Parlement en Europese Unie; Nota over het Nederlandse parlement en de besluitvorming inzake de Europese Unie
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25181, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

07-01-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

25181 nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. Europese achtergrond3. Constitutioneel kader4. Instemmingsprocedure Huidige situatieUitbreiding van de instemmingsprocedure naar de twee andere
pijlers?Op welke wijze kan de instemmingsprocedure voor de derde
pijler optimaal functioneren?5. Informatievoorziening5.1. Voorstellen tot regelgeving Huidige situatieUitbreiding van de informatieverschaffing over voorstellen
tot regelgeving?5.2. Stand van de onderhandelingen Huidige situatieUitbreiding van toezending van informatie over onderhandelingen?5.3. Regeling van de informatievoorziening Huidige situatieCodificering van de bestaande informatievoorziening?6. Overleg Huidige situatieUitbreiding van overleg?SAMENVATTINGI. (Voorafgaand) instemmingsrecht van de KamersII. Toezending van informatieIII. (Mondeling) overleg
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25181Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 37 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 181Parlement en Europese Unienr. 2NOTA 1. InleidingDeze notitie is op 29 mei 1996 toegezegd aan de Tweede Kamer in het overleg
met de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en in het overleg over de agenda
van de JBZ-Raad. Voorts geeft deze notitie uitvoering aan de motie-De Graaf
c.s. inzake de werkzaamheden op het gebied van de staatkundige vernieuwing
(Kamerstukken II 1995/1996, 21 427, nr. 154).De relaties tussen regering en Staten-Generaal op het gebied van de Europese
besluitvorming zijn van velerlei aard en strekken zich uit over alle terreinen
waarop de Europese integratie zich beweegt; zij hebben met de groei van de
bevoegdheden van de Brusselse instellingen vooral de laatste jaren een dynamische
ontwikkeling doorgemaakt. De contacten variëren van informatie over nieuwe
voorstellen van de Europese Commissie en de toelichting daarop (de «fiches»),
Kamervragen over EU-onderwerpen, behandeling van geannoteerde agenda's en
verslagen van EU-Raadsvergaderingen en debatten over actuele kwesties als
fraude en Europese Monetaire Unie tot de begrotingsbehandeling, speciale Europa-debatten
en parlementaire goedkeuring van wijzigingen van het EU-Verdrag. De laatste
ontwikkeling in dezen is het onlangs, door de Kamer bij wijze van proef ingestelde
wekelijkse Algemeen Overleg op donderdag met de betrokken Kamercommissies
over komende en pas gehouden EU-Raadsvergaderingen (Kamerstukken II, 1995–1996,
24 775, nr. 1).De praktijk van informatie-uitwisseling en overleg wisselt enigszins per
beleidsterrein, betrokken bewindspersoon en Kamercommissie en verloopt voor
het overgrote deel bevredigend; soms zijn er opmerkingen en voorstellen voor
verbetering.In deze notitie wordt het staatsrechtelijk kader van de gegroeide praktijk
geschetst; aan het slot worden daaraan enkele conclusies verbonden voor de
verdere ontwikkeling van de relatie tussen regering en Staten-Generaal op
het terrein van de Europese besluitvorming. 2. Europese achtergrondDeze nota richt zich op de relatie tussen regering en parlement ten aanzien
van de besluitvorming inzake de Europese Unie. Dit onderwerp kan echter niet
geheel los worden gezien van de rol van het Europees Parlement. In de nota's
inzake de IGC wordt nader ingegaan op de inzet van de regering ten aanzien
van de positie van het Europees Parlement. Vanuit een bredere benadering van
het democratische karakter van de besluitvorming in de Europese Unie heeft
de regering in deze nota's ook aandacht gegeven aan de openbaarheid van bestuur
en de positie van de nationale parlementen in de Europese Unie.De nationale parlementen kunnen door hun inbreng immers, zij het op een
andere wijze dan het Europees Parlement, een eigen en belangrijke bijdrage
leveren aan de democratische legitimatie van de voorbereiding van Europese
regelgeving en besluiten. In de praktijk krijgt dit gestalte door de verschaffing
van informatie over de Unie door de regeringen van de lidstaten aan hun nationale
parlementen en het voeren van overleg terzake tussen regering en parlement.Bij de toetreding tot de (E)EG resp. de goedkeuring van het Verdrag van
Maastricht zijn op dit punt in vele lidstaten bijzondere procedures en regelingen
tot stand gekomen. Deze parlementaire rechten (informatie, overleg en instemming)
berusten op de Grondwet, wetgeving of een (bestendig gevolgde) politieke praktijk.In Duitsland, Frankrijk, Oostenrijk en Portugal is het parlementaire recht
op informatie over de voorgenomen besluitvorming van de Europese Unie neergelegd
in de Grondwet terwijl dit in Engeland, België en Spanje is verankerd
in wettelijke bepalingen. In Frankrijk en Engeland zijn deze regelingen beperkt
tot de eerste pijler.Voor enkele, zeer specifiek omschreven gevallen die de eigen bevoegdheden
van de deelstaten (Länder) direct raken (o.a. cultuur) beschikken in
Duitsland en Oostenrijk de kamers van het federale parlement die bestaan uit
vertegenwoordigers van de deelstaten over een juridisch bindend instemmingsrecht.
In Nederland geldt een bindend instemmingsrecht voor besluiten van de JBZ-Raad
krachtens de goedkeuringswet van het Verdrag van Maastricht. Op basis van
een bijzondere politieke praktijk (minderheidskabinetten) is de Deense regering
in alle gevallen gebonden aan een parlementair mandaat terwijl de Britse en
Franse regering zich politiek gebonden hebben aan de mogelijkheid van het
maken van een parlementaire reserve in de gevallen waarin de Raad een voorstel
wil behandelen waarover het nationale parlement nog geen standpunt heeft bepaald.
Al naar gelang de inhoud van de geldende regeling en het standpunt van een
der parlementen, kan in algemene zin door de lidstaten in de Raad een beroep
worden gedaan op een parlementair voorbehoud.Er bestaan verschillen tussen de genoemde lidstaten ten aanzien van de
omvang van de informatie die de regeringen verstrekken. In sommige gevallen
is deze informatie beperkt tot de toezending van voorstellen, terwijl deze
in andere gevallen vergezeld gaat van een toelichting op de betekenis en gevolgen
van de voorstellen. Voorts bestaan er verschillen tussen deze lidstaten ten
aanzien van de momenten en termijnen die in acht worden genomen bij de bespreking
en verzending van stukken. Tenslotte zijn er verschillen tussen de lidstaten
in de wijze waarop binnen de parlementen de verhouding tussen de commissies
is geregeld ten aanzien van de behandeling van informatie over de Europese
Unie.De onderscheiden regelingen van de parlementaire betrokkenheid in de lidstaten
bij de Europese besluitvorming kunnen niet los worden gezien van de algemene
constitutionele verhoudingen binnen die lidstaten ten aanzien van informatievoorziening,
controle en medewetgeving van het parlement. Voor de feitelijke
betekenis van het parlementaire aandeel in de besluitvorming zullen factoren
als een presidentieel stelsel, een federale staatsinrichting, het bestaan
van minderheidskabinetten en het gegeven dat leden van de regering tevens
leden van het parlement kunnen zijn, veelal belangrijker zijn dan formele
bepalingen. 3. Constitutioneel kaderVanuit de Nederlandse constitutionele optiek bezien, zijn de ministers
verantwoordelijk voor het gevoerde buitenlandse beleid en worden zij gecontroleerd
door het parlement dat daartoe over verschillende bevoegdheden beschikt. Het
EU-beleid is niet als bijzondere categorie van buitenlands beleid in de Grondwet
vermeld (zoals dat sedert de goedkeuring van het Verdrag van Maastricht wel
het geval is in landen als Frankrijk en Duitsland). Ook voor de besluitvorming
in EU-kader bestaan de constitutioneel onderscheiden verantwoordelijkheden
tussen regering en parlement.Uit eigen beweging of op verzoek van de Kamers (bijv. op grond van art. 68
Grondwet) verschaft de bewindspersoon inlichtingen. De Kamers kunnen vervolgens
een standpunt bepalen. Het behoort tot de politieke verantwoordelijkheid van
de bewindspersoon dit standpunt al of niet over te nemen (in de instemmingsprocedure
bij de JBZ-pijler is de regering wel gehouden het standpunt van de Kamer te
volgen). De Kamers kunnen de bewindspersoon ter verantwoording roepen en eventueel
besluiten om een motie, een motie van afkeuring of zelfs een motie van wantrouwen
aan te nemen.Kenmerkend voor de Europese besluitvorming is dat het daarbij vaak gaat
om gedetailleerde regelgeving op een veelheid van terreinen, die de burger
rechtstreeks bindt dan wel omgezet dient te worden in nationale wetgeving.
Bij deze omzetting in strikte zin is de beleidsruimte voor de nationale wetgever
beperkt tot de wetgevende bevoegdheden die niet krachtens art. 92 Grondwet
zijn overgedragen aan de EU en waartoe de Europese rechtsorde zich niet uitstrekt.Inmiddels bestaat een aanzienlijk deel van de nationale wetgeving louter
uit implementatie van Europese regelgeving.Daarom wordt vanuit de Kamers wel eens gesteld dat de rol van de Kamers
zich niet langer zou moeten beperken tot controleren van het gevoerde Europese
beleid maar zich ook zou moeten uitstrekken tot het zo effectief mogelijk
medewetgeven op Europees niveau: willen de Kamers een ook naar de inhoud effectief
gebruik kunnen maken van hun wetgevende taak op het nationale vlak, dan dienen
zij ook in de voorfase van de Europese regelgeving – de totstandkoming
van de regelgeving in Brussel – een rol te kunnen spelen. Mutatis mutandis
geldt hetzelfde voor het budgetrecht van de Kamers.Daar kan tegenin worden gebracht dat de Europese Unie een eigen, rechtstreeks
gekozen parlementaire instelling kent die, met name in de eerste pijler, betrokken
is bij de totstandkoming van de meeste regelgeving van de EU. Het ligt in
de rede dat de nationale parlementen zich in elk geval bezinnen op hun rol
waar de bevoegdheden van het EP nog niet toereikend geacht worden. Ook daarnaast
is er echter reden voor de nationale parlementen om een eigen bijdrage te
leveren aan de democratische legitimatie van de voorbereiding van de Europese
wetgeving.Voorts is het van belang dat de Europese besluitvorming niet alleen door
wetgevende elementen gekenmerkt wordt – zeker vergeleken met «klassieke»
internationale organisaties – maar ook door een bijzondere dynamiek
en een complexe onderhandelingssituatie; het gaat om vijftien lidstaten die
onderling en, afhankelijk van het soort besluit, met een grotere of kleinere
rol voor de Europese Commissie en het Europees Parlement in kort
bestek een grote hoeveelheid (vaak ingewikkelde en tegelijkertijd zeer concrete)
dossiers moeten behandelen. In dit gecompliceerde onderhandelingsproces moet
de regering in staat zijn op korte, soms zeer korte termijn standpunten te
formuleren en in te nemen.De vraag die bij de Europese besluitvorming steeds weer opkomt en waarop
deze notitie een antwoord poogt te geven is: hoe kan het Nederlandse parlement
in de gelegenheid worden gesteld zijn controlerende en wetgevende taak optimaal
uit te voeren, zonder dat de regering de noodzakelijke flexibiliteit en slagvaardigheid
verliest om namens Nederland effectief aan de onderhandelingen in EU-kader
deel te nemen ?Deze vraag zal worden beantwoord ten aanzien van ieder van de drie aspecten
die kunnen worden onderscheiden in de verhouding parlement-regering in de
context van de Europese besluitvorming; de instemmingsprocedure, de informatievoorziening
aan het parlement en het overleg tussen regering en parlement. 4. Instemmingsprocedure Huidige situatieAan het bestaande overleg tussen regering en parlement over besluitvorming
op Europees niveau is voor wat betreft het terrein van Binnenlandse Zaken
en Justitie ingevolge artikel 3 van de goedkeuringswet van het Verdrag van
Maastricht een belangrijk element van parlementaire controle toegevoegd, nl.
de instemmingsprocedure (in navolging van de instemmingsprocedure bij de goedkeuringswet
van de Uitvoeringsovereenkomst van Schengen). Genoemde bepaling schrijft voor
dat ontwerp-besluiten die beogen het Koninkrijk te binden moeten worden gepubliceerd
en worden voorgelegd aan de Staten-Generaal voordat daaromtrent enigerlei
besluitvorming door de Raad plaatsvindt, opdat beide Kamers der Staten-Generaal
kunnen beoordelen of met het ontwerp-besluit al dan niet kan worden ingestemd.
De instemming kan stilzwijgend of uitdrukkelijk worden gegeven. De Nederlandse
bewindspersonen zijn aan het oordeel van de Staten-Generaal gebonden en kunnen
derhalve in de Raad slechts medewerking verlenen aan de totstandkoming van
een besluit indien de instemming van het parlement is verkregen.Voor de goede orde zij opgemerkt dat het wettelijk instemmingsrecht niet
voor elk ontwerp-besluit geldt. Zoals uit eerder genoemd artikel 3 blijkt,
dient het te gaan om een ontwerp-besluit dat het Koninkrijk beoogt te binden.
Of in concreto sprake is van een dergelijk ontwerp-besluit wordt, na overlegging
door de regering van alle documenten welke in een komende Raad aan de orde
zijn, in overleg tussen regering en parlement bepaald.Voorts zijn ingevolge het vierde lid van artikel 3 van de goedkeuringswet
verdragen expliciet van deze procedure uitgezonderd. Reden hiervoor is dat
ten aanzien van verdragen de parlementaire controle reeds is verzekerd, omdat
deze ingevolge artikel 91 van de Grondwet goedkeuring van de Staten-Generaal
behoeven alvorens het Koninkrijk daaraan kan worden gebonden.Voor de ontwerp-verdragen die de JBZ-Raad behandelt geldt de instemmingsprocedure
dus niet maar dit sluit niet uit dat er wel een voorbehoud kan worden gemaakt,
bijv. indien vertalingen niet tijdig beschikbaar zijn.Het parlement wordt voorts over de loop van de onderhandelingen op Raadsniveau
op de hoogte gehouden middels toezending van de geannoteerde agenda voor een
Raad en overigens – ingevolge de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking
van verdragen – door middel van toezending (vier maal per
jaar) van de lijsten van verdragen in voorbereiding. Tenslotte volgen de betrokken
bewindspersonen de praktijk om voor de vaststelling van een verdrag door de
Raad de tekst ter kennisneming toe te zenden aan het parlement.De instemmingsprocedure is in de goedkeuringswet opgenomen omdat krachtens
de derde pijler van het EU-verdrag regelgeving tot stand kan komen, welke
rechtstreeks doorwerkt in onze rechtsorde. Zeker waar het daarbij gaat om
regelgeving die de burgers direct raakt, werd het als ongewenst ervaren dat
deze tot stand zou kunnen komen zonder enige vorm van parlementaire controle.
Immers, in de derde pijler is niet voorzien in een controlerende taak van
het Europees Parlement.Tot op zekere hoogte bestaat dit institutionele kader ook voor de tweede
pijler, maar de aard van besluiten is daar geheel anders: in beginsel werken
deze besluiten extern. Voorts worden de werkzaamheden in deze pijler gekenmerkt
door een hoge dynamiek omdat vaak op zeer korte termijn besluiten worden genomen
om in te spelen op onverwachte, politieke ontwikkelingen. Om die redenen is
een voorziening als de instemmingsprocedure voor de tweede pijler niet in
de goedkeuringswet opgenomen.Voor besluiten in de eerste pijler geldt de instemmingsprocedure evenmin.
Wel bevatten de bepalingen van de eerste pijler verwijzingen naar de bevoegdheid
van lidstaten om overeenkomstig hun eigen grondwettelijk bestel bepaalde besluiten
van de Raad aan te nemen. Dit is bijvoorbeeld het geval bij het Eigen Middelen
Besluit dat in de vorm van een wetsvoorstel ter goedkeuring aan de nationale
parlementen wordt voorgelegd (art. 201).Voorts bevat de goedkeuringswet van het Verdrag Van Maastricht (artikel
5) een voorafgaand instemmingsrecht van de Staten-Generaal met het standpunt
dat de regering inneemt bij de toetsing van de criteria in artikel 109J, eerste
lid, van het EU-Verdrag die de grondslag vormen voor de besluitvorming bedoeld
in art. 109J, tweede, derde en vierde lid (overgang naar EMU). Deze instemming
is evenwel beperkt tot het standpunt dat de regering inneemt bij de genoemde
toetsing, maar belet de vertegenwoordiger van de regering niet om mee te werken
aan de totstandkoming van een besluit in de zin van artikel 109J. Uitbreiding van de instemmingsprocedure naar de twee andere
pijlers?Het is mogelijk dat wordt overwogen om dit voorafgaand instemmingsrecht
in de derde pijler uit te breiden tot (delen van) de beide andere pijlers
van het EU-Verdrag. Het amendement-Hoogervorst, ingediend bij de behandeling
van de goedkeuringswet van het Eigen Middelen Besluit in de Tweede Kamer in
december 1995, dat in concreto betrekking had op de zgn. financiële perspectieven
(eerste pijler), was daarvan een voorbeeld.De regering is van oordeel dat er geen aanleiding bestaat voor een uitbreiding
van het parlementair instemmingsrecht naar besluitvorming in de EG-pijler.
Dit is institutioneel niet noodzakelijk en bovendien onwenselijk. De eerste
pijler kenmerkt zich immers door het bestaan van een communautaire rechtsorde.
Uitgangspunt moet blijven dat daar de parlementaire betrokkenheid primair
behoort te worden gegarandeerd door het Europees Parlement. Ten eerste is
dat de instelling die is belast met de democratische controle binnen het EG-besluitvormingsproces.
Waar die rol van het EP momenteel tekortschiet, dient de regering zich daarom
in de IGC in te spannen om die rol verder te vergroten. Voorts gebiedt de
slagvaardigheid in de Raad dat de vijftien (en in de toekomst nog
meer) lidstaten niet allen gebonden zijn aan evenzovele parlementaire mandaten.Wat betreft de tweede pijler geldt dat de besluiten primair extern werken.
Bovendien bestaat in deze pijler de noodzaak tot snel handelen. Mocht de IGC
er bijvoorbeeld toe besluiten om in GBVB-kader op enigerlei wijze de mogelijkheid
van besluiten met militaire implicaties te introduceren (uitzenden van troepen),
dan dient dit standpunt te worden heroverwogen. De Staten-Generaal worden
op basis van een bestendig gevolgde politieke praktijk tijdig ingelicht als
de regering overweegt troepen uit te zenden in het kader van bijv. de VN of
de NAVO. Hierbij worden de toetsingscriteria voor uitzending van militairen
gehanteerd die eerder met de Kamers zijn besproken. Op welke wijze kan de instemmingsprocedure voor de derde
pijler optimaal functioneren?In beide Kamers van de Staten-Generaal worden bepaalde aspecten van de
toepassing van de instemmingsprocedure minder bevredigend geacht. Dit heeft
de Eerste Kamer tot uitdrukking gebracht in de motie-Jurgens/Glasz (Kamerstukken
I, 1995–1996, 23 490, nr. 90c) en de Tweede Kamer in de motie-Van
Oven/De Hoop Scheffer (Kamerstukken II, 1995–1995, 23 490, nr.
49). De regering is met de Kamers van oordeel dat op deze punten gezocht moet
worden naar praktische mogelijkheden om de instemmingsprocedure zo goed mogelijk
te laten functioneren. De stukken voor de agenda arriveren niet binnen de
voorgeschreven termijn (een termijn die zowel in de goedkeuringswet als in
het reglement van orde van de Raad is opgenomen) en zijn veelal niet in het
Nederlands vertaald. De regering heeft, zoals bekend, schriftelijk en mondeling
bij herhaling de aandacht van de fungerende voorzitterschappen gevestigd op
deze punten.Tegen deze achtergrond zou de gedachte kunnen ontstaan om de termijnen
die gelden voor de voorbereiding van de besluitvorming in de Raad aan te scherpen
of te verlengen. De regering is daarvan geen voorstander. Ten eerste omdat
een dergelijke wijziging gevolgen zou hebben voor de voorbereiding van elke
Raad, dus ook die welke de agenda's van de eerste pijler en de tweede pijler
behandelt, pijlers waarvoor de instemmingsprocedure niet geldt.Voorts is een bezwaar dat een wijziging van termijnen voorbijgaat aan
de dynamiek van de Europese besluitvorming. De Europese Raad, en dus ook de
derde pijler, werkt met voorzitterschappen van zes maanden. Elk voorzitterschap
wenst een substantiële agenda voor de Raad tot stand te brengen. Zou
men de termijn voor agendering verlengen dan betekent zulks dat voor de inhoudelijke
voorbereiding minder tijd beschikbaar blijft hetgeen voor de voorzitter de
verleiding vergroot om stukken te agenderen waarvan nog onvoldoende vaststaat
dat ze rijp zijn voor besluitvorming door de Raad. Dit zal er voorts toe leiden
dat het overleg zich verplaatst naar informele kaders waarin door een beperkt
aantal lidstaten praktisch voldongen feiten worden geschapen die voorbijgaan
aan de Nederlandse belangen. Voorts kan het in bijzondere situaties in ieders
belang, dus ook in het Nederlandse belang, zijn dat op zeer korte termijn
besluiten tot stand komen. Wijzigingen van formele aard zullen daarom voor
de praktijk niet veel soelaas bieden en bovendien een voor de behartiging
van het Nederlands belang averechts effect sorteren. De regering is tegen
deze achtergrond van oordeel dat deze benadering niet moet worden gevolgd
omdat de voordelen niet opwegen tegen de nadelen. Oplossingen zullen dus langs andere, meer praktische wegen moeten worden
gezocht. Zoals bekend is op Nederlands initiatief een meerjarig werkprogramma
voor de JBZ-samenwerking opgesteld dat het mogelijk maakt om meer inzicht
te geven in de planning en voorbereiding van de werkzaamheden. Dit biedt tevens
de mogelijkheid voor regering en parlement om tijdig op de hoogte te zijn
van elkaars opvattingen over de ontwikkelingen in de JBZ-samenwerking over
een langere periode. In dit kader kan de regering desgewenst informatie verschaffen
over voorstellen van lidstaten die het initiatief nemen tot een bepaald verdrag
of een gemeenschappelijk optreden. Bovendien verruimt het meerjarig werkprogramma
de mogelijkheden van de Kamer om de regering ook tussentijds, dat wil zeggen
tussen een eerste voorstel van een lidstaat en de agendering van een voorstel
voor de Raad, informatie te vragen over de opvattingen van de regering over
de actuele stand van zaken.Naast deze vormen van informatievoorziening zal de regering bij de Raad
blijven aandringen op tijdige vertalingen.Tenslotte kunnen de Kamers overwegen om over te gaan tot de aanstelling
van een medewerker bij de griffie van de Kamers die zorg draagt voor de selectie
en voortgangsbewaking van de beschikbare stukken.Gelet op de dynamiek van de Europese besluitvorming is het voor regering
en parlement van belang om tijdig te kunnen beschikken over een actueel overzicht
van de stand van zaken en elkaars opvattingen daaromtrent. Dit bevordert een
coherente wijze van bespreking van de stukken op de agenda ten aanzien van
eventuele (te leggen en/of in te trekken) voorbehouden.De regering stelt het op prijs om met de Kamer van gedachten te wisselen
over de mogelijkheden tot verbetering van de praktische gang van zaken bij
de instemmingsprocedure, inclusief de in acht te nemen termijnen. 5. InformatievoorzieningDe Kamers kunnen hun controle op en (medewetgevende) inbreng bij de handelingen
van de regering in het kader van de Europese besluitvorming alleen effectueren
indien zij op de hoogte zijn van de inhoud van de voorstellen tot regelgeving
afkomstig van de Europese Commissie en de daaropvolgende stand van de onderhandelingen
in de Raad. Hieronder wordt bezien wat de huidige situatie terzake is, welke
mogelijkheden er bestaan tot uitbreiding van de informatievoorziening en of
er aanleiding bestaat voor een regeling van de informatievoorziening. 5.1. Voorstellen tot regelgeving Huidige situatieTen aanzien van de inhoud van voorstellen voor regelgeving die de Europese
Commissie aan de Raad voorlegt, wordt door de regering sinds maart 1991 (o.g.v.
de motie-Van Iersel/Van der Vaart, 1989–1990, 21 109, nr. 17) maandelijks
een overzicht van voorstellen aan de Kamers toegezonden. Sinds kort gebeurt
dit elke twee weken. Deze zogenaamde fiches bevatten de volgende informatie:
titel van het voorstel, nummers van het Commissiedocument, korte inhoud en
doelstelling van het voorstel met de gevolgen daarvan voor de Nederlandse
wet- en regelgeving, eerstverantwoordelijke ministerie en consequenties voor
de EG-begroting. De fiches hebben vrijwel uitsluitend betrekking op de eerste
pijler omdat er niet of nauwelijks sprake is van voorstellen van de Commissie
in de tweede en derde pijler. Uitbreiding van de informatieverschaffing over voorstellen
tot regelgeving?De regering heeft niet vernomen dat het parlement over het algemeen ontevreden
zou zijn over de hierboven aangeduide wijze waarop uitvoering is gegeven aan
motie-Van Iersel/Van der Vaart. Het is aan de Kamer om de regering eventueel
te verzoeken om aanvullende informatie. Aangezien die aanvullende informatie
veelal betrekking zal hebben op de lopende onderhandelingen over bedoelde
voorstellen zal bij de verstrekking daarvan van belang zijn te voorkomen dat
andere lidstaten daardoor inzicht krijgen in details van de Nederlandse onderhandelingspositie,
zoals de «bottom line» en terugvalposities en dat de onderhandelingsposities
van andere lidstaten openbaar worden, indien die lidstaten daarover zelf geen
informatie hebben verschaft die voor derden toegankelijk is. De praktijk heeft
echter reeds uitgewezen dat met deze omstandigheden voldoende rekening wordt
gehouden. 5.2. Stand van de onderhandelingen Huidige situatieInformatie over de feitelijke stand van de onderhandelingen over een voorstel
van de Commissie in de Raad bereikt de Kamers ook door de sinds eind jaren
tachtig gegroeide praktijk dat de betrokken bewindspersoon voorafgaande aan
een Raadszitting het parlement een geannoteerde agenda van de Raad toezendt
en na afloop het verslag daarvan. Inhoud en omvang van de geannoteerde agenda's
en de verslagen kunnen per samenstelling van de Raad uiteenlopen. Uitbreiding van toezending van informatie over onderhandelingen?Met de inhoud van de aldus ter beschikking gestelde informatie tonen de
Kamers zich over het algemeen tevreden. Een veelgehoorde klacht is wel dat
de (geannoteerde) agenda's het parlement pas laat bereiken. De mogelijkheden
om daar iets aan te doen zijn beperkt. Het reglement van orde van de Raad
bepaalt immers dat de agenda pas veertien dagen voor een Raadszitting behoeft
te worden vastgesteld. De praktijk in Brussel leert evenwel dat in de meeste
gevallen dossiers in de eerste pijler pas zeer kort voor een raadszitting
besluitrijp kunnen worden gemaakt; het gevaar is groot dat een vervroeging
van het formele tijdstip van vaststelling van de voorlopige agenda ertoe zal
leiden dat voorzitterschappen rijp en groen gaan agenderen en de uiteindelijke
agenda, resultante van de laatste onderhandelingen, sterk van de voorlopige
agenda gaat afwijken.Wat betreft de omvang van de informatie, die in agenda's en verslagen
worden gegeven, geldt natuurlijk dat de regering deze informatie op grond
van de motie-Van Iersel/Van der Vaart op een redelijke en zinvolle wijze verstrekt.
De Kamer kan om aanvullende mondelinge en schriftelijke informatie verzoeken
en in beginsel zal de regering de gevraagde inlichtingen dan verschaffen met
inachtneming van de hierboven genoemde elementen. 5.3. Regeling van de informatievoorziening Huidige situatieDe bestaande informatievoorziening van de regering aan de Staten-Generaal
over voorstellen van de Commissie tot Europese regelgeving en over andere
onderwerpen op de agenda van de Raad berust, afgezien van de goedkeuringswet
van het Verdrag van Maastricht voor de derde pijler en elementen
van de EMU, op de bestendig gevolgde politieke praktijk bij de uitvoering
van de motie-Van Iersel/Van der Vaart. Op dit punt verschilt de praktijk in
Nederland niet of nauwelijks van de praktijk in de lidstaten waar deze informatie-verschaffing
als een parlementair recht is vastgelegd in de (Grond)wet. Codificering van de bestaande informatievoorziening?In de Nederlandse verhoudingen werkt de bestaande praktijk van de informatievoorziening
bevredigend. Deze praktijk berust niet alleen op de uitvoering van de motie-Van
Iersel/Van der Vaart maar past ook in het kader van de inlichtingenplicht
van artikel 68 Grondwet. De Kamers beschikken op deze wijze over de informatie
die nodig is voor de uitoefening van hun grondwettelijke taken en bevoegdheden.
Voor een formalisering van de bestaande situatie in de (Grond)wet ziet de
regering geen aanleiding waar de huidige praktijk van de informatievoorziening
bevredigend functioneert. 6. Overleg Huidige situatieSinds eind jaren tachtig is de praktijk gegroeid dat voorafgaand aan het
merendeel van de Raadszittingen en/of naar aanleiding van de meeste verslagen
van Raadszittingen de betrokken bewindspersoon met de desbetreffende commissie
van de Tweede Kamer overlegt. In dit overleg verstrekt de bewindspersoon in
aanvulling op de schriftelijke informatie, de door de leden gewenste inlichtingen
over de voorgenomen handelwijze respectievelijk legt de bewindspersoon verantwoording
af over het uiteindelijke onderhandelingsresultaat. Daargelaten de instemmingsprocedure
voor de derde pijler, kan voorafgaand aan een Raadszitting de bewindspersoon
via een motie een bepaalde gedragslijn in overweging worden gegeven. Hij is
in constitutionele zin vrij om zo'n standpunt al of niet (geheel) over te
nemen. Na afloop van de Raadszitting kan hij voor zijn handelen wel ter verantwoording
worden geroepen, en kan de Kamer daarover via een motie een oordeel geven.Hoewel het in deze context van mondelinge informatieverschaffing en politieke
verantwoording mogelijk is om op globale Nederlandse standpuntbepaling in
te gaan, zal de bewindspersoon vooraf toch enige ruimte voor de onderhandelingen
dienen te bewaren, met name op het punt van terugvalposities en onverwachte
ontwikkelingen in het standpunt van andere Lidstaten, de Commissie en het
Europees Parlement. Evenmin zal achteraf het verloop van de onderhandelingen
volledig kunnen worden geschetst, omdat Nederland zich tegenover de partners
zal moeten houden aan de in het reglement van orde van de Raad neergelegde
beginsel van de geheimhouding van beraadslagingen in de Raad.De mate van uitgebreidheid en detail van het overleg met de kamercommissies
verschilt overigens per commissie. De commissies bepalen zelf of zij in een
agenda of verslag van een bijeenkomst van de Raad aanleiding zien om een bewindspersoon
uit te nodigen voor een algemeen overleg. Uitbreiding van overleg?Over het algemeen lijkt er bij de Kamers tevredenheid te bestaan over
de wijze waarop het overleg momenteel gestalte krijgt.Wel bestaat binnen beide Kamers de behoefte aan meer overzicht, zeker
nu de activiteiten van de EU toenemen, en willen zij met de regering ook buiten
het bestek van de Raadsagenda's van gedachten wisselen over de hoofdlijnen
van EU-beleid, bijv. in de vorm van een bijzonder debat. Zo'n «Europadebat»
vond reeds plaats in beide Kamers. Het blijft bij het overleg tevens van belang
in het oog te houden dat Kamers en regering tezamen erbij zijn gebaat dat
in de onderhandelingen voldoende mogelijkheden blijven bestaan om de Nederlandse
belangen in de besluitvorming van de EU zo goed mogelijk te behartigen.De commissie voor de werkwijze van de Tweede Kamer heeft de leden van
de Tweede Kamer bij wijze van proef voorgesteld om voortaan de donderdagmiddag
te bestemmen voor overleg met de leden van het kabinet over de bijeenkomsten
van de Raad (Kamerstukken II, 1995–1996, 24 775, nr. 1). Van de
zijde van de Kamer kan worden bepaald of de vaste commissie voor EU-Zaken
daarbij aanwezig is terwijl het kabinet kan bepalen of ook de staatssecretaris
van Europese Zaken deelneemt aan het overleg. Dit voorstel wordt uitgevoerd
sinds het begin van dit parlementaire jaar. De regering is van oordeel dat
dit voorstel een positieve bijdrage levert aan de gewenste aandacht voor belangrijke
«horiziontale» verbanden tussen de diverse debatten over uiteenlopende
aspecten van het EU-beleid. SAMENVATTINGDeze notitie biedt een overzicht en enkele conclusies ten aanzien van
de veelvormige relaties tussen regering en Staten-Generaal inzake de EU-besluitvorming
die in de afgelopen jaren een dynamische ontwikkeling hebben doorgemaakt.
In de notitie wordt met name ingegaan op de constitutionele verhoudingen zoals
die zich hebben ontwikkeld, mede tegen de achtergrond van de positie van het
Europees Parlement en de positie van de nationale parlementen in de lidstaten
inzake de EU-besluitvorming. I. (Voorafgaand) instemmingsrecht van de Kamers– De regering is van opvatting dat er geen aanleiding bestaat voor
een uitbreiding van het parlementair instemmingsrecht naar besluitvorming
in de EG-pijler. De EG-pijler onderscheidt zich van de tweede en derde pijler
door het bestaan van een communautaire rechtsorde. Het uitgangspunt van de
regering is dat de parlementaire controle in de eerste pijler primair behoort
te geschieden door het Europees Parlement. Voorts gebiedt de slagvaardigheid
in de Raad dat de vijftien lidstaten niet allen gebonden zijn aan even zovele
parlementaire instemmingsrechten.– Voor een uitbreiding van het parlementair instemmingsrecht naar
besluitvorming in de tweede pijler bestaat naar het oordeel van de regering
evenmin een dringende reden. Al vertoont de tweede pijler dezelfde institutionele
kenmerken als de derde pijler, te weten een intergouvernementeel samenwerkingsverband
zonder communautaire waarborgen, de aard en het karakter van de besluiten
zijn anders. Deze besluiten werken primair extern. Bovendien kenmerkt het
GBVB zich door de noodzaak om snel gevolg te geven aan internationale ontwikkelingen.– De regering is uiteraard bereid om ook in het kader van deze notitie
met de Kamers van gedachten te wisselen over de aangegeven, praktische mogelijkheden
met betrekking tot een optimaliseren van de instemmingsprocedure voor de ontwerpen
van besluiten in de derde pijler. II. Toezending van informatieHet betreft hier de schriftelijke informatie t.a.v. voorstellen tot regelgeving
(fiches), alsmede die over de onderhandelingen (geannoteerde agenda's en Raadsverslagen).– Op verzoek van de Kamers verschaft de regering de gevraagde aanvullende
informatie. Waar deze aanvullende informatie veelal betrekking heeft op lopende
onderhandelingen, zal het bij de verstrekking daarvan van belang blijven te
voorkomen dat andere lidstaten daardoor inzicht krijgen in details van de
Nederlandse onderhandelingspositie, zoals de «bottom line» en
terugvalposities en te voorkomen dat de onderhandelingsposities van andere
lidstaten openbaar worden, indien die lidstaten daarover zelf geen informatie
hebben verschaft die voor derden toegankelijk is. De praktijk heeft echter
reeds uitgewezen dat met deze omstandigheden voldoende rekening wordt gehouden.– Voor codificering in de (Grond)wet van de bestaande informatievoorziening
aan de Kamers ziet de regering, waar deze in de praktijk bevredigend functioneert,
geen aanleiding. III. (Mondeling) overleg– Indien vanuit de Kamers wordt verzocht om een procedurele verbetering
van het overleg, bijv. door bijzondere debatten over het algemeen beleid ten
aanzien van Europa, dan staat de regering daar positief tegenover. Het voorstel
van de Tweede Kamer om bij wijze van proef de donderdagmiddag te reserveren
voor overleg over het EU-beleid acht de regering een belangrijk initiatief
op dit gebied omdat het de gelegenheid biedt om de «horizontale»
elementen van de EU-besluitvorming de gewenste aandacht te geven.– Bij het overleg tussen regering en Kamers blijft het van belang
om in het oog te houden dat Kamers en regering tezamen erbij gebaat zijn dat
de onderhandelingsruimte niet nodeloos wordt beperkt. Het blijft voor alle
betrokkenen van belang dat er in de onderhandelingen voldoende mogelijkheden
blijven bestaan om de Nederlandse belangen in de EU-besluitvorming zo goed
mogelijk te behartigen.Waar dit element voldoende tot zijn recht komt, zal in het volgens de
constitutionele regels gevoerde overleg tussen regering en parlement over
de besluitvorming in de Europese Unie een optimaal evenwicht worden bereikt
tussen een effectieve bijdrage en deelname aan het Europees bestuur en de
Europese wetgeving enerzijds en de eisen van de parlementaire democratie anderzijds. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25181-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl