Vaststelling begroting van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (XIV) voor het jaar 2006; Verslag algemeen overleg van 14 juni 2006 over Aujeszky-vaccinatie
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30300-XIV, nr. 102

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

17-08-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

30300-XIV nr. 102

20-07-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de ministerNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30300-XIVToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 30 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 300 XIVVaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit (XIV) voor het jaar 2006nr. 102VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 20 juli 2006De vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit1 heeft op 14 juni 2006 overleg gevoerd met minister Veerman van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit over:– de brief van de minister van LNV van 27 april
2006 over stoppen met verplicht vaccineren bij varkens tegen Aujeszky (30 300-XIV,
nr. 87);– de brief van de minister van LNV van 1 mei
2006 met beantwoording van schriftelijke vragen van het lid Ormel over het
afschaffen van de verplichte Aujeszky-vaccinatie (Kamervragen 2005–2006,
nr. 1378).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Ormel (CDA) vindt het vreemd dat enkele
organisaties op basis van het rapport van het Centraal Instituut voor Dierziekte
Controle-Lelystad (CIDC) concluderen dat gedeeltelijk stoppen met vaccineren
geen voordelen oplevert. In dat rapport staat juist dat het stoppen met het
vaccineren van vleesvarkens een kostenbesparing oplevert. De CDA-fractie is
tegen het Europese non-vaccinatiebeleid, maar meent dat er niet voortdurend
tegen talloze ziekten moet worden gevaccineerd. Als een ziekte niet voorkomt
en als er geen directe dreiging is vanuit andere landen, is vaccinatie overbodig.
De CDA-fractie is vooral een tegenstander van het ruimen van gezonde dieren.
Indien stoppen met vaccineren de deur naar ruimen op een kier zet, moet niet
met vaccineren worden gestopt. Zelfs op een bedrijf waar de ziekte van Aujeszky
wordt geconstateerd, hoeft niet geruimd te worden. Na vaccinatie kunnen geïnfecteerde
dieren immers door bloedonderzoek opgespoord en afgevoerd worden.Een van de randvoorwaarden van de minister is dat de partijen in de sector
op één lijn zitten. Daaraan wordt niet voldaan, want er is geen
bestrijdingsplan dat door alle organisaties wordt gesteund. Het is ook de
vraag of er voldoende maatschappelijk draagvlak is. Moeten dierenartsen en
houders van hobbydieren niet worden betrokken bij het opstellen van een bestrijdingsplan?
Wat is de rol van de overheid in deze discussie? Zijn er voldoende garanties
dat de sector in staat is om de controle en handhaving van een eventueel gewijzigde
vaccinatiestatus uit te voeren? Bovendien zijn er welzijnsrisico’s indien bij een uitbraak van de
ziekte gecompartimenteerd wordt, vooral als de uitbraak plaatsvindt in een
gebied met intensieve veehouderij.De artikel 10-status houdt in dat een land vrij is van de desbetreffende
dierziektes en dat er niet gevaccineerd wordt. Het Productschap voor Vee en
Vlees (PVV) wil stoppen met vaccineren en wil pas later nadenken over een
eventuele aanvraag van de artikel 10-status. Stoppen met vaccineren leidt
echter onvermijdelijk tot een roep om het aanvragen van de artikel 10-status.
Bij een uitbraak van de ziekte zal vervolgens om economische redenen grote
druk vanuit de sector worden uitgeoefend om toch tot ruimen over te gaan.
Daarom is de CDA-fractie tegen de aanvraag van de artikel 10-status. Het is
verheugend dat de sector de artikel 9-status wil behouden. De moderne markervaccins
maken de artikel 10-status overbodig voor een aantal ziektes, waaronder de
ziekte van Aujeszky. Voor die ziektes kan de artikel 9-status de hoogste status
zijn. Die status houdt in dat het land vrij is van de desbetreffende dierziekte.
De artikel 10-status staat een modern dierziektebeleid in de weg, is een handelsbarrière
en past dus niet in een EU met open grenzen. De minister moet zich in Europees
verband inzetten voor een modern dierziektebeleid dat recht doet aan het dierenwelzijn
en wetenschappelijke ontwikkelingen. Daarin past geen artikel 10-status.De CDA-fractie stelt voor om te stoppen met het vaccineren van vleesvarkens
en om alle bij de Nederlandse varkenshouderij betrokken organisaties duidelijk
te maken dat zij tot overeenstemming moeten komen.De heer Van der Vlies (SGP) constateert dat
in het eerdere rondetafelgesprek overwegend positief werd geoordeeld over
een eventuele opheffing van de verplichte vaccinatie tegen de ziekte van Aujeszky,
maar dat wetenschappers bedenkingen hadden. Ook voor de SGP-fractie is het
ruimen van gezonde dieren bij een eventuele uitbraak van de ziekte onaanvaardbaar.Mensen die gemoedsbezwaren hebben tegen verplichte vaccinatie, zijn nu
gebonden aan een sluitend systeem via regelmatig bloedonderzoek van de varkens.
Als dat systeem vervalt vanwege de artikel 10-status en als dan een uitbraak
van de ziekte plaatsvindt, komt preventieve vaccinatie aan de orde. Wat is
dan de positie van mensen met gemoedsbezwaren? Kan de minister toezeggen dat
in het draaiboek rekening gehouden wordt met deze mensen, zodat zij hun onderneming
kunnen voortzetten?De heer Van den Brink (LPF) herinnert eraan
dat de vaccinatie tegen de ziekte van Aujeszky de Nederlandse varkenshouderij
veel geld heeft opgeleverd omdat dankzij de grotere weerstand van de varkens
vooral longontsteking veel minder vaak is voorgekomen. Bij de vraag of de
verplichte vaccinatie moet worden afgeschaft, is het niet zo relevant dat
Nederland al enige tijd vrij van de ziekte is. Relevanter is dat de Nederlandse
varkenssector de afgelopen jaren veel geld heeft verloren omdat het buitenland
profiteerde van instortende marktprijzen bij elke uitbraak van een besmettelijke
dierziekte in Nederland, hoe klein die uitbraak ook was. Zo zal het buitenland
ook profiteren van iedere verdenking van een uitbraak van de ziekte van Aujeszky
in Nederland na het afschaffen van de verplichte vaccinatie. Omdat Nederland
een exporterend land is, moet met het oog op de prijsvorming geen risico worden
genomen.De partijen in de sector zelf zijn het niet eens over de wenselijkheid
van afschaffing van de artikel 10-status. Daar zitten immers zowel voordelen
als nadelen aan vast. Als die status wordt gehandhaafd, willen alle landen
die status bereiken. Als Nederland de artikel 10-status afschaft, hebben andere
landen geen motief meer om naar de artikel 10-status te streven en handelsbelemmerende
maatregelen te treffen als in Nederland een uitbraak van de ziekte plaatsvindt.
Vanuit het oogpunt van ziektebestrijding en van marktbelangen ligt afschaffing
van de artikel 10-status dus voor de hand. Afschaffing van de
verplichte vaccinatie staat echter haaks op het Nederlandse pleidooi voor
afschaffing van het non-vaccinatiebeleid van de EU. Het is logisch dat de
varkenshouderij met het oog op de korte termijn pleit voor afschaffing van
de verplichte vaccinatie, maar de vleesverwerkende sector, die de markt goed
kent, pleit op basis van het langetermijnbelang juist voor handhaving van
de verplichte vaccinatie om de markt optimaal te laten functioneren. De heer
Van den Brink denkt persoonlijk dat de vleesverwerkende sector op dit punt
gelijk heeft en pleit ervoor om de verplichte vaccinatie van fokzeugen nog
vier jaar voort te zetten; voor vleesvarkens kan de verplichte vaccinatie
worden afgeschaft.De heer Waalkens (PvdA), die mede namens de
SP-fractie spreekt, is het ermee eens dat de minister voorwaarden stelt aan
het afschaffen van de verplichte vaccinatie tegen de ziekte van Aujeszky.
Omdat niet aan die voorwaarden is voldaan, is het logisch dat de minister
de wens van de primaire sector om die verplichte vaccinatie af te schaffen,
vooralsnog niet inwilligt. Het streven naar de hoogste diergezondheidsstatus,
de artikel 10-status, past op zich in modern dierziektebeleid, maar aan het
afschaffen van de vaccinatie kleven economische en maatschappelijke risico’s.
Het zou onverstandig zijn om de artikel 10-status op te heffen, want vaccineren
mag geen reden zijn om geen hygiënemaatregelen te nemen en kan bijdragen
aan het voldoen aan de maatschappelijke randvoorwaarden. Als de ziekte uitbreekt
na afschaffing van de verplichte vaccinatie en als dan tot vaccinatie wordt
overgegaan, valt niet te ontkomen aan het ruimen van schijnbaar gezonde dieren.
Dat zou leiden tot ontzetting en verwarring bij de consument. Economische
voordelen op korte termijn mogen op dit punt niet doorslaggevend zijn.Omdat Nederland pleit voor afschaffing van het non-vaccinatiebeleid en
voor een gericht vaccinatiebeleid, zou afschaffing van de vaccinatie tegen
de ziekte van Aujeszky een verkeerd signaal zijn aan de consumenten en aan
de andere EU-lidstaten. Op basis van een gericht vaccinatiebeleid moet vaccinatie
van de fokzeugen worden voortgezet. Eventueel kan vaccinatie van de vleesvarkens
op basis van een ontheffing worden afgeschaft.De verantwoordelijkheid voor de ziektebestrijding moet niet bij het PVV
komen te liggen, maar moet in handen van de overheid blijven. De partijen
in de sector zijn het immers nu al niet eens. Het opstellen van een verordening
op basis waarvan het PVV de verantwoordelijkheid voor de ziektebestrijding
op zich neemt, kan dus niet aan de sector worden overgelaten.De heer Oplaat (VVD) ontkent dat Nederland
vanwege het streven naar beëindiging van het non-vaccinatiebeleid niet
zou moeten stoppen met de verplichte vaccinatie tegen de ziekte van Aujeszky.
Er ligt immers een compromisvoorstel dat ertoe kan leiden dat het non-vaccinatiebeleid
wordt beëindigd.Het is vreemd dat de primaire sector en de slachterijen, die elkaar hard
nodig hebben, het nog steeds niet eens zijn. Er hoeft dan ook nog geen conclusie
getrokken te worden. Afschaffing van de verplichte vaccinatie tegen de ziekte
van Aujeszky, eventueel alleen voor vleesvarkens, is voor de VVD-fractie bespreekbaar.
Ook een toekomstige overgang van de artikel 9-status naar de artikel 10-status
is bespreekbaar. Afschaffing van de artikel 10-status, zoals bepleit door
de CDA-fractie, betekent dat de deur voor de varkensboer keihard dicht wordt
gegooid, terwijl er in de sector juist nog sprake is van verdeeldheid. Die
verdeeldheid is overigens niet meer zo groot als voorheen. Het zou verstandig
zijn als de minister nagaat of een compromis mogelijk is, waarbij ook belangrijk
is waar de regie over de ziektebestrijding komt te liggen. Antwoord van de ministerDe minister benadrukt dat hij niets te maken
heeft met het voorliggende probleem: zowel de consequenties van afschaffing
van de verplichte vaccinatie als de ziektebestrijding zijn primair zaken van
het bedrijfsleven zelf. Zijn standpunt is nog steeds dat hij afschaffing van
de verplichte vaccinatie om de artikel 10-status te verwerven, niet zal tegenhouden
als de betrokken partijen het daarover eens zijn. Wel is hij uiteraard bereid
om te helpen bij het vinden van een oplossing. Daartoe stelt hij voor om voor
1 januari 2007 op basis van een door hem goedgekeurd bestrijdingsplan
een oefening te doen met een gesimuleerde uitbraak van de ziekte. Een deel
van de twijfel van de vleesverwerkende sector hangt immers samen met de vraag
of het bedrijfsleven adequaat kan reageren op een uitbraak van de ziekte.
Als de oefening bevredigend verloopt, kan worden besloten om vanaf 1 januari
2007 de verplichte vaccinatie van vleesvarkens af te schaffen. Vervolgens
kan in 2007 nogmaals een simulatieoefening plaatsvinden. Als daaruit blijkt
dat de bestrijding volstrekt waterdicht is, kan per 1 januari 2008 de
verplichte vaccinatie volledig worden afgeschaft. Dat zou betekenen dat Nederland
per 1 januari 2009 de artikel 10-status verkrijgt. De minister hoopt
dat het bedrijfsleven het eens kan worden op basis van dit verstandige voorstel.Het streven om het non-vaccinatiebeleid van de EU ter discussie te stellen,
is niet in strijd met eventuele verwerving van de artikel 10-status. Ook onder
de artikel 10-status blijft het immers mogelijk om vaccinatie bij een uitbraak
van de ziekte gericht toe te passen als ziektebestrijdingsinstrument. In het
gebied waar dan wordt gevaccineerd, wordt de artikel 10-status geschorst totdat
die weer kan worden toegekend en hoeft er niet geruimd te worden. Er zijn
immers methoden om besmette dieren op te sporen en vervolgens kan op basis
van het bestrijdingsplan gekozen worden tussen vervroegd afvoeren of ruimen.
Het deel van het land waar niet wordt gevaccineerd, behoudt de artikel 10-status.Het systeem van gezondheidsstatussen is algemeen gangbaar, ook buiten
de EU, en ondersteunt het dierziektebeleid. Als een land kan aantonen dat
het vrij is van een ziekte, mag het bepaalde maatregelen achterwege laten
en mag het garanties vragen aan buitenlandse leveranciers van producten of
dieren, zodat er minder kans is op insleep van de ziekte. De artikel 9-status
en de artikel 10-status worden op grond van Richtlijn 64/432 door de EU toegekend
als erkenning van de diergezondheidsstatus van een land of van een deel van
een land. De artikel 10-status is toegekend aan vele EU-lidstaten, bijvoorbeeld
Duitsland en Denemarken en ook aan een groot deel van Frankrijk. De bepalingen
van Richtlijn 64/432 zijn essentieel voor de dierziektebestrijding en de intracommunautaire
handel van runderen en varkens. Als een land een bepaalde aanwezige dierziekte
wil bestrijden, kan het een bestrijdingsplan voorleggen aan de Europese Commissie
en vragen om toekenning van de artikel 9-status, zodat eisen aan de import
kunnen worden gesteld. Als een land heeft bewezen dat de ziekte is verdreven
en dat geen voortdurende vaccinatie meer nodig is, kan het vragen om erkenning
van de artikel 10-status, zodat nog hogere eisen aan de import kunnen worden
gesteld.Nadere gedachtewisselingDe heer Ormel (CDA) vindt het voorstel van
de minister verstandig, maar vraagt of ook de dierenbescherming, hobbydierhouders
en dierenartsen bij de oefeningen en de verdere voorbereidingen betrokken
worden.Bij het verkrijgen van de artikel 10-status ontstaat in de praktijk economische
druk om te gaan ruimen, net zoals bij de uitbraak van mond- en klauwzeer is
gebeurd. Ruimen moet juist niet tot de mogelijkheden behoren. De heer Van der Vlies (SGP) vraagt of de positie
van mensen met gemoedsbezwaren wordt verankerd in het bestrijdingsplan.De heer Van den Brink (LPF) wijst erop dat
bij een artikel 10-status een uitbraak van de ziekte moet worden gemeld, wat
op de markt altijd onrust veroorzaakt. Als die onrust niet snel genoeg kan
worden weggenomen, ontstaat grote druk om te ruimen. Hij is daarom tegen het
tijdpad in het voorstel van de minister, omdat dat leidt tot een snelle verwerving
van de artikel 10-status.De heer Waalkens (PvdA) spreekt zijn blijdschap
uit over het feit dat het voorstel van de CDA-fractie om de artikel 10-status
af te schaffen, vakkundig is weerlegd.Het bestrijdingsplan moet onderhevig zijn aan goedkeuring door de minister,
want dergelijke bindende verordeningen vallen onder de competentie van de
regering. Sterker nog: de overheid, die heeft aangetoond dat zij de bestrijding
goed kan organiseren, moet de bestrijding in eigen hand houden en niet in
medebewind door het PVV laten uitvoeren. De financiering van het bestrijdingsplan
is uiteraard wel een zaak van de sector.Het voorstel van de minister heeft een zeer ambitieus tijdpad. Er kan
beter worden gekozen voor een meer geleidelijke fasering.De heer Oplaat (VVD) constateert dat de CDA-fractie
met haar voorstel de plank geheel heeft misgeslagen. Hij steunt het voorstel
van de minister. De bal ligt nu bij het bedrijfsleven.De minister wijst erop dat het voorstel van
de CDA-fractie niet gericht is op de korte termijn, maar op afschaffing van
de artikel 10-status in brede zin en op lange termijn. Hij is tegen dat voorstel,
maar de aard van het voorstel is door andere sprekers verkeerd geïnterpreteerd.De dierenbescherming, hobbydierhouders en dierenartsen worden inderdaad
betrokken bij de oefeningen en de verdere voorbereidingen.De minister ontkent dat op basis van zijn voorstel economische druk kan
ontstaan om toch te gaan ruimen. Gevaccineerde dieren kunnen immers gewoon
worden verkocht. Hoe sneller de ziekte wordt opgespoord, des te sneller kan
er worden gevaccineerd om de ziekte te beteugelen. Dit is overigens een afweging
voor het bedrijfsleven. Bij incidenten ontstaat altijd onrust, maar dan gaan
de landbouwraden direct aan de slag om in het buitenland de situatie te verduidelijken.De ziektebestrijding is een zaak van het bedrijfsleven en zal daarom in
medebewind door het PVV worden uitgevoerd. Het bestrijdingsplan moet door
de minister worden goedgekeurd en het ministerie zal nauwkeurig toezicht houden
op de bestrijdingsoefeningen.De minister zegt toe dat de positie van gemoedsbezwaren verankerd wordt
in het bestrijdingsplan.Wat het tijdpad van het voorstel van de minister betreft: op basis van
dat voorstel wordt de artikel 10-status pas per 1 januari 2009 bereikt.
Dat is een redelijke termijn waarbinnen de betrokken partijen het eens moeten
kunnen worden. Als dat lukt, zal het voorstel worden uitgevoerd. Dat is de
enige mogelijke uitweg uit de huidige impasse.De voorzitter van de vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,Schreijer-PierikDe griffier van de vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,Van Leiden XNoot1Samenstelling: Leden: Van der Vlies (SGP), ondervoorzitter, Buijs (CDA),
Van Beek (VVD), Schreijer-Pierik (CDA), voorzitter, Atsma (CDA), Van Gent
(GroenLinks), Oplaat (VVD), Mosterd (CDA), Waalkens (PvdA), Snijder-Hazelhoff
(VVD), Verbeet (PvdA), Van den Brink (LPF), Vergeer (SP), Tichelaar (PvdA),
Ormel (CDA), Duyvendak (GroenLinks), Koopmans (CDA), Eerdmans (LPF), Van der
Ham (D66), Van Velzen (SP), Boelhouwer (PvdA), Douma (PvdA), Dubbelboer (PvdA),
Kruijsen (PvdA), Nijs (VVD), Lenards (VVD) en Willemse-van der Ploeg (CDA).Plv. leden: Slob (ChristenUnie), Spies (CDA), Dezentjé Hamming
(VVD), Mastwijk (CDA), Ten Hoopen (CDA), Vendrik (GroenLinks), Hofstra (VVD),
Samsom (PvdA), De Krom (VVD), Krähe (PvdA), Herben (LPF), Van Heteren
(PvdA), Van Lith (CDA), Özütok (GroenLinks), Van Bochove (CDA),
Van As (LPF), Van der Laan (D66), Gerkens (SP), Timmer (PvdA), Depla (PvdA),
Fierens (PvdA), Verdaas (PvdA), Veenendaal (VVD), Örgü (VVD) en
Jager (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30300-XIV-102.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl