Arbeidsmarktbeleid; Brief van de Minister en Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29544, nr. 158

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

02-07-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

29544 nr. 158

27-06-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamKabinetsreactie op hoofdlijnen op het rapport van de Commissie
ArbeidsparticipatieHet advies van de CommissieKabinetsreactieNiets doen is geen optieGeïntegreerde aanpak nodigVan de nood een deugd makenOmvattende, samenhangende en voortvarende aanpakReactie op concrete voorstellen van de Commissie1. Algemeen2. Behouden en ontwikkelen van arbeidsparticipatie2.1. Inzetbaarheid2.2. Werkverzekering en arbeidsmobiliteit2.3. Sociale innovatie en gezinsvriendelijk beleid2.4. Zelfstandigen zonder personeel ZZP3. Mobilisering arbeidspotentieel3.1. Uitvoering en regionale samenwerking3.2. Re-integratie(beleid)3.3. Niet-uitkeringsgerechtigden (nuggers)3.4. Vrouwen/deeltijd3.5. Mensen met een arbeidshandicap (Wajong, WAO,
WGA)3.6. Allochtonen4. Ouderen4.1. Loopbaanbewust personeelsbeleid4.2. Doorwerken tot en na 654.3. Pensioengerechtigde leeftijdTot besluit
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29544Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 65 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 544Arbeidsmarktbeleidnr. 158BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEIDAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 27 juni 2008Hierbij doe ik u toekomen de eerste kabinetsreactie op hoofdlijnen op
het rapport van de Commissie Arbeidsparticipatie, getiteld: Naar een toekomst die werkt.De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,J. P. H. DonnerDe staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,A. Aboutaleb Kabinetsreactie op hoofdlijnen op het rapport van de Commissie
ArbeidsparticipatieDe Nederlandse arbeidsmarkt staat voor grote veranderingen. Dat komt allereerst
door de demografie: de babyboomgeneratie, die vlak na de oorlog werd geboren,
bereikt vanaf 2010 de pensioengerechtigde leeftijd. Daardoor zal de beroepsbevolking
ingrijpend van omvang en samenstelling veranderen. Naast de demografie speelt
ook de economie een rol: de invloed van globalisering en technologische vooruitgang
wordt steeds sterker, waardoor de economie en dus ook de arbeidsmarkt steeds
sneller zal veranderen, en opgebouwde kennis en vaardigheden steeds korter
zullen meegaan.Deze ontwikkelingen vragen om een antwoord. Als er niets gebeurt, wordt
Nederland geconfronteerd met een toenemend structureel arbeidstekort, zowel
in kwantitatieve als kwalitatieve zin. Dat kan leiden tot ernstige onevenwichtigheden
in de economie en de samenleving. Nijpende personeelstekorten in bijvoorbeeld
de zorg, het onderwijs en de handhaving van de openbare orde kunnen er uiteindelijk
toe leiden dat een hoog niveau van voorzieningen in de toekomst geen vanzelfsprekendheid
meer zal zijn. Zo kan volgens de huidige vooruitzichten in de toekomst nog
maar 60% van de zorgvraag worden opgevangen. Alleen al om die reden
is het arbeidstekort een van de belangrijkste maatschappelijke vraagstukken
van dit moment. Daarnaast kunnen arbeidstekorten zich vertalen in stijgende
lonen en een hogere inflatie. Dat heeft gevolgen voor de solidariteit. Omdat
het tekort aan arbeidskrachten zich vooral onder hoger opgeleiden zal voordoen,
zal de relatieve inkomenspositie van laagopgeleiden verslechteren. Grotere
inkomensverschillen zijn dan het gevolg, waarmee de tegenstellingen in de
samenleving verscherpen. Dit wordt nog versterkt doordat tegenover een stijgend
aantal niet-werkende ouderen steeds minder werkende mensen komen te staan.
Op die manier komt uiteindelijk de betaalbaarheid van de sociale voorzieningen
en de sociale zekerheid in de knel. Belangrijk is ook dat de arbeidsmarkt
van de toekomst vooral voor kwetsbare groepen de nodige zorgen met zich meebrengt:
juist voor hen kan de concurrentie uit andere landen bedreigend worden en
juist voor hen kan het moeilijk zijn om zich aan te passen aan een wereld
van snelle verschuivingen, waarin een groter beroep wordt gedaan op menselijk
kapitaal en inzetbaarheid.Gelukkig zijn er volop mogelijkheden om de toekomst in eigen hand te nemen.
We leven langer, kunnen dus langer in gezondheid verkeren en ook langer werken.
Verder blijkt dat mensen in Nederland ook nu al steeds meer participeren.
Daarnaast staat een grote groep mensen nu nog onvrijwillig aan de kant. Met
de goede begeleiding kunnen deze mensen aan het werk raken en weer meedoen
in de samenleving. Ook kunnen innovatie en vernieuwing in de publieke en private
sector bijdragen aan een oplossing voor de tekorten aan arbeid, de productiviteit
verhogen en ook het werk leuker maken. En ten slotte zijn er vele mogelijkheden
om onszelf voor de arbeidsmarkt van de toekomst toe te rusten. Daarover gaat
het advies van de Commissie Arbeidsparticipatie.Het kabinet heeft de Commissie de volgende opdracht gegeven: «De Commissie zal aan de Minister voorstellen formuleren over maatregelen
ter verhoging van de arbeidsparticipatie alsook over maatregelen die ertoe
leiden dat mensen meer uren gaan werken. De Commissie zal zonder beperkingen
onderzoeken welke maatregelen nodig zijn om de arbeidsparticipatie in Nederland
structureel te verhogen tot 80% conform de kabinetsdoelstelling. De
Commissie zal voorstellen doen voor zowel de korte termijn als voor de lange
termijn. De Commissie zal ook voorstellen doen ter verbetering
van de werking van de arbeidsmarkt met het oog op verbetering van de kwalitatieve
matching.»De Commissie heeft op 16 juni haar rapport «Naar een toekomst
die werkt» aan het kabinet aangeboden. De Commissie laat zien dat de
problemen van de toekomst urgent zijn, maar ook hoe we hiermee om kunnen gaan.
In deze kabinetsreactie gaat het kabinet op hoofdlijnen in op de aanbevelingen
van de Commissie.Het advies van de CommissieDe Commissie constateert dat een aantal knelpunten een hogere arbeidsparticipatie
in de weg staat. Allereerst is er een grote groep mensen die onvrijwillig
aan de kant staat. Het gaat om zowel uitkeringsgerechtigden als mensen die
geen uitkering hebben. Verder kent Nederland veel (kleine) deeltijdbanen,
functioneert de arbeidsmarkt voor ouderen niet goed en sluit het onderwijs
onvoldoende aan op de behoeften op de arbeidsmarkt. Ten slotte schiet de inzetbaarheid
van werknemers, met name de laaggeschoolden en de ouderen onder hen, tekort.De Commissie concludeert dat alle talenten in de samenleving moeten worden
benut en dat daar ook veel mogelijkheden voor zijn. Juist in de arbeidsmarkt
van de toekomst is iedereen nodig. In de benadering van de Commissie kan een
hoge arbeidsdeelname alleen worden gerealiseerd als iedereen die wil en kan
werken zijn kennis, vaardigheden en competenties op peil houdt en verder ontwikkelt.
De Commissie bepleit een cultuuromslag om op een andere manier tegen werk
en inzetbaarheid aan te kijken. De Commissie schetst dan drie samenhangende
sporen waarlangs de arbeidsparticipatie kan worden verhoogd.Het eerste spoor betreft het zo snel mogelijk aan het werk helpen van
meer mensen. De Commissie doet in dat kader op een vijftal terreinen voorstellen
die op korte termijn kunnen worden opgepakt door de overheid en de sociale
partners.1. Verbeter de uitvoering van de re-integratie2. Stimuleer meer uren werken door werknemers in deeltijd3. Stimuleer werken tot de AOW leeftijd4. Verbeter de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt5. Verhoog de inzetbaarheid.Het tweede spoor betreft het creëren van werkzekerheid voor iedereen
door het investeren in inzetbaarheid door werknemers en werkgevers. Het tweede
spoor bestaat uit drie onderdelen:1. De introductie van een individueel werkbudget voor iedereen, waardoor
men zijn inzetbaarheid op peil kan houden.2. De omvorming van de WW tot een activerende werkverzekering, waardoor
werkgevers een financieel belang krijgen om werkloosheid te voorkomen en werknemers
extra stimulansen krijgen om werk te aanvaarden.3. Het leggen van de financiële verantwoordelijkheid voor mensen
met een zwakke arbeidsmarktpositie bij één partij, zodat het
re-integratiebeleid aan eenduidigheid wint.Het derde spoor zet in op het bereiken van duurzame arbeidsparticipatie
en financiële houdbaarheid van de verzorgingsstaat op lange termijn,
door het mogelijk en aantrekkelijk te maken dat mensen geleidelijk langer
doorwerken na hun 65ste. In dit kader adviseert de Commissie om uiterlijk
vanaf 2016 de AOW- en pensioenleeftijd geleidelijk te verhogen met de
levensverwachting tot 67 jaar in 2040 en om de AOW geleidelijk te fiscaliseren. De drie sporen die de Commissie onderscheidt staan niet los van elkaar.
Het mobiliseren van het arbeidspotentieel beklijft onvoldoende als niet tegelijk
verbeteringen in inzetbaarheid en transities van werk naar werk worden gerealiseerd.
Scholing en training on the job zorgen voor trek in de schoorsteen waardoor
nieuwe ongeschoolde of onervaren groepen kunnen worden aangetrokken aan de
onderkant. Het verbeteren van de inzetbaarheid heeft minder rendement als
de aansluiting tussen vraag en aanbod en de overgang van de ene baan naar
de andere baan gebrekkig blijven. Als mensen beter inzetbaar zijn en langer
doorwerken normaler wordt, hebben maatregelen om de arbeidsparticipatie structureel
te verhogen meer effect.Naast de drie sporen schetst de Commissie nog een bredere agenda voor
de toekomst die er aan bijdraagt dat het bereiken van een structureel hogere
en duurzame arbeidsparticipatie vanuit andere beleidsterreinen wordt ondersteund.
Daarbij gaat het onder andere om het op participatie richten van de woningmarkt
en het fiscale stelsel, om het benutten van talent in het hoger onderwijs
en het belang van leerrechten en een goede infrastructuur.KabinetsreactieHet kabinet deelt de analyse en de conclusies van de Commissie Arbeidsparticipatie.
Het kiest voor een omvattende en geïntegreerde aanpak van de problematiek
met inachtneming van de hierna volgende reactie op de concrete voorstellen.
De arbeidsmarkt van de 21e eeuw zal fundamenteel anders zijn dan die van de
20e eeuw. De beroepsbevolking daalt, terwijl de vraag naar arbeid juist toeneemt.
Hierdoor komen we in een situatie waarin er geen tekort aan werk is, maar
een tekort aan mensen. Het functioneren van de arbeidsmarkt en de rol van
de factor arbeid worden daarnaast beïnvloed door de globalisering en
technologische verschuivingen. De opkomst van nieuwe economische grootmachten
zoals China, India en de landen in Latijns-Amerika, heeft een groot reservoir
aan arbeidskrachten ontsloten die tegen relatief lage lonen hun diensten willen
aanbieden. Arbeidsintensieve productieprocessen zullen hierdoor sneller verplaatst
worden naar het buitenland.Deze ontwikkelingen bieden tegelijkertijd kansen voor de Nederlandse economie,
als we ons richten op die activiteiten waar we een toegevoegde waarde hebben.
Dat zullen voor een deel andere activiteiten zijn dan vroeger. Hoogwaardige
zakelijke en publieke diensten worden daarbij steeds belangrijker. Dit betekent
ook dat de vaardigheden veranderen die nodig zijn om blijvend en succesvol
mee te doen op de arbeidsmarkt. De dynamiek in de economie en op de arbeidsmarkt
zal toenemen. De kenniseconomie vereist een goed opgeleide beroepsbevolking.
Sociale vaardigheden en hoogwaardige kennis worden steeds belangrijker met
het oog op het toenemende belang van arbeidsintensieve diensten (zorg, onderwijs,
persoonlijke dienstverlening).Het benutten van kansen vraagt tegelijkertijd ook om de nodige aanpassingen,
zoals onlangs ook door de SER is betoogd in het advies over globalisering.1 Mensen wisselen vaker van baan, vaardigheden vragen meer
en vaker onderhoud. Daar zullen we op in moeten spelen. Daardoor kunnen ook
kwetsbare groepen via de arbeidsmarkt betrokken blijven bij de samenleving.
De krapte op de arbeidsmarkt biedt daar alle kansen voor. Werkgevers en werknemers
moeten er wel rekening mee houden dat mobiliteit – binnen en tussen
sectoren – vaker het geval en van belang zal zijn. Investeringen in
scholing moeten daarop aansluiten. Leren tijdens het werken, investeren in
brede inzetbaarheid en van-werk-naar-werk transities zijn daarbij sleutelbegrippen. Niets doen is geen optieDe door de Commissie gesignaleerde problematiek vergt maatregelen. De
Commissie laat ook zien dat maatregelen voorhanden zijn om deze problematiek
op te lossen. In de visie van het kabinet is niets doen geen optie. Denken
dat een hogere productiviteitsgroei de tekorten op de arbeidsmarkt zal ondervangen,
miskent dat de mogelijkheden om de productiviteit van ongeschoolde arbeid
te verhogen begrensd zijn. Een zelfde beperking geldt voor de mogelijkheden
van migratie, nog los van de maatschappelijke implicaties die dat zou hebben.
Ook geldt voor de voorzieningen waarvan de vraag sterk door demografische
factoren wordt gedreven, zoals onderwijs en zorg, dat, ondanks de wezenlijke
vooruitgang die nog mogelijk is (zie bijv. het Zorg Innovatieplatform), toch
altijd nog meer handen nodig zullen zijn. Meer mensen aan het werk is ook
nodig om te voorkomen dat de solidariteit van werkenden met niet-werkenden
onder druk komt te staan doordat steeds minder mensen de zorg en AOW voor
steeds meer mensen moeten opbrengen.Geïntegreerde aanpak nodigDe analyse van de Commissie maakt duidelijk dat een omvattende en geïntegreerde
aanpak nodig is, die alle aspecten van arbeid raakt. Zo zullen innovatie en
sociale vernieuwing in publieke voorzieningen en arbeidsorganisaties hard
nodig zijn om het arbeidstekort te verminderen. De opwaartse loondruk die
uitgaat van het tekort aan arbeid brengt weer nieuwe uitdagingen met zich
mee. Een probleem is dat vanwege hogere lonen en de nadruk op innovatie de
drempels voor arbeid steeds hoger worden. De minst getalenteerde mensen dreigen
de aansluiting met de arbeidsmarkt en de samenleving te gaan missen. Een verantwoorde
loonontwikkeling, aandacht voor en verbetering van de kwaliteit van arbeid,
toegang tot arbeid voor zo veel mogelijk mensen, invloed op arbeidstijden
en sociale innovatie zullen daarom evenzeer onderdeel moeten zijn van de aanpak.Dit zijn onderwerpen die in de eerste plaats door de sociale partners
worden geregeld. Betrokkenheid van werkgevers en werknemers – in zowel
de private als de collectieve sector – is evenzeer nodig als het gaat
om het verbeteren van de arbeidsmarktpositie van ouderen, gehandicapten en
andere mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Om die reden is een
aanpak nodig waarin maatregelen van sociale partners en overheid in samenhang
worden getroffen en elkaar versterken. Het gaat hier om een breed scala aan
onderwerpen, zoals de loonvorming, de arbeidsintegratie van Wajongers, de
re-integratie van mensen die aan de kant staan, een gezinsvriendelijk beleid,
ontziemaatregelen die de loonkosten van ouderen opdrijven en een eventueel
recht op doorwerken na 65. In het vervolg van deze kabinetsreactie wordt aangegeven
over welke thema’s het kabinet overleg met de sociale partners zal voeren.Van de nood een deugd makenDe veranderingen op de arbeidsmarkt in combinatie met de andere genoemde
economische veranderingen en ontwikkelingen, bieden mogelijkheden om te komen
tot een vernieuwende aanpak van het arbeidsbestel. Dit leidt tot nieuwe uitgangspunten
voor de inrichting van het stelsel van sociale zekerheid, arbeidsmarktbeleid
en arbeidsverhoudingen:• Niet werk, maar werknemers zijn schaars. Iedereen is nodig, en
kan met de juiste ondersteuning een plek op de arbeidsmarkt vinden.• De nadruk ligt op het investeren in mensen, hun mogelijkheden en
vernieuwing.• Dit betekent ook dat het stelsel meer dan thans moet uitgaan van
wat mensen kunnen en hen moet versterken en verheffen, in plaats
van hen te beschermen tegen de nadelige gevolgen die samenhangen met wat ze
niet kunnen.• Werken vormt de basis voor bestaanszekerheid, persoonlijke ontwikkeling
en maatschappelijke betrokkenheid.• Mensen worden ondersteund bij de combinatie van arbeid en zorg.
Het beleid wordt dusdanig vorm gegeven dat zichtbaar wordt dat arbeidsparticipatie
en gezinsvriendelijkheid geen conflicterende waarden zijn, maar vervlochten
zijn en elkaar versterken.• In een meer dynamische wereld neemt werkzekerheid de plaats in
van baanzekerheid als de belangrijkste manier om werknemers reële zekerheid
te bieden. Veranderingen in het stelsel hebben primair als doel het vergroten
van de kansen op werk, in de huidige of een toekomstige baan – met name
voor de kwetsbare groepen op de arbeidsmarkt – naast uiteraard het verzekeren
van inkomen tijdens werkloosheid.• Werkgevers en werknemers hebben een gezamenlijke verantwoordelijkheid
om te investeren in inzetbaarheid tijdens het dienstverband, en als werk wegvalt
of afneemt is de inzet van werkgever en werknemer er primair op gericht om
snel een nieuwe baan te vinden voor de werknemer, bijvoorbeeld door inzet
van van-werk-naar-werk trajecten.• Leren en werken gaan hand in hand. Deze verwevenheid vertaalt zich
in de ambitie dat er geen baan is zonder scholing. Het stelsel stimuleert
een leven lang leren door werknemers.• Het initiële onderwijs bereidt mensen voor op het leven, dus
ook op de arbeidsmarkt. Het onderwijs moet daarom alert reageren op veranderingen
in de arbeidsmarkt en leerlingen aanmoedigen kansrijke opleidingen te volgen.• Knelpunten op de arbeidsmarkt worden voorkomen en niet vooral achteraf
aangepakt, door de focus op inzetbaarheid van werknemers en de aansturing
van onderwijs- en scholingsinstellingen.• Goed overleg over en afstemming van maatregelen van overheid en
sociale partners is belangrijk voor een goede werking van het stelsel.• Bij de introductie van nieuw beleid is het uitgangspunt dat bestaande
zekerheden niet uit beeld verdwijnen voordat nieuwe zekerheden vorm hebben
gekregen.Een omvorming van het arbeidsbestel langs bovenstaande lijnen is nodig,
gegeven de veranderende context van onze economie en arbeidsmarkt. Ondanks
dreigende arbeidstekorten kunnen we welvaart, zorg en zekerheid behouden indien
we vermijden dat de arbeidsschaarste zich vertaalt in loonsverhoging, strijd
om schaarse werknemers, steeds hogere drempels voor arbeid en steeds minder
betrokkenheid bij arbeid. Het kabinet wil juist de kans grijpen om de arbeidsschaarste
om te zetten in kwaliteitsverbetering van arbeid, kansen voor iedereen, investeren
in inzetbaarheid en in mechanismen die de overgang tussen banen vloeiend maken.Omvattende, samenhangende en voortvarende aanpakDe Commissie maakt duidelijk dat de aanpak van het arbeidstekort geen
uitstel duldt. Het kabinet deelt die conclusie. Het is daarom voornemens de
problematiek aan te pakken in de volle breedte die de Commissie schetst. Nu
al zijn er een kwart miljoen onvervulde vacatures, ondanks dat er mogelijk
nog 900 000 mensen beschikbaar zijn voor de arbeidsmarkt. Voor een succesvolle
oplossing van de uitdagingen op de arbeidsmarkt is het niet alleen belangrijk
dat het latente arbeidspotentieel wordt gemobiliseerd, maar dat tegelijkertijd
ook de inzetbaarheid en de mobiliteit van de huidige werknemers wordt verbeterd.
Anders dreigen de werknemers van vandaag het latente potentieel van morgen
te worden. Evenzo gedoogt de aanpak van de arbeidsmarktpositie van ouderen
en het scheppen van de voorwaarden dat zij langer doorwerken, geen uitstel.
Wie nu uittreedt, komt niet meer terug, daarom begint het langer
doorwerken met het voorkomen dat ouderen de arbeidsmarkt verlaten.Om die reden kiest het kabinet voor een omvattende, geïntegreerde
en voortvarende aanpak, over de volle breedte van de sporen die de Commissie
Arbeidsparticipatie heeft uitgewerkt. Het gaat daarbij niet alleen om inzetbaarheid
en arbeidsmobiliteit, maar evenzeer om de kwaliteit van arbeid en innovatie.
Dit leidt tot de volgende reactie van de zijde van het kabinet.Reactie op concrete voorstellen van de Commissie1. AlgemeenDeze kabinetsreactie gaat in op de voorstellen van de Commissie die vallen
onder de drie sporen. Een aantal voorstellen van de Commissie heeft budgettaire
gevolgen die nog niet in kaart zijn gebracht, onder meer omdat ze samenhangen
met vormgeving en maatvoering van maatregelen. Besluitvorming over maatregelen
en maatvoering zijn afhankelijk van de budgettaire inpasbaarheid in 2009 en
latere jaren, en zal plaatsvinden conform de budgettaire regels en kaders.Een goed inzicht in de (toekomstige) ontwikkeling van de vraagkant van
de arbeidsmarkt – in termen van opleidingsniveau, vaardigheden en sectoren –
is van groot belang voor onderwijsinstellingen en uitvoeringsorganisaties
in de sociale zekerheid. Het kabinet zal de toekomstige ontwikkelingen in
de vraag naar arbeid en in de demografische invloeden daarop systematischer
in kaart brengen. Daartoe zullen bestaande bronnen worden benut, maar tevens
zal van werkgevers worden gevraagd om hun vraag naar arbeidskrachten kenbaar
te maken.2. Behouden en ontwikkelen van arbeidsparticipatie2.1. InzetbaarheidVoor duurzame arbeidsparticipatie is het nodig dat mensen breed inzetbaar
zijn. Om schooluitval te verminderen, de kwaliteit van het beroepsonderwijs
te verhogen en de aansluiting met de arbeidsmarkt te versterken stelt de Commissie
een aantal maatregelen voor. Het kabinet onderschrijft de benadering van de
Commissie en zal dit najaar nog rapporteren op welke wijze deze voorstellen
verwerkt kunnen worden in de uitvoering van de Strategische Agenda voor het
mbo. Een aantal punten is daarbij in het bijzonder relevant.Wat de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt betreft zal het kabinet
vanaf dit najaar de regionale afstemming tussen scholen en bedrijven actief
bevorderen door het bijeen brengen van de belangrijkste stakeholders, waaronder
vmbo en mbo, op regionaal niveau. Deze afstemming moet er toe leiden dat opleidingen
die nodig zijn voor de regionale arbeidsmarkt gegarandeerd zijn en dat opleidingen
zonder perspectief voorkomen worden. Daarnaast komt er extra inzet op beroepsoriëntatie
en (leer)loopbaanbegeleiding. De invoering van de competentiegerichte kwalificatiestructuur
zal eveneens bijdragen aan de aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt.
Voorts wil het kabinet de mogelijkheid bezien om ondersteuning te verlenen
aan initiatieven in sectoren waarin sprake is van arbeidsschaarste en waarbij
een beroepsopleiding wordt gecombineerd met een concreet perspectief op een
arbeidsplaats na voltooiing van de opleiding. Om voortijdig schoolverlaten tegen te gaan zal het kabinet nog voor de
zomer met de 39 RMC-regio’s een convenant sluiten voor een geïntensiveerde
aanpak van uitvallers. Voorts wordt gewerkt aan een geïntegreerde aanpak
van «zorgjongeren» in mbo 1 (en 2), die met een combinatie van
problemen kampen.Met de doorlopende leerlijnen van vmbo naar mbo, die door de worden aanbevolen,
zal vanaf het schooljaar 2008–2009, bij wijze van experiment, gestart
worden in de vorm van geïntegreerde onderwijstrajecten vmbo-mbo. De mogelijkheid
van in het vmbo geïntegreerde AKA opleidingen (mbo1) kan breder benut
worden. Mogelijkheden van «warme overdracht» tussen vmbo en mbo
moeten in praktijk gebracht worden.Het advies van de Commissie om het eindresultaat (diploma’s) zwaarder
te laten wegen bij de bekostiging van het mbo zal dit najaar aan de orde komen
wanneer het kabinet de Tweede Kamer nader informeert over de modernisering
van de bekostiging. Hierbij zal het SER-advies betrokken worden. Naast een
betere aansluiting tussen onderwijs-arbeidsmarkt wil het kabinet tevens de
modernisering aangrijpen om enkele perverse prikkels weg te nemen, de administratieve
lasten te beperken, optimaal gebruik te maken van het zogenaamde onderwijsnummer,
een gewichtenregeling rond de kwetsbare jongeren te introduceren, aan de bovenkant
de bekostiging op basis van diploma’s te verzwaren en de tevredenheid
van het bedrijfsleven als bekostigingsrelevante factor te introduceren.Ten aanzien van het pleidooi voor een open bestel in het mbo maakt het
kabinet onderscheid tussen het initiële beroepsonderwijs voor jongeren
en het post-initiële beroepsonderwijs waar vooral volwassenen in participeren,
al dan niet met steun van werkgevers. Voor de markt van het post-initieel
onderwijs geldt dat publieke en private aanbieders elkaar uitstekend kunnen
aanvullen en versterken. Het kabinet zal stappen ondernemen om, samen met
sociale partners en aanbieders, deze markt daadwerkelijk meer transparant
en open te maken.Vanwege de krapte op de arbeidsmarkt plukken werkgevers steeds vaker jongeren
van school, nog voordat zij een diploma hebben behaald (groenpluk). Het kabinet
vindt deze ontwikkeling niet wenselijk. Voor duurzame arbeidsparticipatie
is minimaal startkwalificatie nodig. Daarom deelt het kabinet het voorstel
van de Commissie om werkgevers te verplichten om voortijdige schoolverlaters
die daartoe in staat mogen worden geacht, te scholen tot minimaal startkwalificatieniveau.Veel mensen beschikken niet over een startkwalificatie. De Commissie noemt
als voorbeeld de groep van 1,5 miljoen laaggeletterden. Hun arbeidsdeelname
is laag; ook nemen ze weinig deel aan maatschappelijke activiteiten. Het is
dan ook een belangrijke doelstelling van het kabinet dat zoveel mogelijk mensen
een startkwalificatie behalen. Dit kan via initiële en post-initiële
scholing, maar ook via EVC. In aanvulling daarop zal het kabinet bezien of
het concept van een leeftijdsonafhankelijke leerplicht tot startkwalificatieniveau
een antwoord kan bieden op bovenstaande vragen, alsmede op vragen die spelen
rond inburgering.Na afronding van het onderwijs blijft scholing nodig. De toekomstige arbeidsmarkt
vereist dat iedereen zijn kennis en vaardigheden op peil houdt. Investeringen
in kennis, kunde en competenties worden nu vooral gedaan door en voor relatief
jonge en relatief hoogopgeleide werknemers. Om soepel van baan te kunnen veranderen,
ook op hoge leeftijd, moeten juist ouderen en laagopgeleiden investeren in
hun inzetbaarheid. De Commissie heeft hiertoe de introductie van een werkbudget
voorgesteld, in combinatie met harde afspraken tussen sociale partners over
scholing. Het individueel werkbudget biedt iedereen, werknemers en zelfstandige
ondernemers, de mogelijkheid te investeren in zijn of haar menselijk kapitaal.
Het werkbudget kan worden benut voor inkomensaanvulling, bijvoorbeeld in geval
van verlof, of voor scholing. De Commissie koppelt dit aan een verlaging van
de drempel voor de fiscale scholingsaftrek, zodat uitname voor scholing de
facto belastingvrij kan geschieden.Het concept voor een individueel werkbudget in combinatie met verlaging
van de drempel voor de fiscale scholingsaftrek spreekt het kabinet aan, omdat
het zowel het investeren in inzetbaarheid in het algemeen bevordert als individuele
keuzevrijheid mogelijk maakt. De vormgeving van het individueel werkbudget
en de bronnen waaruit dit gefinancierd kan worden, zal het kabinet nader bezien,
mede in het licht van de voorgenomen besluitvorming over de toekomstige vormgeving
van de levensloopregeling en de spaarloonregeling. Ook het voorstel van de
Commissie om het mogelijk maken dat opgespaarde tegoeden in de levensloopregeling
onderscheidenlijk in het werkbudget ook na 65 jaar kunnen worden benut zal
als onderdeel hiervan worden bezien. Belangrijke toetspunten daarbij zijn
de uitvoerbaarheid en de budgettaire inpasbaarheid, een evenwichtige verdeling
van verantwoordelijkheden van werkgever en werknemer en een evenwichtige verdeling
van risico’s tussen individu en collectief. Bij de nadere uitwerking
zijn voorts van belang de wijze waarop jongeren en mensen met lage inkomens
voldoende mee kunnen doen en de (administratieve en financiële) lasten
voor o.a. het MKB.Introductie van een individueel werkbudget biedt nog geen zekerheid dat
werkgevers en werknemers daadwerkelijk werk maken van scholing. Dit maakt
een nauwere band tussen baan en scholing noodzakelijk. Het kabinet zal in
dit verband de wenselijkheid van de introductie van een wederzijdse scholingsplicht
in de arbeidsovereenkomst onderzoeken.In aanvulling hierop is het noodzakelijk dat sociale partners afspraken
maken over de invulling van scholing, waaronder individuele trekkingsrechten
op de O&O-fondsen, het periodiek verkennen van verworven competenties
en combinaties van leren en werken voor met name werklozen. In lijn met het
advies van de Commissie zal het kabinet daartoe faciliteiten bieden in de
vorm van loopbaancentra die werknemers kunnen informeren over de scholing
die zij nodig hebben voor gunstige loopbaanperspectieven. In de regio zijn
al diverse vormen van dienstverlening – zoals leerwerkloketten, werkgeversservicepunten
en de LWI’s – waarbij de loopbaancentra kunnen worden aangehaakt.
Ook de voorgestelde introductie van een electronisch overzicht van competenties,
diploma’s, ervaring en EVC-certificaten (e-portfolio) zal het kabinet
daarbij betrekken.2.2. Werkverzekering en arbeidsmobiliteitDe cultuuromslag van nazorg naar voorzorg moet borgen dat de werknemer
straks daadwerkelijk over werkzekerheid beschikt. Voorzorg is ervoor zorgen
dat mensen inzetbaar blijven. Voorzorg is erop gericht te voorkomen dat over
een aantal jaren opnieuw een inhaalslag nodig is in termen van nazorg. En
dus betekent voorzorg ervoor zorgen dat werknemers bij dreigend baanverlies
naar ander werk worden begeleid. Daarom zullen middelen ingezet moeten worden
voor activering in plaats van voor inactiviteit.Zoals de Commissie onderstreept: werk is er genoeg, maar mensen moeten
wel de juiste bagage hebben voor deze banen. Nu eens zal het werk hier ontstaan,
dan elders. Vandaar de noodzaak van een brede inzetbaarheid, van een effectieve matching van vraag en aanbod, en van mechanismen
die de overgang naar een andere baan vereenvoudigen. Centraal bij dat laatste
staat dat werkgevers en werknemers gezamenlijk een verantwoordelijkheid hebben
om het principe «van werk naar werk» in de praktijk vorm te geven.
Doel is het creëren van een effectieve werkzekerheid, waarmee een toekomstbestendig
antwoord kan worden gegeven op het verschijnsel dat de huidige baanzekerheid
afbrokkelt onder invloed van economische trends als technologische vooruitgang
en globalisering.Het kabinet deelt de conclusie dat het groeiend arbeidstekort de gelegenheid
schept om het concept van werkzekerheid handen en voeten te geven. Doelstelling
daarbij is om tijdig bij beëindiging van een baan de overgang naar ander
werk in te zetten en daarbij medeverantwoordelijkheid van werkgevers te scheppen
en zo nieuwe manieren te vinden die een gunstig effect hebben op de dynamiek
van zowel de arbeidsmarkt als de bescherming van werknemers. Het kabinet zal
met voorstellen komen om te komen tot deze nieuwe werkwijze. Uitgangspunt
daarbij is dat de nieuwe situatie geen stapeling van onzekerheden, procedures
en kosten met zich mee brengt en dat geen zekerheden uit beeld verdwijnen
voordat nieuwe zekerheden zijn gecreëerd. Meer concreet zal het kabinet
met de sociale partners overleggen over de voorwaarden en omstandigheden waaronder
en de wijze waarop een belang en een verantwoordelijkheid voor werkgevers
om te komen tot van-werk-naar-werk trajecten in de werkloosheidsregelingen
geïntroduceerd kan worden. Het kabinet zal hierover op korte termijn
werkafspraken maken met de sociale partners en daarover nog dit jaar aan de
Kamer rapporteren. De gevolgen voor werkgevers, met name in het MKB, zijn
hierbij een belangrijk aandachtspunt. De Commissie heeft een aantal mogelijkheden
aangegeven om de lasten en risico’s voor het MKB te beperken. Deze zullen
worden meegenomen in de verdere uitwerking.2.3. Sociale innovatie en gezinsvriendelijk beleidSociale innovatie – ofwel «slimme organisatie» –
is een methode om personeelstekorten te verminderen, doordat hiermee nieuwe
arbeidskrachten naar de arbeidsmarkt getrokken kunnen worden. Het gaat bij
sociale innovatie om het aanbieden van «moedercontracten», werktijden
die de combinatie van arbeid en zorg mogelijk maken, schooltijdbanen etc.
Op deze wijze worden mensen die thans niet werken (vooral vrouwen) gestimuleerd
om te gaan werken. Sociale innovatie is daarmee tevens gezinsvriendelijk beleid.Hetzelfde geldt voor goede arbeidsomstandigheden en een goede kwaliteit
van banen. Met dat laatste wordt bedoeld dat een baan kansen biedt en zoveel
mogelijk aansluit bij de mogelijkheden van de werknemer. Onder arbeidsomstandigheden
valt niet alleen een veilige werkomgeving, maar ook arbeidstijden die zijn
toegesneden op de wensen van werknemers. Dat vereist o.a. mogelijkheden om
arbeid en zorg te combineren, mogelijkheden tot telewerken en mogelijkheden
voor aangepaste werktijden, bijvoorbeeld via flexibele werkroosters. Er zijn
goede voorbeelden van bedrijven waar werknemers door zelfroosteren meer op
maat gesneden werktijden hebben, waardoor de tevredenheid onder werknemers
is toegenomen. Ook de Commissie laat daar voorbeelden van zien. Het kabinet
zal sociale partners oproepen meer zeggenschap over arbeidstijden te organiseren.Aan gezinsvriendelijk beleid kan een goede toegang tot de markt voor persoonlijke
dienstverlening bijdragen. Op basis van de regeling dienstverlening aan huis
kan relatief eenvoudig persoonlijke dienstverlening worden ingekocht.
Het kabinet zal, zoals eerder aangekondigd de voorlichting over deze regeling
nadrukkelijk intensiveren.Verlofregelingen zijn van belang voor werknemers om in bijzondere perioden
hun behoeften aan zorg goed af te stemmen op hun mogelijkheden en wensen om
arbeid te verrichten. Sociale partners geven op sector- en bedrijfsniveau
invulling aan verlofmogelijkheden, veelal in cao’s. Daarnaast zijn er
wettelijke rechten op verlof. Mede naar aanleiding van geopperde suggesties
voor meer flexibilisering van verlofregelingen komt het kabinet in het najaar
met een verkenning van mogelijke aanpassingen in het wettelijke stelsel van
verlofregelingen. Ook in de gezinsnota – die eveneens in het najaar
zal verschijnen – zal hieraan aandacht worden besteed.2.4. Zelfstandigen zonder personeel ZZPHet kabinet ziet de toename van het aantal ZZP-ers als een belangrijke
ontwikkeling, die kan bijdragen aan het realiseren van een hogere arbeidsparticipatie.
Het kabinet wil ervoor zorgen dat het beleid zoveel mogelijk neutraal is voor
degenen die een keuze maken tussen werken als werknemer of als zelfstandige.
Uitgangspunt is dat aan het ZZP-schap positieve keuzes ten grondslag liggen,
en niemand zich gedwongen mag voelen ZZP-er te worden. Knelpunten in bestaande
wet- en regelgeving moeten zoveel mogelijk worden weggenomen. Het kabinet
onderschrijft ook de gedachte dat bepaalde voorzieningen die door de Commissie
worden voorgesteld, zoals het werkbudget, ook toegankelijk moeten zijn voor
ZZP-ers.Het kabinet is het eens met de Commissie dat gezien de toenemende rol
van ZZP-ers op de arbeidsmarkt het gewenst is de positie van deze groep nader
te doordenken. Op dit moment wordt een onderzoek uitgevoerd naar de motieven
van mensen om ZZP-er te worden en de ervaren knelpunten. Na de zomer zal het
onderzoeksrapport aan de Tweede Kamer worden gezonden. In de kabinetsreactie
bij dit rapport zal het kabinet nader ingaan op zijn visie ten aanzien van
ZZP-ers. Tevens zal het kabinet de Kamer na de zomer een notitie sturen over
de mogelijkheden om de doorgroei van ondernemers te bevorderen.3. Mobilisering arbeidspotentieel3.1. Uitvoering en regionale samenwerkingVoor mobilisering van het latent arbeidspotentieel is een goede uitvoering
van het re-integratieproces en regionale samenwerking tussen betrokken partijen
belangrijk. De ervaringen van de afgelopen jaren op dit gebied bevestigen
dit. Diverse projecten en samenwerkingsvormen zijn opgezet die hebben geleid
tot een samenhangend arbeidsmarktbeleid op regionaal niveau en regionale afspraken
tussen verschillende partijen. Het kabinet is van mening dat deze weg op regionaal
niveau voortgezet moet worden. In lijn met het voorstel van de Commissie wil
het kabinet met alle betrokken partijen – gemeenten, UWV, werkgevers –
bindende meerjarenafspraken maken om werklozen, arbeidsgehandicapten en niet-uitkeringsgerechtigden
aan werk te helpen. Ook onderwijsinstellingen kunnen hierbij een rol spelen
vanwege de relatie met schooluitval en arbeidsmarktgerichte scholing. Deze
afspraken mogen niet vrijblijvend zijn: men moet elkaar op de resultaten kunnen
aanspreken en afrekenen. Door een gezamenlijke inzet moet het volgens het
kabinet mogelijk zijn een forse stap richting een hogere participatiegraad
te zetten.Ten aanzien van de institutionele inrichting van de re-integratie heeft
het kabinet besloten per één januari 2009 over te gaan tot een
geïntegreerde dienstverlening op de regionale «Lokaties
Werk en Inkomen» (LWI’s). Met de LWI’s krijgen werkgevers één
aanspreekpunt en wordt er geen onderscheid meer gemaakt naar uitkering (WW,
bijstand of anderszins). Dit sluit aan bij de voorstellen van de Commissie
om de bemiddeling op regionaal niveau te beleggen. Ook samenwerking op regionaal
niveau kan worden gekoppeld aan de LWI. Uitgangspunt hierbij dient een netwerkbenadering
te zijn. Voordeel van onderbrenging bij de LWI is dat partijen elk vanuit
hun expertise de samenwerking zoeken en gemeenschappelijke doelen stellen.
Dit zal een positief effect hebben op het rendement van re-integratie. Het
kabinet bevordert de ontwikkeling van Lokaties van Werk en Inkomen. Bij gebleken
succes zal aan de orde kunnen komen of financiële verantwoordelijkheden
ook daar worden belegd, zoals bepleit door de Commissie. Werkgevers zijn nodig
voor banen voor werklozen. Door cao-afspraken over (in-)stapbanen voor langdurig
werklozen, krijgt deze groep meer kans op een baan. Ook belangrijk is dat
de sociale partners de laagste cao-loonschaal op minimumloonniveau laten starten.
Dit biedt meer mogelijkheden voor laagopgeleiden om in te stromen. Dit geldt
nog meer voor jongeren. De laagste cao-jeugdlonen liggen 10% à
15% boven de wettelijke minimumjeugdlonen.3.2. Re-integratie(beleid)De meeste mensen die werkloos worden vinden op eigen kracht een baan.
Maar er zijn groepen die hulp nodig hebben. Om hen zo veel mogelijk te helpen
is een effectieve uitvoering van re-integratie belangrijk. Bij de beleidsdoorlichting
2007 is gebleken dat de effectiviteit van re-integratie-instrumenten te wensen
overlaat. In dat kader heeft het kabinet toegezegd naar aanleiding van de
motie Van Hijum, met voorstellen te komen om de effectiviteit van het re-integratie
instrumentarium te bevorderen, en te bezien in het kader van de begroting.Om werkgevers te stimuleren langdurig werklozen in dienst te nemen adviseert
de Commissie een tijdelijke loonkostensubsidie te introduceren. Het kabinet
heeft inmiddels een wetsvoorstel bij de Raad van State voor advies voorgelegd
dat het voor UWV mogelijk maakt tijdelijke loonkostensubsidies als re-integratie-instrument
in te zetten (STAP: stimulering arbeidsparticipatie). Gemeenten kunnen al
sinds de invoering van de Wet werk en bijstand (WWB) in 2004 tijdelijke loonkostensubsidies
inzetten om mensen met bijstand aan werk te helpen.Voorts krijgen gemeenten met de invoering van het participatiebudget de
mogelijkheid om voor personen van 18 jaar en ouder de re-integratiemiddelen
preventief in te zetten. De beoogde invoeringsdatum is 1 januari 2009.
Het participatiebudget sluit goed aan bij het voorstel van de Commissie om
het W-deel van het re-integratiebudget in te mogen zetten voor werknemers
die hun baan dreigen te verliezen.Doorgaans geldt dat hoe langer iemand werkloos is, hoe kleiner de kans
is dat deze een baan vindt. De Commissie Arbeidsparticipatie stelt de introductie
voor van een participatieplicht, waarmee na een half jaar alle reguliere arbeid
moet worden geaccepteerd door mensen met WW of een arbeidsongeschiktheidsregeling.
Voor mensen met een bijstandsuitkering stelt de Commissie een participatieplicht
voor vanaf de eerste dag van de uitkering. Om langdurige werkloosheid tegen
te gaan heeft het kabinet besloten tot aanpassing van het begrip «passende»
arbeid in de WW te komen. Per 1 januari moeten personen na één
jaar een WW-uitkering te hebben ontvangen, elk werkaanbod accepteren, dus
ook werk dat onder hun opleidingsniveau ligt. Bezien zal worden in hoeverre
invoering van een participatieplicht in de WW en de WWB verdere gevolgen moet
hebben voor het wetsvoorstel passende arbeid. Daarbij blijft de ontheffing
van de arbeidsverplichting maar met de plicht tot scholing voor de groep alleenstaande bijstandsgerechtigde ouders met kinderen tot 5 jaar,
zoals afgesproken in het Coalitie-akkoord, bestaan.In het verlengde hiervan roept de Commissie het kabinet op het sanctiebeleid
intensiever en stringenter toe te passen. In alle uitkeringsgroepen –
WWB, WW- en arbeidsongeschiktheidsuitkeringen – zitten mensen die kunnen
werken, maar hiertoe niets meer ondernemen. Onverminderd het uitgangspunt
dat wie een uitkering nodig heeft deze ook krijgt, spoort toepassing van het
sanctie-instrument uitkeringsgerechtigden aan om intensiever een baan te zoeken.
Het kabinet zal concrete afspraken maken met UWV en gemeenten over striktere
toepassing van het bestaande sanctie-instrumentarium. Hierin zal ook fraudebestrijding
worden meegenomen. De kennis van en alertheid over fraude zijn bij de uitvoeringsorganisaties
in de sociale zekerheid sterk toegenomen. Dit heeft geresulteerd in een afname
van de uitkeringsfraude. Het kabinet hecht eraan dat het handhavingsbeleid
krachtig wordt voortgezet.In het Coalitieakkoord is vastgelegd dat in 2009 een inkomensafhankelijke
arbeidskorting wordt ingevoerd. Hiermee wordt werk financieel meer lonend.
De Commissie stelt voor hier nog een schepje bovenop te doen. Het kabinet
bestudeert momenteel de maatvoering en vormgeving van deze arbeidskorting
en zal hierover besluiten in de begroting 2009.3.3. Niet-uitkeringsgerechtigden (nuggers)De groep niet-uitkeringsgerechtigden vormt een groot arbeidspotentieel.
In totaal gaat het om 1,8 miljoen personen. Binnen deze groep zijn er 453 000
personen die zouden willen en kunnen werken. De Commissie stelt voor om met
alle betrokken partijen afspraken te maken over het aan het werk helpen van
100 000 nuggers.Het kabinet wil zo veel mogelijk nuggers naar werk begeleiden. In 2007
is tussen het kabinet en de VNG (bestuurlijk akkoord) afgesproken dat 25 000
niet-uitkeringsgerechtigden door gemeenten zullen worden geactiveerd. Het
kabinet acht het mogelijk meer nuggers aan werk te helpen. Te meer, omdat
onder deze groep meer dan 90 000 hoogopgeleiden zitten. Bij 80%
van de vacatures wordt gevraagd om mensen die voltijd willen werken en recente
werkervaring hebben. De meerderheid van de nuggers wil echter werken in een
deeltijdbaan en heeft geen recente werkervaring. Daardoor ervaren nuggers
belemmeringen bij het vinden van werk. Het kabinet doet dan ook een beroep
op werkgevers om de eisen bij openstaande vacatures aan te passen. Het kabinet
zal bovendien bezien hoe nuggers effectief gestimuleerd kunnen worden werk
te zoeken en te aanvaarden en hoe gemeenten meer aangespoord kunnen worden
om nuggers daarbij te helpen.De Commissie doet voorstellen om de overdraagbaarheid van de algemene
heffingskorting af te bouwen zonder daarbij uitzonderingen te maken. Het kabinet
heeft bij het Coalitie-akkoord reeds besloten tot een stimulans voor werkaanvaarding
door de geleidelijke afschaffing vanaf 2009 van de overdraagbaarheid
van de algemene heffingskorting, waarbij een aantal uitzonderingsbepalingen
gelden.3.4. Vrouwen/deeltijdHet anderhalf-verdienersmodel is gemeengoed in Nederland. De praktijk
is dat de man (nagenoeg) voltijds werkt en de vrouw in deeltijd. Kennelijk
biedt dit voor velen een model waarbij arbeid en zorg goed gecombineerd kunnen
worden, vooral tijdens het spitsuur van het leven. Er zitten ook nadelen aan
de massale keuze voor het anderhalf-verdienersmodel: het dempt
de economische zelfstandigheid en loopbaanmogelijkheden van vrouwen, verhindert
een volle wasdom van hun talenten, zorgt dat investeringen in scholing voor
vrouwen onrendabel worden ingezet en begrenst hun aandeel in het slechten
van nijpende arbeidsmarkttekorten. Een gezinsvriendelijk beleid is daarom
nodig om vooral vrouwen te behouden voor de arbeidsmarkt. De grootste kostenpost
verbonden met de zorg voor kinderen is immers niet het onbetaalde verlof of
de kinderopvang, maar de gemiste carrièrekansen van de verzorgende
ouder.Nederland heeft te veel, te kleine deeltijdbanen. De Commissie stelt in
dit kader dan ook het bevorderen van grotere deeltijdbanen centraal. Het kabinet
steunt deze benadering. Met de instelling van de Taskforce Deeltijdplus beoogt
het kabinet de culturele belemmeringen voor het vergroten van het aantal gewerkte
uren te adresseren. Werkgevers hebben hier een belangrijke rol: door de introductie
van een gezinsvriendelijk beleid kunnen zij meer mogelijkheden creëren
om meer uren te werken, bijvoorbeeld binnen schooltijden of door mogelijkheden
voor flexibele roosters of telewerken.Het kabinet heeft reeds bij het Coalitie-akkoord besloten de aanvullende
combinatiekorting (ACK) te vervangen door een inkomensafhankelijke aanvullende
combinatiekorting (IACK) en het budget daarvoor geleidelijk te verhogen. De
ACK stimuleerde wel tot het accepteren van een baan, maar stimuleerde niet
tot méér werken door de tweede verdiener. De IACK doet dat wel,
aangezien de korting groter is naarmate meer wordt verdiend. Daarbij valt
bovendien veel te winnen met een slimme vormgeving waardoor de marginale druk
voor belangrijke groepen verlaagd kan worden. De Commissie stelt voor de IACK
ook toe te kennen aan kinderloze stellen en aan stellen met kinderen boven
de twaalf jaar. Bovendien bepleit de Commissie een verhoging van totaal beschikbare
budget voor deze belastingkorting. Over de maatvoering en de vormgeving van
de IACK zal het kabinet beslissen in het kader van de begroting 2009.Voor het verhogen van het aantal uren dat mensen (in deeltijd) werken
is de beschikbaarheid van kinderopvang essentieel. De Commissie stelt voor
een landelijk dekkend netwerk van brede scholen tot stand te brengen, met
openingstijden van 7u tot 19u, en daarin bovendien de VVE onder te brengen.
Het kabinet steunt deze benadering. Het kabinet stimuleert brede scholen via
investeringen in multifunctionele accommodaties, het versterken van dagarrangementen
binnen de brede school, een impuls voor het creëren van combinatiefuncties
en een steunpunt brede scholen. Over de betaalbaarheid van kinderopvang voor
ouders heeft het kabinet op 20 juni een samenhangend meerjarenperspectief
aan de Tweede Kamer gezonden, gericht op het betaalbaar houden van kinderopvang.
In dat kader heeft het kabinet besloten om de regeling kinderopvang naar structuur
en grondslag spoedig, zo mogelijk nog deze kabinetsperiode, te herzien, teneinde
de arbeidsparticipatie effectiever en efficiënter te bevorderen. Vertrekpunt
daarbij is het voorstel van de Commissie om de hoogte van de kinderopvangtoeslag
afhankelijk te maken van het inkomen van de meestverdienende partner, onverminderd
de eisen van uitvoerbaarheid en eventuele betere oplossingen om de arbeidsparticipatie
te bevorderen. Daarbij worden betrokken de budgettaire inpasbaarheid, de inkomenseffecten
en de grondslag van de IACK. Hiermee ontstaat een extra stimulans om meer
uren te werken.3.5. Mensen met een arbeidshandicap (Wajong, WAO,
WGA)Vertrekpunt van het kabinetsbeleid is dat jongeren met een beperking meer
participatiemogelijkheden hebben dan in regelgeving en praktijk tot uiting
komt. Dit vergt een vernieuwing van de Wajong, waarbij werk voorop
staat. De voorgestelde werkregeling jonggehandicapten biedt ondersteuning
bij het vinden en behouden van werk en maakt (meer) werken ook lonender. Daarnaast
investeert het kabinet in verbeteringen van de dienstverlening aan werkgevers
en in een betere matching van de mogelijkheden
van Wajongers en de vraag bij werkgevers.Het kabinet verwacht van werkgevers en sociale partners dat ze afspraken
maken over het meer toegankelijk maken van functies voor deze groep. Hierop
aansluitend kan UWV met de betreffende sectoren en werkgevers tot verdere
uitwerking en operationalisering komen. Over de cao-afspraken en de concrete
voornemens van het kabinet zullen kabinet en sociale partners nader overleg
voeren.3.6. AllochtonenDe werkloosheid onder niet-westerse allochtonen is bijna 3 keer hoger
dan onder autochtonen (9,1% versus 3,3%). Eén van de
oorzaken hiervan is dat veel niet-westerse allochtonen niet of gebrekkig Nederlands
spreken, waardoor zij niet deel kunnen nemen aan de arbeidsmarkt. Met het
oog daarop wordt de inburgering gecombineerd met arbeidsparticipatie, en geïntensiveerd.
Eerder in deze kabinetsreactie is aangegeven dat het kabinet de implicaties
zal bezien van een leeftijdsonafhankelijke leerplicht tot startkwalificatie
voor hen die hiertoe in staat zijn. Het verkrijgen van een startkwalificatie
is voor allochtonen in het bijzonder van belang omdat hen dat de mogelijkheid
biedt de Nederlandse taal beter te leren. Een andere oorzaak van de hogere
werkloosheid onder bepaalde groepen niet-westerse allochtonen kan gelegen
zijn in vormen van discriminatie of verkeerde beeldvorming. Het kabinet heeft
een plan van aanpak opgesteld dat op 13 december 2007 aan de Tweede Kamer
is gestuurd.14. Ouderen4.1. Loopbaanbewust personeelsbeleidDe arbeidsmarkt voor ouderen zit op slot en vergt extra aandacht aan zowel
vraag- als aanbodzijde. Relatief hoge loonkosten in verhouding tot jongeren,
negatieve beeldvorming van werkgevers over ouderen en hun vaak langdurige
werkloosheid zijn hier voorbeelden van.In navolging van de voorstellen van de Commissie zal het kabinet maatregelen
introduceren om werkgevers te stimuleren oudere werklozen aan te nemen. Daartoe
zal het kabinet aan werkgevers een gerichte tijdelijke korting op het betalen
van sociale premies toekennen voor het in dienst nemen van oudere werklozen.
Deze premiekorting vervangt de bestaande premievrijstelling die ook geldt
voor ouderen die al in loondienst zijn. Ook zal het kabinet bij de besluitvorming
over de begroting 2009, binnen de budgettaire randvoorwaarden, de introductie
bezien van een tijdelijke no-risk polis voor het in dienst nemen van werklozen
van 55 jaar en ouder, waardoor werkgevers in de eerste jaren gevrijwaard zijn
van de kosten van loondoorbetaling bij ziekte.In dit kader past ook het voorstel van de Commissie aan werkgevers, voor
het voeren van een leeftijds- en loopbaanbewust personeelsbeleid. Dit voorstel
sluit aan bij het kabinetsbeleid dat zich richt op het bevorderen van leeftijdsbewust
personeelsbeleid in bedrijven. Dit beleid – waarbij inzetbaarheid centraal
staat – is nodig om werknemers zo lang mogelijk te behouden. Nog teveel
is sprake van personeelsbeleid en specifiek ouderenbeleid waarin ontziemaatregelen
zoals extra verlofdagen voor ouderen, ontheffing van bepaalde diensten, etc„
zijn opgenomen. Loopbaanbewust personeelsbeleid is beleid dat
gericht is op het proces van het ouder worden en op constante aanpassingen
en mogelijkheden en onmogelijkheden van het functioneren van de werknemer
en van het bedrijf.Al tijdens de participatietop hebben sociale partners afgesproken om ontziemaatregelen
af te bouwen. De opbrengst van de afbouw van ontziemaatregelen kan ingezet
worden voor het genoemde loopbaanbewuste personeelsbeleid. Thans bevat één
op de drie cao’s afspraken over leeftijdsbewust personeelsbeleid. Hier
is dus veel ruimte voor verbetering. Het kabinet beoordeelt de voortgang bij
de invulling van de afspraken uit de participatietop dan ook als onvoldoende.
Gezien de urgentie van de ouderenproblematiek kunnen de gemaakte afspraken
niet als vrijblijvend worden beschouwd, en worden dat ook niet door het kabinet.4.2. Doorwerken tot en na 65Hoewel de gemiddelde uittreedleeftijd geleidelijk stijgt, is op dit moment
stoppen met werken op 61- of 62-jarige leeftijd nog steeds gemeengoed.
Zodra het effect van de afschaffing van de fiscale faciliëring van VUT
en prepensioen volledig is, zal de uittreedleeftijd naar verwachting nog verder
gestegen zijn. Dit effect is groter dan verwacht, zoals ook wordt aangegeven
in de CPB bijlage bij het rapport van de Commissie. Vervroegde uittreding
is een verspilling van de kennis, kunde en talenten van ouderen. Een verspilling
die we ons in het licht van de krimpende beroepsbevolking steeds minder kunnen
permitteren.Het kabinet wil ouderen daarom motiveren om in ieder geval tot hun 65e
jaar te werken. Om dit financieel aantrekkelijk te maken gaat het kabinet
de arbeidskorting voor ouderen beter richten en verhogen. In het Coalitie-akkoord
is bovendien afgesproken om een AOW-heffing te introduceren voor 65-plussers
in combinatie met een bonus voor mensen die langer doorwerken. De Commissie
geeft hier een specifieke invulling aan in de vorm van doorwerkbonus. Ten
aanzien van de financiering van de doorwerkbonus stelt de Commissie een volledige
fiscalisering van de AOW voor. Deze fiscalisering kan zowel middelen genereren
ter financiering van de doorwerkbonus en andere maatregelen om de arbeidsparticipatie
te vergroten, als ter versterking van de houdbaarheid van de overheidsfinanciën.
Daarmee ziet de Commissie deze maatregel als een instrument om de spanning
tussen de steeds kleiner worden groep jongeren en de groeiende groep ouderen
te verminderen. In het kader van de begroting 2009 zal het kabinet besluiten
over de voornemens uit het Coalitie-akkoord.Om werken tot 65 te stimuleren wordt de bovenvermelde premiekortingsregeling
voor oudere werklozen ook van toepassing bij het in dienst hebben van werknemers
van 62, 63 of 64 jaar. Daarbij past ook dat werkgevers het beter mogelijk
maken dat mensen langer doorwerken. In de huidige situatie krijgen ouderen
vaak te horen dat zij mogen stoppen met werken of volledig door moeten werken.
De meeste ouderen kiezen dan de eerste optie. Maar uit onderzoek blijkt dat
veel ouderen graag doorgaan, mits dit in deeltijd kan. Met de Commissie roept
het kabinet werkgevers dan ook op om veel breder en vaker een geleidelijke
afbouw van het aantal gewerkte uren in de jaren voor pensionering mogelijk
te maken (deeltijdpensioen). Het kabinet wil een cultuuromslag bij werknemers
en werkgevers bereiken, waardoor 65 jaar niet als het vaste en definitieve
eindpunt van het werkzame leven wordt gezien. De feitelijke ingangsdatum van
het pensioen moet een individuele keuze worden, gebaseerd op de fysieke en
financiële mogelijkheden en wensen van betrokkenen. Het kabinet zal daarom
bezien of het de mogelijkheid wil creëren om vrijwillig
te kiezen voor geheel of gedeeltelijk uitstel van de ingangsdatum van de AOW.
Een latere ingangsdatum van de AOW leidt daarbij tot een verhoging van de
AOW over de resterende uitkeringsperiode.4.3. Pensioengerechtigde leeftijdTeneinde ook in komende jaren het op peil houden van de arbeidsparticipatie
te verzekeren, stelt de Commissie een geleidelijke verhoging van de AOW-leeftijd
voor tot 67 jaar, uiterlijk te starten in 2016. Doordat een hogere pensioenleeftijd
ook lagere premies voor aanvullende pensioenen mogelijk maken, ziet de Commissie
daarin tevens een belangrijke bron voor de financiering van het werkbudget.Met de commissie is het kabinet van oordeel dat een verhoging van de pensioengerechtigde
leeftijd welhaast onvermijdelijk lijkt om ook op termijn zeker te zijn van
een voldoende arbeidspotentieel. Om dezelfde reden wordt eenzelfde stap in
veel andere landen gezet of overwogen. Het beleid van het kabinet is er op
gericht die onvermijdelijkheid te voorkomen. Dit vereist wel dat doorwerken
tot 65 jaar weer normaal wordt, dat de houdbaarheid van de overheidsfinanciën
verzekerd is en dat de verhouding tussen levensverwachting en werkzaam leven
niet verder afneemt. Het kabinet onderzoekt voorts aan welke andere voorwaarden
en omstandigheden voldaan moet worden zodat een stap in de door de Commissie
bepleite zin niet nodig is, dan wel of de pensioengerechtigde leeftijd op
andere wijze kan worden gedefinieerd.Tot besluitHet kabinet dankt de commissie Arbeidsparticipatie voor haar advies. Zij
heeft op duidelijke en overtuigende wijze een van de in komende jaren meest
bepalende problemen van de Nederlandse economie en samenleving geïdentificeerd.
De waarde van het advies is niet alleen daarin gelegen, maar vooral ook in
het feit dat de Commissie wegen wijst om het groeiend arbeidstekort te voorkomen
en de gevolgen daarvan aan te pakken.De commissie pretendeert niet een blauwdruk voor de aanpak van dit vraagstuk
te kunnen bieden. Zij biedt oplossingsrichtingen en mogelijke nieuwe concepten
die een antwoord kunne bieden, zonder uitputtend te willen zijn en onder erkenning
dat deze nadere invulling behoeven. Daarbij wijst de Commissie met nadruk
op de veranderingen in denken en perceptie die mogelijk en nodig worden. In
die zin is het rapport veeleer een «kookboek» met waardevolle
recepten, dan een spoorboekje met welbepaalde verbindingen en vaste vertrek-
en aankomsttijden.Terecht waarschuwt de Commissie er evenwel voor dat uitstel van adequate
maatregelen tot gevolg zal hebben dat de maatschappelijke ontwikkeling uit
het lood raakt en dat uitstel van maatregelen die uiteindelijk toch onvermijdelijk
zullen blijken, alleen maar ingrijpender gevolgen kan hebben en tot ingrijpender
maatregelen zal leiden. Tegelijk wijst de Commissie er op dat hoe sneller
wordt gereageerd, des te vruchtbaarder dit zal blijken te zijn; niet alleen
voor de maatschappelijke ontwikkeling, maar ook voor kansen op nieuwe economische
ontwikkeling.Het kabinet heeft dan ook gemeend dat de ernst van het vraagstuk en de
urgentie van een adequate reactie, een voortvarende aanpak en snelle standpuntbepaling
nodig maken. De voorliggende reactie is daardoor noodzakelijkerwijze niet
uitputtend. Met betrekking tot tal van aspecten wordt een nadere invulling
of standpuntbepaling aangekondigd. Gegeven de aard en omvang
van de problematiek is dit echter onvermijdelijk, ook indien het kabinet eerst
op een later moment zou reageren.In alle gevallen betreft het hier een vraagstuk dat uiteindelijk niet
door de overheid alleen, maar door de samenleving als geheel zal moeten worden
beantwoord. Het gaat om cultuurveranderingen in denken en doen die niet per
decreet kunnen worden verordonneerd, maar door betrokkenheid en aanpassing
zullen moeten worden gerealiseerd. Als we dit vraagstuk niet gezamenlijk oplossen,
zullen we het niet oplossen. Het vraagstuk is oplosbaar, maar het kabinet
sluit de ogen niet voor de lasten en onzekerheid waarmee de vaak ingrijpende
veranderingen die de moderne samenleving met zich meebrengt gepaard gaan.
Het kabinet is dan ook dankbaar dat telkenmale blijkt van de bereidheid van
bevolking en samenleving om de lasten van noodzakelijke veranderingen te dragen.
Daarom kan het kabinet met vertrouwen de conclusie van de Commissie onderschrijven,
dat het vraagstuk dat zij in haar rapport beschrijft oplosbaar is en een nieuwe
impuls en nieuwe kansen kan geven aan de samenleving en de economische ontwikkeling.
Het wordt slechts onoplosbaar door beperkingen in denken en doen, die we onszelf
bij de aanpak van het vraagstuk stellen.XNoot1Zie SER advies «Duurzame globalisering: een wereld te winnen»,
2008.XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 29 544 en 30 950,
nr. 130. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29544-158.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl