Arbeidsmarktbeleid; Brief minister over plan van aanpak Arbeidsmarkt Jeugdzorg
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST134303
 2008-2009
 
 29 544
 Arbeidsmarktbeleid
 
 
 
 
 Nr. 
 202
 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR JEUGD EN GEZIN
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 1 september 2009
 
 Het is goed te constateren dat de laatste jaren sprake is van een toenemende
belangstelling voor de jeugdzorg. Deze groeiende belangstelling komt met name
voort uit een betere onderkenning van de problematieken waar kinderen mee
te maken hebben. Meer kinderen worden de laatste jaren dan ook geholpen. Ook
de komende jaren wordt een groei van de jeugdzorg voorzien. Het is belangrijk
dat de jeugdzorginstellingen in staat zijn om deze groei te accommoderen en
te blijven zorgen voor een goede dienstverlening op het terrein van de jeugdzorg.
 
 De ontwikkelingen op de arbeidsmarkt zijn in dit verband uiterst relevant.
Immers zonder voldoende en goed geschoold personeel zijn de jeugdzorginstellingen
niet in staat om het door de maatschappij gewenste niveau van dienstverlening
te realiseren. Door de demografische ontwikkelingen zal de beroepsbevolking
de komende jaren nog maar beperkt stijgen, om daarna zelfs te dalen. Dat betekent
dat de arbeidsmarkt structureel krapper zal worden. Sectoren die te maken
hebben met groei, waaronder de zorg als geheel maar ook de jeugdzorg, zullen
het daardoor steeds moeilijker krijgen om voldoende en goed geschoold personeel
aan zich te binden. Dat vraagt de nodige inspanningen van de sector.
 
 De afgelopen jaren zijn er al de nodige maatregelen genomen op het terrein
van het arbeidsmarktbeleid in de jeugdzorg. Dat neemt overigens niet weg dat
op een aantal terreinen intensivering van die maatregelen gewenst is. Met
deze brief wil ik u informeren over de wijze waarop ik het arbeidsmarkten
personeelsbeleid in de jeugdzorg wil versterken. Langs drie lijnen wil ik
dat samen met de sector aanpakken, te weten:
 – werken aan een gezond werkklimaat;
 – investeren in het behoud van personeel;
 – versterken van de instroom.
 
 Naar mijn mening wordt daarmee een goede basis gelegd om ook naar de toekomst
toe een goede dienstverlening aan alle jeugdigen die dat nodig hebben te kunnen
garanderen.
 
 In het vervolg van deze brief zal allereerst ingegaan worden op de reikwijdte
van het plan van aanpak en de verantwoordelijkheden voor het arbeidsmarktbeleid
in de sector (paragraaf 1 en 2). Vervolgens wordt een analyse gegeven
van de belangrijkste knelpunten (paragraaf 3). Het plan van aanpak komt
in paragraaf 4 aan de orde en bestaat uit twee delen. Eerst wordt ingegaan
op de reeds in gang gezette activiteiten en maatregelen en vervolgens op de
maatregelen die ik de komende periode in gang zal zetten.
 
 Met deze brief geef ik uitvoering aan de bij de begrotingsbehandeling
ingediende en aangenomen motie 31 700 XVII nr. 15 van 12 november
2008 van het lid Dezentjé Hamming-Bluemink, waarin mij is verzocht
om met een analyse van de arbeidsmarkt in de jeugdzorg te komen en op basis
daarvan maatregelen te nemen. Gegeven de verantwoordelijkheid van de bewindslieden
van Justitie voor delen van de jeugdzorg, stuur ik u deze brief mede namens
hen.
 1. Reikwijdte plan van aanpak Jeugdzorg
 Bij de zorgverlening aan jeugdigen is een veelheid aan soorten organisaties
betrokken, onder verantwoordelijkheid van verschillende geledingen binnen
de overheid. Globaal is het volgende onderscheid te maken:
 • bureaus jeugdzorg, inclusief de gezinsvoogdij, onder verantwoordelijkheid
van de minister voor Jeugd en Gezin, de minister van Justitie, de provincies
en grootstedelijke regio’s;
 • instellingen voor geïndiceerde jeugdzorg onder verantwoordelijkheid
van de minister voor Jeugd en Gezin, de provincies en grootstedelijke regio’s;
 • justitiële jeugdzorg, bestaande uit de Justitiële jeugdinrichtingen
(JJI’s), de Raad voor de Kinderbescherming (RvdK) en de Bureaus Halt,
alle drie, ten aanzien van het arbeidsmarktbeleid, vallend onder de verantwoordelijkheid
van Justitie;
 • Centra voor Jeugd en Gezin, onder de verantwoordelijkheid van de
minister voor Jeugd en Gezin en de gemeenten;
 • Jeugd- en jongerenwerk, onder de verantwoordelijkheid van de gemeenten.
 
 In dit plan van aanpak beperk ik me tot de bureaus jeugdzorg, de zorginstellingen
voor geïndiceerde jeugdzorg (voorzover ze onder de CAO Jeugdzorg vallen ) en de justitiële jeugdzorg (JJI’s, RvdK,
Halt). In het vervolg van deze brief gebruik ik – ten behoeve van de
leesbaarheid – voor de bureaus jeugdzorg en de zorginstellingen voor
geïndiceerde jeugdzorg de term «reguliere jeugdzorg».
 
 De Centra voor Jeugd en Gezin hebben over het algemeen nog geen echte
werkgeversfunctie, maar maken vooral gebruik van samenwerkings- en detacheringsconstructies
met betrokken organisaties. Voorzover dat jeugdzorgorganisaties betreft, wordt
het betreffende personeel al meegenomen in dit plan van aanpak jeugdzorg.
Om die reden laat ik de centra voor Jeugd en Gezin zelf vooralsnog buiten
dit plan van aanpak. Ik blijf de ontwikkelingen daaromtrent de komende periode
wel volgen.
 
 Het jeugd- en jongerenwerk op gemeentelijk niveau laat ik buiten beschouwing
omdat dat veelal plaatsvindt binnen grote welzijnsorganisaties. Het werk dat
daar gedaan wordt, acht ik zeer zinvol en zie ik als een vorm van preventief
werk, dat voorkomt dat jeugdigen met de reguliere en justitiële jeugdzorg
in aanraking komen. De verantwoordelijkheid voor de ondersteuning van het
arbeidsmarktbeleid van deze welzijnsinstellingen berust bij de gemeentelijke
overheid.
 2. Verantwoordelijkheden arbeidsmarktbeleid
 De primaire verantwoordelijkheid voor het arbeidsmarkt- en personeelsbeleid
in de jeugdzorg, en daarmee voor het werven en behouden van voldoende goed
geschoold personeel, ligt bij de jeugdzorginstellingen en de sociale partners.
De jeugdzorginstellingen opereren vanuit hun verantwoordelijkheid voor hun
eigen bedrijfsvoering en het bijbehorende personeelsbeleid, de brancheorganisaties
en de vakbonden opereren vanuit hun verantwoordelijkheid voor het behartigen
van de (collectieve) arbeidsmarktbelangen van hun leden. In het kader daarvan
worden de cao-onderhandelingen gevoerd en wordt er sectoraal arbeidsmarktbeleid
gevoerd in een gezamenlijk arbeidsmarktfonds.
 
 De overheid heeft er belang bij dat de toegankelijkheid en de kwaliteit
van de jeugdzorg gewaarborgd blijven. Als dat in gevaar dreigt te komen door
knelpunten op de arbeidsmarkt, dient de overheid zich af te vragen op welke
wijze de jeugdzorg ondersteund kan worden in haar arbeidsmarkt- en personeelsbeleid.
 Daarnaast heeft de overheid een algemene verantwoordelijkheid voor de
arbeidsmarkt en het (initieel) onderwijs, dus niet specifiek voor de jeugdzorg.
Daarbij gaat het onder andere om het verhogen van de arbeidsparticipatie en
een goede aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Concreet betekent
dit dat de overheid ondersteunend is aan het arbeidsmarkt- en personeelsbeleid
van jeugdzorginstellingen en sociale partners, vooral op die terreinen waar
de mogelijkheden van de jeugdzorginstellingen en sociale partners beperkter
zijn.
 3. Analyse Arbeidsmarktknelpunten Jeugdzorg
 Alvorens in te gaan op de arbeidsmarktknelpunten in de jeugdzorg worden
in tabel 1 en figuur 1 enkele algemene arbeidsmarktkenmerken gepresenteerd.
In de jeugdzorg werken in totaal 34 000 personen, 29 000 in de reguliere
jeugdzorg en 5 000 in de justitiële jeugdzorg. Wat betreft het aantal
vrouwen, 50-plussers en de deeltijdfactor wijkt de jeugdzorg niet al te veel
af van de totale sector Zorg en Welzijn. In de jeugdzorg werken relatief wat
minder vrouwen en is de deeltijdfactor iets hoger. Opvallend is verder dat
het aandeel 50-plussers in de justitiële jeugdzorg aanmerkelijk lager
is dan in de andere sectoren.
 Tabel 1: Kenmerken werkzame personen (peiljaar 2008)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nederland
 Zorg en Welzijn
 Jeugdzorg
totaal
 Reguliere Jeugdzorg
 Justitiële Jeugdzorg 
 
 
 
 
 Werkzame Personen
 8 613 000
 1 210 000
 34 000
 29 000
 5 000
 
 
 Deeltijdfactor (perc.)
 78%
 71%
 nb
 75%
 nb
 
 
 Percentage Vrouwen
 45%
 83%
 73%
 74%
 70%
 
 
 Percentage 50-plussers
 21%
 23%
 20%
 23%
 12%
 
 
 
 
 Bronnen: CBS statline, Prismant, DJI.
 
 In figuur 1 is te zien dat het overgrote deel van de werknemers in de
reguliere jeugdzorg een sociaal-agogische opleiding heeft genoten, een beperkt
deel heeft een opleiding verpleging of verzorging gevolgd. Daarmee wijkt de
reguliere jeugdzorg duidelijk af van de zorgsector. Immers daar heeft de meerderheid
juist een verplegende of verzorgende opleiding gevolgd. Gegeven de complexiteit
van het werk in de reguliere jeugdzorg is het niet verwonderlijk dat het merendeel
van het uitvoerend personeel een opleiding op Hbo-niveau heeft (niveau 5).
Ook daar wijkt de reguliere jeugdzorg af van de totale zorgsector. Immers
daar is het aandeel personeel met een Mbo-opleiding aanzienlijk groter.
 
 Exacte cijfers voor de justitiële jeugdzorg zijn niet beschikbaar.
Veelal wordt gebruik gemaakt van dezelfde soort opleidingen als in de reguliere
jeugdzorg. Bij de bureaus Halt en de Raad voor de Kinderbescherming gaat het
daarbij ook vooral om het Hbo-niveau. De justitiële jeugdinrichtingen
hebben op dit moment relatief meer Mbo-personeel, maar gaan zich meer richten
op Hbo-opgeleiden.
 Figuur 1: Opleiding werknemers reguliere jeugdzorg
(peiljaar 2008)
 
 Bronnen: Regiomarge 2009, Prismant.
 
 De arbeidsmarktknelpunten in de jeugdzorg spitsen zich toe op drie thema’s,
namelijk het werkklimaat, de uitstroom van personeel en de toekomstige instroom.
 Werkklimaat
 Het werkklimaat wordt bepaald door meerdere factoren. In tabel 2 is een
aantal van de relevante factoren opgenomen. Wat betreft de geestelijke zwaarte
en emotionele zwaarte van het werk, de agressie op de werkplek en de beschikbare
tijd voor cliënten scoorde de reguliere jeugdzorg in 2007 slechter dan
de totale sector Zorg en Welzijn. Daarbij dient gerealiseerd te worden dat
op al deze aspecten de sector Zorg en Welzijn slechter scoort dan Nederland
totaal. In 2007 is het werkklimaat niet positief beoordeeld door de werknemers
in de jeugdzorg. Alleen wat betreft de lichamelijke zwaarte van het werk scoort
de jeugdzorg beter dan de sector Zorg en Welzijn. De minder positieve beoordeling
van het werkklimaat gaat samen met een hoger ziekteverzuim in de jeugdzorg.
 Tabel 2: Kenmerken werkklimaat in de reguliere jeugdzorg
in vergelijk met de totale sector Zorg en Welzijn (peiljaar 2007)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Reguliere Jeugdzorg
 Zorg en Welzijn 
 
 
 
 
 % met regelmatig geestelijk zwaar werk
 53%
 35%
 
 
 % met regelmatig emotioneel zwaar werk
 47%
 25% 
 
 
 % met regelmatig lichamelijk zwaar werk
 6%
 31% 
 
 
 % met regelmatig agressie op de werkplek
 18%
 9% 
 
 
 % met voldoende tijd voor cliënten
 32%
 42% 
 
 
 % ziekteverzuim (2008)
 6,0
 5,1
 
 
 
 
 Bronnen: Prismant, FCB-verzuimmonitor, Vernet verzuimspiegel.
 
 De minder positieve beoordeling van het werkklimaat in de reguliere jeugdzorg
betekent echter niet dat het personeel in de reguliere jeugdzorg minder tevreden
is met de baan in vergelijking met het personeel in de totale
zorgsector. Op andere aspecten scoort de reguliere jeugdzorg beter, met name
wat betreft de autonomie en de organisatie van het eigen werk.
 
 Tabel 2 heeft alleen betrekking op de reguliere jeugdzorg. Van de justitiële
jeugdzorg zijn geen vergelijkbare exacte gegevens beschikbaar. Uit gesprekken
met deze instellingen blijkt evenwel dat de geestelijke en emotionele zwaarte
van het werk, alsmede de agressie op de werkplek ook daar als problematisch
ervaren worden. Het ziekteverzuim ligt met 7% in de justitiële
jeugdzorg ook beduidend hoger dan in de reguliere jeugdzorg.
 Uitstroom van personeel
 De uitstroom van personeel ligt met 13% zowel in de reguliere jeugdzorg
als in de justitiële jeugdzorg hoger dan in de sector Zorg en Welzijn
(11%). Het blijkt dat deze uitstromers voor een deel wel werkzaam blijven
in de sector Zorg en Welzijn. Onduidelijk is echter in hoeverre de jeugdzorg
daar nog profijt van heeft.
 
 De belangrijkste door werknemers genoemde vertrekreden in de jeugdzorg
is het gebrek aan loopbaanperspectief. Daarnaast wordt ook de werkdruk nadrukkelijk
genoemd. Opvallend is verder dat de uitstroom met name hoog is bij beginnende
beroepsbeoefenaren.
 Toekomstige instroom
 De huidige recessie waardoor meer personeel beschikbaar komt op de arbeidsmarkt
betekent dat de vacatureproblematiek in de gehele zorgsector, en ook de jeugdzorg,
minder pregnant is. Aangezien ook de komende jaren de arbeidsmarkt redelijk
ruim blijft, zal dat naar verwachting in 2010 en 2011 weinig veranderen. Dat
neemt niet weg dat in sommige regio’s de problemen met de vacaturevervulling
problematisch blijven.
 
 Als de conjunctuur eenmaal aantrekt kan de situatie op de arbeidsmarkt
echter snel omslaan. Immers vanaf 2012 zal de beroepsbevolking dalen
en wordt de arbeidsmarkt steeds krapper, met name voor de sectoren waar sprake
is van groei, zoals de jeugdzorg. Naast beperking van de uitstroom (zie hierboven)
is het dan ook van belang om voldoende instroom van nieuw personeel te genereren.
Gegeven de duur van de (initiële) opleidingen op Hbo-niveau betekent
dit dat daar nu reeds in geïnvesteerd dient te worden. Dit om de binding
van leerlingen en studenten met de jeugdzorg in een vroeg stadium te realiseren,
onder andere via het aanbieden van voldoende stageplaatsen met goede begeleiding.
 Gezinsvoogdij
 Gegeven de vaak nogal negatieve berichtgeving over het werken als gezinsvoogd,
is daar in de analyse specifiek aandacht aan besteed. In de reguliere jeugdzorg
zijn ongeveer 2 000 gezinsvoogden werkzaam. Werkgevers hebben over het
algemeen weinig moeite om nieuwe gezinsvoogden aan te trekken. Probleem is
echter wel dat de uitstroom van de gezinsvoogden met ruim 18% per jaar
zeer hoog is. Met name het vertrek van het aantal jonge gezinsvoogden is opvallend
te noemen.
 De meest genoemde reden om te vertrekken is met de werkdruk. Ruim 60%
noemt dat als belangrijkste reden. Ook over de loopbaanperspectieven zijn
gezinsvoogden niet positief.
 4. Plan van aanpak Arbeidsmarkt Jeugdzorg
 Veel van de hierboven gepresenteerde gegevens hebben als peiljaar 2007.
De arbeidsmarktproblematiek in de jeugdzorg is dus al langer bekend. Er zijn
dan ook al de nodige initiatieven genomen om hier verbetering in te brengen,
vanuit de overheid maar ook – mede ondersteund door de overheid –
vanuit de sector zelf. Immers de primaire verantwoordelijkheid voor het arbeidsmarktbeleid
ligt bij de sector en haar instellingen. Dergelijke initiatieven van de sector
zelf worden in de cao afgesproken, of worden ondergebracht bij een arbeidsmarktfonds.
Ten behoeve van de reguliere jeugdzorg hebben sociale partners daartoe FCB
Dienstverlenen in Arbeidsmarktvraagstukken opgericht, welke gefinancierd wordt
vanuit een loonsomheffing van de aangesloten jeugdzorginstellingen.
 Ik zal nu eerst ingaan op de initiatieven die reeds in gang gezet zijn
en vervolgens ingaan op de nieuwe initiatieven die ik in gang wil zetten,
zodat er een voldragen plan van aanpak Arbeidsmarkt Jeugdzorg tot stand komt.
 Lopende initiatieven gezond werkklimaat
 • Sociale partners verrichten op het terrein van het creëren
van een veilig en gezond werkklimaat al behoorlijke inspanningen: er is een
arbocatalogus, een digitale risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E),
inspanningen om organisaties en werknemers bewust te laten omgaan met verzuimvraagstukken,
een agressieprotocol, werkdrukmaatregelen, etc. Zo worden randvoorwaarden
gecreëerd om het werk effectief en efficiënt uit te voeren en wordt
het gezond werken gestimuleerd.
 • In de cao Jeugdzorg is in 2007 afgesproken om de werkdruk aan te
pakken. De bekendheid met deze cao-afspraak is heel groot in de branche (90%).
Er zijn al veel organisaties met de onderwerpen werklast of, breder, werkdruk
bezig. Bij 25% van de organisaties zijn er al concrete afspraken gemaakt
tussen directie en OR. Bij 55% zijn die afspraken er nog niet, maar
is het proces wel in volle gang. Bij een klein aantal organisaties is men
zich niet bewust van de cao-afspraak, of is er nog geen overeenstemming tussen
directie en OR.
 • In de gezinsvoogdij is de caseload verlaagd tot gemiddeld 1 gezinsvoogdijwerker
op 15 cliënten, waardoor het cliëntcontact beter tot stand komt
en de werkdruk voor de gezinsvoogden verlaagd is. De nieuwe norm is inmiddels
vrijwel overal ook praktijk geworden. De invoering hiervan loopt samen met
de invoering van de Deltamethode. Dit is een methodiek die gezinsvoogden helpt
om het professioneel handelen te verbeteren, onder meer door een goed risicomanagement.
 • Sociale partners in de reguliere jeugdzorg hebben een agressieprotocol
ontwikkeld, waarin voor iedere jeugdzorgwerker handvatten geboden worden hoe
bedreiging/agressie voorkomen kan worden en welke stappen er na een ervaring
van bedreiging of agressie ondernomen kunnen worden. Dit agressieprotocol
wordt de komende periode aan alle bureaus jeugdzorg aangeboden. Daarnaast
is vanuit het programma Veilige Publieke Taak van het ministerie van BZK een
pilot gaande bij een bureau jeugdzorg om te onderzoeken hoe bedreigingen het
beste tegengegaan kunnen worden.
 • Het project vermindering ervaren regeldruk in de jeugdzorg heeft
als doel om in 2011 de ervaren regeldruk met 25% verminderd te hebben.
De gezinsvoogdij is één van de speerpunten in het project.
 Lopende initiatieven behoud van personeel
 • Sociale partners hebben op het terrein van behoud en uitstroombeperking
al behoorlijke inspanningen verricht. In «Gaan en blijven werken
in de jeugdzorg» worden instrumenten ontwikkeld om de opstart- en doorstroom
van medewerkers in de jeugdzorg te bevorderen en daarmee het personeelsverloop
te reduceren. Het waarderen van ervaring en elders verworven competenties
(EVC-procedures) als middel ter ondersteuning van behoud en doorstroom wordt
sterk geïntensiveerd. Op diverse manieren wordt de kwaliteit en professionaliteit
van organisaties versterkt om zo vitale organisaties te krijgen waar men graag
blijft werken.
 • Professionals in de jeugdzorg doen belangrijk werk en dragen hierbij
grote verantwoordelijkheden. De sector besteedt met het actieplan professionalisering
jeugdzorg veel aandacht aan het beter professioneel toerusten en faciliteren
van al diegenen die direct betrokken zijn bij de hulpverlening aan jeugdigen
en hun ouders. Het gaat hierbij om het versterken van hun professionaliteit
en van hun professionele autonomie. Dit is in het belang van goede hulp aan
de cliënt, maar leidt bovenal tot vakmanschap en beroepstrots. In vier
deelprojecten wordt gewerkt aan beroepsprofielen, lidmaatschap bij beroepsverenigingen,
beroepsregistratie, beroepscodes en tuchtrecht. Het actieplan heeft een looptijd
tot medio 2010.
 • In de justitiële jeugdinrichtingen wordt gewerkt aan het opschalen
van het personeel. In 2008 was 25% van het uitvoerend personeel op
Hbo-niveau. Het is de bedoeling dat dat in 2014 75% is. Dit betekent
dat de komende jaren een fors deel van het personeel opgeschoold gaat worden,
waardoor er ook meer carrièreperspectief ontstaat.
 • Binnen de Raad voor de Kinderbescherming worden thans instrumenten
ontwikkeld om het carrièreperspectief van de raadsonderzoekers en gedragswetenschappers
te verbeteren. De verwachting is dat zij hierdoor vaker behouden blijven voor
de sector.
 Lopende initiatieven toekomstige instroom
 • Sociale partners in de reguliere jeugdzorg hebben een gezamenlijke
wervingscampagne opgezet en een vacaturewebsite voor jeugdzorg ingericht,
een landelijke site waar op lokaal niveau vacatures geplaatst kunnen worden.
Het waarderen van ervaring via EVC-procedures als middel ter ondersteuning
van instroom wordt sterk geïntensiveerd, er worden geschiktheidsscans
gemaakt om potentiële werknemers voor te bereiden op werken in de branche.
 • Door het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport is in
2008 gestart met het stagefonds voor de zorg. Met dit fonds wordt aan zorginstellingen
een financiële bijdrage gegeven om hen in staat te stellen meer en betere
stages aan te bieden aan leerlingen en studenten die een zorg- of welzijnsopleiding
volgen. Dit fonds staat ook open voor de reguliere jeugdzorginstellingen.
 • De justitiële jeugdinrichtingen zijn thans bezig om het personeelsbestand
meer op Hbo-niveau te brengen. Dit lukt echter niet alleen met het opscholen
van het bestaande personeel. Er dient ook intensief geworven te worden onder
nieuwe Hbo’ers. Om dit kracht bij te zetten zijn wervingscampagne bij
alle inrichtingen van start gegaan. Daarnaast worden met hogescholen afspraken
gemaakt om de opleidingen meer toe te spitsen op het werken in een gedwongen
kader.
 Nieuwe initiatieven
 In het voorgaande is een groot aantal initiatieven gepresenteerd, die
in gang zijn gezet om de arbeidsmarkt in de jeugdzorg te versterken. Deze
initiatieven zijn overigens ter ondersteuning van en derhalve aanvullend op
hetgeen individuele jeugdzorginstellingen zelf al doen om hun positie op de
arbeidsmarkt te versterken. Op een aantal terreinen wens ik nieuwe initiatieven
te stimuleren, zodat er een meer voldragen aanpak Arbeidsmarkt
Jeugdzorg tot stand komt, waarmee de jeugdzorginstellingen voldoende slagkracht
krijgen om (toekomstige) knelpunten op de arbeidsmarkt met succes aan te pakken,
zodat ook naar de toekomst toe de dienstverlening in de jeugdzorg goed gewaarborgd
is. Het gaat daarbij om de volgende zaken:
 – intensivering stagefonds;
 – vervolg Actieplan Professionalisering Jeugdzorg;
 – verdere ontwikkeling arbeidsmarktinstrumenten en verdere verspreiding
ervan;
 – versterking regionaal arbeidsmarktbeleid;
 – versterking arbeidsmarktonderzoek.
 Intensivering stagefonds
 Met het stagefonds voor de zorg wordt de jeugdzorg deels bereikt. Op twee
punten is een intensivering voor de jeugdzorg gewenst. Op dit moment staat
het fonds niet open voor de justitiële jeugdzorginstellingen. Daarnaast
maakt de voor de jeugdzorg relevante opleiding Hbo-pedagogiek geen onderdeel
uit van het fonds. In overleg met het ministerie van VWS is daarom besloten
om het stagefonds op deze twee punten aan te passen. Dat betekent dat iedere
jeugdzorginstelling (regulier en justitieel) voor alle stagiaires, die een
voor de jeugdzorg relevante opleiding volgen, een vergoeding krijgt voor de
stagebegeleiding. Daarmee kunnen ze niet alleen meer stageplaatsen bieden,
maar ook een betere stagebegeleiding aan de stagiaires. Daardoor zal de interesse
van studenten voor de jeugdzorg alleen maar toenemen en worden ze ook beter
voorbereid op het werken in de jeugdzorg.
 Vervolg Actieplan Professionalisering Jeugdzorg
 Het thans lopende Actieplan Professionalisering Jeugdzorg loopt tot medio
2010. Ik wil hier een vervolg aan geven, waarbij ik me samen met de sector
vooral wil richten op het begeleiden van beginnende beroepsbeoefenaren (mentorschap)
en de verdere (beroeps)ontwikkeling van de zittende Hbo’ers en gedragswetenschappers.
Daarbij gaat het om instrumentontwikkeling en het stimuleren van jeugdzorginstellingen
om ermee aan de slag te gaan.
 Verdere ontwikkeling arbeidsmarktinstrumenten en verdere
verspreiding ervan
 Verschillende initiatieven zijn thans gericht op het ontwikkelen en verspreiden
van instrumenten om het werkklimaat te verbeteren en de instroom en het behoud
van personeel te stimuleren. Dit kan op een aantal terreinen nog versterkt
worden door de lopende initiatieven te intensiveren. Doel daarvan is een breder
palet aan instrumenten te genereren en te stimuleren dat meer jeugdzorginstellingen
daar gebruik van maken. Concreet gaat het hierbij om het ontwikkelingen van
gerichte trainingen, het meer toegankelijk maken van bestaande instrumenten,
het identificeren en verspreiden van best practices, het organiseren van themabijeenkomsten.
 Versterking regionaal arbeidsmarktbeleid
 Het arbeidsmarktbeleid in de zorg en ook in de jeugdzorg dient vooral
op regionaal niveau gestalte te krijgen. Op dat niveau dienen de vacatures
vervuld te worden, dienen werknemers behouden te blijven voor de jeugdzorg.
Het is van groot belang dat jeugdzorginstellingen hierin gezamenlijk optrekken,
waardoor de slagkracht van de sector als geheel op regionaal niveau versterkt
wordt. In tegenstelling tot de zorgsector is binnen de jeugdzorg niet of nauwelijks
sprake van samenwerking op het terrein van de arbeidsmarkt tussen de verschillende
instellingen in de regio. Dat wil ik graag veranderen. Regionale coördinatie
in de jeugdzorg dient tot stand gebracht te worden, met name gericht op ondersteuning van jeugdzorginstellingen bij de vacaturevervulling, de mobiliteit
van werknemers tussen jeugdzorginstellingen en een betere aansluiting tussen
het onderwijs en het werkveld. Uiteraard dient dit goed afgestemd te worden
met het landelijke arbeidsmarkt- en onderwijsbeleid van sociale partners en
overheid.
 Versterking arbeidsmarktonderzoek
 Voor een goed arbeidsmarktbeleid zijn relevante gegevens over de arbeidsmarkt
in de jeugdzorg onontbeerlijk. De deelname van de reguliere jeugdzorg aan
het Onderzoeksprogramma Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn levert daar een bijdrage
aan. Dit programma heeft betrekking op de gehele sector Zorg en Welzijn en
richt zich daardoor te weinig op de specifieke problematiek binnen de jeugdzorg
(onder andere naar regio en beroepsgroepen zoals de gezinsvoogden). Daarnaast
is de justitiële jeugdzorg niet opgenomen in dit programma. Ik wil daarom
het arbeidsmarktonderzoek in de jeugdzorg op deze twee punten versterken.
Overigens is door het FCB inmiddels het nodige geïnvesteerd in een verzuimmonitor.
 Financiële middelen
 Met bovengenoemde nieuwe initiatieven wil ik (samen met de minister en
staatssecretaris van Justitie) in de periode 2009–2011 € 5
miljoen extra investeren in de arbeidsmarkt van de jeugdzorg. Daarbij gaat
het om € 1 miljoen per jaar voor de intensivering van het stagefonds
(in totaal 3 mln voor 3 jaar) en totaal € 2 miljoen voor de overige
meerjarige projecten. Deze projecten worden op korte termijn gezamenlijk met
het veld (MO-groep, werkgevers in de justitiële jeugdzorg, vakbonden,
FCB) nader uitgewerkt.
 5. Tot slot
 Een goed werkende jeugdzorg is van groot belang om jeugdigen die om wat
voor reden dan ook in de problemen zijn gekomen, adequaat te ondersteunen
zodat ze verzekerd zijn van een veilige en stimulerende leefomgeving waarin
ze kunnen werken aan een perspectiefrijke toekomst. Dit vraagt het nodige
van de professionals in de jeugdzorg. Zij moeten daartoe in staat gesteld
worden. Dat vraagt om een gezond werkklimaat, een uitdagende werkomgeving
en voldoende mogelijkheden om zich te ontplooien. Daarmee worden de professionals
behouden voor de jeugdzorg en is er voldoende interesse van anderen om er
te gaan werken. Niet alleen op dit moment, maar juist ook naar de toekomst
toe in een krapper wordende arbeidsmarkt.
 
 Met het in deze brief gepresenteerde plan van aanpak Arbeidsmarkt Jeugdzorg
(geheel van lopende en nieuwe initiatieven) ben ik van mening dat daarvoor
een goede basis gelegd wordt. Het is belangrijk te constateren dat initiatieven
vanuit verschillende invalshoeken samengebracht zijn, waardoor ze elkaar versterken.
Om dit verder te stimuleren wordt er een werkgroep geformeerd, waarin alle
betrokkenen vertegenwoordigd zijn, die belast is met de verdere uitwerking
van het plan, alsmede met het volgen van de relevante ontwikkelingen op de
arbeidsmarkt. Periodiek zal ik de Tweede Kamer op de hoogte houden van deze
ontwikkelingen en van de vorderingen.
 
 De minister voor Jeugd en Gezin,
 A. Rouvoet
 
 
 
 
 Er zijn ook GGZ-instellingen en instellingen voor gehandicaptenzorg die
geïndiceerde jeugdzorg leveren. Deze instellingen worden op arbeidsmarktterrein
ondersteund via het actieplan «Werken aan de zorg» van de bewindslieden
van VWS.
 
 
 Zie Regiomarge 2009 van Prismant.