chloorproductie.Uit het onderzoek bleek dat tijdelijke uitval van de apparatuur binnen
korte tijd kan leiden tot hoge aantallen legionellabacteriën. Het systeem
zou daarom tegen uitval beveiligd moeten zijn.Ook is te overwegen om voorafgaande aan de toepassing van anodische oxidatie
een eenmalige reiniging, desinfectie en spoeling van het leidingsysteem uit
te voeren, waarmee het proces van afbraak en afvoer van biofilm wordt versneld.Bij één pilot (13) is de norm voor trihalomethanen uit het
Waterleidingbesluit overschreden. Voor haloazijnzuren is in het Waterleidingbesluit
geen maximum waarde opgenomen. De richtwaarden van de Wereldgezondheidsorganisatie
(WHO) zijn op geen van de locaties overschreden.Te hoge chloorconcentraties kunnen aanleiding geven tot geur- en smaakklachten
en de vorming van ongewenste organische halogenen . De systemen moeten beveiligd
worden tegen de vorming van hoge concentraties van vrij chloor.
De smaakdrempel van 0,3 mg/l moet bij de tappunten niet worden overschreden.
In het onderzoek wordt opgemerkt dat – bij hantering van deze voorwaarden –
de milieugevolgen en gezondheidseffecten van deze techniek in beginsel kleiner
lijken te zijn dan bij koper-zilverionisatie.Tegen de achtergrond van het bovenstaande is het gewenst dat voor anodische
oxidatie een Beoordelingsrichtlijn wordt opgesteld. Hiermee kunnen naast producteisen,
chemische eisen, mechanische eisen en prestatie-eisen ook eisen worden gesteld
aan het installeren, onderhouden en beheren van de techniek. Daarmee kan een
directe relatie worden gelegd met het beheersplan van de eigenaar van de leidingwaterinstallatie.Koper-zilverionisatieBij koper-zilverionisatie worden koper- en zilverionen in het water gebracht
door middel van een spanningsverschil over electroden die bestaan uit een
koper-, zilver- of een koper-zilverlegering. Het onderzoek toont aan dat koper-zilverionisatie
een effectieve methode is voor de bestrijding van Legionella in complexe leidingwaterinstallaties.
De neveneffecten blijven beperkt tot een verhoging van de koper- en zilverconcentraties
in het drinkwater (en het afvalwater) en een geringe toename van de troebelheid.De drinkwaternorm voor koper wordt niet overschreden, evenmin als de norm
voor troebelheid. Voor zilver geldt in Nederland geen wettelijke norm, maar
als daarvoor de WHO-richtlijn wordt gehanteerd, blijkt uit het onderzoek dat
deze waarde slechts incidenteel (en in beperkte mate) wordt overschreden.In het onderzoek worden in kwantitatieve zin uitspraken gedaan over de
totale belasting van het milieu met koper en zilver, op basis van de aanname
dat de 6 pilotlocaties representatief zijn voor alle locaties waar in de toekomst
koper-zilverionisatie wordt geplaatst en de aanname dat koper-zilverionisatie
in de toekomst op 1000 locaties in Nederland wordt toegepast. Op basis van
deze aannames komt Kiwa tot een toename van de jaarlijkse kopervracht met
4300 kg, wat overeenkomt met 3,4% van de binnenlandse belasting van
het oppervlaktewater en 0,7% van de totale belasting door binnenlandse
en buitenlandse bronnen (Water in Beeld 2005). Voor zilver komt Kiwa uit op
een toename met 740 kg op jaarbasis. Onbekend is in welke mate dit bijdraagt
aan de totale belasting van het oppervlaktewater, aangezien zilver zowel nationaal
als op Europees niveau geen prioritaire stof is en niet gemonitord wordt.Bij de genoemde cijfers moet het volgende worden opgemerkt. Onderzoek
naar representativiteit en het aantal locaties waar koper-zilverionisatie
naar verwachting zal worden toegepast maakte geen onderdeel uit van de opdracht
en is ook niet uitgevoerd. Het is dus goed mogelijk dat de werkelijke belasting
van het milieu anders zou kunnen uitpakken. Het ligt in de rede dat het College
toelating bestrijdingsmiddelen deze aspecten zal betrekken bij haar beoordeling
van aanvragen om toelating op grond van de Bestrijdingsmiddelenwet 1962 en
bij de vaststelling van gebruiksvoorschriften die aan de toelating verbonden
worden. Daarbij kan gedacht worden aan het stellen van beperkingen aan de
maximale dosering, maar ook aan de situaties en locaties waar koper-zilverionisatie
mag worden toegepast.Hoewel corrosieverschijnselen tijdens het onderzoek niet zijn gemeld,
is niet uitgesloten dat deze bij langdurige toepassing kunnen optreden. Geadviseerd
wordt dan ook om op dit aspect te blijven monitoren.Voor zowel koper als zilver is het vanuit gezondheid en milieu gewenst
om te streven naar zo laag mogelijke concentratieniveaus, zonder dat de effectiviteit
op legionellabacteriën teniet wordt gedaan. Dit zou bereikt kunnen worden
door de afstelling van de apparatuur, maar ook door de apparatuur
afwisselend aan en uit te schakelen. Dit lijkt in principe mogelijk vanwege
de depotwerking van koper- en zilverionen in de biofilm, die volgens de literatuur
wel 6 tot 8 weken na uitschakeling aanwezig kan zijn. Aanbevolen wordt voor
het in gebruik nemen van de koper-zilverionisatie de leidingwaterinstallatie
te reinigen.Het is gewenst dat ook voor koper-zilverionisatie een Beoordelingsrichtlijn
wordt ontwikkeld, teneinde de effectiviteit te waarborgen en ongewenste neveneffecten
zoveel mogelijk te beperken.4. Chemisch beheerVooralsnog lijken de hierboven genoemde technieken voldoende perspectieven
te bieden voor een effectieve aanpak van legionella bacteriën in leidingwater,
binnen randvoorwaarden van gezondheid en milieu.Daarnaast zijn er natuurlijk andere technieken denkbaar voor de desinfectie
van drinkwater, zoals chloorbleekloog, chloordioxide, chlooramine, ozon en
fotokatalyse. Deze technieken worden op dit moment niet of nauwelijks voor
(continu) gebruik in collectieve leidingwaterinstallaties op de Nederlandse
markt gebracht en er is dan ook weinig bekend over de eventuele toepassing
ervan in de Nederlandse situatie. Het lijkt op dit moment dan ook niet nodig
om van overheidswege nader onderzoek te doen naar deze technieken. Uiteraard
kunnen dergelijke initiatieven wel vanuit de markt worden ontplooid, binnen
de geldende wetgeving en randvoorwaarden voor gezondheid en milieu. XNoot1Eerder is dit stuk abusievelijk gepubliceerd onder kamerstuk 26 442,
nr. 89, dat hiermee komt te vervallen. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26442-23-h1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl