Voorjaarsnota 1997; Verslag algemeen overleg over inkomenspolitieke aspecten uit de Voorjaarsnota respectievelijk de Kaderbrief 1998
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25341, nr. 13

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

01-10-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

25341 nr. 13

12-09-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de regeringOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25341Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 68 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 341Voorjaarsnota 1997nr. 13VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 12 september 1997De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid1 heeft op 18 juni 1997 overleg gevoerd met minister Melkert van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid over de brief van 27 mei 1997 inzake de inkomenspolitieke
aspecten uit de Voorjaarsnota respectievelijk de kaderbrief 1998 (SoZa-97-44)
en de brief van 26 mei 1997 inzake het voorjaarsoverleg (Kamerstuk 25 000-XV,
nr. 54).Van het gevoerde overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag
uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Van Zijl (PvdA) noemde het pakket van door hem opgesomde
maatregelen uit de brief van 27 mei een goede mix van specifiek en generiek
beleid. Het is lang geleden dat er zoveel aan inkomensondersteuning kon worden
gedaan. Het was ook bitter nodig, omdat het op orde brengen van de overheidsfinanciën
gepaard is gegaan met veel offers, vooral van hen die het altijd al het moeilijkst
hebben, aldus de heer Van Zijl. Uitgaande van de situatie en mogelijkheden
van dit moment en van de werkgelegenheidsdoelstelling, kunnen zijns inziens
de meeste mensen op een verantwoorde wijze worden bereikt met deze maatregelen,
ook al zijn daarmee niet alle problemen opgelost. Niet bereikt worden de alleenstaande
ouderen die alleen AOW hebben, eventueel met een klein pensioentje ernaast,
en die al langdurig aangewezen zijn op het sociaal minimum. De actuele verbeteringen
betreffen de koopkracht sec, maar dragen niet bij aan het inlopen van de achterstand
in bestedingsmogelijkheden ten opzichte van samenwonenden. Kan in de Sociale
nota bij de begroting 1998 precies aangegeven worden hoe het zit met de achterstand
in koopkracht van alleenstaande ouderen en of er veel mensen moeten leven
van 70% AOW, eventueel met een kleine aanvulling? Als er inderdaad iets scheef
zit in de bestedingsmogelijkheden van deze mensen, dan moet daar per 1 januari
1998 iets aan worden gedaan, bijvoorbeeld via een extra aftrek voor alleenstaande
ouderen.Gegeven de publieke discussie en de signalen uit de samenleving kan men
niet om de vraag heen of het nu voorgestelde beleid met generieke en specifieke
maatregelen voor dit jaar en volgend jaar, voortgezet moet worden of moet
worden vervangen door een verhoging van de uitkeringen. De heer
Van Zijl meende dat er in 1997 en 1998 wel financiële ruimte is voor
een generieke verhoging, maar dat zo'n verhoging, die gekoppeld zou moeten
worden aan verhoging van het minimumloon, de werkgelegenheid zoveel schade
zou berokkenen dat de mensen om wie het gaat op achterstand gezet zouden worden.
In de Verenigde Staten, met meer werkgelegenheid en minder werkloosheid, is
het armoedevraagstuk veel groter dan in Nederland. Een Leidse GroenLinkswethouder
heeft om die reden gepleit voor het nu voorgestelde beleid. Wel wilde hij
een verdubbeling van het budget voor bijzondere bijstand. De PvdA is bereid
nauwkeurig te bezien of ook voor de komende kabinetsperiode de huidige mix
van generieke en specifieke maatregelen moet worden gehandhaafd of dat er
iets extra's moet worden gedaan. De verkiezingsprogramma's van de verschillende
partijen zullen daarbij wel een zekere leidraad kunnen zijn.Mevrouw Vos (GroenLinks) vond het onbegrijpelijk dat de heer
Van Zijl volhield dat nu nog niet moet worden gekeken of de balans verstoord
is, terwijl het gaat om mensen die de laatste jaren op 20% achterstand zijn
gezet. Zij pleitte ervoor om in ieder geval nú te besluiten tot een
generieke verhoging van de bijstandsuitkering met 2,5% en tot meer aandacht
voor de langdurig werklozen.De heer Van Zijl (PvdA) vroeg mevrouw Vos de vraag te beantwoorden
of lichtzinnige verhoging van de uitkeringen niet leidt tot verlies aan werkgelegenheid,
zodat deze mensen op termijn meer schade wordt berokkend. Zijns inziens heeft
het pakket aan maatregelen de afgelopen jaren voor veruit de meeste mensen
aanzienlijk meer betekend dan een verhoging van 2,5%.Mevrouw Vos (GroenLinks) stelde dat de omstandigheden van deze
groep mensen zodanig zijn, dat thans een generieke verhoging noodzakelijk
is, ook als die zal leiden tot een gering verlies aan werkgelegenheid. Zij
trok in twijfel of een beperkte generieke verhoging de werkgelegenheid ernstig
zal aantasten. Bovendien had zij gepleit voor extra inspanningen voor de langdurig
werklozen. Volgens haar is duidelijk dat dat niet ten koste van de werkgelegenheid
zal gaan.De heer Van Dijke (RPF) vond het curieus als de koppeling wordt
aangemerkt als een verhoging, terwijl het slechts gaat om een volgen van een
ontwikkeling. Hij vond het ook merkwaardig om net te doen alsof degenen die
een verhoging van de bijstandsuitkering bepleiten, geen rekening willen houden
met de consequenties die dat heeft voor de werkgelegenheid. Volgens hem hebben
zij die consequenties bij hun afweging onder ogen gezien.De heer Van Zijl (PvdA) zei dat het erom gaat dat eenieder
moet afwegen hoe de spanning tussen werk en het niveau van de uitkeringen
zo goed mogelijk weggenomen kan worden. Hij wilde niet stellen dat een andere
partij onverantwoord bezig is als die de keuze eerder maakt dan zijn partij,
maar wilde ook niet gekapitteld te worden over zijn uitspraak dat hij er vanwege
de werkgelegenheid in 1997 nog niet aan toe is. Het is best mogelijk dat het
tijdens de volgende kabinetsperiode noodzakelijk blijkt te zijn om de uitkeringen
op te trekken, ook al kost het misschien werkgelegenheid.De heer Van Zijl achtte het van belang dat bij de kennelijk ophanden zijnde
hervorming van het belastingstelsel het fiscale instrument bruikbaarder wordt
gemaakt voor het voeren van gerichte inkomenspolitiek. Een mogelijkheid zou
daartoe zijn het instellen van een vierde belastingschijf aan de onderkant
van het belastinggebouw of het omzetten van de belastingvrije som in een vast
bedrag. Jaarlijks komt het CPB met koopkrachtplaatjes. Dat daarin onzekere marges
zitten, is bekend. Verleden jaar zijn er voor het eerst reparaties verricht
naar aanleiding van niet uitkomende cijfers. Zou het niet mogelijk zijn om
in het vervolg naast de geraamde koopkrachtcijfers voor het komende jaar ook
de gerealiseerde cijfers over te leggen over het lopende jaar? Zou het mogelijk
zijn dynamische cijfers te verstrekken, zodat er een duidelijker beeld van
de ontwikkelingen ontstaat waarop het beleid in algemene termen afgestemd
kan worden?Het voorjaarsoverleg is gevoerd in een sfeer van tevredenheid. De grote
banengroei lijkt de komende jaren nog sterker te worden dan verwacht. Er is
een begin van spanning op de arbeidsmarkt. Er is een lichte oplopende loonontwikkeling.
Er zijn evenwel nog steeds twee manifeste aandachtsgebieden: de 400 000
werkzoekenden, van wie velen al langdurig werk zoeken, en de niet aflatende
uitstroom van oudere werknemers. Ter stimulering van de werkgelegenheid aan
de onderkant van het loongebouw zijn veel beleidsmaatregelen genomen met veel
resultaat. Dat geldt evenwel niet voor de oudere werknemers aan wie overigens
wel veel mooie woorden zijn gewijd.Instrumenten als SPAK, scholing en additionele arbeid beginnen hun vruchten
af te werpen en dringen de langdurige werkloosheid terug. Mede als gevolg
van de additionele arbeid en de laagste loonschalen in de CAO's komen er evenwel
steeds meer mensen, werkend op het minimumloonniveau. Dat vergroot het probleem
van het reserveringsloon, dat onder het vorige kabinet een hoofdthema was,
maar nu niet. Aangezien er geen relatie meer is tussen de kosten die mensen
maken om te werken en het arbeidskostenforfait, is het verhogen van dit forfait
geen optie. Zou het daarom geen aanbeveling verdienen om de komende jaren
na te gaan of het instrument van fiscale voordelen voor werknemers en dan
met name voor de laagstbetaalden, soelaas biedt om een ontwikkeling naar «working
poor» te voorkomen? De heer Van Zijl wees op een uitgewerkt plan-Nijver
op dit stuk.Werkgevers vinden wel dat oudere werknemers langer in dienst moeten blijven,
maar zien hen toch als laagproductieve kostenposten. Werknemers weten wel
dat er een einde moet komen aan het met 56 stoppen met werken, maar zien dat
niet zo voor zichzelf. De VUT werd destijds beschouwd als een offer aan jongeren,
maar wordt nu beschouwd als een verworven recht. Demotie, volgens alle rapporten
onvermijdelijk in de komende jaren, staat haaks op de beleving van de werknemers.
Zij willen met hun huidige salaris al niet meer blijven werken, laat staan
voor een lager salaris na een functieverandering. Om grote problemen in de
toekomst te voorkomen, is voor de 55-plussers een soortgelijke aanpak nodig
als voor de laagstbetaalden. Het instrument lastenverlichting zou ingezet
kunnen worden om werkgevers te prikkelen werk te maken van de mooie voornemens
inzake een op ouderen gericht personeelsbeleid. De WRR pleit ook in die richting.
Uiteraard zou weglek daarbij moeten worden voorkomen.Gevraagd hoe hij denkt over nivellering ter verbetering van de positie
van de laagste inkomensgroepen, zei de heer Van Zijl dat is afgesproken dat
tijdens deze kabinetsperiode de inkomensverhoudingen als gevolg van beleid
evenwichtig moeten blijven. Dat lukt in deze kabinetsperiode beter dan in
de vorige, maar nog niet helemaal. Er is dus nog wel enige denivellering.
De gevolgen van alle maatregelen die de afgelopen jaren op dit stuk zijn genomen,
zijn voor een belangrijk deel terug te vinden in de koopkrachtcijfers. Hij
sprak de hoop uit dat er inderdaad zo snel mogelijk beleid zal worden ontwikkeld
om een halt toe te roepen aan de huidige mogelijkheden tot verrijking van
de top in het bedrijfsleven. Zijns inziens moet het belastingstelsel zodanig
worden hervormd dat het instrument belastingen kan worden gebruikt als inkomensinstrument
om een dreigende onbalans te kunnen bijsturen. Mocht de PvdA na de verkiezingen
de meerderheid in de Kamer verwerven, dan is het niet uitgesloten dat
zij een andersoortige inkomenspolitiek zal voeren dan in een coalitie met
welke andere partij ook. Altijd zal de inzet moeten zijn dat scheefgroei van
de inkomens moet worden voorkomen.De heer Van Hoof (VVD) constateerde dat het voorjaarsoverleg,
anders dan in het verleden wel het geval is geweest, niet veel publiciteit
heeft gekregen. Dat zal mede verband houden met de decentralisatie van de
laatste jaren.Naar zijn mening gaat het inderdaad goed in Nederland, deels door de wereldconjunctuur
en deels door het Nederlandse recept: verlaging collectieve lasten, lastenverlichting,
activering sociale zekerheid, loonmatiging en een beleid gericht op werkgelegenheid,
ook binnen ondernemingen, plus een hoge mate van eensgezindheid onder de sociale
partners. Dit alles was ingegeven door het gevoel dat het urgent was dat er
in Nederland iets gebeurde ter oplossing van de problemen van destijds. Dat
gevoel zou er nog steeds moeten zijn, omdat er nog steeds vele uitkeringsgerechtigden
en met name langdurig werklozen zijn. Er is grote behoefte aan nieuwe werkgelegenheid,
omdat werkgelegenheid de beste garantie is voor inkomen en de beste manier
om armoede te voorkomen. Daarbij is loonmatiging geboden. Dat er op dit moment
sprake is van iets hogere lonen is wel begrijpelijk, gezien wat er in het
verleden is gebeurd. Is er in het voorjaarsoverleg gesproken over de manier
waarop de loonmatiging op de langere termijn kan worden gehandhaafd en, zo
ja, zijn daar plannen voor?Werkgelegenheid moet worden geschapen binnen ondernemingen. In dat kader
worden afspraken gemaakt over lage loonschalen en werkgelegenheid. Desgevraagd
zei hij dat geen enkele paragraaf op Europees gebied zal kunnen leiden tot
beleid dat investeringen en ruimte creëert die het mogelijk maken dat
er nieuwe banen komen. Zo'n paragraaf heeft dus geen toegevoegde waarde.Openhartige vertegenwoordigers van de sociale partners geven toe dat de
laagste loonschalen er wel zullen komen, maar niet zullen worden ingevuld.
Tegen deze achtergrond en indachtig de desbetreffende motie van de heer Klein
Molekamp vroeg de heer Van Hoof hoe gemeten wordt of er echt mensen in die
loonschalen aangesteld worden. Er zijn verschillende bedrijfstakken waarin
dat wel zou kunnen.Ooit is in een rapport over reserveringsloon vermeld dat jongeren een
reserveringsloon van 140% hadden, wat inhoudt dat er jongeren zijn die niet
voor minder dan 140% van het minimumloon willen werken. Dan kan men besluiten
dat de lonen omhoog moeten, dat er netto meer moet overblijven of dat de uitkeringen
verlaagd moeten worden. Het reserveringsloon en de armoedeval houden elkaar
in evenwicht. Graag zou de heer Van Hoof van de minister horen hoe het armoedevalprobleem
aangepakt gaat worden. Het reserveringsloon mag daarbij als studieobject worden
betrokken.In de brief over het voorjaarsoverleg staat niets over de reïntegratie
van arbeidsongeschikten en gehandicapten. De heer Van Hoof meende dat de oorzaak
van de problemen op dat terrein voornamelijk «tussen de oren»
zit. Men denkt namelijk dat het allemaal slecht gekwalificeerde mensen zijn,
die een verhoogd risico opleveren. Is deze kwestie in het overleg aan de orde
geweest? Zo neen, had dat dan niet gemoeten? Hoe kan worden bereikt dat de
sociale partners er meer voor openstaan om die mensen aan het werk te helpen?Deze doelgroep vond hij belangrijker dan de doelgroep ouderen, omdat hij
verwachtte dat de demografische ontwikkeling een andere richting zal opgaan
en het noodzakelijk zal maken dat ouderen langer aan het werk blijven. Het
ombouwen van regelingen voor uittreden tot flexibele pensioenen kan een rol
spelen. Huidige ontsnappingsroutes moeten worden aangepakt. Sinds collectieve
ontslagen van ouderen zijn verboden, wordt meer de weg van individueel ontslag
van ouderen gevolgd. Kan dit punt eens nader bezien worden? Ouderenbeleid
binnen ondernemingen is ook van belang. Daarbij kan naast demotie worden gedacht
aan opleiding-, loopbaan- en carrièrebeleid. Er wordt wel aan gewerkt,
maar een van de problemen is dat werknemers wel met een lager inkomen de VUT
in willen, maar niet voor dat bedrag willen blijven werken.Het in dit kader gebruiken van overheidsgeld betekent onvermijdelijk dat
de hogere lasten door nog minder mensen moeten worden opgebracht. De oplossing
moet worden gezocht daar waar het probleem wordt veroorzaakt, te weten bij
zaken als de VUT. In de metaalindustrie zijn de VUT-kosten inmiddels opgelopen
tot 8% van de arbeidskosten. Inmiddels wordt er al bij verschillende grote
bedrijven een ander beleid gevoerd.Gevraagd werd of hij de analyse deelt van prof. Van Praag die heeft gezegd,
dat er eigenlijk in de opbouw van de loonschalen een impliciete subsidie van
jong naar oud zit: jongere werknemers hebben vaak een hoge productiviteit
en een lager loon en oudere werknemers hebben vaak een lagere productiviteit,
maar een hoger loon. De heer Van Hoof merkte op dat er in de loongebouwen
geen sprake is van subsidiëren en dat loonschalen door de ondernemingen
en niet door de overheid moeten worden ingericht. Afhankelijk van het soort
werk zal de productiviteit wel een rol spelen, maar daartegenover staat dat
oudere werknemers meer kennis en ervaring hebben. Wanneer mensen andere functies
krijgen, dan kan het gezien de relatie functies/schalen nodig zijn hun loon
aan te passen, maar dat moet men binnen de ondernemingen zelf regelen.In het voorjaarsoverleg is wel naar voren gekomen dat het goed gaat met
Nederland, maar des te nadrukkelijker is het noodzakelijk om uit een soort
nationaal verantwoordelijkheidsgevoel aandacht te besteden aan inkomensbeleid
en armoedebestrijding. In de discussie zijn nogal wat gevoelsmatige uitspraken
gedaan. De heer Van Hoof somde een aantal maatregelen op die inmiddels genomen
zijn en effect hebben gehad op de lagere inkomensgroepen. Hieruit blijkt dat
er veel meer is gebeurd dan men wel denkt. Volgens het NIBUD is er een structurele
verbetering van de koopkracht te verwachten door deze en de aangekondigde
maatregelen. Naar aanleiding van de Voorjaarsnota zijn er vragen gesteld aan
Financiën. In de toelichting op het in antwoord 3 vermelde staatje staat
ook dat er sprake is van structurele verbetering van de koopkracht.Gevraagd naar een reactie op de uitspraak van VVD-burgemeester Opstelten
dat de uitkeringen structureel omhoog moeten, zei de heer Van Hoof dat de
heer Opstelten deze uitspraak heeft gedaan als voorzitter van de VNG. Voor
gemeenten is het natuurlijk veel eenvoudiger om generiek hogere bedragen uit
te keren dan met het eigen apparaat gericht specifieke maatregelen uit te
voeren. Het probleem van de armoedeval en de werkgelegenheidseffecten worden
dan (ook wel door VVD'ers) naar de achtergrond verschoven. De gesignaleerde
problemen zijn de reden waarom de VVD de nu voorgestelde maatregelen van harte
steunt. De VVD is altijd voorstander geweest van specifieke maatregelen, gericht
op individuele gevallen. Het NIBUD-rapport maakt duidelijk dat individuele
zaken bepalen hoe groot de problemen van mensen zijn. Om die op te lossen
is dus zeer specifiek beleid nodig. En dat wordt nu nog meer mogelijk gemaakt
via de weg van de bijzondere bijstand. Kan onderuitputting worden voorkomen
door de mensen te bereiken die bereikt moeten worden?Bij interruptie werd erop gewezen dat lastenverlichting specifiek aan
de onderkant van het loongebouw, iets zou doen aan de armoedeval. De heer
Van Hoof stelde dat een generieke lastenverlichting de werkgelegenheid zal
bevorderen. De armoedeval is een niet te onderschatten probleem, maar het
gaat niet alleen om de armoedeval, maar ook om de negatieve gevolgen van verhoging
van de uitkeringen voor de werkgelegenheid. Op het moment dat men iets wil
doen aan de uitkeringen van de mensen die nooit meer aan het werk
komen, schrijft men die groep mensen gewoon af. Dat wilde hij niet. Daarom
wilde hij dat het beleid gericht blijft op werkgelegenheid met alle randvoorwaarden,
nodig om mensen weer aan het werk te krijgen.De koopkrachttoeslag wordt via de individuele huursubsidie verstrekt.
In de motie-Hofstra is erop gewezen dat mensen met een minimuminkomen en een
eigen huis die toeslag dan niet zouden krijgen. Bij de nu voorgestelde uitvoering
van het besluit zal de toeslag ook worden verstrekt aan eigenwoningbezitters
die in aanmerking komen voor een woonkostentoeslag via de bijzondere bijstand.
Het is de vraag of op deze manier iedere woningeigenaar met een minimuminkomen
wordt bereikt. Het is sympathiek en begrijpelijk dat gemeenten in het kader van het armoedebeleid
de krant of telefoon betalen voor uitkeringsgerechtigden, maar het is de vraag
of zij zich wel voldoende realiseren dat over enkele jaren de rijksbijdrage
aan de gemeentelijke bijstandsuitgaven minder wordt dan de huidige 90%. Het
zou een slechte zaak zijn als gemeenten echt niet meer meedoen aan de samenwerking
Werk en inkomen, want het gaat niet om het in stand houden van instituties,
maar om het aan het werk krijgen van de langdurig werklozen.Afrondend, zei de heer Van Hoof in te stemmen met de maatregelen aan de
onderkant van het inkomensgebouw. Maar hij wees erop dat blijkens de cijfers
van de Voorjaarsnota de middengroepen niet vergeten moeten worden. In dat
kader kan de algemene lastenverlichting worden gebruikt. De heer Bakker (D66) merkte op dat sinds de Miljoenennota 1995
de inkomenspolitiek weer op de politieke agenda staat, omdat in die nota werd
gerept van armoedebestrijding. Daaraan is inmiddels substantieel vormgegeven.
Getuige de recente discussie over de optieregelingen aan de top van het bedrijfsleven
is er meer in het algemeen aandacht voor de inkomensverhoudingen. Die discussie
mag overigens niet het karakter krijgen van de maakbaarheids- en nivelleringsdiscussies
van zo'n twintig jaar geleden.Het beleid concentreert zich vooral op de onderkant van het inkomensgebouw
waar de problemen zijn gegroeid. Ook politiek is het besef gegroeid dat er
een einde moet komen aan de jarenlange inkomensachteruitgang die geleidelijk
heeft geleid tot pas op de plaats met hier en daar een plus. De economische
groei vindt niet automatisch z'n weerslag bij de mensen met een laag inkomen
die afhankelijk zijn van de overheid.Het kabinet legt bij de maatregelen voor 1997 de nadruk op een specifieke
aanpak, wat de ruimte geeft ernstige knelpunten het eerst aan te pakken. De
Voorjaarsnota toont de positieve effecten van de specifieke en de generieke
maatregelen, zoals de verbetering van de normsystematiek in de huursubsidietoekenning,
die met name voor mensen met een minimuminkomen een grote verbetering betekent
van gemiddeld 0,75%. De heer Bakker vroeg of zijn gedachte juist is dat het
effect structureel op jaarbasis 1,5% bedraagt. De gevolgen van zaken als het
weer door het ziekenfonds vergoeden van gebitsprotheses en het grotere aantal
ouderen dat via het ziekenfonds verzekerd kan zijn, zijn niet terug te vinden
in de koopkrachtplaatjes, maar zijn wel belangrijk. Bovendien is er sprake
van een afvlakking van de stijging van de gemeentelijke lasten en van uitbreiding
van de kwijtscheldingsmogelijkheden in gemeenten. Kan er een indicatie worden
gegeven van de mogelijke effecten op de koopkracht van een lagere inflatie
dan werd verwacht?De heer Bakker somde een aantal voornemens voor 1998 op en vroeg om als
dat mogelijk is met de schuldsanering niet te wachten tot 1 januari 1998.
Er zijn indicaties dat het nog beter met de economie gaat dan werd gedacht.
Als men vindt dat economische groei aan iedereen ten goede moet komen, dan
moet die gunstige ontwikkeling extra zichtbaar worden aan de onderkant van
het inkomensgebouw. Hij drong er bij het kabinet op aan, zich
dit ook voor te nemen bij de afweging die in augustus zal worden gemaakt ten
aanzien van inkomensontwikkeling en koopkracht. Er is een verstandige mix
nodig van verlaging van het financieringstekort, lastenverlichting en wellicht
specifieke maatregelen.Iedereen is het erover eens dat de situatie aan de onderkant van het inkomensgebouw
moet worden verbeterd. Het kabinet heeft daartoe een aantal maatregelen genomen.
De koppeling is volledig hersteld, maar moet ook ieder jaar weer verdiend
worden met voortgaande stijging van arbeidsparticipatie en voortgaande verbetering
van het economisch perspectief. Het ziet ernaar uit dat de koppeling de komende
jaren zal kunnen worden gehandhaafd. Het doel van het kabinet is overigens
niet herstel van de koppeling, maar evenredige welvaartsverdeling. Bovenop
de koppeling zijn daarom allerlei generieke en specifieke maatregelen gekomen.De heer Bakker vond, evenals anderen, dat andere maatregelen dan bruto
verhoging van de uitkeringen de voorkeur verdienen vanwege de negatieve effecten
van zo'n verhoging op de arbeidsmarkt en op de armoedeval. Er zijn de laatste
jaren inderdaad grotere inkomensverschillen ontstaan, maar de verschillen
tussen minimum- en modaal inkomen vallen erg mee en werden een tiental jaar
geleden ook gewenst geacht om werken te doen lonen. Hij vroeg het kabinet
om zo mogelijk op prinsjesdag maatregelen over te leggen, gebaseerd op de
bij de bespreking van de ontwerpwet inschakeling werkzoekenden aangekondigde
analyse. Hij pleitte voor verbetering van het netto-inkomen door verlaging
van de belastingtarieven en van de uitgaven, bijvoorbeeld via de IHS en minder
gemeentelijke (milieu)lasten. Hij had de verwachting dat zich in 1997 een
omslag zal voordoen. De positieve effecten op de koopkracht van mensen met
een minimuminkomen moeten in 1998 zichtbaar zijn.In de wet is vastgelegd dat iedere vier jaar moet worden gekeken naar
de inkomensverhoudingen, omdat de koppeling slechts de contractloonstijgingen
in beeld brengt. De heer Bakker achtte het evenwel niet verstandig het brutominimumloon
(en de daaraan gekoppelde uitkeringen) zover op te trekken dat het dichter
in de buurt komt van het gemiddelde loon. Hij was ervoor de koopkracht langs
andere wegen te verbeteren. De aangekondigde verbetering voor mensen met een
onvolledige AOW zal niet terug te vinden zijn in koopkrachtplaatjes, maar
wel in hun portemonnee. Extra geld voor bijzondere bijstand biedt gemeenten
de mogelijkheid specifiek en categoriaal iets te doen, maar voorkomen moet
worden dat dit een alibi wordt voor landelijk inkomensbeleid. Wellicht mede
als gevolg van de wijzigingen in de studiefinanciering beginnen met name lagere
inkomensgroepen, meisjes en allochtonen risicomijdend gedrag te vertonen bij
de keuze van hun opleiding. Nagegaan moet worden of er op dit punt afspraken
kunnen worden gemaakt bij de besprekingen over wat er moet gebeuren in de
nieuwe kabinetsperiode.Ook de heer Bakker was het er van harte mee eens dat gewaakt moet worden
tegen zelfgenoegzaamheid over de economische groei, omdat de arbeidsparticipatiegraad
in Nederland nog altijd te laag is. Dat is financieel-economisch, maar vooral
sociaal ongewenst. Betaald werk is nog vaak de snelste route naar participatie
en sociale integratie. De kern van het model is loonmatiging. Die kan niet
losgelaten worden zolang er nog zoveel onvervulde doelstellingen zijn. De
komende jaren zal de loonmatiging wel gepaard moeten gaan met lastenverlichting,
uiteraard in redelijk evenwicht met allerlei andere overheidsdoelstellingen.
In dat kader zal de overheid ook enige invloed hebben op de arbeidsvoorwaarden,
al kan zij zich niet mengen in de onderhandelingen daarover.De heer Bakker beaamde desgevraagd dat er de afgelopen jaren in wezen
steeds – met succes – sprake is geweest van gerichte lastenverlaging
en amper van algemene lastenverlaging. Het ging hem nu om voortzetting
van het beleid van loonmatiging met steun van maatregelen in de lastensfeer.
Een lastenverlichtende maatregel, speciaal gericht op de onderkant van het
inkomensgebouw, zal een klimaatverbeterend effect hebben op de CAO-onderhandelingen.
Dat is een van de redenen geweest voor de afweging die de D66-fractie heeft
gemaakt in het minimumloondebat.Het is een prestatie van formaat dat is bereikt dat het aantal langdurig
werklozen eindelijk is teruggelopen, maar alle inspanningen ten spijt blijken
op de gewone arbeidsmarkt met name groepen met een achterstand moeilijk aan
de slag te komen, terwijl daar juist veel te winnen is in termen van participatie
en economische ontwikkeling. Het is noodzakelijk om in de arbeidsvoorwaarden
iets te doen aan de carrièrebreuk van veel vrouwen die hun doorstroming
naar hoge functies belemmert. Er moeten betere regelingen komen die het vrouwen
mogelijk maken actief te blijven, fulltime of parttime, ook als er kinderen
komen. Bij de CAO's ligt nog te veel de nadruk op allerlei traditionele afspraken.
Een flexibele manier om zorg en werk te combineren krijgt nog slechts mondjesmaat
aandacht. Wat is de stand van zaken op het punt van ondersteunende wetgeving
in dezen?In de collectieve sector lukt de instroom in lage loonschalen overigens
wel. Komt de toezegde rapportage over de invulling van die loonschalen inderdaad
nog voor 1 juli? De heer Bakker kon niet tevreden zijn over de invulling van
die lage loonschalen in het bedrijfsleven tot nu toe, terwijl het zelfs in
een hightechsfeer mogelijk moet zijn eenvoudige functies te bedenken. Zijn
er indicaties dat er in bedrijfs-CAO's wel regels voor worden opgenomen? De
afspraken in het regeerakkoord zijn op dit stuk nog actueel. Het zou een algemeen
kenmerk van CAO's moeten zijn dat ze op het minimumloon beginnen.De brief van 26 mei straalt over het algemeen een te grote tevredenheid
uit, aldus de heer Bakker. Er is dan wel een ontwikkeling ten goede, maar
hoe oordeelt de minister over de individuele CAO's tegen de achtergrond van
de afspraken in het regeerakkoord? Het is volgens de heer Bakker onverantwoord
dat het befaamde poldermodel nog te hoge drempels opwerpt voor mensen met
weinig opleiding en ervaring.Hij vond dat het kabinet meer verantwoordelijkheid moet nemen voor het
scheppen van mogelijkheden om dispensatie van CAO-afspraken te verkrijgen.
Tot op heden vertonen plannen daartoe in het geheel geen voortgang.In wezen zou er vanaf het moment dat iemand begint te werken aandacht
moeten zijn voor scholing en employability. In het bedrijfsleven zijn wel
erg veel functies weggesaneerd die vroeger door oudere werknemers werden vervuld
op het moment dat zij niet meer in een «topsportfunctie» konden
meedraaien. Er is veel aandacht nodig voor een op oudere werknemers gericht
beleid met scholing en employability, zodat het mogelijk wordt oudere werknemers
een nieuwe uitdaging te bieden. Enkele jaren geleden is de ouderenrichtlijn
in de WW afgeschaft. Dat heeft absoluut niet het gewenste effect bereikt,
want bij reorganisaties vloeien nog vooral ouderen af, ook via de WW. De heer
Bakker ondersteunde het verzoek van de heer Van Zijl aan het kabinet om na
te denken over instrumenten op dit punt in samenhang met het beleid van de
sociale partners. Een fiscaal instrument zou inderdaad wel eens effectief
kunnen zijn bij de bestrijding van de langdurige werkloosheid. De heer Bakker
vroeg zich tot slot af of het niet zinnig is dat het kabinet zich bezint op
de mogelijkheid van premiedifferentiatie in de WW bij bovenmatig ontslag van
ouderen.De heer Van Dijke (RPF) vond de overgelegde stukken eigenlijk
niet erg spectaculair.Het kabinet heeft de gunstige economische conjunctuur aangegrepen om met
ingang van 1 juli a.s. de financiële problemen van enkele categorieën
burgers aan te pakken. Hij stond sympathiek tegenover deze voornemens en de
voorgenomen maatregelen per 1 januari 1998. Zijns inziens gaat het bij inkomensbeleid
vooral om de onderkant van het loongebouw. Bij een evenwichtig inkomensbeleid
gaan verbeteringen aan de onderkant van het loongebouw onvermijdelijk ten
koste van de bovenkant. Dat verschillende categorieën van de bevolking
financieel gezien nauwelijks het hoofd boven water kunnen houden, is volgens
hem mede een gevolg van het beleid van dit kabinet. De RPF-fractie heeft grote
moeite met het feit dat de structurele inkomensproblemen niet structureel
worden aangepakt. In de brieven wordt niet ingegaan op de oorzaak van de problemen
van verschillende categorieën burgers. De als gevolg van een kabinetsmaatregel
nodige koopkrachtreparatie brengt forse overheadkosten met zich.De fiscale aftrek voor ouderen is op zich niet complex en welkom bij de
betrokkenen, maar mag de aandacht niet afleiden van de werkelijke problemen
van ouderen: de koopkrachtontwikkeling van AOW-gerechtigden is het laatste
decennium ruimschoots achtergebleven bij die van de beroepsbevolking. Waarom
is trouwens voor die fiscale aftrek gekozen? Desgevraagd zei de heer Van Dijke
een structurele verhoging van de AOW noodzakelijk te achten. Zo'n verhoging
zal een matigende invloed hebben op de premies voor aanvullende pensioenvorming,
wat weer consequenties heeft voor de totale lastendruk bij het verwerven van
inkomen. Op de vraag of hij het dan goed vond dat ook ouderen met een goed
pensioen hiervan profiteren, antwoordde de heer Van Dijke dat het ondenkbaar
is dat een maatregel geen onbedoelde consequenties heeft. Een grote groep
ouderen is aangewezen op slechts AOW of AOW met een klein aanvullend pensioentje
en is er dus fors in koopkracht op achteruitgegaan. Daarom zou een structurele
verhoging van de AOW gerechtvaardigd zijn.Via een omweg wordt er nu door de verhoging van de kindertoeslag in de
huursubsidie een soort inkomensafhankelijke kinderbijslag geconstrueerd; een
effect dat wordt versterkt via de woonkostentoeslag en de bijzondere bijstand.
De heer Van Dijke sloot zich aan bij de vragen die de heer Van Hoof op dit
punt heeft gesteld. Wat is erop tegen om de ingewikkelde routes via huursubsidie
en bijzondere bijstand af te schaffen en mensen met een laag inkomen een extra
bedrag op de kinderbijslag te geven, eventueel trapsgewijze afgebouwd? Mensen
kan dan de gang naar het loket voor bijzondere bijstand worden bespaard.Dezelfde kanttekening is te maken bij de eenmalige koopkrachttoeslag via
die individuele huursubsidiecheque, aldus de heer Van Dijke, die vroeg of
hij het goed had begrepen dat eigenwoningbezitters met een laag inkomen voor
zo'n cheque een beroep kunnen doen op de bijzondere bijstand. Dat vergroot
het gevoel van afhankelijkheid van die mensen sterk, zodat velen er geen aanspraak
op zullen maken.Hij kon zich voorstellen dat de minister voorziet dat de gemeenten extra
middelen nodig hebben vanwege de categorale verstrekking van bijzondere bijstand,
maar hij vroeg zich af of het kabinet inmiddels zicht heeft op de concrete
noden van de gemeenten in dit kader. Is het denkbaar dat de gemeenten binnenkort
worden verplicht meer inzicht te geven door een eenduidige rapportage?De heer Van Dijke miste in de brief over het voorjaarsoverleg een waardeoordeel
over de mate waarin scholing en werkgelegenheid zijn meegenomen in de afgesloten
CAO's. Verwacht de minister dat de tendens in de richting van minder loonmatiging
zich zal voortzetten?De heer Van Dijke had zich gestoord aan de terminologie die in de brief
is gebruikt om vrouwen aan te duiden die geen betaald werk verrichten, maar
zich verder zeer nuttig maken voor de samenleving door zorgverlening en vrijwilligerswerk,
en langs die weg een forse bijdrage leveren aan de economische ontwikkeling
en het leefbaar houden van de samenleving. Zij verdienen het
niet om te worden aangeduid als «onbenutte potentie».Mevrouw Vos (GroenLinks) vroeg hoe substantieel en effectief
de door een krant als «het uitdeeloffensief van Melkert» gekwalificeerde
inzet van de bewindsman is om de belastingmeevaller dit jaar vooral te besteden
aan de onderkant van het inkomensgebouw. Hoe groot is de uiteindelijke meevaller
ten opzichte van de Miljoenennota 1997? Hoe verhoudt de beoogde lastenverlichting
voor de laagste inkomensgroepen zich tot de gemiddelde lastenverlichting voor
alle burgers? Had het niet voor de hand gelegen de lastenverlichting dit jaar
volledig in te zetten voor de onderkant van het inkomensgebouw? Mevrouw Vos
betoogde dat er wel wordt gezegd dat in de volgende kabinetsperiode generieke
lastenverlichting uit den boze is, maar dat onder het huidige kabinet wel
degelijk voortdurend sprake is van generieke lastenverlichting.De heer Van Zijl (PvdA) bestreed dit met kracht. Er is wel
veel gesproken over belastingverlaging, maar dat is nog niet gebeurd. Er zijn
miljarden geïnvesteerd in werkgelegenheid, bijvoorbeeld via de SPAK,
en er zijn ook grote bedragen besteed aan inkomensondersteuning. En dat moet
ook zo blijven.Mevrouw Vos (GroenLinks) was van mening dat de verlenging van
de tweede belastingschijf niet door had moeten gaan en dat het daardoor gespaarde
geld gebruikt had moeten worden voor de mensen aan de onderkant van het loongebouw.De heer Van Zijl (PvdA) wees erop dat dat 4% uitmaakt van de
totale lastenverlichting van de afgelopen jaren.Mevrouw Vos (GroenLinks) bleef erbij dat dit bedrag beter op
een andere manier ingezet had kunnen worden.De specifieke maatregelen die nu worden genomen zijn bijna allemaal variaties
op het thema specifieke toeslagen. Door wethouders voor sociale aangelegenheden
van welke politieke kleur ook, wordt steeds luider gepleit voor een generieke
verhoging van het sociaal minimum. Dat al enkele jaren achtereen naar het
instrument van de eenmalige uitkering is gegrepen, is een teken aan de wand
dat een structurele oplossing nodig is. Mevrouw Vos gaf toe dat er ook enkele
structureel doorwerkende maatregelen zijn genomen.De bijzondere bijstand en eenmalige uitkeringen kennen twee belangrijke
nadelen: het niet-gebruiken door mensen die er wel voor in aanmerking komen
en de hoge uitvoeringskosten. Hoe hoog schat men het niet-gebruik van de eenmalige
koopkrachttoeslag? Zullen rijkere ouderen niet sterker dan armere ouderen
profiteren van de algemene ouderenaftrek? Zal de maatregel echt uiteindelijk
een koopkrachtvoordeel van f 300 voor de armere ouderen betekenen?Het sociaal minimum is volgens mevrouw Vos het grootste paarse taboe aan
het worden. De bewindsman lijkt de aandacht af te leiden van het feit dat
de hoogte van de laagste inkomens absoluut is achtergebleven bij de forse
welvaartsgroei van andere groepen. Ook door de minister ingestelde commissies
vinden dat een structurele verhoging nodig is. Geconstateerd is dat langdurig
uitkeringsgerechtigden in een isolement raken, wat de participatie in brede
zin bedreigt.De fractie van GroenLinks stelt in dit kader een verhoging met 2,5% voor
met ingang van 1 juli 1997, te financieren uit de belastingmeevaller. De fractie
wil langdurig werklozen bovendien daarbovenop nog eens 7,5% extra toekennen. De heer Van Zijl (PvdA) wees erop dat er speciaal via de bijzondere
bijstand mogelijkheden zijn gecreëerd om mensen die langdurig in de bijstand
zitten, tegemoet te komen. Via de Wet inschakeling werkzoekenden en de Melkert-1-banen
wordt getracht juist deze categorie mensen weer bij de arbeidsmarkt te betrekken.
De cijfers tonen aan dat er eindelijk een kans is om ook de langdurig werklozen
aan het werk te helpen. Wellicht moet er in de inkomenssfeer wel iets worden
gedaan voor mensen die werken op het laagstbetaalde niveau en wellicht moet
er voor de mensen die het niet meteen lukt om aan het werk te komen, iets
worden gedaan in de sfeer van de bijzondere bijstand. Maar een structurele
verhoging van de uitkering voor de langdurig werklozen tot 110% van het minimumloon
betekent dat zij bij het accepteren van een Melkertbaan erop achteruitgaan.
Hoe sympathiek het ook mag lijken, een dergelijk voorstel werpt juist belemmeringen
op voor deze mensen.Mevrouw Vos (GroenLinks) had er problemen mee dat de suggestie
wordt gewekt alsof er op heel korte termijn banen zullen worden gecreëerd
voor de groep langdurig werklozen en dat daarom de bijstand op het huidige
niveau moet blijven. Omdat er geen kans op is dat die mensen op korte termijn
aan het werk komen, moet er iets worden gedaan aan de armoedesituatie waarin
zij zijn beland, zodat zij weer kunnen participeren in de samenleving. Daarnaast
is gericht beleid nodig om die mensen voorzover dat mogelijk is aan het werk
te krijgen. Vele WAO'ers kunnen nooit meer aan het werk. Bovendien is er een
grote groep mensen die geen fulltimebaan kunnen aanvaarden, bijvoorbeeld vrouwen
met kleine kinderen, en dus ook met werk niet boven het bijstandsniveau uit
zullen komen.De afstand tussen lonen en uitkeringen is de laatste jaren sowieso al
verkleind, bijvoorbeeld door de invoering van lagere schalen in de CAO's.
Door het arbeidskostenforfait meer aan de onderkant van het loongebouw in
te zetten, zou die afstand weer iets kunnen worden vergroot. Extra toeslagen
werken ook als een armoedeval.Ervan uitgaande dat het kabinet haar suggestie tot verhoging van de bijstandsuitkering
niet zal overnemen, deed mevrouw Vos het verzoek om de SER te vragen of de
omstandigheden een bijzondere aanpassing van het minimumloon wenselijk maken.
Volgens haar zijn die omstandigheden er, omdat er sinds de invoering van de
WKA denivellering van inkomens is opgetreden en er ondanks de groei van de
werkgelegenheid nog steeds honderdduizenden structureel uitsluitend op het
sociaal minimum zijn aangewezen, terwijl er voldoende economische en budgettaire
ruimte is om daar iets aan te doen.Mevrouw Vos vond dat de maatregelen die in de brief over het voorjaarsoverleg
worden genoemd inzake vrouwen, ouderen, langdurig werklozen, gehandicapten
en allochtonen niet vernieuwend zijn. Een instrument als levenslang leren
of daadwerkelijke reïntegratie van gehandicapten zou gericht ingevuld
moeten worden.Het is de vraag hoe structureel de toename van de werkgelegenheid is.
Daarom zou zij graag zien dat het CPB het poldermodel doorlicht en kwantificeert
wat de invloed van de lastenverlichting op de werkgelegenheid en de loonmatiging
is.De heer Van Hoof (VVD) wees erop dat het verleden heeft geleerd
dat als de collectieve lasten en de staatsschuld omhoog gingen, de werkloosheid
groter werd. Duitsland en Frankrijk zitten in eenzelfde economische omgeving
en hebben heel andere resultaten dan Nederland met het poldermodel heeft bereikt.
En als de uitkeringen worden verhoogd, zal er sprake zijn van lastenverzwaring,
met alle consequenties van dien. Mevrouw Vos (GroenLinks) herhaalde haar pleidooi om eventuele
lastenverlichting en het arbeidskostenforfait specifiek in te zetten aan de
onderkant van het loongebouw. De situatie op dit moment wijkt af van die in
het verleden, omdat de mensen in de bijstand inmiddels 20% achterstand in
koopkracht hebben opgelopen vergeleken met werkenden.De heer Van Hoof (VVD) betoogde dat het werkgelegenheidseffect
van lastenverhoging onveranderd is. Het financiële resultaat van de maatregelen
die genomen zijn en worden ten behoeve van de lagere inkomens, komt in totaal
mogelijk nog hoger uit dan de door mevrouw Vos gevraagde generieke verhoging.De heer De Jong (CDA) beschouwde de voornemens van de minister
als een uitvoering van de bij de begrotingsbehandeling ingediende motie-Kalsbeek,
die destijds door zijn fractie is ondersteund omdat alle CDA-amendementen
waarin hetzelfde stond en die een betere dekking hadden, waren verworpen.Hij schilderde vervolgens het verloop van de discussie sindsdien, waaruit
volgens hem blijkt dat wel erg vaak wordt gereageerd naar de waan van de dag.
Direct na de discussie over de koudetoeslag is door de fractie van GroenLinks
gevraagd om een debat over het inkomensbeleid om daarin een generieke verhoging
van alle uitkeringen voor te stellen, maar dat is steeds weer vooruitgeschoven.
Het komt erop neer, dat dat debat op dit moment wordt gehouden. De heer De
Jong was het eens met oud-vakbondsman Drabbe, die volgens hem het hart op
de juiste plaats heeft zitten, dat er weer gedebatteerd moet worden over armoede,
inrichting van de gezondheidszorg, hoge woonlasten en dergelijke; onderwerpen
waarover vakbondsbestuurders volgens de heer Drabbe niet meer praten. De heer
De Jong heeft bij motie om een fulldressnota over dit onderwerp gevraagd,
maar het wordt een hoofdstuk in de Sociale nota. Hij zou graag zien dat het
gedachtegoed van Tinbergen weer eens werd opgepakt en dat werd nagegaan welke
ideologische drijfveren men heeft ten aanzien van de inkomensverdeling.De voorgestelde maatregelen bieden geen structurele oplossingen. De heer
De Jong was tegen generieke verhoging van de uitkeringen vanwege de werkgelegenheidseffecten.
Zijns inziens moet worden nagegaan wie door wat wordt getroffen. De koopkrachtplaatjes
van het CPB geven maar voor een klein deel de problematiek weer. Uit het onderzoek
van Nijver, waarbij ook de vaste lasten die niet onder de collectieve lasten
vallen in beeld zijn gebracht, blijkt de enorme invloed op de vrije bestedingsruimte
op minimumniveau. Mensen op het minimumniveau komen met name in financiële
problemen als zij kinderen en/of een dure woning en/of veel ziektekosten hebben.
Daarom zou hij voor woonkosten en ziektekosten een maximum willen bepalen,
waarboven wordt gehandeld conform de techniek van de individuele huursubsidie.De heer Bakker (D66) wees erop dat er in de praktijk juist
structurele maatregelen voor deze groep worden genomen.De heer Van Zijl (PvdA) was ook geporteerd voor een goed debat
over inkomensbeleid, maar vroeg de heer De Jong welke bijdrage diens voorstellen
structureel leveren en of ze niet het gevaar van de armoedeval versterken
voor mensen met perspectief op werk.De heer De Jong (CDA) zag niet in wat zijn voorstellen zouden
bijdragen aan de armoedeval. Het is wel de bedoeling dat de mensen zo mogelijk
uit de bijstand komen. Hij beaamde dat bij zijn voorstellen de marginale problematiek
aan de orde komt, maar voegde eraan toe dat dit ook voor de SPAK geldt en
dat hij daaraan toch de voorkeur gaf boven de mensen werkloos thuis te laten
zitten. De heer De Jong verklaarde naar aanleiding van een interruptie ertegen
te zijn om een AOW'er met een enorm aanvullend pensioen ook nog eens 2,5%
extra te geven. Hij was blij dat het vorige kabinet de Koppelingswet heeft
aanvaard en dat dit kabinet ervan afziet om het regeerakkoord op dit punt
uit te voeren door niet half, maar heel te koppelen. Hij vond dat geanalyseerd
moet worden waar de werkelijke armoedeproblematiek schuilt. Díé
mensen zouden moeten worden gelokaliseerd en aan die mensen zou via extra
maatregelen extra geld gegeven kunnen worden. Dat aantal zou wel eens veel
lager kunnen zijn dan het aantal uitkeringsgerechtigden.De heer Bakker (D66) herhaalde dat die mensen al iets extra's
wordt gegeven via structurele maatregelen in de sfeer van de huursubsidie,
de ouderenaftrek en de aftrek voor chronisch zieken.De heer De Jong (CDA) zag nog steeds in de statistieken dat
er mensen met een minimuminkomen zijn met een woonquote van ver boven de 25%.Het door hem gewenste fulldressdebat zou zich niet tot de onderkant van
de samenleving moeten beperken, maar over de samenleving als geheel moeten
gaan. De kilte die de heer Drabbe heeft gesignaleerd, spreidt zich uit over
de hele maatschappij: zonder schaamte wordt medegedeeld dat er topmanagers
zijn die zich 1,5 mln. per jaar toe-eigenen. De effecten van wat mogelijk
is aan de bovenkant van het inkomensgebouw zijn desastreus voor de samenhang
van het geheel. Mensen met een middeninkomen en studerende kinderen zijn soms
slechter af dan mensen met een sociaal minimum. Ongetwijfeld zal dezer dagen
het wetsvoorstel worden aangenomen waarbij alle studenten uit het ziekenfonds
worden gezet, wat betekent dat een aantal studenten een rentedragende lening
zal moeten sluiten om een ziektekostenverzekering te kunnen betalen. De heer
De Jong wilde ook wel eens zien hoe de subsidies in de tertiaire sfeer uitwerken
in de inkomensverdeling.Hij betoogde dat pleidooien van wethouders voor generieke verhoging van
de uitkeringen des te geloofwaardiger zijn naarmate zij er beter in slagen
mensen uit de bijstand te helpen. Is het waar dat gemeenten financieel worden
gestraft als zij een drastisch daarop gericht beleid voeren en mensen uit
de bijstand weer aan het werk helpen?Ook de heer De Jong had bij lezing van de brief over het voorjaarsoverleg
een gevoel van urgentie gemist. In de brief wordt gerept van veel onbenut
potentieel, maar men zou ook kunnen spreken van een tweedeling in de maatschappij.
Hij dacht bij «onbenut potentieel» aan langdurig werklozen. De
minister spreekt terecht zorg uit over de «acceleratie» van de
lonen. Hij zal daarover niet al te vrijblijvend kunnen spreken met de sociale
partners. Men kan natuurlijk niet én in de volgende kabinetsperiode
een lastenverlichting willen én de lonen flink laten stijgen. Werkgevers
en werknemers mogen best op hun verantwoordelijkheid aangesproken worden.Het Centraal planbureau verwacht dat in plaats van een reële loonkostendaling
van 0,25% voor de komende periode mag worden gerekend met een loonkostenstijging
van 0,25%. Gerekend over de hele kabinetsperiode scheelt dat miljarden aan
ruimte. Afgesproken is dat er nog vóór de zomer een verkennend
overleg zal worden gestart om te bezien welke inspanningen eenieder moet leveren
om maximaal bij te dragen aan het hoofddoel: het stelselmatig verhogen van
de participatiegraad. Hier spreekt niet het gevoel van urgentie uit dat zou
moeten bestaan vanwege de structurele onevenwichtigheden in de Nederlandse
economie: nog steeds moet volgens de OESO-definitie 20% tot 25% van de beroepsbevolking
van een uitkering rondkomen. Als er geen structurele oplossing wordt bedacht
voor het weer oplopen van het aantal WAO'ers, dan zal in geval
van een minder grote economische groei weer worden gemorreld aan de hoogte
van de uitkeringen.De heer De Jong deelde de zorg over de SWI. Er zou een afspraak gemaakt
moeten worden over een structurele oplossing betreffende de arbeidsbemiddeling
en de uitkeringsinstanties om te bereiken dat de SWI effect heeft. Zonder
vooringenomenheden zouden Kamer en kabinet moeten nagaan wat er kan gebeuren
om de arbeidsbemiddeling in dezen goed te laten functioneren. Werkloosheid
is niet alleen een probleem voor de minister van Sociale Zaken en voor politieke
partijen, maar ook en vooral voor werkgevers en werknemers. Die mogen daarop
wat de heer De Jong betreft ook worden aangesproken en afgerekend. Het moet
hen duidelijk worden gemaakt dat loonsverhogingen kunnen betekenen dat er
niet onder het volgende kabinet lastenverlichtingen komen.Desgevraagd zei de heer De Jong dat de CDA-fractie de SPAK altijd heeft
gesteund. Hij riep de minister op daarmee door te gaan en mogelijke lastenverlichting
daarvoor aan te wenden. Hij herinnerde er nogmaals aan dat alle amendementen
van zijn fractie om te regelen wat nu voorligt, door de Kamer zijn afgewezen.
Uiteraard steunde hij het voornemen van het kabinet om al die maatregelen
te nemen. Antwoord van de regeringDe minister betoogde dat het gaat om het zoeken naar een juiste
balans tussen het verder bevorderen van het totstandkomen van werkgelegenheid
en een fatsoenlijke inkomensontwikkeling, die in wisselwerking tot elkaar
staan, thans minder gespannen dan in de jaren tachtig. Omdat de voorgaande
vijftien jaar de riemen strakker zijn aangehaald, is het van belang na te
gaan hoe er nu enige ruimte kan worden geschapen.Een hoofdstuk in de Sociale nota is niet zomaar iets. Met name naar aanleiding
van de interventie van de heer De Jong bij de begrotingsbehandeling, is ten
departemente overlegd over wat de structuur van de jaarlijkse rapportage inzake
de inkomensontwikkelingen dient te zijn. Daarbij zal inderdaad ook aandacht
worden geschonken aan de tertiaire inkomensverdeling.De koopkrachtplaatjes zijn op zichzelf noodzakelijk om mutaties voor relevante
groepen in beschouwing te nemen, maar met het CPB wordt gesproken over de
mogelijkheid om niet alleen naar die standaardcategorieën te kijken,
maar ook naar een aantal categorieën waar veel mensen onder vallen, zodat
duidelijk wordt op hoeveel mensen de effecten van maatregelen e.d. betrekking
hebben, een volumeanalyse dus. De minister wilde voorts met het NIBUD afspraken
maken om inzicht te krijgen in wat er in concreto gebeurt met een aantal geselecteerde
mensen. Immers, de afgelopen jaren is een aantal malen gebleken dat ondanks
alle door de betrokken instanties naar beste vermogen uitgevoerde berekeningen,
maatregelen in de praktijk bij bepaalde mensen anders uitwerkten dan was voorzien.
Men mag niet de pretentie hebben van tevoren alles te kunnen overzien en te
kunnen aansturen, maar men moet wel de ambitie hebben om de gevolgen beter
te doorgronden en dus verantwoording te kunnen afleggen in bijvoorbeeld de
Sociale nota. De eerstkomende Sociale nota zal in dit opzicht nog niet compleet
kunnen zijn.De bewindsman was het niet eens met de stelling dat het niet meer over
hoge woonlasten, armoede en dergelijke gaat. In 1995 is juist door dit kabinet
onder meer bij de bespreking van de nieuwe bijstandswet het initiatief genomen
om weer over het armoedevraagstuk te spreken. Het heeft in de Armoedenota
en de voortgangsnota een behoorlijk aantal stappen en maatregelen gepresenteerd.
Het gaat niet alleen om het voeren van een debat, maar ook en vooral om concrete
actie. De minister wilde de zaak praktisch aanpakken. Dat het verhaal nog
niet af is, spreekt vanzelf. Het verheugde hem dat de heer De Jong erop heeft
gewezen dat het inspirerend kan zijn de denkbeelden van Tinbergen
en de zijnen in ogenschouw te nemen en na te gaan wat er na de oorlog van
terecht is gekomen bij de opbouw van Nederland en bij de toen noodzakelijke
herstructurering. De bewindsman was bereid op dit thema voluit terug te komen,
ook in de verkiezingscampagne.Hij beaamde dat het systeem van de vergoeding aan de gemeenten een verkeerde
incentive bevat. Toen dit kabinet aantrad, waren de nieuwe bijstandswet en
de nieuwe Financiële-verhoudingswet al in vergaande staat van voorbereiding.
Het was te gecompliceerd om de Financiële-verhoudingswet, die overigens
een groot aantal voordelen biedt aan gemeenten met een moeilijke sociale structuur,
op dit punt nog bij te stellen. Wel is via bevriezing van een bepaald onderdeel
van de systematiek in de bijstandswet een aanpassing aangebracht. Vanaf 1999
wordt het toeslagenbudget in de bijstandswet overgeheveld, waardoor er ook
iets verandert in de verhouding tussen Rijk en gemeenten: de verhouding 90:10
wordt ruwweg 78:22. De gemeenten gaan dus veel meer merken van de kosten van
het bijstandsbeleid dat zij voeren. Een ander verdeelmodel in het kader van
de bijstandswet is in voorbereiding. Dat zal ertoe moeten leiden dat een gemeente
die een succesvol uitstroombeleid voert, er zelf ook wijzer van wordt. De
bewindsman zou dat gekoppeld willen zien aan de middelen van het werkfonds,
waarover is gesproken in het kader van de Wet inschakeling werkzoekenden.
Gestreefd wordt naar een zodanige voorbereiding dat het komende kabinet er
snel een beslissing over kan nemen.De minister ging ervan uit dat de alleenstaande ouderen behoren tot de
groepen waarvoor in 1998 iets extra's zal worden gedaan. Hij was bereid in
de Sociale nota aandacht te besteden aan de ontwikkeling in langetermijnperspectief
en de verhouding van de inkomens- en bestedingsmogelijkheden van deze groep
tot die van andere groepen.In het kader van de voorbereiding van het stelsel voor de eenentwintigste
eeuw, waarmee de bewindslieden van Financiën in nauwe samenspraak met
die van Sociale Zaken bezig zijn, zal hij onder de aandacht brengen dat het
niet alleen belangrijk is om over het toptarief van de inkomstenbelasting
te spreken, maar ook over de mogelijke introductie van een voettarief. Dat
zou het mogelijk maken gerichter inkomensondersteuning te bieden dan wel armoedevalproblemen
te bestrijden. Verhoging van het arbeidskostenforfait, zoals ook voor volgend
jaar wordt overwogen, is ook een stukje armoedevalbestrijding, maar geldt
voor iedereen die werkt en is duur. Of dat voettarief per se een vierde schijf
moet zijn, is de vraag.De minister vond het paradoxaal dat, nu er stappen vooruit worden gezet
voor de laagste inkomens, ineens wordt geëist dat er veel meer gaat gebeuren.
Dat neemt niet weg dat er feiten zijn die nopen tot verandering. Een probleem
is bijvoorbeeld hoe onderuitputting en niet-gebruik, ook van inkomensafhankelijke
regelingen, vermeden kunnen worden, een belangrijk element in de voortgangsnota
Armoedebestrijding en in de besprekingen met de gemeenten. In goede samenspraak
en gebruikmakend van veel praktische aanbevelingen van de Sociale conferentie,
is een aantal aanbevelingen aan gemeenten opgesteld. Het ministerie probeert
te bereiken dat die opgevolgd worden. Een bijzondere rol is voorzien voor
de sociale dienst, maatschappelijke organisaties, vakbonden, kerken en woningbouwcorporaties
om te proberen actiever die mensen te bereiken, van wie verondersteld wordt
dat zij ten onrechte geen gebruik maken van de IHS en andere inkomensregelingen.
De initiatieven die verschillende gemeenten na de Armoedenota op dit stuk
hebben genomen, gaven de minister de hoop dat het niet-gebruik substantieel
teruggedrongen zal kunnen worden.De uitvoeringskosten zijn een punt van zorg, maar naar verwachting zal
de categoriale bijstandsverlening die vanaf 1 juli a.s. mogelijk is, deze
kosten in een aantal gevallen aanzienlijk kunnen drukken. De armoedeval komt snel in beeld als er specifieke maatregelen worden
genomen. Naast het arbeidskostenforfait is de verandering voor alleenstaanden
in de individuele huursubsidie daarbij van belang, omdat het negatieve effect
van inkomensvooruitgang daarmee teniet wordt gedaan. Door middel van een amendement,
dat is omgezet in een nota van wijziging, is 16 juni jl. in de WIW de problematiek
aangepakt van banenpoolers die een overstap maken. Er zal evenwel nog meer
moeten gebeuren. De minister beaamde dat de reserveringsloondiscussie aan
belang wint als gevolg van de inzet van het kabinet om te komen tot een invulling
tussen het minimumloon en de laagste CAO-loonschalen in en als gevolg van
meer deeltijdarbeid. Er ontstaat dan een natuurlijke druk om de stap naar
werk te belonen, zonder het minimumloon en de uitkeringen aan te tasten. De
commissie-Derksen is gevraagd zich over deze kwestie te buigen. De commissie
zal naar verwachting in augustus of september rapporteren. Het is dan kort
dag om nog voor Prinsjesdag nieuwe stappen in dezen te zetten, mede omdat
het stelsel in het geding is. Getracht zal worden onderscheid te maken tussen
wat op korte termijn kan gebeuren en wat in een later stadium aan de orde
zal komen. Ongeveer 95% van de mensen die verleden jaar de IHS-cheque toegestuurd
hebben gekregen, heeft er ook gebruik van gemaakt. Weinig koopkrachtondersteuningsmaatregelen
zijn zo effectief geweest. Anderen die qua woonlasten en inkomens- en vermogenssituatie
in een analoge positie verkeren als degenen die in het kader van de IHS recht
hebben op die cheque, kunnen ook zo'n cheque aanvragen. Gemeenten kunnen degenen
die vorig jaar extra ondersteuning hebben aangevraagd op basis van de woonkostentoeslag,
dit jaar aanschrijven om het niet-gebruik terug te dringen. De bewindsman
dacht dat is gedaan wat in de motie-Hofstra was neergelegd.Op 25 juni zullen Kamer en kabinet nog uitvoerig spreken over SWI en de
positie van de gemeenten daarin. De reacties van de gemeenten lezend, meende
de minister dat er nogal wat misverstanden bestaan over de implicaties van
het kabinetsstandpunt, met name over de locatie en het bereik ervan. Om die
misverstanden weg te nemen, zal er nog voor 25 juni bestuurlijk overleg met
de gemeenten worden gevoerd. De resultaten daarvan zullen aan de Kamer gerapporteerd
worden.De bewindsman zei optimistischer te zijn over dit dossier dan de heer
De Jong. Er zijn aanzienlijke verbeteringen bij de arbeidsvoorziening totstandgekomen.
Over de aansluiting bij in het bijzonder de positie van de moeilijkst bemiddelbaren
zal de minister met de arbeidsvoorziening spreken in het eerste halfjaarlijkse
overleg in het kader van de nieuwe wet. Op de werkvloer gebeurt al veel. Kabinet
en Kamer zullen dit moeten stimuleren. Het kabinet heeft bewust gekozen voor
minder vrijblijvendheid dan de regiegroep heeft geadviseerd, zulks om te voorkomen
dat men slechts de gebaande paden volgt.De bewindsman beaamde dat er naar uitziet dat de inflatie dit jaar zo'n
0,3% onder het door het CPB voorziene niveau zal blijven.Schuldsanering wordt inderdaad niet in de koopkrachtplaatjes verwerkt,
maar is wel heel belangrijk voor de betrokkenen. Nog voor de zomervakantie
zal de novelle hierover in de ministerraad aan de orde komen. Dat het oorspronkelijke
wetsvoorstel in de Eerste Kamer geen kans van slagen had, verklaart de opgetreden
vertraging. Het leek hem niet mogelijk de wet per 1 oktober a.s. van kracht
te laten worden. Desgevraagd verklaarde hij dat in een aantal achtereenvolgende
jaren de problematiek groter is geworden.De nadrukkelijk uitgesproken ambitie van het kabinet is om iedereen deel
te doen hebben aan de welvaartsontwikkeling. In het regeerakkoord moest destijds
overigens uitgegaan worden van een jaarlijkse koopkrachtdaling voor alle standaardcategorieën.
De basiscijfers en de additionele maatregelen in de sfeer van volksgezondheid
en volkshuisvesting gaven de minister aanleiding tot de stelling dat er sprake
is van een redelijk evenwichtige verdeling van de welvaartsontwikkeling.
Over de gehele kabinetsperiode gerekend liggen de koopkrachteffecten van alle
maatregelen in de IHS-sfeer tussen de 1,5% en 3,75%. Alleen de IHS-cheque
van dit jaar is niet structureel. Per 1 juli a.s. zullen nogal wat mensen
een opmerkelijke mutatie in de IHS zien, een majeure trendbreuk met wat er
jaren in deze sfeer is gebeurd.De consequentie van differentiatie van de kinderbijslag zou zijn dat mensen
toch altijd weer terechtkomen in de armoedeval. Met de kindertoeslag worden
veel mensen bereikt die het hard nodig hebben. Het kabinet is voornemens de
uitgaven voor de kinderbijslag in 1998 generiek met 100 mln. te verhogen.Het kabinet heeft ten aanzien van de fiscale reparatie voor ouderen gekozen
voor het einde van de eerste schijf als knip. Er zijn uiteraard ook andere
varianten mogelijk. De gekozen variant betekent voor de betrokken ouderen
in de huidige kabinetsperiode (de wijziging per 1 juli en 1 januari a.s. dus
meegerekend) enkele honderden guldens extra. Over de omvang van de meevaller ten opzichte van de Miljoenennota kon
de bewindsman nog geen uitspraken doen, wel ging ook hij ervan uit dat er
nog additionele ruimte is vergeleken met de verwachtingen in de kaderbrief.
Hij beaamde dat dit geen openbaar stuk is, maar meende dat er in de pers voldoende
informatie over is verschenen. In de Sociale nota zal de nodige aandacht worden
gegeven aan de lastenverlichting in 1997.De minister was van mening dat het onverstandig zou zijn de uitkeringen
als zodanig te verhogen. Immers, als de bijstandsuitkeringen worden verhoogd,
kan een verhoging voor WAO'ers en AOW'ers moeilijk uitblijven. Dan gaat het
om forse bedragen, zeker bij de door mevrouw Vos genoemde percentages. Verhoging
voor alleen de langdurig werklozen doet geen recht aan de realiteit van de
mogelijkheden van de arbeidsmarkt. De afgelopen jaren heeft de gerichte inzet
via de markt en de publieke sector ertoe geleid, dat er ook mensen aan het
werk zijn gekomen die al twaalf jaar werkloos waren. De sociale diensten weten
dat ook. Helaas bekijken sociale diensten en uitvoeringsorganisaties pas sinds
kort wat voor soort mensen zij onder hun hoede hebben. Er zijn mensen voor
wie er geen uitzicht is op een plek op de reguliere arbeidsmarkt. Voor die
mensen zijn er de gesubsidieerde mogelijkheden. Er zijn ook mensen voor wie
ook dat niet mogelijk is. Vandaar dat in het kader van de bijstandswet met
de zogeheten Melkert-3-regeling wordt geprobeerd die mensen sociaal te activeren.
Veel gemeenten die zo'n experiment uitvoeren, geven deze mensen als zij daaraan
meewerken een premie.Er zal meer in de bijstand moeten worden gedifferentieerd onder de langdurig
werklozen. De gemeenten kunnen via maatwerk incidenteel of structureel mensen
die absoluut geen uitzicht hebben op de arbeidsmarkt een extra ondersteuning
toekennen. De gemeenten moeten extra mogelijkheden voor inkomensondersteuning
afwegen tegen incentivepremies om werk te aanvaarden. Daarom heeft het kabinet
gekozen voor een substantieel bedrag (250 mln.) voor bijzondere bijstand (ook
te gebruiken voor incentivepremies) plus extra geld (50 mln.) voor arbeidsbemiddeling,
gericht op langdurig werklozen. Zonder maatwerk worden mensen afgeschreven,
terwijl dat niet nodig is. En uiteindelijk doen we ons allemaal daarmee tekort,
aldus de bewindsman, die zijn stelling herhaalde dat het alleen bij een goed
blijven draaien van de werkgelegenheid in combinatie met loonmatiging, mogelijk
zal zijn om de sociale zekerheid en de mogelijkheden van armoedebestrijding
in de toekomst zeker te stellen.In reactie op de vraag, of niet moet worden erkend dat er op dit moment
geen structurele oplossing is voor de grootste groep langdurig werklozen,
zei de minister dat sinds het aantreden van dit kabinet het aantal langdurig
werklozen van bijna 250 000 is teruggelopen naar 196 000. Het zal
niet lukken om ál die mensen aan het werk te krijgen, maar het is reëel
ernaar te streven dit aantal verder te verlagen. Hij repte in dezen van een joint venture tussen Rijk en gemeenten. De gemeenten moeten op zoek
gaan naar de mensen die niet meer aan de slag komen en moeten gebruik maken
van de bijzondere bijstand (structureel geld) om voor deze mensen iets te
doen. Samen met de uitvoeringsorganisaties zullen zij hard aan de slag moeten
om te proberen de overige langdurig werklozen aan het werk te krijgen.De minister ging vervolgens in op het voorjaarsoverleg en beaamde dat
dit een betrekkelijk laag profiel had. De kracht van de overlegeconomie is
er ook in gelegen om elkaar te blijven aanspreken, ook in tijden waarin de
allerhoogste urgentie ontbreekt. Natuurlijk bestaat het risico dat men denkt:
het loopt allemaal wel.Bij de term «onbenut potentieel» dacht de bewindsman met name
aan vrouwen. Het kabinet heeft een hele reeks van maatregelen in voorbereiding –
voor een belangrijk deel met instemming van de Kamer – betreffende vormen
van verlof en loopbaanonderbreking in aanvulling op wat sociale partners in
CAO's (kunnen) doen. Het verkennend overleg met de sociale partners heeft
betrekking op de langdurig werklozen. Daarbij gaat het om de vraag hoe sociale
partners en overheid elkaar blijven aanspreken op een maximale inspanning
om het ook in de CAO's en de nieuwe schalen mogelijk te maken dat mensen instromen.
De Wet op de reïntegratie van gehandicapten is ophanden en zal ook in
de afstemming tussen overheid en sociale partners een belangrijk moment zijn.
De sociale partners hebben welwillend gereageerd op 's minister oproep om
na te gaan hoe veel meer plaatsen voor begeleid werken kunnen worden gecreëerd
in de ondernemingen. Binnenkort wordt over de concrete uitwerking gesproken.
Hij beaamde dat in een dergelijk overleg moet worden getracht de veronderstelde
nadelen van reïntegratie te ontzenuwen. Daarnaast zal men beleidsmatig
zorgvuldig moeten blijven omgaan met de WAO. Het gaat erom stelselmatig het
aandeel WAO'ers van de beroepsbevolking terug te brengen. Gegeven de jaarlijkse
toeloop van 130 000 mensen op de arbeidsmarkt en de vergrijzende beroepsbevolking,
is het onvermijdelijk dat het WAO-volume iets toeneemt. Bij het ouder worden
wordt het risico om in de WAO terecht te komen nu eenmaal groter.De heer De Jong (CDA) vond dat er zoveel nieuwe banen nodig
zijn om de werkloosheid wat terug te dringen. Er worden wel nieuwe mensen
in dienst genomen, maar niet bij voorrang mensen met een arbeidsverleden.De minister zag het niet als nadeel als mensen zonder uitkering
worden aangenomen. Het gaat dan vaak om vrouwen. Zijns inziens dient er meer
inzicht te komen in de samenstellingskenmerken van het WAO- en het WW-bestand.
Het bufferaspect van de WW in een arbeidsmarkt met steeds meer mobiliteitskenmerken,
moet niet worden onderschat. In het huidige type arbeidsmarkt ligt de frictiewerkloosheid
op een hoger niveau dan twintig jaar geleden in de handboeken werd vermeld.
In de WW zitten nogal wat oudere mensen, die wél in de werkloosheidsstatistieken
en niet op de arbeidsmarkt teruggezien worden. De bewindsman vond het reëel
om de vraag onder de ogen te zien wat het effect zou zijn van een leeftijdsgrens
daarin, maar hij was nog niet toe aan een conclusie. Hij wilde op een geschikt
moment terugkomen op de vraag of de afschaffing van de ouderenrichtlijn niet
het beoogde effect heeft opgeleverd.Iedereen is het erover eens dat er over ouderenbeleid moet worden gesproken,
maar tegelijkertijd is er een enorme discrepantie tussen de macrowenselijkheid
en de realiteit op de werkvloer, waar een patroon is gegroeid dat niet gemakkelijk
te veranderen zal zijn. Nagegaan moet worden of er instrumenten zijn om de
arbeidsparticipatie van ouderen te stimuleren. De gedachten uit Werken aan
zekerheid worden successievelijk uitgewerkt in voorstellen. Waar mogelijk
zullen de heden geventileerde ideeën bij de overwegingen
worden betrokken. Ze zullen worden afgezet tegen eventuele keuzes van het
kabinet.De ontwikkeling in de CAO-loonschalen is op zichzelf in lijn met wat eerder
te zien is geweest. Dat betekent dat er in veel CAO's loonschalen zijn die
geen onneembare drempel betekenen voor lager opgeleide werknemers. De inventarisatie
naar aanleiding van de motie-Klein Molekamp wordt thans uitgevoerd. Het resultaat
zal de Kamer voor 1 juli bereiken. Met de sociale partners wilde de bewindsman
met name de vraag beantwoorden hoe kan worden bereikt dat mensen aan de slag
gaan. Dat heeft te maken met de ambitie om het getal van 196 000 te verlagen.
Er kan en zal nog veel meer moeten worden gedaan dan tot nu toe is gebeurd,
aldus beëindigde de minister zijn antwoord.De voorzitter van de commissie,WoltersDe griffier van de commissie,Van DijkXNoot1Samenstelling: Leden: Wolters (CDA), voorzitter, Van Nieuwenhoven (PvdA),
Doelman-Pel (CDA), Biesheuvel (CDA), Vliegenthart (PvdA), ondervoorzitter,
Scheltema-de Nie (D66), Van Middelkoop (GPV), Schimmel (D66), Rosenmöller
(GroenLinks), Van Zijl (PvdA), Bijleveld-Schouten (CDA), Middel (PvdA), Van
Hoof (VVD), Noorman-den Uyl (PvdA), Adelmund (PvdA), Dankers (CDA), Giskes
(D66), Marijnissen (SP), Essers (VVD), Van der Stoel (VVD), Van Dijke (RPF),
Bakker (D66), Klein Molekamp (VVD), Van Blerck-Woerdman (VVD) en R. A. Meijer
(groep-Nijpels).Plv. leden: Terpstra (CDA), Oudkerk (PvdA), Soutendijk-van Appeldoorn
(CDA), Mulder-van Dam (CDA), Sterk (PvdA), Visser-van Doorn (CDA), Van der
Vlies (SGP), Fermina (D66), Rabbae (GroenLinks), Van der Ploeg (PvdA), De
Jong (CDA), Dijksma (PvdA), M. M. H. Kamp (VVD), Kalsbeek-Jasperse (PvdA),
Apostolou (PvdA), Heeringa (CDA), Van Boxtel (D66), J. M. de Vries (VVD),
B. M. de Vries (VVD), Leerkes (Unie 55+), Van Vliet (D66), Hofstra (VVD),
Hoogervorst (VVD) en Nijpels-Hezemans (groep-Nijpels). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25341-13.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl