Internationale klimaatafspraken; Verslag van een Algemeen Overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-24 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31793, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

29-12-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

31793 nr. 2

23-12-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVoorzitter: Koopmans Griffier: LemaierVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de ministerNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31793Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 78 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 793Internationale klimaatafsprakennr. 2VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 23 december 2008De vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer1 heeft op 2 december 2008 overleg gevoerd met minister
Cramer van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer over:– de brief van de minister van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer over drie onderzoeken naar de mogelijkheid
van extreme klimaatverandering (31 209, nr. 39);– de brief van de minister van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer d.d. 17 november 2008 inzake de
internationale klimaatconferentie te Poznán (31 793, nr. 1);– de brief van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
d.d. 12 november 2008 inzake beantwoording motie-Vendrik over klimaatadaptatie
in ontwikkelingslanden (31 250, nr. 38);– de brief van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
d.d. 28 november 2008 inzake beantwoording vragen Commissie BuZa over
klimaatadaptatie (31 250, nr. 47);– de brief van de minister van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer d.d. 23 oktober 2008 over de Nederlandse
inzet herziening EMAS (22 112, nr. 717);– de brief van de staatssecretaris van Buitenlandse
Zaken d.d. 23 oktober 2008 inzake de stand van zaken implementatie Europese
richtlijnen en kaderbesluiten in het derde kwartaal 2008 (21 109, nr. 187);– de brief van de minister van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer d.d. 17 november 2008 inzake het
verslag Milieuraad 20 oktober te Luxemburg (21 501-08, nr. 292);– de brief van de minister van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer d.d. 21 november 2008 inzake de
geannoteerde agenda Milieuraad van 4 december 2008 en voortgangsoverzicht
Europese wetgevingsinitiatieven (21 501-08, nr. 293);– de brief van de minister van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer d.d. 14 november 2008, inzake de
Nederlandse inzet bij de Europese discussie over genetisch gemodificeerde
organismen (27 428, nr. 127);– de brief van de staatssecretaris van Buitenlandse
Zaken d.d. 25 november 2008 betreffende een mededeling inzake ontbossing
(22 112, nr. 734).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk verslag
uit.Voorzitter: Koopmans Griffier: LemaierVragen en opmerkingen uit de commissieDe voorzitter: De minister voor Ontwikkelingssamenwerking
is ook uitgenodigd voor dit overleg, maar hij is verhinderd. Dat wijzigt de
agenda niet.Mevrouw Spies (CDA): Voorzitter. De14de conferentie
van de partijen bij het Klimaatverdrag is aan de tweede dag begonnen. Het
duurt nog even voor de minister zich daar meldt, maar het hoeft geen betoog
dat er veel op het spel staat in Poznán, de laatste pitsstop op weg
naar de finish in Kopenhagen.Als je over de inzet leest, dan valt het niet direct mee om in het grijze
noordoosten van Polen warm te worden. Wij gaan de urgentie van het klimaatvraagstuk
onderstrepen en het politieke momentum van Bali nieuw leven inblazen. Dat
doen wij door te komen tot een raamwerk voor de tekst van een klimaatakkoord,
de aanzet te geven voor werkelijke onderhandelingen en tastbare stappen vooruit
te zetten op enkele specifieke thema’s. Gelukkig wordt het iets concreter
op het moment dat de minister de agenda van Poznán naar Kopenhagen
beschrijft en in ieder geval de thema’s noemt waar het over moet gaan.
Reductiedoelstellingen voor ontwikkelde landen: ik mag er toch vanuit gaan
dat wij de 25 tot 40% reductiedoelstelling voor 2020 uit de voetnoot
van de Bali Road Map nog steeds als uitgangspunt hanteren. Wij weten hoeveel
bloed, zweet, tranen en vooral slaap die voetnoot gekost heeft. Ik lees alleen
ambities voor 2050. Dat komt de heer Obama misschien goed uit, maar dat mag
niet in de plaats komen van de ambities op de kortere termijn. China, India
en Brazilië zijn stuk voor stuk landen die zich stevig ontwikkelen. Zij
moeten hun aandeel ook gaan leveren. Ik ben benieuwd hoe de minister gaat
proberen om met name India hiertoe te verleiden.De CDA-fractie waardeert het Nederlandse initiatief om tot een financiële
architectuur te komen. Dat is buitengewoon belangrijk, maar ook heel lastig.
Het is duidelijk dat wij daarbij voorzichtig moeten zijn en geen dingen kunnen
forceren. Ook hebben wij te maken met veel onzekerheden. Zonder een wereldwijd
emissiehandelssysteem (ETS) is een financiële verdeling van lusten en
lasten oneindig veel ingewikkelder.Principes zoals effectiviteit, efficiëntie en eerlijkheid en billijkheid
zijn prachtig, maar als ik niet weet wat er achter schuilgaat, dan kan de
minister van de CDA-fractie toch moeilijk om steun vragen voor de plannen.
Zonder namen en rugnummers kan de minister niemand vragen om bij het kruisje
te tekenen. In hoeverre houdt de minister bij het bouwen rekening met verschillende
scenario’s? Is er bijvoorbeeld bij een Europees ETS een voldoende basis
voor de architectuur waar de minister aan denkt? Mag ik ervan uitgaan dat
de minister zo veel mogelijk aansluit bij bestaande instrumenten en mechanismen?
Hoeveel geld moet er uiteindelijk komen en waar komt dat vandaan? Architectuur
zonder vulling levert uiteindelijk te weinig op.Vorig jaar is er op Bali een afspraak gemaakt over een Adaptatiefonds.
Ik lees dat Poznán moet leiden tot een spoedige operationalisering
van het fonds. Is er dan een jaar lang niets gebeurd? Waar zit de gevraagde
operationalisering op vast? De EU laat een gelijkluidende boodschap horen.
Hoe wordt dit vlot getrokken?Namens het CDA heb ik gevraagd om een overzicht van alle Nederlandse inspanningen
tot nu toe, zoals deze zijn voorzien door de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
en door de collega’s in het kabinet die direct of indirect te maken
hebben met klimaatverandering. Ik heb dit overzicht nog niet ontvangen, ook
niet in de beantwoording van vragen door minister Koenders in het afgelopen
weekend. Ik realiseer mij dat wij vanavond dat antwoord ook niet zullen krijgen.
Ik wil hier graag inzicht in krijgen om na te gaan hoe wij dingen met elkaar
kunnen gaan verbinden. Mensen die geen eten hebben, zitten niet te wachten
op projecten gericht op duurzame energie. Hoe kunnen wij bijvoorbeeld projecten
gericht op sanitatie of het versterken van de landbouw verbinden met de aanpak
van klimaatverandering? Een plus een kan drie worden.Ik kom bij de agenda van de Milieuraad. Wat is het nieuws van de onderhandelingstafel
over het klimaat- en energiepakket sinds afgelopen donderdagavond? Bij de
Integrated Pollution Prevention and Control (IPPC)-richtlijn zien wij zeker
positieve punten. Voordat wij daar onze steun aan kunnen geven, willen wij
precies weten welke bedrijven er wel of niet onder vallen en wat er op het
gebied van administratieve lasten wel of niet wordt afgesproken.Ten aanzien van de genetisch gemodificeerde organismen (ggo’s) steunen
wij de realistische benadering van de Nederlandse regering en wij danken de
minister voor de notitie daarover.Wij zijn blij dat wij eindelijk in Internationale Maritieme Organisatie
(IMO)-verband gaan inzetten op een verantwoorde ontmanteling van schepen en
zijn het eens met de lijn om in ieder geval in de tussentijd te streven naar
een Europese aanpak.Wij blijven het uitermate betreuren dat het actieplan Duurzame Consumptie
en Productie (SCP), en daarmee de facto het Europese bronbeleid, geen deel
uitmaakt van het klimaat- en energiepakket. Dat neemt niet weg dat wij hierbij
op volle kracht vooruit moeten. Opnieuw vraag ik naar de koppeling met het
innovatie- en steunmaatregelenpakket.De mededeling over de ontbossing zet volgens het CDA terecht in op de
vraag of ontbossing een plaats kan krijgen in koolstofmarkten. Net als de
regering voelen wij weinig voor nieuwe instrumenten om financiële middelen
te genereren. Ik ben buitengewoon nieuwsgierig naar een nadere toelichting
op de stelling dat uiteindelijk vooral privaat geld aangewend zou moeten worden.
Waar moet dat volgens de minister vandaan komen?Tot slot twee opmerkingen. Er schijnt een akkoord te zijn bereikt over
de richtlijn over auto’s, maar dat is niet het akkoord zoals het de
CDA-fractie voor ogen stond en volgens mij ook niet het akkoord dat de minister
voor ogen staat. Er staat vermeld 2012, maar er zitten nog wat losse eindjes
in. Ik ben benieuwd naar welk standpunt de minister gaat innemen.Tot slot blijft de CDA-fractie van oordeel dat de Bodemrichtlijn er niet
moet komen.Mevrouw Neppérus (VVD): Voorzitter.
Ik begin met Poznán. Vorige week hebben wij hierover in de Kamer al
uitgebreid gesproken met deze minister en de minister van Economische Zaken.
Hoe staat het er nu voor? Ik hoor steeds wisselende geluiden, ook over het
feit dat men in de vooretappe in Europa bezig is. Graag een reactie van de
minister.De VVD vindt het van belang om bij de doelstellingen voor Poznán
te kijken naar de korte termijn tot 2020, maar zeker ook naar wat er daarna
gebeurt. Net als de vorige keer spreek ik de hoop uit dat dit internationaal
wordt opgepakt, waarbij Europa een belangrijke rol speelt. Men moet internationaal
proberen om landen zoals India mee te krijgen. Daar ben ik benieuwd naar.Ik hoop dat voldoende aan de orde zal komen hoe men omgaat met de vernieuwing
van producten, want dat kan internationaal een grote rol spelen.De financiering maakt bij mij geen heldere indruk. Misschien kan de minister
daar vanmiddag meer duidelijkheid over geven. Als dat niet helder is, is het
lastig om afspraken te maken.Ik ga over naar de Milieuraad. Ook hiervoor geldt voor ons de insteek
om naast de CO2-reductie te kijken naar de mogelijkheden op het
terrein van transitie naar duurzame en hernieuwbare energie, evenals om te
kijken naar wat in Nederland zelf haalbaar is. Daarnaast speelt het punt van
de verbetering van de producten. Ik word niet vrolijk van de informatie daarover.
De minister staat hier volledig achter – en dat geloof ik graag –
maar als ik de voortgang zie, dan blijkt het een lastig iets te zijn. Over
auto’s worden afspraken gemaakt waar ik niet vrolijk van word.Op de agenda komen wij ook de IPPC tegen. Ik heb vragen gesteld over de
uitleg van het begrip belanghebbende. Vanochtend om 10.49 uur kwam het antwoord
binnen en dat is rijkelijk laat. Ik behoud mij het recht voor om daar nog
eens rustig naar te kijken en hierop terug te komen.De administratieve lasten zijn voor mij niet duidelijk. Wij kunnen het
principe volgen, maar wat betekent het precies voor de administratieve lasten?Het punt van de sloopschepen spreekt ons aan. De minister dient dat internationaal
onder de vlag van de IMO aan te pakken en daarbij te kijken naar wat binnen
Europa mogelijk is. Dat is een goede benadering.In het verslag van de vorige keer kom ik de handel in illegaal gekapt
hout tegen. Er zijn plannen en er zal iets gaan gebeuren, maar wanneer gaat
er concreet iets gebeuren? Inmiddels spreken wij in de Kamer hier al twee
jaar over. Het gaat over het concreet aanpakken van deze zaken.Tenslotte het ggo-gebeuren. Wij volgen de lijn van het kabinet op hoofdzaken.
Ik lees over groepen die meer gaan praten en overleggen. Is het dan toch niet
uiteindelijk de Commissie die beslist? Er zijn allerlei producten en methodes
die in andere werelddelen wel zijn toegelaten en hier niet. Hoe kan hierin
voortgang gemaakt worden?Mevrouw Thieme (PvdD): Voorzitter. Ik vervang
mijn collega Esther Ouwehand die vanwege ziekte afwezig is.Ik zal mij bij dit debat vooral richten op het ggo-beleid en de inzet
van de minister naar aanleiding van de brieven die wij hebben ontvangen voor
de Milieuraad. De opstelling van de Nederlandse regering in het Europese debat
over ggo-gewassen kenmerkt zich als een belangenbehartiger voor de diervoeder-
en gentechindustrie. Daarmee gaat de minister volledig voorbij aan de opdracht
om een zorgvuldig en verantwoord beleid te voeren met als uitgangspunt het
algemene belang van de samenleving. Ik zal dit verder toelichten.De regering geeft in haar beleidsprogramma aan dat respect voor mens,
dier en natuur het leidende beginsel is. De regering kiest in de praktijk
echter voor het dienen van de multinationals in plaats van het centraal stellen
van de zorg voor ons ecosysteem. Alleen multinationals zoals Monsanto plukken
namelijk de vruchten van dit gegoochel met genen. Het lijkt erop dat Nederland
deze geldwolven geen strobreed in de weg wil leggen. De minister keert daarmee
het voorzorgprincipe, het duurzaamheidsprincipe en het solidariteitsprincipe
de rug toe. Waarom? In een duurzame landbouw is geen plaats voor genetisch
geknutsel aan planten en dieren, noch in de landbouw in Nederland, noch in
andere delen van de wereld, waar op grote schaal gentechgewassen worden verbouwd
voor veevoer en voedingsmiddelen voor Europa. Het verbouwen van gentechsoja
leidt tot onaanvaardbare milieurisico’s en tot uitbuiting van kleine
boeren in Latijns-Amerika. De gevolgen van gentech kunnen desastreus zijn
voor het leven op aarde.Naast de voedselcrisis, de klimaatcrisis, de biodiversiteitscrisis en
de kredietcrisis hebben wij, als wij op deze voet doorgaan, straks ook de
gentechcrisis. Hoeveel crises moeten er in deze regeringsperiode nog ontstaan voordat er werkelijk stappen worden ondernomen voor een duurzame
en rechtvaardige wereld?De minister staart zich blind op het oordeel van de European Food and
Safety Authority (EFSA), maar die heeft de langetermijnrisico’s buiten
beschouwing gelaten. Dus waar heeft de minister het over als zij spreekt over
een zorgvuldige afweging? Door alleen te leunen op het EFSA-oordeel negeert
zij het feit dat de EFSA alleen een risicoanalyse maakt over de veiligheid
van mensen en dieren. Waarom verzuimt zij vervolgens om zelf een ethische,
verantwoorde en zorgvuldige afweging tussen enerzijds de risico’s en
anderzijds de vermeende noodzaak te maken?Mijn fractie vraagt zich af waarom de minister niet een werkelijke maatschappelijke
en politieke discussie over de wenselijkheid van gentechgewassen aangaat.
Er is grote zorg bij de Europeanen over de gevolgen van het gebruik en de
teelt van gentechgewassen. Deze zorgen moeten serieus genomen worden. Weliswaar
heeft de minister een workshop georganiseerd over de rol van genetisch gemodificeerde
gewassen in een duurzame landbouw, maar het is de vraag wat er met de kritische
geluiden gedaan zal worden. Welke concrete consequenties trekt de minister
uit de bezwaren die uit een workshop naar voren zijn gekomen tegen de nadelen
van ggo-soja, zoals het verlies aan biodiversiteit en bedreiging van de productie
door genetische versmalling in het veld? Wat minister Verburg betreft is het
duidelijk. Haar vervolgbijeenkomst zal puur en alleen gaan over de economische
gevolgen voor de sector als er niet voor gentech gekozen wordt. Daarmee verengt
zij de discussie. Hoe staat deze minister daarin? Hoe waarborgt zij dat de
discussie niet zal worden verengd tot de gevolgen voor de economie als er
niet voor gentech gekozen wordt? Of heb ik straks te maken met twee ministers
van Landbouw?Ondertussen worden door hoge ambtenaren in achterkamertjes plannen gesmeed
burgers de gentechgewassen letterlijk door de strot te duwen. Bangmakerij
wordt in dit proces niet geschuwd, zo blijkt uit een lezing die minister Verburg
onlangs gaf voor jonge boeren. Als lobbyist van de veevoerindustrie kondigt
zij rampspoed aan voor de concurrentiekracht van de landbouw als toelating
niet snel geregeld zou worden. De rampspoed die zich aan de andere kant van
de wereld voltrekt als gevolg van de grootschalige teelt van gengewassen,
wordt voor het gemak buiten de discussie gelaten.Wij hebben te maken met een kabinet dat de discussie louter en alleen
wil laten gaan over de sociaaleconomische gevolgen voor de diervoedersector
en de gentechindustrie. Ik verkeerde eerst in de veronderstelling dat sociaaleconomische
gevolgen voor alle takken van de economie gelden, maar dat is niet het geval.
Met geen woord wordt gerept over de negatieve gevolgen van onze consumptie
van gentechgewassen die elders worden geteeld. Dan bedoel ik de teelt van
ggo-gewassen die leidt tot onherstelbare schade aan ecosystemen en ontwrichting
van lokale gemeenschappen in Latijns-Amerika. Waarom is hier geen aandacht
voor in de Nederlandse inzet? Waarom sluit de minister, die nota bene zelf
duurzaamheidscriteria voor biobrandstoffen heeft voorgesteld, haar ogen voor
de realiteit? Wat heeft de kabinetsbrede aanpak duurzame ontwikkeling nog
voor waarde als deze wordt geofferd op het altaar van de economie?De inzet van de minister is niet gericht op het maatschappelijk belang,
maar op het belang van het bedrijfsleven. Dat is een milieuminister niet waardig.
Ik draag haar op in de Milieuraad aan te dringen op een andere koers, waarbij
het beginsel van respect voor mens, dier en natuur leidend is en waarbij het
no-regretscenario wordt gerespecteerd.Ik wil nog kort stilstaan bij het actieplan SCP. Ik ben blij met het verzoek
van de minister om de lidstaten de ruimte te geven om nationaal scherpere
eisen te stellen. Ik moet nog zien hoe Nederland daar daadwerkelijk zelf iets
mee doet. Ik zou graag willen weten wat. Ik heb namelijk helaas
moeten constateren in de Raadsconclusies dat het verduurzamen van de eiwitconsumptie
geen onderdeel uitmaakt van het plan. Ik hoop dat de minister hier alsnog
actie voor neemt bij de komende Milieuraad. Dat lijkt mij zeer relevant, zeker
gezien haar beleidsvoornemens om de eigen consumptie en productie te verduurzamen.De heer Van Leeuwen (SP): Voorzitter. Wij
gaan het overleg van vorige week niet overdoen, dus ik volsta met de woorden:
rug recht en voet bij stuk. Dat is nodig, want het spel is op de wagen, zoals
dat heet.Shell wil dat de opslag en het afvangen van koolstof, de Carbon Capture
and Storage (CCS), uit belastinggeld gefinancierd wordt vanwege de internationale
concurrentiepositie. Volgens mij is Shell een internationaal opererend bedrijf.
Misschien concurreert het met zichzelf met een begroting die net zo groot
is als die van de Nederlandse Staat. Wij hebben het al eerder gezegd. Als
het bedrijfsleven CCS nodig vindt, dan moet zij dat vooral zelf betalen. Daar
moet geen overheidsgeld aan besteed worden en zeker geen gelden die uit de
ETS komen, want deze kunnen beter besteed worden aan werkelijk duurzame energiebesparingen.
Bovendien biedt opslag geen structurele oplossing. Dit schuift de problemen
vooruit. Als zij dat willen, dan moeten zij dat vooral zelf doen.De auto-industrie zit ook letterlijk en figuurlijk op de wagen. Zij viert
vandaag een kleine overwinning omdat niet het kortetermijndoel van 130 g/km
is vastgesteld, maar een scherper doel van 95 g/km in 2020. Ik deel de minister
mede om niet te vroeg te juichen met een procentueel ingroeimodel. Betekent
dit nu inderdaad dat de reële tussendoelen van de uitstoot worden losgelaten?
Hoe hoog liggen naar schatting de tussentijdse uitstroomnormen? Hoe wordt
uiteindelijk die 95% bereikt? Hoe zit dat in het groeimodel? Blijft
de eis per onderneming gelden? Gaat dit via motortechnische aanpassingen of
wordt er verder gestroomlijnd of worden banden aangepast? Geldt dat ook voor
stationaire werktuigen, zoals generatoren, pompen en bouwinstallaties? Hier
is een enorme slag te halen. Mocht dit laatste niet het geval zijn, dan verzoekt
de SP-fractie de minister dit er onmiddellijk bij te voegen.De financiële architectuur kwam vorige week tijdens de discussies
niet echt uit de verf vanwege de onderhandelingspositie en het niet op tafel
kunnen leggen van de kaarten. Dat begrijp ik wel. Naar mijn mening zijn er
drie smaken voor de financiering: of je betaalt het uit ETS – dat heeft
dan wel als voorwaarde dat ETS wereldwijd moet slagen – of je betaalt
het uit regeringsgelden of er komt gewoon extra geld op tafel, desnoods via
ophoging van het percentage van het bruto nationaal product (bnp). Hoe denkt
de minister over de laatste suggestie? Ik begrijp dat de regering geen voorstander
is van ontwikkelingsgelden, want deze gelden zijn bestemd voor millenniumdoeleinden.
Daar zijn wij het van harte mee eens, maar er zit een soort opschoningseffect
in de bestaande 0,8% ontwikkelingsgelden. Ik neem aan dat dit bovenop
de ontwikkelingssamenwerkingsgelden komt en daar geen onderdeel van is. Ik
hoop hierop een resoluut antwoord van de minister te krijgen.Bij Ecodesign is volgens de SP-fractie een hoop winst te behalen. De richtlijn
komt eraan. De productienormen zullen pas op zijn vroegst over vijf jaar van
kracht worden. Het lijkt ons goed dat de landen, die daar nu al toe in staat
zijn, de strengere eisen invoeren. Dat is mogelijk, want dat was ook bij de
roetfilters het geval. Afhankelijk van de landelijke omstandigheden kan men
daarvan afwijken. Kan en wil de minister dit meenemen in de onderhandelingen?
Dat geldt zowel voor Poznán als de Milieuraad. Volgens het Europese
Hof geldt het level playing field blijkbaar niet voor de invoering van richtlijnen.
Men kan hiervan afwijken, zie nogmaals de roetfilter. Ik neem aan dat, waar
mogelijk, de minister bereid is om het Ecodesign sneller in te voeren.Ik kom op het mistige dossier van de ggo’s. De mistigheid wordt
grotendeels door de minister zelf veroorzaakt, bijvoorbeeld als het gaat over
de kwaliteit van de advisering door de EFSA. Enerzijds zegt de
minister dat dit niet goed op orde is, want er is noodzaak tot verbetering
en er moet extra personeel worden aangenomen. Anderzijds heeft de minister
alle vertrouwen in de adviezen die deze club geeft. Voor ons is het het een
of het ander. Veel lidstaten vinden dat het niet goed op orde is, zoals Frankrijk.
De Europese Commissie (EU) zendt rapporten terug. Wij hebben allemaal vanochtend
de chocolademuis en de motieven gekregen met betrekking tot gemanipuleerd
muizenvoer. De Universiteit van Wenen zet er grote vraagtekens bij en stelt
het advies van EFSA gewoon buitenspel. Een Kamermeerderheid vindt –
zie de motie-Polderman – dat wij pas op de plaats moeten maken met die
EFSA en geen ggo’s moeten toelaten totdat die club op orde is en de
sociaaleconomische effecten wezenlijk onderdeel uitmaken van hun analyse.
Dat duurt ongeveer twee jaar. Bij twijfel niet inhalen.De heer Samsom (PvdA): Voorzitter. Op weg
naar Poznán zijn er gemengde gevoelens bij mijn fractie, omdat er enerzijds
optimisme is over bijvoorbeeld een nieuwe regering in Amerika, die nu al zijn
schaduw vooruit werpt in Poznán, maar anderzijds pessimisme en ronduit
chagrijn over de manier waarop de EU zich struikelend naar de onderhandelingstafel
begeeft. Struikelend over een volstrekt ontoereikende deal als het gaat over
de auto-emissies. Ik heb hier de vorige keer al in de hardst mogelijke bewoordingen
het een en ander over gezegd. Deze ligt nu toch op tafel. Dat is precies wat
ik vorige week al vreesde. De prachtige inzet van de minister op de lange
termijn wordt geprezen en is ingewilligd. Voor de korte termijn, de termijn
die er eigenlijk toe doet bij het snel nemen van maatregelen, worden toch
weer allerlei uitzonderingsmaatregelen doorgevoerd voor de auto-industrie,
terwijl zij ondertussen vragen om geld om de kredietcrisis te overleven. Van
dit gedrag worden wij niet toeschietelijker. Ik vraag de minister van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer om straks bij de Milieuraad een collectief
moment van schaamrood op de kaken te creëren. Ik neem aan dat meer ministers
het met de minister eens zullen zijn dat deze deal niet iets is om trots op
te zijn. Ik vrees dat er weinig meer aan te doen valt – ik ken de Europese
mechanismen daarvoor goed genoeg – maar het is nodig om alert te zijn
op wat er daadwerkelijk gaande is en welke krachtvelden er heersen. Dat is één
struikelpartij.De andere struikelpartij is misschien nog wel fundamenteler, want deze
gaat over het totale energiepakket. Er is eigenlijk dit weekend weer een nieuwe
top tussen geschoven in Gdansk, maar Sarkozy zal proberen om de onwillige
landen uit Oost-Europa, met name uit Oost-Europa, tot de orde te roepen en
over de streep te trekken. Ik hoop dat het het eerste wordt en niet het tweede,
want bij het tweede horen allerlei compromissen waar Europa ook weer niet
trots op hoeft te zijn, want een te verwaterd compromis kan de onderhandelingen
in Poznán rechtstreeks in gevaar brengen. Als Europa met een compromis
in Poznán arriveert, concludeert de rest van de wereld dat de traditionele
koploper schoorvoetend terugkrabbelt. Dat komt de onderhandelingen niet ten
goede. Ik hoop dat de minister dit chagrijn deelt en dat zij extra alert is
om er toch een zo goed mogelijk resultaat uit te slepen.In Poznán gaat het grofweg over de grotere onderhandelingsstrategie.
Wij hebben al eerder gesproken over de inzet van de EU, waarover in een vorige
raad geconcludeerd is. De minister houdt zich aan de EU-inzet. Dat lijkt mij
verstandig, want anders wordt het een puinhoop als iedereen daar op eigen
houtje gaat onderhandelen. Er zijn al genoeg landen die dat doen. De bandbreedte
voor de Kamer is niet zo heel groot. Daar moeten wij eerlijk over zijn.Er bestaat een fundamenteel verschil van inzicht over de beste onderhandelingsstrategie
of inzet van westerse landen. Er is een traditionele strategie die alles in
eigen land wil doen. Dat kan ik begrijpen, komende uit de milieubeweging.
Hierbij worden niet alle flexibele mechanismen en boekhoudkundige trucjes
richting derdewereldlanden toegestaan, want dat leidt alleen maar tot duikgedrag
van de westerse landen. Het leidt wel tot lage doelstellingen. Als wij alles
in eigen land moeten doen, dan trekken wij er al snel weer een paar procent
van af, anders halen wij de doelstellingen niet.De andere strategie die wat nieuwer en de laatste jaren hard in opkomst
is, is om hoge doelstellingen vast te stellen voor de westerse landen, waarbij
wordt toegestaan dat veel hiervan in andere landen gerealiseerd wordt. Dat
heeft een win-winvoordeel. Ontwikkelingslanden zien datgene wat zij van ons
verwachten, namelijk hoge doelstellingen, en profiteren hier vervolgens flink
van mee. Volgens mij is deze onderhandelingsstrategie – en ik voel dat
de EU hier langzaam naar toe groeit – uiteindelijk winnend. Dat heeft
bijvoorbeeld consequenties voor hoe wij ons opstellen ten opzichte van de
vermindering van de uitstoot door ontbossing, het Reduced Emission from Deforestation
(RED)-verhaal. Brazilië leidt de ontwikkelingslanden met bossen, dus
daar doen de Organization of the Petroleum Exporting Countries (OPEC)-landen
minder aan mee. Een aantal grote landen is in de Rainforce Coalition bijeen
gekomen en heeft volgens mijn fractie een goed voorstel gedaan met een lijstje
ontbossingspercentages per land. Ieder land dat beneden dat percentage uitkomt,
dus minder ontbost dan is toegestaan, ontvangt hiervoor credits. Deze kunnen
gekoppeld worden aan het Europese of straks wereldwijde ETS. Op die manier
geef je het bos een waarde en dat is de enige methode om het bos overeind
te houden. Dit is het belangrijkste voorbeeld van hoe wij ons in Poznán
zouden moeten opstellen.Alle prachtige financieringsmechanismen, zoals RED maar ook nog veel ingewikkelder
systemen voor mitigatie en andere hoofdstukken, hebben twee stadia. Het eindstadium
is ideaal, prachtig en mooi vormgegeven. Daar zijn wij de komende jaren nog
niet aan toe. De minister moet zich in het huidige stadium mentaal voorbereiden
om in Poznán met de gebruikelijke fondsen te komen en met de vulling
hiervan. Nederland moet de traditie volhouden om hierbij altijd vooraan te
staan, zoals bij het Adaptatiefonds of het Global Environmental Fund. Wij
moeten het land zijn dat deze fondsen als eerste wil vullen. Ook al zijn deze
mechanismen verre van optimaal, het is wel nodig als smeermiddel in de onderhandelingen.
Ik wens de minister veel succes in Poznán.De heer Vendrik (GroenLinks): Voorzitter.
Afgelopen donderdag bespraken wij met deze minister het Europese traject,
het milieu- en energiepakket. Volgens mij gaat het in Poznán, maar
ook straks bij de Europese top volgend jaar in Kopenhagen, om een hele eerlijke
en eenvoudige opdracht: de wereld staat voor de taak om haar eigen beschaving
te redden. Voor minder doen wij het volgens mij niet. Als ik mij voorstel
hoe de Nederlandse regering daarin zou kunnen en moeten opereren, zie ik een
mooi beeld voor mij van deze minister als een soort groene en linkse Margaret
Thatcher, die door de wandelgangen kuiert om de wereld duidelijk te maken
dat het echt serious business is. Er is geen kans op uitstel, want die tijd
hebben wij niet. Er moeten nu maatregelen worden genomen. Er mag niet worden
toegegeven aan lobby’s van landen die niet willen meewerken of omdat
zij denken dat het probleem niet bestaat. Dat zou een zeer onwenselijk uitstel
betekenen. Wij hebben het scherpst denkbare klimaatakkoord nodig, straks in
Brussel en volgend jaar in Kopenhagen. Ik hoop dat de Nederlandse regering
de dagen en dure uren in Poznán voortdurend zal gebruiken om duidelijk
te maken dat het hierom gaat en net om minder aan al die mensen die daar rondlopen
en denken dat het meevalt of dat het probleem niet bestaat of daar ordinair
zaken gaan doen omdat er geld verdiend kan worden met klimaatverandering.
Ik ga er maar even vanuit dat het kabinet dit wil gaan doen.Er is veel te zeggen over wat er straks in Poznán zou kunnen gaan
gebeuren. Speculaties zijn niet heel erg interessant, maar er is toch een
soort minimale uitkomst. Alle stukken die ik lees over de inzet van de Nederlandse
regering en het proces en alle berichten die ons bereiken, leveren een chaotisch
beeld op. Wanneer is Poznán nou geslaagd? Wat moet er minimaal bereikt
worden? Ontstaat er volgende week vrijdag perspectief op een enigszins fatsoenlijk
akkoord? Ik verzoek om een nadere formulering van de minimale inzet van de
Nederlandse regering, want ik vind de brief van de minister op dit punt niet
uitblinken in helderheid.Er moet echt gedeald worden met ontwikkelingslanden. De enige manier om
Kopenhagen straks op een succesvolle manier af te ronden, is te zorgen dat
Europa voorop gaat lopen en fors gaat investeren in goede fondsen voor mitigatie
en adaptatie. Ik loop hier namens mijn fractie al een aantal maanden achterheen.
De Nederlandse regering, en ook deze minister, heeft mij verzekerd dat wij
voorop lopen. Wij trekken dat debat en zorgen ervoor dat in Poznán
een concrete, scherpe en heldere inzet wordt gerealiseerd. Wij zorgen ervoor
dat wij in Kopenhagen klaar zijn, dat er fondsen gevuld zijn en dat er geld
toegezegd is om inderdaad de ontwikkelingslanden mee te nemen in een buitengewoon
revolutionair klimaatakkoord, dat nodig is om de beschaving te redden. De
brief hierover vind ik teleurstellend. Ik heb dit debat ook gevoerd met minister
Koenders bij zijn begrotingsbehandeling. Ik vind het allemaal erg teleurstellend
en mager als ik lees dat de inzet in Poznán is om overeenstemming te
bereiken over de principes, effectiviteit, efficiëntie en eerlijkheid.
Wie is daar nou tegen? Waar hebben al die beloftes van deze minister in de
afgelopen maanden toe geleid? Ik lees in de brief dat een aantal landen, waaronder
Nederland, al bezig is met gelden voor adaptatie. Dat is eigenlijk niet het
geval, want wat op de begroting van minister Koenders staat, gaat naar praatclubs.
Een land als Bangladesh, dat een concreet adaptatieplan heeft klaarliggen
en 75 mln. nodig heeft, zit te wachten op geld. Het krijgt het onder andere
ook niet van Nederland.Ik wil een veel scherpere inzet van dit kabinet. Het wordt tijd om bedragen
te noemen en eindelijk te zeggen wat wij gaan doen. Ik hoop op een krachtige
inzet. Ik zie dat de regering vaak nee zegt tegen bepaalde fondsen of een
bepaalde financieringssystematiek. Wij zeggen nee tegen het benutten van veilingopbrengsten
uit ETS en tegen een koppeling tussen bijdragen aan bijvoorbeeld een adaptatiefonds
en het bnp, want de vervuiler moet betalen. Dan moet je het bnp nemen, want
er bestaat helaas nog steeds een sterke correlatie tussen het bnp en de CO2-uitstoot. Ik lees vooral heel veel nee.Ik ben langzamerhand met de geschiedenis van de afgelopen maanden in mijn
herinnering benieuwd naar een positieve inzet. Wat willen wij nou bereiken?
Wat hebben wij er zelf voor over? Komt het miljard uit de Nederlandse begroting
een keer op tafel? Die kant moet het op, als wij wereldwijd ongeveer 100 mld.
voor adaptatie nodig hebben. Dan moet Nederland met een eigen inzicht komen.
Ik vond wat dat betreft de inzet van Noorwegen een stuk helderder, want zij
zeggen dat het gewoon uit ETS moet komen. ETS is dan waarschijnlijk te laat,
dus er moet ook nog een overbruggingsfinanciering geregeld worden. Dan weten
wij waar wij het over hebben. Waar staat de Nederlandse regering? Ik vind
dit geen heldere inzet.Al eerder heb ik de minister gevraagd, net zoals mijn voorganger Duyvendak,
welke scenario’s er in Poznán op weg naar Kopenhagen zijn op
het moment dat de klimaatverandering zich veel radicaler ontwikkelt dan wij
nu denken op basis van de Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC)-inzichten.
Daarover heeft de minister al eerder onderzoek toegezegd aan mijn voorganger
Duyvendak. Het gaat over een drietal onderzoeken naar extreme klimaatverandering.
Dat zijn belangrijke onderzoeken en deze kunnen bij wijze van spreken dienen
als een soort stresstest op het bestaande beleid. Moet de inzet
niet verhoogd worden? Mijn fractie vindt dat radicaal belangrijk. Wanneer
komen deze onderzoeken en welke conclusies mogen wij van het kabinet verwachten?
Is er een open mind om te zeggen dat de ambities hoger moeten worden als de
onderzoeken daar aanleiding toe geven? Wij vrezen dat het IPCC in 2009 nog
met een paar hele pittige mededelingen komt.De CO2-norm voor auto’s: shame on Europa! Ik vraag de
minister om deze actie te blokkeren. Nederland moet duidelijk maken dat dit
niet kan en moet hier geen genoegen mee nemen. Onderhandelen gaat nooit in
een keer goed. Minister Cramer heeft een probleem, want zij komt vier megaton
tekort. Met deze normstelling komt de minister in Europa in het EU laag scenario
terecht. De minister van Verkeer en Waterstaat gaat dat niet voor de minister
oplossen. Er is een zeer strakke norm voor de toelating van auto’s nodig.
De 120 g/km vanaf 2012 is nodig om de doelstellingen in 2020 te behalen.Ik ben buitengewoon kritisch over de ontbossing. Ik snap de ruil die de
heer Samsom voorstelt. De consequentie daarvan is dat wij ons slechte gedrag
afkopen. De consequentie daarvan is dat wij onze industrie en onze mobiliteit
niet zo hard mogelijk onder druk zetten om te werken aan de kosten voor arme
economieën. Dat klopt niet, want de grootste winst in termen van een
goed klimaatbeleid moet in Europa gehaald worden. Dat zou een verlies zijn
dat wij niet zouden mogen accepteren.Antwoord van de ministerMinister Cramer: Voorzitter. Ik dank de Kamerleden
voor hun inbreng. Ik ga verschillende onderwerpen beantwoorden. Ik zal uitgebreid
stilstaan bij Poznán, bij hoe wij omgaan met extreme klimaatveranderingen,
het klimaaten energiepakket en in het bijzonder met de afspraken over de CO2-uitstoot van auto’s, de ontbossing en dan het pakket dat te
maken heeft met Sustainable Consumption en Production (SCP) en IPPC.Allereerst Poznán. De fracties hebben gevraagd wat mijn inzet wordt
en wanneer ik tevreden terugkeer naar Nederland. Wij willen de onderhandelingen
die op Bali gestart zijn, op een hoger plan krijgen en versnellen. Poznán
is een tussenstap. De echte onderhandelingen en het doorhakken van knopen
vinden plaats in Kopenhagen. Die onderhandelingen zijn in Poznán nog
niet aan de orde. Dat laat onverlet dat wij de eerste concrete stappen in
besluitvorming hebben gezet.Welke stappen vinden wij belangrijk? In vervolg op Bali moeten wij ervoor
zorgen dat de afspraken over de vermindering van de CO2-uitstoot
concreter worden. Wij moeten in ieder geval bereiken dat de westerse landen
zich uitspreken over een doelstelling die nog niet per land gepreciseerd is,
maar wel gepreciseerd voor de westerse wereld. Men moet zich uitspreken voor
een vermindering van de uitstoot van CO2 die in de buurt komt van
niet meer dan 2 graden Celsius stijging. Dat betekent voor de westerse landen
dat wij tot 2020 moeten rekenen op ongeveer 25 tot 40% reductie van
CO2. Wij willen dat de snelst groeiende ontwikkelingslanden zich
hier ook voor uitspreken. Dat geldt voor landen zoals China, India en Brazilië.
Dat is een ander verhaal. Zij hebben geen historische emissies, maar het gaat
over de snelgroeiende emissies die nu plaatsvinden. Die landen moeten in de
orde van grootte van 15 tot 30% CO2-reductie opbrengen.
De armere landen worden ontzien van CO2-reductie, maar moeten in
het kader van het nemen van maatregelen wel aan de slag gaan. Dat betekent
dat wij niet in exacte percentages, maar wel in een bepaalde richting duidelijker
uitspraken moeten krijgen.Het andere belangrijke punt is dat wij naast deze gedeelde toekomst, ook
gaan vragen wie gaat wat financieren. De reacties van de Kamerleden op de
financiële architectuur die wij voorstellen, lijken algemeen, maar mijn
doel in Poznán is het afspreken van basisprincipes. Deze principes
gaan over drie woorden: effectiveness, efficiency en equity/fairness. Dit
is belangrijk, want het gaat om het efficiënt en effectief
inzetten van geld zodat iedereen die er recht op heeft, een deel van de financiën
krijgt toebedeeld vanuit de westerse landen. Zij moeten hieraan een belangrijk
aandeel leveren.Bij de equity refereer ik aan de uitspraken van de heer Vendrik over het
geven van het goede voorbeeld door Noorwegen, dat geld heeft gegeven aan een
aantal landen. Als de westerse landen individueel geld gaan toekennen, zal
de optelsom niet fair zijn. Sommige landen krijgen niets of weinig en andere
landen relatief veel te veel. Daarom moeten wereldwijd de spelregels goed
worden afgesproken voor wie waar recht op heeft. De afspraken die wij hierover
in Poznán maken, zijn cruciaal om invulling te geven aan het geheel.Een ander belangrijk punt bij de financiële architectuur of wie wat
gaat betalen, is hoe de fondsen beheerd gaan worden en wie er zeggenschap
over heeft. Dat is een discussie tussen de ontwikkelde en ontwikkelingslanden.
Traditioneel besloot de Wereldbank daarover, maar de ontwikkelingslanden hadden
hier te weinig invloed op. De managementstructuur die moet worden opgezet
om ervoor te zorgen dat de gelden worden verdeeld zodat iedereen er vrede
mee heeft, is een heel essentieel onderdeel. Ook tijdens informele conferenties
van de afgelopen maanden heb ik hierover met vertegenwoordigers uit andere
delen van de wereld gesproken. Wij denken aan een systeem dat ook voor het
oplossen van het ozonvraagstuk is toegepast. Daar was een systeem voor ontwikkeld
waarbij de ontwikkelingslanden een centrale rol speelden en niet aan de zijkant
stonden. Dit idee wordt uitgewerkt en zal de komende tijd besproken worden.
Het is voor mij belangrijk om ook over de managementstructuur knopen door
te hakken. Als wij deze zaken kunnen binnenhalen en de basis kunnen leggen
voor alles wat daarna uitgewerkt wordt, dan hebben wij al een enorme stap
voorwaarts gezet.Mevrouw Spies vroeg hoe wij India kunnen verleiden. Het gaat niet alleen
om India, maar om vele landen. De keus voor Europa, dat een belangrijke brugfunctie
vervult, zal zijn om enerzijds de Verenigde Staten (VS) veel meer aan boord
te laten komen en zich duidelijker uit te laten spreken. Anderzijds moeten
de snelgroeiende ontwikkelingslanden zich ook duidelijk uitspreken. Ik heb
vooral vertrouwen in China als belangrijke speler in het proces om ook India
mee te krijgen. Het is cruciaal om niet alleen onszelf, maar ook de landen
van de G77 die snel groeien en de verantwoordelijkheid op zich moeten nemen,
mee te krijgen. Zuid-Afrika is daar een belangrijke speler in, evenals Brazilië
en Argentinië. Brazilië stelt zich op dit moment zeer constructief
op. Deze koplopers van de G77 moeten de anderen meenemen. Dat geldt ook voor
een land als Rusland, dat er in wezen een beetje tussenin zit. De EU zal contact
houden met Rusland, want dit is een bijzondere speler in het geheel, omdat
Rusland zich geen onderdeel voelt van de G77 of de EU. Wij moeten dat in Europa
zodanig sturen dat Europa tussen de partijen in staat en iedereen probeert
mee te krijgen voor een goed resultaat in Kopenhagen.Er is een vraag gesteld over waarom het Adaptatiefonds nog niet operationeel
is. Dat werd gevraagd door mevrouw Spies en de heer Vendrik. Het bestuur van
het Adaptatiefonds is begonnen met het ontwikkelen van procedures en regels,
om ook Clean Development Mechanism (CDM)-kredieten te kunnen verzilveren.
Er gaat nogal wat werk vooraf aan het operationeel krijgen van een dergelijk
fonds, maar in ieder geval zal dat in 2009 klaar zijn. Er is kritiek geweest
op de rol van het Global Environmental Fund (GEF) als secretariaat van het
fonds en manager van dit programma. Hier ontstaat dezelfde discussie als over
de financiële architectuur. De ontwikkelingslanden willen hier een belangrijke
stem in hebben. Het fonds omvat 200 mln. Ook Nederland heeft hierin gestort
en dat is al eerder aan de Kamer gemeld.Mevrouw Spies vraagt hoeveel geld er moet komen. Dat is een terechte vraag.
Nederland, Engeland en de Wereldbank doen hier een extra studie naar.
De bedragen die nu circuleren, zijn nog niet hard genoeg. De cijfers geven
aan dat de rijke landen 0,5 tot 1,0% van hun bnp aan het fonds zouden
moeten bijdragen. Dit gaat over ongeveer 200 tot 400 mld. dollar per jaar.
Dat zijn gigantische bedragen. Het is de vraag of het dichter bij de 200 of 400
ligt. Hier loopt een studie naar die medio 2009 gereed zal zijn. Wij hadden
gehoopt dat dit voor Poznán gereed zou zijn, maar het blijkt moeilijker
te zijn dan men dacht. De schatting voor mitigatie is in de orde van grootte
van 200 tot 210 mld. per jaar in 2030, waarvan driekwart vanuit private financiering
moet komen en een kwart vanuit overheidsgelden. De schatting voor adaptatie
loopt uiteen, maar vooralsnog gaat het om bedragen van 80 tot 100 mld. per
jaar. De publieke financiering zal ongeveer twee derde en het private deel
zal een derde deel bedragen. Dat is een voorlopige schatting. De definitieve
cijfers moeten medio 2009 klaar zijn, anders kunnen wij in Kopenhagen geen
spijkers met koppen slaan.Ik heb nog een vraag staan van de heer Van Leeuwen over Poznán
en mijn reactie op de aanwending van het percentage bnp voor de financiering
van het klimaatbeleid. Dat hangt af van de getallen die wij uiteindelijk gaan
berekenen als schatting van het totaalbedrag. Ik kom terug op de vraag wie
wat gaat betalen. De criteria zijn het bnp, de historische emissies en misschien
nog een aantal andere criteria. Hiermee probeert men in Poznán zo ver
mogelijk te komen. Als wij in Poznán de basis hebben gelegd, kunnen
wij met de berekeningen die wij nu maken over de werkelijke kosten, in Kopenhagen
knopen doorhakken.De heer Samsom (PvdA): Ik heb nog gevraagd
naar het antwoord op de voorstellen van de Rainforest Coalition, Brazilië,
inzake RED. Naar aanleiding van het laatste antwoord van de minister over
de bijdrage die gebaseerd is op het bnp, kan ik zeggen dat dit goed klinkt,
maar dat dit ongelooflijk vals in het voordeel van Amerika uitvalt en in het
nadeel van de EU en vooral Japan. De Amerikanen verbruiken veel meer energie
per bnp. Dit is een voorstel om niet lang bij stil te staan. Het moet gebeuren
op basis van de vervuiler betaalt.Mevrouw Spies (CDA): Ik vroeg bewust naar
de voetnoot uit de Bali Road Map van 25 tot 40%, omdat in de stukken
voor Poznán vooral veel doelstellingen in de richting van 2050 geformuleerd
zijn. Ik ben bedacht op manoeuvres vanuit de VS om de voetnoot op te heffen.
Dat zou een van de slechts denkbare scenario’s zijn.De tweede vraag heeft betrekking op alleen maar Nederland. Wij hebben
vragen gesteld over de adaptatie en de benodigde middelen hiervoor. Het antwoord
houdt in dat het best lastig is om een overzicht te maken van wat de Nederlandse
regering direct of indirect aan klimaatveranderingen uitgeeft, en dan bedoel
ik zowel mitigatie als adaptatie. Dat kan best een beetje lastig zijn en ik
wil u daar nog de tijd voor geven, maar ik wil graag in het eerste kwartaal
van 2009 – ik weet niet of dat voldoende tijd is voor minister Koenders –
een totaalbeeld hebben van wat er op de begroting van de ministeries van VROM,
voor Ontwikkelingssamenwerking en van Landbouw en Visserij staat voor voorziene
uitgaven vanaf 2009 en volgende jaren.Minister Cramer: De vraag van de heer Samsom
over RED zou ik in het blokje ontbossing beantwoorden, maar ik zal dit nu
meteen behandelen. Ontbossing is een belangrijk thema voor ontwikkelingslanden.
Het is uitgesloten om dat thema buiten Kopenhagen te houden. Het kan ons helpen
als wij een mechanisme vinden om ontbossing tegen te gaan. De vraag is welke
mechanismen wij hiervoor kunnen inzetten. De discussie is nog niet afgerond.
De Rainforest Coalition, de RED, heeft voorstellen gedaan en deze worden in
breder verband besproken. Het idee is om bijvoorbeeld per land het geëigende
plafond van bossen vast te stellen. Alles wat men boven dit plafond
uitkomt, mag verzilverd worden, want dat is winst. Dit is een goed principe.Een ander principe is om alternatieve financieringsvormen te vinden met
nieuwe diensten voor bijvoorbeeld het Amazonegebied, waar inheemse volkeren
hout kappen om geld mee te verdienen. Dat is weer een andere vorm. Er circuleren
totaal vier mechanismen over het regelen van de financiering en of het wel
of niet aan ETS gekoppeld moet worden. Dat is allemaal nog niet uitgekristalliseerd,
maar ik verwacht dat wij in Poznán met specifieke groepen in round
tables stappen voorwaarts zetten.Ik neem hierbij het punt van CDM mee en hoe wij daarmee omgaan. Dit heeft
te maken met de EU en het pakket. Het CDM is een goed mechanisme, maar er
moet wel een plafond aan zitten. Wij hebben een verantwoordelijkheid om ook
onze eigen CO2-uitstoot drastisch te verminderen. Het moet niet
zo zijn dat alles elders plaatsvindt, waardoor de CO2-prijs die
via de emissiehandel te verkrijgen is, ook naar beneden gaat. Dat is allemaal
aan elkaar gekoppeld. Het is een ingewikkeld verhaal, maar hier komt het in
feite op neer. Ook aan de buitenwereld moeten wij laten zien dat het in eigen
land menens is. Ons standpunt is dat het CDM goed is, maar het moet in balans
zijn met wat ik zojuist zei.Als reactie op de vraag van de heer Samsom, kan ik melden dat wij in eigen
land niet op een lager doel willen inzetten, maar op een hoger doel. Daar
mag CDM bij horen, maar niet teveel. Daarover vinden nu de laatste onderhandelingen
in Europees verband plaats.Ik neem nu alles over de ontbossing mee. Er was een vraag van mevrouw
Spies over de ontbossing en waar het private geld vandaan komt om ontbossing
tegen te gaan. Wij zijn van mening dat vooral het private geld moet worden
aangewend voor het tegengaan van ontbossing, wanneer landen meer reduceren
dan hun eigen doelstelling. Hierbij kan privaat geld van pas komen, maar ook
dat punt hangt af van het mechanisme dat wij met elkaar gaan ontwikkelen en
waar het bedrijfsleven direct bij betrokken is. Het kan via de CDM-gelden
van de private bedrijven gaan, maar het is nog niet zeker of wij dat moeten
en willen doen. Alles wat de Kamerleden vragen, is in beweging.Mijn inzet is om mechanismen te vinden om ontbossing tegen te gaan. CDM
moet niet zodanig ingezet worden dat wat wij hier doen, teniet wordt gedaan
of niet meer het commitment uitstraalt van onze bereidheid om actie te ondernemen.
Het hangt van het financieringsmechanisme af, via overheidsgelden of via mechanismen
van publieke financiering. In het kader van ETS hangt het ook samen met private
financiering. Het is een ingewikkelde puzzel. Als Nederland een andere inzet
kiest dan ik nu naar voren breng of deze zal verfijnen, zal ik de Kamer informeren.
Dit is een belangrijk punt, want daar komt de Kamer ook elke keer op terug.In antwoord op vragen van mevrouw Spies kan ik zeggen dat het niet alleen
gaat over 2050. Mevrouw Spies heeft een goed punt door te stellen dat bij
de doelstellingen voor 2020 vooral de VS het pijnpunt zal zijn, omdat de VS
niet zoveel CO2 heeft gereduceerd tot nu toe dan Europa. De CO2-uitstoot is in de VS aanzienlijk vermeerderd. Als zij deze met nog
eens extra 30% moeten verminderen ten opzichte van 1990, dan moeten
zij hiervoor een gigantische inspanning leveren. De VS willen nu 30%
reduceren en dat betekent nog maar een stabilisatie. Over de langeretermijndoelstelling
tot 2050 zijn wij het globaal wel eens. Hierbij is het uitgangspunt 60 tot
80% CO2-reductie wereldwijd, en eerder 80 dan 60.De heer Vendrik (GroenLinks): Ik heb drie
korte vragen. Zijn veilingopbrengsten uit ETS private middelen? Hoor ik de
minister zeggen dat, als het gaat om de positie van CDM in het Europese klimaat-
en energiepakket, zij tegen het Franse voorstel is om CDM meer ruimte te geven
bij het realiseren van nader overeen te komen nationale doelstellingen? Bij
de gelden voor adaptatie heb ik tot nu toe begrepen dat er maar een begroting
is waar adaptatiegelden op staan en dat is de begroting van de minister
voor Ontwikkelingssamenwerking. Dat telt op tot een bedrag van iets meer dan
20 mln. Dat geld wordt vrijwel volledig ingezet voor onderzoek in het symbolisch
analytische circuit rond adaptatie, maar niet voor concrete projecten. Ik
snap het antwoord van de minister niet goed, want het is volgens mij allang
duidelijk hoeveel geld de Nederlandse regering uitgeeft aan adaptatie.De heer Van Leeuwen (SP): De financiële
architectuur lijkt mij niet mogelijk als de meerderheid in Poznán zich
straks uitspreekt voor oneerlijkheid, inefficiëntie en ineffectiviteit.
Dit is een open deur. De achterliggende vraag die veel interessanter is, nog
even los van de studie die nu gedaan wordt naar de kosten, is wie de fondsen
gaat vullen. De discussie over de invloed op het managementdeel van ontwikkelingslanden
op de besteding van fondsen loopt hier achteraan. Het lijkt mij van belang
dat de Europese landen in het kader van het goede voorbeeld aangeven hoe het
geld op tafel komt. Dat mag niet ten koste gaan van ontwikkelingssamenwerkingsgelden
of van de millenniumdoelstellingen. Dus blijven de ETS-gelden over of het
bnp. De heer Vendrik heeft gevraagd of de ETS-gelden publiek of privaat geld
zijn. Daar ben ik nieuwsgierig naar. Hierover moet in Poznán toch iets
concreets duidelijk worden? Anders blijven wij in het vage zitten en gaat
onze koplopersfunctie verloren.De minister begint zelf over de ontbossing en alle modellen hiervoor.
De SP vindt het ontbossingsprogramma prima, maar zolang de opbrengst van illegaal
gekapt hout hoger is dan het verzilveren van de kredieten, is het dweilen
met de kraan open. Er moeten nu hele strakke maatregelen komen om de illegale
houtkap, het vervoer en import te verbieden. Als hieraan paal en perk wordt
gesteld, hebben de projecten van ontbossing een veel grotere kans van slagen
dan wanneer de achterdeur open blijft staan.Minister Cramer: Ik ben het helemaal eens
met het laatste punt van de heer Van Leeuwen van de SP. Wij moeten ervoor
zorgen dat de systemen die ontwikkeld worden ter compensatie van het tegengaan
van ontbossing, waterdicht zijn.Naar aanleiding van de vraag van mevrouw Spies over de adaptatiefondsen,
gekoppeld aan de vraag van de heer Van Leeuwen hierover, zeg ik de Kamer toe
voor de Kerst een overzicht te geven van de gelden die wij nu besteden. Hierbij
wordt meegenomen welke ministeries welke gelden uitgegeven voor internationaal
klimaatbeleid, wat er precies in het Adaptatiefonds zit en hoeveel geld weggezet
wordt voor duurzame energie in ontwikkelingslanden. Dat is ook 500 mln. Wij
dragen nu al financieel bij voor het ondersteunen van ontwikkelingslanden.
Ik wil duidelijk maken dat het niet niks is waar wij mee bezig zijn.Mevrouw Spies (CDA): Het hoeft voor mij niet
per se voor de kerst. Ik wil per departement een overzicht zien van de financiën
voor adaptatie en mitigatie. Het gaat over een veelvoud van het bedrag van
20 mln. dat de heer Vendrik op de begroting van Ontwikkelingssamenwerking
ziet.De heer Vendrik (GroenLinks): Wij zijn al
lang op de hoogte van het bedrag van 500 mln. voor mitigatie. Dat is het probleem
niet. Het gaat er nu om wat de Nederlandse regering doet op het gebied van
adaptatie. Ik begrijp dat er een bedrag van 20 mln. op de begroting van de
heer Koenders staat. Meer doen wij niet.Minister Cramer: Ik heb toegezegd het bedrag
van minister Koenders en dat van VROM voor mitigatie en adaptatie op papier
te zetten. Het is een groot bedrag. Het is belangrijk om wereldwijd af te
spreken wat er gaat gebeuren in het kader van de brede aanpak van het klimaatbeleid.
Het lijken maar drie woorden bij de financiële architectuur: efficiency,
effectiveness en equity. Wij hopen in staat te zijn om iedereen
te binden, en met name de westerse landen, om mee te betalen aan de schade
die de westerse landen hebben veroorzaakt in ontwikkelingslanden door de CO2-uitstoot. Dat heeft de voorkeur boven het op eigen houtje bedragen
geven aan landen die ons goedgezind zijn. Hierdoor zou het totaaloverzicht
in de financiën ontbreken, evenals inzicht in het feit of alle landen
die het nodig hebben, op een gelijkwaardige manier bediend worden. Als wij
in staat zijn om het begrip equity, een gelijke behandeling van alle landen
die het geld nodig hebben, te realiseren en ook in staat zijn om met elkaar
af te spreken waar het geld zo effectief mogelijk aan besteed wordt om het
probleem op te lossen, dan zijn wij tien stappen verder. Het zijn maar drie
woorden, maar deze zijn essentieel.De heer Van Leeuwen (SP): Ik ontken niet dat
het belangrijk is. Het gaat mij erom dit soort begrippen inhoud en body te
geven voor het vullen van de fondsen, anders blijft het bij mooie woorden.
Dat zou zonde zijn.Minister Cramer: Ik ben het hier helemaal
mee eens. De fondsen moeten natuurlijk gevuld worden, maar dat is stap twee.
Vervolgens gaat het om het mobiliseren van gelden. Het heeft geen zin om vast
te leggen uit welk potje het komt. Elk land moet ervoor zorgen dat zij de
financiën die zij moeten bijdragen, ook daadwerkelijk bijdragen. Dat
is belangrijker dan om te bepalen uit welk potje het moet komen. De VS is
anders georganiseerd dan Europa en elk land heeft andere potjes. Het gaat
om duidelijke regels. Iedereen betaalt op basis van de afspraken over het
percentage ontwikkelingssamenwerking. De taart wordt verdeeld en iedereen
moet dat geld op tafel leggen. Dat commitment moet uitgesproken worden.Mevrouw Thieme (PvdD): De minister eindigt
met daadkrachtige termen. Zij denkt dat zij de neuzen allemaal dezelfde kant
op kan krijgen. In het verleden is gebleken dat dit niet lukt en dat zal nog
lange tijd duren. Ik mis het gevoel van urgentie. Het lukt in Europa niet
om de neuzen dezelfde kant op te krijgen of op zijn minst bilaterale afspraken
te maken over de financiën en om stappen te zetten, in plaats van tot
sint-juttemis te wachten totdat iedereen zich committeert aan een bepaald
financieel fonds.Minister Cramer: De inzet moet zijn dat de
wereld dit gezamenlijk gaat doen en dat niet een paar landen zich gaan inspannen.
Daar maak ik mij hard voor. Ik ben internationaal een heel eind op weg om
de neuzen dezelfde kant op te krijgen, dat iedereen betaalt en dat er duidelijkheid
komt over wie wat betaalt. De inzet moet zijn dat iedereen meedoet. Ik ben
niet zo ver om te zeggen dat nu iedereen gemobiliseerd moet worden om aan
te geven wat zij gaan betalen. Dat wordt chaos. De inzet moet zijn dat iedereen
meedoet.Met het ETS wordt ongeveer 85% met private financiering voor mitigatie
geregeld en 15% met overheidsgelden. De opbrengst van de handel behoort
in principe tot het nationale budget.De heer Vendrik heeft gevraagd naar de extremere scenario’s. Er
lopen studies door het Planbureau voor de Leefomgeving en het Koninklijk Nederlands
Meteorologisch Instituut (KNMI). Wij zijn bezig om te bekijken welke extreme
scenario’s zich kunnen voordoen en welke maatregelen wij moeten nemen.
In januari 2009 zal een workshop gehouden worden naar aanleiding van de eerste
analyses. In de zomer van 2009 verwacht ik de uitkomsten van onderzoeken,
maar in ieder geval voor de klimaattop van Kopenhagen.De heer Vendrik (GroenLinks): Hiervan was
ik min of meer op de hoogte. Dit is de kerninformatie. De vraag is hoe zwaar
deze minister dat onderzoek wil laten wegen in haar politieke inzet.Minister Cramer: De inzet voor Kopenhagen
is dat wij ons baseren op het werk van de IPCC. Dat is een gerenommeerd wetenschappelijk
gremium met experts uit de hele wereld, dat ons wetenschappelijke kennis en
inzichten geeft over de stand van zaken. Ook zij realiseren zich de mogelijkheid
van extremere klimaatveranderingen. Daarover onderhouden wij nauw contact.
In verband met de onderhandelingen houden wij ons aan de adviezen van het
IPCC.Mevrouw Spies heeft vragen gesteld over de actuele stand van zaken bij
het energie- en klimaatpakket. Allereerst kan ik melden dat op een aantal
thema’s goede resultaten zijn geboekt. De zaak is voor 90% rond.
Het gaat om richtlijnen CCS, hernieuwbare energie, het ETS en het besluit
over effort sharing. Het belangrijkste discussiepunt blijft het omgaan met
de drie boxen: wie veilt 100% (box 1), wie veilt gedeeltelijk (box
2) en wie hoeft voorlopig niet te veilen (box 3). Duitsland zet in het bijzonder
zeer scherp in op box 2. Ik hoop dat de andere landen hun rug recht houden,
want de druk vanuit Duitsland om de industrie daar geheel te ontzien, neemt
met de dag toe. Het hele systeem valt uiteen als wij niet in staat zijn om
een emissiehandelssysteem op te zetten waaraan die categorieën die niet
onder druk staan van internationale concurrentie, gewoon moeten bijdragen.
Dat is de basis van het emissiehandelssysteem. Alleen die industriesectoren
die in een mondiaal economisch systeem zitten en een concurrentienadeel ondervinden
als deze in een veilingregime komen, moet je uitsluiten.Wij hebben afgesproken om de indeling in de drie boxen te baseren op feitelijk
bewijsmateriaal en niet op basis van lobbywerk. Feiten moeten aantonen wie
werkelijk onderhevig is aan internationale concurrentieproblemen en wie voor
hoeveel gecompenseerd moet worden. Wij moeten ons hier strikt aan vasthouden,
anders is het hek van de dam. Ik zal dit in de Milieuraad weer heel nadrukkelijk
aan de orde stellen. Deze positie hebben wij als kabinet altijd al ingenomen
en dat zullen wij blijven doen.Mevrouw Spies (CDA): Als het zo goed gaat,
kan Sarkozy dit weekend gewoon thuis blijven en energie sparen voor de Europese
Top. Donderdag bleek dat de inzet van de Nederlandse regering vooral gericht
is op het benoemen van criteria aan de hand waarvan de discussie beslecht
kan worden. Nu begrijp ik uit het antwoord dat het ook wel eens zo zou kunnen
zijn dat wij op 13 december weten welke sector in welke box geplaatst
is.Minister Cramer: Dan heb ik mij verkeerd uitgedrukt.
Ik houd vast aan het principe van de drie boxen en het overleggen van analyses
en feitelijk bewijsmateriaal voor het indelen in boxen. Wij doen geen uitspraak
over de verdere invulling daarvan.Mevrouw Neppérus (VVD): Wij komen langzaam
maar zeker in een vreemde situatie. Ik heb gezegd dat rekening moet worden
gehouden met de internationale concurrentiepositie en dat andere continenten
geen voordelen worden gegeven. Nu zie je dat het aan alle kanten gaat schuiven.
Ik heb het schuivende panelen genoemd. Ik denk dat je dan goed moet opletten,
want anders wordt het systeem zo ingewikkeld en verbrokkeld dat nauwelijks
meer uitgelegd kan worden wanneer iemand er onder valt. Ik vind een bench
mark gewoon beter.Minister Cramer: Ik deel de opvatting van
mevrouw Neppérus om vast te houden aan het systeem dat oorspronkelijk
gezamenlijk is afgesproken. Ik weet dat de VVD een voorkeur heeft voor een
ander systeem, namelijk bench marken. Wij hebben een ETS met veilen. Tot het
allerlaatste moment houden wij vast aan de wijze van omgaan met de drie boxen,
namelijk op basis van de feitelijke bewijsvoering.Ik heb van de heer Van Leeuwen een vraag gekregen over CCS. Daarin zou
geen overheidsgeld moeten gaan zitten. Dat ben ik niet met de heer Van Leeuwen
eens. Ik vind wel dat de overheidsgelden op een gegeven moment niet meer van
belang zijn, maar in het stadium dat sprake is van onderzoek en eerste demonstratieprojecten,
heeft de overheid zeker een rol te vervullen om ervoor te zorgen dat deze
belangrijke technologie zo snel mogelijk tot wasdom komt. De technologie heeft
zich al goed ontwikkeld, maar wij hebben demonstratieprojecten nodig om ervoor
te zorgen dat deze technologie versneld kan worden ingevoerd. Daarom steken
wij er geld in. Wij maken de EU opmerkzaam op het feit dat het ook een EU-verantwoordelijkheid
is om ervoor te zorgen dat deze technologie zo snel mogelijk van de grond
komt. Wij moeten zoveel mogelijk CO2 uit de lucht krijgen en deze
opvangen en opslaan. Daarom hebben wij gepleit voor EU-gelden en zeer waarschijnlijk
komen deze er ook.De heer Van Leeuwen (SP): Ik heb niet gezegd
dat de techniek voor CCS uitontwikkeld is. Als het bedrijfsleven daar belang
bij heeft, dan moeten zij dat zelf financieren. Het gaat mij erom dat het
geen structurele oplossing voor het probleem is. Welke capaciteit hebben wij
in Nederland? Deze komen op een gegeven moment ten einde en dan moet je naar
reductie toe. Het lijkt de SP slimmer om vanaf het begin overheidsgeld in
te zetten voor werkelijke reductiemaatregelen. De opslag, dat een tijdelijk
iets is, moet aan het bedrijfsleven worden overgelaten zolang ze nog niet
aan de reductienormen kunnen voldoen.Minister Cramer: Ik verschil met de heer Van
Leeuwen van mening over het belang van CCS als technologie, die wij nodig
hebben in de overgangsfase op weg naar een duurzame energievoorziening. Als
wij kijken naar wat wij allemaal samen kunnen realiseren, dan moeten wij op
de eerste plaats voor zoveel mogelijk energiebesparing zorgen en op de tweede
plaats voor zoveel mogelijk duurzame energie. Onze ambitie is om in 2020 20%
te halen en dat is een enorme opdracht. Als wij ervoor zorgen dat wij die
fossiele bronnen die wij nu nog gebruiken, zo schoon en zuinig mogelijk inzetten,
dan hebben wij die CCS-techniek in de overgangsfase nodig. Dat betekent dat
zoveel mogelijk CO2 wordt afgevangen en opgeslagen in de bodem
om te gebruiken tijdens de overgangsperiode, zodat wij daarna in staat zijn
om geheel duurzaam te kunnen leven met duurzame energie. Dan zitten wij al
een stuk verder in deze eeuw, dus zover is het nog lang niet. De enige manier
om de CO2 ook van de fossiele bronnen naar beneden te krijgen,
is het opslaan in de bodem. Daarom moeten wij het zo snel mogelijk ontwikkelen
van deze technologie financieren.Mevrouw Spies vroeg wat wij bereikt hebben bij de CO2-emissies
voor auto’s. De heer Samsom en de heer Vendrik waren teleurgesteld en
mevrouw Neppérus vindt dat het niet hard genoeg gaat. Ook de heer Van
Leeuwen vindt de CO2-beperking bij auto’s niet goed genoeg
en ook mevrouw Thieme is boos. Wij hebben als Nederland ingezet op twee zaken:
een langetermijndoel van 95 g/km. Dit was tijdenlang onbespreekbaar. Het is
een verdienste van Nederland dat het uiteindelijk toch gelukt is om 95 g/km
te halen. Dat scheelt enorm. Zonder deze doelstelling zou het ons ongeveer
100 megaton aan CO2-uitstoot opgeleverd hebben. Het doel op korte
termijn is een CO2-uitstoot in 2012 van 130 g/km. Dat is ons niet
helemaal gelukt, maar wij zijn wel een heel eind in de goede richting gekomen.
Als wij kijken naar de doelstelling die nu geldt, dan gaat het om een infasering.
Het verlies valt zeer mee, omdat het voor het halen van de CO2-reducties
belangrijker is dat er 95 g/km staat vermeld voor de lange termijn. Hierdoor
gaan bedrijven nu investeren in verbeteringen en zij zijn nu al bezig om auto’s
te produceren die aan deze norm voldoen. Wij willen dat de infasering zo snel
mogelijk gaat plaatsvinden. Wij hebben uitgerekend dat de infasering oorspronkelijk
een gat zou slaan van 30 tot 40 megaton, maar het langetermijndoel
is nu toch gerealiseerd met het reduceren van 100 megaton, dat zonder maatregelen
zou zijn uitgestoten. Wij hebben wat moeten inleveren door langzamer infaseren,
maar dat is niet het grootste struikelblok. Ik ben dus niet zo boos als de
Kamerleden.De heer Samsom (PvdA): Zijn deze getallen
geïntegreerd op Nederlands of op Europees niveau over tien jaar of gelden
deze per jaar? 109 ton voor Nederland in 2020 lijkt mij wat veel. Misschien
kan de minister hier een korte toelichting op geven, dan kan ik meerekenen.Het probleem is dat Nederland de doelstellingen uit het programma Schoon
en Zuinig laat doorrekenen volgens een scenario, waarin een uitstoot van 80
g/km is opgenomen voor 2020. Dat is het hoge EU-scenario, waarbij wij nog
net al onze doelstellingen realiseren. Alles wat minder is, is een tekort.
De minister heeft alle reden om getergd te raken over wat er nog gedaan moet
worden, want met deze doelstelling zal Nederland de eigen CO2-reductie
en energiebesparing niet gemakkelijk realiseren. De minister weet dat 130
ook een compromis is. Het was 120. Er is besloten om de overige 10 met iets
anders te bereiken. Zit de 95 in de motor of komt daar straks ook weer een
compromis uit? Met de motor mag 110 gerealiseerd worden. Met wat biobrandstof
erbij kom je uit op 95. The devil is in the details, want daar gaat weer 10
gram.Minister Cramer: 95 g/km is in principe het
totaal. De heer Samsom is scherp en dat is terecht. Wij gaan ervan uit dat
het in de motor blijft. Ik moet het antwoord schuldig blijven over in hoeverre
ik dat zo strak kan beweren.Het tweede punt is onze doelstelling van Schoon en Zuinig in 2020. Wij
hebben berekeningen gemaakt voor Schoon en Zuinig. De reductie die met het
huidige pakket kan worden gerealiseerd, is 4,4 megaton. Met het hoge Schoon
en Zuinig-scenario zouden wij uitkomen op 6,3 megaton en met het lage scenario
op 3,3 megaton. Dit alles wordt meegenomen bij de berekeningen voor de monitoring.
Er kan nu met de gegevens exacter worden doorgerekend. In het voorjaar kom
ik met een voorstel voor wat het betekent voor het behalen van de doelen op
de lange termijn voor Schoon en Zuinig.Mevrouw Spies (CDA): Er zijn uitzonderingen
gemaakt voor zogenaamd kleine merken, maar deze kunnen snel groot worden.
Dat voelt ook niet helemaal goed.De tweede vraag gaat over de mogelijkheid van steunmaatregelen. Wat de
CDA-fractie betreft, komen er geen steunmaatregelen voor autofabrikanten om
de inspanningen te realiseren die in een dergelijke richtlijn worden vastgelegd.
Early actors kunnen wel ondersteund worden volgens de Euro 456-subsidies die
wij in Nederland indertijd hebben bedacht. Is dit een onderdeel van de inzet
van de Nederlandse regering?Minister Cramer: Het is de inzet van de Nederlandse
regering om in het algemeen de uitspraak te doen in het kader van de kredietcrisis,
of men doorgaat met de aanpak van het klimaatbeleid en of wij moeten investeren
in een groene economie. Dat blijven wij herhalen, ook bij de steunmaatregelen.Over het tweede punt van fabrikanten van kleine auto’s die groter
worden, kan ik zeggen dat in het systeem een boete is opgenomen. Als mensen
zich niet aan de afspraken houden, worden boetes opgelegd.Mevrouw Spies (CDA): Er zitten dus uitzonderingen
in voor bepaalde merken, onder andere om Engeland tegemoet te komen. Wij moeten
voorkomen dat de Landrover straks de Toyota Prius van de eerste plaats gaat
verdrijven.Minister Cramer: Er wordt over zware derogaties
gesproken. De details zal ik de Kamer op schrift doen toekomen. Ik heb het
in algemene zin verwoord, maar zodra het op schrift staat, zal ik het de Kamer
zo snel mogelijk doen toekomen.Mevrouw Spies (CDA): Ik begrijp de minister
in eerste instantie zo dat zij zonder meer in de Milieuraad in wilde gaan
stemmen met het bereikte compromis. Ik proef nu dat er op een aantal details
nadere informatie en fine tuning nodig is. Wat wordt de inzet van de minister
bij de Milieuraad eind deze week?Minister Cramer: Als ik spreek over de inzet,
dan blijf ik spreken over de uitgangspunten die ik altijd in de Milieuraad
naar voren heb gebracht. Als er punten van afwijken zal ik uitspreken dat
de infasering sneller kan en dat de mogelijkheid om uitzonderingen te maken,
beperkt moet blijven. Dat geldt ook voor het boetesysteem. Ook in de Milieuraad
moet op een gegeven moment een knoop worden doorgehakt over dit onderwerp.
Mijn inziens is er veel meer uitgekomen dan ik een halfjaar geleden had gedacht.
Op een gegeven moment moet ik dan mijn verlies nemen.De heer Van Leeuwen (SP): Ik begrijp dat de
minister haar zegeningen telt. Blijft de eis van 35% per onderneming
gelden of kan een klein autobedrijf heel lang heel vuil blijven produceren?
Ik begrijp dat hier per brief een antwoord op gegeven wordt.Als het gaat om motortechnische aanpassingen, is de minister dan bereid
om stationaire werktuigen daarin meteen mee te nemen, zodat een dubbelslag
gemaakt kan worden?Minister Cramer: Excuus, ik heb inderdaad
genoteerd dat de heer Van Leeuwen hier naar gevraagd heeft. Op dit moment
worden de stationaire werktuigen niet meegenomen. Deze zitten niet in het
rijdende pakket. Ik geef toe dat het een ambitie is, maar ik houd het hier
om het daarna meteen in te brengen.Ik ga door naar het volgende onderwerp van de SCP. De meeste fracties
hebben hier vragen over gesteld.Het uitgangspunt is dat de koppeling van innovatie en steunmaatregelen
moet leiden tot een duurzame oplossing. Over het punt dat mevrouw Neppérus
naar voren heeft gebracht om dit meteen in het energie- en klimaatpakket op
te nemen, kan ik zeggen dat wij dat indirect wel doen. Wij zorgen ervoor dat
wij zoveel mogelijk de duurzame productie en consumptie inzetten als manier
om CO2 te reduceren. Mevrouw Neppérus heeft daar absoluut
gelijk in. Innovatie is een belangrijke factor in het realiseren van duurzaamheid.De heer Van Leeuwen vroeg nog of bij de invoering kan worden afgeweken.
Ik ben in principe wel tevreden over het tempo bij de Ecodesign-maatregelen
per productgroep. In het kader van de discussie over energie-efficiënte
verlichting hebben wij gezegd om daar tempo in te maken, want dat scheelt
ontzettend veel. Nederland wil de vrijheid behouden om daar waar dat noodzakelijk
is, een versnelling in te zetten. Dat is de reden waarom dit in de stukken
staat. Het streven om op nationale basis sneller te lopen kan alleen vrijwillig
gebeuren. Wij hebben te maken met een interne markt, en dan kun je niet zomaar
iets anders doen als daar niet vrijwillig afspraken over gemaakt kunnen worden.
Hier is over het algemeen met de Nederlandse bedrijven wel degelijk een afspraak
over te maken. Dat is onze inzet.Mevrouw Thieme heeft gevraagd waarom de eiwitconsumptie niet wordt opgenomen
in het Ecodesign.Mevrouw Thieme (PvdD): Mijn vraag is of de
minister zich er sterk voor wil maken, ondanks het feit dat het al Raadsconclusies
zijn, om ook in Europees verband de discussie over verduurzaming
van eiwitten en eiwittransitie in te brengen.Minister Cramer: Er lopen studies naar het
verduurzamen van de vleesketen. Hierover hebben wij met de Kamer gecommuniceerd.
Hier komen wij absoluut op terug. Dat is een ander onderwerp dan het bespreken
van Ecodesign in de Milieuraad. Dit gaat over het ontwerpen van producten
met een stekker eraan vast en niet zozeer over de dierlijke keten.Mevrouw Thieme (PvdD): Het gaat mij om het
actieplan voor duurzame consumptie en productie. De minister zou dat daarin
mee kunnen nemen.Minister Cramer: Dat onderwerp is al aan de
orde in het kader van de verduurzaming van de landbouw en vleesketen.De heer Van Leeuwen (SP): Er wordt gewerkt
aan het Ecodesign, het tempo verloopt aardig volgens de minister, maar het
kan nog jaren duren voordat de richtlijn geïmplementeerd wordt. Gaan
wij hierop zitten wachten of gaan wij zelf in het kader van ons programma
Schoon en Zuinig producteisen stellen?Minister Cramer: De heer Van Leeuwen weet
dat ik ongeduldig ben bij het energiezuinig maken van producten. Het tempo
zit erin in Brussel. Per onderwerp is het in een versnelling gebracht. Wij
hebben twee extra mensen ingezet om harder te werken en sneller de analyses
klaar te hebben. Wat dat betreft verloopt het proces al sneller dan een tweetal
jaren geleden. De eerste productgroepen zijn deze of volgende maand gereed.
Daarover ontvangt de Kamer bericht. Wij zijn zelf al bezig om op sommige terreinen
in Nederland een versnelling aan te brengen. Dit gebeurt op vrijwillige basis,
want dat kunnen wij niet zo maar doen als hiervoor projecten lopen in EU-verband.Ik heb nog een punt, de IPPC. De richtlijn IPPC voor integrale vergunningverlening
is in Nederland van groot belang. Mevrouw Neppérus vroeg in het bijzonder
naar de administratieve lasten. Het huidige conceptvoorstel leidt inderdaad
tot extra administratieve lasten. Wij hebben dit aangekaart, want wij willen
een zo klein mogelijke verhoging van de administratieve lasten. Wij sleutelen
aan de vereenvoudiging van de rapportageverplichting en het hanteren van algemene
regels bij de implementatie. Wat ons betreft, is het zonneklaar dat deze richtlijnen
nodig zijn. De Kamer heeft daarmee ingestemd. Het is onze taak om de administratieve
lasten zo goed mogelijk te regelen. Het staat niet ter discussie dat wij deze
richtlijn niet volgen.Mevrouw Spies (CDA): Er loopt ook nog een
discussie over welke bedrijven hier eventueel wel of niet onder gaan vallen.
Vooral een aantal kleinere bedrijven kan misschien onevenredig nadeel ondervinden
in verhouding tot de te behalen milieuwinst. Is er een impact assessment of
is de minister bereid en in staat om de consequenties voor Nederland van deze
richtlijn voor de administratieve lasten, en eventueel ook voor de grotere
groepen bedrijven, inzichtelijk te maken, voordat er in een raad politieke
conclusies getrokken moeten worden? Dat is nu nog niet aan de orde, als ik
het goed begrijp.Minister Cramer: Er wordt wel gesproken over
de vraag wie er wel of niet bij betrokken moet worden. Nederland heeft de
positie ingenomen dat wij de kleinere bedrijven hier niet allemaal onder laten
vallen, want daar hebben wij onze eigen regels voor. Nadere details kan ik
de Kamer schriftelijk doen toekomen.Mevrouw Thieme heeft de meeste opmerkingen gemaakt over de ggo’s.
De ggo’s stimuleren volgens haar vooral het grootkapitaal. Ik ben het
daar niet mee eens. Als wij deze ontwikkeling in gang zetten,
betekent dat niet dat enkel het grootkapitaal hiervan profiteert, want anders
krijgt men dezelfde groene revolutiediscussie als in de jaren zeventig en
tachtig van de vorige eeuw. Toen kon het zaaigoed alleen maar worden verstrekt
aan boeren, als zij tegelijkertijd afhankelijk werden van bestrijdingsmiddelen
en allerlei andere zaken, die ertoe leidden dat de kleine boeren zich niet
konden handhaven. Er zitten wel problemen aan vast. Dat geef ik toe. Ik zal
eerst mijn positie en de inbreng van het kabinet uitleggen, ook in reactie
op de vragen van mevrouw Thieme, mevrouw Neppérus en de heer Van Leeuwen.Wij hebben een EFSA, een beoordelingsprocedure op wetenschappelijk-technische
gronden. De risico’s van de verschillende onderwerpen worden beoordeeld.
In Nederland doet de Commissie Genetische Modificatie (COGEM) een dubbelcheck.
Uit deze dubbelchecks blijkt dat er over het algemeen geen verschil zit in
de beoordelingssystematiek of in de uitkomsten. Als dat wel in een enkel geval
zo is, wordt dat ingebracht en opgelost. Dit laat onverlet dat beoordelingssystemen
altijd verbeterd kunnen worden. Wij hebben gezegd om continue te letten op
mogelijkheden om de risicoanalyses te wijzigen en te verbeteren.EFSA functioneert wetenschappelijk-technisch gezien naar behoren. Het
kan altijd beter, maar daar letten wij op. EFSA beoordeelt op wetenschappelijk-technische
gronden, het gaat puur om de risicoanalyse. Het is niet meer dan dat. Het
is een onderdeel van de maatschappelijke discussie. Dat is de reden voor mijn
inbreng hiervan in de Milieuraad. Wij kunnen heel lang blijven twisten over
de milieurisicoanalyses. Als ik de opmerkingen van alle milieuministers en
andere kritische landen hoor, gaat het niet over de puur wetenschappelijk-technische
kant van de zaak, maar over de maatschappelijke en ethische kant van de zaak
en de sociaaleconomische effecten. Het kabinet heeft daarom gezegd dat het
van belang is om ervoor te zorgen dat naast de wetenschappelijk-technische
beoordeling, per thema telkens de vraag wordt gesteld over de sociaaleconomische
en ethische aspecten. Als wij die wegen, zijn wij dan in Europees verband
van mening dat die ontwikkeling in gang gezet moet worden? Als wij kijken
naar de huidige omstandigheden, spreken wij over de import van ggo’s
en proefopstellingen, kleine proefvelden en experimenten die zeer beheerst
zijn. In wezen gaat het nu over de volgende stappen, die vele malen essentiëler
zijn in de discussie over de ethische en sociaaleconomische gevolgen van de
productie van ggo’s. Wat zijn de gevolgen in maatschappelijke zin van
het gebruik van nieuwe technieken? Daar moeten wij met elkaar een goede weging
in maken. Ik wil de inbreng die ik zojuist heb genoemd, in de werkgroepen
leveren waarin ik Nederland vertegenwoordig, die zowel de herziening en verbetering
van deze analyse moeten maken als de maatschappelijk ethische aspecten verder
moeten uitwerken. Dat betekent dat wij ons niet blind staren op de EFSA. De
ethische afwegingen zijn wel degelijk aan de orde, mede omdat wij dat als
Nederland op die manier hebben ingebracht. Vanuit Nederland vinden wij dat
de discussie op een nuchtere manier gevoerd moet worden, en waar niet alleen
emoties een rol moeten spelen. Dat is moeilijk, maar wij moeten het doen.Wij moeten hierbij de ontwikkelingen meenemen die wij via import van ggo’s
uit andere landen binnen krijgen, bijvoorbeeld uit Zuid-Amerika. Ik heb in
Argentinië uitgebreid gesproken over de sojateelt, die geheel genetisch
gemanipuleerd is. Er is eigenlijk geen ggo-vrije sojateelt meer. Ik heb de
ethische vraag gesteld of dit ten koste gaat van lokale boeren. Dan zie je
dat een land als Argentinië het mogelijk maakt om ggo’s zo toe
te passen, dat het ook voor lokale boeren mogelijk is om hun productie te
verhogen. Er zit namelijk geen patent meer op. Wij kunnen daar nu een discussie
over voeren, maar de Kamer hoort aan mijn reactie dat wij dit niet van de
een op de andere dag Europees hebben beslecht, maar dat het de
bedoeling is om de discussie op deze manier zuiverder en breder te voeren.De werkgroepen bereiden het werk voor. Uiteindelijk beslist de Commissie
over wat er gebeurt.Mevrouw Thieme (PvdD): De minister is niet
ingegaan op mijn kritiekpunt dat het beleid van Europa eigenlijk helemaal
niet goed kan worden ingezet, omdat een lange termijn risicoanalyse ontbreekt,
zoals de EFSA zelf ook al aangeeft. Mijn vraag is waar de minister de gegevens
vandaan haalt om een goed en zorgvuldig beleid te voeren op ggo’s. De
minister geeft aan de motie-Polderman serieus wordt genomen door in Europa
aandacht te vragen voor de ethische en maatschappelijke aspecten rondom ggo’s.
Als ik kijk naar de annotatie van de agenda, zet de minister enkel concreet
in op het versnellen van de procedures, zodat wij sneller met gemanipuleerde
gewassen bezig kunnen zijn. Daarnaast gaat er een workshop komen die vooral
de sociaaleconomische gevolgen in kaart gaat brengen voor wat de minister
noemt, het grootkapitaal. Ik wil graag weten wat de minister gaat doen met
de uitkomsten van eerdere workshops, namelijk dat de biodiversiteit verloren
gaat, dat wij te maken hebben met vervuild water, met een verenging van het
genetisch materiaal en met resistentieontwikkeling. Ik vind hiervoor bij de
inzet van de minister geen concrete stappen. De minister zegt alleen dat zij
melding zal maken van de steunverklaring. Dat vind ik te weinig.De heer Van Leeuwen (SP): Een korte vraag
hierover. Het verhaal van de minister is eigenlijk: gaat u maar rustig slapen.
Daar word ik zenuwachtig van. Wat moet ik mij daarbij voorstellen? Hoe gaat
de minister regelen dat kwetsbare gebieden in Nederland beschermd worden?
Wat moet ik mij daarbij voorstellen? Komen er geluidswallen of bordjes met
de tekst «verboden voor gemanipuleerd zaad»?Minister Cramer: De stemverklaring kan ik
voorlezen. De Kamerleden kennen deze?Mevrouw Thieme (PvdD): Die ken ik.Minister Cramer: Die stemverklaring laat mijns
inziens wel degelijk zien dat wij rekening hebben gehouden met wat de Kamer
via de motie-Polderman heeft besloten. Mijn inzet is gericht op het zoeken
van de verbreding die de Kamer ook zoekt. Het gaat niet alleen over de wetenschappelijke
risicoanalyses, het gaat ook over de bredere discussie. Ik vind dat wij open
moeten staan voor verbetering van de risicoanalyses. Dan zijn de punten die
genoemd werden voor de langetermijneffecten, wel degelijk een onderdeel van
een verbetering van de procedures. De punten uit de workshops in Nederland
nemen wij wel degelijk mee als wij in Europa doorpraten over verbetering van
de risicoanalyse. Dat kan de Kamer van mij aannemen. Wij praten nog niet over
productie, maar enkel over import en proefvelden.Er zijn allerlei discussies geweest over de afstand tussen een proefveld
en kwetsbare gebieden. Hiervoor is veel wetenschappelijk werk verricht. In
Nederland voeren wij nog niet de grote discussie, waarvan in andere landen
al sprake is. Wij bereiden ons nu voor op een bredere discussie over hoe wij
in Europa omgaan met de volgende stappen, zowel met allerlei nieuwe technische
ontwikkelingen als met de productie. Dan komen de werkelijke punten aan de
orde waarover wij nu eigenlijk nog geen besluit hebben genomen.Daarom speelt dat nu in een werkgroep op Europees niveau, waarbij alle
punten die de Kamer naar voren heeft gebracht, aan de orde worden gesteld.Mevrouw Thieme (PvdD): De minister gaat een
dubbel signaal afgeven in Europa. Enerzijds moet zij van de Kamer melden dat
wij een pas op de plaats willen maken, omdat wij ons zorgen maken. Dat heeft
zij ook in haar stemverklaring aangegeven. Anderzijds gaat de minister lobbyen
om de toelatingsprocedure te versnellen, waardoor wij nog eerder te maken
zullen krijgen met genetisch gemanipuleerde gewassen.Minister Cramer: Ik ben enigszins verrast
over de interpretatie van de positie die ik inneem en die ik ook verwoord.
Als ik een stemverklaring afgeef, houd ik rekening met wat gezegd is in de
Tweede Kamer. Ik reageer zowel op de mogelijkheid om de EFSA-procedure te
verbeteren als op het punt dat de ggo’s discussies oproepen in bredere
zin. Dat staat ook in de stemverklaring.Nadere gedachtewisselingMevrouw Spies (CDA): Namens de CDA-fractie
wens ik de minister niet alleen een goede reis naar de Milieuraad in Poznán,
maar vooral een behouden thuiskomst met buitengewoon veel resultaten. De minister
weet dat wij, wat dat betreft, aan dezelfde kant staan om dat voor elkaar
te krijgen.De CDA-fractie was, is en blijft tegen een Europese Bodemrichtlijn. Ik
mag toch hopen dat het Franse voorzitterschap dat succes in deze Milieuraad
liever niet zou willen behalen.Mevrouw Neppérus (VVD): Ik heb nog
een openstaande vraag over de Milieuraad. Wanneer komt er voortgang bij de
handel in illegaal hout? Dat pakket is mij niet duidelijk.Ik sluit mij aan bij mevrouw Spies voor het niet willen realiseren van
de Bodemrichtlijn.Wat betreft de Milieuraad, ik ga echt doorzetten met Ecodesign. Langzaam
maar zeker zou ik een beeld willen krijgen over de haalbaarheid van de doelen
van duurzame energie.Mevrouw Thieme (PvdD): Ik dank de minister
voor de antwoorden. Het antwoord op de lange termijn risicoanalyse ontbreekt.
Ik krijg de indruk dat het aan de milieuministers zelf is om te bepalen hoe
het risico wordt geschat in plaats van dat daarover een zuiver wetenschappelijke
of maatschappelijke discussie is gevoerd.De heer Van Leeuwen (SP): De SP-fractie blijft
van mening dat het bij het functioneren van de EFSA naar het idee van de minister
en naar aanleiding van de motie-Polderman nog niet zo gek is om een pas op
de plaats te maken. In het bijzonder gaat het om het eerst verbeteren van
de transparantie in de besluitvorming, de uitbreiding van het secretariaat
en de risicoanalyse. Sterker nog, ik vind dat wij dat moeten doen. Ik besef
aan de andere kant dat de moties die daarover door de Tweede Kamer zijn aangenomen
en vervolgens niet uitgevoerd worden, een verloren race zijn. Het blijft een
raar verhaal. Wij pleiten ervoor om te wachten tot het allemaal geregeld is
en om dan verder te gaan met de goedkeuring van de ggo’s.Ik hoop dat deze minister als de Iron Climate Lady terugkomt uit Poznán.De heer Samsom (PvdA): De autodeal zit ons
als een graat in de keel. Ik kan symbolisch oproepen om tegen te stemmen,
maar de minister heeft geen blokkeringsminderheid, dus dat wordt niets. De
minister kan wel de Duitse collega even apart nemen en hem wijzen op de CO2-norm voor auto’s. Hij heeft daar de belangrijkste destructieve
activiteiten ondernomen. Bij box 2, de CO2-veiling van emissierechten,
gaat het op de manier die wij graag willen. Misschien kan daar
nog een bilaterale afspraak over worden gemaakt.Steunt de minister het idee van Brazilië? Wij vinden dat aantrekkelijk,
niet alleen omdat het Brazilië is, maar omdat Brazilië een wonderbaarlijke
prestatie heeft geleverd om ook andere landen met een ontbossingsproblematiek
op een lijn te krijgen. Dat is althans de informatie die wij ontvangen hebben.
Steunt de minister dat? Dat zou toch echt helpen.Minister Cramer: Ik ben nog steeds tegen de
Europese Bodemrichtlijn. Op de haalbaarheid van de vastgestelde doelstellingen
voor duurzame energie komen wij in het voorjaar van 2009 terug.Mevrouw Neppérus (VVD): In het verslag
van de laatste Milieuraad stond dat er een pakket maatregelen tegen illegaal
hout werd gepresenteerd, maar dat er weinig tijd was om het te bespreken.
Er zou ook geen geld zijn.Minister Cramer: Het is van tafel gegaan,
omdat de onderhandelingen nog niet ver genoeg waren om het op een goede manier
te bespreken. Het wordt nu besproken in Brussel, dus het is niet van tafel.Mevrouw Neppérus (VVD): Wordt het deze
keer besproken of een andere keer? Daar gaat het mij om, want het verschuift
voortdurend.Minister Cramer: Het blijkt moeilijk te zijn,
want het staat nu ook weer niet op de agenda. Waarschijnlijk bij de volgende
vergadering.Over de ggo’s bestaan twee discussies: de puur wetenschappelijk-technische
risicodiscussie en de maatschappelijk-ethische discussie. De maatschappelijk-ethische
discussie wordt juist van belang als wij praten over de productie en nieuwe
technieken. Juist daar is de problematiek aan de orde. Wij praten nu alleen
over de import en alleen over proefvelden en over zaken die te maken hebben
met biomedische toepassingen. Het kabinet meent dat wat nu gebeurt, verantwoord
is. Wij zetten ons in om de discussie die gaat volgen op nieuwe ontwikkelingen,
in een breder perspectief van maatschappelijke aspecten te plaatsen en deze
niet te beperken tot een wetenschappelijk-technische risicoanalyse. Dat is
de inzet.Mijnheer van Leeuwen, ik zal mij gedragen als een Iron Climate Lady. Ik
zal mij daar 110% inzetten om zoveel mogelijk te bereiken. Dat kan
de Kamer van mij aannemen.De Duitse minister, de heer Gabriel, heeft het niet alleen voor het zeggen.
De heer Samsom vraagt of ik hem bilateraal kan toespreken. Dat is helaas niet
voldoende, want dit speelt zich af in hogere regionen dan in de regionen van
de milieuministers.Ik steun de voorstellen van Brazilië wel in grote lijnen.De voorzitter: Er zijn vier toezeggingen gedaan.– De minister van VROM zal de Kamer schriftelijk informeren zodra
er een meer verfijnde of andere inzet is op het gebied van de financiering
van het tegengaan van ontbossing.– De minister informeert de Kamer vóór het kerstreces
welke ministeries (in elk geval VROM en OS) welke bedragen uitgeven c.q. begroten
aan klimaatadaptatie en -mitigatie.– De minister zegt toe dat zij de Kamer schriftelijk inzicht geeft
in de derogatie bij het akkoord inzake CO2 en auto’s.– De minister zegt toe de Kamer te informeren over welke gevolgen
de IPPC-richtlijn heeft voor de kleinere bedrijven en aangeven welke categorieën
bedrijven er wel en niet onder vallen. Tevens zal zij ingaan op de administratieve
lasten voor het totaal aantal bedrijven.De voorzitter van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer,KoopmansAdjunct-griffier van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer,LemaierXNoot1Samenstelling:Leden: Van Gent (GroenLinks), Van der Staaij (SGP), Poppe (SP), Snijder-Hazelhoff
(VVD), ondervoorzitter, Depla (PvdA), Van Bochove (CDA), Koopmans (CDA), voorzitter,
Spies (CDA), Van der Ham (D66), Van Velzen (SP), Vietsch (CDA), De Krom (VVD),
Samsom (PvdA), Boelhouwer (PvdA), Roefs (PvdA), Neppérus (VVD), Van
Leeuwen (SP), Jansen (SP), Van der Burg (VVD), Van Heugten (CDA), Vermeij
(PvdA), Madlener (PVV), Ouwehand (PvdD), Bilder (CDA) en Wiegman-van Meppelen
Scheppink (ChristenUnie).Plv. leden: Vendrik (GroenLinks), Van der Vlies (SGP), Polderman (SP),
Remkes (VVD), Jacobi (PvdA), Hessels (CDA), Koppejan (CDA), Ormel (CDA), Koşer
Kaya (D66), Leijten (SP), Schreijer-Pierik (CDA), Kamp (VVD), Timmer (PvdA),
Waalkens (PvdA), Vos (PvdA), Zijlstra (VVD), Langkamp (SP), Gerkens (SP),
Van Beek (VVD), Schermers (CDA), Besselink (PvdA), Agema (PVV), Thieme (PvdD),
Vietsch (CDA) en Ortega-Martijn (ChristenUnie). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31793-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl