Dubbele strafbaarheid in het Nederlandse strafrecht; Notitie over het vereiste van dubbele strafbaarheid in relatie tot internationale strafrechtelijke samenwerking en rechtsmacht
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29451, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

09-03-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29451 nr. 1

01-03-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamHet vereiste van dubbele strafbaarheid in het Nederlandse
strafrecht (internationale strafrechtelijke samenwerking en rechtsmacht)1. Inleiding1.1 Aanleiding1.2 Twee verschijningsvormen2. Het vereiste van dubbele strafbaarheid in internationale
strafrechtelijke samenwerking, in het bijzonder in de Europese Unie2.1 Strekking en grondslag van het vereiste van dubbele
strafbaarheid bij strafrechtelijke samenwerking2.2 De toepassing van het vereiste van dubbele strafbaarheid2.3 Europese strafrechtelijke samenwerking: wederzijdse
erkenning van strafrechtelijke beslissingen2.4 Beschrijving van de stand van zaken inzake dubbele
strafbaarheid in (concept)-kaderbesluiten2.5 Relativering van het vereiste van dubbele strafbaarheid2.6 Conclusies3. Het vereiste van dubbele strafbaarheid en de toepasselijkheid
van de Nederlandse strafwet3.1 Regeling van rechtsmacht3.2 Toepassing van het vereiste van dubbele strafbaarheid3.3 Aanleiding voor uitzondering op vereiste van dubbele
strafbaarheid3.4 Conclusie4. Samenvatting en conclusiesBetekenisGrondslagen: soevereiniteit en rechtszekerheidDiscussieConclusies
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29451Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 63 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 451Dubbele strafbaarheid in het Nederlandse strafrechtnr. 1BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIEAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 1 maart 2004Hierbij zend ik u een notitie over het vereiste van dubbele strafbaarheid
in relatie tot internationale strafrechtelijke samenwerking en rechtsmacht.Deze notitie is toegezegd door mijn ambtsvoorganger bij gelegenheid van
de behandeling van het wetsvoorstel inzake partiële wijziging zedelijkheidswetgeving
(Kamerstuken II 2001/02, 27 745, nr. 6, blz. 23).De Minister van Justitie,J. P. H. DonnerHet vereiste van dubbele strafbaarheid in het Nederlandse
strafrecht (internationale strafrechtelijke samenwerking en rechtsmacht)1. Inleiding1.1 AanleidingIn deze notitie wordt ingegaan op het vereiste van dubbele strafbaarheid
in de Nederlandse strafwetgeving en de recente ontwikkelingen daaromtrent.Het vereiste van dubbele strafbaarheid speelt een rol in de situatie waarin
niet alleen de rechtsorde van Nederland, maar ook de rechtsorde van een vreemde
staat in het geding is. Het vereiste houdt kort gezegd in dat voor bepaalde
vormen van Nederlands justitieel optreden is vereist, dat dit optreden betrekking
heeft op een feit dat zowel naar Nederlands recht als naar het recht van de
betrokken vreemde staat strafbaar is. Het vereiste geldt ten aanzien van twee
te onderscheiden gebieden, namelijk internationale strafrechtelijke samenwerking
en rechtsmacht.Aanleiding voor de notitie zijn de ontwikkelingen die zich ten aanzien
van het vereiste van dubbele strafbaarheid internationaal en in nationaal
verband voordoen.Zo staat in Europa sinds enige tijd de vraag ter discussie of het vereiste
van dubbele strafbaarheid nog wel verenigbaar is met de beoogde intensieve
strafrechtelijke samenwerking tussen de lidstaten, welke plaats dient te vinden
op basis van het beginsel van wederzijdse erkenning van strafrechtelijke beslissingen.
Op nationaal niveau is over het beginsel discussie gevoerd onder andere bij
de behandeling van het wetsvoorstel inzake partiële wijziging zedelijkheidswetgeving1. Ter discussie stond de vraag of Nederlanders die in
den vreemde een zedenmisdrijf met een minderjarige begaan, hier in Nederland
daarvoor moeten kunnen worden vervolgd, ook indien dat misdrijf in het land
waar het is gepleegd, niet strafbaar is. Bij gelegenheid van die kamerbehandeling
heeft de toenmalige Minister van Justitie een notitie over dit beginsel toegezegd.
Graag geef ik thans uitvoering aan deze toezegging. De notitie brengt de verschillende
aspecten in kaart die aan het vereiste van dubbele strafbaarheid zijn verbonden,
zowel ten aanzien van de strafrechtelijke samenwerking als ten aanzien van
de rechtsmacht. Zij beoogt een richtsnoer te bieden bij de besluitvorming
over de vraag of, en zo ja, in welke gevallen het vereiste van dubbele strafbaarheid
kan worden losgelaten.1.2 Twee verschijningsvormenHet vereiste van de dubbele strafbaarheid kent in de Nederlandse wetgeving
twee algemene verschijningsvormen. In de eerste verschijningsvorm is dubbele
strafbaarheid een wettelijke of verdragsrechtelijke voorwaarde voor het verlenen
van bepaalde vormen van rechtshulp aan een vreemde staat. Het vereiste houdt
in dat Nederland voor het verlenen van bepaalde vormen van rechtshulp (uitlevering,
tenuitvoerlegging van buitenlandse strafvonnissen, kleine rechtshulp waarbij
inzet van dwangmiddelen is vereist of overname van strafvervolging) dient
na te gaan of het feit waarvoor de rechtshulp wordt gevraagd ook naar Nederlands
recht strafbaar is. Geldt het vereiste en ontbreekt een Nederlandse strafbaarstelling
dan is Nederland verplicht dan wel bevoegd de gevraagde rechtshulp te weigeren.
Geldt het vereiste niet, dan is Nederland bij ontbreken van dubbele strafbaarheid
in beginsel gehouden medewerking te verlenen, ervan uitgaande dat aan de overige
toepasselijke vereisten is voldaan. In hoofdstuk 2 zal hierop nader worden
ingegaan, in het bijzonder met betrekking tot de Europese strafrechtelijke
samenwerking. In de tweede verschijningsvorm is dubbele strafbaarheid een wettelijke
voorwaarde voor rechtsmacht van de Nederlandse strafwet over Nederlanders
die in den vreemde een strafbaar feit hebben begaan. Het gaat daarbij om de
vraag wanneer het Nederlandse openbaar ministerie kan vervolgen in het geval
een Nederlander in het buitenland een strafbaar feit heeft begaan. Kort gezegd
kan dit alleen – enkele uitzonderingen daargelaten – indien het
feit waarvoor het openbaar ministerie die Nederlander in Nederland wil vervolgen,
naar Nederlands recht een misdrijf is en in het land waar het begaan is een
strafbaar feit oplevert. Dit is het vereiste van dubbele strafbaarheid zoals
dat geldt bij het bepalen van de materiële rechtsmacht. Hierop zal nader
worden ingegaan in hoofdstuk 3.2. Het vereiste van dubbele strafbaarheid in internationale
strafrechtelijke samenwerking, in het bijzonder in de Europese Unie2.1 Strekking en grondslag van het vereiste van dubbele
strafbaarheid bij strafrechtelijke samenwerkingHet vereiste van dubbele strafbaarheid in de internationale strafrechtelijke
samenwerking strekt ertoe te voorkomen dat een staat dient mee te werken aan
de handhaving van normen die in strijd worden geacht met de nationale rechtsopvatting
of waarbij een strafsanctie misplaatst wordt geacht1.
Het vereiste van de dubbele strafbaarheid zoals toegepast bij de internationale
strafrechtelijke samenwerking is een uiting van het soevereiniteitsbeginsel
dat geldt in het volkenrecht. De soevereiniteit van een staat brengt met zich
mee dat een staat niet gedwongen kan worden ten faveure van een andere staat
handelingen te verrichten die in strijd worden geacht met de eigen rechtsopvattingen.
Ware dit laatste het geval, dan zou daarmee de soevereiniteit van die staat
worden aangetast. De gelijkwaardigheid van twee soevereine staten heeft tot
gevolg dat voor de strafrechtelijke samenwerking moet worden nagegaan of het
feit waarop de samenwerking betrekking heeft zowel naar het recht van verzoekende
staat als naar het recht van de aangezochte staat strafbaar is.Naast de betekenis van de dubbele strafbaarheid in het interstatelijke
verkeer heeft het vereiste ook betekenis op nationaal niveau jegens de burgers.
Het beginsel biedt een waarborg dat de overheid alleen repressief zal kunnen
optreden indien de aanleiding daartoe is gelegen in handelen dat op basis
van de nationale wetgeving van dat land (ook) strafbaar is. Repressief ingrijpen
op verzoek van het buitenland daar waar de nationale autoriteiten niet tot
dergelijk ingrijpen of vervolging zouden kunnen overgaan, is als gevolg van
het vereiste van dubbele strafbaarheid niet mogelijk. Deze waarborgfunctie
sluit nauw aan bij het legaliteitsbeginsel dat zijn grondslag vindt in de
rechtszekerheid van de burger.2.2 De toepassing van het vereiste van dubbele strafbaarheidHet vereiste van dubbele strafbaarheid geldt voor verschillende vormen
van strafrechtelijke samenwerking, maar is wellicht het meest bekend in het
uitleveringsrecht. In artikel 5 van de Uitleveringswet wordt bepaald dat uitlevering
slechts plaatsvindt indien het verzoek tot uitlevering betrekking heeft op
een feit dat zowel naar het recht van de verzoekende staat als naar Nederlands
recht strafbaar is en in beide landen kan worden bestraft met een vrijheidsstraf
van tenminste een jaar.Het vereiste van dubbele strafbaarheid geldt ook voor de overname van
de tenuitvoerlegging van strafvonnissen. Artikel 3, eerste lid, onderdeel
c, van de Wet overdacht tenuitvoerlegging strafvonnissen (WOTS) bepaalt dat
een buitenlandse sanctie slechts in Nederland ten uitvoer kan worden gelegd indien de rechterlijke beslissing is gewezen ter zake van een
feit dat naar Nederlands recht eveneens strafbaar is.Voorts speelt het vereiste van dubbele strafbaarheid een rol in het kleine
rechtshulpverkeer, dat wil zeggen bij verzoeken om rechtshulp als omschreven
in artikel 552h, tweede lid, Wetboek van Strafvordering (Sv)1. Op grond van artikel 552o, tweede lid, Sv geldt als eis voor inbeslagneming
van stukken van overtuiging op verzoek van een andere staat onder andere dat
het feit in verband waarmee de rechtshulp wordt gevraagd aanleiding kan geven
tot uitlevering aan de verzoekende staat. Zoals hierboven aangegeven geldt
voor uitlevering het vereiste van dubbele strafbaarheid. Voor overige vormen
van kleine rechtshulp kan het vereiste van dubbele strafbaarheid slechts worden
ingeroepen voorzover het toepasselijke rechtshulpverdrag en de eventueel daarbij
afgelegde verklaringen of gemaakte voorbehouden dit toelaten. Over het algemeen
kan worden gesteld dat Nederland de eis van dubbele strafbaarheid stelt voor
alle vormen van kleine rechtshulp waarvoor de inzet van dwangmiddelen in Nederland
is vereist.Het vereiste van dubbele strafbaarheid geldt ook bij de overname van strafvervolging.
Artikel 552y Sv bepaalt dat een verzoek tot overname van strafvervolging aanstonds
wordt afgewezen indien onmiddellijk kan worden vastgesteld dat het feit waarvoor
de strafvervolging wordt verzocht, naar Nederlands recht niet strafbaar is.Tenslotte geldt het vereiste van dubbele strafbaarheid, zij het in beperkte
mate, bij de wederzijdse erkenning van strafrechtelijke beslissingen. Dit
betreft een nieuwe vorm van strafrechtelijke samenwerking tussen de lidstaten
van de Europese Unie. In de tot nu toe tot stand gekomen (ontwerp-)kaderbesluiten
inzake wederzijdse erkenning van strafrechtelijke beslissingen is het vereiste
van dubbele strafbaarheid in beperkte vorm opgenomen. Daarin is bepaald dat
voor een aantal op een lijst nader aangeduide delictsvormen niet meer mag
worden getoetst aan het vereiste van dubbele strafbaarheid. Voor feiten die
niet onder een van de op de lijst genoemde delictsvormen vallen, mag het vereiste
van dubbele strafbaarheid nog wel worden ingeroepen.Ten aanzien van de toetsing aan het vereiste van dubbele strafbaarheid
in het concrete geval kan nog worden opgemerkt dat doorgaans sprake is van
toetsing in abstracto. Dat wil zeggen dat alleen wordt nagegaan of de in de
verzoekende staat strafbaar gestelde gedraging ook in Nederland onder een
delictsomschrijving kan worden gebracht of, anders gezegd, als een strafbare
inbreuk op de Nederlandse rechtsorde kan worden aangemerkt. Voldoende is dus
dat die buitenlandse strafbaarstelling in de kern hetzelfde rechtsgoed beschermt
als de Nederlandse strafbaarstelling. Dat de kwalificatie van het strafbare
feit bijvoorbeeld anders luidt dan in Nederland staat aan de dubbele strafbaarheid
niet in de weg. De eventuele aanwezigheid van straf- of vervolgingsuitsluitingsgronden
speelt bij toetsing in abstracto geen rol.2.3 Europese strafrechtelijke samenwerking: wederzijdse
erkenning van strafrechtelijke beslissingenIn het Verdrag van Amsterdam is als doel van de EU omschreven de burgers
in een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid een hoog niveau
van zekerheid te verschaffen door onder andere de ontwikkeling van justitiële
samenwerking in strafzaken (artikel 29 VEU). Aldus is de Europese strafrechtelijke
samenwerking tot een van de terreinen van de Unie gaan behoren.In 1999 heeft de Europese Raad in Tampere besloten het beginsel van wederzijdse erkenning als hoeksteen van de justitiële samenwerking
in strafzaken aan te merken. Vervolgens is een omvangrijk Programma van maatregelen
ter uitvoering van het beginsel van wederzijdse erkenning van strafrechtelijke
beslissingen opgesteld1. Onder strafrechtelijke
beslissingen worden verstaan zowel strafvonnissen (definitieve beslissingen)
als beslissingen van justitiële autoriteiten die daaraan voorafgaan,
tijdens het voorbereidend onderzoek (bijv. beslissingen tot het verrichten
van bepaalde onderzoekshandelingen). Inmiddels is het beginsel ook verankerd
in de ontwerpgrondwet van de EU. In artikel III-171 is bepaald dat de justitiële
samenwerking in strafzaken berust op het beginsel van wederzijdse erkenning
van rechterlijke uitspraken en beslissingen (CONV 850/03).Het is uiteindelijk de bedoeling – aldus de Commissie – dat
de wederzijdse erkenning van strafrechtelijke beslissingen de traditionele
wederzijdse rechtshulp in strafzaken tussen de lidstaten zal vervangen. De
wederzijdse erkenning van definitieve strafrechterlijke beslissingen (vonnissen)
zal in de plaats komen van de traditionele overname van de tenuitvoerlegging
van strafvonnissen en de wederzijdse erkenning van strafvorderlijke beslissingen
zal in de plaats komen van de zogenoemde kleine rechtshulp.Als nadelen van de traditionele wederzijdse rechtshulp worden wel genoemd
het feit dat met de uitvoering van rechtshulpverzoeken vaak veel tijd gemoeid
is, onder andere door het bestaan van soms langdurige exequaturprocedures
en het feit dat de toepasselijke rechtshulpverdragen te veel discretionaire
bevoegdheid laten bij de aangezochte staat, zodat deze – afhankelijk
van het toepasselijke verdrag in meer of mindere mate – kan besluiten
geen gevolg te geven aan een rechtshulpverzoek. Dit komt onder andere tot
uitdrukking in de in de toepasselijke verdragen opgenomen weigeringsgronden.
De Commissie wijst in dit verband vooral op de mogelijkheid rechtshulp te
weigeren indien niet aan het vereiste van dubbele strafbaarheid is voldaan
en de mogelijkheid rechtshulp te weigeren indien de gevraagde handelingen
niet in overeenstemming zijn met de nationale regels van strafvordering van
de aangezochte staat.De wederzijdse erkenning beoogt de strafrechtelijke samenwerking sneller
en efficiënter te maken. Het beginsel houdt in, aldus de Commissie, dat
als in een lidstaat een bepaalde beslissing wordt genomen deze, voor zover
zij grensoverschrijdende gevolgen heeft, automatisch in alle andere lidstaten
wordt aanvaard en daar dezelfde of vergelijkbare rechtskracht heeft2. Daarbij is niet relevant of de autoriteiten in die andere
lidstaat op basis van het nationale recht tot eenzelfde of vergelijkbare beslissing
hadden kunnen komen. Wederzijdse erkenning betekent dus dat ten behoeve van
een effectieve strafrechtelijke samenwerking over verschillen in nationale
regelgeving heen gestapt moet worden. Aldus vormt de wederzijdse erkenning
een alternatief voor harmonisatie van wetgeving. Immers, de regelgeving van
de lidstaten mag onderling van elkaar blijven verschillen, zolang deze verschillen
maar niet aan een effectieve strafrechtelijke samenwerking in de weg staan.Wederzijdse erkenning is een verdergaande vorm van strafrechtelijke samenwerking
dan de traditionele wederzijdse rechtshulp in strafzaken. Het impliceert de
verplichting in beginsel een buitenlandse strafrechtelijke beslissing te erkennen
en ten uitvoer te leggen. Uitzondering hierop kan alleen bestaan indien zich
een weigeringsgrond voordoet. Deze weigeringsgronden zijn in verhouding tot
de bestaande rechtshulpverdragen beperkt in aantal en omvang. Met wederzijdse
erkenning wordt de verbintenis aangegaan tot het respecteren en uitvoeren
van elkanders beslissingen, mits de totstandkoming van deze beslissingen aan
bepaalde minimumvereisten voldoet. Gaat het bij wederzijdse rechtshulp nog
om de bereidheid elkaar bijstand te verlenen onder voorwaarden, waaronder de voorwaarde dat geen strafvorderlijke inbreuk op rechten wordt gemaakt
wanneer dit naar nationaal recht niet gelegitimeerd zou zijn, bij wederzijdse
erkenning gaat men de verplichting aan tot het respecteren en uitvoeren van
elkanders beslissingen, ook indien deze een andere uitkomst te zien geven
dan het geval zou zijn, ware de beslissing volgens nationaal recht genomen.
Deze verdergaande vorm van strafrechtelijke samenwerking wordt gerechtvaardigd
en noodzakelijk geacht vanwege het feit dat de betrokken staten onderdeel
uitmaken van de EU. In de EU zijn de binnengrenzen weggevallen, is het vrije
verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal tot stand gekomen, waardoor
ook de criminaliteit onbekommerd de landsgrenzen van de lidstaten kan overschrijden.
Het gaat hierbij niet alleen om strafbare feiten die grensoverschrijdend worden
gepleegd (zoals bijvoorbeeld smokkel van wapens of verdovende middelen), maar
ook om daders van een strafbaar feit die om aan vervolging of bestraffing
te ontkomen naar een andere lidstaat uitwijken of om opbrengsten van misdrijven
die ter voorkoming van confiscatie in het buitenland worden «veiliggesteld».
Hierdoor ontstaat de noodzaak tot intensievere strafrechtelijke samenwerking
tussen de lidstaten.Daarnaast kan meer in zijn algemeenheid worden gesteld dat het tot stand
brengen van een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid met zich
meebrengt dat strafrechtelijke beslissingen, ongeacht in welk land ze zijn
genomen, binnen die gehele Europese rechtsruimte in beginsel dezelfde rechtskracht
dienen te hebben.Wat is nu de stand van zaken met betrekking tot de wederzijdse erkenning
van strafrechtelijke beslissingen? Inmiddels zijn enkele instrumenten ter
uitwerking van het beginsel van wederzijdse erkenning van strafrechtelijke
beslissingen tot stand gekomen. Als eerste kan worden gewezen op het kaderbesluit
inzake het Europees aanhoudingsbevel en de procedures tot overlevering tussen
de lidstaten1. Voorts is het kaderbesluit inzake
de wederzijdse erkenning van beslissingen tot bevriezing van voorwerpen of
bewijsstukken vastgesteld en bestaat politiek akkoord over het kaderbesluit
inzake de wederzijdse erkenning van geldelijke sancties. Thans wordt onderhandeld
over een kaderbesluit inzake de wederzijdse erkenning van beslissingen tot
confiscatie. Door de Commissie is onlangs een ontwerp-kaderbesluit betreffende
een Europees bewijsverkrijgingsbevel ter verkrijging van voorwerpen, documenten
en gegevens voor gebruik in strafprocedures ingediend2. In de toelichting op dit ontwerp-kaderbesluit ontvouwt de Commissie
haar visie op de verdere ontwikkeling van het beginsel van wederzijdse erkenning.
Zij geeft aan dat wederzijdse erkenning uiteindelijk het gehele rechtshulpinstrumentarium
dat tussen de lidstaten geldt, dient te vervangen. Gelet op de complexiteit
van de materie dient dit volgens de Commissie in verschillende stappen te
geschieden.2.4 Beschrijving van de stand van zaken inzake dubbele
strafbaarheid in (concept)-kaderbesluitenIn de ontwikkeling van de genoemde instrumenten is een onmiskenbare tendens
waarneembaar om het vereiste van dubbele strafbaarheid volledig af te schaffen.In het eerdergenoemde Programma van maatregelen spreekt de Raad zich niet
uit over de verenigbaarheid van het vereiste van dubbele strafbaarheid met
het beginsel van wederzijdse erkenning. Opgemerkt wordt slechts dat de handhaving
of schrapping van het vereiste van dubbele strafbaarheid een van de aspecten
betreft die bepalend zijn voor de omvang van wederzijdse erkenning.De Commissie is uitgesproken in haar oordeel dat het vereiste van dubbele
strafbaarheid niet verenigbaar is met het beginsel van wederzijdse
erkenning. Zij stelt dan ook in het meest recente ontwerp-kaderbesluit inzake
het Europees bewijsverkrijgingsbevel voor, na verloop van een overgangsperiode
van vijf jaar de dubbele strafbaarheid volledig af te schaffen.Tussen de lidstaten bestaat nog geen overeenstemming over de vraag of
het vereiste van dubbele strafbaarheid volledig moet worden afgeschaft, maar
een duidelijke meerderheid van de lidstaten is van oordeel dat wederzijdse
erkenning naar haar aard niet verenigbaar is met de mogelijkheid een toegezonden
beslissing niet ten uitvoer te leggen omdat het desbetreffende feit naar nationaal
recht niet strafbaar is.Nederland, tesamen met enkele andere lidstaten, heeft tot nu toe steeds
belang gehecht aan het vereiste van dubbele strafbaarheid. Met name de waarborgfunctie
die dit vereiste vervult jegens de burgers, namelijk dat de Nederlandse overheid
geen dwangmiddelen zal inzetten naar aanleiding van gedragingen die volgens
Nederlands recht niet strafbaar zijn, weegt daarbij zwaar. Ook is aangegeven
dat het vereiste van dubbele strafbaarheid in de praktijk uiteindelijk niet
of nauwelijks een belemmering blijkt op te leveren voor de strafrechtelijke
samenwerking tussen de lidstaten1.Omdat zoals gezegd niet alle lidstaten bereid waren het beginsel van dubbele
strafbaarheid in de strafrechtelijke samenwerking tussen de lidstaten op te
geven, is in de tot nu toe tot stand gekomen en in onderhandeling zijnde kaderbesluiten
inzake wederzijdse erkenning de volgende oplossing gevonden. De mogelijkheid
blijft bestaan de erkenning en tenuitvoerlegging van een beslissing te weigeren
bij het ontbreken van dubbele strafbaarheid, doch met uitzondering van een
aantal nader omschreven delictsvormen, welke in een lijst zijn opgenomen.
Indien de strafrechtelijke beslissing betrekking heeft op een feit dat onder
een van de in de lijst opgenomen delictsvormen valt, zal een lidstaat de erkenning
en tenuitvoerlegging niet kunnen weigeren op grond van het feit dat het desbetreffende
delict naar het eigen recht niet strafbaar is. Daarbij geldt bovendien –
met uitzondering van het kaderbesluit inzake geldelijke sancties – het
vereiste dat in de staat die de beslissing heeft genomen, de maximum gevangenisstraf
op dat feit ten minste drie jaar bedraagt. Met deze drempel wordt bewerkstelligd
dat het vereiste van de dubbele strafbaarheid alleen komt te vervallen voor
de op de lijst genoemde delicten, die als ernstig zijn aan te merken. De op
de lijst opgenomen delictsvormen betreffen feiten waarvan het aannemelijk
is dat zij in alle lidstaten strafbaar zijn gesteld. Door de algemene aanduiding
van de delictsvormen op de lijst is het echter niet uitgesloten dat bepaalde
specifieke nationale uitwerkingen van die delictsvormen in het ene land wel
strafbaar zijn maar in het andere land niet. Maar uit dit systeem vloeit voort
dat het eventueel ontbreken van strafbaarstelling van een gedraging die valt
onder de algemene aanduiding van delictsvormen niet kan worden ingeroepen
als grond voor weigering van de erkenning en tenuitvoerlegging.Voorts is hierbij van belang geweest dat in alle gevallen – dus
ook in de op de lijst opgenomen gevallen- een lidstaat de erkenning en tenuitvoerlegging
van een door een buitenlandse autoriteit genomen beslissing mag weigeren,
indien het feit is gepleegd op het grondgebied van de staat die de beslissing
dient te erkennen en ten uitvoer te leggen. Dit betekent dat Nederland niet
behoeft mee te werken aan de buitenlandse vervolging van een persoon die op
Nederlands grondgebied een feit heeft gepleegd dat naar Nederlands recht niet,
doch naar buitenlands recht wel strafbaar is. Hierbij kan bijvoorbeeld worden
gedacht aan een arts die in Nederland volgens de Nederlandse regelgeving op
rechtmatige wijze een abortus heeft verricht bij een buitenlandse patiënt.
Deze arts is naar Nederlands recht niet strafbaar is, doch kan bijvoorbeeld
naar het recht van het land waarvan de patiënt onderdaan
is wel strafbaar hebben gehandeld en op basis van extraterritoriale rechtsmacht
aldaar vervolgbaar zijn. Ook wordt door deze bepaling voorkomen dat Nederland
zou moeten meewerken aan de vervolging in het buitenland van een Nederlandse
coffeeshophouder.Bij de totstandkoming van het kaderbesluit inzake de wederzijdse erkenning
van geldboetes, dat in de plaats dient te komen van de overdracht van de tenuitvoerlegging
van strafvonnissen voorzover het opgelegde geldboetes betreft, is nog een
stapje verder gegaan met betrekking tot de inperking van het vereiste van
dubbele strafbaarheid. In dit kaderbesluit werd de lijst met delicten verder
uitgebreid en de drempel van drie jaar gevangenisstraf geschrapt, die in de
andere genoemde kaderbesluiten geldt voor de op de lijst opgenomen delicten.
Aldus werd via twee wegen de groep van delicten ten aanzien waarvan niet aan
dubbele strafbaarheid mag worden getoetst, uitgebreid. Van belang daarbij
is wel, dat het kaderbesluit verplicht tot het incasseren van de opgelegde
boete, maar niet tot de tenuitvoerlegging van een eventueel daarbij opgelegde
vervangende hechtenis. De overeenstemming die uiteindelijk over dit voorstel
is bereikt, hangt voorts samen met het feit dat in het kaderbesluit expliciet
is opgenomen dat de erkenning en tenuitvoerlegging kan worden geweigerd indien
de beslissing is genomen in strijd met de fundamentele rechtsbeginselen of
fundamentele rechten zoals neergelegd in artikel 6 Verdrag van de Europese
Unie (VEU).Meest recent is een ontwerp van de Commissie voor een kaderbesluit inzake
een Europees bewijsverkrijgingsbevel, waarin als gezegd wordt voorgesteld
na verloop van vijf jaren de dubbele strafbaarheid volledig af te schaffen.
Mede in het licht daarvan is het opportuun ons nu te beraden op de door Nederland
te varen koers met betrekking tot dit onderwerp. Verschilt de Europese strafrechtelijke
samenwerking zodanig van de overige internationale strafrechtelijke samenwerking
dat een andere visie gerechtvaardigd is? Is Nederland bereid ten aanzien van
de strafrechtelijke samenwerking tussen de lidstaten van de EU het vereiste
van dubbele strafbaarheid los te laten, en zo ja, onder welke voorwaarden?2.5 Relativering van het vereiste van dubbele strafbaarheidIn paragraaf 2.1 zijn de grondslagen van het vereiste van dubbele
strafbaarheid omschreven. Bij deze grondslagen zijn enige kanttekeningen te
maken. De gedachte dat het verlenen van rechtshulp bij het ontbreken van dubbele
strafbaarheid een inbreuk zou maken op de soevereiniteit van de staat die
de gevraagde rechtshulp verleent, kan worden gerelativeerd. Immers evenzeer
geldt, dat doordat de aangezochte staat bereid is bij te dragen aan de handhaving
van de normen van de verzoekende staat – ook al verschillen deze normen
van die van de aangezochte staat – , de rechtssfeer en daarmee de soevereiniteit
van de verzoekende staat worden gerespecteerd1.
Anders gezegd, het kan als een erkenning van de eigen soevereiniteit worden
opgevat, indien een andere staat bereid is rechtshulp te verlenen, ook al
heeft deze betrekking op een gedraging die in die andere staat niet strafbaar
is. Dit brengt met zich mee dat de betekenis van het vereiste van dubbele
strafbaarheid in de verhouding tussen staten onderling geen absoluut karakter
heeft. Welke rechtssfeer uiteindelijk doorslaggevend is, die van de verzoekende
staat of die van de aangezochte staat, is veeleer een politieke afweging dan
een juridisch vraag. Die afweging kan bovendien met betrekking tot de Europese
samenwerking anders uitvallen dan met betrekking tot de overige internationale
samenwerking. Zoals hiervoor is uiteengezet vervult het vereiste van dubbele strafbaarheid
ook een waarborgfunctie jegens de burgers, die nauw samenhangt met het rechtszekerheidsbeginsel.
De burger mag er in beginsel op vertrouwen dat de overheid niet jegens hem
dwangmiddelen inzet of straffen ten uitvoer legt voor gedragingen die naar
nationaal recht niet strafbaar zijn.Maar mag de burger hierop ook vertrouwen indien hij in het buitenland
een feit heeft gepleegd dat ter plaatse wel strafbaar is? Iedere burger wordt
geacht de wet te kennen, ook indien hij in het buitenland verblijft. Is het
wenselijk dat de betrokkene zich kan onttrekken aan een effectieve strafvervolging
of strafexecutie door terugkeer naar eigen land of wellicht zelfs vlucht naar
een ander land, omdat daar het desbetreffende feit niet strafbaar is gesteld?
Deze vraag moet, waar het gaat om de Europese Unie, waarbinnen de controles
aan de binnengrenzen zijn afgeschaft en waarin wordt gestreefd naar een ruimte
van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid, naar mijn oordeel ontkennend
worden beantwoord. Indien een burger in een andere lidstaat van de Europese
Unie een strafbaar feit pleegt dat naar Nederlands recht niet strafbaar is
gesteld, mag hij er in beginsel niet vanuit gaan dat zijn verblijf in Nederland
hem vrijwaart van overheidsbemoeienis ten behoeve van een eventuele vervolging
in die andere lidstaat of de tenuitvoerlegging van een in een andere lidstaat
opgelegde sanctie. Het rechtszekerheidsbeginsel brengt niet zonder meer met
zich mee dat Nederland binnen de EU niet zou kunnen meewerken aan de vervolging
of strafexecutie ten aanzien van een feit dat naar Nederlands recht niet,
doch naar het recht van het land waar het feit is begaan wel strafbaar is
gesteld.Het rechtszekerheidsbeginsel staat daarentegen naar mijn oordeel wel aan
samenwerking in de weg, indien de buitenlandse vervolging of opgelegde sanctie
betrekking heeft op een feit dat op Nederlands grondgebied is gepleegd, maar
in Nederland niet strafbaar is. Een burger mag erop vertrouwen dat wanneer
hij in Nederland handelt in overeenstemming met de wet, de Nederlandse overheid
niet jegens hem dwangmiddelen zal inzetten of straffen ten uitvoer zal leggen,
ook niet op verzoek van een andere lidstaat. Dit betekent dat voor zover het
vereiste van dubbele strafbaarheid deze waarborgfunctie vervult, het volledig
afschaffen van het vereiste van dubbele strafbaarheid slechts zou kunnen geschieden
onder de voorwaarde dat deze waarborg op andere wijze gestalte krijgt. In
de (ontwerp-)kaderbesluiten inzake het Europees aanhoudingsbevel, de wederzijdse
erkenning van geldboetes en de wederzijdse erkenning van confiscatiebeslissingen
is dit reeds gebeurd. Daarin is een bepaling opgenomen die het mogelijk maakt
de erkenning en tenuitvoerlegging van een door een buitenlandse autoriteit
genomen beslissing te weigeren, indien de beslissing betrekking heeft op een
feit dat geheel of gedeeltelijk is gepleegd op het grondgebied van de staat
die de beslissing dient te erkennen en ten uitvoer te leggen. Deze bepaling
beschermt de soevereiniteit van de staat van tenuitvoerlegging.Opgemerkt zij dat de genoemde weigeringsgrond een gebruikelijke bepaling
is in uitleveringsverdragen, maar niet in rechtshulpverdragen. De reden dat
deze weigeringsgrond in het kader van wederzijdse erkenning van belang kan
zijn, is gelegen in het feit dat in de bestaande rechtshulpverdragen andere
weigeringsgronden deze functie kunnen vervullen, die bij de wederzijdse erkenning
niet terug te vinden zijn. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gewezen op weigeringsgronden
als strijdigheid met de openbare orde («ordre public») of wezenlijke
belangen van de staat of op de mogelijkheid te weigeren omdat de uitvoering
van het rechtshulpverzoek niet verenigbaar is met het recht van de aangezochte
staat.Hoewel het vereiste van dubbele strafbaarheid niet primair een waarborgfunctie
vervult tegen het verlenen van medewerking aan een vervolging of bestraffing
die in strijd moet worden geacht met de fundamentele rechten, kan het deze
functie wel vervullen. Gedacht kan worden aan de situatie dat een bepaalde
gedraging in Nederland niet strafbaar is gesteld omdat strafbaarstelling geacht
wordt in strijd te zijn met een fundamenteel recht, bijvoorbeeld de strafbaarstelling
van bepaalde uitingsdelicten die naar het oordeel van Nederland in strijd
zijn met het recht op vrije meningsuiting. Reeds op grond van het ontbreken
van dubbele strafbaarheid zal Nederland in een dergelijk geval niet gehouden
zijn medewerking te verlenen aan een vervolging of bestraffing wegens een
dergelijk feit. Het loslaten van het vereiste van dubbele strafbaarheid mag
niet tot gevolg hebben dat Nederland aan een dergelijke vervolging of bestraffing
wel zijn medewerking zou moeten verlenen. Het behoeft geen betoog dat binnen
de Europese Unie, waarin alle lidstaten partij zijn bij het EVRM, het niet
erg waarschijnlijk is dat zich een dergelijke situatie zal voordoen. Niettemin
is het van belang deze ondergrens in dit verband duidelijk te stellen. In
dit kader kan worden gewezen op artikel 6 van het Verdrag van de Europese
Unie dat onder andere bepaalt dat de Unie als algemene beginselen van gemeenschapsrecht
de grondrechten zoals gewaarborgd in het EVRM eerbiedigt. Daarnaast wordt
in de genoemde kaderbesluiten zelf nog bepaald dat het desbetreffende kaderbesluit
niet tot gevolg heeft dat van de verplichting tot het respecteren van fundamentele
rechten kan worden afgeweken.2.6 ConclusiesHet vereiste van dubbele strafbaarheid vervult in de internationale strafrechtelijke
samenwerking nog steeds een belangrijke rol en staat in zijn algemeenheid
niet ter discussie. Binnen de Europese strafrechtelijke samenwerking en in
het bijzonder met betrekking tot de wederzijdse erkenning van strafrechtelijke
beslissingen is echter wel de vraag gerezen of dit beginsel verenigbaar is
met de beoogde intensivering van de strafrechtelijke samenwerking. Deze discussie
vormt de aanleiding het beginsel opnieuw onder de loep te nemen.De Europese strafrechtelijke samenwerking verschilt in belangrijke mate
van de overige vormen van internationale strafrechtelijke samenwerking. Binnen
de Europese Unie heeft vanaf de oprichting van de Europese Economische Gemeenschap
tot heden een proces van verregaande integratie plaatsgevonden. Onderdeel
van dit proces vormen het tot stand brengen van de interne markt waarin vrij
verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal tot stand is gebracht
en waarin de grenscontroles aan de binnengrenzen zijn afgeschaft. Als neveneffect
hiervan kunnen ook strafbare gedragingen, daders en crimineel vermogen eenvoudig
de landsgrenzen overschrijden. Bij het Verdrag van Amsterdam is als zelfstandige
doelstelling van de EU geformuleerd een ruimte van vrijheid, veiligheid en
rechtvaardigheid tot stand te brengen. Een van de wegen die daartoe dient
te leiden is de strafrechtelijke samenwerking tussen de lidstaten. Gelet op
het proces van verdergaande toenadering van de lidstaten, kan deze samenwerking
plaats te vinden op basis van het beginsel van wederzijdse erkenning van strafrechtelijke
beslissingen.De doelstelling te komen tot een Europese ruimte van vrijheid, veiligheid
en rechtvaardigheid en de neveneffecten van de tot stand gebrachte interne
markt voor de grensoverschrijdende criminaliteit, brengen niet alleen de wens,
maar ook de noodzaak met zich mee op strafrechtelijk terrein intensievere
samenwerking tot stand te brengen.Deze aspecten, die kenmerkend zijn voor de onderlinge verhouding tussen
de lidstaten, rechtvaardigen een andere visie op het vereiste van dubbele
strafbaarheid met betrekking tot de Europese strafrechtelijke samenwerking. Deze sluit aan bij de reeds in gang gezette rechtsontwikkeling, namelijk
de overeenstemming die binnen de EU bestaat om voor bepaalde vormen van samenwerking
ten aanzien van nader genoemde delictsvormen niet langer te toetsen aan dubbele
strafbaarheid. Thans wordt voorgesteld, gelet op het voorgaande, niet langer
vast te houden aan het vereiste van dubbele strafbaarheid ten aanzien van
de Europese strafrechtelijke samenwerking. Daarbij dienen wel de volgende
twee voorwaarden, die nauw verband houden met de waarborgfunctie die het vereiste
van dubbele strafbaarheid thans vervult, in het oog te worden gehouden.In de eerste plaats dient te zijn gewaarborgd dat Nederland niet verplicht
wordt mee te werken aan de vervolging of bestraffing van een feit dat op Nederlands
grondgebied is gepleegd. Het rechtszekerheidsbeginsel brengt met zich mee
dat burgers erop mogen vertrouwen dat als zij zich in Nederland aan de wet
houden, de Nederlandse autoriteiten niet repressief jegens hen zullen ingrijpen
ten behoeve van een andere staat. Hiermee wordt bovendien de soevereiniteit
beschermd voor het voeren van een eigen strafrechtelijke politiek.In de tweede plaats dient vast te staan dat het vervallen van het vereiste
van dubbele strafbaarheid nimmer tot gevolg kan hebben dat de nationale autoriteiten
verplicht worden mee te werken aan een buitenlandse vervolging of de tenuitvoerlegging
van een buitenlandse sanctie met betrekking tot een feit waarvan de strafbaarstelling
door Nederland in strijd wordt geacht met fundamentele rechten.Het bovenstaande heeft tot gevolg dat Nederland binnen de Europese Unie
zal bijdragen aan de handhaving van de normen van een andere lidstaat, ook
indien in Nederland een andere (politieke) keuze is gemaakt ten aanzien van
de strafbaarstelling. Het belang van de Europese ruimte van vrijheid, veiligheid
en rechtvaardigheid, en in verband daarmee het respect voor de keuze van de
andere lidstaat brengen dit met zich mee. Daarentegen brengt datzelfde respect
van de andere staat voor de in Nederland gemaakte politieke keuzes met zich
mee dat Nederland niet behoeft bij te dragen aan de rechtshandhaving van buitenlandse
normen die op Nederlands grondgebied zijn overtreden of aan normen die worden
geacht in strijd te zijn met fundamentele rechten.3. Het vereiste van dubbele strafbaarheid en de toepasselijkheid
van de Nederlandse strafwet3.1 Regeling van rechtsmachtVoor strafrechtelijke vervolging in Nederland is allereerst vereist dat
het gaat om feiten die naar Nederlands recht strafbaar zijn. Voor vervolging
in Nederland van een verdachte van een strafbaar feit is voorts toepasselijkheid
van de Nederlandse strafwet – dat wil zeggen dat de wetgever rechtsmacht
over dat feit heeft gevestigd – een vereiste. Toepasselijkheid van de
Nederlandse strafwet maakt vervolging in Nederland mogelijk. Ontbreekt enige
rechtsmacht, dan is vervolging hier te lande niet mogelijk.Het is zinvol om aan een bespreking van het vereiste van dubbele strafbaarheid
met het oog op de toepasselijkheid van de Nederlandse strafwet een korte uiteenzetting
van de verschillende vormen van rechtsmacht te laten voorafgaan.Voorop staat het territorialiteitsbeginsel. Het is het eerste en belangrijkste
beginsel in de regels inzake rechtsmacht. De Nederlandse strafwet is toepasselijk
wanneer een strafbaar feit in Nederland is gepleegd, ongeacht door wie (artikel
2 Sr.).1Het territorialiteitsbeginsel heeft gelding in alle landen. Het beginsel
bewerkstelligt dat verdachten van een strafbaar feit kunnen worden vervolgd
en berecht in het land waar het feit is gepleegd en wiens rechtsorde is geschonden.
Het beginsel strekt dus primair tot bescherming van de eigen nationale rechtsorde.De Nederlandse strafwet is voorts toepasselijk op buiten Nederland gepleegde
strafbare feiten (artikelen 3 tot en met 7 Sr). Deze zogenoemde extraterritoriale
rechtsmacht vult de territoriale rechtsmacht aan. Zij bestaat in de volgende
gevallen.Het territorium van Nederland wordt uitgebreid tot Nederlandse vaartuigen
en luchtvaartuigen die zich buiten Nederland bevinden. Hier komt het zogenoemde
vlagbeginsel tot uitdrukking. Vervolging in Nederland is mogelijk ten aanzien
van strafbare feiten die aan boord van deze (lucht)vaartuigen zijn gepleegd
(artikel 3 Sr).Extraterritoriale rechtsmacht bestaat ook op grond van het beschermingsbeginsel,
het universaliteitsbeginsel en het passieve personaliteitsbeginsel. Ingevolge
deze beginselen is de Nederlandse strafwet toepasselijk op een ieder die zich
buiten Nederland schuldig maakt aan bepaalde misdrijven (artikel 4 Sr). Het
beschermingsbeginsel ziet op bescherming van nationale belangen (bijvoorbeeld
de aanslag tegen de koning, artikel 4, onderdeel 1°). Het universaliteitsbeginsel
ziet op universele rechtsmacht voor zeer ernstige strafbare feiten die een
inbreuk maken op de internationale rechtsorde (bijvoorbeeld terroristische
bomaanslagen, artikel 4, onderdeel 13° ). Het passieve personaliteitsbeginsel
is gericht op bescherming van Nederlandse onderdanen (bijvoorbeeld misdrijven
gepleegd tegen Nederlandse diplomaten, artikel 4, onderdeel 12°). Verder
bestaat er rechtsmacht bij overname van strafvervolging op grond van een verdrag
waaruit de bevoegdheid tot strafvervolging voor Nederland volgt. Hier komt
het beginsel van de afgeleide rechtsmacht of subsidiaire jurisdictie tot uitdrukking
(artikel 4a Sr)1.Er bestaat voorts rechtsmacht, wanneer een Nederlander zich buiten Nederland schuldig maakt aan enige specifieke strafbare
feiten (artikel 5, eerste lid, onderdeel 1°, Sr). Het gaat om bescherming
tegen overschrijding van enige specifieke nationale normen door Nederlanders.
Ook is er rechtsmacht, wanneer een Nederlanderbuiten
Nederland een naar Nederlands recht als misdrijf gekwalificeerd delict pleegt
waarop ook door het land waar het is begaan, straf is gesteld (artikel 5,
eerste lid, onderdeel 2°). Hier geldt dus het vereiste van dubbele strafbaarheid
(zie nader par. 3.2). Er is verder rechtsmacht in geval van ambtsmisdrijven,
gepleegd door Nederlandse ambtenaren. In de artikelen 5 en 6 komt het actieve
personaliteitsbeginsel tot uitdrukking. Ten slotte bestaat er rechtsmacht
bij scheepvaartmisdrijven enovertredingen, ook buiten boord, gepleegd door
de schipper en de opvarenden van een Nederlands vaartuig (artikel 7).3.2 Toepassing van het vereiste van dubbele strafbaarheidHet vereiste van dubbele strafbaarheid komt als gezegd in beeld in artikel
5, eerste lid, onderdeel 2°. Daarin is de algemene regel neergelegd dat
de Nederlandse strafwet toepasselijk is op de Nederlander die buiten Nederland
een misdrijf pleegt waarop ook door het land waar het is begaan, straf is
gesteld. Aantekening verdient dat in Nederland tot 1988 uitlevering van eigen
onderdanen niet was toegestaan. Tegenover een verbod tot uitlevering van Nederlanders
diende ter voorkoming van een lacune (aut dedere aut punire) een bevoegdheid
te bestaan tot vervolging van Nederlanders in Nederland die zich buiten Nederland
schuldig maken aan (ernstige) strafbare feiten. Sinds 1988 is uitlevering
van eigen onderdanen toegestaan. Het bestaan van rechtsmacht in Nederland
is nodig wanneer uitlevering niet wenselijk of niet mogelijk is dan wel niet
wordt verzocht. Deze extraterritoriale werking is ingegeven door overwegingen
van solidariteit en van handhaving van de Nederlandse rechtsorde. Ter behartiging van belangen van andere staten en ter handhaving van de Nederlandse
rechtsorde moet in Nederland vervolging mogelijk zijn van Nederlanders die
zich buiten Nederland schuldig maken aan ernstige strafbare feiten, namelijk
misdrijven.Voor de toepassing van het vereiste is niet relevant op welke wijze de
strafbaarstelling in Nederland en in het buitenland is geformuleerd. Van belang
is dat het feit naar Nederlands recht een misdrijf oplevert en onder enige
delictsomschrijving in de desbetreffende buitenlandse strafwetgeving kan worden
gebracht1. De rechter dient bij de toepassing
van art 5, eerste lid, onder deel 2°, Sr er in beginsel blijk van te geven
de strafbaarheid naar buitenlands recht te hebben onderzocht. Het is echter
ook voldoende wanneer daarvan impliciet blijkt2.Het strafbaar feit kan dus in het buitenland (in nomen) een ander strafbaar
feit opleveren dan in Nederland of is anders gekwalificeerd. Relevant is of
de gedraging naar het recht van het desbetreffende
buitenland strafbaar is, niet of de dader in dat
land vervolgbaar of strafbaar zou zijn. In de literatuur wordt in het algemeen
aangenomen dat in het buitenland geldende rechtvaardigingsgronden, die de
strafbaarheid van het feit betreffen, wél in aanmerking dienen te worden
genomen, en schulduitsluitingsgronden die betrekking hebben op de strafbaarheid
van de dader, niet3.Het vereiste belet derhalve vervolging van Nederlanders in Nederland die
zich buiten Nederland hebben schuldig gemaakt aan een feit dat naar het recht
van de plaats van het delict niet strafbaar is. Er is doorgaans geen specifiek
Nederlands belang dat ertoe noodzaakt om Nederlanders in Nederland aan te
pakken die buiten de Nederlandse rechtsorde feiten hebben gepleegd die niet
in strijd zijn met de rechtsorde van het land waar het feit is gepleegd. In
dat geval ontbreekt de solidariteit met het land waar het feit is gepleegd.
Die solidariteit dient immers mede de rechtvaardiging op te leveren voor extraterritoriale
werking in dezen4.In de praktijk levert het vereiste van dubbele strafbaarheid veelal geen
belemmering op voor vervolging van Nederlanders in Nederland die buiten Nederland
strafbare feiten hebben gepleegd. Feiten die naar Nederlands recht misdrijven
zijn, zijn immers doorgaans ook strafbaar in andere landen. Het vereiste van
dubbele strafbaarheid dient mede een praktisch belang. Voor een succesvolle
vervolging in Nederland is meestal de medewerking nodig van het land waar
het feit is gepleegd. De autoriteiten van dat land dienen immers de Nederlandse
autoriteiten van de nodige informatie te voorzien om een zaak in Nederland
rond te krijgen. De bereidheid om die informatie te geven is aanwezig, omdat
het mede in het belang van de vreemde staat is dat Nederlanders die de rechtsorde
van dat land hebben geschonden, niet straffeloos blijven, en na terugkeer
in Nederland kunnen rekenen op vervolging en berechting. Dit ligt anders,
indien het feit in het desbetreffende land niet strafbaar is. Dan zal vaak
de urgentie bij de vreemde staat ontbreken om de nodige medewerking te verlenen.
Lopen de verschillen in de beoordeling en de beleving van de strafwaardigheid
van bepaalde gedragingen te zeer uit elkaar, dan is het niet realistisch om
erop te rekenen dat van het land dat anders denkt over de ernst van het aldaar
gepleegde feit dan Nederland, de medewerking kan worden verkregen die nodig
is om in Nederland een succesvolle strafvervolging in te stellen. Afgezien
van de motivatie ontbreekt soms de bevoegdheid om de gevraagde medewerking
te verlenen. Dat is het geval, wanneer voor het verlenen van de door Nederland
gevraagde rechtshulp in de vreemde staat het vereiste van dubbele strafbaarheid
geldt en de niet-strafbaarheid van het feit aldaar aan het verlenen van die
hulp in de weg staat.3.3 Aanleiding voor uitzondering op vereiste van dubbele
strafbaarheidHet uitgangspunt dat ten grondslag ligt aan de algemene regel, inhoudende
dubbele strafbaarheid als voorwaarde voor extraterritoriale werking ten aanzien
van door Nederlanders buiten Nederland gepleegde strafbare feiten, is als
uitgangspunt juist. Dat betekent dat er bijzondere redenen moeten zijn ter
rechtvaardiging van het loslaten van het vereiste van dubbele strafbaarheid
en van de vestiging van rechtsmacht ten aanzien van door Nederlanders buiten
Nederland gepleegde feiten, ook als die feiten aldaar niet strafbaar zijn.In het navolgende worden enkele gezichtspunten naar voren gebracht die
betrokken kunnen worden bij beantwoording van de vraag of er in algemene zin
aanleiding is om een uitzondering te maken op de algemene regel van dubbele
strafbaarheid zoals thans vervat in artikel 5, eerste lid, onderdeel 2°,
Sr.Voorop moet worden gesteld dat besluitvorming over het eventueel loslaten
van het vereiste met grote zorgvuldigheid en behoedzaamheid moet geschieden.
Loslaten van het vereiste van dubbele strafbaarheid komt pas aan de orde,
wanneer aan drie voorwaarden is voldaan.(1) In de praktijk moet komen vast te staan dat het ontbreken van dubbele
strafbaarheid aan vervolging in Nederland in de weg zou staan, terwijl die
vervolging niettemin wenselijk is.(2) De bijzondere redenen voor het loslaten van het vereiste zijn vervolgens
gelegen in de aard van het desbetreffende feit. Slechts feiten die in Nederland
als ernstige strafbare feiten worden aangemerkt, kunnen daarvoor in aanmerking
komen. Het onbestraft laten van Nederlanders die deze feiten plegen, zou in
strijd zijn met de Nederlandse rechtsorde. Daarbij kan worden gedacht aan
feiten die onze rechtsorde ernstig schokken, zoals feiten die een inbreuk
maken op de menselijke waardigheid (bij voorbeeld de lichamelijke integriteit).(3) Het gaat om feiten die niet alleen in Nederland, maar ook in veel
landen als ernstige strafbare feiten worden aangemerkt.Overheersende gedachte in Nederland is dan dat Nederlanders normen wier
naleving voor onze rechtsorde van groot belang zijn, zoals normen die strekken
tot bescherming van de menselijke waardigheid, niet alleen in Nederland, maar
ook daarbuiten dienen te respecteren. Die normen verdienen alom respect door
Nederlanders. In die visie moet daarom de Nederlandse strafwetgeving een signaal
afgeven aan Nederlanders dat zij deze voor de eigen rechtsorde fundamentele
normen niet alleen in het eigen land maar ook in het buitenland behoren te
respecteren. Niet-eerbiediging van deze normen door Nederlanders kan dan niet
zonder gevolgen blijven. Het gaat hier om feiten die in de meeste landen reeds
strafbaar zijn gesteld. Er bestaat in regionaal of mondiaal verband consensus
over de strafwaardigheid en de noodzaak tot strafbaarstelling van deze feiten.
In veel gevallen wordt zulks bevestigd door of vloeit voort uit internationale
verdragen, resoluties of aanbevelingen. Niettemin zijn er landen die feiten
van deze aard niet of nog niet strafbaar hebben gesteld1. Die omstandigheid kan voor Nederlanders aanleiding zijn juist naar
die landen te gaan teneinde aldaar handelingen te verrichten die in Nederland
niet geoorloofd zijn. Vanuit de Nederlandse optiek maken die Nederlanders
in dat geval misbruik van lacunes in de strafwetgeving van die landen.Wanneer niet aan deze drie voorwaarden is voldaan, dient het vereiste
van dubbele strafbaarheid te worden gehandhaafd. Alsdan is het straffeloos
blijven van gedragingen van Nederlanders in het buitenland die hier te lande
als misdrijf strafbaar zijn, maar niet strafbaar zijn gesteld in dat land,
niet in strijd met onze rechtsorde.Twee voorbeelden kunnen het vorenstaande illustreren.1. Het vereiste van dubbele strafbaarheid is geschrapt voor zedendelicten
ten aanzien van kinderen (artikelen 5, eerste lid, onderdeel 3°, en 5a,
amendement Barth, Kamerstukken II 2001/02, 27 745, nr. 7). Het schrappen
van het vereiste strekt ertoe een extra bijdrage te leveren aan de bestrijding
van sekstoerisme. De wetgever geeft daarmee een signaal af dat Nederlanders –
en ingevolge artikel 5a Sr ook niet-Nederlanders die in Nederland een vaste
woon- of verblijfplaats hebben – zich ook buiten Nederland dienen te
onthouden van seksueel misbruik van kinderen, en, bij schending van dit gebod,
steeds een inbreuk maken op de Nederlandse rechtsorde. De norm – geen
seksueel misbruik van kinderen – heeft derhalve universele werking voor
Nederlanders (en niet-Nederlanders met een vaste woonof verblijfsplaats in
Nederland).Daarbij komt dat in de wereld een redelijke mate van consensus bestaat
over de strafwaardigheid van seksueel misbruik van kinderen, zeker als dit
misbruik jonge kinderen betreft. Dat blijkt uit regionale en globale instrumenten
op dit terrein. Die consensus rechtvaardigt mede dat Nederlanders in Nederland
worden aangepakt voor handelingen die naar het recht van de plaats van het
delict niet strafbaar zijn, omdat het desbetreffende land naar internationale
maatstaven gemeten zijn wetgeving (nog) niet op orde heeft.2. Er wonen in Nederland personen die afkomstig zijn uit landen waarin
meisjesbesnijdenis behoort tot een eeuwenoude traditie. Dezen (behoren te)
weten dat meisjesbesnijdenis in Nederland niet geoorloofd is. Het kan voorkomen
dat zij (in die wetenschap) terugkeren naar hun land van herkomst waar meisjesbesnijdenis
niet strafbaar is, teneinde aldaar overeenkomstig hun traditie meisjesbesnijdenis
te doen plaatsvinden.Hier zijn twee benaderingswijzen mogelijk.(a) Meisjesbesnijdenis is naar het oordeel van veel landen, waaronder
Nederland, een ontoelaatbare aantasting van de lichamelijke integriteit van
minderjarigen en houdt daarom een schending van een fundamenteel recht in,
welke strafrechtelijk optreden tegen Nederlanders en Nederlandse ingezetenen
die zich buiten Nederland aan meisjesbesnijdenis schuldig hebben gemaakt,
rechtvaardigt. Bij deze benadering laat men de eigen rechtsopvatting prevaleren
boven die van het land waar het feit is gepleegd.(b) Meisjesbesnijdenis is weliswaar naar het recht en de cultuur van Nederland
ontoelaatbaar, maar de ogen kunnen niet worden gesloten voor het bestaan van
een fundamenteel andere visie, die meisjesbesnijdenis wenselijk, zelfs geboden
acht en waarin juist daarom strafbaarstelling en sanctionering worden afgewezen.
In die benadering is de eigen opvatting niet doorslaggevend en worden geen
strafrechtelijke consequenties verbonden aan deelneming aan meisjesbesnijdenis
in een land waarin die besnijdenis straffeloos kan plaatsvinden.In dezen wordt gekozen voor de eerste benadering, mede omdat er in internationaal
verband grote consensus bestaat over de schadelijkheid en verwerpelijkheid
van het verschijnsel meisjesbesnijdenis en dus over de noodzaak om dit verschijnsel
aan te pakken (zie de op 19 december 2001 te New York aangenomen resolutie
van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties inzake traditional and
customary practices effecting the health of women and girls). Ten aanzien
van meisjesbesnijdenis kan het vereiste van dubbele strafbaarheid dan ook
vervallen. Dit standpunt wordt ook ingenomen in het rapport Strategieën
ter voorkoming van besnijdenis van meisjes1.3.4 ConclusieConclusie kan zijn dat het loslaten van het vereiste van dubbele strafbaarheid voor rechtsmacht van de Nederlandse strafwet pas aan de orde
komt als aan drie voorwaarden is voldaan: (1) het ontbreken van dubbele strafbaarheid
staat in de weg aan een in Nederland gewenste vervolging, (2) het betreft
feiten die onze rechtsorde ernstig schokken en (3) over de strafwaardigheid
en de noodzaak tot strafbaarstelling van de desbetreffende feiten bestaat
in het algemeen in de wereldgemeenschap een grote mate van overeenstemming.
Zulks blijkt uit internationale instrumenten. Bemoeienis van Nederland met
hetgeen Nederlanders en personen met een vaste woon- of verblijfplaats in
Nederland buiten Nederland doen, vloeit niet voort uit de opvatting dat Nederland
het beter weet dan andere landen, maar uit de opvatting dat Nederlanders deze
fundamentele normen dienen te respecten, niet alleen in Nederland, maar ook
buiten Nederland, omdat ook buiten Nederland deze rechten als bijzonder beschermenswaardig
worden geacht. Ook in zulke gevallen kan de polsstok van de Nederlandse strafwet
verder reiken dan de eigen landsgrenzen.4. Samenvatting en conclusiesIn deze notitie is het vereiste van dubbele strafbaarheid besproken in
zijn twee verschijningsvormen. Het vereiste heeft betrekking op de situatie
waarin niet alleen de rechtsorde van Nederland, maar ook de rechtsorde van
een vreemde staat in het geding is.BetekenisHet vereiste van dubbele strafbaarheid op het terrein van de internationale
strafrechtelijke samenwerking houdt in dat Nederland voor het verlenen van
bepaalde vormen van rechtshulp (uitlevering, tenuitvoerlegging van buitenlandse
strafvonnissen, verlenen van kleine rechtshulp waarbij inzet van dwangmiddelen
is vereist of overname van strafvervolging) dient na te gaan of het feit waarvoor
de rechtshulp wordt gevraagd ook naar Nederlands recht strafbaar is. Geldt
het vereiste en ontbreekt die strafbaarstelling dan is Nederland bevoegd dan
wel verplicht de rechtshulp te weigeren. Geldt het vereiste niet, dan is Nederland
bij ontbreken van dubbele strafbaarheid in beginsel gehouden medewerking te
verlenen, ervan uitgaande dat aan de overige toepasselijke vereisten is voldaan.Het vereiste van dubbele strafbaarheid op het terrein van rechtsmacht
houdt in dat Nederland alleen bevoegd is een Nederlander te vervolgen die
buiten Nederland een feit heeft gepleegd, wanneer dat feit naar Nederlands
recht als misdrijf is gekwalificeerd en naar het recht van de plaats waar
het is gepleegd strafbaar is. Geldt het vereiste niet, dan staat de omstandigheid
dat het buiten Nederland gepleegde feit alleen naar Nederlands recht strafbaar
is, niet aan vervolging van de Nederlandse pleger in Nederland in de weg.Grondslagen: soevereiniteit en rechtszekerheidHoewel de twee verschijningsvormen van elkaar zijn te onderscheiden, liggen
aan beide vormen dezelfde beginselen ten grondslag: nl. het soevereiniteitsbeginsel
en het rechtszekerheidsbeginsel.Bij de internationale strafrechtelijke samenwerking vervult het vereiste
van dubbele strafbaarheid een waarborg voor de soevereiniteit van Nederland.
De Nederlandse autoriteiten kunnen niet worden verplicht hun medewerking te
verlenen aan een vervolging of bestraffing van een gedraging die in Nederland
niet strafwaardig wordt geacht. Het rechtszekerheidsbeginsel wordt gediend
doordat een burger hier te lande erop mag vertrouwen dat de Nederlandse overheid
geen dwangmiddelen tegen hem zal toepassen naar aanleiding van
gedragingen die niet als strafbaar worden aangemerkt.Het vereiste van dubbele strafbaarheid bij rechtsmacht beoogt uitdrukking
te geven aan respect voor de soevereiniteit van de vreemde staat, namelijk
voor de keuze een bepaalde gedraging niet strafbaar te stellen. Uitgangspunt
is immers dat Nederland geen vervolging zal aanvangen voor gedragingen die
op het grondgebied van een vreemde staat zijn gepleegd en naar het recht van
die staat niet strafbaar zijn. Het rechtszekerheidsbeginsel wordt gediend
doordat een Nederlander in den vreemde er in beginsel op mag vertrouwen, dat,
als hij zich gedraagt in overeenstemming met het recht ter plaatse, hij niet
in Nederland zal worden vervolgd voor bepaalde gedragingen die ter plaatse
niet strafbaar waren.DiscussieHet vereiste van dubbele strafbaarheid staat in zijn beide verschijningsvormen
ter discussie.Bij de ontwikkeling van instrumenten in de EU die uitvoering geven aan
het beginsel van wederzijdse erkenning van strafrechtelijke beslissingen,
is het vereiste van dubbele strafbaarheid een terugkerend onderwerp van discussie.
De vraag rijst daarbij of het vereiste van dubbele strafbaarheid wel verenigbaar
is met de beoogde intensieve strafrechtelijke samenwerking tussen de lidstaten,
welke plaats dient te vinden op basis van het beginsel van wederzijdse erkenning
van strafrechtelijke beslissingen.Met betrekking tot de rechtsmachtregeling stond onder andere de vraag
ter discussie of Nederlanders die in den vreemde een zedenmisdrijf ten aanzien
van een minderjarige begaan, hier in Nederland daarvoor moeten kunnen worden
vervolgd, ook indien dat misdrijf in het land waar het is gepleegd, niet strafbaar
is.ConclusiesIn zijn algemeenheid vervult het vereiste van dubbele strafbaarheid bij
de internationale strafrechtelijke samenwerking een nuttige functie. Het proces
van voortschrijdende integratie binnen de Europese Unie, ook op het terrein
van het strafrecht, brengt echter met zich mee dat ten aanzien van de Europese
strafrechtelijke samenwerking een ander standpunt ten aanzien van dit vereiste
moet worden ingenomen. Het totstandbrengen van een ruimte van vrijheid, veiligheid
en rechtvaardigheid brengt met zich mee dat tussen de lidstaten een intensievere
vorm van strafrechtelijke samenwerking dient plaats te vinden. Hierbij past
dat het vereiste van dubbele strafbaarheid, voorzover dit geldt bij de strafrechtelijke
samenwerking tussen de lidstaten, wordt losgelaten. Twee voorwaarden gelden
waaronder dit vereiste kan worden losgelaten.In de eerste plaats dient te zijn gewaarborgd dat Nederland niet verplicht
is mee te werken aan de vervolging of bestraffing buiten Nederland ter zake
van een feit dat op Nederlands grondgebied is gepleegd en naar Nederlands
recht niet strafbaar is. Het rechtszekerheidsbeginsel brengt met zich mee
dat burgers erop mogen vertrouwen dat als zij zich in Nederland aan de wet
houden, de Nederlandse autoriteiten niet repressief jegens hen zullen ingrijpen
ten behoeve van een andere staat.In de tweede plaats dient gewaarborgd te zijn dat het vervallen van het
vereiste van dubbele strafbaarheid niet tot gevolg kan hebben dat de nationale
autoriteiten verplicht worden mee te werken aan een buitenlandse vervolging
of de tenuitvoerlegging van een buitenlandse sanctie die betrekking heeft
op een feit waarvan strafbaarstelling is strijd wordt geacht met fundamentele
rechten.Loslaten van het vereiste creëert dus een verplichting tot strafrechtelijke
samenwerking in de EU, tenzij het feit op Nederlands grondgebied is gepleegd
of nakoming van die verplichting strijd zou opleveren met fundamentele rechten.Voor de toepasselijkheid van de Nederlandse strafwet op Nederlanders die
zich buiten Nederland schuldig maken aan een strafbaar feit, is in het algemeen
dubbele strafbaarheid vereist. Dit uitgangspunt is nog steeds juist. Het vereiste
kan worden losgelaten, wanneer het een beletsel zou opleveren voor wenselijk
geachte vervolging in Nederland. Het gaat dan om ernstige strafbare feiten
die onze rechtsorde ernstig schokken en die in de wereldgemeenschap in het
algemeen strafwaardig worden geacht. Loslaten van het vereiste creëert
in dat geval een bevoegdheid tot uitoefening van rechtsmacht.XNoot1Kamerstukken II 2001/02, 27 745, nr. 6, p. 23.XNoot1Memorie van toelichting bij Uitleveringswet, Kamerstukken II 1964/65,
8054, nr 3, blz 11.XNoot1Als verzoeken om rechtshulp worden aangemerkt verzoeken tot het verrichten
van handelingen van onderzoek of het verlenen van medewerking daaraan, het
toezenden van documenten, dossiers of stukken van overtuiging, of het geven
van inlichtingen, dan wel het betekenen of uitreiken van stukken of het doen
van aanzeggingen of mededelingen aan derden.XNoot1PbEG C12, 15 januari 2001.XNoot2Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement inzake
de wederzijdse erkenning van definitieve beslissingen, 26 juli 2000, COM (2000)
495 definitief.XNoot1PbEG L190, 18 juli 2002. Hierbij moet wel worden gewezen op het feit dat
de wederzijdse erkenning zich beperkt tot de aanhouding ter fine van overlevering;
de overleveringsprocedure zelf kent nog steeds een vrij uitgebreide toetsing
door de aangezochte staat.XNoot2COM (2003) 688 definitief.XNoot1Overigens wordt dit argument ook wel gebruikt door de voorstanders van
afschaffing van het vereiste van dubbele strafbaarheid: als het in de praktijk
niet wordt ingeroepen, behoeft afschaffing ook niet tot bezwaren te leiden.XNoot1A.J.M. Machielse, Naar een halvering van de dubbele strafbaarheid? in
Rede en recht, Opstellen ter gelegenheid van het afscheid van prof. mr. N.
Keijzer, Deventer 2000.XNoot1Indien naast in Nederland ook buiten Nederland gelegen plaatsen kunnen
gelden als plaats waar een strafbaar feit is gepleegd, is op grond van de
hiervoor genoemde wetsbepaling vervolging van dat strafbare feit in Nederland
mogelijk, ook ten aanzien van de van dat strafbare feit deel uitmakende gedragingen
die buiten Nederland hebben plaatsgevonden.XNoot1Zie A.H.J. Swart, Goede rechtsbedeling en internationale rechtshulp in
strafzaken, Deventer 1983.XNoot1Zie bijvoorbeeld de rechtbank Amsterdam 16 januari 2003 LJN-nummer: AF3008
Zaaknr: 13/129199–97 aangaande de dubbele strafbaarheid terzake van
in Zwitserland gepleegde en in Nederland vervolgde feiten: Dat op onderdelen
de Nederlandse telastelegging niet alle bestanddelen van de buitenlandse strafbepalingen
bevat is niet van belang. Het gaat er immers niet om of de Nederlandse telastelegging
in het buitenland tot een veroordeling zou kunnen leiden, maar of de in de
telastelegging vervatte gedragingen onder een buitenlandse strafbepaling zijn
te vatten.XNoot2Aldus de AG in zijn conclusie voor HR 8 juli 2003 LJN-nummer: AF5456 Zaaknr:
00816/02; zie voorts HR 21 januari 1986, NJ 1986, 418 en HR 18 februari 1997,
NJ 1997, 628.XNoot3Zie nader over het vereiste van dubbele strafbaarheid N. Keijzer, Double
incrimination: artikel 5 lid 1 sub 2° Sr in Beginselen, opstellen aangeboden
aan G.E. Mulder, Gouda Quint, Arnhem 1981, blz. 143–163.XNoot4In dit verband kan worden gewezen op de standaardregeling van de rechtsmacht
in EU-kaderbesluiten inzake materieel strafrecht. De lidstaten zijn onder
meer verplicht rechtsmacht te vestigen voor in het desbetreffende kaderbesluit
omschreven strafbare feiten, wanneer het feit is gepleegd door een eigen onderdaan.
Een lidstaat kan evenwel besluiten om die rechtsmacht niet uit te oefenen,
indien het strafbare feit buiten het eigen grondgebied is gepleegd.XNoot1Er kunnen uitlopende redenen zijn waarom een land het desbetreffende feit
niet strafbaar heeft gesteld. Het kan zijn dat een land (als gevolg van internationale
verplichtingen) voornemens of bezig is zijn wetgeving aan te passen en het
desbetreffende feit strafbaar te stellen. In dit geval is de verwachting gerechtvaardigd
dat de buitenlandse wetgeving op termijn spoort met de Nederlandse wetgeving.
Het kan ook zijn dat een land zich in een achterstandspositie bevindt en (voorshands)
niet in de gelegenheid is om zijn wetgeving aan te passen. In dit geval is
er eerder onmacht dan onwil om de eigen wetgeving te veranderen. Maar ook
is denkbaar dat een land (fundamenteel) andere opvattingen heeft over normen,
waarden en het recht, en deswege bepaalde gedragingen overeenkomstig traditie,
godsdienst of wereldbeschouwing niet strafwaardig acht. Daarbij zij aangetekend
dat een dergelijk land uiteindelijk onder internationale druk bereid kan zijn
wetgeving alsnog aan te passen. Maar een land kan ook besluiten om zijn wetgeving
niet te wijzigen.XNoot1Zie A. van der Kwaak, E. Bartels, F. de Vries en S. Meuwese, Strategieën
ter voorkoming van besnijdenis van meisjes, Inventarisatie en aanbevelingen,
Onderzoek in opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
door de Vrije Universiteit en Defence for Children International, afdeling
Nederland, november 2003. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29451-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl