Wijziging van de Wet op de jeugdzorg in verband met de introductie van een verwijsindex om vroegtijdige en onderling afgestemde verlening van hulp, zorg of bijsturing ten behoeve van risicojongeren die bepaalde risico’s lopen te bevorderen (verwijsindex risicojongeren); Brief regering; Uitvoering motie-Sterk/Dijsselbloem over opnemen van de gezinsmelding in de wet
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST139291
 2009-2010
 
 31 855
 Wijziging van de Wet op de jeugdzorg in verband met de introductie van
een verwijsindex om vroegtijdige en onderling afgestemde verlening van hulp,
zorg of bijsturing ten behoeve van risicojongeren die bepaalde risico’s
lopen te bevorderen (verwijsindex risicojongeren)
 
 
 
 
 Nr. 
 55
 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR JEUGD EN GEZIN
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 16 december 2009
 
 Tijdens de behandeling van het voorstel tot wijziging van de Wet op de
jeugdzorg in verband met de introductie van de verwijsindex risicojongeren
(Handelingen der Kamer II, vergaderjaar 2008–2009, nr. 102, blz. 8140–8175)
heeft uw Kamer een motie aangenomen waarin de regering wordt verzocht zo spoedig
mogelijk de gezinsmelding op te nemen in de wet. Op dit moment komen via de
verwijsindex alleen individuele risicojongeren in beeld. Het is echter bekend
dat deze jeugdigen vaak afkomstig zijn uit gezinnen waar sprake is van een
cumulatie van problemen.
 
 Uit verschillende veldconsultaties, die ondermeer hebben geresulteerd
in een eerder aan uw Kamer aangeboden haalbaarheidsstudie (Kamerstukken II
2008/09, 31 001, nr. 55), en uit de onderhavige motie blijkt een
maatschappelijke behoefte aan een functionaliteit die het mogelijk maakt een
gezin, of in ieder geval de jeugdigen met problemen binnen een gezin, in beeld
te krijgen bij de betrokken professionals, zodat ook deze jeugdigen vroegtijdig
de zorg, hulp en bijsturing kunnen krijgen die zij nodig hebben.
 
 Bij de behandeling van het wetsvoorstel verwijsindex risicojongeren heb
ik dan ook aangegeven het nut in te zien van een gezinsfunctionaliteit. Ik
heb toegezegd uw Kamer zo spoedig mogelijk te zullen informeren over de juridische
en technische haalbaarheid hiervan (Kamerstukken II 2008/09, 31 855,
nr. 54). Dat doe ik met deze brief. Onder de gezinsfunctionaliteit versta
ik, evenals uw Kamer, dat als een jeugdige wordt gemeld aan de verwijsindex
er ook een match plaats kan vinden met een broertje of zusje dat eerder al
aan de verwijsindex is gemeld. Hulpverleners worden zo niet meer alleen op
de hoogte gesteld van het feit dat ook een andere hulpverlener een jeugdige
aan de verwijsindex heeft gemeld, maar ook dat een broertje of zusje is gemeld.
 Voor het opnemen van een gezinsfunctionaliteit in de verwijsindex zal
een nieuw wetsvoorstel noodzakelijk zijn. Daarnaast zal er technisch een extra
functionaliteit gerealiseerd moeten worden die de gezinsmelding mogelijk maakt. Alvorens over te gaan tot de codificering van de gezinsmelding
is het noodzakelijk de juridische voorwaarden en technische uitvoering te
bezien. Hieronder zal ik de juridische en technische kaders die van toepassing
zijn bespreken.
 Juridisch kader
 Het gebruik van een functionaliteit in de verwijsindex die een gezinsmelding
mogelijk maakt, zal inhouden dat een set extra persoonsgegevens verwerkt zal
worden, opdat meldingen van gezinsleden ook tot een match kunnen leiden. Dit
betekent dat voor deze uitbreiding van de verwijsindex een zelfstandige toets
aan de geldende privacyregelgeving, in het bijzonder aan het Europees verdrag
tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM),
nodig is. Artikel 8, eerste lid, van het EVRM bepaalt namelijk dat een ieder
recht heeft op respect voor zijn privé-leven. Maar het tweede lid stelt
dat beperking van dit recht alleen is toegestaan voor zover die bij wet is
voorzien, noodzakelijk is in een democratische samenleving en een geoorloofd,
expliciet genoemd doel dient.
 
 Het element «noodzakelijk in een democratische samenleving»
vervult in het EVRM een belangrijke functie waar het gaat om de begrenzing
van de bevoegdheid tot verwerken van persoonsgegevens. Het Europees Hof voor
de Rechten van de Mens vult dit criterium in zijn jurisprudentie in met de
vereisten van een dringende maatschappelijke behoefte, proportionaliteit en
subsidiariteit. Hierboven heb ik reeds aangehaald waaruit een maatschappelijke
behoefte zou blijken. Verdergaande analyse en onderbouwing zijn echter noodzakelijk
om een toets aan artikel 8 van het EVRM te doorstaan.
 
 Met het oog op het proportionaliteitsbeginsel mag de inmenging in de persoonlijke
levenssfeer niet onevenredig zijn in verhouding tot het te dienen doel. Het
doel dat met uitbreiding van de verwijsindex met een gezinsfunctionaliteit
wordt gediend, is dat daardoor ook afstemming kan plaatsvinden tussen professionals
die betrokken zijn bij verschillende leden van één gezin. De
inmenging in de persoonlijke levenssfeer zal daarbij zo beperkt mogelijk moeten
zijn. Om de gezinsfunctionaliteit mogelijk te maken zal het systeem op basis
van het ingevoerde burgerservicenummer van de jeugdige moeten controleren
of een ander gezinslid ook is gemeld aan de verwijsindex. En ook zal na een
match het burgerservicenummer van de andere jeugdige verwerkt moeten worden
in het signaal aan de melder.
 
 Daarbij komt de eis van subsidiariteit, waaraan wordt voldaan als het
doel waarvoor de persoonsgegevens worden verwerkt in redelijkheid niet op
een andere, voor de betrokkene minder nadelige wijze kan worden verwezenlijkt.
Door zo dicht mogelijk bij de huidige werking van de verwijsindex te blijven –
in die zin dat individuele risicojongeren die gemeld zijn aan de verwijsindex,
door middel van een gezinsfunctionaliteit ook gematcht zouden kunnen worden
met gemelde leden van hetzelfde gezin – lijkt voldaan te kunnen worden
aan de eisen van proportionaliteit en subsidiariteit.
 Technisch kader
 Het inrichten van een functionaliteit die een gezinsmelding mogelijk maakt,
is vanuit een technisch oogpunt complex. Dat neemt niet weg dat deze functionaliteit
kan worden ontworpen en dat ik daartoe stappen wil zetten. Dit betekent dat
eerst in kaart gebracht moet worden welke technische aanpassingen van het
systeem noodzakelijk zijn. Dit zal in ieder geval betrekking hebben
op de aansluiting van de verwijsindex op de gemeentelijke geautomatiseerde
basisadministraties (gba). Met behulp van deze aansluiting kan de identiteit
van de jeugdige geverifieerd worden en kunnen verhuisbewegingen worden geconstateerd.
Zodoende kan een betrouwbaar signaal worden afgegeven als de betrokkene al
eerder is gemeld aan de verwijsindex. Deze systematiek is ontworpen vanuit
het oogpunt van hulp aan individuele jeugdigen. Op het moment dat ook het
in beeld krijgen van gezinsleden van de betrokken jeugdige in de doelstelling
van de verwijsindex wordt opgenomen, zal dat in de techniek tot gevolg hebben
dat meerdere bevragingen aan de gba noodzakelijk zijn.
 
 In de gba worden geen gegevens opgenomen met betrekking tot horizontale
familierechtelijke relaties. De horizontale relaties zullen moeten worden
achterhaald door middel van de verticale familierechtelijke relaties die wel
in de gba zijn opgenomen. En ook om te bepalen welke jeugdigen er naast de
betrokken jeugdige op hetzelfde adres wonen, zijn meerdere bevragingen van
de gba nodig. Eenvoudig gezegd wordt de gba gevraagd wie de ouders zijn van
de betrokken jeugdige en of deze ouders nog meer (gemelde) kinderen hebben.
En ook wordt de gba gevraagd waar de betrokken jeugdige woont en of daar nog
meer (gemelde) jeugdigen wonen. Zoals hierboven ook al aangegeven, houdt dit
dus een uitbreiding in van de kring van personen bij wie een inbreuk op de
persoonlijke levenssfeer wordt gemaakt.
 
 Om de inrichting van een gezinsfunctionaliteit te kunnen realiseren, moet
de verwijsindex zo worden aangepast dat het systeem de noodzakelijke bevragingen
kan uitvoeren en gegevens afkomstig van de gba verwerkt kunnen worden tot
de juiste signalen voor de professionals die de verwijsindex gebruiken. Ten
slotte zal de authorisatie voor de verwijsindex bij de gba moeten worden uitgebreid,
zodat de gba daadwerkelijk responssignalen op de bevragingen kan geven. Hiervoor
zal ik in overleg treden met de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
die de verantwoordelijkheid draagt voor de Wet gba.
 Ook op andere punten zal nog nader onderzoek plaats moeten vinden. Bijvoorbeeld
wat een gezinsmelding betekent voor de op de verwijsindex aangesloten gemeentelijke
of andere signaleringssystemen en voor het historisch archief.
 Conclusie
 De bovenstaande globale toets stemt tot het doorzetten van de ontwikkeling
van een gezinsfunctionaliteit. Wel dient hiervoor de nodige tijd te worden
genomen, aangezien de functionaliteit degelijk en betrouwbaar moet zijn en
ook goed moeten worden getest. Mogelijk zullen er ook enkele pilots moeten
worden gestart om de werking en het gebruik ervan in de praktijk te testen.
Graag stel ik u voor de zomer van 2010 op de hoogte van de voortgang van de
ontwikkeling van een gezinsfunctionaliteit.
 
 De minister voor Jeugd en Gezin,
 A. Rouvoet