Miljoenennota 2003 (Nota over de toestand van 's Rijks Financiën); Bijlagen
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28600, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

17-09-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

28600 nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamToelichting op de bijlagen1 Budgettaire kerngegevens 2 De uitgaven en niet-belastingontvangsten 2001–2007 ToelichtingToelichtingToelichting3 De belasting- en premieontvangsten3.1 De belastingraming voor 2002 en 20033.2 De belastingontvangsten in 20023.3 De belastingontvangsten in 20033.3.1 Endogene groei belastingontvangsten 20033.3.2 Het effect van maatregelen op de belastingontvangsten3.4 Meerjarige belastingramingen3.5 De premieontvangsten in 2002 en 20033.6 De inkomstendrempel3.7 MLO-kader4 EMU-saldo, EMU-schuld, sociale fondsen, financieringsbehoeften5 Belastinguitgaven5.1 Inleiding5.2 Belastinguitgaven in de belastingen op inkomen, winst
en vermogen in 20025.3 Maatregelen per 20035.4 Meerjarenraming 2001–20075.5 Enkele aspecten van de ramingsmethodiek5.6 Belastinguitgaven in de kostprijsverhogende belastingen5.7 Toelichting op de belastinguitgaven in de belastingen
op inkomen, winst en vermogenVerlaging lastendruk op ondernemingen 5.8 Toelichting op de belastinguitgaven in de kostprijsverhogende
belastingenRegulerende Energiebelasting (REB) 6 Horizontale toelichting 2002–2007I HUIS DER KONINGIN II HOGE COLLEGES VAN STAAT EN KABINET DER KONINGIN III ALGEMENE ZAKEN IV KONINKRIJKSRELATIES V BUITENLANDSE ZAKEN VI JUSTITIEVII BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES VIII ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPEN IXA NATIONALE SCHULD (TRANSACTIEBASIS) IXB FINANCIEN X DEFENSIE XI VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER XII VERKEER EN WATERSTAAT XIII ECONOMISCHE ZAKEN XIV Landbouw, Natuurbeheer en Visserij XV SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID XVI VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT Homogene Groep Internationale Samenwerking GEMEENTEFONDS PROVINCIEFONDS ACCRES GEMEENTEFONDS/PROVINCIEFONDS BTW-COMPENSATIEFONDS INFRASTRUCTUURFONDS FONDS ECONOMISCHE STRUCTUURVERSTERKING AOW-SPAARFONDS DIERGEZONDHEIDSFONDS ARBEIDSVOORWAARDEN PRIJSBIJSTELLING/INDEXERING WSF KOPPELING UITKERINGEN/NOMINALE BIJSTELLING WKA ALGEMEEN CONSOLIDATIE SOCIALE ZEKERHEID EN ARBEIDSMARKT ZORG 7 Verticale toelichting 2002–2007I HUIS DER KONINGIN: UITGAVEN II HOGE COLLEGES VAN STAAT EN KABINET DER KONINGIN: UITGAVEN II HOGE COLLEGES VAN STAAT EN KABINET DER KONINGIN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN III ALGEMENE ZAKEN: UITGAVEN III ALGEMENE ZAKEN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN IV KONINKRIJKSRELATIES: UITGAVEN IV KONINKRIJKSRELATIES: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN KoninkrijksrelatiesV BUITENLANDSE ZAKEN: UITGAVEN V BUITENLANDSE ZAKEN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN Buitenlandse zakenVI JUSTITIE: UITGAVEN VI JUSTITIE: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN JustitieVII BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIE: UITGAVEN VII BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII)VIII ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPEN: UITGAVEN VIII ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPEN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN Onderwijs, Cultuur en WetenschappenIXA NATIONALE SCHULD (TRANSACTIEBASIS): UITGAVEN IXA NATIONALE SCHULD (TRANSACTIEBASIS): NIET-BELASTINGONTVANGSTEN Nationale SchuldIXB FINANCIEN: UITGAVEN IXB FINANCIEN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN FinanciënX DEFENSIE: UITGAVEN X DEFENSIE: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN DefensieXI VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER:
UITGAVEN XI VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER:
NIET-BELASTINGONTVANGSTEN Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en MilieubeheerXII VERKEER EN WATERSTAAT: UITGAVEN XII VERKEER EN WATERSTAAT: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN Verkeer en WaterstaatXIII ECONOMISCHE ZAKEN: UITGAVEN XIII ECONOMISCHE ZAKEN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN Economische ZakenXIV LANDBOUW, NATUURBEHEER EN VISSERIJ: UITGAVEN XIV LANDBOUW, NATUURBEHEER EN VISSERIJ: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN Landbouw, Natuurbeheer en VisserijXV SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID: UITGAVEN XV SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN Sociale Zaken en WerkgelegenheidXVI VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT: UITGAVEN XVI VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN Volksgezondheid, Welzijn en SportINTERNATIONALE SAMENWERKING: UITGAVEN INTERNATIONALE SAMENWERKING: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN Internationale SamenwerkingGEMEENTEFONDS: UITGAVEN GemeentefondsPROVINCIEFONDS: UITGAVEN ProvinciefondsACCRES GEMEENTEFONDS/PROVINCIEFONDS: UITGAVEN Accres Gemeentefonds/ProvinciefondsBTW-COMPENSATIEFONDS: UITGAVEN BTW-compensatiefondsINFRASTRUCTUURFONDS: UITGAVEN INFRASTRUCTUURFONDS: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN InfrafondsFONDS ECONOMISCHE STRUCTUURVERSTERKING: UITGAVEN FONDS ECONOMISCHE STRUCTUURVERSTERKING: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN Fonds Economische StructuurversterkingAOW-SPAARFONDS: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN AOW-spaarfondsDIERGEZONDHEIDSFONDS: UITGAVEN DIERGEZONDHEIDSFONDS: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN DiergezondheidsfondsARBEIDSVOORWAARDEN: UITGAVEN ArbeidsvoorwaardenPRIJSBIJSTELLING/INDEXERING WSF: UITGAVEN Prijsbijstelling/indexering WSFKOPPELING UITKERINGEN/ NOMINALE BIJSTELLING AKW: UITGAVEN Koppeling uitkeringen/nominale bijstelling AKWALGEMEEN: UITGAVEN ALGEMEEN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN AlgemeenCONSOLIDATIE ConsolidatieSOCIALE ZEKERHEID EN ARBEIDSMARKT (SZA) Bedragen
in miljoenen euro's SOCIALE ZEKERHEID EN ARBEIDSMARKT: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN Sociale Zekerheid en ArbeidsmarktBUDGETTAIR KADER ZORG: UITGAVEN BUDGETTAIR KADER ZORG: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN Zorg8 Interdepartementale beleidsonderzoeken8.1 Interdepartementale beleidsonderzoeken (IBO's) 20028.2 Politieke besluitvormingRonde 1999EnergiesubsidiesWaarborgfondsenKoppeling milieuvoorwaarden aan inkomenssteun landbouwproducentenRonde 2000Toekomst van het arbeidsmarktbeleidTweeluik Financiering EUDeel I: Structuurbeleid in het perspectief van de uitbreiding
van de EUDeel II: Financiering gemeenschappelijk landbouwbeleid
na uitbreiding EUDecentralisatie Openbaar VervoerEffectiviteit en doelmatigheid van het personeelsmanagementVouchers in de woon- en woonzorgsectorCentraal Orgaan Opvang AsielzoekersBalansverkorting van de onderwijsbijdragenToegang tot zorg en indicatiestelling AWBZCDV Postverwerking rijksoverheidCDV Facilitaire salarisbureausRonde 2001RechtsbijstandVerwerving van defensiematerieel voor de Nederlandse krijgsmachtDoelmatigheid inburgeringsbeleidBeroepsonderwijsAlimentatiebeleidBeheersing arbeidsvoorwaardenontwikkeling in de zorgsectorBenuttingsmaatregelen spoorAfvalverwijderingTechnologiebeleidHeroriëntatie landbouwbeleidBeleidskader werving internationale organisaties9 Staatsbalans 20019.1 Inleiding Staatsbalans9.2 Staatsbalans per 31 december 2001AlgemeenOpstelling Staatsbalans volgens ESR 1995Ontwikkeling staatsvermogenConsolidatiekringToelichting op de afzonderlijke balanspostenA Niet-financiële activaA1 Winstrechten minerale reservesA2 Overige niet-financiële activaB VorderingenB1 Chartale en girale betaalmiddelenB2 Verstrekte langlopende leningenToelichting op verstrekte langlopende leningenB3 Aandelen en overige deelnemingenToelichting op deelnemingen in Nederlandse ondernemingenToelichting op deelnemingen in internationale instellingenB4 Handelskredieten en transitorische postena. Overlopende activab. Vorderingen uit hoofde van contracten e.d., waar tegenover
verplichtingen staanc. Vorderingen verband houdende met vooruitbetalingen
inzake langlopende projectene. Overige vorderingen C SchuldenC1 Munten in omloopC2 Dutch Treasury CertificatesC3 StaatsobligatiesC4 Onderhandse staatsleningenC5 Overige leningen op lange termijnC6 Militaire pensioenenC7 Handelskredieten en transitorische postena. Overlopende passiva b. Verplichtingen uit hoofde van contracten e.d., waartegenover
vorderingen staanc. Overig 9.3 Voorwaardelijke verplichtingen10 De begrotingsregels10.1. Inleiding10.2. De begrotingsregels10.2.1 Algemene regels10.2.2 Regels die betrekking hebben op de uitgavenI. Bereik en definitiesII. Voorkomen van overschrijdingenIII. Signaleren van overschrijdingenIV. Compenseren van overschrijdingen10.2.3 Regels die betrekking hebben op inkomstenAnnex 1: Afbakening budgetdisciplinesectorenAnnex 2: Inkomsten1. Microlastenontwikkeling2. Lastenreserve3. BelastinguitgavenToetsingskader belastinguitgavenAd 1.Ad 2.Ad 3.Ad 4.Ad 5.Ad 6.Annex 3: Toelichting op specifieke onderwerpen uit de
regels begrotingsbeleid1. Eindejaarsmarge en leenaanvragen2. De uitgavenreserve3. Intensiveringen met gevolgen voor lokale lastendruk4. Opbouw meerjarencijfers en extrapolatieTrefwoordenregisterLijst van gebruikte afkortingen 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28600Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 480 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 600Miljoenennotanr. 2NOTA OVER DE TOESTAND VAN 'S RIJKS FINANCIËNAangeboden 17 september 2002Bijlagen bij de Miljoenennota 2003Toelichting op de bijlagenDe Miljoenennota 2003 omvat in totaal tien bijlagen. De bijlagen 1 tot
en met 9 betreffen de «standaardbijlagen» van de Miljoenennota.
Bijlage 10 «Begrotingsregels» is nieuw en omvat de integrale set
van regels begrotingsbeleid voor de inkomsten en uitgaven.Bijlage 1 «Budgettaire kerngegevens» is een soort samenvattende
bijlage. Op toegankelijke wijze wordt een overzicht gepresenteerd van de meest
relevante budgettaire cijfers. Wie nadere informatie zoekt (gedetailleerde
cijfers e.d.), kan terecht in de erop volgende bijlagen.Bijlage 2 «Uitgaven en niet-belastingontvangsten 2001–2007»
omvat informatie over de uitgaven en niet-belastingontvangsten van de begrotingen
in meerjarig perspectief, de opbouw van en de toetsing aan de uitgavenkaders
en financiële informatie van de diverse agentschapen.Bijlage 3 «De belasting- en premieontvangsten» bevat informatie
over de belastingopbrengsten en de ontvangsten aan sociale premies.Bijlage 4 «EMU-saldo, EMU-schuld, sociale fondsen en financieringsbehoefte»
geeft informatie voor de jaren 1990–2003 over de (EMU-)saldi van uitgaven
en ontvangsten van de overheid, aangevuld met cijfers over de (EMU-)schuld
van de overheid. Voorts omvat de bijlage informatie over de exploitatie- en
vermogenssaldi per afzonderlijk sociaal fonds.Bijlage 5 «Belastinguitgaven» geeft een actualisatie van het
budgettaire overzicht van belastinguitgaven. Voor het toetsingskader belastinguitgaven
zij verwezen naar annex 2 van bijlage 10.Bijlage 6 «Horizontale Toelichting» omvat voor de jaren 2002–2007
een toelichting op het verloop van jaar tot jaar van de uitgaven en ontvangsten
per begroting van de rijksbegroting. Tevens geeft deze bijlage inzicht op
hoofdlijnen van het verloop van de meerjarencijfers van de sectoren Zorg en
Sociale zekerheid en arbeidsmarktbeleid.Bijlage 7 «Verticale Toelichting» omvat voor de jaren 2002–2007
een toelichting op de mutaties in de begrotingen van de rijksbegroting sinds
de Miljoenennota 2002. Tevens geeft deze bijlage inzicht in de mutaties van
de sectoren Zorg en Sociale zekerheid en arbeidsmarkt.Bijlage 8 «Interdepartementale beleidsonderzoeken» omvat de
voortgang van de politieke besluitvorming over de resultaten van de interdepartementale
beleidsonderzoeken in de rondes 1999 tot en met 2001.Bijlage 9 «Staatsbalans» omvat de staatsbalans ultimo 2001,
aangevuld met het garantie-overzicht. In het Financieel Jaarverslag van het
Rijk over 2001 was al een pro forma Staatsbalans 2001 opgenomen.Bijlage 10 «Begrotingsregels» omvat de integrale set van de
regels voor het begrotingsbeleid over de inkomsten en uitgaven. Het betreft
een actualisatie van de eerdere regels zoals het laatst verwoord in de Miljoenennota
1999.1 Budgettaire kerngegevens In tabel 1.1 wordt de opbouw
van het EMU-saldo weergegeven 20022003200420052006 1. Netto-uitgaven onder het kader RBG-eng– 88 121– 92 716– 95 378– 101 209– 104 510 2. Netto begrotingsgefinancierde uitgaven SZA– 14 253– 14 788– 15 585– 15 786– 15 897 3. Netto uitgaven niet relevant voor enig kader*– 7 922– 7 214– 8 328– 11 346– 11 388 4. Netto uitgaven wel relevant voor RBG-eng maar
niet voor saldo– 441– 422– 465– 529– 605      5. Netto begrotingsgefinancierde
uitgaven (5=1+2+3+4)– 110 737– 115 140– 119 755128 870– 132 399w.v. uitgaven– 129 234– 132 763– 136 121– 145 005– 149 250w.v. ontvangsten18 49717 62316 36616 13516 851 6. Belastingen108 248111 768117 280127 488133 737 7. Uitgavenreserve00– 170– 330– 500 8. Overig840– 822– 1 066– 440– 865      9. EMU-saldo Centrale Overheid– 1 649– 4 194– 3 711– 2 152– 28      10. EMU-saldo Lokale Overheid690939937878861      11. EMU-saldo Sociale Fondsen1– 1 3221 0381 6261 8162 295      12. EMU-saldo (– = tekort)– 2 281– 2 217– 1 1485423 127idem, in % BBP– 0,5%– 0,5%– 0,2%0,1%0,6%      BBP (in miljarden euro)448470493516538* excl. aflossing en uitgifte vaste schuld en incl. verkooptaakstelling1 EMU-saldo Sociale Fondsen 2003–2006 inclusief conditionele
lastenverlichting.In de tabellen 1.2–1.4 wordt per uitgavenkader eerst de bepaling
van de reële ijklijnen weergegeven. De reële ijklijnen worden bepaald
door de meerjarencijfers (relevant voor de respectievelijke ijklijnen) stand
Miljoenennota 2003 te defleren met de raming voor de prijsontwikkeling van
de Nationale Bestedingen (NB-deflator) uit de MEV2003. Vervolgens wordt weergegeven
hoe de actuele raming van de uitgaven zich verhoudt tot de ijklijn in lopende
prijzen. De ijklijn in lopende prijzen is te bepalen door de reële ijklijn
te corrigeren voor de actuele raming van de NB-deflator. Daarnaast wordt gecorrigeerd
voor de aanwending van de uitgavenreserve, de overboekingen tussen de sector
Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt en de sector Zorg enerzijds en de Rijksbegroting-in-enge-zin
anderzijds en tot slot voor statistische factoren. Bij de start van de kabinetsperiode
is de actuele raming van de NB-deflator gelijk aan de NB-deflator die gebruikt
wordt voor de bepaling van de reële ijklijnen.Voor de kadertoetsing van de sector Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt
zijn niet alleen de begrotingsgefinancierde uitgaven (zie tabel 1.1) van belang,
maar ook de premiegefinancierde uitgaven (zie tabel 2.3 Bijlage 2). Bij de
sector Zorg is van belang dat van de totale uitgaven aan zorg (Budgettair
Kader Zorg, BKZ) 86¾% collectief gefinancierd wordt, de overige 13¼%
wordt gefinancierd door de particuliere ziektekostenverzekeraars.In tabel 1.5 wordt het totaal van de ijklijnen weergegeven.Tabel 1.2 Uitgaventoetsing
Rijksbegroting in enge zin in miljoenen euro (min betekent onderschrijding) 20022003200420052006 1. Raming uitgaven Miljoenennota 200388 12192 71695 378101 209104 510 2. NB-deflator MEV20031,00001,02861,05211,07371,0937 3. Reële ijklijn88 12190 13890 65594 26295 556 4. NB-deflator1,00001,02861,05211,07371,0937 5. Uitgavenreserve (aanwending)00000 6. Overboekingen00000 7. Statistisch00000      8. Uitgavenkader RBG-eng
in lopende prijzen88 12192 71695 378101 209104 5109. Actuele raming uitgaven88 12192 71695 378101 209104 510      10. Over/onderschrijding (10=9–8)00000Tabel 1.3 Uitgaventoetsing
Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt in miljoenen euro (min betekent onderschrijding) 20022003200420052006 1. Raming uitgaven Miljoenennota 200353 52556 36558 19159 61560 838 2. NB-deflator MEV20031,00001,02861,05211,07371,0937 3. Reële ijklijn53 52554 79855 30955 52355 626 4. NB-deflator1,00001,02861,05211,07371,0937 5. Uitgavenreserve (aanwending)00000 6. Overboekingen00000 7. Statistisch00000      8. Uitgavenkader SZA
in lopende prijzen53 52556 36558 19159 61560 8389. Actuele raming uitgaven53 52556 36558 19159 61560 838w.v. begrotingsgefinancierd14 25314 78815 58515 78615 897w.v. premiegefinancierd39 27241 57742 60643 82944 942      10. Over/onderschrijding (10=9–8)00000Tabel 1.4 Uitgaventoetsing
Budgettair Kader Zorg in miljoenen euro (min betekent onderschrijding) 20022003200420052006 1. Raming uitgaven Miljoenennota 200337 07639 25941 32943 64446 367 2. NB-deflator MEV20031,00001,02861,05211,07371,0937 3a. Reële BKZ37 07638 16739 28240 64842 395 3b. Reële IJklijn Zorg32 16333 11034 07835 26236 778 4. NB-deflator1,00001,02861,05211,07371,0937 5. Uitgavenreserve (aanwending)00000 6. Overboekingen00000 7. Statistisch00000      8. BKZ in lopende
prijzen37 07639 25941 32943 64446 3679. Actuele raming uitgaven37 07639 25941 32943 64446 367w.v.particulier gefinancierd/WTZ– 4 913– 5 202– 5 476– 5 783– 6 144      10. Over/onderschrijding BKZ (10=9–8)0000011. IJklijn Zorg in
lopende prijzen32 16334 05735 85337 86140 22412. Totaal netto uitgaven onder
ijklijn Zorg32 16334 05735 85337 86140 224      13. Over/onderschrijding (13=12–11)00000Tabel 1.5 Uitgaventoetsing
totaal kader in miljoenen euro (min betekent onderschrijding) 200220032004200520061. Reële ijklijnen173 808178 046180 042185 047187 9602. NB-deflator1,00001,02861,05211,07371,09373. Uitgavenreserve (aanwending)000004. Overboekingen000005. Statistisch000006. Uitgavenkader in
lopende prijzen173 808183 138189 422198 685205 5727. Actuale raming uitgaven173 808183 138189 422198 685205 572      8. Over/onderschrijding (ijklijn-termen)000002 De uitgaven en niet-belastingontvangsten 2001–2007 Tabel 2.1 Uitgaven begrotingen1; in miljoenen euroBegrotingen200120022003IHuis der Koningin6,77,98,3IIHoge Colleges van Staat
en Kabinet der Koningin168,6197,0185,3IIIAlgemene Zaken41,044,847,3IVKoninkrijksrelaties109,2179,8137,6VBuitenlandse Zaken5 712,19 208,79 898,3VIJustitie4 928,25 107,24 604,7VIIBinnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties4 488,14 853,34 917,4VIIIOnderwijs, Cultuur
en Wetenschappen23 022,724 283,124 766,6IXANationale Schuld (Transactiebasis)12 464,514 210,812 698,0IXBFinanciën3 628,23 691,73 705,5XDefensie7 192,27 524,07 311,7XIVolkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer3 772,83 328,93 485,7XIIVerkeer en Waterstaat7 908,55 939,45 914,0XIIIEconomische Zaken4 021,71 803,91 742,1XIVLandbouw, Natuurbeheer
en Visserij2 422,92 259,72 061,3XVSociale Zaken en Werkgelegenheid16 663,520 324,920 624,1XVIVolksgezondheid, Welzijn
en Sport7 816,28 711,19 524,4HGISInternationale samenwerking(4 771,5)(4 797,2)(4 798,6)APAanvullende posten0,0375,43 968,3GFGemeentefonds12 159,113 068,613 217,4PFProvinciefonds1 012,81 083,21 096,6ISFInfrastructuurfonds6 677,16 615,96 258,9FESFonds Economische
Structuurversterking2 173,62 643,62 868,3DGFDiergezondheidsfonds370,579,00,0BCFBTW-compensatiefonds0,00,0310,6EUBelastingafdrachten
aan de Europese Unie3 734,50,00,0CONConsolidatie– 6 363,4– 6 308,3– 6 589,0Totaal124 131,5129 233,6132 763,51 In deze tabel zijn de uitgaven voor Internationale Samenwerking
toegerekend aan de begrotingen waarop deze worden verantwoord. De totale uitgaven
voor Internationale Samenwerking zijn tussen haakjes vermeld. 2004200520062007Begrotingen8,38,38,38,3I 177,9176,0176,4178,6II46,946,746,644,0III137,3137,2137,2137,2IV10 849,311 352,011 814,312 165,6V4 225,73 973,83 972,53 940,9VI4 742,84 660,14 663,34 718,7VII24 911,025 035,625 280,025 586,8VIII12 570,712 681,012 703,212 831,9IXA3 591,63 518,83 489,83 481,1IXB7 283,07 273,17 165,17 137,5X 3 428,63 409,03 423,23 418,3XI6 121,26 230,06 204,26 271,4XII1 715,81 623,91 576,91 565,8XIII1 865,71 846,01 866,11 831,5XIV21 149,424 803,224 996,225 407,0XV9 816,09 083,79 418,29 794,2XVI(5 042,7)(5 333,6)(5 540,6)(5 765,4)HGIS7 173,411 208,014 362,517 096,6AP12 040,813 800,913 796,413 790,2GF973,3953,4953,4953,4PF5 515,05 492,95 286,95 870,9ISF1 864,11 711,61 792,62 226,4FES0,00,00,00,0DGF1 670,71 742,21 820,71 902,4BCF0,00,00,00,0EU– 5 757,1– 5 762,7– 5 703,4– 6 179,3CON136 121,5145 004,8149 250,4154 179,5 Tabel 2.2 Niet-belastingontvangsten1; in miljoenen euroBegrotingen200120022003IIHoge Colleges van Staat
en Kabinet der Koningin6,04,54,4IIIAlgemene Zaken8,67,614,2IVKoninkrijksrelaties11,229,712,9VBuitenlandse Zaken141,3787,8509,3VIJustitie1 071,0823,1937,4VIIBinnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties270,8229,2207,5VIIIOnderwijs, Cultuur
en Wetenschappen1 167,01 304,21 154,8IXANationale Schuld (Transactiebasis)444,82 093,8981,4IXBFinanciën3 844,13 032,22 688,6XDefensie281,8228,9272,6XIVolkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer205,6182,755,9XIIVerkeer en Waterstaat1 508,7371,3191,9XIIIEconomische Zaken2 780,62 936,52 855,5XIVLandbouw, Natuurbeheer
en Visserij544,8691,9616,9XVSociale Zaken en Werkgelegenheid685,8565,0541,9XVIVolksgezondheid, Welzijn
en Sport184,5110,0101,5HGISInternationale Samenwerking(206,1)(84,8)(68,2)APAanvullende posten0,024,41 632,8ISFInfrastructuurfonds6 725,16 386,36 301,1FESFonds Economische
Structuurversterking1 988,22 015,41 926,8AOWAOW-spaarfonds2 695,12 941,73 205,1DGFDiergezondheidsfonds247,038,70,0CONConsolidatie– 6 363,4– 6 308,3– 6 589,0Totaal18 448,518 496,617 623,41 In deze tabel zijn de niet-belastingontvangsten voor Internationale
Samenwerking toegerekend aan de begrotingen waarop deze worden verantwoord.
De totale niet-belastingontvangsten voor Internationale Samenwerking zijn
tussen haakjes vermeld.  2004200520062007Begrotingen 4,44,44,44,4II14,214,214,211,6III13,514,614,711,7IV525,6557,0584,1614,4V948,0949,6950,6950,6VI210,6215,2214,4214,4VII1 185,11 217,21 254,51 289,2VIII741,7731,3711,1671,5IXA2 296,02 245,22 250,02 184,8IXB216,1208,7204,9205,0X 54,251,440,739,6XI228,5213,3213,6213,5XII2 443,82 143,62 257,42 390,4XIII389,5394,2396,8351,9XIV458,2459,6595,7459,6XV101,7101,7101,7101,7XVI(54,8)(55,3)(54,1)(54,1)HGIS1 600,31 542,21 509,2– 131,8AP5 461,65 412,65 380,95 870,8ISF1 748,51 652,31 784,01 912,4FES3 482,03 769,64 071,54 388,6AOW0,00,00,00,0DGF– 5 757,1– 5 762,7– 5 703,4– 6 179,3CON16 366,316 135,116 851,015 574,8 Tabel 2.3 geeft een overzicht van de netto premiegefinancierde uitgaven
in de sector SZA, onderverdeeld naar de verschillende fondsen. Tabel 2.3 Raming netto premie-uitgaven
vallend onder de ijklijn SZA; in miljoenen euro 20022003200420052006 1. AOW21 49722 64723 53724 88725 888 2. ANW1 5411 5321 5171 5011 484 3. WAO10 85811 06010 90310 56710 436 4. WAZ582593611627635 5. Wgf9591 4821 5991 6011 710 6. AWF2 3802 7442 7772 8452 944 7. Vangnet1 4611 5121 6581 7991 845 8. UFO– 5653– 19. Totaal fondsen SZA39 27241 57742 60643 82944 942Tabel 2.4 geeft een overzicht van de uitgaven in de sector Zorg. Tabel 2.4 Raming netto premieuitgaven
vallend onder het BKZ; in miljoenen euro 20022003200420052006 1. Premieuitgaven BKZ39 62641 91944 07546 47149 267 2. Eigenbetalingen BKZ (ontvangsten)– 2 550– 2 660– 2 746– 2 827– 2 8993. Totaal fondsen BKZ37 07639 25941 32943 64446 367Tabel 2.5 geeft een overzicht van de belangrijkste posten vallend onder
«netto uitgaven niet relevant voor enig kader» uit tabel 1.1 van
Bijlage 1. Tabel 2.5 Uitgaven niet relevant
voor enig kader 20022003200420052006Rijksbijdragen aan de Sociale fondsen8 3919 68810 13713 15913 692Gasbaten (niet FES)– 2 312– 2 155– 1 837– 1 630– 1 747Munten115– 20– 20– 20– 20Netto verstrekking Studieleningen793721589480439FES-saldo628942116599Netto-verkoopstaatsbezit188– 1 558– 1 625– 1 625– 1 625BTW-compensatiefonds03111 6711 7421 821Rente-ontvangst AOW-spaarfonds– 537– 687– 850– 1 024– 1 213Investeringen Koninklijke Luchtmacht (JSF)06378980Heffings- en invorderingsrente + fiscale boetes– 357– 357– 357– 357– 357Netto kredietverlening (RWT's)661285– 188– 189– 181Nominale ontwikkeling (loon- en prijsbijstelling)0158294398495Overig (o.a. heffingen)352– 17632125476Totaal netto niet relevante uitgaven7 9227 2148 32811 34611 388Tabel 2.6.1 Agentschapsbegrotingen 2003;
in miljoenen euroNaam agentschapMoederministerieIngesteld perlasten 2000baten 2000lasten 2001baten 2001lasten 2002baten 2002lasten 2003baten 2003 1.Centrum
tot Bevordering van de Import uit OntwikkelingslandenBUZA19989,369,3810,8310,8313,7213,7214,0014,00 2.Immigratie-
en NaturalisatiedienstJustitie1994286,34294,09315,58313,28329,72329,72333,50333,50 3.Dienst
Justitiële InstellingenJustitie19951 138,601 147,711 289,481 312,161 357,251 379,671 425,341 424,42 4.Centraal
Justitieel Incasso BureauJustitie199641,1043,2552,0550,7261,0261,0256,6856,68 5.Korps
Landelijke PolitiedienstenBZK1998125,25127,66276,86290,15334,86327,05340,54340,81 6.Informatievoorziening
OverheidspersoneelBZK19954,924,8515,8116,3510,719,8312,3812,43 7.Centrale
ArchiefselectiedienstBZK19972,973,056,536,936,316,326,626,62 8.Basisadministratie
Persoonsgegevens en ReisdocumentenBZK199817,5717,5364,6864,2664,9764,9745,7645,76 9.IT-organisatieBZK199845,8746,09148,59147,29189,84189,86222,28223,2810.Centrale
Financiën InstellingenOCenW199645,7447,6857,5058,3347,5546,1347,1047,1011.RijksarchiefdienstOCenW199628,4229,0824,3625,3233,6233,6233,2933,2912.BelastingdienstFinanciën2003––––––2 372,462 372,4613.Defensie
Telematica OrganisatieDefensie1998212,64209,10261,08270,52227,10232,00233,20236,5014.Dienst,
Gebouwen, Werken en TerreinenDefensie199682,6880,8686,8484,4882,0083,7079,6079,8015.RijksgebouwendienstVROM1999923,20974,81997,151 008,03957,55977,441 038,071 013,2416.Koninklijk
Nederlands Meteorologisch InstituutVenW199551,2748,1349,7448,9443,0742,4141,5542,3817.TelecomEZ199627,6230,3729,4130,3831,1827,7633,0630,8918.SenterEZ199437,9039,9543,9145,8647,5547,7551,5551,5919.Economische
VoorlichtingsdienstEZ2001––24,3024,4727,8127,9629,5329,6820.Bureau
Industriële EigendomEZ2002––––17,9718,3817,8818,2921.Plantenziektenkundige
DienstLNV199419,4420,2821,0822,0524,7124,5024,0224,0222.Bureau
HeffingenLNV199837,3035,9853,1154,3953,4553,2143,8843,8823.LaserLNV199955,6756,0370,6371,4156,8356,8343,7343,7324.RVVLNV2003––––––106,78106,7825.Agentschap
SZWSZW2003––––––11,8411,8426.College
ter Beoordeling van GeneesmiddelenVWS199612,0311,7712,4514,0713,1213,4313,7513,8327.Keuringsdienst van WarenVWS200060,7663,9868,0367,9770,4170,1570,0069,87Totaal  3 266,653 341,633 980,004 038,194 102,314 137,436 748,406 726,67ToelichtingAgentschappen werken op basis van het stelsel van baten en lasten. In
bovenstaande tabel wordt een totaaloverzicht gegeven van de door de verschillende
agentschappen gegenereerde baten en lasten.Tabel 2.6.2 Agentschapsbegrotingen 2003;
saldi voor consolidatie in kasgegevens; in miljoenen euro Naam agentschapConsolidatiesaldo2000Consolidatiesaldo2001Consolidatiesaldo2002Consolidatiesaldo 2003 1.Centrum tot Bevordering
van de Import uit Ontwikkelingslanden– 1,504,170,07– 0,05 2.Immigratie- en Naturalisatiedienst– 2,6319,001,461,48 3.Dienst Justitiële
Instellingen13,8453,0775,9161,64 4.Centraal Justitieel
Incasso Bureau1,134,8710,652,99 5.Korps Landelijke Politiediensten– 1,18– 14,55100,6123,90 6.Informatievoorziening
Overheidspersoneel0,771,257,121,84 7.Centrale Archiefselectiedienst1,41– 0,650,750,87 8.Basisadministratie
Persoonsgegevens en Reisdocumenten0,732,330,000,00 9.IT-organisatie– 22,0542,1650,7414,9910.Centrale Financiën
Instellingen– 7,943,6810,40– 0,9911.Rijksarchiefdienst– 6,67– 2,5210,882,5212.Belastingdienst––20,26 13.Defensie Telematica
Organisatie29,86– 4,811,531,6314.Dienst, Gebouwen,
Werken en Terreinen1,681,3425,202,7015.Rijksgebouwendienst331,12294,25207,49296,4816.Koninklijk Nederlands
Meteo- rologisch Instituut– 2,99– 3,290,95– 1,0917.Telecom– 9,261,485,322,4018.Senter– 2,68– 0,0415,40– 0,5019.Economische Voorlichtingsdienst–26,951,270,8120.Bureau Industriële
Eigendom––0,100,3621.Plantenziektenkundige
Dienst– 1,000,831,460,1822.Bureau Heffingen0,641,982,57– 0,2023.Laser– 0,363,394,460,9924.RVV–––1,7725.Agentschap SZW–––– 0,1326.College ter Beoordeling
van Geneesmiddelen– 1,63–0,51–0,52–0,2927.Keuringsdienst van Waren– 4,90– 1,285,163,01Totaal316,39433,11538,77437,57ToelichtingOm de invloed op het EMU-saldo te bepalen moeten de begrotingen van agentschappen
vertaald worden in kastermen. Deze vertaling komt erop neer dat lasten tot
uitgaven en baten tot ontvangsten moeten worden herleid, waarbij alleen de
uitgaven aan derden en ontvangsten van derden relevant zijn voor het EMU-saldo.
Deze boekhoudkundige bewerking levert bovenstaande tabel op, waarin is opgenomen
het geconsolideerde saldo van uitgaven aan derden minus ontvangsten van derden
van alle agentschappen.Het totaal geconsolideerde saldo van de agentschappen is meegenomen in
de berekening van het EMU-saldo in bijlage 10.Tabel 2.6.3 Agentschapsbegrotingen 2003;
beroep op leenfaciliteit; in miljoenen euroNaam agentschapleningen2001leningen2002leningen2003Aflossingen2001Aflossingen2002Aflossingen2003 1.Centrum tot Bevordering
van de Import uit Ontwikkelingslanden–0,170,050,070,070,09 2.Immigratie- en Naturalisatiedienst–18,4619,06 7,3411,0314,84 3.Dienst Justitiële
Instellingen52,6420,0052,0015,3521,9224,78 4.Centraal Justitieel
Incasso Bureau1,3611,686,80 1,472,532,26 5.Korps Landelijke Politiediensten5,6998,3355,0022,4418,4029,13 6.Informatievoorziening
Overheidspersoneel––– ––– 7.Centrale Archiefselectiedienst1,38––0,350,270,08 8.Basisadministratie
Persoonsgegevens en Reisdocumenten0,46––0,150,03– 9.IT-organisatie18,1543,2911,043,411,441,32 10.Centrale Financiën
Instellingen3,188,204,30 1,985,026,1011.Rijksarchiefdienst1,041,771,191,731,710,3612.Belastingdienst––163,11––142,85 13.Defensie Telematica
Organisatie19,0019,5019,50 12,8512,8519,3014.Dienst, Gebouwen,
Werken en Terreinen2,0430,0010,80 2,302,307,4015.Rijksgebouwendienst296,80350,00450,00126,55162,19162,60 16.Koninklijk Nederlands
Meteo- rologisch Instituut1,322,002,002,182,322,87 17.Telecom4,103,963,182,982,412,73 18.Senter–1,401,40––0,28 19.Economische Voorlichtingsdienst0,451,271,05 0,210,280,3620.Bureau Industriële
Eigendom–1,351,36–0,130,4121.Plantenziektenkundige
Dienst1,241,261,13 0,400,370,9022.Bureau Heffingen4,996,806,803,554,295,58 23.Laser4,428,575,01–2,243,25 24.RVV––9,98––8,22 25.Agentschap SZW––––0,530,13 26.College ter Beoordeling
van Geneesmiddelen––– –––27.Keuringsdienst van Waren4,138,716,852,323,314,11 Totaal422,37636,72831,62207,60255,63439,95ToelichtingBovenstaande tabel geeft een overzicht van het beroep op de leenfaciliteit
door de verschillende agentschappen alsmede de aflossingen op de leningen.Over het algemeen geldt dat alleen een beroep op de leenfaciliteit wordt
gedaan voor nieuwe investeringen.Een beroep op de leenfaciliteit voor de overdracht van vermogensbestandsdelen
doet zich in 2001 voor bij de Economische Voorlichtingsdienst, in 2002 bij
het Bureau Industriele Eigendomen in 2003 bij de RVV en de Belastingdienst.3 De belasting- en premieontvangstenDeze bijlage bevat een toelichting op de ramingen van belasting- en premieontvangsten.
In het verleden werden de belastingen gepresenteerd op kasbasis en de premieontvangsten
op transactiebasis. De belastingontvangsten worden nog altijd, overeenkomstig
de Comptabiliteitswet, op kasbasis verantwoord, maar met ingang van deze Miljoenennota
wordt tevens de aansluiting op EMU-basis vermeld. Ook de premieontvangsten
zullen voortaan op EMU-basis worden gepresenteerd. Op deze wijze wordt de
transparantie met het EMU-saldo verbeterd.In deze bijlage worden tevens de inkomstendrempel en het kader voor de
microlastenontwikkeling voor deze kabinetsperiode afgeleid.Paragraaf 3.1 begint met een overzicht van de belastingraming voor 2002
en 2003. In paragraaf 3.2 worden de ramingsbijstellingen voor 2002 toegelicht
ten opzichte van het voorgaande ramingsmoment (Voorjaarsnota 2002). Vervolgens
bevat paragraaf 3.3 een toelichting op de ramingen voor 2003, die in deze
Miljoenennota voor het eerst worden gepresenteerd. Voor een uitgebreidere
toelichting op de ramingen en ramingsbijstellingen wordt verwezen naar de
memorie van toelichting van begroting IX-B. Paragraaf 3.4 gaat in op de meerjarige
belastingraming. Daarbij wordt aandacht geschonken aan de opbouw van de jaarlijkse
groei gedurende deze kabinetsperiode, uitgesplitst naar maatregelen en endogene
groei, waarbij de endogene groei nader wordt onderbouwd. Paragraaf 3.5 bevat
een overzicht van de premieraming voor 2002 en 2003. In paragraaf 3.6 wordt
de inkomstendrempel nader toegelicht. Tot slot bevat paragraaf 3.7 een overzicht
van de microlastenontwikkeling voor deze kabinetsperiode. Deze tabel zal als
kader gelden voor de toekomstig beleid. Tevens wordt een aansluiting gegeven
met de cijferopstelling uit het Strategisch Akkoord.3.1 De belastingraming voor 2002 en 2003Tabel 3.1.1 bevat een overzicht van de raming van de belastingontvangsten
2002 en 2003 op kasbasis en de aansluiting naar de belastingontvangsten op
EMU-basis1. Tabel 3.1.1 Belastingopbrengsten op kas-
en EMU-basis 2002 en 2003 in miljoenen euro Vermoedelijke Uitkomsten
2002Ontwerp-begroting 2003Kostprijsverhogende belastingen57 59560 581Invoerrechten1 4501 547Omzetbelasting34 36936 208Belasting op personenauto's en motorrijwielen2 8943 155Accijnzen8 5658 549– Accijns van lichte olie3 5043 428– Accijns van minerale oliën, anders dan
lichte olie2 3372 450– Tabaksaccijns1 8361 789– Alcoholaccijns438427– Bieraccijns279280– Wijnaccijns170175Belastingen van rechtsverkeer4 6324 806– Overdrachtsbelasting3 5803 722– Assurantiebelasting606632– Kapitaalsbelasting446452Motorrijtuigenbelasting1 9562 034Belastingen op een milieugrondslag3 4123 955– Afvalstoffenbelasting211217– Grondwaterbelasting170174– Regulerende energiebelasting2 3832 906– Waterbelasting100102– Brandstoffenheffingen547557Verbruiksbelasting van alcoholvrije dranken en andere
producten211215Belasting op zware motorrijtuigen108112   Belastingen op inkomen, winst
en vermogen50 60551 140Inkomstenbelasting– 383– 869Loonbelasting28 26528 394Dividendbelasting3 8433 783Kansspelbelasting152158Vennootschapsbelasting16 86018 064– Gassector1 8501 650– Niet-gassector15 01016 414Vermogensbelasting50Successierechten1 8631 610   Niet aan afzonderlijke
belastingsoorten toe te rekenen belastingontvangsten4747Totaal generaal (kasbasis)108 248111 768Aansluiting op EMU-basis30327Totaal generaal (EMU-basis)108 278112 095Als gevolg van afronding kan de som der delen afwijken van het totaal.3.2 De belastingontvangsten in 2002In tabel 3.2.1 is de raming voor 2002 opgenomen en zijn de belangrijkste
mutaties ten opzichte van de Voorjaarsnota 2002 vermeld. Deze paragraaf bevat
een toelichting op de ramingsbijstellingen in 2002. Tabel 3.2.1 Raming belastingopbrengsten
2002 op kas- en EMU-basis in miljoenen euro Voorjaarsnota 2002Vermoedelijke Uitkomsten 2002VerschilKostprijsverhogende belastingen57 48257 595113Omzetbelasting34 65334 369– 284Belasting op personenauto's en motorrijwielen2 9502 894– 57Accijnzen7 9408 565625Belastingen van rechtsverkeer4 6314 6321Motorrijtuigenbelasting2 0641 956– 109Overig5 2445 181– 63    Belastingen op inkomen, winst
en vermogen52 46350 605–1 858Inkomstenbelasting– 457– 38375Loonbelasting28 57528 265– 310Dividendbelasting3 9253 843– 81Vennootschapsbelasting18 28416 860– 1 424Overig12 1852 067– 118Totaal generaal (kasbasis)109 994108 248–1 746Aansluiting op EMU-basis20630– 176Totaal generaal (EMU-basis)110 201108 278– 1 9231 Inclusief niet aan afzonderlijke belastingsoorten toe te
rekenen belastingontvangsten.Als gevolg van afronding kan de som der delen afwijken van het totaal.Ten opzichte van de Voorjaarsnota 2002 is de raming voor de totale belastingontvangsten
op kasbasis met 1,7 miljard neerwaarts bijgesteld. De ramingsbijstellingen
vloeien voort uit bijstellingen in het economisch beeld van de Macro Economische
Verkenning 2003 (MEV 2003) en uit inzichten ontleend aan de kasrealisaties
en aanslagontwikkelingen tot en met juli. De ramingsbijstelling op EMU-basis
is 1,9 miljard. De bijstelling van de aansluiting is veroorzaakt door verbeterde
inzichten in het specifieke patroon van de EMU-relevante ontvangsten in de
maand januari.Sinds de Voorjaarsnota is het economisch beeld verslechterd. Zo is bijvoorbeeld
de volumegroei van het BBP gehalveerd tot ¾% en die van de particuliere
consumptie meer dan gehalveerd tot 1¼%. De prijzen zijn opwaarts bijgesteld,
maar per saldo is de totale nominale stijging van zowel het BBP als de particuliere
consumptie gedaald. Ook de winstontwikkeling voor bedrijven is neerwaarts
bijgesteld.Deze ontwikkelingen zijn van invloed op de belastingontvangsten.De raming van de kostprijsverhogende belastingen op kasbasis is ondanks
het verslechterde economische beeld 0,1 miljard opwaarts bijgesteld. Dit wordt
veroorzaakt door de opwaartse ramingsbijstelling van 0,6 miljard bij de accijnzen. Deze bijstelling houdt vrijwel geheel verband
met de gunstige kasrealisaties tot en met juli. Het beeld bij de overige kostprijsverhogende
belastingen is wel overeenkomstig het bijgesteld economisch beeld. De raming
van de omzetbelasting is neerwaarts bijgesteld
met 0,3 miljard, waarvan ruim 0,1 miljard verband houdt met de daling van
de particuliere consumptie. Daarnaast heeft 0,2 miljard betrekking op de neerwaartse
bijstelling van verwachte BTW-opbrengsten op infrastructuur van het Openbaar
Vervoer. De raming van de belasting op personenauto's en
motorrijwielen is neerwaarts bijgesteld met 0,1 miljard,
hetgeen wordt veroorzaakt door de neerwaartse bijstelling van de verwachte
verkoop van motorvoertuigen. De raming van de motorrijtuigenbelasting is met 0,1 miljard neerwaarts bijgesteld vanwege tegenvallende kasopbrengsten
tot en met juli. De raming van de overige kostprijsverhogende
belastingen is per saldo nauwelijks gewijzigd.Het verslechterd economisch beeld heeft bij de raming van de belastingen
op inkomen, winst en vermogen geleid tot een neerwaartse bijstelling van 1,9
miljard. De grootste neerwaartse bijstelling betreft de raming van de vennootschapsbelasting (1,4 miljard). Deze bijstelling
houdt verband met de lagere winstontwikkeling van bedrijven over oude belastingjaren.
Van de neerwaartse bijgestelde raming van de vennootschapsbelasting heeft
0,4 miljard betrekking op het belastingjaar 1998 en ouder en 0,6 miljard op
belastingjaar 2001. Bijstellingen van dergelijke omvang zijn voor de vennootschapsbelasting
vanwege het volatiele karakter niet ongebruikelijk. De inkomstenbelasting is 0,1 miljard opwaarts bijgesteld. Dit heeft
voornamelijk betrekking op de hoger dan verwachte kasrealisaties tot en met
juli over belastingjaar 2001. Het bijgestelde economisch beeld heeft niet
tot aanpassingen geleid. De raming van de loonbelasting is met 0,3 miljard neerwaarts bijgesteld op basis van kasrealisaties
tot en met juli en is in lijn met de neerwaartse bijstelling van de geraamde
contractloonstijging. De dividendbelasting is
met 0,1 miljard neerwaarts bijgesteld als gevolg van de neerwaartse bijstelling
van de verwachte winstontwikkeling van bedrijven. Deoverige belastingen op inkomen, winst en vermogen zijn met 0,1 miljard neerwaarts
bijgesteld, hetgeen geheel betrekking heeft op de successierechten. Dit houdt
verband met de minder gunstige waardeontwikkeling van vermogenstitels.3.3 De belastingontvangsten in 2003In deze paragraaf wordt de ontwikkeling van de geraamde belastingontvangsten
in 2003 ten opzichte van 2002 op hoofdlijnen nader toegelicht. Een uitgebreid
overzicht van de raming voor 2003 naar alle belastingsoorten is opgenomen
in paragraaf 3.1. Tabel 3.3.1 Raming belastingopbrengsten
2003 op kas- en EMU-basis in miljoenen euro Vermoedelijke Uitkomsten
2002MaatregelenEndogeen in mlnEndogeen in % Ontwerp-begroting 2003Kostprijsverhogende belastingen57 5951 0551 9303,4%60 581Omzetbelasting34 3695 051 3343,9%36 208Belasting op personenauto's en motorrijwielen2 8941001625,6%3 155Accijnzen8 565– 83680,8%8 549Belastingen van rechtsverkeer4 632521222,6%4 806Motorrijtuigenbelasting1 956– 7864,4%2 034Overig5 1814 881603,1%5 829      Belastingen op inkomen, winst
en vermogen50 605–1 5012 0364,0%51 140Inkomstenbelasting– 383– 390– 9725,3%– 869Loonbelasting28 265– 1 2921 4215,0%28 394Dividendbelasting3 8430– 60– 1,6%3 783Vennootschapsbelasting16 8602129925,9%18 064Overig12 067– 31– 220– 10,6%1 816Totaal belastingopbrengsten
(kasbasis)108 248–4463 9663,7%111 768Aansluiting op EMU-basis30   327Totaal belastingopbrengsten (EMU-basis)108 278   112 0951 Inclusief niet aan afzonderlijke belastingsoorten toe te
rekenen belastingontvangsten.Als gevolg van afronding kan de som der delen afwijken van het totaalOp EMU-basis bedragen de totale belastingontvangsten in 2003 naar verwachting
112,1 miljard en op kasbasis 111,8 miljard. De geraamde stijging van de belastingopbrengsten
op kasbasis is het saldo van 0,4 miljard lagere ontvangsten door maatregelen
en voor 4,0 miljard hogere opbrengsten door endogene ontwikkelingen. Beide
aspecten worden hieronder afzonderlijk toegelicht. De aansluiting op EMU-basis
in 2003 herstelt zich naar verwachting van het incidenteel lage niveau in
2002 tot 0,3 miljard. In 2002 was het verschil tussen de opbrengst op kasbasis
en EMU-basis incidenteel laag door het specifieke ontvangstenpatroon in januari
en februari 2002. Ten opzichte van het normale patroon was circa 0,4 miljard
van de belastingontvangsten reeds in januari ontvangen ten koste van de ontvangsten
in februari.3.3.1 Endogene groei belastingontvangsten 2003De raming van de endogene groei is gebaseerd op het economisch beeld van
de MEV 2003. De verwachte endogene toename van de totale belastingontvangsten
(op kasbasis) bedraagt 4,0 miljard (3,7%) ten opzichte van 2002. Bij een groei
van de belastingontvangsten die overeenkomt met de groei van het nominale
BBP zou de stijging 1,0 miljard hoger zijn geweest. Het verschil wordt verklaard
door een uiteenlopende groei van de onderliggende componenten van het BBP
(samenstellingseffect) en incidentele factoren. In paragraaf 3.4 wordt hier
dieper op ingegaan.De endogene toename van de opbrengsten bij de kostprijsverhogende belastingen
bedraagt naar verwachting 1,9 miljard ten opzichte van 2002. De raming voor
de omzetbelasting neemt 3,4% toe (1,3 miljard)
overeenkomstig de groei van de belaste bestedingscategorieën. De belasting op personenauto's en motorrijwielen neemt naar
verwachting endogeen toe met 0,2 miljard op basis van de verwachte ontwikkeling
van de autoverkopen. De raming van de accijnzen neemt
per saldo endogeen toe met 0,1 miljard. Dit is het saldo van een toename van
de accijns voor minerale oliën anders dan lichte olie (vanwege de verwachte
toename van het wagenpark) en een daling van de accijns van lichte olie en
de tabaksaccijns. De belastingen van rechtsverkeer nemen
naar verwachting toe met 0,1 miljard. Dit is voornamelijk het gevolg van een
toename van de overdrachtsbelasting als gevolg van een verwachte stijging
van de huizenprijzen conform de inflatie. De verwachte endogene stijging van
de motorrijtuigenbelasting bedraagt 0,1 miljard
ten gevolge van een toename van het wagenpark. De overigekostprijsverhogende belastingen nemen naar verwachting toe met 0,2
miljard.De endogene toename van de belastingen op inkomen, winst en vermogen bedraagt
2,0 miljard. De endogene daling van de inkomstenbelasting bedraagt 0,1 miljard en kan vooral verklaard worden uit een vertraagde
doorwerking in de kasontvangsten van de winstontwikkeling van zelfstandigen
in 2001 en 2002. De geraamde endogene toename van de loonbelasting bedraagt 1,4 miljard en is een gevolg van de verwachte loon- en werkgelegenheidsontwikkeling.
De raming van de dividendbelasting daalt ten opzichte
van 2002 met 0,1 miljard. In de Voorlopige Rekening 2001 is de opbrengst van
de dividendbelasting in 2001 geanalyseerd. In dat jaar was sprake van een
sterke stijging en is geconcludeerd dat er deels sprake was van een incidenteel
hoge opbrengst die in latere jaren geleidelijk zou verdwijnen. De daling in
2003 wordt derhalve verklaard uit de doorwerking van de hoge ontvangsten in
2001. De vennootschapsbelasting neemt naar verwachting
toe met 1,0 miljard. Dit is het saldo van een verwachte daling van de vennootschapsbelasting
van de gassector van 0,2 miljard (ten gevolge van een verwachte daling van
de olieprijs) en een toename van de vennootschapsbelasting van de niet-gassector
van 1,2 miljard. Naar verwachting zal er in 2003 een herstel optreden
van de winstpositie van de bedrijven. De endogene daling van de overige belastingontvangsten
bedraagt 0,2 miljard. Deze daling betreft vrijwel geheel de successierechten.
De successierechten waren in 2001 tijdelijk 300 miljoen achtergebleven in
verband met startperikelen na de reorganisatie van het dienstvak Registratie
& Successie en daarmee samenhangende automatiseringsproblemen. Dit bedrag
wordt in 2002 alsnog geïnd, waardoor in 2003 de groei van de successierechten
met 300 miljoen wordt gemitigeerd.3.3.2 Het effect van maatregelen op de belastingontvangstenDe belastingontvangsten nemen als gevolg van maatregelen af met 0,4 miljard
euro op kasbasis. Dit is het saldo van beleids- en overige maatregelen. De
overige maatregelen betreffen vooral maatregelen in de uitvoeringssfeer, het
BTW-compensatiefonds, BTW over investeringen in de infrastructuur en nabetalingen.
Door maatregelen op transactiebasis nemen de ontvangsten toe met 0,9 miljard.
Het verschil tussen kas- en transactiebasis wordt bij het Strategisch Akkoord
met name veroorzaakt door de afschaffing van de basisaftrek lijfrente. Deze
maatregel wordt in 2003 getroffen, maar zal pas in 2004 via de ingediende
aangiftebiljetten voor de inkomensheffing tot kaseffecten leiden. Ook leiden
maatregelen uit het belastingplan 2001 nog tot kaseffecten, terwijl de maatregelen
al eerder op transactiebasis zijn genomen. Tot slot leiden nabetalingen tot
een groot verschil tussen het effect van maatregelen op kas- en transactiebasis,
omdat nabetalingen kasverrekeningen betreffen tussen de belastingopbrengst
en premies volksverzekeringen over oude transactiejaren. In tabel 3.3.2 wordt
een overzicht gegeven van de maatregelen voor 2003.Tabel 3.3.2 Effect van belasting- en
premiemaatregelen 2003 in miljoenen euro Kas 2003 BelastingenTrans 2003 BelastingenTrans 2003 Belasting en PremiesStrategisch Akkoord1 0511 4631 788Grondslagverbreding1 2111 6422 253Arbeidsmarkt291550667 Afschaffen basisaftrek lijfrente 209279 Gefaseerde afschaffing SPAK en afschaffen VLW233259289 Afschaffen fiscale subsidieverlof – waaronder
inperken Witteveenkader588299Milieu493560572 Afschaffen EPR, REB faciliteiten groene stroom
en investeringsregelingen336381387 Defiscalisering diverse faciliteiten art. 36 WBM372414414 Verhoging REB-vermindering per aansluiting– 240– 266– 266 Overig233137Vermogen, sparen en winst423480963 Afschaffen spaarloon372413826 Afschaffen belastingsubsidies beleggen 1586 Afschaffen vrijstelling overdrachtsbelasting woningcorporaties525252Overig:Afschaffen faciliteiten
vervroegde afschrijving en fietsaftrek55252Lastenverlichting– 160– 178– 464Arbeidsmarkt– 160– 178– 464 Gefaseerde verhoging arbeidskorting– 21– 24– 258 Invoering levensloopregeling– 139– 155– 206Lastenverschuiving  0 Verhogen AWBZ premie met 0,10%-punt  258 Verlagen WAO-premie werkgevers met 0,15%-punt  – 258    Aanvullende besluitvorming– 1 156– 1 2541 355Arbeidsmarkt215250131 Extra verhoging arbeidskorting met € 69– 28– 31– 340 Afschaffen feestdagenregeling3640135 Beperking scholingsaftrek71111120 Beperking afdrachtvermindering speur- en ontwikkelingswerk
(WBSO)151517 Aanscherping afbakeningsregeling WBSO1131414 Overgangsregeling inperking Witteveenkader/ouderschapsverlof/
 levensloopregeling– 35– 60– 77 Afschaffen en overgangsregeling toetrederskorting4456 Overhevelen levensloop van fiscale regeling naar
uitgaven139155206Milieu: Afschaffen
faciliteiten schone en zuinige auto's113125125Vermogen en winst498585 Begrenzing afschrijvingssystematiek onroerende
zaken357070 Deblokkeren spaarloontegoeden141515Zorg: Verhogen nominale
ZFW-premie met € 88,901  718Overig979676Koopkracht pakket1591770 Verhogen algemene heffingskorting met € 50– 22– 25– 598 Verhogen belastingtarief eerste schijf met 0,45%-punt185206636 Verhogen algemene ouderenkorting met € 22– 4– 4– 38Lastenverschuiving1– 1 788– 1 987220 Verlaging WAO-premie werkgevers met 0,3%-punt  – 477 Verhoging ZFW-premie werkgevers met 0,5%-punt  528 Grondslageffect schuif ZFW/WAO6774169 Verlaging belastingtarieven eerste en tweede schijf
met 1,7%-punt– 1 855– 2 0612 061 Verhoging AWBZ-premie met 1,7%-punt  2 061waarvan inkomstenverhoging5867032 029waarvan lastenverlichting4630– 894waarvan lastenverschuiving– 1 788– 1 987220Conditionele lastenverlichting
in combinatie met Centraal Akkoord  [-500]    Overige maatregelen
belastingplan 2003– 4– 3– 8Totaal Stragisch Akkoord
en aanvullende besluitvorming– 1102073 135Reeds eerder besloten fiscale
maatregelen voor 20031– 372– 32– 189    Overige premiemutaties1, 2  347Totaal beleidsmaatregelen
2003– 4821753 293Totaal overige belastingmaatregelen136696     Totaal maatregelen– 446871 1 Is geen onderdeel van het Belastingplan 2003. Totaal Belastingplan
2 185 mln.2 Dit betreft met name MOOZ- en WTZ-premie.3.4 Meerjarige belastingramingenDe belastingraming voor de periode 2002–2007 wordt gepresenteerd
in tabel 3.4.1. De ramingen voor 2002 en 2003 zijn in het voorgaande toegelicht.
De belastingraming voor 2004–2006 is gebaseerd op het economisch beeld
zoals geschetst in hoofdstuk 3 tabel 3.15 en de maatregelen die aan het Strategische
Akkoord ten grondslag liggen. Voor 2007 heeft de raming een louter technisch
karakter. Tabel 3.4.1 Meerjarige belastingraming
op kas- en EMU-basis in miljarden euro 200220032004200520062007Totaal belastingopbrengsten op kasbasis108,25111,75117,30127,50133,75139,85Aansluiting op EMU-basis0,050,350,501,000,500,50Totaal belastingopbrengsten op EMU-basis108,30112,10117,80128,50134,25140,35Een nadere duiding van de groei van de belastingopbrengst voor deze kabinetsperiode
is samengevat in tabel 3.4.2. Hierbij wordt vooral ingegaan op de relatie
met de economische groei, zowel reëel als nominaal. De groei van de belasting
is daartoe onderverdeeld in het effect van maatregelen, endogene groei, kas/transactieverschillen
en de aansluiting EMU-basis2, waarbij de endogene
groei verder wordt uitgewerkt in economisch gerelateerde componenten. Tabel 3.4.2 Uitsplitsing groei belastingopbrengst
EMU-basis 2003–2006 in miljarden euro 2003200420052006Maatregelen– 0,45– 0,053,750,50Aansluiting EMU-basis0,300,150,50– 0,50Kas transactie verschillen– 0,20– 0,10– 0,05– 0,05Endogeen4,155,656,555,80 BBP-prijs3,552,552,201,90 BBP-volume1,653,053,303,45 Samenstellingseffect– 1,000,051,000,45Totaal3,805,7010,705,75Als gevolg van afronding kan de som der delen afwijken van het totaal.Het effect van de maatregelen (op kasbasis) bestaat uit fiscale beleidsmaatregelen
op het terrein van de belastingen en het effect van overige maatregelen die
niet relevant zijn voor de microlastenontwikkeling (zoals nabetalingen en
maatregelen in de uitvoeringssfeer). Voor 2003 bedraagt het effect – 0,45
miljard en is overeenkomstig het totaal van maatregelen uit tabel 3.3.2 uit
de vorige paragraaf. In 2005 stijgt de belastingopbrengst sterk door maatregelen.
Dit is met name het gevolg van de veronderstelde specifieke invulling van
het compensatiepakket in verband met de stelselherziening in de zorgsector.
Het belastingtarief in de eerste en tweede schijf in 2005 is 3%-punten verhoogd
en de AOW-premie is 3%-punten verlaagd. Deze gedeeltelijke fiscalisering van
de AOW leidt tot een verschuiving tussen de belasting- en premieopbrengst,
die op kasbasis ook in 2006 nog zichtbaar is.De aansluiting op EMU-basis is voor 2003 al toegelicht in paragraaf 3.3.
In 2005 is er een incidenteel effect bij de aansluiting op EMU-basis, dat
weer vervalt in 2006. Dit wordt eveneens veroorzaakt door de gedeeltelijke
fiscalisering van de AOW in 2005, waarvan het effect op kasbasis gedeeltelijk
neerslaat in januari 2006.Voorts kan een kas-transactieverschil optreden. Voor een aantal belastingen
geldt dat de verschuldigde belasting met betrekking tot een bepaald belastingjaar
niet volledig in dat zelfde jaar wordt betaald. Dit geldt met name voor de
vennootschapsbelasting en de inkomstenbelasting. De ontvangsten over een belastingjaar
kunnen met een vertraging van vijf jaar of meer worden gerealiseerd. Over
een langere periode nemen de belastingopbrengsten op kasbasis (het jaar dat
de belasting wordt betaald) evenveel toe als op transactiebasis (het belastingjaar).De endogene groei is in relatie tot de economische ontwikkeling onderverdeeld
naar een drietal componenten. De eerste twee componenten betreffen de groei
van de belastingopbrengst die zou resulteren bij een gelijke groei als die
van het bruto binnenlands product (BBP), hetgeen overeenkomt met een progressiefactor
gelijk aan 1. Bij deze groei blijft de druk van de belasting (exclusief beleid)
ten opzichte van het BBP constant.Uit de tabel blijkt duidelijk dat de nominale component (prijs-BBP) in
de periode 2003–2006 in belang afneemt (afnemende inflatie en contractloonstijgingen),
terwijl de reële groei van het BBP juist voor een toenemende groei van
de belastingopbrengst zorg draagt.Daarnaast is ook de samenstelling van de economische groei van belang.
Ten gevolge van een uiteenlopende groei van de componenten van het BBP kan
de groei van de belastingopbrengst afwijken van de groei van het BBP. Dit
geldt zowel voor een afwijkende volumegroei als voor een afwijkende prijsontwikkeling
van de onderscheiden onderdelen van het BBP. Het samenstellingseffect wordt
enerzijds veroorzaakt doordat niet op alle componenten van het BBP in gelijke
mate belasting drukt (op investeringen van bedrijven drukt bijvoorbeeld geen
belasting, terwijl over investeringen in woningen BTW wordt geheven), anderzijds
doordat voor een aantal belastingsoorten sprake is van een progressief tarief
in plaats van een proportioneel tarief (loon- en inkomstenbelasting). Het
samenstellingseffect is nader uitgesplitst in tabel 3.4.3. Tabel 3.4.3 Specificatie samenstellingseffect
groei belastingopbrengst 2003–2006 in miljarden euro 2003200420052006Omzetbelasting– 0,10– 0,15– 0,20– 0,25Accijnzen– 0,35– 0,30– 0,25– 0,25Loon en inkomstenbelasting0,350,301,600,90Vpb niet-gas0,100,400,150,15Vpb gas– 0,30– 0,20– 0,15– 0,05Overig– 0,05– 0,05– 0,10– 0,05Incidenteel successierechten en dividendbelasting– 0,70   Totaal samenstellingseffect– 1,000,051,000,45Als gevolg van afronding kan de som der delen afwijken van het totaal.Uit tabel 3.4.3 blijkt dat de bestedingen waarop de omzetbelasting drukt
in de komende kabinetsperiode achterblijven bij het BBP. Daardoor blijft de
groei van de opbrengst jaarlijks tot 250 miljoen achter bij de groei van het
BBP. De accijnzen stijgen eveneens jaarlijks circa 250 miljoen minder dan
op grond van het BBP verwacht zou mogen worden. Hiervan is de oorzaak dat
een aantal accijnzen over volume-eenheden geheven wordt en dat de accijnzen
ook historisch achterblijven bij de groei van het BBP. Bij de loon- en
inkomstenbelasting komt duidelijk naar voren dat deze belastingen een progressieve
structuur kennen. Zelfs bij een gelijke groei van de loonsom en het BBP zal
de loon- en inkomstenbelasting sterker stijgen. Dit effect is sterker naarmate
er meer sprake is van een reële loonstijging. In 2005 is dit effect het
sterkst vanwege de tabelcorrectiefactor. De tabelcorrectiefactor wordt afgeleid
uit de inflatie, waarbij er vanwege de systematiek sprake is van enige vertraging.
Zo is de tabelcorrectiefactor gestegen van 1,8% in 2001 naar 3,1% in 2002
vanwege de doorwerking van de inflatie in 2000 en 2001, waardoor in 2002 de
progressie van het belastingstelsel wordt gemitigeerd. De lagere inflatie
in 2003 en 2004 komt pas in 2005 tot uiting in een duidelijke afname van de
tabelcorrectiefactor, zodat de progressie van het stelsel in dat jaar duidelijk
tot uiting komt. De vennootschapsbelasting opgebracht door de niet-gassector
stijgt meer dan het BBP. Dit hangt samen met het geraamde herstel van de winsten
(daling van de arbeidsinkomensquote). De vennootschapsbelasting-gas laat een
daling zien, die wordt verklaard door de verwachte daling van de olieprijzen
en stijging van de euro. De groei van de overige belastingen wijkt weinig
af van de groei van het BBP.Tot slot is er voor 2003 nog sprake van een doorwerking van 0,7 miljard
vanuit ontwikkelingen uit oude jaren. De opbrengst van de dividendbelasting
was in 2001 incidenteel hoog. In de Voorlopige Rekening 2001 is geanalyseerd
dat deze stijging voor een deel incidenteel was. Dit drukt de groei van de
dividendbelasting in 2003 met 0,4 miljard. Daarnaast was sprake van een tijdelijk
effect bij de successierechten. In 2001 bleven de opbrengsten tijdelijk 0,3
miljard achter, welke in 2002 alsnog zou worden ontvangen. De groei in 2003
wordt daardoor met 0,3 miljard getemperd.3.5 De premieontvangsten in 2002 en 2003Tabel 3.5.1 bevat de ramingen voor de premieontvangsten voor 2002 en 2003.
Deze ramingen zijn conform de ramingen van de Sociale Nota 2003 en de Zorgnota
2003. Een uitgebreid overzicht van deze ramingen is opgenomen in de Zorgnota
2003 voor wat betreft de AWBZ en de ZFW en de Sociale Nota 2003 voor wat betreft
de overige fondsen. De groei van de premieopbrengsten is onderscheiden naar
endogene ontwikkeling en maatregelen die relevant zijn voor de microlastenontwikkeling.
De microlastenontwikkeling leidt voor de volksverzekeringen tot een opbrengstverhoging
van 2,45 miljard, door de premieverschuiving van WAO naar AWBZ (0,3 miljard)
en door een verschuiving via een verlaging van het belastingtarief 1e en 2e
schijf ten gunste van de AWBZ (2,0 miljard), en voor het overige door maatregelen
op het terrein van de loon- en inkomensheffing. Bij de werknemersverzekeringen
is sprake van 0,65 miljard opbrengst door maatregelen, waarvan 0,7 miljard
door verhoging van de nominale ziekenfondspremie en 0,3 miljard daling door
de premieschuif van WAO naar AWBZ. De verschuiving van premie WAO naar ZFW
voor werkgevers is neutraal voor het totaal van de werknemersverzekeringen.
De MLO is in overeenstemming met de MLO uit tabel in paragraaf 3.3.2. De endogene
ontwikkeling van de premieontvangsten bedraagt 2,55 miljard ofwel 4,2%. De
endogene groei van de volksverzekeringspremies is sterker dan van de werknemersverzekeringen.
Dit hangt samen met het verschil in premiegrenzen, franchises en verschil
in verzekerde populatie.Tabel 3.5.1 Raming van de premie-ontvangsten
2002 en 2003 op EMU-basis in miljarden euro 2002MLOendogeen
in mlnendogeen in %2003Volksverzekeringsfondsen incl. WAZ31,552,451,755,5%35,75Werknemersverzekeringen28,900,650,802,8%30,35Totaal60,453,102,554,2%66,103.6 De inkomstendrempelInkomstenmeevallers en inkomstentegenvallers lopen bij de huidige begrotingsregels
in het EMU-saldo, tenzij het EMU-saldo de zogenaamde signaalwaarden (0% BBP
en 2½% BBP) overschrijdt. Voorts is in het Strategisch Akkoord afgesproken
dat inkomstenmeevallers die het begrotingsoverschot boven de 1% BBP brengen,
tot een maximum van 1 miljard euro mogen worden aangewend voor lastenverlichting
voor burgers en/of bedrijven. Om te bepalen of de inkomstenontwikkeling ruimte
biedt voor bedoelde lastenverlichting, wordt een inkomstendrempel opgesteld.
Deze inkomstendrempel is het inkomstenniveau (belastingen, premies en gasbaten)
waarbij het EMU-saldo in de stand Miljoenennota 2003 uit zou komen op een
overschot van 1% BBP. Bij een EMU-saldo hoger dan 1% BBP, mag 25% van de overschrijding
van de totale inkomsten (op EMU-basis) ten opzichte van de inkomstendrempel
worden ingezet voor lastenverlichting. De inkomstendrempel wordt reëel
vastgesteld en jaarlijks nominaal gemaakt met het prijspeil van de nationale
bestedingen (pNB).Tabel 3.6.1 presenteert de inkomstendrempel. Tabel 3.6.1 Inkomstendrempel 2003–2006
in miljarden euro 2003200420052006Verschil EMU-saldo van 1% en geraamde EMU-saldo1,5%1,2%0,9%0,4%Idem in miljarden6,96,14,62,3Inkomstenraming in miljarden180,4188,4199,4208,5Nominale Inkomstendrempel187,3194,5204,0210,8     Deflator NB1,0291,0521,0741,094     Reële inkomstendrempel182,1184,8190,0192,7Tabel 3.6.1 geeft aan dat, uitgaande van de huidige inzichten, een overschrijding
van de lastendrempel in de jaren 2004 en 2005 forse meevallers zou vereisen
ten opzichte van de huidige inkomstenraming. In het laatste jaar van de kabinetsperiode
behoort additionele lastenverlichting echter wel tot de reële mogelijkheden.
Indien de drempelrelevante inkomsten in 2006 2,3 miljard euro hoger zijn dan
thans geraamd, dan mag bij een saldo boven de 1% BBP worden overgegaan tot
additionele lastenverlichting.3.7 MLO-kaderTussen de signaalwaarden voor het EMU-saldo kunnen de automatische stabilisatoren
volledig werken (met uitzondering van de situatie waarbij de inkomsten de
inkomstendrempel overschrijden). Inkomstenmeevallers en -tegenvallers lopen
in het EMU-saldo. De microlastenontwikkeling (MLO) staat binnen de signaalwaarden
vast op het niveau dat voor deze regeerperiode is overeengekomen. De overeengekomen
lastenontwikkeling vormt op deze wijze een kader voor de MLO
in deze kabinetsperiode. Het budgettaire beslag van de overeengekomen belastingmaatregelen
zal jaarlijks overeen moeten komen aan het bedrag uit het MLO kader. Indien
de lastenverlichting groter (of de lastenverzwaring kleiner) is dan in het
MLO kader is aangegeven, dan zullen compenserende, lastenverzwarende maatregelen
moeten worden genomen. Op dezelfde wijze zullen ook nieuwe belastingmaatregelen
moeten worden gecompenseerd. Indien de lastenverlichting lager uitpakt dan
toegestaan op basis van het MLO kader, dan kan extra lastenverlichting plaatsvinden.
Deze ruimte voor lastenverlichting mag ook via de lastenreserve worden meegenomen
naar latere jaren. Binnen de signaalwaarden kan op deze wijze alleen sprake
zijn van lastenverschuiving, niet van extra lastenverlichting of lastenverzwaring. Tabel 3.7.1 Relatie lastenontwikkeling
SA en Microlastenontwikkeling (MLO), in miljoenen euro 2003200420052006Lastenverlichting Strategisch Akkoord waaronder uitgaven
(reëel, kaseffect)– 450– 900– 6 950– 350Grondslagverbreding Strategische Akkoord
(reëel, kaseffect )1 7807205 830320Strategisch Akoord
reëel, kaseffect1 330– 180– 1 120– 30Af: Uitgaven (vallen niet onder MLO definitie)– 14– 3– 2 208– 7Bij: Aansluiting fiscale maatregelen op
MLO definitie389– 396– 39– 50MLO Strategisch Akkoord
reëel1 733– 5731 049– 73   MLO Strategisch Akkoord
nominaal1 788– 6041 127– 80Bestaand beleid15023028– 44MLO vóór
aanvullende besluitvorming1 9383741 155– 124Aanvullende besluitvorming1 35587– 428– 10MLO Totaal nominaal3 293– 287727– 134   MLO Totaal reëel3 202– 273677– 122 pNB deflator1,0291,0521,0741,094De vertaling van het lastenbeeld uit het Strategisch Akkoord naar de microlastenontwikkeling
is opgenomen in tabel 3.7.1.Bij de aansluiting spelen een aantal factoren een rol. Ten eerste zijn
in het Strategisch Akkoord eveneens maatregelen in de uitgavensfeer betrokken,
zoals bijvoorbeeld een deel van de compensatie van het zorgstelsel en de energiepremieregeling,
die niet in de microlastenontwikkeling tot uitdrukking komen. Daarnaast luidt
de lastenontwikkeling in het Strategisch Akkoord op kasbasis, terwijl de microlastenontwikkeling
aansluit bij de jaren waarop de maatregelen betrekking hebben (transactiebasis).
Zo vindt bijvoorbeeld het afschaffen van de basisaftrek lijfrente plaats in
2003, terwijl de ontvangsten hiervan pas in 2004 in de kas zullen stromen.
Voorts luiden de bedragen uit het Strategisch Akkoord in reële termen
die ten behoeve van de microlastenontwikkeling nominaal zijn gemaakt met de
pNB-deflator.Voorts is voor de totale microlastenontwikkeling in 2003 het reeds bestaande beleid van belang, waaronder de ontwikkeling van de WTZ-,
MOOZ- en de nominale ZFW-premie en de reeds eerder genomen maatregelen die
deze kabinetsperiode nog doorwerken.Tot slot is in de tabel de besluitvorming opgenomen die deze zomer heeft
plaatsgevonden als gevolg van het verslechterde economische en budgettaire
beeld.4 EMU-saldo, EMU-schuld, sociale fondsen, financieringsbehoeften1Tabel 4.1 EMU-saldo en financieringsbehoefte
in miljoenen euro en in % geharmoniseerd BBP  199019911992199319941995199619971998199920002200120022003 1.Feitelijk financieringssaldo
Rijk– 9 955– 8 671– 9 455– 3 7861 256– 10 426– 4 335– 5 020– 1 496– 5 815– 2 934– 3 587– 3 652– 4 355 (in % geharmoniseerd
BBP)– 4,1%– 3,4%– 3,5%– 1,4%0,4%– 3,4%– 1,4%– 1,5%– 0,4%– 1,6%– 0,7%– 0,9%– 0,8%– 1,0%                 2.Financiële transacties– 1 397177– 1 321– 5 499– 8 9431 166– 617– 2 382– 2 471– 9644642 7641 137– 732                 3.Kas-transactieverschillen
(incl. derdenrekeningen en overig)– 1 415716– 7482 876– 1 748– 1 652245559– 2573 8811 371280866894                 4.Saldo Rijk (4=1+2+3)– 12 767– 7 778– 11 524– 6 409– 9 435– 10 912– 4 707– 6 843– 4 224– 2 898– 1 099– 543– 1 649– 4 194                 5.Saldo centrale overheid,
niet-Rijk1393354– 138– 9– 8– 1720818041024500                 6.Saldo centrale overheid
(6=4+5)– 12 628– 7 745– 11 470– 6 422– 9 427– 10 921– 4 715– 6 860– 4 016– 2 718– 689– 298– 1 649– 4 194 (in % geharmoniseerd
BBP)– 5,2%– 3,0%– 4,3%– 2,3%– 3,3%– 3,6%– 1,5%– 2,1%– 1,1%– 0,7%– 0,2%– 0,1%– 0,4%– 0,9%                 7.Saldo lokale overheid1992022132153167907093 200321541179459690939 (in % geharmoniseerd
BBP)0,1%0,1%0,1%0,1%0,1%0,3%0,2%1,0%0,1%0,1%0,0%0,1%0,2%0,2%                 8.Saldo socialeverzekeringsfondsen– 51871848– 1 546– 819– 2 423– 1 739– 549904 6536 563439– 1 3221 0383 (in % geharmoniseerd
BBP)– 0,2%0,3%0,0%– 0,6%– 0,3%– 0,8%– 0,5%– 0,0%0,3%1,2%1,6%0,1%– 0,3%0,2%                9.EMU-saldo (9=6+7+8)– 12 947– 6 825– 11 209– 7 753– 9 930– 12 554– 5 745– 3 714– 2 7052 4766 053600– 2 281– 2 217 (in % geharmoniseerd
BBP)– 5,3%– 2,7%– 4,2%– 2,8%– 3,5%– 4,2%– 1,8%– 1,1%– 0,8%0,7%1,5%0,1%– 0,5%– 0,5%                10.Financieringsbehoefte19 91221 27922 35717 45418 84323 64016 22313 63820 64355 20029 57222 94528 39127 390 (waarvan aflossingen)(9 956)(12 607)(12 902)(13 668)(20 099)(13 213)(11 888)(8 600)(19 147)(49 385)(29 325)(19 358)(24 739)(23 035)2 Exclusief de opbrengsten van de UMTS-veiling van 0,7% BBP.3 Inclusief conditionele lastenverlichting.Tabel 4.2 EMU-schuld in miljoenen euro
en in % geharmoniseerd BBP  19901991199219931994199519961997199819992000200120022003 1.Geharmoniseerd BBP243 174256 308266 754274 088287 749302 233315 059333 725354 194374 070402 599429 172448 160469 540                 2.Staatsschuld (conform
EMU-definitie)145 644153 690162 646168 372167 817181 319185 256185 601189 819191 279182 577185 216190 075193 649 (in % geharmoniseerd
BBP)59,9%60,0%61,0%61,4%58,3%60,0%58,8%55,6%53,6%51,1%45,4%43,2%42,4%41,2%                 3.Schuld overige overheden38 97040 38541 77144 70646 96952 04751 76347 72246 64644 74141 96741 19740 50740 258 (in % geharmoniseerd
BBP)16,0%15,8%15,6%16,3%16,3%17,2%16,4%14,3%13,2%12,0%10,4%9,6%9,1%8,6%                4.EMU-schuld184 614194 075204 417213 078214 786233 366237 019233 323236 465236 020224 544226 413230 582233 907 (in % geharmoniseerd
BBP)75,9%75,7%76,6%77,7%74,6%77,2%75,2%69,9%66,8%63,1%55,8%52,8%51,5%49,8%Tabel 4.3 Staatsschuld naar instrument
in miljarden euro  19901991199219931994199519961997199819992000200120022003 1.Gevestigde schuld141,6152,0161,6165,9163,5174,2177,4178,6181,7184,6174,2174,4172,7176,1 (0–5 jaar)––61,461,867,675,284,993,792,594,791,991,793,8  (5–10 jaar)––81,480,769,769,567,771,268,967,763,163,960,3  (10–25 jaar)––18,518,419,122,417,85,413,413,310,39,99,7  (25–40 jaar)––0,25,17,17,17,08,36,98,98,98,98,9                  2.Vlottende schuld (DTC's)0001,43,45,77,05,96,85,15,55,812,312,3                 3.Overig (o.a. munten)4,01,71,01,10,91,40,91,51,31,52,95,05,15,2                 4.Totale staatsschuld
(conform EMU-definitie)145,6153,7162,6168,4167,8181,3185,3185,6189,8191,2182,6185,2190,1193,6                 5.Gemiddeld resterende
looptijd vaste schuld (in jaren)––6,36,86,96,96,45,96,56,56,36,26,1                  6.Gemiddelde couponrente
(in %)7,987,87,77,67,67,57,57,36,66,15,75,7 Tabel 4.4 Exploitatie- en vermogenssaldi
sociale fondsen1 2002 en 2003 in miljarden euro2002 exploitatiesaldovermogenvermogensnormvermogenssaldoTotaal centrale fondsen– 1 0777 6671 7125 955AOW– 1 296471551– 80ANW131– 637WAZ1571 00186915WAO7282 8005412 259AWF1 6216 1951 3724 823AWBZ– 2 083– 2 747295– 3 042ZFW-centraal– 205– 84– 1 1271 043Totaal decentrale fondsen1– 2451 6891 014675WGF– 360243379– 136ZFW-individueel21151 446635811Totaal sociale fondsen– 1 3229 3562 7266 630waarvan socialezekerheidsfondsen85110 7412 9237 818waarvan zorgfondsen– 2 173– 1 385– 197– 1 188 2003 exploitatiesaldovermogenvermogensnormvermogenssaldoTotaal centrale fondsen2 2239 9051 8338 072AOW– 1 137– 555640– 1 195ANW1071140114WAZ1771 178861 092WAO772 8455472 298AWF1 2177 3731 3815 992AWBZ1 475– 1 273321– 1 594ZFW-centraal307223– 1 1421 365Totaal decentrale fondsen2– 6858371 024– 187WGF– 958– 724389– 1 113ZFW-individueel32731 561635926Totaal sociale fondsen1 538410 7422 8577 885waarvan socialezekerheidsfondsen– 51710 2313 0437 188Waarvan zorgfondsen2 055511– 1866971 De exploitatiesaldi van de sociale fondsen maken onderdeel
uit van het EMU-saldo. In het kader van het geïntegreerd middelenbeheer
leiden de overschotten van de deelnemende fondsen tot een mutatie in de EMU-schuld.2 De premievaststelling van de centrale fondsen gebeurt door
de regering, terwijl de premievaststelling van de decentrale fondsen gebeurt
door de individuele fondsen.3 Inclusief goodwillfonds.4 Exclusief conditionele lastenverlichting.5 Belastinguitgaven5.1 InleidingSinds het begrotingsjaar 1999 wordt in de miljoenennota een bijlage over
belastinguitgaven opgenomen. Het belangrijkste onderdeel van deze bijlage
vormt een meerjarig budgettair overzicht van belastinguitgaven dat jaarlijks
wordt geactualiseerd. Daarnaast wordt steeds afzonderlijk aandacht besteed
aan actuele vraagstukken met betrekking tot de belastinguitgavendiscussie.
Met ingang van het begrotingsjaar 2002 is de belastinguitgavenbijlage ingebed
in de VBTB-verantwoordingssystematiek. Dit heeft er onder meer toe geleid
dat het overzicht met toelichting op de afzonderlijke belastinguitgaven is
uitgebreid met de (operationele) doelstellingen van belastinguitgaven, informatie
over (geplande) evaluaties en voor zover mogelijk de vermelding van vakdepartementen
die verantwoordelijk zijn voor het beleidsterrein waarop de belastinguitgave
betrekking heeft. Ook deze gegevens worden jaarlijks geactualiseerd. Het VBTB-proces
heeft tevens tot gevolg, onder meer door intensivering van de interdepartementale
gegevensuitwisseling over belastinguitgaven, dat de kwaliteit van de ramingen
van met name al langer bestaande belastinguitgaven sterk is verbeterd. Met
ingang van het begrotingsjaar 2003 wordt de inzet van het instrument belastinguitgave
voorts nadrukkelijker dan voorheen gereguleerd door de begrotingsregels. Dit
komt tot uitdrukking in annex 2 bij bijlage 10 van deze miljoenennota, waarin
een toetsingskader is opgenomen waaraan de intensivering van bestaande en
de invoering van nieuwe belastinguitgaven verplicht moet worden getoetst.
Dit toetsingskader is een nadere operationalisering van het toetsingskader
zoals uiteengezet in de belastinguitgavenbijlage van de miljoenennota van
2001.De afgelopen vier jaren beperkte de belastinguitgavenbijlage zich tot
de belastinguitgaven in de loonbelasting, inkomstenbelasting en vennootschapsbelasting.
De belangrijkste vernieuwing bestaat dit jaar dan ook uit toevoeging van de
belastinguitgaven in de overige belastingen op inkomen, winst en vermogen
(hierna ook wel aangeduid als directe belastingen) en de kostprijsverhogende
belastingen (hierna ook wel aangeduid als indirecte belastingen). Hiermee
wordt uitvoering gegeven aan de toezegging in de miljoenennota van vorig jaar
om dit jaar een aanvang te maken met de inventarisatie van belastinguitgaven
buiten de IB/LB/Vpb. De belastinguitgaven in de overige belastingen op inkomen,
winst en vermogen (dividendbelasting, kansspelbelasting en successie- en schenkingsrecht)
zijn geïntegreerd in de tot en met vorig jaar gehanteerde tabel «Overzicht
van belastinguitgaven in de loonbelasting, inkomstenbelasting en vennootschapsbelasting».
Met het oog daarop heet deze tabel met ingang van dit jaar «Overzicht
van belastinguitgaven in de belastingen op inkomen, winst en vermogen».
De belastinguitgaven in de kostprijsverhogende belastingen zijn ondergebracht
in een afzonderlijke tabel. Met het hanteren van de tweedeling tussen (1)
belastingen op inkomen, winst en vermogen en (2) kostprijsverhogende belastingen
wordt aangesloten bij de indeling die thans ook al (in de miljoenennota en
overige begrotingsstukken) wordt gehanteerd bij de presentatie van de belastingopbrengsten.
Van belang is dat het toevoegen van de belastinguitgaven in de kostprijsverhogende
belastingen en de overige belastingen op inkomen, winst en vermogen
op zichzelf beschouwd niet leidt tot een toename van het budgettaire belang
van belastinguitgaven. Deze belastinguitgaven bestaan op zich al langer, maar
zijn alleen tot nu toe nog niet in de belastinguitgavenbijlage opgenomen.
Daarbij moet worden bedacht dat het antwoord op de vraag naar het totale budgettaire
belang van de belastinguitgaven– en dit geldt evenzeer voor de tot nu
toe gepresenteerde belastinguitgaven in de IB/LB/Vpb – in hoge mate
afhankelijk is van de te hanteren definitie voor belastinguitgaven. Voor de
inventarisatie van de in de belastinguitgavenbijlage op te nemen belastinguitgaven
wordt steeds uitgegaan van de definitie dat onder een belastinguitgave valt
te verstaan een overheidsuitgave in de vorm van een derving
of een uitstel van belastingontvangsten die voortvloeit uit een voorziening
in de wet voor zover die voorziening niet in overeenstemming is met de primaire
heffingsstructuur van de wet. De invulling van de primaire heffingsstructuur
verschilt per belastingsoort. De primaire heffingsstructuur van de IB/LB/Vpb
is beschreven in paragraaf 5.1 van bijlage 5 van de Miljoenennota 1999 en –
met het oog op de Belastingherziening 2001 – nader gepreciseerd in paragraaf
5.4 van bijlage 4 van de Miljoenennota 2001. Voor een toelichting op de primaire
heffingsstructuur van het successie- en schenkingsrecht en de kostprijsverhogende
belastingen wordt verwezen naar de paragrafen 5.2 respectievelijk 5.6 van
deze bijlage.De inventarisatie van belastinguitgaven in de kostprijsverhogende belastingen
en de overige belastingen op inkomen, winst en vermogen heeft dit jaar nog
een verkennend karakter. Mede om deze reden wordt dit jaar dan ook niet van
de vakdepartementen verwacht dat zij wat betreft deze nieuw geïnventariseerde
belastinguitgaven voldoen aan het VBTB-uitgangspunt om relevante belastinguitgaven
op te nemen en te verantwoorden in hun respectievelijke conceptbegrotingen
en jaarverslagen. Voorts wordt opgemerkt dat de systematiek van informatieverzameling
ten behoeve van de raming van de belastinguitgaven in de indirecte belastingen
thans minder ver gevorderd is dan die voor de directe belastingen.Als bijdrage aan de discussie over belastinguitgaven wordt dit jaar (in
paragraaf 5.5) nader ingegaan op enkele aspecten van de bij de raming van
bepaalde belastinguitgaven gehanteerde ramingsmethodiek.5.2 Belastinguitgaven in de belastingen op inkomen, winst
en vermogen in 2002Tabel 5.2.1 bevat een overzicht van het budgettaire belang op transactiebasis
van belastinguitgaven in de belastingen op inkomen, winst en vermogen in 2002.
Evenals de afgelopen jaren zijn deze belastinguitgaven gerangschikt naar de
categorieën ondernemingen, arbeid, inkomsten uit vermogen en overige
regelingen. Voor zover van toepassing is de met een belastinguitgave gemoeide
budgettaire derving uitgesplitst naar loon-/inkomstenbelasting, vennootschapsbelasting,
overige belastingen en premies volksverzekeringen. Om een indicatie te geven
van de omvang van het met bepaalde categorieën van belastinguitgaven
gemoeide budgettaire belang zijn in tabel 5.2.1 tussentellingen opgenomen.
De uitbreiding van de tabel met «overige belastingen» op inkomen,
winst en vermogen komt tot uitdrukking in de toevoeging van twee (categorieën
van) regelingen in het successie- en schenkingsrecht. Dit zijn het bijzondere
11%-tarief en de diverse vrijstellingen voor algemeen nut beogende instellingen
en de faciliteit voor bedrijfsopvolging, die er kort gezegd op neer komt dat
de (conserverende) aanslag met betrekking tot 30% van het ondernemingsvermogen
wordt kwijtgescholden indien de onderneming na het overlijden vijf jaar wordt
voortgezet. Wat betreft de primaire heffingsstructuur van het successie- en
schenkingsrecht is zoveel mogelijk aangesloten bij de al eerder voor de IB/LB
en Vpb geformuleerde uitgangspunten (zie hiervoor de belastinguitgavenbijlagen
van de miljoenennota's voor de jaren 1999 en 2001). Dit betekent dat het progressieve
tarief dat verband houdt met de omvang van de verkrijging (eerste progressie),
het progressieve tarief dat verband houdt met de verwantschap met de erflater/schenker
(tweede progressie), de op de mate van verwantschap gebaseerde basisvrijstellingen
en de draagkrachtgerelateerde vrijstellingen tot de primaire structuur gerekend
worden. Deze elementen zijn om die reden niet als belastinguitgave aan te
merken. Voor het bepalen van de omvang van de twee geïdentificeerde belastinguitgaven
wordt bij de faciliteiten voor algemeen nut beogende instellingen uitgegaan
van het verschil in belastingheffing dat zou ontstaan indien algemeen nut
beogende instellingen zouden worden belast volgens tariefgroep III (niet en
ververwanten) en de algemene voetvrijstelling voor «andere gevallen»
van € 1732 (2002). Bij de bedrijfsopvolgingsfaciliteit wordt uitgegaan
van de gederfde belasting als gevolg van de verleende kwijtschelding. Tabel 5.2.1 Overzicht van belastinguitgaven
in de belastingen op inkomen, winst en vermogen in 2002,budgettair belang
op transactiebasis in miljoenen euro's* LB/IBVpbOverig belastingTotaal belastingPremiesTotaalVerlaging lastendruk op ondernemingen1 227412201 6598322 491a) algemeen      Zelfstandigenaftrek339––339607946Extra zelfstandigenaftrek starters20––204464Meewerkaftrek11––11516FOR, niet omgezet in lijfrente152––15264216Stakingsaftrek62––62769Doorschuiving stakingswinst179– 57–122– 2894Bedrijfsopvolgingsfaciliteit in Successiewet––2020–20Doorschuiving aanmerkelijk belangwinst bij aandelenfusie34––34–34Landbouwvrijstelling23622–258–258       b) investeringen in het algemeen      Kleinschaligheidsinvesteringsaftrek122104–22675301Willekeurige afschrijving immateriële bedrijfsmiddelen–1–1–1Willekeurige afschrijving investeringen continentaal plat–43–43–43Willekeurige afschrijving gebouwen in aangewezen gebieden–73–73–73Willekeurige afschrijving starters8––81321Willekeurige afschrijving arbo-bedrijfsmiddelen–11–11–11Willekeurige afschrijving films16––16–16Willekeurige afschrijving zeeschepen–0–0–0Keuzeregime winst uit zeescheepvaart (tonnagebelasting)–11–11–11Aftrek speur- en ontwikkelingswerk1––134Filminvesteringsaftrek11––11–11       c) investeringen ten behoeve van het milieu      VAMIL1048–58462Energie-investeringsaftrek14132–14621167Milieu-investeringsaftrek723–301141Bosbouwvrijstelling11–2–2Vrijstelling vergoeding bos- en natuurbeheer4––4610       Verlaging lastendruk op arbeid2 255224–2 4798833 362a) gericht op werkgevers      Afdrachtvermindering lage lonen914––914–914Afdrachtvermindering langdurige werklozen81––81129210Afdrachtvermindering onderwijs89––89142231Afdrachtvermindering kinderopvang103––103–103Afdrachtvermindering zeevaart33––335386Afdrachtvermindering speur- en ontwikkelingswerk363––363–363Afdrachtvermindering betaald ouderschapsverlof21––21–21Afdrachtvermindering arbo-investeringen (non-profit)1––123Afdrachtvermindering scholing (non-profit)98––98–98Scholingsaftrek28224–25228280       b) gericht op werknemers      Werknemersspaarregelingen (o.a. spaarloon)381––381352733Carpoolregeling7––71017Feestdagenregeling35––3595130Zeedagenaftrek1––123Vakantiebonnen29––292352Vrijstelling werkaanvaardingspremies––––––Toetrederskorting5––54045Arbeidskorting voor ouderen66––66773       Verlaging lastendruk op inkomsten uit vermogen1 659––1 659821 740Algemene vrijstelling forfaitair rendement810––810–810Kindertoeslag forfaitair rendement17––17–17Ouderentoeslag forfaitair rendement90––90–90Vrijstelling bos- en natuurterreinen forfaitair rendement2––2–2Vrijstelling voorwerpen van kunst en wetenschap forfaitair rendement5––5–5Vrijstelling groen beleggen forfaitair rendement25––25–25Vrijstelling sociaal-ethisch beleggen forfaitair rendement0––0–0Vrijstelling cultureel beleggen forfaitair rendement0––0–0Vrijstelling durfkapitaal forfaitair rendement43––43–43Vrijstelling spaarloon- en premiespaarregeling forfaitair rendement19––19–19Vrijstelling rechten op begrafenisuitkering forfaitair rendement7––7–7Vrijstelling van rechten op bepaalde kapitaalsuitkeringen593––593–593Gedeeltelijke vrijstelling van inkomsten uit kamerverhuur3––31316Aftrek kosten monumentenwoning25––25328Heffingskorting groen beleggen5––52227Heffingskorting sociaal-ethisch beleggen0––001Heffingskorting cultureel beleggen0––000Heffingskorting durfkapitaal9––94352Persoonsgebonden aftrekpost durfkapitaal5––5–5       Overige regelingen308141204426751 117Vrijstelling bepaalde uitkeringen (o.a. huursubsidie)77––77562639Aftrek afkoopsommen echtscheidingsuitkeringen2––213Aftrek voor scholingsuitgaven (studiekosten)51––513687Giftenaftrek16914–18340223Faciliteiten Successiewet algemeen nut beogende instellingen––120120–120Tijdelijke verhoging algemene heffingskorting (o.a.
voor alfahulpen)9––93645Totaal generaal5 4496501406 2392 4728 710* «-» = regeling heeft geen betekenis voor desbetreffende
belastingsoort. «0» = budgettair beslag van de regeling bedraagt
afgerond nihil.5.3 Maatregelen per 2003Tabel 5.3.1 bevat een overzicht van maatregelen op het gebied van de belastinguitgaven
in de sfeer van de directe belastingen in 2003. Dit jaar betreffen deze maatregelen
uitsluitend de afschaffing of beperking van een aantal belastinguitgaven,
zoals opgenomen in het Belastingplan 2003. In de tabel is onderscheid gemaakt
tussen maatregelen die voortvloeien uit het Strategisch Akkoord en maatregelen
die voortvloeien uit het aanvullende pakket van maatregelen voor 2003. Voor
zover de in het Strategisch Akkoord aangekondigde beleidsvoornemens betrekking
hebben op de jaren na 2003, zijn de hiermee gemoeide budgettaire effecten
verwerkt in tabel 5.4.1.Tabel 5.3.1 Maatregelen in de belastingen
op inkomen, winst en vermogen per 2003,budgettair belang op transactiebasis
in miljoenen euro's* LB/IBVpbOverig belastingTotaal belastingPremiesTotaalMaatregelen Strategisch Akkoord      Afschaffing werknemersspaarregelingen (o.a. spaarloon)–413–––413– 413– 826Gefaseerde afschaffing afdrachtvermindering lage lonen– 237––– 237–– 237Gefaseerde afschaffing afdrachtvermindering langdurig werklozen– 22––– 22– 30– 52Afschaffing afdrachtvermindering betaald ouderschapsverlof– 32––– 32–– 32Afschaffing willekeurige afschrijving investeringen continentaal
plat–– 97–– 97–– 97Afschaffing willekeurige afschrijving gebouwen aangewezen gebieden–– 48–– 48–– 48Afschaffing willekeurige afschrijving immateriële bedrijfsmiddelen–0–0 0Rationalisering VAMIL– 5– 22–– 27– 2– 29Rationalisering EIA– 2– 25–– 27–4– 31Afschaffing heffingskorting groen beleggen– 5––– 5– 25– 30Afschaffing heffingskorting cultureel beleggen0––0–0Afschaffing heffingskorting sociaal-ethisch beleggen0––0–0Afschaffing heffingskorting durfkapitaal– 10––– 10– 45– 55       Maatregelen aanvullend pakket      Afschaffing feestdagenregeling– 40––– 40– 95– 135Afschaffing toetrederskorting inclusief overgangsregeling– 4––– 4– 52– 56Beperking afdrachtvermindering scholing non-profit (vervallen
extra aftrek 40-plussers)– 30––– 30–– 30Beperking scholingsaftrek (vervallen extra aftrek 40-plussers)– 9– 72–– 81– 9– 90Beperking afdrachtvermindering S&O– 31––– 31–– 31Afschaffing vrijstelling spaarloon- en premiespaarregeling
forfaitair rendement– 15––– 15–– 15Totaal– 855– 264–– 1 119– 675– 1 794* «–» = regeling heeft geen betekenis voor desbetreffende
belastingsoort. «0» = budgettair beslag van de regeling bedraagt
afgerond nihil.5.4 Meerjarenraming 2001–2007Tabel 5.4.1 bevat een meerjarig budgettair overzicht van de belastinguitgaven
in de belastingen op inkomen, winst en vermogen. Naast ramingen voor de jaren
2002 en 2003, bevat de tabel tevens een nieuwe raming voor het jaar 2001 op
basis van realisatiecijfers dan wel nieuwe gegevens of nieuwe ramingsinzichten.
Aldus kan voor dat jaar een vergelijking worden gemaakt met de oorspronkelijke
ramingen uit de miljoenennota van vorig jaar. De kolommen voor de jaren 2004
tot en met 2007 bevatten extrapolaties van de ramingen voor het jaar 2003
op basis van relevante macro-economische ophoogfactoren. Tevens is rekening
gehouden met de effecten van autonome wijzigingen (zoals de in het Strategisch
Akkoord opgenomen gefaseerde afschaffing van een aantal belastinguitgaven)
en de omstandigheid dat bepaalde belastinguitgaven gemaximeerd zijn op een
bepaald budget.Tabel 5.4.1 Meerjarenraming van belastinguitgaven
in de belastingen op inkomen, winst en vermogen in de jaren 2001 tot en met2007,
budgettair belang op transactiebasis in miljoenen euro's* 2001 (oorspr. raming
MN 2002)2001 (realisatie/aangepaste raming)200220032004200520062007Verlaging lastendruk op ondernemingen2 0732 3972 4912 2562 2592 3502 4332 494a) algemeen        Zelfstandigenaftrek8038899469771 0081 0291 0451 060Extra zelfstandigenaftrek starters5362646668707172Meewerkaftrek1816161717171818FOR, niet omgezet in lijfrente216216216221228233236240Stakingsaftrek6881695746352223Doorschuiving stakingswinst6682949698989796Bedrijfsopvolgingsfaciliteit in Successiewet–19202122222223Doorschuiving aanmerkelijk belangwinst bij aandelenfusie3434343536373738Landbouwvrijstelling68247258272281288293299         b) investeringen in het algemeen        Kleinschaligheidsinvesteringsaftrek291291301309325341358377Willekeurige afschrijving immateriële bedrijfsmiddelen211–––––Willekeurige afschrijving investeringen continentaal plat166443– 60– 60– 59– 55– 47Willekeurige afschrijving gebouwen in aangewezen gebieden165573– 11– 11– 11– 11– 11Willekeurige afschrijving starters1521212122232426Willekeurige afschrijving arbo-bedrijfsmiddelen9201152345Willekeurige afschrijving films–– 27160– 24–––Willekeurige afschrijving zeeschepen–0000000Keuzeregime winst uit zeescheepvaart (tonnagebelasting)1111111213131415Aftrek speur- en ontwikkelingswerk0,50444455Filminvesteringsaftrek––1123––––         c) investeringen ten behoeve van het milieu        VAMIL14210662– 7– 34– 291112Energie-investeringsaftrek191160167144161177179179Milieu-investeringsaftrek5039414244464950Bosbouwvrijstelling22222222Vrijstelling vergoeding bos- en natuurbeheer18101011111212         Verlaging lastendruk op arbeid2 9603 0483 3622 1581 7891 5411 3111 361a) gericht op werkgevers        Afdrachtvermindering lage lonen923890914677454224––Afdrachtvermindering langdurige werklozen22020721015810753––Afdrachtvermindering onderwijs173179231258313331349367Afdrachtvermindering kinderopvang9392103140––––Afdrachtvermindering zeevaart8481869196102108113Afdrachtvermindering speur- en ontwikkelingswerk303324363367347347347347Afdrachtvermindering betaald ouderschapsverlof111821–––––Afdrachtvermindering arbo-investeringen (non-profit)12344455Afdrachtvermindering scholing (non-profit)5459987377828691Scholingsaftrek234271280200212224237249         b) gericht op werknemers        Werknemersspaarregelingen (o.a. spaarloon)679705733–––– Carpoolregeling1515171718192021Feestdagenregeling82125130–––––Zeedagenaftrek33333344Vakantiebonnen8059524540343638Vrijstelling werkaanvaardingspremies518––––––Toetrederskorting––4524115––Arbeidskorting voor ouderen––73101107113119126         Verlaging lastendruk op inkomsten uit vermogen1 0641 6261 7401 7251 7641 8091 8561 907Algemene vrijstelling forfaitair rendement700768810834855876899921Kindertoeslag forfaitair rendement1516171818191920Ouderentoeslag forfaitair rendement648690939598100103Vrijstelling bos- en natuurterreinen forfaitair rendement22222222Vrijstelling voorwerpen van kunst en wetenschap forfaitair rendement55555556Vrijstelling groen beleggen forfaitair rendement2019252728282930Vrijstelling sociaal-ethisch beleggen forfaitair rendement0,50011111Vrijstelling cultureel beleggen forfaitair rendement––011111Vrijstelling durfkapitaal forfaitair rendement2537434546474850Vrijstelling spaarloon- en premie-spaarregeling forfaitair rendement518195––––Vrijstelling rechten op begrafenisuitkering forfaitair rendement26777788Vrijstelling van rechten op bepaalde kapitaalsuitkeringen136556593634650666683700Gedeeltelijke vrijstelling van inkomsten uit kamerverhuur1616161718192021Aftrek kosten monumentenwoning2424283032343537Heffingskorting groen beleggen202327–––––Heffingskorting sociaal-ethisch beleggen0,501–––––Heffingskorting cultureel beleggen––0–––––Heffingskorting durfkapitaal274552–––––Persoonsgebonden aftrekpost durfkapitaal25566667         Overige regelingen9591 0091 1171 0801 1021 1201 1341 162Vrijstelling bepaalde uitkeringen (o.a. huursubsidie)593540639589600608613617Aftrek afkoopsommen echtscheidingsuitkeringen23333334Aftrek voor scholingsuitgaven (studiekosten)918387909497100104Giftenaftrek221214223235247259271283Faciliteiten Successiewet algemeen nut beogende instellingen–117120124131139147154Tijdelijke verhoging algemene heffingskorting (o.a.
voor alfahulpen)525245392714––Totaal generaal7 0568 0808 7107 2196 9146 8206 7346 924* «-» = regeling is in dat jaar niet van toepassing casu quo
regeling is in MN 2002 nog niet als belastinguitgave opgenomen. «0»
= budgettair beslag van de regeling bedraagt in dat jaar afgerond nihil.Bij een aantal belastinguitgaven wijkt de nieuwe raming voor 2001 significant
af van de oorspronkelijke raming in de Miljoenennota van vorig jaar. Dit vindt
zijn grondslag in de met het VBTB-proces samenhangende kwaliteitsverbetering
van de ramingen, waaraan al in paragraaf 5.1 werd gerefereerd. De bijstellingen
van de ramingen kunnen in de meeste gevallen dan ook worden
toegeschreven aan nieuwe ramingsinformatie en aan nieuwe ramingsinzichten.
Zo valt de bijstelling van de post Willekeurige afschrijving investeringen
continentaal plat bijvoorbeeld toe te schrijven aan het beschikbaar komen
van nieuwe informatie van de belastingdienst. De aanzienlijke bijstelling
van de raming van de post Vrijstelling van rechten op bepaalde kapitaalsuitkeringen
is gebaseerd op nieuwe inzichten in CBS-gegevens over de omvang van het binnen
kapitaalverzekeringen gevormde vermogen.5.5 Enkele aspecten van de ramingsmethodiekEen belangrijke doelstelling van de belastinguitgavenbijlage is het verstrekken
van inzicht in de budgettaire omvang van belastinguitgaven. Volledige transparantie
in dit opzicht vereist dat niet kan worden volstaan met het louter verstrekken
van budgettaire bedragen in tabellen, maar dat tevens inzicht wordt gegeven
in de wijze waarop de raming van deze bedragen tot stand is gekomen. Om die
reden is in paragraaf 5.4 van de belastinguitgavenbijlage van de miljoenennota
van vorig jaar ingegaan op de beschikbaarheid en toegankelijkheid van de informatie
op basis waarvan belastinguitgaven worden geraamd. Hierbij is onderscheid
gemaakt tussen (1) regelingen waarvoor jaarlijks realisatiegegevens beschikbaar
komen, (2) regelingen in de loon- en inkomstenbelasting die kunnen worden
geraamd met behulp van een micro-simulatiemodel en (3) overige regelingen
waarvan het budgettaire belang niet direct of indirect kan worden afgeleid
uit in gegevensbestanden opgenomen aangifte- of aanslaggegevens. In aanvulling
hierop wordt dit jaar nader aandacht besteed aan enkele aspecten van de bij
de raming van belastinguitgaven gehanteerde ramingsmethodiek. Het gaat daarbij
onder meer om het verschijnsel dat een voor een belastinguitgave geraamd bedrag
aan budgettaire derving (zoals opgenomen in de tabellen) niet altijd overeen
behoeft te komen met de extra belastingopbrengst die resulteert bij afschaffing
van die belastinguitgave en om het verschijnsel dat de budgettaire bedragen
van afzonderlijk geraamde belastinguitgaven in bepaalde gevallen niet zonder
meer bij elkaar opgeteld kunnen worden.De omvang van een belastinguitgave is de belastingderving die de desbetreffende
belastinguitgave veroorzaakt. In de meeste gevallen is de omvang van een belastinguitgave
dan ook te beschouwen als de extra belastingopbrengst die resulteert bij afschaffing
van die belastinguitgave. Dit is echter niet altijd het geval. Zo is bij het
instrument willekeurige of vervroegde afschrijving de omvang in voorgaande
jaren van invloed op de omvang in latere jaren. Investeringen die in voorgaande
jaren vervroegd zijn afgeschreven leiden in latere jaren tot lagere afschrijvingen
en dus tot hogere belastingopbrengsten. De omvang van een regeling voor willekeurige
afschrijving in een bepaald jaar bestaat dan ook uit het saldo van «plussen»
van investeringen die in eerdere jaren vervoegd zijn afgeschreven en «minnen»
van investeringen die in het desbetreffende jaar vervroegd worden afgeschreven.
Wordt een regeling voor willekeurige afschrijving afgeschaft, dan vallen de
«minnen» weg en blijven de «plussen» staan. Dit is
de reden waarom de regelingen voor willekeurige afschrijving die per 2003
vervallen in tabel 5.4.1 voor de jaren 2004 en verder een opbrengst laten
zien.Daarnaast doet zich het verschijnsel voor dat de budgettaire bedragen
van afzonderlijk geraamde belastinguitgaven niet zonder meer bij elkaar opgeteld
kunnen worden. Zo heeft de progressieve tariefstructuur van de loon- en inkomstenbelasting
tot gevolg dat de raming van een totaalpakket van (bestaande) belastinguitgaven
hoger uit zal vallen dan de som van de ramingen van de desbetreffende belastinguitgaven
afzonderlijk. Neem als voorbeeld een belastingplichtige die marginaal tegen
het 42%-tarief wordt belast, met twee aftrekposten die als belastinguitgave
zijn te beschouwen. Stel verder dat bij de raming van de afschaffing van de aftrekbaarheid van beide aftrekposten afzonderlijk het belastbaar
inkomen marginaal tegen 42% belast blijft. Voor beide belastinguitgaven afzonderlijk
geldt dan dat de budgettaire opbrengst van het afschaffen gelijk is aan 42%
van de omvang van de aftrekpost. Wordt echter bij de raming aangenomen dat
beide posten tegelijk niet aftrekbaar zijn, dan valt het belastbaar inkomen
wellicht voor een deel in het 52%-tarief. In dat geval levert gelijktijdige
afschaffing van de aftrekbaarheid van beide posten dus meer op dan de som
van de extra opbrengsten bij afschaffing van de aftrekbaarheid van de afzonderlijke
posten.Niet alleen de progressieve tariefstructuur maar ook de samenhang tussen
de vrijstellingen in box 3 kan ertoe leiden dat de optelsom van de afzonderlijke
belastinguitgaven verschilt van een raming die betrekking heeft op het totaalpakket
van dezelfde regelingen. Dit kan met een eenvoudig voorbeeld inzichtelijk
worden gemaakt. De budgettaire derving gemoeid met de algemene vrijstelling
kan worden geraamd op 1,2% (30% van een forfaitair rendement van 4%) van de
omvang van het onder die vrijstelling aangegeven vermogen. Bij de raming van
de overige vrijstellingen in box 3 kan echter niet zonder meer worden uitgegaan
van het onder die vrijstellingen aangegeven vermogen, aangezien rekening moet
worden gehouden met mogelijke overloop naar de algemene vrijstelling. Neem
als bijvoorbeeld de vrijstelling van de spaarloon- en premiespaarregelingen
die met ingang van 2003 komt te vervallen. In 2002 bedraagt het vermogen dat
onder deze vrijstelling wordt aangegeven € 8,2 miljard. Geïsoleerd
bezien zou dit – uitgaande van een effectief tarief in box 3 van 1,2% –
een derving van € 98 miljoen betekenen. Na afschaffing van de regeling
kan echter ruim 80% van het vermogen in spaarloon- en premiespaarregelingen
onder de algemene vrijstelling worden gebracht. Rekening houdend met de overloop
naar de algemene vrijstelling wordt de budgettaire derving gemoeid met de
vrijstelling van de spaarloon- en premieregelingen voor 2002 daarom geraamd
op € 19 miljoen. Zou echter worden verondersteld dat ook de algemene
vrijstelling wordt afgeschaft, dan zou afschaffing van de vrijstelling van
spaarloon- en premiespaarregelingen wel de volle € 98 miljoen opbrengen.
Beziet men het geheel van de verschillende vrijstellingen in box 3 dan ontstaat
het volgende beeld. De optelsom van de in tabel 5.2.1 opgenomen bedragen voor
de – afzonderlijk geraamde vrijstellingen in box 3 bedraagt € 1610
mln. Wordt echter een raming gemaakt van de opbrengst van gelijktijdige afschaffing
van alle vrijstellingen in box 3, dan resulteert een bedrag van € 1856
miljoen, ofwel 15% meer dan de som van de afzonderlijke vrijstellingen.5.6 Belastinguitgaven in de kostprijsverhogende belastingenDe analyse van belastinguitgaven, zoals die eind jaren zestig en begin
jaren zeventig van de vorige eeuw op gang is gekomen, spitst zich traditioneel
toe op de naar inkomen, winst en vermogen geheven belastingen. Ook in Nederland
is dat het geval. Dit blijkt onder meer uit de reikwijdte van het in 1987
verschenen rapport «Belastinguitgaven in de Nederlandse inkomstenbelasting
en de loonbelasting». In navolging van dit rapport beperkte ook de sinds
het begrotingsjaar 1999 in de miljoenennota opgenomen bijlage over belastinguitgaven
zich tot en met vorig jaar uitsluitend tot de belastinguitgaven in de loon-
en inkomstenbelasting (en de vennootschapsbelasting voor zover winstbepalingen
in de inkomstenbelasting tevens toepassing vinden in de vennootschapsbelasting).
Dit neemt niet weg dat belastinguitgaven in principe in alle belastingsoorten
kunnen voorkomen. Mede om die reden is in de belastinguitgavenbijlage van
de miljoenennota van vorig jaar toegezegd om dit jaar een aanvang te maken
met de inventarisatie van belastinguitgaven buiten de IB/LB/Vpb. Dit heeft
met name belang voor de kostprijsverhogende belastingen die tot nu toe volledig
buiten beeld zijn gebleven. In volgorde van budgettair belang betreft dit
de omzetbelasting, de accijnzen (accijns van lichte olie, accijns
van minerale oliën anders dan lichte olie, tabaksaccijns, alcoholaccijns,
bieraccijns en wijnaccijns), de belastingen van rechtsverkeer (overdrachtsbelasting,
assurantiebelasting en kapitaalsbelasting), de belasting op personenauto's
en motorrijwielen, de belastingen op milieugrondslag (afvalstoffenbelasting,
grondwaterbelasting, regulerende energiebelasting, leidingwaterbelasting en
brandstoffenbelasting), de motorrijtuigenbelasting, de verbruiksbelasting
van alcoholvrije dranken en enkele andere producten en de belasting op zware
motorrijtuigen.Evenals bij de directe belastingen geldt voor de indirecte belastingen
als uitgangspunt dat een belastinguitgave kan worden gedefinieerd als een
overheidsuitgave in de vorm van een derving of een uitstel van belastingontvangsten
die voortvloeit uit een voorziening in de wet voor zover die voorziening niet
in overeenstemming is met de primaire heffingsstructuur van de wet (zie hiervoor
de belastinguitgavenbijlage van de Miljoenennota van 1999). Evenals bij de
directe belastingen kan voor de indirecte belastingen als uitgangspunt worden
aangehouden dat de omschrijving van het heffingsobject, de tariefstructuur
inclusief basisvrijstellingen en de vrijstellingen en overige regelingen met
een uitvoeringstechnische achtergrond die doelmatigheid van de heffing tot
doel hebben tot de primaire heffingsstructuur behoren. Hierbij doet zich dikwijls
de vraag voor of een bepaalde vrijstelling moet worden opgevat als een nadere
omschrijving van het heffingsobject (en dus als onderdeel van de primaire
structuur) of als een belastinguitgave. Als richtsnoer voor de beantwoording
van deze vraag is bij de in tabel 5.6.1 gemaakte inventarisatie uitgegaan
van het uitgangspunt dat indien een bepaalde belastingverminderende regeling
(dat wil zeggen een regeling die in vergelijking met de situatie dat die regeling
niet zou bestaan tot een lagere belastingopbrengst zou leiden, bijvoorbeeld
een vrijstelling of een lager tarief) primair tot doel heeft onbeoogde effecten
van de heffing weg te nemen (bijvoorbeeld voorkomen van een onbeoogde cumulatie
van belastingen), deze regeling tot de primaire structuur gerekend wordt.
Liggen aan een bepaalde belastingverminderende regeling daarentegen primair
andere (niet-fiscale) motieven, zoals stimulering van een bepaalde sector,
ten grondslag dan wordt aangenomen dat sprake is van een belastinguitgave.
Onvermijdelijk is dat deze vuistregels ruimte laten voor interpretatieverschillen
en dat er dus – evenals dat bij de directe belastingen het geval is –
onvermijdelijk belastingverminderende regelingen zullen zijn die volgens sommigen
wel en anderen niet tot de primaire heffingsstructuur gerekend moeten worden.
Voor een volledige verantwoording zou dan ook strikt genomen – evenals
dat voor de loon- en inkomstenbelasting gedaan is in het rapport «Belastinguitgaven
in de Nederlandse inkomstenbelasting en de loonbelasting» van 1987 –
voor iedere afzonderlijke belastingverminderende regeling moeten worden aangegeven
welke argumenten voor en welke argumenten tegen kwalificatie van die regeling
als belastinguitgave pleiten. Dit gaat het kader van deze bijlage echter te
buiten.Mede met het oog op het grote financiële belang en de specifieke
systematiek van deze belasting, wordt hierna kort ingegaan op een tweetal
aspecten van de primaire heffingsstructuur van de BTW. Het eerste aspect betreft
de vraag hoe moet worden aangekeken tegen het verlaagde tarief. Een formeel
standpunt zou zijn om het verlaagde tarief integraal tot de tariefstructuur
en daarmee dus ook de primaire heffingsstructuur te rekenen. Dit standpunt
gaat echter voorbij aan de realiteit dat bepaalde posten, bijvoorbeeld de
arbeidsintensieve diensten, nadrukkelijk uit oogpunt van economische stimulering
onder het verlaagde tarief zijn gebracht. Verdedigbaar is daarom om het verlaagde
tarief alleen tot de primaire heffingsstructuur van de BTW te rekenen voorzover
dit kan worden opgevat als het rekening houden met de draagkracht van belastingplichtigen.
Evenals bij de loon- en inkomstenbelasting vormt het element draagkracht (evenwichtige
lastenverdeling) aldus onderdeel van de primaire heffingsstructuur.
Dit betreft dan de posten die betrekking hebben op de zogenoemde noodzakelijke
levensbehoeften, aangezien aannemelijk is dat bij de lagere inkomens de noodzakelijke
levensbehoeften een relatief grotere plaats innemen in het huishoudbudget
dan bij de hogere inkomens. Bij de inventarisatie in tabel 5.6.1 is hierbij
in principe uitgegaan van de posten die betrekking hebben op voedingsmiddelen
en de posten in de medische sfeer. Dit neemt echter niet weg dat de afbakening
van de categorie noodzakelijke levensbehoeften afhankelijk is van maatschappelijke
ontwikkelingen en inzichten, zodat de hierbij aan te leggen grenzen ook ruimer
of beperkter kunnen worden getrokken.Het tweede aspect betreft het verschijnsel dat een BTW-vrijstelling niet
per definitie betekent dat er geen BTW-druk ontstaat. Een vrijstelling van
output-BTW heeft namelijk tot gevolg dat er ook geen recht op aftrek van input-BTW
(vooraftrek) bestaat. Onder omstandigheden kan, bijvoorbeeld indien de output-BTW
onder het lage en de input-BTW onder het algemene BTW-tarief zou vallen, een
vrijstelling per saldo tot een hogere BTW-druk leiden dan indien geen vrijstelling
zou bestaan. In een dergelijk geval zou die vrijstelling dus niet aan de definitie
voor belastinguitgaven kunnen voldoen, omdat geen sprake is van een derving
van belastinginkomsten. Bij de raming van de BTW-vrijstellingen wordt er steeds
van uitgegaan dat de primaire heffingsstructuur belastingheffing tegen het
algemene BTW-tarief impliceert.Tabel 5.6.1 bevat een overzicht van de geïnventariseerde belastinguitgaven
in de kostprijsverhogende belastingen en ramingen van het daarmee gemoeide
budgettaire beslag voor de jaren 2001–2003. Opgemerkt moet worden dat
de voor de ramingen benodigde informatieverzameling van de belastinguitgaven
in de indirecte belastingen thans nog minder ver gevorderd is dan die voor
de directe belastingen. Gegeven het heterogene karakter van de indirecte belastingen
is tevens (nog) geen indeling gemaakt naar functionele categorieën. Wel
is getracht om binnen de verschillende belastingen een zekere functionele
ordening aan te brengen. Bij de BTW en MRB is dit gedaan door functioneel
verwante posten in het verlaagde tarief c.q. vrijstellingen samen te voegen. Tabel 5.6.1 Raming van de belastinguitgaven
in de kostprijsverhogende belastingen in de jaren 2001 tot en met 2003, budgettair
belang op transactiebasis in miljoenen euro's* 200120022003Regulerende Energiebelasting   Verlaagd tarief glastuinbouw65113113Nihiltarief (2001/2002) c.q. verlaagd tarief (2003) groene stroom22190195Afdrachtvermindering duurzaam opgewekte energie182220–Afdrachtvermindering afvalverbrandingsinstallaties1722–Afdrachtvermindering warmtekrachtkoppeling118118–Energiepremieregeling108122–Teruggaaf kerkgebouwen444Teruggaaf non-profit191919    Omzetbelasting – verlaagd tarief   Boeken, tijdschriften, week- en dagbladen493527553Bibliotheken (verhuur boeken), musea e.d. 444749Kermissen, attractieparken, sportwedstrijden en -accommodatie555962Circussen, bioscopen, theaters en concerten252526Sierteelt150161169Arbeidsintensieve diensten178192202Vervoer van personen (w.o. openbaar vervoer)459492517Logiesverstrekking (incl. kamperen)167175184Voedingsmiddelen horeca9921 0441 096    Omzetbelasting – vrijstellingen   Sportclubs107114120Post434648Vakbonden, werkgeversorg., politieke partijen, kerken129137144Fondswerving869196Overige vrijstellingenn.b. n.b.n.b.    Omzetbelasting – speciale regelingen   Kleine ondernemersregeling777882Landbouwregeling303032Overige speciale regelingenn.b. n.b.n.b.    Accijnzen   Verlaagd tarief kleine brouwerijen111Raffinaderijvrijstelling121212Vrijstelling communautaire wateren586062Vrijstelling luchtvaartuigen155155155Tariefdifferentiatie benzine en diesel naar zwavelgehalte100105160Tariefdifferentiatie tractoren en mobiele werktuigen127127127Laag tarief OV-bussen en huisvuilauto's000    Belasting op personenauto's en motorrijwielen   Vrijstelling elektrische en hybride motorrijtuigen124Teruggaaf politie, brandweer, ambulance888Teruggaaf taxi's161718Vrijgestelde accesoires401818Stimulering zuinige auto's–64–    Motorrijtuigenbelasting   Halftarief MRB171819Kwarttarief MRB343434Nihiltarief OV-bussen op LPG000Vrijstelling motorrijtuigen ouder dan 25 jaar686868Vrijstelling taxi's141414Vrijstelling politie en brandweer777Vrijstelling reinigingsdiensten333Vrijstelling wegenbouw222Vrijstelling defensien.b.n.b. n.bOverige vrijstellingen111Stimuleringsregeling schone auto's1765–Verlaagde grondslag hybride (bestel)auto's202020    Belasting op zware motorrijtuigen (eurovignet)   Teruggaaf internationaal gecombineerd vervoer111    Overdrachtsbelasting   Vrijstelling overdracht aan de volgende generatie332623Vrijstelling landinrichting422Vrijstelling Bureau Beheer Landbouwgronden1475Vrijstelling woningcorporaties4750–Vrijstelling monumenten101010Vrijstelling naburige landerijen362622Totaal4 4154 9484 506* «-» = regeling is in dat jaar niet van toepassing. «0»
= budgettair beslag van de regeling bedraagt in dat jaar afgerond nihil.5.7 Toelichting op de belastinguitgaven in de belastingen
op inkomen, winst en vermogenDeze paragraaf bevat een toelichting op de verschillende belastinguitgaven
in de belastingen op inkomen, winst en vermogen. Deze toelichting bevat een
korte beschrijving van de regeling, de doelstelling van de regeling en informatie
over verrichte of geplande beleidsevaluaties. Voor zover van toepassing is
tevens aangegeven welk ministerie beleidsinformatie over de desbetreffende
belastinguitgave in zijn begroting heeft opgenomen dan wel zal
opnemen. Daarbij moet worden opgemerkt dat niet altijd duidelijk is of en
zo ja aan welk vakdepartement een belastinguitgave kan worden toegerekend,
zodat de toerekening van een aantal belastinguitgaven nog in discussie is
met verschillende vakdepartementen. De cijfers hebben betrekking op het jaar
2002. Belastinguitgaven die met ingang van 2003 zijn vervallen, zijn niet
meer in de toelichting opgenomen. Voor een toelichting op deze belastinguitgaven
wordt verwezen naar paragraaf 5.7 van bijlage 5 van de Miljoenennota van vorig
jaar.Verlaging lastendruk op ondernemingen Regeling:ZelfstandigenaftrekBeschrijving:De zelfstandigenaftrek geldt voor een ondernemer die voldoet
aan het urencriterium (1225 uur) en die aan het begin van het kalenderjaar
nog geen 65 jaar is. De zelfstandigenaftrek bedraagt per 1 januari 2002 maximaal € 6358
bij een winst minder dan € 12 110 en neemt geleidelijk af tot € 3162
bij een winst groter dan € 51 620.Doelstelling:Het stimuleren van ondernemerschap.Ministerie:EZEvaluatie:Een duwtje in de rug, Rapportage van de werkgroep Evaluatie en
herziening fiscale tegemoetkomingen en faciliteiten voor ondernemers, juli
1998.  Regeling:Extra zelfstandigenaftrek startersInhoud regeling:Startende ondernemers die in een of meer van de vijf voorgaande
jaren geen ondernemers waren en bij wie in die periode niet meer dan tweemaal
de zelfstandigenaftrek is toegepast, hebben recht op een extra zelfstandigenaftrek
van € 1829.Doelstelling:Het stimuleren van ondernemerschap en het bevorderen van
de bereidheid om startersrisico te lopen.Ministerie:EZEvaluatie:Een duwtje in de rug, Rapportage van de werkgroep Evaluatie en
herziening fiscale tegemoetkomingen en faciliteiten voor ondernemers, juli
1998.  Regeling:MeewerkaftrekBeschrijving:Indien de partner van een ondernemer meewerkt in diens
onderneming zonder hiervoor een vergoeding te ontvangen, heeft de ondernemer
die voldoet aan het urencriterium recht op de meewerkaftrek. Deze aftrek is
afhankelijk van het aantal uren dat door de partner in de onderneming wordt
gewerkt en bedraagt 1,25% van de winst indien ten minste 525 en maximaal 4%
van de winst indien ten minste 1750 uur wordt meegewerkt.Doelstelling:Fiscaal faciliëren van het verrichten van arbeid
van de partner in de onderneming van de andere partner zonder de verplichting
tot het aangaan van een arbeidsovereenkomst.Ministerie:EZEvaluatie:Een duwtje in de rug, Rapportage van de werkgroep Evaluatie en
herziening fiscale tegemoetkomingen en faciliteiten voor ondernemers, juli
1998.  Regeling:FOR, niet omgezet in een lijfrenteBeschrijving:De fiscale oudedagsreserve biedt ondernemers de mogelijkheid
in eigen beheer een oudedagsvoorziening op te bouwen. Bij staking van de onderneming
kan deze fiscale oudedagsreserve belastingvrij worden omgezet in een lijfrente.
Voor zover dat niet gebeurt, omdat er geen behoefte bestaat aan een dergelijke
oudedagsvoorziening, heeft de regeling het karakter van een belastinguitgave.Doelstelling:De regeling van de oudedagsreserve beoogt een einde te
maken aan ongelijkheid in behandeling tussen loontrekkenden en zelfstandigen
op het gebied van de oudedagsvoorziening.Ministerie:EZEvaluatie:Een duwtje in de rug, Rapportage van de werkgroep Evaluatie en
herziening fiscale tegemoetkomingen en faciliteiten voor ondernemers, juli
1998.  Regeling:StakingsaftrekBeschrijving:Van met een gehele of gedeeltelijke staking van een onderneming
behaalde winst is maximaal € 3 620 vrijgesteld van belastingheffing.
Op de in een kalenderjaar berekende stakingsaftrek wordt de in het verleden
genoten stakingsaftrek in mindering gebracht.Doelstelling:De stakingsaftrek beoogt een verzachting van belastingheffing
te geven over de stakingswinst. De stakingsaftrek is de voortzetting –
zij het op een lager niveau – van de stakingsvrijstelling van de Wet
IB 1964.Ministerie:EZEvaluatie:Belastingen bedrijfsleven 21e eeuw, juni 1999  Regeling:Doorschuiving stakingswinstBeschrijving:Op verzoek is doorschuiving van stakingswinst zonder belastingheffing
mogelijk in het kader van overdracht van (een deel van) de onderneming in
geval van overlijden, echtscheiding, overdracht van de onderneming aan alle
medeondernemers die gedurende drie jaar een gezamenlijke onderneming drijven
of in geval van inbreng van de onderneming in een naamloze vennootschap of
besloten vennootschap. De belastingplichtige voor wiens rekening de onderneming
zal worden voortgezet, is verplicht de oude boekwaarden van de overgedragen
vermogensbestanddelen over te nemen. In het Belastingplan 2002 is overdracht
van de onderneming aan een werknemer die tenminste drie jaar in de onderneming
werkt, aan de lijst toegevoegd.Doelstelling:Het niet in gevaar brengen van de continuïteit van
de onderneming indien door de afrekening van de belastingclaim als gevolg
van de bedrijfsoverdracht liquiditeitsproblemen ontstaan.Ministerie:EZEvaluatie:Belastingen bedrijfsleven 21e eeuw, juni 1999  Regeling:Doorschuiving winst uit aanmerkelijk belang
bij aandelenfusieBeschrijving:Over het voordeel uit de vervreemding van aandelen of
winstbewijzen in het kader van een aandelenfusie hoeft bij aanmerkelijk-belanghouders
geen belasting te worden geheven. De bij de aandelenfusie verkregen aandelen
of winstbewijzen worden geacht tot een aanmerkelijk belang te horen. Als verkrijgingsprijs
van de verworven aandelen geldt de verkrijgingsprijs van de vervreemde aandelen.Doelstelling:Bereiken dat voor aanmerkelijk-belanghouders de facto
dezelfde doorschuifmogelijkheid bestaat als voor belastingplichtigen op wie
de artikelen inzake aandelenfusie rechtstreeks van toepassing zijn.Ministerie:EZEvaluatie:–  Regeling:LandbouwvrijstellingBeschrijving:Op grond van deze regeling worden voordelen uit landbouwbedrijf
die verband houden met de waardeverandering van de grond niet tot de fiscale
winst gerekend, tenzij deze waardeverandering in de uitoefening van het bedrijf
is ontstaan. Een waardestijging van de grond die uitgaat boven de waarde van
de grond in het kader van een landbouwbedrijf is belast.Doelstelling:Deze regeling heeft een historische achtergrond. Zie de
Notitie fiscaliteit, landbouw- en natuurbeleid (2002).Ministerie:LNVEvaluatie:Notitie fiscaliteit, landbouw- en natuurbeleid (2002)  Regeling:Bedrijfsopvolgingsfaciliteit SuccessiewetBeschrijving:Indien de onderneming na het overlijden vijf jaar wordt
voortgezet, wordt de (conserverende) aanslag met betrekking tot 30% van het
ondernemingsvermogen kwijtgescholden.Doelstelling:Bevorderen continuïteit van de onderneming.Ministerie:(EZ)Evaluatie:De warme, de koude en de dode hand. Rapport van de werkgroep
modernisering successiewetgeving, maart 2000  Regeling:KleinschaligheidsinvesteringsaftrekBeschrijving:De kleinschaligheidsinvesteringsaftrek vormt tezamen met
de energie-investeringsaftrek en de milieu-investeringsaftrek de investeringsaftrek.
De kleinschaligheidsinvesteringsaftrek is een extra aftrek van een gedeelte
van het investeringsvolume. Het maximumniveau bedraagt 25% bij een investeringsvolume
tussen € 1900 en € 31 000, geleidelijk afnemend tot
nihil bij een investeringsvolume van meer dan € 270 000 per
jaar. Voor 2002 is het percentage van 25% – geldend voor een investeringsbedrag
tussen € 1900 en € 31 000 – met 1,5%-punt is
verhoogd tot 26,5%.Doelstelling:Bevorderen van investeringen van relatief geringe omvang,
die in het algemeen gedaan zullen worden in het midden- en kleinbedrijf.Ministerie:EZEvaluatie:Een duwtje in de rug, Rapportage van de werkgroep Evaluatie en
herziening fiscale tegemoetkomingen en faciliteiten voor ondernemers, juli
1998.Regeling:Willekeurige afschrijving startersBeschrijving:Startende ondernemers kunnen op basis van deze regeling
willekeurig afschrijven op bedrijfsmiddelen die zijn aangeschaft in een kalenderjaar
waarover voor hen de extra zelfstandigenaftrek voor startende ondernemers
van toepassing was.Doelstelling:Bevordering van de economische ontwikkeling en de economische
structuur, daaronder begrepen de bevordering van het ondernemerschap.Ministerie:EZEvaluatie:–  Regeling:Willekeurige afschrijving arbo-bedrijfsmiddelenBeschrijving:Op grond van deze regeling, die per 1 januari 1998 is
ingevoerd, kan een ondernemer willekeurig afschrijven op aangewezen bedrijfsmiddelen
die de arbeidsomstandigheden verbeteren.Doelstelling:Het stimuleren van het gebruik van bedrijfsmiddelen die
de arbeidsomstandigheden verbeteren.Ministerie:SZWEvaluatie:In 2003 wordt de regeling voor de arbo-afdrachtvermindering alsmede
de regeling voor willekeurige afschrijvingen arbo-bedrijfsmiddelen in de Wet
inkomstenbelasting 2001 op zijn effecten geëvalueerd.  Regeling:Willekeurige afschrijving filmsBeschrijving:Op grond van deze regeling, die met terugwerkende kracht
per 1 januari 1998 is ingevoerd, kan een belastingplichtige met winst uit
onderneming die investeert in de productie van bioscoopfilms willekeurig afschrijven
op deze investering.Doelstelling:Bevorderen van de culturele infrastructuurMinisterie:EZ, OCWEvaluatie:Research voor Beleid, Stimuleringsmaatregel
filmindustrie, tussentijdse evaluatie –
eindrapport, Leiden 14 maart 2001.  Regeling:FilminvesteringsaftrekBeschrijving:Op grond van deze regeling kan een medegerechtigde die
investeert in de productie van bioscoopfilms in aanmerking komen voor een
film investeringsaftrek van 47% met aangepaste desinvesteringsbijtelling.Doelstelling:Bevorderen van de culturele infrastructuur.Ministerie:EZ, OCWEvaluatie:Research voor Beleid, Stimuleringsmaatregel
filmindustrie, tussentijdse evaluatie –
eindrapport, Leiden 14 maart 2001.  Regeling:Willekeurige afschrijving zeeschepenBeschrijving:Deze regeling biedt de mogelijkheid om vervroegd af te
schrijven op zeeschepen. De regeling kan uitsluitend worden toegepast indien
niet wordt gekozen voor de forfaitaire winstbepaling en bedraagt per jaar
maximaal 20% van de af te schrijven aanschaffings- en voortbrengingskosten.
De versnelde afschrijving is slechts mogelijk voor zover de berekening van
de door de belastingplichtige behaalde winst uit zeescheepvaart zonder die
afschrijving tot een positief bedrag leidt.Doelstelling:Bevordering van de economische ontwikkeling en de economische
structuur, daaronder begrepen de bevordering van het ondernemerschap.Ministerie:V&WEvaluatie:In 2002 wordt een evaluatie afgerond van de voor de zeevaart
van kracht zijnde fiscale regelingen (willekeurige afschrijving zeeschepen,
tonnagebelasting, afdrachtvermindering zeevaart en de zeedagenaftrek).  Regeling:Keuzeregime winst uit zeescheepvaart (tonnagebelasting).Beschrijving:Op verzoek van de belastingplichtige wordt, in afwijking
van het algemene systeem van winstbepaling, de winst uit zeescheepvaart op
basis van deze regeling forfaitair bepaald aan de hand van de tonnage van
de schepen waarmee die winst wordt behaald.Doelstelling:Bevorderen van de ontwikkeling van de zeescheepvaart in
NederlandMinisterie:V&WEvaluatie:In 2002 wordt een evaluatie afgerond van de doelmatigheid en
doeltreffendheid van de voor de zeevaart van kracht zijnde fiscale regelingen
(willekeurige afschrijving zeeschepen, tonnagebelasting, afdrachtvermindering
zeevaart en de zeedagenaftrek).  Regeling:Aftrek speur- en ontwikkelingswerk (S&O)Beschrijving:Ondernemers die voldoen aan het urencriterium en in het
kalenderjaar tenminste 625 uur hebben besteed aan werk dat bij een zogenoemde
S&O-verklaring kwalificeert als speur- en ontwikkelingswerk hebben recht
op een aftrek van € 5145.Doelstelling:Bevorderen van technologische vernieuwingen.Ministerie:EZEvaluatie:Zie bij Afdrachtvermindering speur- en ontwikkelingswerk (S&O)  Regeling:Vervroegde afschrijving milieu-investeringen
(VAMIL).Beschrijving:Op basis van deze regeling mag willekeurig worden afgeschreven
op aangewezen milieu-investeringen. Deze regeling leidt, evenals de andere
regelingen voor vervroegde afschrijving, voor de belastingplichtige tot een
liquiditeits- en rentevoordeel.Doelstelling:Stimulering van investeringen in nog niet algemeen gebruikte
en door de minister van VROM aangewezen bedrijfsmiddelen die in het belang
zijn van de bescherming van het Nederlandse milieu.Ministerie:VROMEvaluatie:In 2002 zullen indicatoren worden ontwikkeld waaruit blijkt in
welke mate de investeringen onder de VAMIL en MIA-regelingen bijdragen aan
de vermindering van uitstoot van schadelijke stoffen.  Regeling:Energie-investeringsaftrek (EIA)Beschrijving:De energie-investeringsaftrek behoort tot de investeringsaftrek.
Op grond van deze regeling wordt een extra aftrek op de fiscale winst verleend
voor aangewezen investeringen in nieuwe energiebesparende bedrijfsmiddelen
en voor de kosten van advies over energiebesparende maatregelen in gebouwen
of bij processen. Bij een bedrag aan energie-investeringen in een kalenderjaar
van meer dan € 1 900 bedraagt de energie-investeringsaftrek
55%. Het bedrag aan energie-investeringen dat ten hoogste in aanmerking wordt
genomen bedraagt indien de belastingplichtige geen onderdeel uit maakt van
een samenwerkingsverband € 99 000 000.Doelstelling:Fiscaal stimuleren van investeringen in bedrijfsmiddelen
die in het belang zijn van een doelmatig gebruik van energie. Ministerie:EZ, VROMEvaluatie:PriceWaterhouseCoopers, EIA en EINP evaluatiestudie, najaar 2001
in opdracht van het Ministerie van Economische Zaken  Regeling:Milieu-investeringsaftrek (MIA)Beschrijving:De milieu-investeringsaftek maakt onderdeel uit van de
investeringsaftrek. De milieu-investeringsaftrek is een extra aftrek van het
volume van milieu-investeringen die bij ministeriële regeling worden
aangewezen. Bij een bedrag aan milieu-investeringen in een kalenderjaar van
meer dan € 1 900 bedraagt de milieu-investeringsaftrek 40%
voor investeringen die behoren tot categorie I, 30% voor categorie II en 15%
voor categorie III. Ook advieskosten komen onder voorwaarden in aanmerking.Doelstelling:Stimulering van investeringen in nog niet algemeen gebruikte
en door de minister van VROM aangewezen bedrijfsmiddelen die in het belang
zijn van de bescherming van het Nederlandse milieu.Ministerie:VROM, EZ, LNVEvaluatie:In 2002 zullen indicatoren worden ontwikkeld waaruit blijkt in
welke mate de investeringen onder de VAMIL en MIA-regelingen bijdragen aan
de vermindering van uitstoot van schadelijke stoffen.  Regeling:BosbouwvrijstellingBeschrijving:Deze regeling houdt in dat voor- en nadelen uit bosbouwbedrijf
niet tot de winst worden gerekend. Er kan worden geopteerd voor het buiten
toepassing laten van deze vrijstelling. Dit laatste is aantrekkelijk in jaren
waarin bij deze activiteiten verliezen worden geleden. Indien gebruik wordt
gemaakt van de optie geldt dit voor ten minste 10 jaar.Doelstelling:Vergroting van het bosareaal.Ministerie:LNVEvaluatie:Notitie fiscaliteit, landbouw- en natuurbeleid (2002)  Regeling:Vrijstelling vergoeding bos- en natuurbeheerBeschrijving:Deze regeling voorziet in een vrijstelling van een gedeelte
van de op basis van de tijdelijke regeling particulier natuurbeheer uitgekeerde
subsidies. Op grond van deze regeling wordt 90% van de verkregen subsidie
vrijgesteld van belastingheffing. De overige 10% wordt geacht betrekking te
hebben op de te verrichten arbeid. In het voorstel van wet tot wiijziging
van enige belastingwetten c.a. (vervolgwijzigingen in samenhang met de Belastingherziening
2001) wordt het vrijgestelde percentage verhoogd tot 100%.Doelstelling:Ontwikkeling en instandhouding van bos en natuur.Ministerie:LNVEvaluatie:Notitie fiscaliteit, landbouw- en natuurbeleid (2002)  Verlaging
lastendruk op arbeid  Regeling:Afdrachtvermindering lage lonenBeschrijving:Werkgevers komen in aanmerking voor de afdrachtvermindering
lage lonen indien zij werknemers in dienst hebben van wie het loon in het
desbetreffende tijdvak niet meer bedraagt dan het toetsloon voor dat tijdvak.
Deze afdrachtvermindering komt in mindering op de af te dragen loonbelasting
door de inhoudsplichtige werkgever. De door de inhoudingsplichtige af te dragen
premie volksverzekeringen wordt voor de toepassing hiervan gelijkgesteld met
de af te dragen loonbelasting.Voor werknemers die de leeftijd van 23 jaar
hebben bereikt bedraagt het toetsloon in 2002 € 17 576. De
afdrachtvermindering lage lonen mag maximaal € 2 011 in 2002
bedragen.Doelstelling:Stimuleren van de vraag naar laagproductieve arbeid, zodat
werkgelegenheid ontstaat en behouden blijft voor laagopgeleiden die anders
door de productiviteitsval buiten het arbeidsproces zouden komen te staan.Ministerie:SZWEvaluatie:NEI, Werkgelegenheidseffecten van de SPAK
en de VLW,oktober 1999.Interdepartementaal beleidsonderzoek Toekomst van het arbeidsmarktbeleid, 2001.  Regeling:Afdrachtvermindering langdurig werklozenBeschrijving:Deze afdrachtvermindering komt toe aan werkgevers die
werknemers in dienst nemen die beschikken over een verklaring langdurig werkloze
en van wie het loon in het desbetreffende loontijdvak niet meer bedraagt dan
het toetsloon voor dat tijdvak.Het toetsloon voor de afdrachtvermindering
langdurig werklozen bedraagt € 19 776 per kalenderjaar ten
aanzien van een werknemer die bij aanvaarding van de dienstbetrekking de leeftijd
van 50 jaar niet heeft bereikt. Voor de werknemer die bij aanvaarding van
de dienstbetrekking de leeftijd van 50 wel heeft bereikt bedraagt de afdrachtvermindering
langdurig werklozen met ingang van 2002 € 22 709 per kalenderjaar.
De afdrachtvermindering bedraagt voor zowel de werknemer onder als boven de
50 jaar € 2 400 per kalenderjaar.Doelstelling:Bevorderen van een (blijvende) instroom van langdurig
werklozen aan de onderkant van de arbeidsmarkt met als doel het stimuleren
van de werkgelegenheid en vergroten van arbeidsparticipatie van mensen met
een lage arbeidsproductiviteitMinisterie:SZWEvaluatie:NEI, Werkgelegenheidseffecten van de SPAK
en de VLW,oktober 1999.Interdepartementaal beleidsonderzoek Toekomst van het arbeidsmarktbeleid, 2001.  Regeling:Afdrachtvermindering onderwijsBeschrijving:De afdrachtvermindering onderwijs geldt voor leerlingen
die de beroepspraktijkvorming van de beroepsbegeleidende leerweg volgen, bepaalde
studenten in het hoger beroepsonderwijs met wie een leerwerkovereenkomst is
gesloten en bepaalde categorieën assistenten en onderzoekers in opleiding.
De afdrachtvermindering bedraagt € 2 400 per kalenderjaar.
Per 2002 is deze regeling uitgebreid naar mensen zonder startkwalificatie
(artikel 14, lid 1, sub e) en (per 1 augustus 2002) naar vmbo-ers. De kosten
van deze uitbreidingen worden geraamd op circa € 59 mln structureel.Doelstelling:Het verruimen van het aantal leerarbeidsplaatsen door
verlaging van de loonkosten met als doel het stimuleren van werkgelegenheid
en vergroten van de arbeidsparticipatie van mensen met een lage productiviteit.Ministerie:OCWEvaluatie:EIM / Sociaal Beleid, Evaluatie Afdrachtvermindering
onderwijs 1998, maart 2000 (Zie brief aan de Tweede Kamer van 12
juli 2001, OCW 0000845)  Regeling:Afdrachtvermindering kinderopvangBeschrijving:De afdrachtvermindering kinderopvang heeft betrekking
op de kosten van opvang van kinderen, pleegkinderen en stiefkinderen (van
werknemers) die jonger dan 13 jaar zijn. Indien een werkgever kosten maakt
voor kinderopvang voor kinderen jonger dan 13 jaar van zijn werknemers, dan
heeft hij recht op een vermindering van afdracht loonbelasting ter grootte
van 30% van die kosten. Indien de kinderopvang bij de werknemer thuis plaatsvindt,
is het bedrag waarover de vergoeding wordt berekend gemaximeerd op € 8 800.Doelstelling:Werkgevers te stimuleren mogelijkheden te creëren
voor kinderopvang.Ministerie:SZW, VWSEvaluatie:Belastingen en premies, Een verkenning naar nieuwe mogelijkheden
vanuit het belastingstelsel 2001 (2001)  Regeling:Afdrachtvermindering zeevaartBeschrijving:Deze vermindering beloopt met betrekking tot zeevarenden
die aan de loonbelasting zijn onderworpen 40% van het in het loontijdvak verdiende
loon, en 10% voor zeevarenden die niet zijn onderworpen aan de loonbelasting
maar wel premieplichtig zijn voor de volksverzekeringen.Doelstelling:Verlichten van de loonkosten van de Nederlandse zeescheepvaart
en bijdragen aan het behoud van een vloot onder Nederlandse vlag met de daaraan
verbonden werkgelegenheid.Ministerie:V&WEvaluatie:In 2002 wordt een evaluatie afgerond naar de doelmatigheid en
doeltreffendheid van de voor de zeevaart van kracht zijnde fiscale regelingen
(willekeurige afschrijving zeeschepen, tonnagebelasting, afdrachtvermindering
zeevaart en de zeedagenaftrek).  Regeling:Afdrachtvermindering speur- en ontwikkelingswerk
(S&O)Beschrijving:De afdrachtvermindering speur- en ontwikkelingswerk is
van toepassing op werknemers die direct betrokken zijn bij speur- en ontwikkelingswerk.De
afdrachtvermindering bedraagt 40% van het S&O-loon van die werknemers.
Als het S&O-loon per kalenderjaar meer bedraagt dan € 90 756,
dan bedraagt de vermindering 13% van het loon. Per inhoudingsplichtige mag
de afdrachtvermindering maximaal € 7 941 154 bedragen.
Per 1 januari 2001 is de S&O-regeling uitgebreid voor startende ondernemers
(zowel zelfstandigen als ondernemingen). Deze starters komen onder voorwaarden
in aanmerking voor een S&O-tegemoetkoming van 70% in plaats van de gebruikelijke
40%.Doelstelling:Bevordering van speur- en ontwikkelingswerk in het bedrijfslevenMinisterie:EZEvaluatie:De maatschappelijke kosten en baten van technologiesubsidies
zoals de WBSO, juli 2001, CPB (CPB Document no 008).Evaluatie:S&O-afdrachtvermindering, juni
2002.IBO Technologiebeleid, juni 2002.  Regeling:Afdrachtvermindering arbobedrijfsmiddelen
non-profitsectorBeschrijving:De arbo-afdrachtvermindering is sinds 1 januari 2001 van
toepassing met betrekking tot de aanschaffings- of voortbrengingskosten van
arbo-bedrijfsmiddelen voor bij de inhoudingsplichtige werkzame personen indien
en voorzover de inhoudingsplichtige niet is onderworpen aan IB of Vpb en de
kosten niet in die hoedanigheid zijn gemaakt.De afdrachtvermindering is 3,5%
van het bedrag dat de inhoudingsplichtige heeft betaald ter zake van de aanschaffing
of voortbrenging van arbo-bedrijfsmiddelen, verminderd met de door de inhoudingsplichtige
van derden ontvangen of nog te ontvangen bedrage ter zake van de arbo-bedrijfsmiddelen.Doelstelling:Stimuleren van instellingen en organisaties in de non-profit
sector om te investeren in bedrijfsmiddelen in het belang van de arbeidsomstandigheden
van hun werknemers.Ministerie:SZWEvaluatie:Na verloop van 2 jaar zal deze regeling (en de willekeurige afschrijving
voor arbo-bedrijfsmiddelen in de IB 2001) worden geëvalueerd. Aan de
hand van deze evaluatie zal aan de Staten-Generaal een oordeel worden voorgelegd
over de afschaffing dan wel voortzetting van de arbo-afdrachtvermindering
en de willekeurige afschrijving met ingang van 2004.  Regeling:Afdrachtvermindering scholingskosten non-profitsectorBeschrijving:Deze faciliteit geldt voor werkgevers die niet zijn onderworpen
aan de inkomstenbelasting of de vennootschapsbelasting en die kosten van scholing
hebben gemaakt ten behoeve van bij hen werkzame personen. Deze regeling is
een aanvulling op, en vergelijkbaar met de bestaande scholingsaftrek voor
de profit-sector. De afdrachtvermindering scholing non-profit bedraagt in
beginsel 12% van de scholingskosten. Als de totale scholingskosten lager zijn
dan € 124 000 geldt voor de eerste € 30 000
een afdrachtvermindering van 19% in plaats van 12%. De afdrachtvermindering
wordt verhoogd met 14% van de scholingskosten die betrekking hebben op personen
van 40 jaar of ouder. De afdrachtvermindering wordt tevens verhoogd met 7%
van het bedrag dat de inhoudingsplichtige heeft betaald voor scholing die
is gericht op het op een startkwalificatieniveau brengen van personen die
dat niveau missen. De afdrachtvermindering bedraagt per werkgever maximaal € 794 115
per kalenderjaar.Doelstelling:Stimulering van investeringen in scholing van werknemers
in de non-profitsector.Ministerie:EZ, OCW, SZWEvaluatie:–  Regeling:ScholingsaftrekBeschrijving:Deze regeling geeft ondernemingen recht op een extra aftrek
op de fiscale winst ter hoogte van 40% de eerste € 30 000 aan
gemaakte kosten en lasten van scholing, mits de kosten en lasten in totaal
niet meer bedragen dan € 124 000. Voor de overige kosten en
lasten van scholing geldt een verlaagd tegemoetkomingspercentage van 20%.
Het tegemoetkomingspercentage wordt verhoogd met 40% indien de kosten van
scholing betrekking hebben op in de onderneming werkzame personen van 40 jaar
en ouder. De scholingsaftrek wordt tevens verhoogd met 20% van de kosten en
lasten die betrekking hebben op bij ministeriële regeling aangewezen
vormen van scholing die zijn gericht op het op startkwalificatieniveau brengen
van in de onderneming werkzame personen. De scholingsaftrek bedraagt maximaal € 2 390 000.Doelstelling:Stimuleren van investeringen in scholing door werknemers
van middelgrote en kleine bedrijven.Ministerie:EZ, OCWEvaluatie:Gebruik en effecten van de scholingsaftrek, determinanten van
deelname aan scholing (Leuven en Oosterbeek, oktober 2001), in opdracht van
het ministerie van EZ uitgevoerd door SCHOLAR en SEOR.Evaluatie «Scholing
van werkenden», 2001  Regeling:CarpoolregelingBeschrijving:De carpoolregeling houdt met ingang van 1 januari 2002
in dat indien een carpooler een vergoeding van maximaal € 0,28 per
kilometer krijgt voor regelmatig woon-werkverkeer en ander vervoer per auto
(niet per taxi of ter beschikking gestelde auto) deze belastingvrij is. Voorzover
deze vergoeding uitkomt boven de maximaal vrijgestelde vergoeding voor woon-werkverkeer
voor een werknemer die alleen reist, is deze regeling aan te merken als een
belastinguitgave.Doelstelling:Fiscaal stimuleren carpoolen.Ministerie:VROMEvaluatie:Research voor Beleid, Evaluatie Fiscale Carpoolregelingen, 2 mei 2001. Het volledige rapport is opgenomen in de bijlage van
de notitie Fiscale aspecten mobiliteit (Kamerstuk 27 829).  Regeling:ZeedagenaftrekBeschrijving:De zeedagenaftrek is een forfaitaire kostenaftrek voor
zeelieden die in verband met werkzaamheden doorgaan ten minste van 180 dagen
per jaar aan boord van een zeeschip of in een buitenlandse have of havenplaats
hebben doorgebracht. Deze aftrek bedraagt € 4 per zeedag.Doelstelling:Bijdragen aan het behoud van een vloot onder Nederlandse
vlag met de daaraan verbonden werkgelegenheid.Ministerie:V&WEvaluatie:In 2002 wordt een evaluatie afgerond naar de doelmatigheid en
doeltreffendheid van de voor de zeevaart van kracht zijnde fiscale regelingen
(willekeurige afschrijving zeeschepen, tonnagebelasting, afdrachtvermindering
zeevaart en de zeedagenaftrek).  Regeling:VakantiebonnenBeschrijving:In de bouw en enkele andere bedrijfssectoren kunnen werknemers
bij iedere loonbetaling vakantiebonnen ontvangen. Deze bonnen, die in plaats
komen van de betaling van vakantiebijslag en van het loon over de vakantieperiode,
kunnen gedeeltelijk worden vrijgesteld van belasting- en premieheffing. Dit
is in beginsel niet meer mogelijk. Op grond van een overgangsregeling is de
vrijstelling van toepassing indien de verstrekking van de vakantiebonnen verplicht
is gesteld bij een CAO of op grond van een regeling van een publiekrechtelijk
orgaan die reeds op 31 december 1996 is ingegaan. Het percentage van de nominale
waarde van deze vakantiebonnen dat thans voor heffing in aanmerking wordt
genomen bedraagt in 2002 85%. De belastinguitgave bestaat uit het deel van
de vakantiebonnen dat niet in de heffing wordt betrokken.Doelstelling:Vakantiebonnen zijn ontstaan in sectoren waarin van oudsher
veel kortdurende dienstverbanden worden gesloten. Door de frequente wisseling
van werkgever ontvangen werknemers in deze sectoren tijdens vakantie- en feestdagen
geen loon. Om deze werknemers toch van inkomen gedurende deze dagen te voorzien,
ontvangen zijn van hun werkgever vakantiebonnen die tijdens vakantie- of feestdagen
bij een centraal fonds verzilverd kunnen worden.Ministerie:SZWEvaluatie:Verkenning Belastingen en Premies (2001)  Regeling:Arbeidskorting voor ouderenBeschrijving:Voor ouderen vanaf 57 jaar geldt vanaf 1 april 2002 een
hogere arbeidskorting dan de gebruikelijke arbeidskorting van € 949.
De arbeidskorting van personen 57, 58 en 59 jaar is € 1 119,
van 60 of 61 jaar € 1 289 en van 62, 63 en 64 jaar € 1 460.Doelstelling:Bevorderen arbeidsparticipatie van oudere werknemers,
waardoor deze categorie werknemers langer aan het werk blijft.Ministerie:SZWEvaluatie:–  Verlaging
lastendruk op inkomsten uit vermogen  Regeling:Algemene vrijstelling forfaitair rendementBeschrijving:Vermogen tot een bedrag van ten hoogste € 18 146
is vrijgesteld van de forfaitaire rendementsheffing. Op gezamenlijk verzoek
kan een belastingplichtige het heffingvrij vermogen aan de partner overdragen.
Het heffingvrij vermogen van ouders die het gezag uitoefenen over een minderjarig
kind wordt per minderjarig kind verhoogd met een kinderkorting van € 2422.
Voor 65-plussers met een heffingsgrondslag na aftrek van het heffingvrij vermogen
van ten hoogste € 240 166 geldt een ouderentoeslag. De hoogte
hiervan is afhankelijk van de hoogte van het inkomen uit werk en woning, en
varieert van maximaal € 24 020 tot nihil bij een inkomen uit
werk en woning van meer dan € 17 079.Doelstelling:De regeling van het vrijstellen van een beperkt vermogen
is vergelijkbaar met de rente- en dividendvrijstelling onder de Wet IB 1964.
Oorspronkelijke doelstelling van de rentevrijstelling was rekening houden
met inflatie en het – uit oogpunt van doelmatigheid – bevorderen
dat voor een groter aantal belastingplichtigen de loonbelasting eindheffing
is. Oorspronkelijke doelstelling van de dividendvrijstelling was het verbeteren
van de vermogenspositie van het Nederlandse bedrijfsleven.De ouderentoeslag
biedt compensatie voor het feit dat ouderen met een laag arbeidsinkomen worden
geconfronteerd met een belastingverhoging door het feit dat het tarief over
de voordelen uit sparen en beleggen is vastgesteld op 30%.Ministerie:–Evaluatie:Evaluatie forfaitaire rendementsheffing (2003)  Regeling:Kindertoeslag forfaitair rendementBeschrijving:Zie bij «Algemene vrijstelling forfaitair rendement»Doelstelling:Zie bij «Algemene vrijstelling forfaitair rendement»Ministerie:SZWEvaluatie:Evaluatie forfaitaire rendementsheffing (2003)  Regeling:Ouderentoeslag forfaitair rendementBeschrijving:Zie bij «Algemene vrijstelling forfaitair rendement»Doelstelling:Zie bij «Algemene vrijstelling forfaitair rendement»Ministerie:SZWEvaluatie:Evaluatie forfaitaire rendementsheffing (2003)Regeling:Vrijstelling bos- en natuurterreinen en landgoederen
forfaitair rendementBeschrijving:Deze regeling dient ter vervanging van de vrijstelling
van inkomsten uit bosbezit, en houdt in dat van de grondslag voor de forfaitaire
rendementsheffing de volgende bezittingen zijn uitgezonderd: bossen, bepaalde
natuurterreinen, en als zodanig aangewezen landgoederen in de zin van de Natuurschoonwet
met uitzondering van gebouwde eigendommen.Doelstelling:Stimuleren behoud en ontwikkeling van bossen, natuurterreinen
en landgoederen.Ministerie:LNVEvaluatie:Evaluatie forfaitaire rendementsheffing (2003)  Regeling:Vrijstelling voorwerpen van kunst en wetenschap
forfaitair rendementBeschrijving:Voorwerpen van kunst en wetenschap zijn vrijgesteld van
de grondslag van de forfaitaire rendementsheffing, tenzij zij hoofdzakelijk
als belegging dienen.Doelstelling:Voorkomen dat de heffing over dit soort voorwerpen een
negatieve invloed zou hebben op het koopgedrag van particulieren. Een uitzondering
wordt gemaakt voor voorwerpen van kunst en wetenschap die hoofdzakelijk te
belegging worden aangehouden, aangezien een vrijstelling hiervoor een onrechtmatige
bevoordeling zou zijn ten opzichte van andere beleggingen.Ministerie:OCWEvaluatie:Evaluatie forfaitaire rendementsheffing (2003)  Regeling:Vrijstelling groen beleggen forfaitair rendementBeschrijving:De vrijstelling groen beleggen vormt tezamen met de vrijstelling
sociaal-ethisch beleggen de vrijstelling maatschappelijk beleggen. Op grond
van deze regeling wordt het rendement dat wordt behaald op zogenoemde groene
beleggingen, indien als zodanig erkend, vrijgesteld van belastingheffing.Doelstelling:Het stimuleren van groene projecten.Ministerie:VROMEvaluatie:Evaluatie forfaitaire rendementsheffing (2003)  Regeling:Vrijstelling sociaal-ethisch beleggen forfaitair
rendementBeschrijving:De vrijstelling sociaal-ethisch beleggen vormt tezamen
met de vrijstelling groen beleggen de vrijstelling maatschappelijk beleggen.
Op grond van deze regeling wordt het rendement dat wordt behaald op zogenoemde
sociaal-ethische beleggingen, indien als zodanig erkend, vrijgesteld van belastingheffing.
Sociaal-ethische beleggingen zijn beleggingen waarbij via sociaal-ethische
fondsen wordt geïnvesteerd in specifieke aangewezen projecten in ontwikkelingslanden.Doelstelling:Stimuleren van beleggen in sociaal-ethische fondsen waarbij
wordt geïnvesteerd in specifieke aangewezen projecten in ontwikkelingslanden.Ministerie:BUZAEvaluatie:Evaluatie forfaitaire rendementsheffing (2003)  Regeling:Vrijstelling durfkapitaal voor culturele beleggingen
forfaitair rendementBeschrijving:De vrijstelling voor culturele beleggingen vormt samen
met de directe en indirecte beleggingen in durfkapitaal de vrijstelling durfkapitaal.
Culturele beleggingen zijn tot het voor het gezamenlijk voor beleggingen in
durfkapitaal geldende maximum van € 48 441 vrijgesteld voor
de forfaitaire rendementsheffing. Culturele beleggingen zijn aandelen in,
winstbewijzen van en geldleningen aan bij ministeriële regeling aangewezen
cultuurfondsen.Doelstelling:Stimulering van beleggingen in culturele projecten die
inkomsten genereren, zoals verbouwingen van musea die een toegangsprijs vragen.Ministerie:OCWEvaluatie:Evaluatie forfaitaire rendementsheffing (2003)  Regeling:Vrijstelling voor directe en indirecte beleggingen
in durfkapitaal forfaitair rendementBeschrijving:De vrijstelling stelt beleggingen in durfkapitaal (direct
dan wel indirect, via bepaalde fondsen) vrij van de forfaitaire rendementsheffing.Doelstelling:Het stimuleren van investeringen in bedrijven van startende
ondernemers en het bevorderen van de ondernemingszin.Ministerie:EZEvaluatie:Evaluatie forfaitaire rendementsheffing (2003)  Regeling:Vrijstelling rechten op begrafenisuitkeringen
forfaitair rendementBeschrijving:Rechten op prestaties uit levensverzekering in verband
met het overlijden van de belastingplichtige zijn vrijgesteld van de rendementsgrondslag
in box III tot een maximum van € 5885. De prestaties kunnen de vorm
hebben van een kapitaalsuitkering of een uitkering in natura (het verzorgen
van de uitvaart van de verzekeringnemer.Doelstelling:Voor het vrijstellen van rente begrepen in begrafenisverzekeringen
van beperkte omvang zijn destijds aangevoerd sociale overwegingen en de overweging
dat dergelijke uitkeringen een geringe maatschappelijke waardering hebben.Ministerie:–Evaluatie:–  Regeling:Vrijstelling rechten op bepaalde kapitaalsuitkeringenBeschrijving:Kapitaalverzekeringen die niet zijn gekoppeld aan de eigen
woning en uiterlijk 14 september 1999 zijn afgesloten zijn vrijgesteld van
heffing in box 3 tot een bedrag van maximaal € 123 428 per
persoon. Dit maximum wordt niet geïndexeerd. Voor belastingplichtigen
met een partner geldt een dubbele vrijstelling. De belastingplichtige mag
er voor kiezen de kapitaalverzekering alsnog aan de eigen woning te koppelen.
In dat geval geldt de vrijstelling in box 1 (met een jaarlijks geïndexeerd
maximum). Kapitaalverzekeringen die niet zijn gekoppeld aan de eigen woning
en die na 14 september 1999 zijn afgesloten, worden in beginsel belast in
box 3.Tevens is rente begrepen in de kapitaalsuitkering met betrekking tot
een kapitaalverzekering eigen woning vrijgesteld van heffing in box 1 als
de kapitaalsuitkering niet meer bedraagt dan € 129 500 per
persoon en gedurende tenminste 20 jaar jaarlijks premie wordt betaald. Belastingplichtigen
met partner kunnen beide gebruik maken van de vrijstelling, waardoor zij samen
recht hebben op een vrijstelling van € 259 000. Wordt gedurende
tenminste 15 jaar premie betaald, dan zijn de kapitaalsuitkeringen tot € 29 400
per persoon vrijgesteld. De maxima van de vrijstellingen worden jaarlijks
geïndexeerd.Doelstelling:Stimulering eigenwoningbezit voor zover de vrijstelling
van rechten op bepaalde kapitaalsuitkeringen is gekoppeld aan de eigen woning.Ministerie:–Evaluatie:–  Regeling:Gedeeltelijke vrijstelling inkomsten uit kamerverhuurBeschrijving:Inkomsten uit verhuur van woonruimte, die geen zelfstandige
woonruimte vormt en onderdeel is van het hoofdverblijf van de verhuurder,
zijn vrijgesteld tot een bedrag van € 3493 per jaar. Voor toepassing
van de vrijstelling is vereist dat zowel de huurder als de verhuurder op het
woonadres staan ingeschreven in de gemeentelijke basisadministratie. Het vrijgestelde
bedrag wordt jaarlijks geïndexeerd met de huurontwikkeling.Doelstelling:Het vergroten van het particuliere kameraanbod, met name
voor studenten.Ministerie:VROMEvaluatie:–  Regeling:Aftrek kosten monumentenwoningBeschrijving:In de Wet IB 2001 is een bijzondere regeling voor monumentenwoningen
bij de persoonsgebonden aftrek (hoofdstuk 6) opgenomen.• indien het een
eigen woning betreft, kunnen de kosten, lasten en afschrijvingen van monumentenwoningen
(niet zijnde renten van schulden, kosten van geldleningen en periodieke betalingen
ingevolge de rechten van erfpacht, opstal of beklemming) in aftrek worden
gebracht voor zover ze een bepaalde drempel overschrijden. Deze drempel bedraagt
1,1% van de waarde van de woning, met dien verstande dat deze drempel niet
minder dan € 136 en niet meer dan € 11 450 bedraagt.•
indien het een onroerende zaak betreft die in de heffingsgrondslag bij sparen
en beleggen wordt betrokken, kunnen de onderhoudskosten in aftrek worden gebracht,
verminderd met 4% van de waarde van de onroerende zaak in het economisch verkeer.De
woning dient te zijn ingeschreven in de registers zoals bedoeld in de artikelen
6 en 7 van de Monumentenwet 1988.Doelstelling:Behoud van het culturele erfgoed.Ministerie:OCWEvaluatie:Eind 2001 is een nota van OCW naar de Tweede Kamer gegaan («Monumenten
uit de steigers»).  Regeling:Persoonsgebonden aftrekpost durfkapitaalBeschrijving:De persoonsgebonden aftrekpost geeft de mogelijkheid verliezen
geleden op beleggingen in durfkapitaal in aftrek te brengen op respectievelijk
inkomsten uit werk en woning, inkomsten uit box 3 en inkomsten uit aanmerkelijk
belang (in die volgorde).Doelstelling:Het stimuleren van investeringen in bedrijven van startende
ondernemers en het bevorderen van de ondernemingszin.Ministerie:EZEvaluatie:Evaluatie forfaitaire rendementsheffing (2003)  Overige
regelingen  Regeling:Vrijstelling bepaalde uitkeringenBeschrijving:In het algemeen rekent de inkomstenbelasting periodieke
uitkeringen van publiekrechtelijke aard tot de inkomsten. Deze inkomsten zijn
in beginsel aan de belastingheffing onderworpen. In bepaalde gevallen worden
deze uitkeringen vrijgesteld van belastingheffing, voornamelijk uit uitvoeringstechnisch
oogpunt. Het gaat hierbij om de volgende posten: bijzondere bijstand, individuele
huursubsidie, tegemoetkoming studiekosten o.g.v. de wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage
en schoolkosten en subsidies ter bevordering van het eigen woningbezit (BEW-subsidies).Doelstelling:De defiscalisering van deze regelingen berust primair
op doelmatigheidsoverwegingen.Ministerie:(VROM, SZW, OCW)Evaluatie:–  Regeling:Aftrek afkoopsommen echtscheidingsuitkeringBeschrijving:Betaalde afkoopsommen ter zake van de verplichting tot
voorziening in het levensonderhoud van de gewezen echtgenoot worden als persoonsgebonden
aftrek voor in aanmerking genomen.Doelstelling:Rekening houden met draagkracht. Anders dan de aftrekbaarheid
van (periodieke) alimentatie-uitkeringen is deze regeling destijds echter
niet tot de primaire heffingsstructuur gerekend, omdat sprake is van een bedrag
ineens dat het karakter heeft van een kapitaalsuitgave.Ministerie:(SZW)Evaluatie:–  Regeling:Aftrek voor scholingsuitgaven (tot 2001 studiekosten)Beschrijving:Uitgaven ter zake van de opleiding of studie voor een
beroep zijn aftrekbaar als persoonsgebonden aftrekpost voor zover het gezamenlijke
bedrag hoger is dan € 599 met een maximum van € 15 000.Doelstelling:Vergroting Nederlandse kennisinfrastructuur.Ministerie:OCWEvaluatie:–  Regeling:GiftenaftrekBeschrijving:Met schriftelijke bescheiden gestaafde giften aan binnen
het Rijk gevestigde kerkelijke, charitatieve, culturele, wetenschappelijke
en het algemeen nut beogende instellingen zijn aftrekbaar. De aftrek bedraagt
maximaal 10% van het verzamelinkomen voor toepassing van de persoonsgebonden
aftrek (inkomstenbelasting) of 6% van de winst (vennootschapsbelasting).Voor
giften in de vorm van lijfrenten geldt geen maximum (inkomstenbelasting).
Hierbij is echter vereist dat de gift geschiedt op basis van een bij notariële
akte vastgelegde verplichting om gedurende ten minste 5 jaren schenkingen
te doen.Doelstelling:Bevorderen van schenkingen aan charitatieve, kerkelijke,
levensbeschouwelijke, culturele, wetenschappelijke en het algemeen nut beogende
instellingen.Ministerie:–Evaluatie:–  Regeling:Faciliteiten Successiewet algemeen nut beogende
instellingenBeschrijving:Voor algemeen nut beogende instellingen geldt naast een
algemene drempelvrijstelling van € 7 996 per verkrijging een
afzonderlijk tarief van 11%. Daarnaast is er nog een aantal specifieke vrijstellingen
voor diverse algemeen nut beogende instellingen.Doelstelling:Bevorderen van schenkingen aan charitatieve, kerkelijke,
levensbeschouwelijke, culturele, wetenschappelijke en het algemeen nut beogende
instellingen.Ministerie:–Evaluatie:De warme, de koude en de dode hand. Rapport van de werkgroep
modernisering successiewetgeving, maart 2000  Regeling:Tijdelijke verhoging algemene heffingskorting
(o.a. voor alfahulpen)Beschrijving:De invorderingsvrijstelling is per 2001 onderdeel van
de heffingskorting en is vormgegeven als een tijdelijke verhoging van de algemene
heffingskorting voor een belastingplichtige die belastbare winst uit onderneming
geniet en geen recht heeft op de zelfstandigenaftrek en voor een belastingplichtige
die resultaat uit overige werkzaamheden heeft. Omdat zelfstandigen via een
verhoging van de zelfstandigenaftrek al zijn gecompenseerd voor het vervallen
van de invorderingsvrijstelling, is de overgangsregeling zodanig vormgegeven
dat zelfstandigen daarvan worden uitgezonderd. Deze regeling loopt in 5 jaar
geleidelijk af (2001: 100%, 2002: 80%, , 2005: 20%, 2006: 0%).In het voorstel
van wet tot wijziging van enige belastingwetten c.a. (vervolgwijzigingen in
samenhang met de Belastingherziening 2001) is opgenomen dat de inkomensgrens
die geldt voor toepassing van de tijdelijke verhoging van de algemene heffingskorting
zal worden geïndexeerd.Doelstelling:Oorspronkelijk was de invorderingsvrijstelling een compensatie
voor belastingplichtigen die geen recht hadden op de belastingvrije som of
de zelfstandigen- aftrek. Per 2001 is het doel het opvangen van inkomensgevolgen
ten opzichte van de situatie voor de belastingherziening 2001.Ministerie:VWSEvaluatie:–5.8 Toelichting op de belastinguitgaven in de kostprijsverhogende
belastingenDeze paragraaf bevat een korte toelichting op de belastinguitgaven in
de kostprijsverhogende belastingen. Deze toelichting bevat een korte beschrijving
en de doelstelling van de regeling. Daar waar de inhoud van de regeling –
gelet op het eenvoudige karakter daarvan – voor zich spreekt, is het
onderdeel beschrijving achterwege gelaten. Het niet opnemen van de vermelding
van het betrokken vakdepartement en informatie over evaluaties hangt samen
met het feit dat bij de belastinguitgaven in de kostprijsverhogende belastingen
dit jaar nog geen toerekening aan vakdepartementen heeft plaatsgevonden. Vanaf
het begrotingsjaar 2004 zal deze informatie wel worden verstrekt. Evenals
in paragraaf 5.7 zijn geen toelichtingen opgenomen van belastinguitgaven die
per 2003 zijn vervallen.Regulerende Energiebelasting (REB) Regeling:Verlaagd tarief glastuinbouwBeschrijving:Voor verbruik van aardgas in de glastuinbouw geldt een
lager tarief van de REB dan voor het overige gasverbruik. Dit tarief is 1,37%
van het normale tarief (per 1 januari 2002).Doelstelling:Voorkomen concurrentienadeel voor glastuinbouw.  Regeling:Nihiltarief c.q. verlaagd tarief groene stroomBeschrijving:Voor duurzaam opgewekte elektriciteit («groene stroom»)
en aardgas afkomstig uit omzetting van biomassa geldt een nihiltarief voor
de REB. Met ingang van 2003 worden de nihiltarieven omgezet in verlaagde tarieven.Doelstelling:Stimuleren van duurzame energie door prijsverschillen
tussen duurzame en niet-duurzame energie te verkleinen dan wel weg te nemen.  Regeling:Teruggaaf kerkgebouwenBeschrijving:Voor kerkgebouwen die nog als kerk worden gebruikt kan
de helft van de betaalde REB worden teruggevraagd.Doelstelling:Compenseren van beheerders van kerkgebouwen voor het feit
dat het relatief moeilijk is om in kerkgebouwen aan energiebesparing te doen
en het feit dat kerken omdat zij relatief weinig betaald personeel hebben
en niet Vpb-plichtig zijn relatief weinig profiteren van terugsluis van de
REB in de vorm van verlaging van de lasten op arbeid en de Vpb.  Regeling:Teruggaaf non-profitinstellingenBeschrijving:Non-profitinstellingen kunnen de helft van de betaalde
REB terugvragen.Doelstelling:Compenseren van non-profitinstellingen voor het feit dat
zij, omdat zij relatief weinig betaald personeel hebben en niet Vpb-plichtig
zijn, relatief weinig profiteren van terugsluis van de REB in de vorm van
verlaging van de lasten op arbeid en de Vpb.  Omzetbelasting –
verlaagd tarief  Regeling:Verlaagd tarief boeken, tijdschriften, week-
en dagbladenVerlaagd tarief bibliotheken (verhuur boeken), musea e.d.Verlaagd
tarief kermissen, attractieparken, sportwedstrijden en -accommodatieVerlaagd
tarief circussen, bioscopen, theaters en concertenDoelstelling:Bevorderen van cultuur, recreatie en sport  Regeling:Verlaagd tarief sierteeltDoelstelling:Stimuleren van binnenlandse vraag naar sierteelt.  Regeling:Verlaagd tarief arbeidsintensieve dienstenBeschrijving:Verlaagd BTW-tarief voor diensten van: kappers, fietsenmakers,
schoenmakers, kleermakers en schilders/stukadoors met betrekking tot woningen
ouder dan 15 jaarDoelstelling:Bevorderen van werkgelegenheid in de desbetreffende sectoren.  Regeling:Verlaagd tarief vervoer van personen (w.o.
openbaar vervoer)Doelstelling:Stimuleren openbaar vervoer.  Regeling:Verlaagd tarief logiesverstrekking (incl.
kamperen)Verlaagd tarief voedingsmiddelen horecaDoelstelling:Stimuleren toerisme.  Omzetbelasting –
vrijstellingen  Regeling:Vrijstelling sportclubsBeschrijving:Vrijgesteld zijn de diensten door niet winstbeogende organisaties
die zich de beoefening van sport of de bevordering daarvan ten doel stellen
aan hun leden.Doelstelling:Stimuleren van sportbeoefening.  Regeling:Vrijstelling postBeschrijving:Vrijgesteld zijn diensten, bestaande uit brieven tot een
bepaald gewicht en de daarmee gepaard gaande leveringen, bedoeld in artikel
2, tweede lid, van de Postwet die worden verricht door TPG. Door de jaren
heen is de vrijstelling steeds verder beperkt. Op Europees niveau bestaat
het streven deze diensten in de toekomst geheel te liberaliseren. Daarmee
zal ook de vrijstelling verdwijnen.Doelstelling:Het voorkomen van administratieve moeilijkheden.  Regeling:Vrijstelling vakbonden, werkgeversorganisaties,
politieke partijen en kerkenBeschrijving:Vrijgesteld zijn de diensten en daarmee nauw samenhangende
leveringen door werkgevers- en werknemersorganisaties, alsmede door organisaties
van politieke, godsdienstige, vaderlandslievende, levensbeschouwelijke of
liefdadige aard aan hun leden tegen een statutair vastgestelde contributie.Doelstelling:Stimuleren of ondersteunen van bedoelde organisaties en
instellingen.  Regeling:Vrijstelling fondswervingBeschrijving:Vrijstelling van bijkomstige activiteiten van vrijsgestelde
organisaties en instellingen, die zij ontplooien ter werving van de voor hun
vrijgestelde doelstelling benodigde middelen. Om te waarborgen dat deze prestaties
geen ernstige verstoring van concurrentieverhoudingen veroorzaken, is de vrijstelling
beperkt tot omzetgrenzen van € 68 067 per jaar voor leveringen
en € 22 689 per jaar voor diensten.Doelstelling:Voorkomen dat vrijgestelde organisaties en instellingen
voor het verrichten van nevenactiviteiten van relatief bescheiden omvang in
de heffing worden betrokken.  Omzetbelasting –
Speciale regelingen  Regeling:Kleine ondernemersregelingBeschrijving:Ingeval de jaarlijks af te dragen BTW een bepaald bedrag
niet te boven gaat, kan afdracht achterwege blijven. Voorts kunnen ondernemers
die onder de regeling vallen ook geheel van hun administratieve verplichtingen
worden ontheven. In dat geval mogen zij de omzetbelasting niet als afzonderlijke
post op de facturen aan hun afnemers vermelden.Doelstelling:Vermindering van administratieve lasten voor kleine ondernemers.  Regeling:LandbouwregelingBeschrijving:Landbouwers die opteren voor de landbouwregeling brengen
hun afnemers geen BTW in rekening en hebben geen recht op aftrek van voorbelasting.
De afnemers (ondernemers) van deze landbouwers hebben niettemin recht op aftrek
van een forfaitair BTW-bedrag (landbouwforfait). Hiermee vindt forfaitaire
compensatie plaats voor de in de verkoopprijs verdisconteerde niet aftrekbare
BTW die de landbouwer over zijn inkopen heeft betaald.Doelstelling:Vermindering van administratieve lasten, met het oog op
de speciale positie van landbouwers destijds – bij invoering van de
regeling – binnen de maatschappij.  Accijnzen  Regeling:Verlaagd tarief kleine brouwerijenBeschrijving:Bier afkomstig van kleine brouwerijen – productie
niet meer dan 200 000 hl bier per jaar – heeft een vermindering
op het tarief van 7,5%.Doelstelling:Tot 1994 werd de bieraccijns geheven over het halffabrikaat
wort. In verband met de verliezen die optraden in het productieproces gold
een gestaffeld tarief afhankelijk van de productieomvang als compensatie voor
die verliezen. Bij de invoering van de heffing op het eindproduct verviel
deze ratio. Niettemin is destijds besloten een speciale regeling voor kleine
brouwerijen te handhaven.  Regeling:RaffinaderijvrijstellingBeschrijving:Minerale oliën die worden verbruikt als brandstof
bij de productie van minerale oliën worden geacht niet uitgeslagen te
zijn (worden niet aangemerkt als «eigen verbruik»). Deze uitzondering
is vastgelegd in artikel 4, derde lid, van richtlijn 92/81/EEG (de zogenoemde
structuurrichtlijn minerale oliën). Voor 1993 bestond er een buitenwettelijke
vrijstelling, verleend ter voorkoming van internationale concurrentieverstoring
(ook andere lidstaten hadden een dergelijke richtlijn). Vanaf 1 januari 1993
is het niet aanmerken als uitslag verplicht vastgelegd in de communautaire
regelgeving.Doelstelling:Voorkoming van verstoring internationale concurrentieverhoudingen.  Regeling:Vrijstelling communautaire waterenBeschrijving:Vrijgesteld zijn minerale oliën die worden gebruikt
voor de aandrijving van schepen tijdens de vaart over communautaire (binnen)wateren.
De vrijstelling is vanaf 1 januari 1993 gegrond op artikel 8, eerste lid,
onderdeel c, van richtlijn 92/81/EEG (de zogenoemde structuurrichtlijn minerale
oliën). Het gaat om een voor de lidstaten facultatieve vrijstelling die
in verschillende lidstaten voorkomt. Een aantal lidstaten waaronder Nederland
heeft ingevolge de Akte van Mannheim en het Scheldetractaat de verplichting
om ten behoeve van de vaart over binnenwateren (alle denkbare routes over
de Rijn en tussen de Rijn en de zee) vrijstelling van belasting te verlenen
voor de brandstof die door de (binnen)schepen wordt verbruikt.Doelstelling:Voorkoming van verstoring internationale concurrentieverhoudingen.  Regeling:Vrijstelling luchtvaartuigenBeschrijving:Vrijgesteld zijn minerale oliën die worden gebruikt
voor de aandrijving van luchtvaartuigen. De vrijstelling is vanaf 1 januari
1993 gegrond op artikel 8, eerste lid, onderdeel b, van richtlijn 92/81/EEG
(de zogenoemde structuurrichtlijn minerale oliën). Het gaat om een verplichte
vrijstelling. Op grond van internationale verdragen is het internationale
luchtverkeer vrijgesteld. Binnenlandse vluchten zouden kunnen worden belast.
Intra-communautaire vluchten kunnen alleen worden belast als de vrijstelling
in EU-verband wordt afgeschaft.Doelstelling:Voorkoming van verstoring internationale concurrentieverhoudingen
(verplichte vrijstelling op grond van internationale verdragen).  Regeling:Tariefdifferentiatie benzine en diesel naar
zwavelgehalteBeschrijving:Voor benzine (met ingang van 1 oktober 2002) en dieselolie
met een laag zwavelgehalte geldt een lager tarief (tijdelijk tot 2005).Doelstelling:Bevorderen van laagzwavelige motorbrandstoffen uit oogpunt
van milieuoverwegingen.  Regeling:Tariefdifferentiatie tractoren en mobiele
werktuigenBeschrijving:Voor dieselolie geldt een tariefdifferentiatie naar gelang
het gebruik als motorbrandstof door het wegverkeer (de zogenoemde blanke dieselolie)
en het gebruik anders dan door het wegverkeer (verwarming en gebruik buiten
de weg; de zogenoemde rode dieselolie). De rode dieselolie wordt wel belast
met REB. Bij de raming van deze belastinguitgave is met de heffing van REB
rekening gehouden.Doelstelling:Ontzien van voertuigen die niet of slechts zeer beperkt
van de weg gebruik maken.  Regeling:Laag tarief OV-bussen en huisvuilauto'sBeschrijving:Voor autobussen OV en huisvuilauto's e.d. geldt een verlaagd
accijnstarief in de vorm van een teruggaaf voor de verbruikte lpg. De vermindering/teruggaaf
bedraagt € 46,78 per 1000 kg.Voor deze vermindering/teruggaaf is
een derogatie verkregen.Doelstelling:Bevordering milieuvriendelijke vervoerswijzen in stedelijke
niches  Belasting
op personenauto's en motorrijwielen  Regeling:Vrijstelling elektrische en hybride motorrijtuigenBeschrijving:Elektrische en hybride personenauto's en motorrijwielen
zijn vrijgesteld van BPM. De regeling loopt tot en met juni 2004.Doelstelling:Bevorderen gebruik milieuvriendelijke motorrijtuigen.  Regeling:Teruggaaf politie, brandweer, ambulanceBeschrijving:Vrijstelling voor motorrijtuigen die worden ingezet ten
behoeve van de overheidstaak.Houders van personenauto's die worden gebruikt
in de uitoefening van de politie- of brandweertaak of als ambulance, krijgen
op verzoek de betaalde BPM terug. De motorrijtuigen dienen uiterlijk als zodanig
herkenbaar te zijn en het recht hebben gebruik te maken van optische en geluidssignalen.Doelstelling:Dienen van het algemene belang.  Regeling:Teruggaaf taxi'sBeschrijving:Houders van personenauto's die geheel of nagenoeg geheel
worden gebruikt voor taxivervoer en waarvoor een taxivergunning is afgegeven,
krijgen op verzoek de betaalde BPM terug.Doelstelling:Stimuleren openbaar vervoer  Regeling:Vrijgestelde accessoiresBeschrijving:De waarde van aangewezen relatief nieuwe technische voorzieningen
aan personenauto's of motorrijwielen die de veiligheid bevorderen of het milieu
sparen telt niet mee voor de grondslag van de BPM.Doelstelling:Bevorderen verkeersveiligheid en milieu.  Motorrijtuigenbelasting  Regeling:Halftarief MRBBeschrijving:Bepaalde motorvoertuigen zijn slechts de helft MRB verschuldigd.
Dit betreft (a) kampeerauto's die verhuurd worden en (b) motorrijwielen waarvoor
de belasting een jaar (vier tijdvakken) vooruitbetaald wordt.Doelstelling:Het (forfaitair) afstemmen van de MRB op de (beperkte)
mate waarin deze voertuigen gebruik maken van de weg.  Regeling:Kwarttarief MRBBeschrijving:Bepaalde motorvoertuigen (kampeerauto particulieren, woonwagen,
reservemotorrijtuig, circus- of kermiswagen, rijdende werkplaats, voertuig
voor bijzondere transporten, verhuiswagen, paardenvervoer) zijn slechts een
vierde deel MRB verschuldigd.Doelstelling:Het (forfaitair) afstemmen van de MRB op de (beperkte)
mate waarin deze voertuigen gebruik maken van de weg.  Regeling:Nihiltarief OV-bussen op lpgBeschrijving:Nihiltarief MRB voor autobussen OV die op lpg rijden.Doelstelling:Bevordering milieuvriendelijke vervoerswijzen in stedelijke
niches.  Regeling:Vrijstelling motorrijtuigen ouder dan 25 jaarDoelstelling::De huidige vrijstelling voor motorrijtuigen van 25 jaar
en ouder is het gevolg van de invoering van het houderschapsstelsel en is
uit oogpunt van vereenvoudiging op pragmatische gronden opgenomen.  Regeling:Vrijstelling taxi'sDoelstelling:Stimuleren openbaar vervoer.Regeling:Vrijstelling politie en brandweerVrijstelling
reinigingsdienstenVrijstelling defensieVrijstelling wegenbouwDoelstelling:Dienen van het algemene belang.  Regeling:Verlaagde grondslag hybride (bestel)auto'sBeschrijving:Elektrische motorrijtuigen zijn vrijgesteld van motorrijtuigenbelasting.
Hybride motorrijtuigen mogen het gewicht van de elektromotor en de extra accu's
aftrekken van de belastinggrondslag.Doelstelling:Bevorderen gebruik milieuvriendelijkere motorrijtuigen  Belasting
op zware motorrijtuigen (eurovignet)  Regeling:Teruggaaf internationaal gecombineerd vervoerBeschrijving:Vrachtauto's met een toegestane maximum massa van 12 ton
of meer die het grootste deel van de route per trein afleggen, kunnen op verzoek
(een deel van) het betaalde eurovignetbedrag terugkrijgen. De teruggaaf is
gebaseerd op een Europese richtlijn.Doelstelling:Stimulering van het goederenvervoer per spoor  Overdrachtsbelasting  Regeling:Vrijstelling overdracht aan de volgende generatieBeschrijving:Vrijstelling bij verkrijging van een onderneming door
(klein)kinderen van hun (groot)oudersDoelstelling:Bevorderen van de continuïteit van de onderneming  Regeling:Vrijstelling landinrichtingBeschrijving:Vrijgesteld is de verkrijging bij akte van vrijwillige
of gedwongen landinrichting in het kader van de Landinrichtingswet, de Ruilverkavelingswet
1954 en enkele andere vergelijkbare wetten. Deze vrijstelling kent voorwaarden
en geldt ook voor bedrijfsopstallen en woningen.Doelstelling:Het versterken van de economische structuur van de land-
en tuinbouwsector  Regeling:Vrijstelling Bureau Beheer LandbouwgrondenBeschrijving:Vrijstelling bij verkrijging door het Bureau Beheer LandbouwgrondenDoelstelling:Het versterken van de economische structuur van de land-
en tuinbouwsector  Regeling:Vrijstelling monumentenBeschrijving:Vrijstelling bij verkrijging van monumenten door erkende
instellingenDoelstelling:Bevorderen van de instandhouding van (rijks)-monumenten  Regeling:Vrijstelling naburige landerijenBeschrijving:Vrijstelling bij verkrijging van naburige landerijen ter
verbetering van de landbouwstructuurDoelstelling:Het versterken van de economische structuur van de land-
en tuinbouwsector6 Horizontale toelichting 2002–2007Per begroting (of begrotingsfonds dan wel aanvullende post) wordt in deze
bijlage een toelichting gegeven op het verloop van de uitgaven en niet-belastingontvangsten
vanaf 2002 tot en met 2007 volgens de huidige inzichten. Ook het verloop van
de meerjarencijfers van de sectoren Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt en het
Budgettair Kader Zorg wordt op hoofdlijnen toegelicht.De uitgaven voor internationale samenwerking worden separaat als totaal
gepresenteerd. De totalen per begroting zijn derhalve exclusief de bedragen
die onder de Homogene Groep Internationale Samenwerking (HGIS) vallen.De cijfers van de afzonderlijke begrotingen luiden in constante prijzen
van het jaar 2002. De bedragen luiden in miljoenen euro's. Via aanvullende
posten voor loon- en prijsbijstelling wordt een reservering opgenomen voor
toekomstige loon- en prijsstijgingen.I HUIS DER KONINGIN   200220032004200520652007Totaal uitgaven7,98,38,38,38,38,31Uitkering aan de KoninginUitgaven3,84,04,04,04,04,02Uitkering aan Prins ClausUitgaven0,80,80,80,80,80,83Uitkering
aan Prins Willem Alexander      Uitgaven0,90,90,90,90,90,94Uitkering aan Prinses Juliana       Uitgaven1,01,11,11,11,11,15Uitkering aan Prins Bernard       Uitgaven0,60,70,70,70,70,76Uitkering aan Prinses Máxima       Uitgaven0,70,80,80,80,80,8II HOGE COLLEGES VAN STAAT EN KABINET DER KONINGIN   200220032004200520062007Totaal uitgaven197,0185,3177,9176,0176,4178,6Totaal niet-belastingontvangsten4,54,44,44,44,44,4 1Wetgeving
en controle Eerste Kamer      Uitgaven8,17,77,27,27,27,2 Ontvangsten0,10,10,10,10,10,1 2Uitgaven tbv leden en oud-leden
TK       Uitgaven29,527,027,027,027,027,0 Ontvangsten0,30,30,30,30,30,3 3Wetgeving
en controle Tweede Kamer      Uitgaven66,359,959,559,459,559,5 Ontvangsten1,61,61,61,61,61,6 4Wetgeving en controle EK en TK       Uitgaven5,56,05,35,55,55,5 5Raad van State       Uitgaven47,346,646,646,646,646,6 Ontvangsten2,01,91,91,91,91,9 6Algemene Rekenkamer       Uitgaven24,524,224,324,324,324,3 Ontvangsten0,40,40,40,40,40,4 7Nationale Ombudsman       Uitgaven8,07,77,37,37,37,3 8Kanselarij der Nederlandse Orde       Uitgaven3,03,03,03,03,03,0 9Kabinet der Koningin       Uitgaven2,22,12,12,12,12,110Kabinet
van de Gouverneur van de NA      Uitgaven2,42,42,42,42,42,411Kabinet
van de Gouverneur van Aruba      Uitgaven1,21,21,21,21,21,212Nominaal en onvoorzien       Uitgaven– 1,0– 2,6– 7,9– 9,9– 9,7– 7,5Op de begroting van de Hoge Colleges van Staat staan uitgaven en ontvangsten
geraamd voor diverse colleges en kabinetten, zoals de Raad van State, de Eerste
en Tweede Kamer, de Algemene Rekenkamer, het Kabinet der Koningin en het Kabinet
van de Gouverneur van de Nederlandse Antillen.Als gevolg van een vertraging van de invoering van de gewijzigde Wet vergoedingen
leden Eerste Kamer en Tweede Kamer (brutering onkostenvergoedingen) zijn de
voor 2001 gereserveerde middelen doorgeschoven van 2001 naar 2002. Dit verklaart
het hogere budget in 2002 op de artikelen Wetgeving en controle Eerste Kamer
en Uitgaven ten behoeve van leden en oud-leden Tweede Kamer ten opzichte van
latere jaren.De uitgaven op het artikel Wetgeving en controle Tweede Kamer zijn in
2002 ook hoger dan in latere jaren. Dit wordt enerzijds veroorzaakt door incidentele
uitgaven in 2002 voor de uitvoering van de parlementaire enquête bouwfraude.
Daarnaast zijn de uitgaven hoger door investeringen op het gebied van automatisering
zoals het integreren van beeld en geluid op de website van de Tweede Kamer.
Op het artikel Nominaal en onvoorzien staat de efficiency- en volumetaakstelling
uit het Strategisch Akkoord geparkeerd. Deze taakstelling moet nog worden
toegerekend aan de verschillende Hoge Colleges.III ALGEMENE ZAKEN   200220032004200520062007Totaal uitgaven44,847,346,946,746,644,0Totaal niet-belastingontvangsten7,614,214,214,214,211,61Bevorderen eenheid regeringsbeleid       Uitgaven44,847,346,946,746,644,0 Ontvangsten7,614,214,214,214,211,6De taak van de minister-president en zijn departement is het bevorderen
van de eenheid van het algemene regeringsbeleid. Een belangrijk onderdeel
daarvan vormt het algemene communicatiebeleid met als belangrijke doelstelling
het op doelmatige wijze inlichten van burgers. Daarvoor is door de Commissie
Toekomst Overheidscommunicatie het actieprogramma 2003–2006 opgesteld
dat een ontwikkelbudget van € 8,4 miljoen per jaar vergt. Na 2006
blijven de structurele uitgaven over, die 2,6 miljoen lager zijn. De inkomsten
die bestaan uit de doorberekening van de kosten aan de ministeries, nemen
in 2007 met eenzelfde bedrag af.IV KONINKRIJKSRELATIES   20022003200420 00520062007Totaal uitgaven179,8137,6137,3137,2137,2137,2Totaal niet-belastingontvangsten29,712,913,514,614,711,71Waarborgfunctie       Uitgaven24,915,915,915,915,915,92Bevorderen
autonomie Koninkrijkspartners      Uitgaven153,7120,5120,0119,9119,9119,9 Ontvangsten29,712,913,514,614,711,73Nominaal en onvoorzien       Uitgaven1,31,21,41,41,41,4Het beleid ten aanzien van de Nederlandse Antillen en Aruba is gericht
op het waarborgen van essentiële functies op het gebied van goed bestuur,
de rechtshandhaving en de mensenrechten. Dit wordt aangeduid als de waarborgfunctie.
De hogere uitgaven voor de waarborgfunctie in 2002 zijn het gevolg van middelen
die incidenteel zijn toegevoegd in verband met de bestrijding van terrorisme
en drugshandel.Daarnaast heeft het beleid als doel om de Nederlandse Antillen en Aruba
bij te staan in hun ontwikkeling om de eigen bestuurskracht te vergroten:
het bevorderen van de autonomie van de Koninkrijkspartners.Aandachtsgebieden hierbij zijn onderwijs, bestuurlijke ontwikkeling en
duurzame economische ontwikkeling. Voor Aruba is de gezondheidszorg als vierde
aandachtsgebied toegevoegd. Omdat het Fondo Desaroyo Aruba pas eind 2001 een
rechtsgeldige status heeft verkregen, is de Nederlandse bijdrage 2001 aan
dit fonds overgeheveld naar 2002. De reservering voor de schuldsanering van
Aruba is eveneens overgeheveld naar 2002. Hierdoor is het budget op het beleidsartikel
Bevordering autonomie Koninkrijkspartners in 2002 hoger dan in latere jaren.V BUITENLANDSE ZAKEN   200220032004200520062007Totaal uitgaven5 199,85 864,46 595,26 821,67 092,07 235,0Totaal niet-belastingontvangsten711,8444,3474,0505,0533,3563,55Europese Integratie       Uitgaven5 199,85 864,46 595,26 821,67 092,07 235,0 Ontvangsten691,7444,3474,0505,0533,3563,56Bilaterale
ontwikkelingssamenwerking      Ontvangsten20,1     Op de begroting van Buitenlandse Zaken staan zowel de uitgaven en ontvangsten
(artikel 1 t/m 18) die vallen onder de Homogene Groep Internationale Samenwerking
(HGIS) als de afdrachten aan de Europese Unie (artikel 5). De Homogene Groep
Internationale Samenwerking is een aparte budgettaire constructie waarin de
buitenlanduitgaven van de verschillende departementen worden gebundeld. De
HGIS maakt duidelijk wat de belangrijkste uitgaven zijn die Nederland jaarlijks
doet in het kader van de internationale samenwerking.De meerjarige toelichting op de uitgaven van de HGIS is een aparte horizontale
toelichting in deze bijlage.De stijging van de uitgaven komt voor het overgrote deel voor rekening
van de uitgaven aan de Europese Integratie. Voor het verloop zijn twee belangrijke
verklaringen. In de eerste plaats liet de begroting 2001 van de EU een overschot
zien van circa 15 miljard euro. Hierdoor diende Nederland minder af te dragen
aan de Europese Unie in 2002. Dit leverde een incidentele meevaller op van
circa 700 miljoen. In de tweede plaats hangt de stijging van de uitgaven samen
met de toekomstige toetreding van de landen in Midden- en Oost Europa tot
de Europese Unie. Voor Nederland betekent die toetreding vanaf 2004 een stijging
van de afdrachten met circa 400 mln euro. De ontvangsten uit hoofde van de
Europese integratie bestaan uit de perceptiekostenvergoedingen. Dit zijn vergoedingen
voor het innen van de landbouwheffingen en invoerrechten. De perceptiekostenvergoedingen
zijn in 2002 hoger dan in latere jaren, aangezien de per 1 januari 2001 verhoogde
perceptiekostenvergoedingen in 2002 worden verrekend. Dit is conform het nieuwe
Europese Besluit Eigen Middelen 2002. De geleidelijke toename in de perceptiekostenvergoedingen
vanaf 2003 wordt voornamelijk veroorzaakt door een structurele stijging van
de invoerrechten.De ontvangst met betrekking tot ontwikkelingssamenwerking betreft een
terugbetaling van het ultimo 2001 aangezuiverde negatief saldo op de rekening-courant
die de Nederlandse Investeringsbank voor Ontwikkelingslanden (NIO) aanhoudt
bij de Staat.VI JUSTITIE  200220032004200520062007Totaal uitgaven5 095,94 596,04 217,03 953,23 956,53 925,0Totaal niet-belastingontvangsten823,1937,4948,0949,6950,6950,6 1Strategie       Uitgaven13,011,611,611,611,611,6 Ontvangsten0,10,10,10,10,10,1 2Wetgeving       Uitgaven8,37,97,97,98,08,0 3Wetgevingskwaliteitsbeleid       Uitgaven6,47,06,15,24,84,5 4Preventie       Uitgaven32,628,828,528,728,828,8 Ontvangsten13,915,816,116,516,516,5 5Slachtofferzorg       Uitgaven21,717,217,217,217,217,2 6Rechtshandhaving       Uitgaven625,9626,5621,0573,0569,1570,6 Ontvangsten58,862,062,062,062,062,0 7Jeugdbescherming       Uitgaven373,6389,4364,9342,8329,2329,2 Ontvangsten5,35,55,54,74,74,7 8Rechtspleging       Uitgaven680,9682,8697,8686,5686,5663,6 Ontvangsten116,4137,4138,4140,4141,4141,4 9Rechtsbijstand       Uitgaven331,6336,6339,4340,1340,2340,3 Ontvangsten4,14,14,14,14,14,110Schuldsanering
natuurlijke personen      Uitgaven10,810,910,910,910,910,911Juridische dienstverlening       Uitgaven8,78,48,48,48,48,412Tenuitvoerlegging strafrechtsancties       Uitgaven1 361,01 339,61 319,61 304,81 305,21 305,1 Ontvangsten0,20000013Boeten en Transacties       Uitgaven60,153,048,949,049,049,0 Ontvangsten516,9514,8524,2524,2524,2524,214Toelating asiel en regulier       Uitgaven276,3255,8256,7256,8256,9246,915Asielopvang       Uitgaven960,7725,1467,8334,6357,6357,6 Ontvangsten104,7102,0102,0102,0102,0102,016Toezicht
en terugkeer vreemdelingen      Uitgaven123,9131,5135,7140,0140,4140,417Algemeen       Uitgaven181,1136,8128,6129,9133,7133,9 Ontvangsten2,72,72,72,72,72,718Nominaal en onvoorzien       Uitgaven17,3– 174,9– 255,6– 296,3– 302,8– 302,8 Ontvangsten093,093,093,093,093,019Geheime uitgaven       Uitgaven2,01,91,91,91,91,9De algemene doelstelling van het Justitiebeleid is een bijdrage te leveren
aan een rechtvaardige en veilige samenleving via een goed functionerend rechtssysteem,
criminaliteitspreventie, jeugdbescherming en een goede rechtsbijstand voor
iedereen. Voorts is het beleid gericht op een gereguleerde toelating van vreemdelingen
tot Nederland.De uitgaven op de Justitiebegroting dalen in de periode 2002 tot en met
2004. In de jaren vanaf 2005 is er sprake van enige stabilisatie. Het uitgavenpatroon
is het saldo van twee ontwikkelingen. Enerzijds treedt een sterke daling op
van de begrote uitgaven voor de opvang van de asielzoekers en daarmee samenhangende
procedures als gevolg van een strenger asielbeleid. Anderzijds zijn er vanaf
2002 extra middelen beschikbaar voor meer veiligheid, voor de bestrijding
van terrorisme, voor de personele zorg bij de Dienst Justitiële Inrichtingen
en voor de aanpak van drugssmokkel op Schiphol. Vanaf 2004 komen er voorts
extra middelen beschikbaar die bij het Strategisch Akkoord voor het integrale
veiligheidsbeleid zijn uitgetrokken. Deze intensiveringen zijn nog niet aan
de Justitie-begroting toegevoegd, maar staan centraal geparkeerd in afwachting
van concrete plannen.Bij de slachtofferhulp vindt dit jaar een reorganisatie plaats, met als
doel een meer eenduidige nationale aanpak. De eenmalige reorganisatiekosten
verklaren waarom de uitgaven in 2002 op het artikel Slachtofferzorg hoger
zijn dan in latere jaren.Een belangrijk element van veiligheid is dat wetten worden nageleefd.
Justitie spoort overtredingen op, sanctioneert de overtredingen en heeft de
taak het de uitvoeringsinstanties mogelijk te maken hun taken uit te voeren.
De uitgaven hiervoor staan op het artikel Rechtshandhaving. Een onderdeel
daarvan betreft de aanpak van drugssmokkel op Schiphol. Door de nieuwe aanpak
die dit jaar is gestart laten de uitgaven op het artikel vanaf 2004 een dalend
verloop zien.Gedurende de periode dat een alleenstaande minderjarige asielzoeker (AMA)
in Nederland verblijft, is het ministerie van Justitie verantwoordelijk voor
de voogdij en de vervolgopvang. Naast middelen voor onder andere de Raad voor
de Kinderbescherming en voor de Jeugdreclassering, staan de middelen voor
de opvang van AMA's op het artikel Jeugdbescherming. De raming gaat uit van
een daling van de instroom en uitstroom van deze groep asielzoekers. Daarnaast
moet de verwachte invoering van het zogenaamde campus-model een verdere bijdrage
leveren aan het beperken van de instroom en het bevorderen van de uitstroom
van deze groep asielzoekers.Het artikel Rechtspleging heeft als doelstelling het scheppen van voorwaarden
voor het optimaal functioneren van het stelsel van rechtspraak. Op dit artikel
staan ook de uitgaven voor de Vreemdelingenkamers verantwoord. Momenteel is
er bij deze Vreemdelingenkamers een achterstand bij het verwerken van asielzaken.
Naar verwachting is deze achterstand in 2006 weggewerkt, waardoor het budget
in 2007 afneemt. De stijgende ontvangsten hangen samen met de in het Strategisch
Akkoord vastgelegde verhoging van de griffierechten. Een verhoging van de
griffierechten past in het algemene streven de gebruiker te laten bijdragen
in de kosten van een voorziening.De ontvangsten op het artikel Boeten en Transacties nemen vanaf 2004 licht
toe. Op grond van de realisatie in 2001 is het meerjarig kader van de ontvangsten
op het artikel Boeten en Transacties vanaf 2002 met 40 miljoen euro verhoogd.Het zorgdragen voor een gereguleerde toelating van vreemdelingen tot Nederland
is een van de drie beleidsdoelstellingen op het asielterrein. Door de invoering
van de nieuwe Vreemdelingenwet begin 2001 is destijds uitgegaan van een meevallende
instroom van asielzoekers tot een aantal van 25 000 personen per jaar.
Een dalende instroom leidt tot minder asielprocedures bij de Immigratie en
Naturalisatie Dienst. Dit verklaart het dalende uitgavenpatroon op het artikel
Toelating asiel en regulier. De tweede beleidsdoelstelling behelst het zorgdragen
voor een sobere doch humane opvang van vreemdelingen. De uitgaven voor de
opvang kennen een sterk dalend verloop omdat, door de implementatie van de
Vreemdelingenwet in 2001, een daling van de gemiddelde bezetting in de opvang
is voorzien. De derde beleidsdoelstelling op het terrein van asiel is het
tegengaan van illegaal verblijf en het bevorderen van de terugkeer. Vreemdelingen
die niet in Nederland mogen blijven, kunnen in afwachting van hun uitzetting
in bewaring worden genomen. Doordat er meer vreemdelingen worden uitgewezen,
stijgen de uitgaven voor de vreemdelingenbewaring. Door de bovenstaande ontwikkelingen
is voor de periode 2002–2006 per saldo een halvering van de asielgerelateerde
uitgaven voorzien.Het nieuwe kabinet heeft besloten het asielbeleid nog verder aan te scherpen.
De voorgestelde maatregelen op het terrein van asiel leiden naar verwachting
tot een verdere daling van de geraamde instroom van asielzoekers. In de toekomst
wordt gerekend op een toestroom van 18 000 asielzoekers per jaar. Per
saldo resulteren deze ontwikkelingen in een besparing van € 300
miljoen in 2006 op het gehele terrein van asiel. Voor Justitie betekent dit
een additionele besparing met circa 16%. Deze besparing is nog niet verdeeld
over de diverse organisaties op asielterrein en staat vooralsnog op het artikel
Nominaal en onvoorzien geparkeerd.Voor de opvang van asielzoekers ontvangt Justitie een bijdrage uit het
ODA-budget (Official Development Assistance). Het kabinet heeft afgesproken
de toerekening voor asielzoekers aan het ODA-budget met ingang van 2003 te
verhogen, door deze te baseren op de werkelijke kosten. Deze kosten liggen
aanzienlijk hoger dan de forfaitaire kosten die tot nu toe zijn gehanteerd.
Ook deze toerekening staat vooralsnog op het artikel Nominaal en onvoorzien
en moet nog binnen de Justitie begroting verdeeld. De Tweede Kamer wordt hierover
zo spoedig mogelijk geïnformeerd.VII BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES   200220032004200520062007Totaal uitgaven4 853,04 917,24 742,64 659,94 663,14 718,5Totaal niet-belastingontvangsten229,2207,5210,6215,2214,4214,4 1Grondwet en democratie       Uitgaven7,35,24,54,55,83,9 Ontvangsten0,10,10,00,00,00,0 2Politie       Uitgaven3 581,63 681,83 670,13 692,23 718,33 748,2 Ontvangsten169,1172,3175,9175,9175,9175,9 3Rampenbeheersing en brandweer       Uitgaven162,9138,4136,0137,1137,1137,1 4Partners in veiligheid       Uitgaven246,4268,3163,094,988,287,2 5Nationale veiligheid       Uitgaven67,671,084,890,887,687,6 Ontvangsten1,20,10,10,10,10,1 6Functioneren Openbaar Bestuur       Uitgaven41,838,839,028,226,825,9 Ontvangsten0,20,20,20,20,20,2 7Informatiebeleid openbare sector       Uitgaven90,961,258,357,854,854,8 Ontvangsten45,431,230,835,334,534,5 8Integratie Minderheden       Uitgaven185,5163,8149,9120,0119,1120,1 Ontvangsten3,61,61,61,61,61,6 9Grotestedenbeleid       Uitgaven141,9147,7108,6107,9107,1107,110Arbeidszaken Overheid       Uitgaven35,229,829,629,629,429,411Kwaliteit Rijksdienst       Uitgaven114,4141,3133,6129,0124,0125,2 Ontvangsten0,80,50,50,50,50,512Algemeen       Uitgaven177,3166,3162,8166,7163,8190,9 Ontvangsten8,81,61,61,61,61,613Nominaal en onvoorzien       Uitgaven0,1– 2,5– 3,7– 4,9– 4,8– 4,814Toezicht en onderzoek openbare orde
en veiligheid       Uitgaven0,06,06,06,06,06,0Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties vervult drie
belangrijke taken. Samen met Justitie is het ministerie van Binnenlandse Zaken
verantwoordelijkheid voor de veiligheid in Nederland. Dat moet onder meer
worden bereikt door een goed toegeruste en goed presterende politieorganisatie,
brandweer en rampenbestrijding. Daarnaast is het beleid gericht op het stimuleren
van de leefbaarheid en veiligheid van steden. De tweede taak is te zorgen
voor een goede personele en organisatorische kwaliteit van de rijksdienst.
De derde taak is de handhaving van de democratische rechtsstaat en het constitutionele
bestel en een goed functionerend openbaar bestuur.De uitgaven op de BZK-begroting hebben een grillig verloop. Dit is het
gevolg van een aantal ontwikkelingen op het gebied van veiligheid en het grotestedenbeleid.
De hoge uitgaven in 2003 zijn het gevolg van de incidentele extra middelen
voor de uitbreiding van de politiecapaciteit. Na 2003 dalen de uitgaven onder
meer door het gereedkomen van het digitale communicatienetwerk C2000 voor
politie, brandweer, geneeskundige hulpverleningsdiensten en de Koninklijke
Marechaussee. Daarnaast staan de middelen voor voor- en vroegschoolse educatie
vanaf 2004 op begroting van OCW. In het kader van het grotestedenbeleid loopt
de impuls voor het bevorderen van wijkveiligheid in 2003 af. De oploop van
de uitgaven in 2007 is het gevolg van de groei van het budget van de politie
met de demografische ontwikkeling.Daarnaast spaart Binnenlandse Zaken in de jaren tot en met 2006 voor de
incidentele investeringskosten voor de nieuwe huisvesting. In 2007 wordt dit
bedrag aangewend.De ontvangsten kennen een minder grillig verloop. In 2002 zijn de ontvangsten
hoger als gevolg van hogere dividendontvangsten van Staatsdrukkerij. Na 2002
stabiliseren de ontvangsten zich enigszins.Bij ongewijzigd beleid groeit het budget van de politie met de demografische
ontwikkeling. De in 2003 incidenteel aan de begroting toegevoegde middelen
voor de uitbreiding van de politiecapaciteit zullen vanaf 2004 structureel
zijn en gaan ten laste van de enveloppe Veiligheid die in het Stratgisch Akkoord
is afgesproken. Deze intensiveringen zijn nog niet aan de begroting van Binnenlandse
Zaken toegevoegd, maar staan centraal geparkeerd in afwachting van concrete
plannen. De uitgaven op het artikel Rampenbeheersing en de brandweer zijn
in 2002 hoger dan in latere jaren. Dit hangt samen met de extra middelen voor
het ruimen van explosieven uit de Tweede Wereldoorlog. De meerjarige ontwikkeling
van het budget op het artikel Partners in Veiligheid houdt vooral verband
met het gereedkomen van het project C2000. De intensivering van de bestrijding
van terrorisme verklaart grotendeels het verloop van de uitgaven op het artikel
Nationale veiligheid. Vanaf 2006 dalen de uitgaven als gevolg van de voltooiing
van de bouw voor de huisvesting van de Algemene Inlichtingen en Veiligheidsdienst.In 2002 zijn de uitgaven voor het informatiebeleid van de openbare sector
incidenteel hoog. Er zijn extra middelen beschikbaar voor een betrouwbare
identificatie van personen, organisaties en diensten op de elektronische snelweg
en een verbetering en versnelling van het uitwisselen van persoonsgegevens
binnen de overheidsinformatie-infrastructuur.De uitgaven voor integratie van minderheden dalen in de loop van de jaren,
omdat de uitgaven ten behoeve van de opvang van personen die een beroep kunnen
doen op een Voorlopige Vergunning tot Verblijf, aflopen.In het kader van het grotestedenbeleid wordt aan steden tot en met 2003
een extra impuls gegeven om maatregelen te nemen om de wijkveiligheid te bevorderen.
Gedacht kan worden aan buurtvaders en cameratoezicht. De daling na 2003 wordt
verder nog veroorzaakt doordat de middelen voor voor- en vroegschoolse educatie
vanaf 2004 op de begroting van OCenW zijn geraamd.De uitgaven op het artikel De kwaliteit van de Rijksdienst zijn na 2002
hoger dan latere jaren. Dit komt ten eerste door het opzetten van de ABD interim-pool.
Deze gaat bemiddelen bij vraag en aanbod van tijdelijke advies- en managementopdrachten.
Daarnaast resteerde na het afsluiten van de CAO Rijk in 2001 een bedrag dat
is gebruikt voor de meerjarige dekking van de CAO. Dit verklaart de oploop
van het budget in de jaren na 2002.Op het artikel Nominaal en onvoorzien staat de oplopende volumetaakstelling
geparkeerd, zoals deze in het Strategisch Akkoord is afgesproken voor Binnenlandse
Zaken. De uitgaven voor inspecties en de ongevallenraad worden met ingang
van 2003 afzonderlijk gepresenteerd op het artikel toezicht en onderzoek openbare
orde en veiligheid.VIII ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPEN   200220032004200520062007Totaal uitgaven24 230,324 713,724 858,024 982,625 227,025 533,9Totaal niet-belastingontvangsten1 304,21 154,81 185,11 217,21 254,51 289,2 1Basisonderwijs       Uitgaven6 165,06 311,86 282,76 259,96 296,86 363,4 Ontvangsten59,218,018,018,018,018,0 2Expertisecentra       Uitgaven716,5761,0781,1798,7814,3836,6 Ontvangsten6,02,72,72,72,72,7 3Voortgezet onderwijs       Uitgaven4 942,95 037,45 136,05 178,95 247,05 315,2 Ontvangsten1,41,41,41,41,41,4 4Beroepsonderwijs
en volwasseneducatie      Uitgaven2 585,92 626,62 686,72 691,72 698,62 713,4 Ontvangsten52,527,227,227,227,227,2 5Technocentra       Uitgaven5,70,10,10,10,10,1 Ontvangsten5,4      6Hoger beroepsonderwijs       Uitgaven1 617,81 609,41 617,51 617,61 625,31 621,7 Ontvangsten1,9      7Wetenschappelijk onderwijs       Uitgaven2 997,82 979,42 981,23 010,73 035,33 082,2 Ontvangsten1,21,21,21,21,21,2 8Internationaal beleid       Uitgaven16,516,717,016,916,116,1 Ontvangsten0,10,10,10,10,10,1 9Onderwijspersoneel       Uitgaven96,878,276,576,376,076,310ICT       Uitgaven79,6134,833,135,135,135,1 Ontvangsten45,545,445,445,445,445,411Studiefinanciering       Uitgaven1 849,22 143,62 219,72 249,02 281,62 349,1 Ontvangsten324,2331,3348,4367,0386,3405,712Tegemoetkoming onderwijsbijdrage
en schoolkosten       Uitgaven346,7361,8366,0369,5376,5382,1 Ontvangsten14,513,813,312,812,211,913Lesgelden       Ontvangsten388,5401,6410,1418,7431,8441,414Cultuur       Uitgaven666,3665,3653,9652,5652,5655,1 Ontvangsten0,30,30,30,30,30,315Media       Uitgaven883,4857,7837,2847,5857,9873,4 Ontvangsten292,9227,0232,2237,7243,6249,616Onderzoek en wetenschappen       Uitgaven803,8740,9737,2738,5742,2744,2 Ontvangsten106,480,580,580,580,580,517Nominaal en onvoorzien       Uitgaven– 28,5– 65,76,626,761,061,7 Ontvangsten3,03,03,03,03,03,018Bestuursdepartement       Uitgaven170,2157,2138,6134,9135,5132,8 Ontvangsten0,60,60,60,60,60,619Inspecties       Uitgaven48,046,345,344,344,044,020Adviesraden       Uitgaven6,97,26,46,36,26,221Uitvoeringsorganisatie Onderwijs       Uitgaven187,1173,1165,3163,8162,6162,6 Ontvangsten0,40,40,40,4  22Uitvoeringsorganisatie Cultuur       Uitgaven70,368,667,561,560,360,3 Ontvangsten0,20,20,20,20,20,223Uitvoeringsorganisatie
Wetenschappen      Uitgaven2,52,42,32,32,32,3De algemene doelstelling op het terrein van onderwijs is ervoor te zorgen
dat het onderwijs toegankelijk is voor alle leerlingen en studenten en dat
zij een kwalitatief hoogwaardig onderwijs kunnen volgen. Daarbij dient het
onderwijs zo doelmatig mogelijk gestalte te krijgen. De verschillende onderwijssectoren
richten zich daarbij op verschillende leerlingen in verschillende leeftijdsgroepen.
Zo is het beleid in het primair onderwijs gericht op passend en kwalitatief
hoogwaardig onderwijs voor iedereen in de leeftijdscategorie van vier tot
twaalf jaar en voor jongeren van ongeveer vier tot en met 19 jaar met een
handicap of gedragsstoornis. De beroeps- en volwasseneducatie richt zich op
het ontwikkelen van talenten gericht op beroepsuitoefening, het verkrijgen
van een basis om verder te leren, maatschappelijke participatie en sociale
redzaamheid.Omdat de bekostiging voor een groot deel leerlingafhankelijk is hebben
ontwikkelingen van leerlingen- en studentenaantallen relatief veel invloed
op het verloop van de uitgaven. Er is een toename van het aantal leerlingen
in alle onderwijssectoren als gevolg van demografische factoren. Bij de expertisecentra
in het speciaal onderwijs speelt naast demografische factoren ook een toename
van het aantal leerlingen met gedragsstoornissen een rol. De groei van het
aantal leerlingen is daarom relatief hoger dan in andere sectoren. De toename
van de leerlingen- en studentenaantallen is echter niet in de meerjarencijfers
van alle beleidsartikelen zichtbaar vanwege het effect van beleidsmaatregelen.
Een voorbeeld hiervan is de afschaffing van het onderwijs in allochtone levende
talen (OALT). Bij het integreren van allochtone leerlingen in het Nederlandse
onderwijs ligt de prioriteit bij het leren van de Nederlandse taal. Hierdoor
wordt het effect van de ontwikkeling van de leerlingenaantallen minder zichtbaar
in het primair onderwijs. Een tweede voorbeeld ligt bij het hoger onderwijs.
De uitgaven nemen minder sterk toe dan op basis van leerlingenaantallen te
verwachten is. Dit is voornamelijk het gevolg van de invulling van de efficiencytaakstelling
uit het Strategisch Akkoord.Voor ICT zijn de uitgaven in 2003 hoger in verband met het verlengen van
het contract voor Kennisnet met één jaar.De hogere ontvangsten op het artikel Media in 2002 worden mede verklaard
door de verkoop van het Nederlands Omroep Productiebedrijf (NOB). De lichte
oploop in de jaren vanaf 2003 wordt veroorzaakt door de oplopende raming van
de reclameontvangsten en de rente op de algemene omroepreserve.Autonomie voor instellingen en verdere deregulering maken afslanking van
de centrale overheid mogelijk. De uitgaven voor het bestuursdepartement nemen
de komende vier jaar ook af als gevolg van de efficiency- en volumetaakstelling
voor de collectieve sector, zoals afgesproken in het Strategisch Akkoord.
Dit leidt ook tot een afname van de uitgaven voor de uitvoeringsorganisaties
op het terrein van OCW, zoals de Onderwijsraad en de inspecties.In het Strategisch Akkoord zijn afspraken vastgelegd over de inzet van
extra middelen. Deze intensiveringen zijn nog niet aan de begroting van OCW
toegevoegd, maar staan centraal geparkeerd in afwachting van concrete plannen. IXA NATIONALE SCHULD (TRANSACTIEBASIS)   200220032004200520062007Totaal uitgaven14 210,812 698,012 570,712 681,012 703,212 831,9Totaal niet-belastingontvangsten2 093,8981,4741,7731,3711,1671,51Financiering Staatsschuld       Uitgaven11 918,510 593,210 635,010 434,410 147,59 966,9 Ontvangsten1 575,0424,9203,7203,5203,5203,32Kasbeheer       Uitgaven2 292,22 104,81 935,72 246,62 555,72 865,1 Ontvangsten518,8556,5537,9527,8507,6468,2Algemene beleidsdoelstelling van de Nationale Schuld is een efficiënt
en effectief beheer van de Staatsschuld en het voorzien in de financieringsbehoefte
van de Staat door het zelf lenen en uitlenen van gelden. Daarbij wordt gestreefd
naar een optimaal kasbeheer van het Rijk en van de instellingen die aan de
schatkist zijn gelieerd.De te betalen rentelasten dalen door aflossing van leningen, verkorting
van de schuldtermijn van leningen en een lagere rentevoet. De rentebaten omvatten
onder meer de zogenoemde renteswaps. Door een grotere inzet van renteswaps
in het kader van risicomanagement nemen de rentebaten toe.Het kasbeheer van het Rijk en van instellingen die aan de schatkist zijn
gelieerd dient optimaal en efficiënt afgewikkeld te worden. Over de in
de schatkist aangehouden gelden door baten-lasten diensten, fondsen en andere
instellingen wordt rente vergoed. De geleidelijke oploop van de rentelasten
is hoofdzakelijk het gevolg van toevoegingen aan het AOW-Spaarfonds die van
jaar op jaar toenemen.De ontvangsten op het artikel kasbeheer betreffen de rente die agentschappen
en derden verschuldigd zijn over hun leningen bij de schatkist. Meerjarig
dalen deze opbrengsten ten gevolge van aflossingen op deze leningen.IXB FINANCIEN   200220032004200520062007Totaal uitgaven3 536,93 497,53 397,13 362,63 339,13 357,3Totaal niet-belastingontvangsten3 032,22 688,62 296,02 245,22 250,02 184,8 1Belastingen       Uitgaven3 044,53 085,52 993,52 979,82 966,82 966,6 Ontvangsten1 022,31 474,8999,6999,6999,6995,1 2Financiële markten       Uitgaven112,521,320,120,019,919,9 Ontvangsten1 215,6427,1543,4555,5565,3573,9 3Financiële act. publiek-private
sector       Uitgaven19,517,917,617,617,517,5 Ontvangsten181,3151,6162,3143,6139,6135,6 4Internationale
Financiële Betrekkingen      Uitgaven1,61,51,41,41,31,3 Ontvangsten5,24,81,71,21,01,0 5Exportkredietverzek.
en investerings- garanties      Uitgaven112,6148,0147,9147,9147,9147,9 Ontvangsten135,9152,9152,9168,8168,8168,8 6Staatsloterij       Ontvangsten134,6138,2141,8145,5149,3149,3 7Beheer materiële activa       Uitgaven124,3115,3114,381,380,980,9 Ontvangsten328,1330,0285,1222,0217,2152,0 8Fin-economische
beleid van de overheid      Uitgaven30,426,126,024,222,022,0 Ontvangsten2,82,52,52,52,52,5 9Algemeen       Uitgaven88,882,877,391,682,9101,2 Ontvangsten6,46,76,66,66,66,610Nominaal en onvoorzien       Uitgaven2,7– 0,8– 1,0– 1,1– 0,10,0Drie belangrijke beleidsdoelstellingen van Financiën zijn een optimale
vormgeving en uitvoering van de fiscale politiek, het bevorderen van goed
functionerende financiële markten en ten slotte een efficiënte vormgeving
van het financieel-economisch beleid dat gericht is op doeltreffendheid, doelmatigheid
en rechtmatigheid van de overheidsuitgaven.Het hoge uitgavenniveau op het artikel belastingen in 2002 en 2003 wordt
veroorzaakt door extra kosten van de uitvoering van de Wet Onroerende Zaakbelasting.
Er is een vangnetregeling ingesteld om gemeenten met terugwerkende kracht
de noodzakelijk gemaakte extra kosten voor de uitvoering van de wet te compenseren.
De Belastingdienst wordt per 1 januari een batenlastendienst. Bij de overgang
vindt een afrekening plaats met het moederdepartement voor de overdracht van
vermogensbestanddelen. Dit verklaart de incidenteel hogere ontvangsten in
2003.Door de invoering van de Euro zijn in 2002 grote hoeveelheden guldens
terugontvangen. Verder zijn sets euromunten aan het publiek uitgedeeld en
is extra euro-voorlichting gegeven. Dit verklaart de hogere uitgaven op het
artikel Financiële markten in 2002.Deze kosten vallen in 2003 weg waardoor een aanzienlijke daling op treedt.
De lagere ontvangst op dit artikel in 2003 wordt bijna uitsluitend veroorzaakt
door de daling van de winstafdracht van De Nederlandsche Bank.De dalende ontvangsten op het artikel Financieringsactiviteiten Publiek-Private
Samenwerking worden voornamelijk veroorzaakt doordat er minder afgelost wordt
door het aflopen van het in het verleden verstrekte leningen. Voorts leidt
de verkoop van staatsdeelnemingen tot additionele ontvangsten in 2004.Onder bepaalde voorwaarden is de Nederlandse overheid bereid risico's
die verbonden zijn aan export en investeringen in het buitenland over te nemen
mits deze niet door de markt worden gedragen. Doel hiervan is de bevordering
van een gezonde concurrentiepositie van het nationale bedrijfsleven. De uitgavenraming
van exportkredietverzekeringen is afhankelijk van moeilijk voorspelbare economische
ontwikkelingen. Daarom wordt bij de meerjarenraming uitgegaan van voorzichtige
uitgangspunten. Op grond van huidige inzichten zijn de zowel de schade-uitkeringen
als ook de ontvangsten in 2002 incidenteel lager.Op het artikel beheer materiële activa gaat het om het tijdig beschikbaar
hebben van vastgoed voor publieke doelen om zo bij te dragen aan het bevorderen
van een optimale allocatie van onroerende zaken. De uitvoering van dit deel
van het activabeheer vindt plaats in samenwerking met de Raad voor Vastgoed
Rijksoverheid. Tot en met 2004 zijn middelen beschikbaar gesteld waarmee in
overleg met departementen vastgoed kan worden aangekocht en in portefeuille
kan worden gehouden. Op dit artikel dalen de ontvangsten door
een verkoopstop van agrarische domeingronden en een afnemende overdracht van
grote arealen aan gemeenten.X DEFENSIE   200220032004200520062007Totaaluitgaven7 238,67 111,97 083,17 073,36 965,36 937,7Totaal niet-belastingontvangsten222,0271,2214,7207,3203,5203,6 1Koninklijke Marine       Uitgaven1 434,81 436,41 411,81 383,71 337,51 369,7 Ontvangsten54,5115,960,953,952,952,9 2Koninklijke Landmacht       Uitgaven2 263,42 229,22 238,12 176,22 219,72 206,4 Ontvangsten67,459,559,559,559,559,5 3Koninklijke Luchtmacht       Uitgaven1 436,11 424,41 445,81 482,51 474,51 437,9 Ontvangsten39,139,139,139,139,139,1 4Koninklijke Marechaussee       Uitgaven345,5340,9343,9341,8338,6340,5 Ontvangsten5,25,25,35,45,45,510Civiele taken       Uitgaven39,133,032,432,432,532,4 Ontvangsten5,35,35,14,74,74,711Internationale Samenwerking       Uitgaven153,2119,7163,4209,6138,1124,5 Ontvangsten14,414,414,414,414,414,460Ondersteuning krijgsmacht       Uitgaven234,6236,9230,0228,1231,1231,4 Ontvangsten23,922,522,321,421,421,470Geheim       Uitgaven0,90,90,90,90,90,980Nominaal en onvoorzien       Uitgaven100,7– 74,0– 162,1– 169,5– 214,3– 218,090Algemeen       Uitgaven1 230,11 364,41 378,91 387,61 406,81 411,9 Ontvangsten12,19,38,18,96,16,1De doelstellingen van Defensie zijn, naast de bescherming van de integriteit
van het grondgebied, het bevorderen van de internationale rechtsorde en de
stabiliteit. Daarnaast ondersteunt Defensie de civiele autoriteiten bij de
rechtshandhaving, de rampenbestrijding en de humanitaire hulp, zowel nationaal
als internationaal.De uitgaven op de totale Defensiebegroting vertonen over de periode 2003–2006
een lichte daling. Dit wordt vooral verklaard door de uitgavenontwikkeling
bij de krijgsmachtsonderdelen. Zo dalen de uitgaven bij de Koninklijke Marine
door het geleidelijk aflopen van het project waarbij het aantal bestaande
fregatten wordt verminderd en een aantal wordt vervangen door schepen van
de Zeven Provinciën-klasse. Bij de Koninklijke Landmacht bepalen grote
projecten het uitgavenverloop zoals het project Wissellaadsystemen, het project
Licht Verkennings- en Bewakingsvoertuig en het project ter vervanging van
de vuurmonden van tanks. De voorfinanciering van de ontwikkeling van de Joint
Strike Fighter en de bijdrage van het ministerie van Economische Zaken aan
dit project verklaren grotendeels de fluctuaties in de uitgaven bij de Koninklijke
Luchtmacht.De uitgaven bij het beleidsartikel Civiele taken zijn in 2002 hoger dan
in latere jaren door het aflopen van het investeringsplan dat werd opgezet bij de oprichting in 1995 van de Kustwacht voor de Nederlandse Antillen
en Aruba. De fluctuaties in de uitgaven bij het beleidsartikel Internationale
samenwerking hangen voornamelijk samen met de al aangekondigde investeringen
in het kader van het Europese Veiligheids- en Defensiebeleid (EVDB).Het kabinet heeft in het Strategisch Akkoord gekozen voor minder regelzucht
en bureaucratie. Dit maakt afslanking van het ambtelijk apparaat mogelijk.
Tevens is besloten voortaan meer gebruik te maken van eigen expertise en minder
externen in te huren. Deze taakstellingen staan vooralsnog geparkeerd op het
artikel Nominaal en onvoorzien. De uitgavenstand van het artikel Algemeen
vertoont een stijging na 2002. Deze stijging kent twee oorzaken. Ten eerste
zijn daar middelen voor nieuw personeelsbeleid gestald totdat daarvoor door
de defensieorganisatie-eenheden een concrete invulling is gevonden. Ten tweede
krijgt Defensie in verband met de introductie van een militair prepensioen,
een voorschot voor het premietekort. Vanaf 2015, als het tekort omslaat in
een overschot, betaalt Defensie dit terug.XI VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER   200220032004200520062007Totaal uitgaven3 311,83 423,23 366,03 316,33 310,63 310,7Totaal niet-belastingontvangsten182,755,954,251,440,739,6 1Strat.
beleidsontwikkeling en monitoring      Uitgaven77,967,766,067,771,168,4 Ontvangsten6,3      2Betaalbaarheid
van het wonen      Uitgaven1 916,21 656,41 674,41 690,01 711,61 747,8 Ontvangsten79,632,230,424,218,517,4 3Duurzame woningen en gebouwen       Uitgaven227,3262,0253,0257,8257,4253,1 4Fysieke
stedelijke vernieuwing      Uitgaven193,0607,5602,2501,8484,5482,0 Ontvangsten2,51,31,62,7   5Sociale
kwaliteit van de woonomgeving      Uitgaven50,056,946,270,657,549,3 6Versterken
ruimtelijk kwal. sted.gebied      Uitgaven40,530,228,327,529,327,7 Ontvangsten12,00,40,40,40,40,4 7Verb. integr.
milieukwaliteit lokaal niveau      Uitgaven312,0253,0254,7273,0275,5283,4 Ontvangsten41,0      8Verst.
ruimt. kwaliteit in landelijke gebieden      Uitgaven15,515,317,316,616,415,4 9Verst. ruimt. kwaliteit in Eur.verband       Uitgaven6,18,48,411,411,713,010Verbeteren nationale milieukwaliteit       Uitgaven21,323,025,225,525,526,9 Ontvangsten5,3     11Tegengaan
klimaatverandering/ emissie      Uitgaven98,9106,4114,6118,8122,897,6 Ontvangsten5,1     12Beheersen stoffen, afval en straling       Uitgaven34,633,532,333,733,734,5 Ontvangsten0,90,90,90,90,90,913Handhaving       Uitgaven84,979,873,173,371,071,0 Ontvangsten0,90,90,90,90,90,914Huisvesting KH, HcvS en AZ       Uitgaven43,862,137,827,521,418,7 Ontvangsten   2,3  15Algemeen       Uitgaven189,4172,1149,2149,6151,5152,0 Ontvangsten29,120,220,120,120,120,116Nominaal en onvoorzien       Uitgaven0,4– 11,2– 16,8– 28,3– 30,4– 30,0Het ministerie van VROM draagt zorg voor de duurzame kwaliteit van de
leefomgeving. Het beleid richt zich op het bevorderen van de kwaliteit van
het wonen, op een doelmatig gebruik van de ruimte, het bereiken van een duurzaam
milieu en op een goede rijkshuisvesting.Op het beleidsartikel Betaalbaarheid van het wonen staan middelen geraamd
ter facilitering van een vrije, betaalbare woonkeuze voor alle burgers in
zowel de huur- als de koopsector. Het overgrote deel is huursubsidie. In 2002
wordt de afkoop voltooid van subsidies aan instellingen die gesubsidieerde
huisvesting voor onder andere ouderen en studenten verzorgen. De afkoop is
bedoeld om de zelfstandigheid van deze instellingen te vergroten. Het bedrag
in 2002 is hierdoor hoger dan in latere jaren.In het Strategisch Akkoord is afgesproken een nieuwe subsidie te starten
ter stimulering van energiebesparing door particulieren in plaats van via
fiscale stimulering. Hiervoor zijn met ingang van 2003 middelen toegevoegd
aan de begroting. Deze subsidie valt binnen de doelstelling van het artikel
Duurzame woningen en gebouwen dat zich richt op de verbetering van de duurzame
kwaliteit van woningen en gebouwen. De verklaring dat de uitgaven vanaf 2003
toch iets dalen is dat betalingen uit hoofde van oude verplichtingen van het
Besluit woninggebonden subsidies 1995 aflopen. Dit besluit is per 1-1-1999
afgeschaft.Het kabinet stimuleert aantrekkelijke fysieke stedelijke vernieuwing voor
bewoners uit alle inkomensgroepen. De gemeenten zijn verantwoordelijk en met
hen zijn in het kader van het Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing (ISV)
prestatieafspraken gemaakt. Een deel van de bijdrage voor 2002 is in 2001
betaald waardoor het bedrag in 2002 incidenteel laag is. Voor de nieuwe ISV-periode
2005–2009 is minder geld beschikbaar in verband met de invulling van
de subsidietaakstelling uit het Strategisch Akkoord. Dit betekent dat er een
groter beroep op de corporaties zal worden gedaan.Het beleidsartikel Sociale kwaliteit van de woonomgeving richt zich op
het vergroten van de betrokkenheid en de keuzevrijheid van de burger waar
het gaat om het wonen en de woonomgeving. Het Rijk heeft hier een faciliterende
rol en richt zich op het bevorderen van vernieuwingen en experimenten. Het
betreft het deel dat is toegevoegd uit hoofde van de nota Mensen Wensen Wonen.
Het tempo waarin de bedragen van deze subsidieregeling ter beschikking worden
gesteld, is gewijzigd. De eerder voor 2001 en 2002 geraamde bedragen zijn
daardoor naar achteren geschoven.Een onderdeel van het beleid dat gericht is op het verbeteren van de milieukwaliteit
op lokaal niveau is het voorkomen en het terugdringen van geluidshinder. De
sanering van industrielawaai is na 2002 afgerond. Er zal dan sprake zijn van
situaties waarin wordt voldaan aan de regelgeving rond deze vorm van geluidshinder.Voor het saneren van de bodem zijn daarentegen oplopende bedragen geraamd,
om zo mogelijk in 2023 tot een beheersbare situatie te komen. Dat wil zeggen
dat er dan geen sprake meer is van een onacceptabele bodemvervuiling.
In 2002 is er daarnaast incidenteel meer geld beschikbaar voor bodemsanering
op VINEX locaties. De komende jaren worden de verplichtingen die voortvloeien
uit het Kyoto-klimaatverdrag ingevuld. Pas op een later tijdstip leiden deze
verplichtingen tot uitgaven omdat er sprake is van complexe projecten met
een lange aanlooptijd, waarbij pas wordt betaald als er daadwerkelijk minder
CO2 wordt uitgestoten. Dit verklaart het uitgavenpatroon op het
artikel Tegengaan klimaatverandering en emissies.De relatief hoge uitgaven op het beleidsartikel Handhaving in 2002 en
2003 weerspiegelen de eenmalige kosten die worden gemaakt voor de integratie
van de verschillende VROM-inspecties.Sinds 1999 is voor het grootste deel van de rijkshuisvesting sprake van
een huur-verhuurrelatie. Dat geldt niet voor het Koninklijk Huis, de Hoge
Colleges van Staat en het ministerie van Algemene Zaken. De uitgaven lopen
in de tijd af door het gereedkomen van investeringsprojecten. De piek in de
uitgaven in 2003 is het gevolg van vertragingen in de uitvoering van projecten
waarvan de uitvoering in eerdere jaren was gepland, maar die nu waarschijnlijk
in 2003 tot uitgaven leiden.XII VERKEER EN WATERSTAAT   200220032004200520062007Totaal uitgaven5 919,05 896,86 105,46 214,26 188,46 255,7Totaal niet-belastingontvangsten371,3191,9228,5213,3213,6213,5 1Veilig goederenvervoer       Uitgaven19,521,919,313,611,211,2 Ontvangsten8,29,611,211,211,211,2 2Versterking netwerk goederen       Uitgaven16,59,314,313,514,414,4 3Efficiënt
werkend goederenvervoersysteem      Uitgaven18,919,218,718,818,718,7 Ontvangsten0,10,1     4Duurzaam goederenvervoer       Uitgaven10,210,514,013,112,512,5 5Veilig personenvervoer       Uitgaven78,277,452,051,751,451,4 6Versterking
netwerk personenvervoer      Uitgaven16,921,723,122,822,522,5 7Klantgericht personen vervoermarkt       Uitgaven1 469,11 369,41 352,81 360,51 367,81 392,9 Ontvangsten42,145,346,746,746,746,7 8Duurzaam personenvervoer       Uitgaven23,019,717,116,415,815,8 9Veilige luchtvaart       Uitgaven5,24,75,87,06,96,910Faciliteren luchtvaartnetwerk       Uitgaven31,630,030,728,628,428,4 Ontvangsten13,98,38,36,96,96,911Effectief werkend luchtvaartbestel       Uitgaven31,321,136,635,835,735,7 Ontvangsten30,622,222,222,222,222,212Duurzame luchtvaart       Uitgaven116,6140,9112,132,030,530,5 Ontvangsten43,045,447,948,648,948,913Veiligheid Water       Uitgaven6,16,17,38,48,38,314Waterbeheer       Uitgaven21,423,422,622,321,921,9 Ontvangsten0,50,50,50,50,50,515Effectieve telecom- en postmarkt       Uitgaven22,5      Ontvangsten149,1     16Weer, klimaat en seismologie       Uitgaven30,730,429,429,329,129,117Ruimtevaart       Uitgaven13,814,113,213,213,213,2 Ontvangsten0,90,50,50,50,50,518Inspectie verkeer en Waterstaat       Uitgaven86,097,192,088,488,788,7 Ontvangsten27,616,216,217,217,217,219Bijdrage aan het Infrafonds       Uitgaven3 414,93 526,03 807,84 032,44 003,54 045,720nominaal en onvoorzien       Uitgaven– 1,11,82,32,33,33,321Algemeen departement       Uitgaven241,6210,2189,0180,5184,5184,5 Ontvangsten33,713,27,97,97,97,822Algemene uitvoeringsorganisatie       Uitgaven246,2241,9245,5223,7220,2220,2 Ontvangsten21,630,767,351,851,851,8De hoofddoelstelling van het ministerie van Verkeer en Waterstaat is het
bevorderen van een veilig, efficiënt en duurzaam vervoer van personen
en goederen over de weg, het spoor het water en door de lucht, alsmede hoogwaterbescherming.
In het Strategisch Akkoord staan deze vier grote thema's de komende kabinetsperiode
ook centraal.Op korte termijn wordt het Nationaal Verkeers- en Vervoersplan aangepast
aan de visie van het Strategisch Akkoord. Het verloop van de uitgaven wordt
voor een groot deel beïnvloed door het artikel Bijdrage aan het Infrastructuurfonds.
Het Infrastructuurfonds wordt gevoed uit de begroting van Verkeer en Waterstaat.
In het Infrastructuurfonds zijn de aan de uitvoering gerelateerde beleidsdoelstellingen
in de begroting van Verkeer en Waterstaat opgenomen. De bijdrage aan het Infrastructuurfonds
wordt jaarlijks met 2,8% geëxtrapoleerd.De belangrijkste doelstelling op het artikel Veilig personenvervoer is
het bereiken van optimale veiligheid van personen in mobiliteit. Concreet
betekent dit het verbeteren van de sociale veiligheid in het openbaar vervoer
en het verminderen van slachtoffers op de weg. Om de sociale veiligheid te
vergroten worden maatregelen genomen zoals het aanstellen van meer toezichthouders
in de tram, metro en op risicovolle NS-stations. Weer andere maatregelen op
het terrein van duurzame en veilige infrastructuur moeten leiden tot minder
verkeersslachtoffers. Zo worden jaarlijks voorlichtingcampagnes gestart en
wordt de dodehoekspiegel op vrachtwagens verplicht gesteld. In 2002 en 2003
zijn in het kader van het Interimbesluit Duurzaam Veilig extra middelen beschikbaar
gesteld om deze doelen te realiseren. Het kabinet heeft in het Strategisch
Akkoord gekozen voor minder regelzucht en bureaucratie. Dit maakt afslanking
van het ambtelijk apparaat mogelijk. Naast een efficiencytaakstelling is er
een volumekorting afgesproken. Hieronder valt ook de in het Strategisch Akkoord
opgenomen taakstelling op de gepremieerde en gesubsidieerde sector. De omvang
van het artikel Klantgerichte personenvervoermarkt wordt in belangrijke mate
bepaald door de rijksbijdragen aan lagere overheden ten behoeve van de exploitatie
van het stads- en streekvervoer. Het grootste deel van de in
het Strategisch Akkoord afgesproken subsidietaakstelling slaat neer op dit
artikel. Op dit artikel worden de bijdragen aan particuliere organisaties
verminderd.Voor de regionale luchtvaart wordt ernaar gestreefd om taken en bevoegdheden
met betrekking tot de regionale en kleine velden te decentraliseren naar de
lagere overheden. In dit kader is de afkoop van de toekomstige exploitatiebijdragen
voor de regionale en kleine luchthavens voor een groot deel in 2001 afgerond.
Ten behoeve van deze afkoop zijn de hiervoor gereserveerde middelen naar voren
gehaald. Dit verklaart de lagere uitgaven op het beleidsartikel Effectief
werkend luchtvaartbestel in de jaren 2002 en 2003.Een duurzame luchtvaart wordt gewaarborgd door het bieden van een beschermingsniveau
voor de uitstoot van luchtverontreinigende stoffen en voor de geluidsbelasting
door de luchtvaart. Het beleid richt zich op het internaliseren van milieukosten
in de prijs van luchtvervoer en het stellen van eisen aan de milieubelasting
(o.a. lucht en geluid) rond de luchthavens. De investeringen voor geluidsisolatie
worden voorgefinancierd door V&W en doorberekend aan de sector door heffingen.
Een groot deel hiervan betreft investeringen in geluidsisolatiemaatregelen
in de betrokken geluidszones bij de luchthavens Schiphol en Maastricht. De
investeringen in geluidsisolatie voor deze luchthavens lopen af in 2004.Vanwege de vorming van de divisie Water en divisie Rail nemen de uitgaven
op het artikel Inspectie Verkeer en Waterstaat toe vanaf 2003.Het directoraat-generaal Telecommunicatie en Post, inclusief de apparaatsuitgaven
van, het betrokken deel van de Inspectie van Verkeer en Waterstaat, gaat per
2003 over naar het ministerie van Economische Zaken conform de afspraken in
het Strategisch Akkoord.De hogere uitgaven op het artikel Algemeen departement in 2002 en 2003
is voor een belangrijk deel het gevolg van de uitgaven voor «Van A naar
Beter», de voorlichtingscampagne over het verkeers- en vervoersbeleid
van Nederland. Deze campagne geeft informatie over de projecten van de overheid
om de bereikbaarheid en veiligheid te verbeteren. De sterke toename van de
ontvangsten Algemeen uitvoeringsorganisatie vanaf 2004 wordt verklaard door
de dividenduitkering van de NV Westerscheldetunnel.XIII ECONOMISCHE ZAKEN   200220032004200520062007Totaalverplichtingen2 187,31 748,81 657,81 591,31 607,21 612,4Totaal niet-belastingontvangsten2 934,72 853,62 442,02 141,72 255,62 388,6 1Marktwerking       Verplichtingen87,988,483,883,483,283,2 Ontvangsten111,3121,2118,9118,9118,9118,9 2Innovatiekracht       Verplichtingen703,1566,9491,1464,0467,4480,0 Ontvangsten150,1104,5121,897,497,497,4 3Ondernemingsklimaat       Verplichtingen685,5637,6583,7592,7600,9600,9 Ontvangsten27,735,127,921,719,615,7 4Energievoorziening       Verplichtingen299,6143,2176,1143,6143,4143,4 Ontvangsten81,011,911,911,911,911,9 5Buitenl.eco.betrekkingen       Verplichtingen8,68,48,48,38,38,3 6Crisisbeheersing       Verplichtingen82,782,382,382,382,382,3 Ontvangsten82,082,082,082,082,082,0 7Beheer bodemschatten       Verplichtingen29,57,57,47,47,47,5 Ontvangsten2 382,42 223,41 900,41 695,41 812,41 958,4 8Analyse en prognose       Verplichtingen12,711,211,211,111,011,0 Ontvangsten1,3      9Statistieken       Verplichtingen172,4170,1157,8156,2155,0155,0 Ontvangsten10,510,510,510,510,510,510Effectieve telecom en postmarkt       Verplichtingen 32,630,029,428,619,3 Ontvangsten 140,192,592,191,882,721Algemeen       Verplichtingen91,188,793,487,888,791,0 Ontvangsten9,55,15,96,67,47,422Nominaal en onvoorzien       Verplichtingen9,1– 92,9– 72,1– 79,3– 72,8– 73,323Oude verplichtingen       Verplichtingen4,94,94,64,23,83,8 Ontvangsten78,9119,870,25,13,63,6Het scheppen van voorwaarden voor het realiseren van duurzame economische
groei staat centraal in het beleid van het ministerie van Economische Zaken.
Het ministerie van Economische Zaken stuurt, in tegenstelling tot de overige
departementen, op verplichtingen en niet op directe kasuitgaven. De hierboven
gepresenteerde cijfers geven daarom een beeld van het verplichtingenniveau
en niet van de kasuitgaven. Het totale verplichtingenniveau van het ministerie
van Economische Zaken daalt tot 2006. Deze daling vloeit voor een groot deel
voort uit de ombuigingen uit Strategisch Akkoord.Het relatief hoge verplichtingenniveau in 2002 op het artikel Bevorderen
innovatiekracht heeft een aantal oorzaken. Ten eerste is besloten tot het
deelnemen aan een meerjarig internationaal ruimtevaartprogramma. Daarnaast
zet het ministerie van Economische Zaken in 2002 sterk in op ICT-projecten.
Het verplichtingenniveau op het artikel Bevorderen van innovatiekracht daalt
vervolgens in de loop der jaren. Dit heeft te maken met de medefinanciering
van de Joint Strike Fighter. Dit gaat ten laste van de middelen voor de civiele
vliegtuigontwikkeling.De hogere ontvangsten op het artikel Bevorderen innovatiekracht in 2002
betreffen de financiering uit het FES van Gigaport-projecten en het programma
Economie, Ecologie en Technologie (EET). Verder is de verwachting dat verkoop
van Twinning in 2004 plaatsvindt. Dit verklaart de hogere ontvangstenraming
in 2004.Het artikel Bevorderen ondernemingsklimaat laat in 2002 en 2003 hogere
verplichtingenramingen zien dan in de jaren erna. Dit is te verklaren door
een vertraging in de aanleg van bedrijventerreinen in 2001, waardoor de verplichtingenruimte
uit dat jaar is doorgeschoven naar latere jaren.De verplichtingenraming op het artikel Doelmatige en duurzame energievoorziening
is in 2002 en 2004 hoger dan in de overige jaren. In 2002 wordt het hogere
verplichtingenbedrag verklaard door deelname aan het Kyoto-protocol. In 2004
worden verplichtingen aangegaan voor de exploitatie van de Hoge Flux Reactor
te Petten. Aan de ontvangstenkant is op dit artikel sprake van hogere ontvangsten
in het jaar 2002. Deze zijn het gevolg van de terugbetaling van een in het
verleden door de aandeelhouders verstrekte lening van Ultra Centrifuge Nederland.De aflopende raming op het artikel Beheer bodemschatten hangt samen met
de aankoop van de certificaten Energie Beheer Nederland, waardoor aan DSM
geen dividend meer betaald hoeft te worden. De ontvangsten op dit
beleidsartikel betreffen de inkomsten uit de verkoop van aardgas. Deze inkomsten
kunnen fluctueren als gevolg van wisselende afzet, olieprijs en dollarkoers.
Bij de ramingen is uitgegaan van een olieprijs die daalt tot 23 dollar per
vat in 2004 en daarna constant blijft. Daarnaast is bij de raming van de aardgasbaten
rekening gehouden met een euro/dollarkoers van 0,94 in 2002 en daarna van
1,00.Conform de afspraak in het Strategisch Akkoord wordt het directoraat-generaal
Telecommunicatie en Post inclusief het betrokken deel van de Inspectie V&W
toegevoegd aan het ministerie van Economische Zaken.In het Strategisch Akkoord is overeengekomen om om te buigen op het subsidie-instrumentarium.De subsidietaakstelling is nog niet volledig ingevuld. Het resterende
deel staat vooralsnog geparkeerd op het artikel Nominaal en onvoorzien. De
Tweede Kamer zal zo spoedig mogelijk worden geïnformeerd over de invulling
van het restant van deze taakstelling. De ontvangstenraming op het artikel
Afwikkeling oude verplichtingen loopt sterk terug omdat een aan Nedcar verstrekte
renteloze lening in 2002, 2003 en 2004 wordt afgelost.XIV Landbouw, Natuurbeheer en Visserij   200220032004200520062007Totaal uitgaven2 232,52 037,01 841,41 821,71 841,71 807,1Totaal niet-belastingontvangsten691,9616,9389,5394,2396,8351,9 1Versterking landelijk gebied       Uitgaven289,6302,6260,6269,2263,1240,8 Ontvangsten81,684,677,777,476,567,2 2Verwerving en inrichting EHS       Uitgaven240,7152,7176,3177,2181,5186,4 Ontvangsten31,26,35,010,813,13,6 3Beheer EHS       Uitgaven130,8127,8150,3155,4163,5151,2 Ontvangsten9,514,616,714,318,50,2 4Econ perspectiefvolle agroketens       Uitgaven190,062,858,157,661,143,5 Ontvangsten77,03,94,54,74,72,5 5Bevordering duurzame productie       Uitgaven111,3315,3137,0117,2114,6114,5 Ontvangsten23,2201,929,831,328,422,8 6Voedselveiligheid, kwaliteit en
diergezondheid       Uitgaven233,390,590,670,770,770,7 Ontvangsten176,738,1     7Kennisontwikkeling en Innovatie       Uitgaven304,0312,5295,1293,9293,1293,5 Ontvangsten13,921,69,89,89,69,6 8Kennisvoorziening       Uitgaven383,6388,3402,9414,9425,8435,1 Ontvangsten0,20,20,20,20,20,2 9Kennisverspreiding       Uitgaven93,595,495,194,894,595,0 Ontvangsten      10Nominaal en onvoorzien       Uitgaven16,110,911,111,411,411,4 Ontvangsten      11Algemeen       Uitgaven239,5178,3164,4159,3162,4165,0 Ontvangsten278,6245,8245,7245,7245,7245,7De begroting van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij kent vier belangrijke
algemene doelstellingen. In de eerste plaats streeft LNV naar (economisch)
perspectiefvolle en internationaal concurrerende agro-ketens. De tweede doelstelling
betreft de bevordering van voedselveiligheid. De derde doelstelling hangt
samen met een duurzame productie door de landbouw, tuinbouw en visserij. Ten
slotte richt het beleid zich op het versterken van diverse functies van het
landelijk gebied door een netwerk van natuurterreinen te creëren, de
Ecologische Hoofdstructuur (EHS). De EHS richt zich op het veiligstellen van
soorten en ecosystemen en het scheppen van een aantrekkelijk leefklimaat.Door incidentele factoren zijn de uitgaven en ontvangsten in 2002 en 2003
hoger dan in latere jaren.De oorzaak van de daling van de uitgaven voor Versterking Landelijk Gebied
ligt in de vermindering van langlopende landinrichtingsprojecten.De lagere uitgaven vanaf 2003 op het artikel Verwerving en inrichting
Ecologische Hoofdstructuur is het gevolg van de bij Strategisch Akkoord afgesproken
ombuiging op grondaankopen voor natuur door het accent te leggen op agrarisch
en particulier natuurbeheer. Voorts zullen de provincies gehouden worden aan
eerdere toezeggingen met betrekking tot hun financieringsaandeel van 25%.
Het aankoopbudget voor de verwerving van de EHS is daardoor met ingang van
2003 met 70 miljoen oplopend naar 90 miljoen in 2006 structureel verlaagd.
De uitgaven stijgen vanaf 2004 omdat er een oploop in het budget zit voor
het verwerven en inrichten van grond.Het Europese plattelandsbeleid is voor Nederland uitgewerkt in het Plattelandsontwikkelingsplan.
Daarvoor ontvangt Nederland een bijdrage van de Europese Unie. De nadruk op
de verwerving van gronden wordt verplaatst naar andere doelstellingen op het
terrein van duurzame landbouw en plattelandsontwikkeling.De Europese bijdrage voor verwerving daalt daardoor vanaf 2003, hetgeen
tot uitdrukking komt in de ontvangsten bij het onderdeel Verwerving en Inrichting
EHS.Op basis van de Regeling Beëindiging Veehouderijtakken krijgen veehouders
een vergoeding voor het opgeven van hun mestproductie of dierrechten, met
het doel het mestoverschot te reduceren. De financiering vindt plaats vanuit
het Ontwikkelings- en Saneringsfonds. In 2001 is de regeling voor de tweede
keer opengesteld. De kaseffecten van deze regeling treden op in 2002 en 2003,
respectievelijk op de artikelen Economisch Perspectiefvolle Agroketens en
Bevorderen Duurzame Productie. Daardoor zijn de uitgaven en ontvangsten op
deze artikelen in de genoemde jaren incidenteel hoog.In verband met de omvorming van de Rijksdienst voor de keuring van Vee
en Vlees (RVV) tot agentschap per 1 januari 2003 vervallen de ontvangsten
van de RVV en de daaruit gefinancierde apparaatsuitgaven op de LNV-begroting.
Daardoor nemen zowel de uitgaven als de ontvangsten op het artikel Voedselveiligheid,
kwaliteit en diegezondheid vanaf 2003 structureel af. De uitgaven voor dit
artikel in 2002 zijn incidenteel hoog door de overheidsbijdrage aan de BSE-testkosten,
de kadaverregeling en de kosten van opslag en verbranding van diermeel. Tegenover
deze uitgaven staat een storting uit het Diergezondheidsfonds. Voor 2002 en
2003 wordt ook een bijdrage van de Europese Unie verwacht aan de kosten van
de MKZ-crisis van 2001.De uitgaven voor het agrarisch onderwijs worden geboekt op het artikel
Kennisvoorziening. De verwachting is dat de deelname aan het agrarisch onderwijs
jaarlijks toeneemt, waardoor ook de uitgaven meerjarig licht stijgen.In het Strategisch Akkoord zijn oplopende volume- en efficiencytaakstellingen
voor het apparaat afgesproken.In afwachting van de nadere invulling is deze taakstelling geparkeerd
op het artikel Algemeen, waardoor de uitgaven dalen vanaf 2003.
De ontvangsten op het artikel Algemeen dalen structureel vanaf 2003 door lagere
landbouwheffingen, onder andere als gevolg van een lagere wereldmarktprijs
van suiker.XV SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID   200220032004200520062007Totaal uitgaven20 324,320 623,421 148,724 802,524 995,525 406,3Totaal niet-belastingontvangsten565,0541,9458,2459,6595,7459,6 1Basisdienstverlening
werk en inkomen      Uitgaven369,7299,7272,2258,1257,6257,6 2Stim. en
kwaliteitsbevord arbeidsaanbod      Uitgaven1 408,41 190,91 894,51 807,41 803,61 777,3 Ontvangsten38,3100,716,717,7153,817,7 3Aanvullende werkgelegenheid       Uitgaven1 026,3901,67,77,77,77,7 Ontvangsten15,2      4Aangepast en begeleid werken       Uitgaven2 078,42 061,62 076,92 076,92 076,92 076,9 Ontvangsten412,1411,4411,7412,0412,0412,0 5Alg. inkomensgarantie.
op min.niveau      Uitgaven4 693,55 135,05 187,95 084,94 943,74 997,5 Ontvangsten79,422,722,722,722,722,7 6Inkomensgar,.
voor jonggehandicapten      Uitgaven1 524,31 549,01 586,31 620,31 648,01 681,6 7Inkomensaanv
herkeurde arb.ongeschikt      Uitgaven6,56,76,25,75,24,8 8Tijd. Inkomensgarantie kunstenaars       Uitgaven53,042,530,228,128,128,2 Ontvangsten2,0      9Tegemoetkoming kosten kinderen       Uitgaven3 215,03 248,33 227,63 226,53 226,63 223,6 Ontvangsten0,30,30,30,30,30,310Maatschapp
participatie gehandicapten      Uitgaven      11Bevorderen van mogelijkheden om
arbeid en zorg te combineren       Uitgaven151,1277,4739,8768,8802,8826,312Coördinatie emancipatiebeleid       Uitgaven20,818,311,210,010,010,013Verbetering arbeidsomstandigheden       Uitgaven74,7114,864,248,438,713,8 Ontvangsten5,15,15,15,15,15,114Tegemoetkoming asbestslachtoffers       Uitgaven4,32,92,82,82,82,815Rijksbijdrage sociale fondsen       Uitgaven2 733,22 982,83 100,86 792,96 968,97 213,116Rijksbijdrage spaarfonds AOW       Uitgaven2 405,32 518,52 631,92 745,42 858,82 972,317Struct
uitvoeringsorg. werk & inkomen      Uitgaven294,536,1     Ontvangsten8,0     97Aflopende regelingen       Uitgaven0,30,20,20,20,20,2 Ontvangsten0,1     98Algemeen       Uitgaven258,8225,5296,3304,8302,2299,0 Ontvangsten4,51,81,81,81,81,899Nominaal en onvoorzien       Uitgaven6,112,212,013,613,713,7Algemene beleidsdoelstelling van Sociale Zaken en Werkgelegenheid is het
bevorderen van de werking van de arbeidsmarkt, gericht op het vergroten van
de werkgelegenheid, het verhogen van de arbeidsparticipatie en het wegnemen
van belemmeringen. Terugdringen van het aantal arbeidsongeschikten, ondersteund
door een adequaat arbeidsomstandighedenbeleid, en het versterken van de reïntegratie
van (bijzondere groepen) mensen zonder werk op de arbeidsmarkt zijn daarbij
speerpunten. SZW draagt verantwoordelijkheid voor een modern stelsel van arbeidsverhoudingen
waarin het verantwoord kunnen combineren van werken, zorgen en leren centraal
staat. Voorts is de doelstelling het nastreven van evenwichtige inkomensverhoudingen
en het garanderen van een inkomensvoorziening op het sociaal minimum voor
mensen die niet (volledig) in hun levensonderhoud kunnen voorzien.De totale uitgaven op de begroting van SZW laten van 2002 tot 2007 een
stijging zien. Het stijgende uitgavenpatroon wordt vooral veroorzaakt door
een toename van de rijksbijdrage aan de sociale fondsen als gevolg van de
doorwerking van maatregelen in het Strategisch Akkoord. Rijksbijdragen gelden
overigens als niet-relevant voor het uitgavenkader. Ook de jaarlijkse toename
van de toevoeging aan het AOW Spaarfonds leidt tot stijgende uitgaven. Verder
dragen de overheveling van de middelen voor kinderopvang van de begroting
van VWS naar SZW en de invoering van de basisregeling levensloop bij aan een
stijging van de uitgaven.In het Strategisch Akkoord is besloten in het kader van de modernisering
van het arbeidsmarktbeleid één flexibel vrij besteedbaar reïntegratiebudget
te introduceren. Vanaf 2004 zijn de middelen voor I/D-banen op het artikel
Aanvullende werkgelegenheid toegevoegd aan het artikel Stimulering en kwaliteitsbevordering
arbeidsaanbod voor het nog te vormen flexibel reïntegratiebudget. De
besparingen op de artikelen Stimulering en kwaliteitsbevordering arbeidsaanbod
en Aanvullende werkgelegenheid tezamen komen deels uit gesubsidieerde arbeid
en deels uit een efficiënter werkende arbeidsmarkt.De hoge ontvangsten in 2006 op het artikel Stimulering en kwaliteitsbevordering
arbeidsaanbod hangen samen met de voorfinanciering van ESF-middelen uit hoofde
van de programmaperiode 2000–2006. De hogere ontvangsten van arbeidsmarktmiddelen
in 2003 hangen samen met de invulling van de reïntegratietaakstelling.
De hogere ontvangsten in 2002 betreffen de teruggave van te veel aan gemeenten
bevoorschotte arbeidsmarktmiddelen. Op het artikel Algemene inkomensgarantie
op minimumniveau zijn om dezelfde reden hogere ontvangsten zichtbaar in 2002.De uitkeringslasten in de bijstand stabiliseren vanaf 2004 door de in
het Strategisch Akkoord genoemde 100% budgettering van het Fonds Werk en Inkomen,
de herziening van het alimentatiebeleid en de verscherping van handhaving,
controle en sancties.Het aantal kunstenaars dat een beroep doet op de Wet Inkomensvoorziening
Kunstenaars (WIK) daalt substantieel vanaf 2003. De eerste groep kunstenaars
bereikt in 2003 namelijk de maximale termijn van vier jaar waarin een beroep
kan worden gedaan op een WIK-uitkering.De verantwoordelijkheid voor het beleidsterrein Wet voorzieningen gehandicapten
is overgegaan van SZW naar VWS.De financiering van (zorg)verlof wordt herzien. Per 1 januari 2003 wordt
een nieuwe basisregeling levensloop geïntroduceerd. Een aantal bestaande
financieringsmogelijkheden voor verlof komt te vervallen, waaronder
de financieringsregeling loopbaanonderbreking. De verantwoordelijkheid voor
het beleidsterrein Kinderopvang is overgedragen van VWS aan SZW. Daar de inwerkingtreding
van de Wet basisvoorziening kinderopvang eerst per 1 januari 2004 wordt voorzien,
wordt de Regeling uitbreiding kinderopvang en buitenschoolse opvang in 2003
voortgezet en uitgebreid.Het beleid ten aanzien van de beperking van ziekteverzuim en uitval naar
de WAO door middel van het sluiten van arboconvenanten wordt de komende periode
voortgezet. Het uitgavenverloop op het artikel Verbetering arbeidsomstandigheden
wordt hierdoor mede bepaald.Het CPB raamt een stijging van de rijksbijdrage die de kosten van de heffingskortingen
compenseert. Dit hangt samen met doorwerking van de maatregelen in het Strategisch
Akkoord op de premietarieven en het gewijzigde economische beeld voor de jaren
2002–2006. Rijksbijdragen gelden overigens als niet-relevant voor het
uitgavenkader (i.c. de ijklijn SZA).De toevoeging aan het AOW Spaarfonds neemt jaarlijks met minimaal € 113,4
miljoen toe.Op het SUWI-artikel (Structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen)
zijn in 2002 en 2003 nog middelen geraamd voor de uitgaven die samenhangen
met de wijziging van de uitvoeringsstructuur en de tijdelijke stimuleringsregelingen.XVI VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT   200220032004200520062007Totaal uitgaven8 710,59 532,89 815,39 083,09 417,69 793,6Totaal niet-belastingontvangsten110,0101,5101,7101,7101,7101,7 1Gezondheidsbevordering
en -bescherming      Uitgaven220,1185,3167,1154,9155,1155,1 Ontvangsten6,37,38,18,18,18,1 2Curatief Somatische Zorg       Uitgaven265,5255,4273,3270,7271,1270,9 Ontvangsten4,63,23,23,23,23,2 3Ggz, verslavingszorg en mts opvang       Uitgaven300,0299,3286,0285,5285,6285,6 Ontvangsten2,01,61,61,61,61,6 4Gehandicaptenzorg       Uitgaven35,131,129,828,028,028,0 Ontvangsten0,30,30,30,30,30,3 5Verzorging, verpleging en ouderen       Uitgaven43,232,136,028,128,128,0 Ontvangsten0,20,20,20,20,20,2 6Arbeidsmarktbeleid       Uitgaven222,9202,4187,7177,1177,6177,5 Ontvangsten3,7      7Jeugdbeleid       Uitgaven814,0805,2803,5800,4800,6811,0 Ontvangsten10,68,28,08,08,08,0 8Sociaal beleid       Uitgaven136,8136,4132,4134,2133,4133,3 Ontvangsten4,23,93,93,93,93,9 9Sportbeleid       Uitgaven86,876,877,677,777,977,9 Ontvangsten0,10,10,10,10,10,110Verzetsdeelnemers, vervolgden en
oorlogsgetroffenen       Uitgaven427,3389,3371,2354,0337,6321,511Inspecties       Uitgaven100,298,798,198,298,198,1 Ontvangsten2,21,71,71,71,71,712RIVM       Uitgaven163,2147,2149,7149,8149,4149,4 Ontvangsten71,071,571,071,071,071,013Rijksbijdragen       Uitgaven5 659,66 706,47 037,06 367,26 724,47 106,016Maatschappelijke participatie van
ouderen en gehandicapten       Uitgaven61,549,862,962,862,862,8 Ontvangsten0,40000014Algemeen       Uitgaven166,5148,5142,1134,7134,8134,7 Ontvangsten4,43,63,63,63,63,615Nominaal en onvoorzien       Uitgaven7,8– 40,0– 39,1– 40,2– 46,7– 46,3Het beleid van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport is
gericht op het bevorderen en beschermen van de gezondheid van de burger en
het bevorderen van een patiëntgerichte zorg. Daarnaast is de bevordering
van een volwaardige participatie van gehandicapten in de samenleving en het
versterken van de positie van jongeren in de samenleving tot doel gesteld.
Het bevorderen van participatie, het voorkomen van sociale uitsluiting en
het versterken van de sociale cohesie is de doelstelling van het door VWS
gevoerde sociaal beleid. Voorts is de doelstelling een tijdige en goede verpleging
en verzorging van ouderen en ondersteuning van oorlogsgetroffenen en het bevorderen
van topsport en breedtesport.Als gevolg van het convenant tussen VWS, de Vereniging van Nederlandse
Gemeenten en de Landelijke Vereniging voor Thuiszorg wordt de Tijdelijke regeling
vroegsignalering niet langer uitgevoerd door middel van een specifieke uitkering
aan gemeenten, maar via het Gemeentefonds. Vanaf 2003 staan de middelen dan
ook niet meer op de begroting van VWS, maar op die van het Gemeentefonds.In het licht van de hier boven genoemde doelstellingen passen de uitgaven
voor kinderopvang niet op de begroting van VWS. Kinderopvang is vooral een
arbeidsmarktinstrument. De middelen voor kinderopvang die niet welzijnsgerelateerd
zijn worden dan ook overgeheveld naar het ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid.De groep personen die voor oorlogsinvaliditeit inkomenscompensatie ontvangt,
wordt in de tijd kleiner en hiermee neemt ook het aantal verstrekte uitkeringen
af. Dit heeft tot gevolg dat de uitgaven op het beleidsartikel Verzetsdeelnemers,
vervolgden en oorlogsgetroffenen dalen. Voor het verschaffen van genoegdoening
aan vervolgingsslachtoffers van de Tweede Wereldoorlog zijn aan verschillende
gemeenschappen bedragen beschikbaar gesteld voor eenmalige individuele uitkeringen.
De uitgaven ten behoeve van de Indische gemeenschap zijn in 2002 gedaan, wat
ertoe geleid heeft dat de totale uitgaven in dat jaar hoger liggen dan de
daaropvolgende jaren.In 2005 wordt een nieuw zorgstelsel geïntroduceerd. De rijksbijdrage
aan de Algemene Kas van de ziekenfondsverzekering (ZFW) wordt dan teruggetrokken.
Tegelijkertijd maakt een nieuwe rijksbijdrage het mogelijk dat
kinderen tot 18 jaar geen premie hoeven te betalen. Per saldo zijn de uitgaven
op het artikel rijksbijdragen in 2005 lager dan in 2004.Eén van de doelstellingen van VWS is het bevorderen van volwaardige
participatie van ouderen en gehandicapten in de samenleving. De Wet Voorzieningen
Gehandicapten draagt bij aan het realiseren van deze doelstelling. Daarom
wordt deze wet onder verantwoordelijkheid van VWS uitgevoerd. De financiële
middelen voor de Wet Voorzieningen Gehandicapten, die onderdeel uitmaken van
de begroting van SZW, worden dan ook overgeheveld naar VWS. Dit verklaart
de nieuwe reeks van artikel 16.Homogene Groep Internationale Samenwerking   200220032004200520062007Totaal uitgaven4 797,24 798,65 042,75 333,65 540,65 765,4Totaal niet-belastingontvangsten84,868,254,855,354,154,1 5Buitenlandse Zaken       Uitgaven4 008,94 033,94 254,14 530,44 722,44 930,6 Waaronder       Art. 1 Internationale ordening81,679,866,670,470,370,8  Art. 2 Vrede, veiligheid, conflictbeheersing33,832,829,329,529,429,4 Art. 3 Humanitaire hulp246,6214,0211,7209,4209,4209,4 Art. 4 Goed bestuur, mensenrechten
en vredesopbouw85,481,885,586,972,855,8 Art. 5 Europese integratie20,123,723,523,323,123,1 Art. 6 Bilaterale ontwikkelingssamenwerking1 233,41 111,21 265,61 515,61 724,71 952,9 Art. 7 Fondsen van de Europese Unie71,0100,1105,1105,1105,1105,1 Art. 8 Instellingen van de Verenigde
Naties381,8371,6358,3382,9382,7380,1 Art. 9 Internationale financiële
instellingen98,9127,9157,7158,5105,160,1 Art. 10 Samenwerking maatschappelijke
organisaties620,4652,1666,0673,0695,6712,6 Art. 11 Samenwerking internationaal
onderwijs87,386,586,087,988,388,8 Art. 12 Samenwerking bedrijfsleven224,7252,8250,6239,3237,8237,8 Art. 13 Politieke en economische belangenbehartiging16,924,235,522,818,318,3 Art. 14 Asiel, migratie en consulair118,2203,6202,6202,6202,6202,6 Art. 15 Internationaal cultuurbeleid14,514,014,013,913,913,6 Art. 16–18 Overig674,3658,0696,1709,6743,2770,0 Ontvangsten76,065,051,652,050,950,9 6Justitie       Uitgaven11,38,78,820,715,915,9 7Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties       Uitgaven0,20,20,20,20,20,2 8Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen      Uitgaven52,853,053,053,053,053,0 9BFinanciën       Uitgaven154,8207,9194,5156,2150,7123,710Defensie       Uitgaven285,5199,8199,8199,8199,8199,8 Ontvangsten6,91,41,41,41,41,411Volksgezondheid, Ruimtelijke Ordening
en Milieu       Uitgaven17,162,562,692,6112,6107,612Verkeer en Waterstaat       Uitgaven20,417,215,815,815,815,813Economische Zaken       Uitgaven198,0221,0210,1221,3226,4198,5 Ontvangsten1,81,81,81,81,81,814Landbouw, Natuurbeheer en Visserij       Uitgaven27,124,324,324,324,324,315Sociale Zaken en Werkgelegenheid       Uitgaven0,70,70,70,70,70,716Volksgezondheid, Welzijn en Sport       Uitgaven0,70,70,70,70,70,762Nader te verdelen IS       Uitgaven19,8– 31,418,117,918,194,6Door de koppeling van de Homogene Groep Internationale Samenwerking (HGIS)
aan het BNP (1,1%) stijgt het totale HGIS-budget over de periode 2002–2007
aanzienlijk. De hele begroting van Buitenlandse Zaken – met uitzondering
van de afdrachten aan de Europese Unie – is onderdeel van de HGIS. Een
groot deel van de BNP-groei (met name van het ODA deel) slaat dan ook neer
op deze begroting. De uitgavenontwikkeling van Buitenlandse Zaken is als volgt
te verklaren:– Nederland draagt met de vestiging van het Internationaal Strafhof
bij aan de bevordering van internationale ordening. Dit heeft vooral zijn
weerslag in de jaren 2002 en 2003 waarin extra middelen zijn uitgetrokken
voor de tijdelijke huisvesting van het hof en vanaf 2005 wanneer de locatie
voor permanente huisvesting beschikbaar komt.– Op het terrein van goed bestuur, mensenrechten en vredesopbouw
draagt Nederland tot en met 2006 additioneel bij aan het door de Wereldbank
opgezette meerjarig demobilisatie- en reïntegratieprogramma voor de Grote
Merenregio.– De oploop bij bilaterale ontwikkelingssamenwerking is het gevolg
van het deels inzetten van BNP-groei om meer sectorale en macrogeoriënteerde
programmahulp te verstrekken. Hierdoor wordt het ontvangende land maximaal
in staat gesteld invulling te geven aan ownership. De nog niet verdeelde meerjarige
BNP-groei voor ODA wordt geparkeerd op dit artikel. De lagere uitgaven in
2003 zijn het gevolg van de ombuigingen op ODA zoals vastgelegd in het strategisch
akkoord. De groei van dit artikel compenseert deze ombuiging in latere jaren.– Het budget voor internationale financiële instellingen is
tot en met 2006 hoger dan de jaren erna vanwege additionele bijdragen aan
het International Fund Education for All, het Global Fund to Fight Aids, TB
and Malaria. De Wereldbank is door de internationale gemeenschap aangewezen
als penningmeester van deze initiatieven.– Het hogere budget voor politieke en economische belangenbehartiging
in de periode 2003–2005 hangt samen met het Nederlandse voorzitterschap
van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa, de Raad van
Europa en van de Europese Unie.– In het Strategisch Akkoord is afgesproken de kosten voor eerstejaarsopvang
van asielzoekers op basis van werkelijke in plaats van forfaitaire kosten
toe te rekenen. Deze verhoging vindt zijn weerslag in het artikel Asiel, migratie
en consulaire dienstverlening.In de begroting van Justitie is vanaf 2005 de herhuisvesting van Europol
zichtbaar. Het grillige verloop van de HGIS-uitgaven op de begroting van Financiën
zijn het gevolg van onderhandelingen over middelenaanvullingen en kapitaaluitbreidingen
van multilaterale ontwikkelingsbanken en fondsen. Het hogere uitgavenniveau
van de vredesoperaties op de begroting van defensie in 2002 wordt veroorzaakt
doordat Nederland naast de reeds lopende operaties een bijdrage levert aan
operaties in Afghanistan (Enduring Freedom en ISAF) en Macedonië (Amber
Fox).Op de begroting van VROM zijn de uitgaven voor het Clean Development Mechanism
(CDM) in 2002 doorgeschoven naar de jaren 2005–2007. De verplichtingen
worden wel voor een belangrijk deel in 2002 aangegaan. De kasraming voor projecten
voor Joint Implementation (JI) is de oorzaak van het grillige verloop van
de middelen op de begroting van Economische Zaken. De reservering op de aanvullende
post betreft met name de nog niet aan de begrotingen toegedeelde BNP-middelen
voor non-ODA. In het tekort van 2003 is tevens een taakstelling opgenomen
die in 2000 is ontstaan om binnen non-ODA meerjarig invulling te kunnen geven
aan CDM/JI.De hogere ontvangsten op de begroting van Buitenlandse Zaken in 2002 hebben
betrekking op een incidentele grotere terugvordering van restfondsen van VN-instellingen
en de Wereldbank. Defensie heeft in 2002 een incidenteel hogere ontvangst
van de VN voor deelname aan vredesoperaties.GEMEENTEFONDS   200220032004200520062007Totaal uitgaven13 068,613 217,412 040,813 800,913 796,413 790,2Het gemeentefonds is één van de inkomstenbronnen waarmee
gemeenten hun taken kunnen bekostigen. De beschikbare financiële middelen
worden zodanig over de gemeenten verdeeld dat zij een gelijkwaardig voorzieningenpakket
tegen globaal gelijke lasten kunnen leveren. De omvang van het gemeentefonds
wordt bepaald door de normeringssystematiek en de toevoegingen en/of onttrekkingen
vanwege specifieke taakmutaties.Per 2004 is de omvang van het gemeentefonds lager vanwege de uitname uit
het gemeentefonds ten behoeve van de voeding van het BTW-compensatiefonds.
Daarnaast wordt het lokaal categoriaal inkomensbeleid in de bijstand afgeschaft.
Het afschaffen van het categoriaal inkomensbeleid in de bijstand vloeit voort
uit het Strategisch Akkoord. Daarin is de keuze gemaakt dat het algemeen,
generiek inkomensbeleid is voorbehouden aan het Rijk.Verdere voornemens uit het Strategisch Akkoord zorgen voor een stijging
van het gemeentefonds per 2005. De stijging is het saldo van het effect van
het per 2005 afschaffen van de € 45,38 (f 100) op lokale lasten
en de compensatie van gemeenten via het gemeentefonds voor het afschaffen
van de OZB op woningen. Beide maatregelen zijn onderdeel van het pakket aan
lastenmaatregelen.PROVINCIEFONDS   200220032004200520062007Totaal uitgaven1 083,21 096,6973,3953,4953,4953,4Het provinciefonds is één van de inkomstenbronnen waarmee
provincies hun taken kunnen bekostigen. De beschikbare financiële middelen
worden zodanig over de provincies verdeeld dat zij een gelijkwaardig voorzieningenpakket
tegen globaal gelijke lasten kunnen leveren. De omvang van het provinciefonds
wordt bepaald door de normeringssystematiek en de toevoegingen en/of onttrekkingen
vanwege specifieke taakmutaties. Per 2004 is de omvang van het provinciefonds
lager vanwege de uitname uit het provinciefonds ten behoeve van de voeding
van het BTW-compensatiefonds.ACCRES GEMEENTEFONDS/PROVINCIEFONDS   200220032004200520062007Totaal uitgaven 226,9807,61 203,91 670,62 150,6De accressen volgen uit de normeringssystematiek die geldt voor het gemeente-
en provinciefonds. Volgens deze systematiek is de ontwikkeling van de omvang
van de fondsen gekoppeld aan de ontwikkeling van de netto gecorrigeerde rijksuitgaven.
De accressen zijn bedoeld als compensatie voor loon-en prijsontwikkelingen
evenals volume-ontwikkelingen in de uitgaven van gemeenten en provincies.Bij Voorjaarsnota 2002 is het accres 2003 niet overgeboekt naar het gemeente-
en provinciefonds in afwachting van de doorwerking van de voornemens van het
nieuwe kabinet op de netto gecorrigeerde rijksuitgaven. Bij het Strategisch
Akkoord is besloten om in de berekening van de netto gecorrigeerde uitgaven
de rentecorrectie te laten vervallen.Op basis van de huidige inzichten voor wat betreft de netto gecorrigeerde
rijksuitgaven is het accres 2003 berekend en bij Miljoenennota 2003 structureel
overgeboekt naar het gemeente- en provinciefonds.In het voorjaar van 2003 worden op basis van de ontwikkelingen van de
netto gecorrigeerde rijksuitgaven de accressen voor het gemeente- en provinciefonds
meerjarig berekend. Het accres 2003 wordt dan bijgesteld en het accres 2004
wordt dan structureel naar de fondsen overgeboekt.BTW-COMPENSATIEFONDS   200220032004200520062007Totaal uitgaven 310,61 670,71 742,21 820,71 902,4Vanaf 1 januari 2003 kunnen gemeenten, provincies en de regionale openbare
lichamen de betaalde BTW voor hun niet-ondernemersactiviteiten, die volgens
de wetgeving daarvoor in aanmerking komt, gecompenseerd krijgen uit het BTW-compensatiefonds.
Het BTW-compensatiefonds wordt vanaf 2004 voor een belangrijk deel gevoed
door een uitname uit het gemeentefonds en het provinciefonds. Daarnaast wordt de BTW-compensatie voor het openbaar vervoer aan het fonds
toegevoegd. Deze middelen stonden voor inwerkingtreding van het fonds op de
aanvullende post. Gedurende het uitvoeringsjaar werden de middelen toegevoegd
aan de begroting van het ministerie van Verkeer en Waterstaat.Ook een deel van de BTW-ontvangsten wordt aan het fonds toegevoegd. Dit
betreft onder meer de BTW op aanleg van gemeenschapsvoorzieningen die gemeenten
tot de inwerkingtreding van het fonds via de belastingaangifte verrekenden.
De uitgaven in 2003 hebben betrekking op de voorschotten die gemeenten, provincies
en regionale openbare lichamen voor BTW-openbaar vervoer en BTW op aanleg
van gemeenschapsvoorzieningen kunnen aanvragen. Voor het overige vindt de
uitbetaling van de compensatie zes maanden na het kalenderjaar plaats.De oplopende reeks vanaf 2004 betreft een autonome groei van het fonds
die ontstaat door de ontwikkeling van lonen, prijzen en volume-effecten. Deze
groei is geraamd op gemiddeld drie procent, waarvoor het accres van het gemeentefonds
als indicator is gehanteerd. Daarnaast is er een stijging van de BTW-compensatie
door een toename van het uitbesteden geraamd van twee procent per jaar van
het deel dat afkomstig is uit het gemeentefondsfonds en het provinciefonds.INFRASTRUCTUURFONDS   200220032004200520062007Totaal uitgaven6 615,96 258,95 515,05 492,95 286,95 870,9Totaal niet-belastingontvangsten6 386,36 301,15 461,65 412,65 380,95 870,81Droge infrastructuur       Uitgaven3 180,13 493,23 286,53 562,14 053,64 545,8 Ontvangsten101,366,966,224,046,625,72Natte infrastructuur       Uitgaven987,6906,7854,81 000,7965,21 051,0 Ontvangsten114,484,191,253,460,840,83Mega projecten       Uitgaven1 989,81 755,81 335,0856,3200,8250,2 Ontvangsten56,738,223,730,524,365,04Algemene uitgaven       Uitgaven458,5103,138,773,867,323,9 Ontvangsten422,738,923,923,923,923,95Bijdragen tlv andere begrotingen       Ontvangsten5 691,26 073,05 256,55 280,85 225,45 715,4Op het Infrastructuurfonds worden de producten op het gebied van infrastructuur
verantwoord. Het Infrastructuurfonds is deproductbegroting van Verkeer en waterstaat. De aan de producten ten grondslag liggende
beleidsdoelstellingen zijn op de beleidsbegroting
van Verkeer en Waterstaat (XII) geformuleerd. Een apart fonds voor infrastructuur
bevordert zowel een integrale afweging van prioriteiten als de continuïteit
van middelen voor de infrastructuur. Het verloop van de ontvangsten en de
uitgaven wordt voor een groot deel beïnvloed door het artikel Bijdrage
aan het Infrastructuurfonds. Het Infrastructuurfonds wordt gevoed vanuit de
begroting van Verkeer en Waterstaat. In het Infrastructuurfonds zijn de aan
de uitvoering gerelateerde beleidsdoelstellingen in de begroting van Verkeer
en Waterstaat opgenomen. De bijdrage aan het Infrastructuurfonds wordt jaarlijks
met 2,8% geëxtrapoleerd.Op het artikel Droge Infrastructuur staan uitgaven verantwoord die nodig
zijn voor projecten gericht op capaciteitsuitbreiding van het hoofdwegennet, alsook de uitgaven voor beheer en onderhoud en verkeersveiligheid.
Uitgaven ten behoeve van zogenaamde benuttingsprojecten hebben tot doel de
doorstroming van het verkeer te verbeteren door middel van intensiever en
«intelligent» gebruik van de bestaande wegcapaciteit. Daarbij
gaat het onder meer om dynamische verkeersmanagementsystemen, inhaalverboden
voor vrachtverkeer en spitsstroken. Naast de uitgaven voor rijkswegen bevat
het artikel Droge Infrastructuur tevens de uitgaven ten behoeve van aanleg,
beheer en onderhoud van de railwegen. Het doel is de aanwezige spoorinfrastructuur
zo goed mogelijk te benutten. Hiervoor wordt een integraal pakket aan benuttingsmaatregelen
uitgewerkt. Zowel de uitgaven als de ontvangsten op het beleidsartikel fluctueren
tussen de jaren. Dit hangt voornamelijk samen met de uitvoeringsplanning en
de bijdragen van derden – waaronder de EU – voor de aanleg van
wegen en projecten ter verbetering van het openbaar vervoer.Het artikel Natte Infrastructuur bevat de geraamde uitgaven voor het onderhoud
en aanleg van de waterkeren en vaarwegen. Het beheer en onderhoud heeft betrekking
op ondermeer de stormvloedkeringen en het handhaven van de kustlijn.Een intensivering van het beheer en onderhoud bij vaarwegen en waterbeheren
verklaart de hogere uitgaven in 2005 en 2006 op het beleidsartikel Natte infrastructuur.
De verwachting is dat de bijdragen van derden (onder andere de EU en de andere
overheden) in 2005 en 2006 lager zijn.De projecten Westerscheldetunnel, HSL-Zuid en Betuweroute bepalen het
uitgavenpatroon op het beleidsartikel Megaprojecten. De aanleg van de Westerscheldetunnel
verloopt voorspoedig. Volgens verwachtingen wordt de tunnel in 2003 in gebruik
genomen. De actuele planning van de HSL-Zuid en de Betuweroute houdt rekening
met een investeringspiek in 2003. De ontvangsten van de bijdragen van derden
in de kosten van de HSL-Zuid en de Betuweroute fluctueren gedurende de periode
2002–2006.Het kabinet heeft besloten dat in deze kabinetsperiode voor de invoering
van een kilometerheffing geen middelen worden vrijgemaakt. De hiermee samenhangende
activiteiten worden stopgezet. De vrijvallende middelen worden toegevoegd
aan het spoorprogramma in verband met afdekking van de risico's bij onder
andere de HSL-Zuid en de Betuweroute.De hoge uitgaven op het artikel Algemeen in 2002 betreffen de rijksbijdragen
in de regionale mobiliteitsfondsen en een schatkistlening aan de NS Railinfrabeheer
die op dit beleidsartikel worden verantwoord. De uitgavendaling in 2003 wordt
versterkt door het aflopen van de investeringsimpuls voor bodemsanering. Deze
impuls was tot en met 2002 beschikbaar gesteld vanuit het Fonds Economische
Structuurversterking. De bijdragen uit de EU-structuurfondsen voor investeringen
in stads- en streekvervoer verklaren de hogere ontvangsten in 2002 en 2003.De fluctuaties op het artikel Bijdragen t.l.v. andere begrotingen zijn
voornamelijk het gevolg van het ritme waarin de FES-bijdragen voor infrastructuurprojecten
beschikbaar komen. Daarnaast staan de bijdragen die ten laste komen van de
begroting van Verkeer en Waterstaat op dit artikel verantwoord.FONDS ECONOMISCHE STRUCTUURVERSTERKING   200220032004200520062007Totaal uitgaven2 643,62 868,31 864,11 711,61 792,62 226,4Totaal niet-belastingontvangsten2 015,41 926,81 748,51 652,31 784,01 912,41Bijdrage aan het Infrastructuurfonds151,5192,7393,890,631,54,82Bijdrage ikv bodemsanering65,4     3Bijdrage tbv kennisinfrastructuur9,19,19,19,19,1 4Overige bijdragen vanuit het fonds802,9727,6134,8280,387,3 7Projecten in voorbereiding95,9183,9279,8357,9473,1473,18Investeringsimpuls 1998813,9616,699,7124,0480,91 095,39Investeringsimpuls 2001704,81 138,4946,8849,7710,6653,2        1.Ontvangsten uit aardgas1 641,01 528,01 301,01 156,01 239,01 343,02Rentebesparingen uit incidentele
baten374,4398,8447,5496,3545,0569,4Het Fonds Economische Structuurversterking (FES) is een verdeelfonds.
Het kasritme van de FES-uitgaven wordt bepaald door de financieringsbehoefte
van de goedgekeurde FES-projecten, passend binnen de budgettaire randvoorwaarden
van de FES-wet. Op het artikel Overige bijdragen vanuit het fonds worden bijdragen
geraamd aan het Infrastructuurfonds voor de Betuweroute en de Hogesnelheidslijn.
Er zijn twee afzonderlijke artikelen voor de Investeringsimpuls 1998 en de
Investeringsimpuls 2001. Deze impulsen bevatten investeringspakketten voor
de clusters Bereikbaarheid, Milieu en Kennis. De hoge uitgaven in de jaren
2002 en 2003 zijn het gevolg van de hoge raming van de uitgaven voor beide
impulsen. Daarnaast zijn ook de Betuweroute en Hogesnelheidslijn hier verantwoordelijk
voor. De oploop in 2007 is het gevolg van een hogere raming van de uitgaven
aan het Infrastructuurfonds vanaf het jaar 2007 voor het pakket bereikbaarheid
van de investeringsimpuls 1998. In het Strategisch Akkoord zijn extra middelen
uitgetrokken voor bereikbaarheid en mobiliteit. 60% van deze extra middelen
is geraamd in het FES, als onderdeel van het artikel Projecten in voorbereiding.
Over de precieze besteding van deze extra middelen moet nog worden besloten.
De voeding van het FES bestaat uit een vast percentage (41,5%) van de totale
gasbaten. Daarnaast wordt het FES gevoed uit vrijvallende rentelasten die
het gevolg zijn van het verlagen van de staatsschuld met de common area baten,
de opbrengst van verkoop staatsdeelnemingen (eventueel gecorrigeerd voor dividendderving)
en veilingen (van rechten). Met ingang van 2001 wordt het FES niet meer gevoed
uit de rentevrijval van de opbrengst van geveilde rechten (zoals radio-, ether-
en televisiefrequenties), maar dient ter voeding van het FES een annuïteit
op basis van deze opbrengsten.Het verloop in de meerjarencijfers wordt enerzijds verklaard door oplopende
ontvangsten als gevolg van de rentecomponent en anderzijds door het verloop
van de ramingen voor de totale aardgasbaten. Deze worden bepaald door de hoogte
van de raming voor de olieprijs en dollarkoers.AOW-SPAARFONDS   200220032004200520062007Totaal niet-belastingontvangsten2 941,73 205,13 482,03 769,64 071,54 388,6Ten behoeve van de toekomstige financiering van de AOW-lasten worden vanuit
de begroting van SZW bijdragen geleverd in de vorm van jaarlijkse stortingen
in het fonds. In het wetsvoorstel Premiemaximering AOW en introductie spaarfonds
AOW is opgenomen dat de jaarlijkse storting in het AOW-spaarfonds vanaf 1999
jaarlijks met 113,4 miljoen euro wordt verhoogd. Het fonds ontvangt ten slotte
rente over het totaal opgebouwde vermogen. Deze rente wordt aan het fondsvermogen
toegevoegd.DIERGEZONDHEIDSFONDS   200220032004200520062007Totaal uitgaven79     Totaal niet-belastingontvangsten38,7     De uitgaven voor de bestrijding van besmettelijke dierziekten en de met
deze ziekten samenhangende welzijnsmaatregelen worden verantwoord in het Diergezondheidsfonds
(DGF). Daarnaast worden uitgaven verantwoord voor maatregelen om de diergezondheid
te bewaken alsmede uitgaven voor de BSE-maatregelen in het kader van de voedselveiligheid.
De uitgaven in 2002 hebben met name betrekking op BSE (bijdragen aan LNV-begroting)
en MKZ.Het DGF kent drie financieringsbronnen: de bijdragen van het bedrijfsleven,
de bijdragen van de Europese Unie en de bijdragen van het Rijk. De ontvangsten
in 2002 betreffen vooral de bijdragen van LNV en van het bedrijfsleven ter
financiering van de uitgaven voor MKZ.Er zijn vanaf 2003 uitgaven noch ontvangsten geraamd op het DGF, omdat
uitbraken van dierziekten niet zijn te voorzien.ARBEIDSVOORWAARDEN   200220032004200520062007Totaal uitgaven16,81 578,82 917,24 064,45 434,86 875,8Op de aanvullende post Arbeidsvoorwaarden worden de middelen gereserveerd
die nodig zijn om de loongevoelige uitgaven op de rijksbegroting op het uitgavenpeil
van het desbetreffende jaar te brengen. De oploop in de cijfers ontstaat doordat
jaarlijks een structurele reservering wordt opgenomen teneinde de begrotingsuitgaven
(zoals deze op de afzonderlijke begrotingen zijn opgenomen) van constante
naar lopende prijzen te brengen. De reservering betreft een bijdrage voor
de arbeidsvoorwaardenontwikkeling in het begrotingsgefinancierde deel van
de collectieve sector, bestaande uit onder andere de elementen primair loon,
incidenteel loon en werkgeverspremies.PRIJSBIJSTELLING/INDEXERING WSF   200220032004200520062007Totaal uitgaven 848,91 584,62 332,43 165,13 674,3De aanvullende post Prijsbijstelling bevat de meest actuele raming van
de prijsstijgingen die zich voordoen op de Rijksbegroting.De aanvullende post Indexering studiefinanciering bevat de uitgavenraming
voor de prijsstijgingen van de normbedragen in de studiefinanciering voor
de kosten van levensonderhoud en ziektekosten. Door de tranchegewijze opbouw
ontstaat een in de tijd oplopend uitgavenniveau.KOPPELING UITKERINGEN/NOMINALE BIJSTELLING WKA   200220032004200520062007Totaal uitgaven– 1,5259,0518,4733,1920,81 110,1Op de aanvullende post Koppeling uitkeringen / nominale bijstelling AKW
worden de kosten van de indexering van de begrotingsgefinancierde sociale
zekerheidsuitgaven geraamd. De uitgavenraming neemt toe door de tranche die
jaarlijks benodigd is om de uitkeringen op het juiste prijspeil te krijgen.ALGEMEEN   200220032004200520062007Totaal uitgaven340,31 086,11 327,62 856,33 153,13 191,2Totaal niet-belastingontvangsten24,41 632,81 600,31 542,21 509,2– 131,8Op de aanvullende post Algemeen staan middelen gereserveerd waarvan op
het moment van reservering nog niet expliciet kan worden aangegeven op welke
begroting(en) zij uiteindelijk zullen worden verantwoord, bijvoorbeeld enkele
de intensiveringen uit het Strategisch Akkoord. Het kan ook gaan om reserveringen
waarvan de exacte omvang nog niet kan worden aangegeven. Daarnaast staan op
deze aanvullende post taakstellingen geparkeerd die uiteindelijk door de diverse
begrotingen worden ingevuld, bijvoorbeeld de ramingstechnische veronderstelling
in = uit bij de eindejaarsmarge.De omvang van de raming op deze aanvullende post wordt in 2002 bepaald
door de (negatieve) correctieve boekingen uit hoofde van de ramingstechnische
veronderstelling rond de eindejaarsmarge 2001. Verder staan er middelen gereserveerd
voor het CO2-reductieplan/klimaatbeleid, de behoedzaamheidsreserve GF/PF,
SUWI en Arbvo en voor BTW-compensatie Openbaar Vervoer. Daarnaast staan er
onder meer middelen gereserveerd voor de uitgavenverhogingen uit het Strategisch
Akkoord voor onderwijs, veiligheid, mobiliteit en de zorgtoeslag.Bij de ontvangsten is op deze aanvullende post een stelpost opgenomen
voor de verkoopopbrengsten van staatsdeelnemingen van circa 1,6 miljard per
jaar. Deze taakstelling loopt tot en met 2006. Dit verklaart de abrupte
afname van de geraamde ontvangsten na 2006. De renteopbrengst samenhangend
met de verkoop van staatsdeelnemingen, gecorrigeerd voor de dividendderving,
wordt aangewend voor de taakstellende structurele voeding van het FES.CONSOLIDATIE   200220032004200520062007 – 6 308,3– 6 589,0– 5 757,1– 5 762,7– 5 703,4– 6 179,3De post Consolidatie wordt gebruikt voor het corrigeren van de Rijksbegroting
voor dubbeltellingen door het «bruto-boeken» van bijdragen. Het
bruto-boeken houdt in dat zowel het departement dat de betaling verricht als
het departement dat bijdraagt, de uitgaven in de begroting opneemt.Het ontvangende departement raamt de te ontvangen bijdragen ook aan de
ontvangstenkant van de begroting. Hierdoor wordt het rekenkundig niveau van
de totale rijksuitgaven en de rijksontvangsten hoger dan het feitelijke niveau.
Door de post Consolidatie wordt hiervoor gecorrigeerd. De hoogte van de post
wordt voornamelijk bepaald door de bijdragen via de begrotingen van VenW en
het FES aan het Infrastructuurfonds.SOCIALE ZEKERHEID EN ARBEIDSMARKT   200220032004200520062007Totaal uitgaven54 528,857 481,959 370,660 951,262 461,264 341,6Totaal niet-belastingontvangsten1 004,01 116,71 179,61 336,21 623,11 519,1Begrotingsgefinancierd      H15 SZW (SZA-relevant)       Uitgaven14 817,714 837,615 144,614 997,214 900,014 953,2 Ontvangsten553,8533,5449,8451,2587,3451,2Aanvullende posten       Uitgaven– 10,9483,8890,01 239,81 583,81 945,0Premiegefinancierd      Werknemersverzekeringen        Uitgaven16 102,517 388,117 671,817 699,317 969,718 384,8Volksverzekeringen        Uitgaven23 037,824 179,525 053,626 388,427 372,528 407,4Overige verzekeringen       Uitgaven581,6593,0610,5626,5635,1651,3 Ontvangsten (ufo)450,2583,2729,8884,91 035,81 067,9De begrotingsgefinancierde uitgaven en ontvangsten die samenvallen met
het begrotingshoofdstuk XV Sociale Zaken en Werkgelegenheid zijn bij dat hoofdstuk
toegelicht.Het meerjarige uitgavenbeeld onder de ijklijn Sociale zekerheid en Arbeidsmarkt
bestaat onder meer uit de begrotingsgefinancierde uitgaven zoals arbeidsmarktmiddelen,
bijstandsuitgaven, arbeid- en zorgregelingen en SUWI-gerelateerde posten.
De uitgaven voor personeel en materieel en technische posten zoals rijksbijdragen
vallen hier niet onder. Daarnaast is er een omvangrijk geheel van premiegefinancierde
sociale zekerheidsuitgaven als de WAO, de werkloosheidsregelingen, en de volksverzekeringen (AOW, ANW). Het verloop van de begrotingsgefinancierde SZW uitgaven
is al toegelicht bij de begroting van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.Bij de premiegefinancierde uitgaven valt op dat het totaal van werknemersverzekeringen
minder snel stijgt dan het uitgaventotaal van de volksverzekeringen. De werknemersverzekeringen
(inclusief volume en nominale effecten) stijgen deze kabinetsperiode met gemiddeld
zo'n 2,6% per jaar, tegen 4,3% jaarlijks voor het totaal van de volksverzekeringen.
Dit komt vooral omdat het kabinet heeft besloten tot ombuigingen die neerslaan
bij de werknemersverzekeringen WAO en WW. De voorgenomen maatregelen hebben
een daling van de uitkeringslasten tot gevolg die de onderliggende trend van
stijgende uitgaven slechts in beperkte mate teniet doet. Het stijgende volume
WAO'ers evenals de verwachte oploop van WW-gerechtigden maakt dat de werknemersverzekeringen
een toename laten zien. Bij de Algemene Ouderdomswet (AOW) zijn het vooral
demografische trends die de stijging van de uitgaven veroorzaken.Daarnaast geldt voor alle sociale zekerheidsregelingen de aanpassing aan
de loon- en prijsontwikkeling. Nominale aanpassingen van de regelingen bepalen
ongeveer driekwart van de totale stijging van de premiegefinancierde uitgaven.ZORG   200220032004200520062007Totaal uitgaven39 626,041 918,544 075,346 471,249 266,851 728,4Totaal niet-belastingontvangsten2 550,52 659,72 746,22 827,12 899,52 975,3Gezondheidsbevordering      Uitgaven354,9352,2352,2352,2352,2352,2Curatief somatische zorg      Uitgaven15 890,615 963,915 861,516 000,516 096,516 203,1Ontvangsten592,0593,6593,6593,6593,6593,6Geneesmiddelen, medische technologie
en transplantaten      Uitgaven4 127,63 881,64 257,14 703,35 196,55 196,5Ontvangsten95,896,196,196,196,196,1Ggz, verslavingszorg en maatschappelijke
opvang      Uitgaven3 150,03 228,63 288,53 350,73 391,83 422,3Ontvangsten140,1140,6140,7140,7140,7140,7Gehandicaptenzorg en hulpmiddelen      Uitgaven4 836,15 046,35 158,85 307,65 419,95 471,0Ontvangsten271,9277,5277,3277,2277,2277,1Verpleging en verzorging      Uitgaven9 728,69 797,29 924,510 043,110 088,910 126,3Ontvangsten1 419,91 420,21 420,11 420,11 420,11 420,2Beheer en diversen      Uitgaven1 213,41 203,01 203,91 203,91 203,91 203,9Ontvangsten30,830,930,830,830,830,8Aanvullende post      Uitgaven324,92 445,84 028,85 510,07 517,19 753,1Ontvangsten  101,0187,8268,8341,1416,8De komende kabinetsperiode is Zorg een van de speerpunten van het kabinetsbeleid.
Belangrijke doelstellingen zijn het vergroten van de zorgproductie en het
introduceren van een nieuw zorgstelsel waarbij de vraag van
burgers leidend beginsel is. Om aan deze doelen tegemoet te komen heeft het
kabinet voor de komende periode extra middelen gereserveerd. De zorguitgaven
in de tabel vertonen dan ook een stijgende lijn. Deze wordt verklaard uit
toegekende compensatie voor loon- en prijsstijging en uit de volumegroei voor
de zorgsector. Deze volumegroei is relatief hoog en bedraagt over het totaal
van de zorguitgaven 2,5% per jaar. Hierbij is rekening gehouden met de door
het CPB geraamde kosten van de bevolkingsgroei en de vergrijzing en met de
kosten van nieuwe medische technologieën, zoals geavanceerde apparatuur
maar ook nieuwe medicijnen of behandelmethoden. Daarnaast worden door het
kabinet bovenop de basisgroei extra middelen voor de zorgsector vrijgemaakt
ter grootte van 710 miljoen euro in 2003 oplopend tot 1,23 miljard euro in
2006. Meer dan 660 miljoen hiervan komt ten goede aan de extra productie in
het kader van het verkorten van de wachttijden. Van dit bedrag gaat bijna
de helft naar de ziekenhuizen, bijna een derde naar de sector verpleging en
verzorging en het overige naar de sectoren gehandicaptenzorg en geestelijke
gezondheidszorg.Het resterende geld voor de Zorg bestaat uit de zogenaamde enveloppe voor
de jaren 2004, 2005 en 2006. De enveloppe wordt onder meer ingezet voor de
verzekeringsaanspraken in de geestelijke gezondheidszorg, de beleidsregel
ANW-huisartsen, de oprichting van de Voedsel- en Warenautoriteit (VWA) en
een actualisatie van de basisgroei.De extra middelen zijn deels vrijgemaakt door ombuigingen die oplopen
van 280 miljoen euro in 2003 tot 530 miljoen euro in 2006. Daarbij is vooral
gekeken naar ombuigingen die passen bij het streven naar een efficiëntere
overheid en een doelmatiger zorgverlening. Concreet betekent dit dat de ombuigingen
worden gerealiseerd door een efficiencykorting op de apparaatskosten en door
de introductie van een verplicht eigen risico in samenhang met de introductie
van een nieuwe basisverzekering. Daarnaast wordt de voortgaande sterke groei
in de uitgaven voor medicijnen afgeremd door een aantal geneesmiddelen uit
het ziekenfondspakket te halen.7 Verticale toelichting 2002–2007De Verticale toelichting bevat een cijfermatig overzicht voor alle begrotingen
van mutaties die zich hebben voorgedaan na de Miljoenennota 2002. Het betreft
mutaties in de sectoren Rijksbegroting in enge zin, Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt,
en Zorg (zowel begrotings- als premiegefinancierd).Per begroting wordt een cijfermatig overzicht gepresenteerd, gevolgd door
een tekstuele toelichting op de grootste en beleidsmatig meest interessante
mutaties voor 2002 en latere jaren. Voor een meer gedetailleerde toelichting
op deze en andere mutaties wordt verwezen naar de begrotingen 2003 van de
ministeries.Ook in deze VT is ervoor gekozen een driedeling aan te brengen in de categorieën
mutaties:1) Mee- en tegenvallers;2) Beleidsmatige mutaties;3) Technische mutaties.Alle overboekingen, desalderingen, statistische correcties en mutaties
die niet tot een ijklijn behoren zijn in deze laatste categorie «technische
mutaties» geclusterd. Van de categorieën mee- en tegenvallers en
beleidsmatige mutaties worden de mutaties groter dan € 10 miljoen
separaat in de tabel gepresenteerd, van de categorie technische mutaties alleen
de mutaties die groter zijn dan € 20 miljoen.Voor de kleinste begrotingen, waar alle mutaties onder de omschrijving
«diversen» vallen, wordt volstaan met één totaalmutatie
voor de drie categorieën tezamen.De totalen per begroting worden in eerste instantie gepresenteerd exclusief
de bedragen die onder de Homogene Groep Internationale Samenwerking (HGIS)
vallen. Door middel van een aansluitregel wordt het deel van de begroting
dat onder de HGIS valt zichtbaar gemaakt. De laatste regel geeft per begroting
de totaalstand inclusief HGIS aan. De mutaties die optreden binnen het HGIS-deel
van de begroting worden gepresenteerd en toegelicht in de Verticale Toelichting
van alle HGIS-uitgaven.Louter technische mutaties, zoals de uitdeling van de loon- en prijsbijstelling
en de toevoeging uit hoofde van de eindejaarsmarge worden wel in deze Verticale
toelichting gepresenteerd, maar niet toegelicht. De post «diversen»
is het saldo van mutaties die kleiner zijn dan € 10 miljoen; deze
post wordt niet toegelicht.In het Strategisch Akkoord is besloten tot uitgavenverhogingen in de vorm
van enveloppen voor onder meer de prioritaire sectoren zorg, onderwijs, veiligheid
en mobiliteit. Deze enveloppen zijn nog niet allemaal over de departementen
verdeeld. De enveloppen voor onderwijs, veiligheid en mobiliteit zijn verwerkt
op de aanvullende post «Algemeen» en in het Fonds Economische
Structuurversterking. Zodra er overeenstemming is over een concreet
bestedingsplan, zullen de middelen worden overgeheveld naar de diverse begrotingen.Het kabinet heeft in het Strategisch Akkoord gekozen voor minder regelzucht
en bureaucratie. Deregulering en meer autonomie voor burgers en instellingen
maken afslanking van het ambtelijk apparaat mogelijk. Naast een algemene efficiencytaakstelling
van 1% per jaar is er op het ambtelijk personeel een volumekorting toegepast.
Tevens is besloten voortaan meer gebruik te maken van eigen expertise en minder
externen in te huren. Meer deregulering en autonomie betekent ook dat het
aantal specifieke subsidies kan verminderen. Op deze subsidies is een taakstelling
gelegd. Vanwege het verslechterde economisch beeld heeft het kabinet in augustus
besloten de subsidie- en volumetaakstellingen te versnellen en de subsidietaakstelling
te verhogen. De mutaties die hiermee samenhangen worden niet verder toegelicht.Als gevolg van het toegenomen belang van het EMU-saldo in de begrotingsregels,
is het van belang dat uitgaven die relevant zijn voor het EMU-saldo in beginsel
ook meetellen bij de uitgaven onder het uitgavenplafond en vice versa. Om
die reden is in deze Verticale Toelichting een aantal mutaties verwerkt waarbij
posten die voorheen als niet relevant werden geboekt, onder het uitgavenplafond
zijn gebracht. Deze technische mutaties «afbakening uitgavenkader»
worden niet verder toegelicht.I HUIS DER KONINGIN: UITGAVEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 20027,97,97,97,97,9  Extrapolatie     8,3 Totaal mutaties sinds Miljoenennota
20020,00,30,30,30,3  STAND MILJOENENNOTA 20037,98,38,38,38,38,3 II HOGE COLLEGES VAN STAAT EN KABINET DER KONINGIN: UITGAVEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 2002176,4174,8171,2171,4172,5  Extrapolatie     178,6 Totaal mutaties sinds Miljoenennota
200220,610,46,74,64,0  STAND MILJOENENNOTA 2003197,0185,3177,9176,0176,4178,6 II HOGE COLLEGES VAN STAAT EN KABINET DER KONINGIN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 20024,54,44,44,44,4  Extrapolatie     4,4         Totaal mutaties sinds Miljoenennota
20020,00,00,00,00,0  STAND MILJOENENNOTA 20034,54,44,44,44,44,4 III ALGEMENE ZAKEN: UITGAVEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 200240,938,538,438,438,4  Extrapolatie     44,0         Totaal mutaties sinds Miljoenennota
20023,98,78,58,28,2  STAND MILJOENENNOTA 200344,847,346,946,746,644,0 III ALGEMENE ZAKEN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 20026,46,46,46,46,4  Extrapolatie     11,6 Totaal mutaties sinds Miljoenennota
20021,27,87,87,87,8  STAND MILJOENENNOTA 20037,614,214,214,214,211,6 IV KONINKRIJKSRELATIES: UITGAVEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 2002134,3134,4134,2134,3134,3  Beleidsmatige mutaties        Rijksbegroting in enge zin        fonds desaroyo aruba11,8       diversen14,5– 0,1– 0,2– 0,2– 0,3   26,3– 0,1– 0,2– 0,2– 0,3          Technische mutaties        Rijksbegroting in enge zin        diversen19,23,23,23,13,1   19,23,23,23,13,1   Extrapolatie     137,2         Totaal mutaties sinds Miljoenennota
200245,53,23,12,92,9  STAND MILJOENENNOTA 2003179,8137,6137,3137,2137,2137,2 IV KONINKRIJKSRELATIES: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 200212,811,211,812,912,9  Extrapolatie     11,7 Totaal mutaties sinds Miljoenennota
200217,01,71,71,71,7  STAND MILJOENENNOTA 200329,712,913,514,614,711,7 KoninkrijksrelatiesNederland ondersteunt Aruba en de Nederlandse Antillen in hun ontwikkeling
en biedt hulp bij de uitvoering van financiële, economische en staatkundige
hervormingen en essentiële functies op het gebied van rechtshandhaving
en mensenrechten. Het beleid is gericht op het bevorderen van de autonomie
van de koninkrijkspartners. Om de effectiviteit van de steunverlening te vergroten,
wordt de samenwerking beperkt tot enkele terreinen. Met Aruba zijn afspraken
gemaakt over de totstandkoming van meerjarenprogramma's op de terreinen gezondheidszorg,
onderwijs, duurzame economische ontwikkeling en bestuurlijke ontwikkeling.
Projecten die passen binnen deze programma's worden ingediend bij het Fondo Desaroyo Aruba (FDA) dat de samenwerkingsmiddelen
beheert. Omdat het FDA pas eind 2001 een rechtsgeldige status heeft gekregen,
is de Nederlandse bijdrage aan dit fonds die bestemd was voor 2001, doorgeschoven
naar 2002.V BUITENLANDSE ZAKEN: UITGAVEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 2002 (excl. IS)6 361,76 612,56 833,56 991,67 176,6          Mee- en tegenvallers        Rijksbegroting in enge zin        bnp-afdrachten– 706,8– 321,4151,5141,8109,6   btw-afdrachten– 58,3– 56,5– 90,8– 87,0– 82,4   invoerrechten– 370,6– 328,0– 256,7– 182,6– 69,6   landbouwheffingen– 26,3– 42,3– 42,3– 42,3– 42,3   1 162,0– 748,2– 238,3– 170,1– 84,7  Extrapolatie     7 235,0 Totaal mutaties sinds Miljoenennota
2002– 1 161,9– 748,1– 238,3– 170,0– 84,6  STAND MILJOENENNOTA 2003 (excl. IS)5 199,85 864,46 595,26 821,67 092,07 235,0 Totaal Internationale samenwerking4 008,94 033,94 254,14 530,44 722,44 930,6         STAND MILJOENENNOTA 2003 (incl. IS)9 208,79 898,310 849,311 352,011 814,312 165,6 V BUITENLANDSE ZAKEN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 2002 (excl. IS)829,3536,8548,7561,2561,2  Mee- en tegenvallers        Rijksbegroting in enge zin        perceptiekostenvergoeding: invoerrechten– 129,9– 82,0– 64,2– 45,6– 17,4   perceptiekostenvergoeding: landbouwheffingen– 7,7– 10,6– 10,6– 10,6– 10,6   – 137,6– 92,6– 74,8– 56,2– 28,0          Beleidsmatige mutaties        Rijksbegroting in enge zin        tijdelijke financiering nio20,1       20,1      Extrapolatie     563,5 Totaal mutaties sinds Miljoenennota
2002– 117,6– 92,6– 74,7– 56,2– 28,0563,5 STAND MILJOENENNOTA 2003 (excl. IS)711,8444,3474,0505,0533,3563,5 Totaal Internationale samenwerking76,065,051,652,050,950,9         STAND MILJOENENNOTA 2003 (incl. IS)787,8509,3525,6557,0584,1614,4 Buitenlandse zakenDe minister van Buitenlandse Zaken is verantwoordelijk voor het grootste
deel van het Nederlands buitenlands beleid. De nadruk ligt daarbij op het
bevorderen van internationale ordening, vrede, veiligheid en stabiliteit,
het bevorderen van Europese integratie, duurzame vermindering van armoede
in ontwikkelingslanden en het bevorderen van bilaterale betrekkingen. De uitgaven
voor deze activiteiten maken onderdeel uit van de Homogene Groep Internationale
Samenwerking. Voor wijzigingen daarin wordt verwezen naar de verticale toelichting
over Internationale Samenwerking.Op de begroting van Buitenlandse Zaken staan tevens de afdrachten aan
de Europese Unie geraamd. Voor de financiering van de uitgaven van de Europese
Unie beschikt de EU over eigen middelen die door de lidstaten worden afgedragen.
Er zijn vier eigen middelen: de landbouwheffingen, de invoerrechten, de BTW-middelen
en de BNP-middelen. De BNP-middelen (het vierde eigen middel) vormen het sluitstuk
van de EU-begroting. Het tekort dat resteert na verrekening van de eerste
drie eigen middelen wordt door de lidstaten gedragen naar rato van het aandeel
van hun BNP in het Europees BNP. Het totaal van de afdrachten aan de Europese
Unie neemt in de loop van de jaren toe. Deze stijging is met name te verklaren
door het bedrag dat vanaf 2004 beschikbaar is gesteld voor toetreding van
de landen in Midden- en Oost-Europa tot de EU.De BNP-afdracht is in 2002 fors verlaagd als
gevolg van een overschot op de EU-begroting in 2001. Het Nederlandse aandeel
in dit overschot wordt verrekend met de BNP-afdracht in 2002. In 2003 wordt
eveneens een lagere BNP-afdracht verwacht door lager dan geraamde EU-uitgaven.
De stijging in de raming van de BNP-afdracht vanaf 2004 wordt voor een belangrijk
deel veroorzaakt door een neerwaartse bijstelling van de geraamde EU-ontvangsten,
met name lagere invoerrechten. Deze lagere ontvangsten worden gecompenseerd
door een verhoging van de BNP-afdracht door de lidstaten. Daarnaast
stijgt het aandeel van het Nederlandse BNP in het Europese BNP, waardoor de
Nederlandse BNP-afdracht stijgt.Vanaf 2002 wordt een lagere BTW-afdracht geraamd.
De consumptiegroei in Nederland is in 2002 lager dan verwacht en leidt tot
een verkleining van de grondslag waarover de BTW-afdracht wordt geheven. Dit
heeft een structurele doorwerking.De vertraging van de economische groei in 2002 heeft een minder sterke
stijging van de import tot gevolg. Hierdoor dalen de invoerrechten. De vertraging werkt door in 2003 en latere jaren, maar zal door
een verondersteld herstel van de economische groei geleidelijk aan wegebben.De landbouwheffingen zijn vanaf 2003 structureel € 42
miljoen lager als gevolg van het afschaffen van de opslagkostenregeling op
suiker en een lagere productieheffing op suiker door een lagere wereldmarktprijs.Nederland mag 25% van de invoerrechten en de landbouwheffingen houden
als vergoeding voor de inningskosten. Door de afname van de invoerrechten
en de landbouwheffingen neemt ook deze perceptiekostenvergoeding af.De Nederlandse Investeringsbank voor Ontwikkelingslanden (NIO) verstrekt op verzoek en onder garantie van de Staat leningen
aan ontwikkelingslanden. Ultimo 2001 had de NIO een negatief saldo op de rekening-courant
bij de Staat. Dit saldo is in 2001 aangezuiverd vanuit de begroting van Buitenlandse
Zaken en in 2002 weer terugontvangen van de NIO.VI JUSTITIE: UITGAVEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 2002 (excl. IS)4 801,24 557,94 366,04 248,34 249,9  Mee- en tegenvallers        Rijksbegroting in enge zin        autonome groei rechtspraak5,010,010,010,010,0   bezetting opvang vreemdelingen137,5142,227,3– 74,6– 110,4   prijsvoordeel coa– 89,0– 73,0– 51,0– 35,0– 29,0   diversen27,722,724,326,227,2   81,2101,910,6– 73,4– 102,2          Beleidsmatige mutaties        Rijksbegroting in enge zin        coa investeringscomponent– 55,0– 40,0      strategisch akkoord: asielbeleid – 170,0– 250,0– 290,0– 300,0   ama's– 35,1– 39,5– 32,0– 27,9– 25,1   vreemdelingenkamers: maatregelen– 15,0– 60,0– 85,0– 55,0– 15,0   vreemdelingenkamers: uitbreiding14,031,431,431,431,4   terrorismebestrijding13,210,010,010,010,0   strategisch akkoord: problematiek dji12,833,548,148,148,1   personele knelpunten dji15,015,015,015,015,0   strategisch akkoord: drugssmokkel schiphol31,431,012,011,012,0   plan van aanpak drugssmokkel schiphol51,052,046,515,015,0   strategisch akkoord: griffierechten/kostendekkendheid leges/rechtsbijstand – 25,0– 50,0– 50,0– 50,0   strategisch akkoord: vermindering inhuur externen – 20,3– 20,3– 20,3– 20,3   strategisch akkoord: efficiency/volume-taakstelling – 8,3– 16,5– 24,8– 33,1   eindejaarsmarge43,7       diversen17,73,714,01,26,9   93,7– 186,5– 276,8– 336,3– 305,1          Technische mutaties        Rijksbegroting in enge zin        doeluitkering justitie naar vws i.k.v. regionale pleegzorg– 49,6– 49,6– 49,6– 49,6– 49,6   loonbijstelling tranche 2002140,3132,9130,1128,2128,0   diversen29,039,437,036,035,7   119,7122,7117,5114,6114,1  Extrapolatie     3 925,0 Totaal mutaties sinds Miljoenennota
2002294,738,1– 149,1– 295,2– 293,4  STAND MILJOENENNOTA 2003 (excl. IS)5 095,94 596,04 217,03 953,23 956,53 925,0 Totaal Internationale samenwerking11,38,78,820,715,915,9 STAND MILJOENENNOTA 2003 (incl. IS)5 107,24 604,74 225,73 973,83 972,53 940,9 VI JUSTITIE: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 2002839,4839,7849,3848,5848,5  Mee- en tegenvallers        Rijksbegroting in enge zin        boeten en transacties40,040,040,040,040,0   instroom toerekening oda– 63,2– 61,3– 61,3– 61,3– 61,3   diversen10,010,011,113,114,1   – 13,2– 11,3– 10,2– 8,2– 7,2          Beleidsmatige mutaties        Rijksbegroting in enge zin        strategisch akkoord: oda-toerekening asielzoekers 93,093,093,093,0   diversen– 3,2  0,40,4   – 3,293,093,093,493,4          Technische mutaties        Rijksbegroting in enge zin        diversen0,116,116,116,116,1   0,116,116,116,116,1  Extrapolatie     950,6 Totaal mutaties sinds Miljoenennota
2002– 16,397,798,7101,1102,1  STAND MILJOENENNOTA 2003823,1937,4948,0949,6950,6950,6 JustitieDe algemene doelstelling van het justitiebeleid is een bijdrage leveren
aan een rechtvaardige en veilige samenleving via een goed functionerend rechtssysteem,
criminaliteitspreventie, jeugdbescherming en goede rechtsbijstand voor iedereen.
Voorts is de minister belast met de behandeling van verzoeken om toelating
en verblijf en de behandeling van verzoeken om naturalisatie op basis van
de Vreemdelingenwet. Om de instroom van asielzoekers te beperken, de terugkeer
te bevorderen en de afhandeling van asielprocedures te versnellen is de Vreemdelingenwet
in 2000 herzien. De minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie is daarnaast
verantwoordelijk voor het op sobere doch humane wijze opvangen van vreemdelingen
die in afwachting zijn van hun asielprocedure. Deze taak wordt uitgevoerd
door het Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers (COA).Op dit moment blijft de uitstroom van reguliere asielzoekers achter ten
opzichte van de raming, waardoor de gemiddelde bezetting
in de opvang stijgt. De oorzaak hiervan is gelegen in het feit dat
afhandeling van asielaanvragen onder de oude wet meer tijd in beslag neemt
dan voorzien. De Vreemdelingenkamers kunnen bovendien minder nieuwe aanvragen
in behandeling nemen door het hoge aantal bewaringszaken. Naar verwachting
zal de gemiddelde bezetting in de opvang na 2003 weer afnemen. Door de inzet
van goedkopere vormen van opvang heeft het COA aanzienlijke besparingswinsten geboekt. Tevens vallen deinvesteringsmiddelen
voor het COA vrij, omdat het COA hiervoor, vooruitlopend op de nieuwe
bekostigingssystematiek, een beroep kan doen op de leenfaciliteit.In het Strategisch Akkoord zijn afspraken
gemaakt om de instroom van asielzoekers verder
te beperken. Afgesproken is dat personen die zich zonder documenten aanmelden,
niet langer onbeperkt worden toegelaten tot de asielprocedures. Daarnaast
wordt gestreefd naar meer Europese samenwerking en meer opvang in de regio
van herkomst. Ook het beleid gericht op Alleenstaande Minderjarige Asielzoekers (AMA's) is aangescherpt,
onder meer door intensivering van het leeftijdsonderzoek. De instroom van
AMA's is daardoor afgenomen. Op basis van recente instroomgegevens en de beleidsvoorstellen
uit het Strategisch Akkoord op het terrein van asiel, is de instroomraming
van asielzoekers neerwaarts bijgesteld van 25 000 tot 18 000 asielzoekers
per jaar. Voor de opvang van asielzoekers ontvangt Justitie een bijdrage uit het ODA-budget (Official Development Assistance). De
bijdrage uit het ODA-budget is gekoppeld aan de instroom van asielzoekers.
Nu de instroom daalt, daalt ook de bijdrage uit het ODA-budget. Daarnaast
is de systematiek van de ODA-toerekening gewijzigd.
In plaats van met een forfaitaire bijdrage wordt nu gerekend met de werkelijke
kosten, waardoor de bijdrage weer stijgt.Om de capaciteitsproblemen bij de Vreemdelingenkamers het hoofd te bieden is het aantal Kamers fors uitgebreid van 15
naar 19 en is de capaciteit bij de bestaande Kamers vergroot. In de nieuwe
Vreemdelingenwet is een 10 dagentermijn opgenomen, waarbinnen de rechtmatigheid
van vreemdelingenbewaring moet worden vastgesteld. Hierdoor zijn de Vreemdelingenkamers
meer capaciteit kwijt aan bewaringszaken en worden er minder bodemzaken afgedaan.
Inmiddels zijn er maatregelen genomen om dit effect tegen te gaan.De Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI)
heeft te kampen met een aantal knelpunten. In de eerste plaats is er sprake
van achterstallig onderhoud van gebruikersvoorzieningen zoals elektronische
beveiligingsapparatuur, noodstroomvoorzieningen en alarmapparatuur. In de
tweede plaats zijn er tegenvallers opgetreden in de raming van de vrijval
van celcapaciteit. Deze celcapaciteit was nodig voor het realiseren van jeugdinrichtingsplaatsen.
Ten slotte is sprake van personele knelpunten, zoals hoge werkdruk, hoog ziekteverzuim
en personeelstekorten. Voor het oplossen van deze knelpunten is de komende
jaren extra geld uitgetrokken. Hiermee wordt onder meer uitvoering gegeven
aan de Nota Personele Zorg DJI.Om de drugssmokkel op Schiphol aan te pakken,
is het toezicht versterkt en wordt geïnvesteerd in de bouw van noodcapaciteit
voor het detineren van drugskoeriers. Vanwege het verwachte afschrikwekkende
effect van het nieuwe beleid wordt op langere termijn uitgegaan van aanzienlijk
lagere kosten.In het Strategisch Akkoord is besloten de griffierechten te verhogen en de leges voor documenten voor mensen die zich al dan
niet tijdelijk in Nederland willen vestigen, kostendekkend vast te stellen.Voor de bestrijding van terrorisme krijgen
het Openbaar Ministerie, de zittende magistratuur en de Dienst Justitiële
Inrichtingen een extra impuls. Daarnaast zijn middelen ter beschikking gesteld
van de forensische expertise, biometrie en de 1F-unit. Deze laatste unit toetst
asielzoekers op eventueel gepleegde oorlogsmisdaden.De doeluitkering voor de regionale pleegzorg
wordt overgeheveld van Justitie naar VWS.VII BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIE: UITGAVEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 2002 (excl. IS)4 489,24 534,94 434,44 399,44 423,1  Mee- en tegenvallers        Rijksbegroting in enge zin        ex-vvtv15,124,411,22,40,5   15,124,411,22,40,5          Beleidsmatige mutaties        Rijksbegroting in enge zin        terrorismebestrijding26,631,340,741,438,3   politietaak asiel19,1       strategisch akkoord: capaciteit politie 60,0      strategisch akkoord: bommenregeling40,025,025,025,025,0   financiële afwikkeling enschede/volendam19,7       strategisch akkoord: financiële afwikkeling volendam26,11,01,01,01,0   c2000– 23,213,210,0     regieraad28,29,8– 2,0– 14,8– 21,2   arbeidsvoorwaardengeld 1,411,17,3    strategisch akkoord: efficiency/volume-taakstelling – 2,9– 5,8– 8,7– 11,6   eindejaarsmarge29,1       diversen0,9– 0,20,2     166,5138,680,251,231,5          Technische mutaties        Rijksbegroting in enge zin        loonbijstelling tranche 2002170,6215,5212,5211,6212,7   diversen11,13,43,6– 4,9– 5,0   181,7218,9216,1206,7207,7  Extrapolatie     4 718,5         Totaal mutaties sinds Miljoenennota
2002363,8382,2308,2260,5240,0  STAND MILJOENENNOTA 2003 (excl. IS)4 853,04 917,24 742,64 659,94 663,14 718,5 Totaal Internationale samenwerking0,20,20,20,20,20,2 STAND MILJOENENNOTA 2003 (incl. IS)4 853,34 917,44 742,84 660,14 663,34 718,7 VII BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 2002218,5212,9216,1220,7219,9  Extrapolatie     214,4 Totaal mutaties sinds Miljoenennota
200210,7– 5,4– 5,5– 5,5– 5,5  STAND MILJOENENNOTA 2003229,2207,5210,6215,2214,4214,4 Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII)Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is verantwoordelijk
voor het goed functioneren van de democratie en het openbaar bestuur, voor
een goede personele en organisatorische kwaliteit van de rijksdienst en voor
veiligheid, waarbij onder meer aandacht is voor een goede politieorganisatie,
brandweer en rampenbestrijding.Huisvesting vormt de eerste stap in het integratieproces van nieuwkomers.
BZK stelt gemeenten door middel van een rijksbijdrage in staat om houders
van een Voorwaardelijke Vergunning tot Verblijf (VVTV) eerste huisvesting
en zorg te bieden. Door vertragingen die zijn ontstaan bij de afhandeling
van asielzaken onder de oude Vreemdelingenwet duurt het langer voordat de
beroep- en bezwaarzaken van mensen die niet langer een VVTV-status hebben,
door de IND zijn behandeld. Hierdoor maken deze mensen langer gebruik van
de voorzieningen dan verwacht.Voor de bestrijding van het terrorisme zijn extra gelden ter beschikking
gesteld voor de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst en de recherche.
Bij de recherche wordt onder meer geïnvesteerd in het tegengaan van mensensmokkel,
het rechercheren met betrekking tot financiële transacties en het oprichten
van regionale infodesks. Daarnaast worden ook de Dienst Koninklijke en Diplomatieke
Beveiliging en Europol versterkt. Ten slotte zijn extra middelen toegevoegd
voor brandweer en rampenbestrijding. Deze middelen worden gebruikt voor de
aanschaf van persoonlijke beschermingsmiddelen voor hulpverleners, decontaminatiemiddelen
en meetapparatuur en voor de ontwikkeling van een draaiboek Nucleair Biologisch
en Chemisch-terrorisme.Om op een verantwoorde wijze uitvoering te geven aan de politietaak aangaande
asielopvang, zijn incidenteel extra middelen aan de begroting toegevoegd.
Voor de uitbreiding van de politiecapaciteit en het daarmee samenhangende
beroep op de opleidingscapaciteit stelt het kabinet in 2003 € 60
miljoen beschikbaar.De komende jaren wordt een groter beroep verwacht op het Bijdragebesluit
kosten ruiming explosieven Tweede Wereldoorlog (de bommenregeling). De oorzaak
hiervan is gelegen in de toename van het aantal grote infrastructurele projecten
en van bouwactiviteiten, de aanleg en uitbreiding van recreatiegebieden en
de toename van opsporingsactiviteiten en opsporingscapaciteit.Het kabinet heeft de aanbevelingen van de Commissie Financiële Afwikkeling
II inzake de vuurwerkramp Enschede en de Nieuwjaarsbrand Volendam overgenomen.
De aanbevelingen betreffen het instellen van een regeling tegemoetkomingen
in onverzekerde en onverzekerbare kosten, het oprichten van een Centrum voor
reïntegratie en nazorg en het uitkeren van een financiële tegemoetkoming
ineens op basis van functionele invaliditeit. Voor de uitvoering van de aanbevelingen
zijn extra middelen beschikbaar gesteld. Deze middelen worden onder meer ingezet
voor tegemoetkomingen in de materiële schade en de materiële gevolgen
van letselschade van de getroffenen van de nieuwjaarsbrand in Volendam en
voor de oprichting van een Centrum voor reïntegratie en nazorg. Tevens
is de door Enschede ingediende einddeclaratie over de directe kosten van de
vuurwerkramp Enschede tot betaling gekomen.Op een aantal terreinen is sprake van een gewijzigd kasritme. Ten eerste
is het kasritme aangepast aan de geplande investeringen voor C2000, een digitaal
communicatienetwerk voor politie, brandweer, geneeskundige hulpverleningsdiensten
en de Koninklijke marechaussee. Daarnaast is het kasritme voor de regieraad
aangepast voor een doelmatige aanbesteding van infrastructuur en applicaties.
De regieraad is opgericht om de achterstand op het gebied van ICT bij de politie
en de samenhang en het gemeenschappelijk gebruik van ICT-infrastructuur bij
de politie te bevorderen. Ten slotte zijn de vrijgevallen arbeidsvoorwaardenmiddelen
na het afsluiten van de CAO Rijk doorgeschoven naar latere jaren voor de meerjarige
dekking van de CAO.VIII ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPEN: UITGAVEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 2002 (excl. IS)23 060,723 539,023 779,024 027,724 339,9  Mee- en tegenvallers        Rijksbegroting in enge zin        leerlingen- en studentenaantallen13,578,780,864,749,6   strategisch akkoord: leerlingen- en studentenaantallen50,062,090,0108,0119,0   onderwijs aan asielzoekers16,342,233,126,526,0   studiefinanciering– 37,0– 8,825,552,670,2   omzetting prestatiebeurs– 29,0– 15,0      ov-studentenkaart13,6       tegemoetkoming studiekosten6,812,412,011,512,4   arbeidsvoorwaarden43,841,715,34,9– 6,0   inverdieneffecten arbeidsmarktbeleid– 5,0– 10,0– 10,0– 10,0– 10,0   onderwijsnummer11,0– 11,0      numerus fixus1,86,59,412,416,5   kennisnet   18,718,7   eindejaarsmarge– 104,5       studiefinanciering  – 26,5– 44,8– 50,3   diversen48,15,30,4– 2,1– 4,6   29,4204,0230,0242,4241,5          Beleidsmatige mutaties        Rijksbegroting in enge zin        strategisch akkoord: afschaffen oalt  – 29,0– 71,0– 72,0   strategisch akkoord: incidentele loonontwikkeling – 17,0– 34,0– 51,0– 68,0   kennisnet 10,0 – 7,3– 7,3   afschaffen rentekorting24,024,024,024,024,0   amendement atsma nr. 8832,0       beheerskosten departement5,413,8– 1,2– 1,7– 3,0   korting budgetflexibiliteit – 20,0– 30,0– 40,0– 50,0   stopzetten bestuurlijke krachtenbundeling  – 13,3– 32,0– 32,0   strategisch akkoord: korting rijksbijdrage omroep  – 30,0– 30,0– 30,0   strategisch akkoord: efficiencytaakstelling ho – 35,8– 71,5– 107,3– 143,1   strategisch akkoord: volume/efficiencytaakstelling – 5,0– 10,0– 15,0– 20,0   diversen25,8– 27,74,20,96,9   87,2– 57,7– 190,8– 330,4– 394,4          Technische mutaties        Rijksbegroting in enge zin        loonbijstelling tranche 2002771,3806,2818,2828,1839,6   premie zwangerschap29,9       prijsbijstelling wsf38,944,256,559,265,0   strategisch akkoord: 25% prijsbijstelling28,930,830,630,831,1   diversen16,42,80,4– 1,6– 1,5   Niet tot een ijklijn behorend        prijsbijstelling: wsf72,568,656,253,949,3   studiefinanciering95,976,678,873,457,3   diversen– 0,6– 0,6– 0,6– 0,7– 0,7   1 053,21 028,61 040,11 043,11 040,1  Extrapolatie     25 533,9 Totaal mutaties sinds Miljoenennota
20021 169,61 174,71 079,0954,9887,1  STAND MILJOENENNOTA 2003 (excl. IS)24 230,324 713,724 858,024 982,625 227,025 533,9 Totaal Internationale samenwerking52,853,053,053,053,053,0 STAND MILJOENENNOTA 2003 (incl. IS)24 283,124 766,624 911,025 035,625 280,025 586,8 VIII ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPEN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 20021 243,71 132,11 162,81 192,91 226,5  Mee- en tegenvallers        Rijksbegroting in enge zin        esf25,3       leerlingen- en studenten aantallen– 3,4– 7,4– 10,7– 13,0– 14,4   lesgelden16,719,820,120,421,1   studiefinanciering– 7,329,832,335,738,6   diversen2,62,42,32,32,2   33,944,644,045,447,5          Technische mutaties        Rijksbegroting in enge zin        premie zwangerschap29,9       diversen9,5– 10,9– 12,2– 13,3– 13,4   Niet tot een ijklijn behorend        diversen– 12,8– 11,1– 9,5– 7,8– 6,1   26,6– 22,0– 21,7– 21,1– 19,5  Extrapolatie     1 289,2         Totaal mutaties sinds Miljoenennota
200260,522,622,324,328,0          STAND MILJOENENNOTA 20031 304,21 154,81 185,11 217,21 254,51 289,2 Onderwijs, Cultuur en WetenschappenDe doelstelling van het kabinet op het terrein van onderwijs is ervoor
te zorgen dat leerlingen en studenten kwalitatief hoogwaardig onderwijs kunnen
volgen op een zo doelmatig mogelijke wijze. Daartoe worden middelen ter beschikking
gesteld aan instellingen en onderwijsdeelnemers. Door de instellingen worden
deze middelen voornamelijk aangewend voor personeel en materieel. Het uitgangspunt
is keuzevrijheid voor onderwijsdeelnemers en autonomie van instellingen.Als gevolg van stijging van de leerlingenaantallen nemen de onderwijsbudgetten toe; ook voor leerplichtige asielzoekers.
Als gevolg van autonome ontwikkelingen zijn de uitgaven voor studiefinanciering in 2002 en 2003 naar beneden bijgesteld. Er is
sprake van minder omzettingen van prestatiebeursleningen naar een gift. In
latere jaren nemen de uitgaven echter weer toe. Als gevolg van de tegenvallende
realisatie in 2001 ontstaat in 2002 een tegenvaller bij de OV-studentenkaart.De aanwezigheid van een goed onderwijspersoneel is instrumenteel voor
het bereiken van de algemene onderwijsdoelstellingen. Om geconstateerde arbeidsmarktknelpunten op te lossen zijn de afgelopen
periode verschillende maatregelen genomen, zoals het inkorten van de carrièrelijnen
en het verhogen van de schoolbudgetten om bijvoorbeeld functie- en beloningsdifferentiatie
mogelijk te maken. De komende jaren zullen deze beleidsmaatregelen naar verwachting
effect hebben. Als gevolg hiervan zijn inverdieneffecten te verwachten; bijvoorbeeld
door een lagere uitstroom van onderwijspersoneel en meevallende wachtgeldontwikkeling
in de onderwijssector.Om leerlingen gedurende hun onderwijsloopbaan beter te kunnen volgen en
administratieve lasten te verminderen wordt het onderwijsnummer ingevoerd. Dit leidt tot uitvoeringskosten in 2002 die gedekt worden
door hiervoor bestemde middelen in 2003.Het budget voor de universiteiten wordt verhoogd in verband met de versnelde
uitbreiding van de capaciteit voor geneeskundestudenten.Het tekort in 2001 is via de negatieve eindejaarsmarge in 2002 ingevuld
met incidentele meevallende ontvangsten bij onder andere de studiefinanciering,
de ESF-middelen en de premie zwangerschap. Ten aanzien van het laatste worden
in 2001 onterecht door OCenW uitgekeerde middelen in 2002 teruggevorderd.Bij het integreren van allochtone leerlingen in het Nederlandse onderwijs
dient de prioriteit te liggen bij het leren van de Nederlandse taal. Er is
daarom in het Strategisch Akkoord voor gekozen om het onderwijs in allochtone
levende talen (OALT) af te schaffen.De vergoeding voor de incidentele loonontwikkeling is van 0,6% verlaagd tot een marktconforme jaarlijkse vergoeding
van 0,5%.Om aan de onderwijsdoelstellingen te voldoen draagt de overheid ook de
verantwoordelijkheid voor een deugdelijke toerusting van bekostigde scholen.
Als gevolg van het afschaffen van de rentekorting
op de materiële bekostiging van scholen worden deze budgetten in het
primair onderwijs verruimd.Het amendement-Atsma voegt € 32
miljoen toe aan het artikel Media.De beheerskosten van het departement nemen
vooral toe als gevolg van de ICT voorzieningen van het departement in 2003.
Daarnaast is in de organisatie een verandertraject in gang gezet met het doel
een kwaliteitsslag te maken. Dit leidt in 2002 tot extra uitgaven.De meerjarige ruimte in de budgetflexibiliteit
van OCenW is deels ingezet voor het oplossen van tegenvallers.De Regeling bestuurlijke krachtenbundeling
wordt vanaf het schooljaar 2003/2004 niet verlengd.IXA NATIONALE SCHULD (TRANSACTIEBASIS): UITGAVEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 200211 933,211 735,811 390,910 892,810 751,2  Mee- en tegenvallers        Rijksbegroting in enge zin        wijziging kapitaalmarktberoep en rente99,5415,31 306,21 886,92 000,7   rentelasten swaps1 441,5299,981,881,581,5   overige rentelasten– 17,7– 74,6– 43,3– 17,8– 16,8   diversen– 11,9– 10,1– 6,8– 6,6– 6,3   1 511,4630,51 337,91 944,02 059,1          Beleidsmatige mutaties        Rijksbegroting in enge zin        voeding fes– 46,3– 114,5– 158,3– 155,8– 107,1   diversen0,70,20,1 – 0,1   – 45,6– 114,3– 158,2– 155,8– 107,2          Technische mutaties        Rijksbegroting in enge zin        diversen0,20,10,10,10,1   Niet tot een ijklijn behorend        activabeheer– 34,0– 34,0      verstrekte leningen overige instellingen845,4479,9      811,6446,00,10,10,1  Extrapolatie     12 831,9 Totaal mutaties sinds Miljoenennota
20022 277,6962,21 179,81 788,21 952,0  STAND MILJOENENNOTA 200314 210,812 698,012 570,712 681,012 703,212 831,9 IXA NATIONALE SCHULD (TRANSACTIEBASIS): NIET-BELASTINGONTVANGSTEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 2002333,9331,0319,4310,9301,0  Mee- en tegenvallers        Rijksbegroting in enge zin        rente op leningen71,7109,0109,3106,3104,6   rentebaten swaps1 503,8346,3125,0124,9124,9   1 575,5455,3234,3231,2229,5          Technische mutaties        Niet tot een ijklijn behorend        aflossingen leningen overige instellingen119,1136,0146,2158,4160,7   diversen65,359,041,730,920,0   184,4195,0187,9189,3180,7          Extrapolatie     671,5 Totaal mutaties sinds Miljoenennota
20021 760,0650,3422,3420,4410,2  STAND MILJOENENNOTA 20032 093,8981,4741,7731,3711,1671,5 Nationale SchuldHet verslechterde economische en budgettaire klimaat gaat gepaard met
een hoger kapitaalmarktberoep van het Rijk. Dit
leidt tot hogere rente-uitgaven.Inzet van renteswaps leidt tot zowel hogere
uitgaven als hogere ontvangsten op de begroting van de Nationale Schuld. Per
saldo is sprake van lagere rentekosten.De neerwaartse aanpassing van de post overige rentelasten vloeit grotendeels voort uit een lagere rentevergoeding aan de sociale
fondsen als gevolg van lagere bij de schatkist aangehouden fondsvermogens
in het begin van deze kabintesperiode. In latere jaren neemt deze vergoeding
juist toe.De rentevergoeding aan het FES is neerwaarts
bijgesteld in samenhang met de verlaging van de taakstelling verkoop staatsdeelnemingen.De toename van de ontvangen rente op leningen
is het gevolg van hogere renteontvangsten op leningen aan RWT's en baten-lastendiensten
uit hoofde van het geïntegreerd middelenbeheer.De technische mutaties betreffen de financieringsstromen rond de aan de
schatkist gelieerde instellingen. De belangrijkste zijn een lening aan Railinfrabeheer
in 2002 en de vermogensconversie van de Belastingdienst in 2003.IXB FINANCIEN: UITGAVEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 2002 (excl. IS)3 215,83 164,43 125,03 123,73 124,1  Mee- en tegenvallers        Rijksbegroting in enge zin        diversen3,5       3,5      Beleidsmatige mutaties        Rijksbegroting in enge zin        rentecompensatie belastingdienst 19,019,019,019,0   fiscale wetsvoorstellen14,478,09,79,59,5   vergoeding bezwaren8,016,116,116,116,1   strategisch akkoord: energiepremieregeling – 26,0– 18,6– 18,6– 18,6   uitvoeringskosten energiepremieregeling13,113,2      fraudenota 13,010,011,011,0   eurovoorlichting– 19,9       activabeheer– 34,0– 34,0      terrorismebestrijding10,010,410,910,99,1   project eigentijds werken0,60,90,916,28,0   amendement atsma– 32,0       strategisch akkoord: efficiency/volumetaakstelling – 13,4– 26,9– 40,3– 53,7   strategisch akkoord: vermindering inhuur externen – 21,9– 21,9– 21,9– 21,9   eindejaarsmarge26,9       diversen19,69,73,63,24,0   6,765,02,85,1– 17,5          Technische mutaties        Rijksbegroting in enge zin        loonbijstelling tranche 200271,165,565,465,365,3   diversen39,22,43,52,00,5   Niet tot een ijklijn behorend        activabeheer34,034,034,0     heffings- en invorderingsrente166,6166,6166,6166,6166,6   310,9268,5269,5233,9232,4  Extrapolatie     3 357,3 Totaal mutaties sinds Miljoenennota
2002321,1333,1272,1238,9215,0  STAND MILJOENENNOTA 2003 (excl. IS)3 536,93 497,53 397,13 362,63 339,13 357,3 Totaal Internationale samenwerking154,8207,9194,5156,2150,7123,7 STAND MILJOENENNOTA 2003 (incl. IS)3 691,73 705,53 591,63 518,83 489,83 481,1 IXB FINANCIEN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 20022 637,02 346,22 398,32 329,42 333,9  Mee- en tegenvallers        Rijksbegroting in enge zin        activabeheer– 34,0– 34,0      ontvangsten muntwezen– 19,0– 4,920,03,5    diversen8,76,04,04,0    – 44,3– 32,924,07,5           Beleidsmatige mutaties        Rijksbegroting in enge zin        exportkredietverzekeringen– 37,0– 20,0– 20,05,05,0   verkoopopbrengsten domeinen42,027,3– 3,76,05,0   diversen14,610,85,65,65,6   19,618,1– 18,116,615,6          Technische mutaties        Rijksbegroting in enge zin        afbakening uitgavenkader: winst dnb1 198,9402,9522,6551,2564,5   diversen28,8       Niet tot een ijklijn behorend        afbakening uitgavenkader: winst dnb– 1 198,9– 402,9– 522,6– 551,2– 564,5   heffings- en invorderingsrente160,1160,1160,1160,1160,1   schikkingen en boeten21,321,321,321,321,3   vermogensoverdracht belastingdienst 475,0      winstuitkering dnb196,0– 300,1– 291,7– 292,7– 284,7   diversen13,81,02,03,04,0   420,0357,3– 108,3– 108,3– 99,5  Extrapolatie     2 184,8 Totaal mutaties sinds Miljoenennota
2002395,2342,5– 102,3– 84,1– 83,9  STAND MILJOENENNOTA 20033 032,22 688,62 296,02 245,22 250,02 184,8 FinanciënEen belangrijke taak van de minister van Financiën is het heffen,
controleren en innen van belastingen. Deze taak wordt uitgevoerd door de Belastingdienst.
De Belastingdienst wordt met ingang van 1–1-2003
een baten-lastendienst. Bij deze overgang betaalt
de Belastingdienst een vergoeding aan het moederdepartement (Financiën)
voor de overgedragen vermogensbestanddelen. De
Belastingdienst doet hiervoor een beroep op de leenfaciliteit. De rente op deze lening wordt door de baten-lastendienst
doorberekend aan het moederdepartement, waarvoor het moederdepartement wordt
gecompenseerd.De invoering van nieuwe fiscale wetsvoorstellen
brengt structureel extra uitvoeringskosten voor de Belastingdienst met zich
mee. Hiervoor is een reservering opgenomen op de aanvullende post Algemeen.
Zo zijn onder andere voor de uitvoering van het Belastingplan 2002 en het
belastingverdrag met België middelen overgeheveld naar de Financiënbegroting.Wanneer belastingplichtigen succesvol bezwaar aantekenen
tegen foutieve aanslagen moet de Belastingdienst de proceskosten vergoeden.
Door een wetswijziging kunnen meer mensen een beroep op proceskostenvergoeding
doen, waardoor de uitgaven de komende jaren zullen stijgen.De Energiepremieregeling is bedoeld om huishoudens
te stimuleren om energiezuinige apparaten en voorzieningen aan te schaffen.
Burgers kunnen voor energiezuinige apparaten en voorzieningen
een energiepremie aanvragen bij hun energiebedrijf. Deze energiepremies worden
betaald uit de opbrengsten van de Regulerende Energiebelasting (REB). Omdat
de uitvoeringskosten van deze regeling erg hoog zijn, is in het Strategisch
Akkoord besloten dat de Energiepremieregeling met ingang van 2003 wordt omgezet
in een subsidieregeling en wordt overgeheveld naar het ministerie van VROM.
In 2002 en 2003 leidt de regeling nog wel tot additionele uitvoeringskosten.Voor bestrijding van zwarte en identiteitsfraude
door de Belastingdienst zijn extra middelen uitgetrokken.De minister van Financiën is tevens verantwoordelijk voor een soepele
overgang van de gulden naar de euro en voor een goed functionerende chartaal
betalingsverkeer (het muntwezen). Door de soepele invoering van de euro zal
het budget voor eurovoorlichting in 2002 niet
volledig worden uitgeput. De ontwaarding van guldenmunten levert opbrengsten op door de verkoop van zilverschroot. Omdat deze
opbrengsten zich naar de huidige inzichten later zullen voordoen dan oorspronkelijk
verwacht, is de ontvangstenraming aangepast. Financiën draagt zorg voor
een goede muntcirculatie. Een toename van munten in circulatie wordt technisch
geboekt als ontvangst op de Financiënbegroting. Door de invoering van
de euro is er sprake van een hogeterugvloei van guldenmunten. Deze terugvloei wordt geboekt als een niet-relevante uitgave.De staat herfinanciert aanvaardbare risico's verbonden aan export en investeringen
in het buitenland die niet door de markt kunnen worden gedragen. Wanneer zich
een schade-uitkering voordoet, gaat de vordering over op de NCM, die namens
de Staat probeert de vordering alsnog te innen. De ontvangsten van deze exportkredietverzekeringen vallen tegen omdat enkele
debiteurenlanden niet aan hun betalingsverplichtingen kunnen voldoen. Hier
staan echter wel hogere premieontvangsten tegenover.De dienst der Domeinen is verantwoordelijk
voor het doelmatig beheren en verkopen van roerende en onroerende zaken van
het Rijk. De raming is bijgesteld omdat de verkoop van niet-agrarische gronden
meer oplevert dan verwacht.Om te voorkomen dat gronden die mogelijk een bijdrage kunnen leveren aan
publieke doelstellingen worden verkocht, is in 2001 de Raad voor Vastgoed
Rijksoverheid ingesteld. De RVR zorgt ervoor dat departementen tijdig en tegen
niet onevenredige hoge kosten kunnen beschikken over vastgoed (activabeheer). Hiervoor is een leenfaciliteit in het leven geroepen
ten behoeve van anticiperende aankopen van het Rijk. Aangezien dit activabeheer
een voorfinanciering betreft, is deze post omgezet in een niet-relevante uitgave.Financiën gaat de strijd tegen het terrorisme aan door versterking van het financieel toezicht en de Douane.Het doel van het project Eigentijds Werken
is het renoveren van het ministerie aan het Korte Voorhout om aan te sluiten
bij het Bouwbesluit, de Arbo-wet en de richtlijnen van de Rijksgebouwendienst.Op grond van afspraken in verband van het Europese Stelsel van Centrale
Banken (ESCB) zal de winstafdracht van De Nederlandsche
Bank vanaf 2003 sterk door de Europese bankbiljettencirculatie worden
bepaald. Het monetaire inkomen op Europese bankbiljetten wordt door de Europese
Centrale Bank verdeeld naar de nationale centrale banken aan de hand van een
in ESCB-verband bepaalde verdeelsleutel. Het gevolg hiervan is dat de winstafdracht
van DNB aan de Staat vanaf 2003 (naast de neerwaartse effecten van wisselkoers-
en rentebewegingen) fors lager uitvalt dan die in voorgaande jaren.X DEFENSIE: UITGAVEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 2002 (excl. IS)6 826,86 784,66 793,36 805,86 772,5  Beleidsmatige mutaties        Rijksbegroting in enge zin        strategisch akkoord: evdb 10,030,040,050,0   middensommenonderzoek kmar4,17,58,911,714,4   terrorismebestrijding16,820,117,617,617,6   strategisch akkoord: efficiency/volumetaakstelling – 41,8– 83,5– 125,3– 167,1   eindejaarsmarge105,8       diversen21,1– 2,2– 7,0– 19,0– 14,8   147,8– 6,4– 34,0– 75,0– 99,9          Technische mutaties        Rijksbegroting in enge zin        joint strike fighter: overboeking van ez48,04,13,412,529,4   loonbijstelling tranche 2002191,4190,4191,0192,0193,2   strategisch akkoord: 25% prijsbijstelling tranche 200224,118,918,618,417,9   diversen0,81,61,61,61,8   Niet tot een ijklijn behorend        ontwikkelingskosten joint strike fighter 62,978,498,4    nominale abp-bijdrage prepensioen 56,055,455,355,1   ouderdomspensioenen  – 25,7– 37,5– 6,5   diversen– 0,2– 0,21,11,71,6   264,1333,7323,8342,4292,5  Extrapolatie     6 937,7 Totaal mutaties sinds Miljoenennota
2002411,8327,2289,9267,6192,7  STAND MILJOENENNOTA 2003 (excl. IS)7 238,67 111,97 083,17 073,36 965,36 937,7 Totaal Internationale samenwerking285,5199,8199,8199,8199,8199,8 STAND MILJOENENNOTA 2003 (incl. IS)7 524,07 311,77 283,07 273,17 165,17 137,5 X DEFENSIE: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 2002 (excl. IS)200,6201,7200,1200,7197,9  Beleidsmatige mutaties        Rijksbegroting in enge zin        diversen21,414,514,66,65,6   21,414,514,66,65,6  Technische mutaties        Niet tot een ijklijn behorend        waardering voorraden kon. marine 55,0       55,0     Extrapolatie     203,6 Totaal mutaties sinds Miljoenennota
200221,469,514,66,65,6  STAND MILJOENENNOTA 2003 (excl. IS)222,0271,2214,7207,3203,5203,6 Totaal Internationale samenwerking6,91,41,41,41,41,4 STAND MILJOENENNOTA 2003 (incl. IS)228,9272,6216,1208,7204,9205,0 DefensieDe doelstellingen van Defensie zijn, naast bescherming van het grondgebied,
het bevorderen van de internationale rechtsorde en stabiliteit en het ondersteunen
van de civiele autoriteiten bij de rechtshandhaving, de rampenbestrijding
en humanitaire hulp, zowel nationaal als internationaal.De Europese landen hebben de wens om een groter aandeel te nemen in de
handhaving van vrede en stabiliteit in Europa. Een belangrijk speerpunt van
het defensiebeleid is derhalve het Europees Veiligheids-
en Defensiebeleid (EVDB). Met het Strategisch Akkoord is besloten
hiervoor structureel geld uit te trekken. De investeringen zijn met name gericht
op het versterken van de bevelvoering, inlichtingenverzameling en het strategisch
transport. Een deel van de beschikbare middelen voor EVDB is in 2001 niet
tot besteding gekomen. Weliswaar hebben de gelden inmiddels een bestemming
gevonden, maar de afronding van de plannen vindt door het zorgvuldig doorlopen
van de (internationale) procedures pas in 2002 plaats. Hiervoor wordt de eindejaarsmarge
ingezet.Een vergelijkend onderzoek tussen de politie en de Koninklijke Marechaussee
naar de opbouw van de normkosten per fte (middensommen) heeft geleid tot een aanpassing van de middensommen die worden
gebruikt voor de berekening van de uitgaven die gemoeid zijn met de taken
die voor andere ministeries worden uitgevoerd en de daarbij te hanteren systematiek
voor de overhead.Ter bestrijding van het terrorisme en ter
bevordering van de veiligheid is het actieplan terrorismebestrijding en veiligheid
opgesteld. In het kader hiervan worden de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst
(MIVD), de Koninklijke Marechaussee en de Bijzondere Bijstandseenheid (BBE)
uitgebreid.De Nederlandse deelname aan de ontwikkeling van de Joint Strike Fighter (JSF) wordt gefinancierd uit bijdragen van Defensie,
Economische Zaken en de industrie. De bijdrage van Economische Zaken en de
bijdrage van de industrie, die op de begroting van Economische Zaken wordt
ontvangen, worden via een overboeking overgeheveld naar de begroting van Defensie.
Omdat de uitgaven in de komende jaren gedaan moeten worden en de ontvangsten
pas in latere jaren binnenkomen, wordt de ontwikkelingsbijdrage van het bedrijfsleven
door de Staat worden voorgefinancierd.Op het gebied van pensioenen is een tweetal ontwikkelingen gaande, te
weten de invoer militair prepensioen en de kapitaaldekking
militair ouderdomspensioen bij het ABP. In het kader van de introductie van
een militair prepensioen is een financieringsarrangement overeengekomen. Het
premietekort dat door de invoering van de prepensionering in eerste instantie
ontstaat, wordt uit de algemene middelen voorgeschoten. Dit voorschot wordt
vanaf 2015, als het tekort omslaat in een overschot, door Defensie terugbetaald.
Het financieringsarrangement dat met het ABP is afgesloten voor het op kapitaaldekking
brengen van het ouderdomspensioen voor militairen
kan later ingaan vanwege een meevaller in de eigen middelen.De systematiek voor de BTW-verrekening van de voorraden
van de Koninklijke Marine wordt vereenvoudigd. Hierdoor valt in 2003
eenmalig een bedrag vrij.XI VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER:
UITGAVEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 2002 (excl. IS)3 261,63 360,13 391,83 383,13 405,4  Mee- en tegenvallers        Rijksbegroting in enge zin        intrekkingen premiekoop6,99,212,311,411,0   diversen– 0,13,46,7     6,812,619,011,411,0          Beleidsmatige mutaties        Rijksbegroting in enge zin        huursubsidie18,8– 13,6– 23,8– 28,5– 28,9   wet bevordering eigenwoningbezit– 8,2– 11,2– 13,8– 16,0– 18,2   innovatieprogramma stedelijke vernieuwing– 26,2– 17,4– 8,037,222,0   investeringen stedelijke vernieuwing– 71,8       rijksgebouwendienst– 26,317,05,92,40,9   apparaatsuitgaven31,026,9      vuurwerkbesluit15,08,04,02,0    strategisch akkoord: energiesubsidieregeling huishoudens 64,067,075,082,0   strategisch akkoord: subsidies vrom  – 10,0– 110,0– 120,0   aanvullende generieke subsidietaakstelling – 3,2– 6,4– 9,6– 12,9   strategisch akkoord: vermindering inhuur externen – 15,6– 15,6– 15,6– 15,6   strategisch akkoord: efficiency/volumetaakstelling – 5,5– 11,1– 16,6– 22,1   eindejaarsmarge33,6       diversen– 4,7– 27,0– 53,5– 22,9– 15,4   – 38,822,4– 65,3– 102,6– 128,2          Technische mutaties        Rijksbegroting in enge zin        bodemsanering vinex41,0       diversen40,327,920,324,222,2   Niet tot een ijklijn behorend        diversen0,9       82,227,920,324,222,2  Extrapolatie     3 310,7 Totaal mutaties sinds Miljoenennota
200250,263,1– 25,8– 66,8– 94,8  STAND MILJOENENNOTA 2003 (excl. IS)3 311,83 423,23 366,03 316,33 310,63 310,7 Totaal Internationale samenwerking17,162,562,692,6112,6107,6 STAND MILJOENENNOTA 2003 (incl. IS)3 328,93 485,73 428,63 409,03 423,23 418,3 XI VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER:
NIET-BELASTINGONTVANGSTEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 2002109,959,256,852,943,9  Mee- en tegenvallers        Rijksbegroting in enge zin        diversen0,4       0,4              Beleidsmatige mutaties        Rijksbegroting in enge zin        vangnetregeling– 15,2– 7,4– 5,5– 5,9– 4,4   prestatienormering huursubsidie16,7       diversen12,22,51,30,5– 0,3   13,7– 4,9– 4,2– 5,4– 4,7  Technische mutaties        Rijksbegroting in enge zin        bodemsanering vinex41,0       diversen17,61,61,63,91,6   58,61,61,63,91,6  Extrapolatie     39,6 Totaal mutaties sinds Miljoenennota
200272,8– 3,3– 2,6– 1,5– 3,1  STAND MILJOENENNOTA 2003182,755,954,251,440,739,6 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en MilieubeheerHet ministerie van VROM draagt zorg voor een duurzame kwaliteit van de
leefomgeving. Het beleid richt zich daarbij op het bevorderen van de kwaliteit
van wonen, een doelmatig gebruik van de ruimte, een duurzaam milieu en goede
rijkshuisvesting. Huursubsidie is bedoeld om het
voor mensen met lagere inkomens financieel mogelijk te maken een goede woning
te betrekken. Om de efficiëntie en de gebruiksvriendelijkheid van de
huursubsidie te verhogen, heeft een aantal bijstellingen plaatsgevonden. In
de eerste plaats een wijziging in de peildatum van de huishoudenssamenstelling.
Hierdoor wordt de subsidie niet langer gecorrigeerd per 1 juli, maar per de
eerste van de maand volgend op de verandering. Een tweede bijstelling betreft
een wijziging van het betalingsritme van de huursubsidie aan de groep die
de subsidie rechtstreeks van VROM ontvangt. De subsidie wordt per 1 juli 2003
per maand vooraf betaald, in plaats van drie maanden achteraf. Het betalingsritme
wordt daarmee gelijk aan dat voor de (veel grotere) groep huursubsidiegerechtigden
die de huursubsidie ontvangt door huurmatiging van verhuurders of gemeenten.
Dit vereenvoudigt de uitvoering, maar leidt wel tot een eenmalige extra last
in 2002. Het EOS-project voor modernisering van de uitvoering van de huursubsidie
heeft ervoor gezorgd dat adresmutaties sneller worden verwerkt zodat huishoudens
in principe direct het juiste subsidiebedrag ontvangen. Dit heeft aan de ontvangstenkant
geleid tot een vermindering van het aantal terugvorderingen aan huursubsidie.
Aan de ontvangstenkant is verder sprake van een niet-geraamde opbrengst omdat
van de verhuurders een bijdrage wordt verlangd omdat zij over het tijdvak
2000–2001 de gemiddelde huren sterker hebben laten stijgen dan de uitgavennorm
uit hoofde van de prestatienormering in de huursubsidie
toestaat. Tevens is de restantinvulling van de regeerakkoordgelden, waaronder
de afschaffing van de verouderingsaftrek zoals verwoord in de huurbrief van
14 september 2001, verwerkt. Dit leidt tot extra uitgaven. Van grote omvang
is de bijstelling vanaf 2005 die verband houdt met de doorwerking
van de afschaffing van de OZB in de huursubsidie.
In het Strategisch Akkoord is verondersteld dat het voordeel dat verhuurders
van woningen hebben uit hoofde van de afschaffing van de OZB, wordt doorgegeven
aan de huurders via een lagere huur(verhoging). Dit heeft als inverdieneffect
dat de huursubsidie kan worden verminderd vanaf 2005 oplopend tot € 30
miljoen structureel.De subsidieregeling Bevordering Eigen Woningbezit
is bedoeld om de keuzevrijheid tussen huren en kopen voor mensen met lage
inkomens te vergroten. Omdat van deze regeling minder gebruik wordt gemaakt
dan verwacht is de uitgavenraming naar beneden bijgesteld.Op grond van de realisatie 2001 en de verwachte inkomensstijgingen is
een nieuwe raming gemaakt van het aantal intrekkingen van de uitkering op
de voormalige premiekoopregelingen. De intrekkingen
betreffen subsidies die niet langer hoeven worden uitgekeerd omdat de inkomensnorm
wordt overschreden. Aangezien in de nieuwe raming is gerekend met minder intrekkingen
zijn de uitgaven naar boven bijgesteld.Naast het zorgdragen voor een vrije en betaalbare woonkeuze wil VROM een
bijdrage leveren aan het verbeteren van de fysieke leefomgeving door middel
van stedelijke vernieuwing en woonzorgarrangementen. Met het Innovatieprogramma Stedelijke Vernieuwing (IPSV) worden innovatieve
plannen en projecten op het gebied van stadsvernieuwing gestimuleerd. Het
tempo waarin de bedragen van deze subsidieregeling ter beschikking worden
gesteld is gewijzigd. Dit leidt ertoe dat in de periode tot en met 2004 de
kasbedragen naar beneden en vanaf 2005 tot en met 2007 naar boven worden bijgesteld.
Het beleid in het kader van het budget Investering Stedelijke
Vernieuwing (ISV) richt zich op de herstructurering van wijken en
uitbreiding van de woningvoorraad door nieuwbouw. Daartoe zijn vijfjarige
prestatieafspraken gemaakt met gemeenten. Van 2001 op 2002 heeft een versnelling
plaatsgevonden op het ISV-budget.De Rijksgebouwendienst draagt zorg voor het
adequaat huisvesten van het Koninklijk Huis, de Hoge Colleges van Staat en
het ministerie van Algemene Zaken. De raming van de huisvestingsinvesteringen
voor deze instellingen komt niet overeen met de werkelijke uitfinanciering
als gevolg van vertraging in de uitvoering van deze investeringsprojecten.
Dit heeft al verschillende jaren geleid tot een onderuitputting op de investeringsuitgaven.
De kasraming is aangepast op het (herziene) bestedingsplan om een onderuitputting
op de investeringsuitgaven in latere jaren tegen te gaan.Om een goede bedrijfsvoering in stand te houden, heeft VROM een aantal
inspecties geïntegreerd en investeringen gedaan in ICT. De apparaatsuitgaven zijn hierdoor gestegen. De dekking van deze extra
uitgaven is onder meer gevonden in een deel van de prijsbijstelling.VROM start in 2002 met de uitvoering van het Vuurwerkbesluit. Hiertoe
is een eerste tranche van de middelen voor voornamelijk saneringsprojecten
die noodzakelijk zijn als gevolg van het Vuurwerkbesluit overgeheveld van
de aanvullende post naar de VROM-begroting.In het Strategisch Akkoord is afgesproken dat de Energiepremieregeling (EPR) wordt omgezet in een subsidieregeling die wordt verantwoord
op de begroting van VROM.Om ervoor te zorgen dat vervuilde bodem snel weer beschikbaar komt voor
ruimtelijke ontwikkelingen heeft VROM gekozen voor een versnelling van de bodemsaneringsoperatie. In 2001 hebben zich echter vertragingen
voorgedaan bij de bodemsanering op VINEX-locaties. In 2002 zullen de uitgaven
wel worden gerealiseerd en daarom worden de gelden weer bij VROM op de begroting
geboekt (ten laste van het FES).XII VERKEER EN WATERSTAAT: UITGAVEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 2002 (excl. IS)5 718,85 925,16 129,06 300,56 406,0  Beleidsmatige mutaties        Rijksbegroting in enge zin        gebruiksvergoeding– 16,4– 21,0– 29,0– 36,8– 37,6   stimuleringsmaatregelen14,618,224,530,430,4   de boer/leerlingenvervoer– 2,5– 12,0– 3,810,95,6   strategisch akkoord: kilometerheffing (spitstarief)    – 50,0   uitvoeringskosten betaald rijden – 40,0– 10,0     beheer en onderhoud panden– 1,810,11,4– 1,2– 1,2   schipholtunnel– 20,9       fes-brug – 46,6– 40,5– 58,7– 117,2   strategisch akkoord: efficiency/volumetaakstelling – 9,2– 18,3– 27,5– 36,7   strategisch akkoord: generieke subsidietaakstelling – 17,6– 35,2– 52,8– 70,5   aanvullende generieke subsidietaakstelling – 17,6– 35,2– 52,8– 70,5   versnelling subsidietaakstelling sa – 17,6– 17,6– 17,6    eindejaarsmarge21,1       diversen23,625,027,223,330,4   17,7– 128,3– 136,3– 182,8– 317,3          Technische mutaties        Rijksbegroting in enge zin        loonbijstelling tranche 200283,980,379,881,682,4   overheveling dgtp van v&w naar ez – 32,6– 30,0– 29,4– 28,6   strategisch akkoord: 25% prijsbijstelling26,628,832,032,032,6   diversen37,137,031,312,713,3   Niet tot een ijklijn behorend        aandelenstorting westerscheldetunnel35,2– 13,4      182,8100,1113,196,999,7  Extrapolatie     6 255,7 Totaal mutaties sinds Miljoenennota
2002200,2– 28,3– 23,6– 86,3– 217,6  STAND MILJOENENNOTA 2003 (excl. IS)5 919,05 896,86 105,46 214,26 188,46 255,7 Totaal Internationale samenwerking20,417,215,815,815,815,8 STAND MILJOENENNOTA 2003 (incl. IS)5 939,45 914,06 121,26 230,06 204,26 271,4 XII VERKEER EN WATERSTAAT: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 2002326,5306,1301,0300,0300,0  Beleidsmatige mutaties        Rijksbegroting in enge zin        dividend ns/vsn – 12,5– 12,5– 12,5– 12,5   dividend schiphol17,312,512,512,512,5   diversen15,66,06,25,35,3   32,96,06,25,35,3          Technische mutaties        Rijksbegroting in enge zin        overheveling dgtp van v&w naar ez – 140,1– 92,5– 92,1– 91,8   diversen11,419,313,2– 0,40,1   Niet tot een ijklijn behorend        diversen0,50,50,50,5    11,9– 120,3– 78,8– 92,0– 91,7  Extrapolatie     213,5 Totaal mutaties sinds Miljoenennota
200244,8– 114,2– 72,5– 86,7– 86,4  STAND MILJOENENNOTA 2003371,3191,9228,5213,3213,6213,5 Verkeer en WaterstaatDe hoofddoelstelling van het ministerie van Verkeer en Waterstaat is het
bevorderen van veilig, efficiënt en duurzaam vervoer van personen en
goederen over de weg, het spoor, het water en door de lucht alsmede hoogwaterbescherming.Railinfrabeheer (RIB) is verantwoordelijk voor beheer en onderhoud van
de spoorweginfrastructuur. Op grond van het Besluit Gebruiksvergoeding en
de nota Derde Eeuw Spoor betalen spoorvervoerbedrijven hiervoor een gebruiksvergoeding aan RIB. De opbrengsten van de gebruiksvergoeding
worden in mindering gebracht op de subsidie van Verkeer en Waterstaat aan
RIB. De vrijval op de begroting die optreedt als gevolg van de gebruiksvergoeding
wordt aangewend ter stimulering van de sector.In 1996 is naar aanleiding van het advies van de commissie-De
Boer een regeling in het leven geroepen om een extra investeringsimpuls
in infrastructuur in het stads- en streekvervoer tot stand te brengen. Regionale
overheden dragen zelf een deel bij aan de projecten die onder deze regeling
vallen. Naar aanleiding van de evaluatie van de De Boer-regeling heeft een
inventarisatie van de goedgekeurde projecten plaatsgevonden. Na de bespreking
van de evaluatie met de Tweede Kamer is met een Wijziging van Regeling de
betaalbaarstelling van goedgekeurde projecten veranderd. Daarnaast is de aan
de Tweede Kamer toegezegderegeling leerlingenvervoer
ingepast in het programma voor regionaal openbaar vervoer.Het kasritme van het project betaald rijden
is in 2002 aangepast. Daarna is in het Strategisch Akkoord besloten dat in
deze kabinetsperiode geen middelen worden vrijgemaakt voor een eventuele invoering
van een kilometerheffing (voorheen spitstarief).
Als gevolg van dit besluit worden de activiteiten die gericht waren op de
invoering van de kilometerheffing stopgezet. De vrijvallende middelen worden
toegevoegd aan het spoorprogramma in verband met afdekking van de risico's
bij projecten voor railwegen.Voor de renovatie en beheer en onderhoud van panden van het departement worden middelen gereserveerd op de begroting
met name in 2003.In 2001 is een schikking getroffen in verband met de fraude rond de Schipholtunnel. Het daarmee gemoeide bedrag valt vrij
voor de algemene middelen voor het Rijk.Om de verdeling van de prijsbijstelling transparanter te laten verlopen
is de prijsbijstelling FES overgeheveld naar de aanvullende post Prijsbijstelling.
Dit gebeurt via de FES-brug, waardoor deze een
verhoging laat zien.In het Strategisch Akkoord is gekozen voor een geïntegreerde beleidsaanpak
van Informatie- en communicatietechnologie. Daarom wordt het Directoraat-Generaal Telecommunicatie en Post inclusief het betrokken
deel van de inspectie VenW toegevoegd aan het ministerie van Economische Zaken.De aandelenstorting Westerscheldetunnel in
2002 dient ter dekking van gemaakte kosten voor de bouw van de Westerscheldetunnel
ondermeer voortvloeiende uit een hoger dan geraamde prijsstijging.De dividendraming Schiphol wordt opwaarts
bijgesteld op basis van de met Schiphol gemaakte afspraak over verhoging van
de pay-out ratio en op basis van het realisatieniveau in de afgelopen jaren.
De dividendramingen NS en VSN worden met ingang
van 2003 neerwaarts bijgesteld.XIII ECONOMISCHE ZAKEN: UITGAVEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 2002 (excl. IS)1 566,21 583,21 606,21 569,21 566,7  Beleidsmatige mutaties        Rijksbegroting in enge zin        ontwikkeling innovatie in de markt– 11,5– 7,7– 10,9– 13,9– 20,0   novem13,9       energiebesparing0,4– 16,2– 1,4– 0,712,9   CO2-reductie29,9       cbs9,414,64,23,63,6   ruimtevaart12,611,5      ebn– 46,5– 67,2– 64,9– 64,4– 64,4   strategisch akkoord: subsidie ez – 49,3– 85,5– 121,0– 138,0   aanvullende generieke subsidietaakstelling – 11,0– 22,2– 33,3– 44,4   strategisch akkoord: efficiency/volumetaakstelling – 4,7– 9,3– 14,0– 18,6   eindejaarsmarge10,8       diversen7,2– 11,07,27,10,1   26,2– 141,0– 182,8– 236,6– 268,8          Technische mutaties        Rijksbegroting in enge zin        jsf– 39,0– 4,1– 3,4– 12,5– 27,8   overheveling dgtp van v&w naar ez 32,630,029,428,6   stadsverwarming29,529,529,529,529,5   diversen13,120,325,723,222,7   Niet tot een ijklijn behorend        diversen9,2       12,878,381,869,653,0  Extrapolatie     1 367,3 Totaal mutaties sinds Miljoenennota
200239,7– 62,1– 100,6– 166,6– 216,2  STAND MILJOENENNOTA 2003 (excl. IS)1 605,91 521,11 505,71 402,61 350,51 367,3 Totaal Internationale samenwerking198,0221,0210,1221,3226,4198,5 STAND MILJOENENNOTA 2003 (incl. IS)1 803,91 742,11 715,81 623,91 576,91 565,8 XIII ECONOMISCHE ZAKEN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 2002 (excl. IS)2 848,12 421,91 975,21 715,41 817,7  Beleidsmatige mutaties        Rijksbegroting in enge zin        dividend tennet11,311,3      twinning– 15,9 15,9     ucn60,0       diversen7,61,4– 0,82,93,7   63,012,715,12,93,7          Technische mutaties        Rijksbegroting in enge zin        overheveling dgtp van v&w naar ez 140,192,592,191,8   diversen20,48,68,72,22,5   Niet tot een ijklijn behorend        gasbaten3,2270,3350,5329,0339,8   23,6419,0451,7423,3434,1  Extrapolatie     2 388,6 Totaal mutaties sinds Miljoenennota
200286,5431,8466,7426,4437,9  STAND MILJOENENNOTA 2003 (excl. IS)2 934,72 853,62 442,02 141,72 255,62 388,6 Totaal Internationale samenwerking1,81,81,81,81,81,8 STAND MILJOENENNOTA 2003 (incl. IS)2 936,52 855,52 443,82 143,62 257,42 390,4 Economische ZakenDe centrale doelstelling van EZ is het realiseren van de voorwaarden voor
een hoogwaardige, duurzame economische groei. De hoofdlijnen van het beleid
richten zich op het verbeteren van het ondernemingsklimaat, het stimuleren
van marktwerking en het bevorderen van innovatie. Daarnaast richt EZ zich
op het bevorderen van een doelmatige en duurzame energievoorziening.Het innovatiebeleid is erop gericht om het
bedrijfsleven voortdurend uit te dagen en te stimuleren tot het vernieuwen
van productieprocessen en producten, zodat de Nederlandse bedrijven tot de
internationale koplopers behoren. De kas uitfinanciering op deze instrumenten
geschiedt naar verwachting trager dan eerder was aangenomen. Twinning is een door EZ gefinancierde «incubator» die
nieuwe ICT-ondernemers voorziet van risicokapitaal, incubatorfaciliteiten
en toegang tot een internationaal expertisenetwerk. Het streven is om de aandelen
Twinning te verkopen. Gezien de huidige marktsituatie is dat op dit moment
niet mogelijk. Omdat stoppen een waardevernietiging betekent, is besloten
om Twinning te laten doorstarten. De kosten van de doorstart worden door EZ
opgebracht uit de eindejaarsmarge.Op het gebied van doelmatige en duurzame energievoorziening is het streven
gericht op een betrouwbare, duurzame en emissie-arme energievoorziening op
langere termijn. Het maken van meerjarenafspraken met marktpartijen is een
van de instrumenten die EZ hiervoor inzet. De Meerjarenafspraken worden vastgelegd
inenergiebesparingsplannen. Deze plannen worden
mede op basis van een advies van Novem getoetst.
Omdat de commitering van enkele meerjarenafspraken pas in 2002 plaatsvindt,
is het budget van 2001 doorgeschoven naar latere jaren. Naast meerjarenafspraken
zet EZ ook fiscale en financiële instrumenten in om energiebesparing
en de toepassing van duurzame energie te stimuleren. Deze regelingen worden
uitgevoerd door Senter en Novem. EZ sluit hiervoor een- of meerjarige
programmaovereenkomsten af met Senter en Novem. Actuele inzichten in de aanspraken
die subsidieontvangers maken op deze regelingen hebben geleid tot een aanpassing
van de kasraming.Het CO2-reductieplan is opgesteld
om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen zoals is afgesproken in het
Kyoto-protocol. Hiertoe worden gericht subsidies ingezet. Voor de uitvoering
van het CO2-reductieplan is een reservering opgenomen op de aanvullende
post Algemeen. Hieruit worden jaarlijks middelen overgeboekt naar de EZ-begroting.In de ministersconferentie van november 2001 is op EU-niveau besloten
tot toewijzing van middelen aan de diverse ruimtevaartprogramma's. Omdat deze programma's pas vanaf 2002 worden gecommitteerd, is
het beschikbare budget van 2001 doorgeschoven naar latere jaren.Het Centraal Bureau voor de Statistiek heeft
in 2002 een grootschalige reorganisatie doorgevoerd, waarbij de structuur
van de organisatie is aangepast aan de nieuwe productieprocessen. Dit leidt
in 2002 en 2003 tot incidenteel hogere uitgaven. Daarnaast heeft het CBS structureel
extra geld gekregen om te kunnen voldoen aan nieuwe Europese statistische
verplichtingen.Als gevolg van de afkoop van DSM in Energie Beheer
Nederland (EBN) worden de winst- en dividenduitkering van EBN niet
meer via de begroting van EZ aan DSM als certificaathouder uitgekeerd, maar
komt de uitkering binnen als ontvangst voor het Rijk.EZ levert een bijdrage aan de kosten voor de deelname aan de ontwikkelingsfase
van de Joint Strike Fighter. De bijdrage van EZ
wordt via een overboeking overgeheveld naar de begroting van Defensie.In het Strategisch Akkoord is afgesproken dat het directoraat-generaal Telecommunicatie en Post inclusief het betrokken deel
van de Inspectie V&W overgaat naar het ministerie van Economische Zaken.Conform de Overgangswet Elektriciteitsproductiesector en het advies van
de commissie-Herkströter wordt er aan de energieproductiebedrijven een
tegemoetkoming verstrekt in de niet marktconforme kosten die voortvloeien
uit de stadsverwarmingsovereenkomsten.In 2001 heeft de Staat de aandelen van TenneT
gekocht. Nu zijn ook de bijbehorende dividendontvangsten in de begroting opgenomen.
EZ ontvangt éénmalig een extra bedrag van Ultra Centrifuge Nederland.De afwijking van de raming van de aardgasbaten
is het gevolg van wijzigingen in de dollarkoers, de olieprijs en de afzet
van gas.XIV LANDBOUW, NATUURBEHEER EN VISSERIJ: UITGAVEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 2002 (excl. IS)2 043,21 937,31 933,81 949,91 964,1  Mee- en tegenvallers        Rijksbegroting in enge zin        afrekening eu20,8       leerlingenaantallen18,718,718,718,718,7   diversen12,9– 17,6– 17,6– 22,8– 22,8   52,41,11,1– 4,1– 4,1          Beleidsmatige mutaties        Rijksbegroting in enge zin        strategisch akkoord: leerlingenaantallen 14,026,035,045,0   strategisch akkoord: destructie10,020,020,0     strategisch akkoord: natuur – 70,0– 80,0– 90,0– 90,0   strategisch akkoord: efficiency/volumetaakstelling – 10,1– 20,4– 30,6– 40,8   eindejaarsmarge16,6       diversen– 5,7– 14,7– 19,2– 22,8– 21,5   20,9– 60,8– 73,6– 108,4– 107,3          Technische mutaties        Rijksbegroting in enge zin        bse-testen, kadaverregeling en verbranding diermeel36,2       loonbijstelling50,249,950,350,250,9   regeling beëindiging veehouderijtakken 172,0      rijksdienst voor de keuring van vee en vlees – 92,6– 94,0– 94,0– 94,0   diversen29,730,123,827,932,3   116,1159,4– 19,9– 15,9– 10,8  Extrapolatie     1 807,1 Totaal mutaties sinds Miljoenennota
2002189,399,7– 92,4– 128,2– 122,3  STAND MILJOENENNOTA 2003 (excl. IS)2 232,52 037,01 841,41 821,71 841,71 807,1 Totaal Internationale samenwerking27,124,324,324,324,324,3 STAND MILJOENENNOTA 2003 (incl. IS)2 259,72 061,31 865,71 846,01 866,11 831,5 XIV LANDBOUW, NATUURBEHEER EN VISSERIJ: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 2002615,1546,2513,3514,0512,5  Mee- en tegenvallers        Rijksbegroting in enge zin        afrekening eu13,1       mond- en klauwzeer12,46,0      diversen12,0       37,56,0             Technische mutaties        Rijksbegroting in enge zin        bse-testen, kadaverregeling en verbranding diermeel36,2       regeling beëindiging veehouderijtakken 172,0      rijksdienst voor de keuring van vee en vlees – 92,6– 94,0– 94,0– 94,0   diversen29,422,712,416,420,6   Niet tot een ijklijn behorend        landbouwheffingen– 26,3– 42,3– 42,3– 42,3– 42,3   diversen 4,9      39,364,7– 123,9– 119,9– 115,7  Extrapolatie     351,9 Totaal mutaties sinds Miljoenennota
200276,870,6– 123,9– 119,8– 115,7  STAND MILJOENENNOTA 2003691,9616,9389,5394,2396,8351,9 Landbouw, Natuurbeheer en VisserijDe belangrijkste doelstellingen van het ministerie van LNV zijn het bevorderen
van duurzame productie in landbouw, tuinbouw en visserij, voedselveiligheid
en diergezondheid, versterking van het landelijk gebied en kennisontwikkeling.
Daarnaast draagt LNV zorg voor de realisatie van de Ecologische Hoofdstructuur
(EHS).Een belangrijke taak van LNV is het bewaken en verhogen van het diergezondheidsniveau
en de effectieve bestrijding van dierziekten. De bestrijding van de MKZ-crisis heeft veel geld gekost. Een deel van deze kosten
is door de Europese Unie gecompenseerd. In verband
met de uitvoering van de opkoopregeling voor de varkenspest, moet Nederland
een deel van het van de EU ontvangen geld terugbetalen. Voor de BSE-testkosten, de kadaverregeling en voor de kosten van opslag en
verbranding van diermeel zijn middelen beschikbaar gekomen via een storting
uit het Diergezondheidsfonds. De Tweede Kamer heeft in het voorjaar van 2002
de wens geuit om de destructietarieven (in verband
met BSE) niet te verhogen. Hiervoor zijn in het kader van voedselveiligheid
extra middelen aan de begroting toegevoegd.LNV richt zich ook op het instandhouden en ontwikkelen van relevante wetenschappelijke
expertise. LNV geeft daartoe een bijdrage aan Wageningen Universiteit, gebaseerd
op de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek. Deleerlingenaantallen in het voortgezet agrarisch onderwijs
neemt naar verwachting toe. Hiervoor zijn hogere uitgaven geraamd.Kernpunt van het natuurbeleid van LNV is het
realiseren van een samenhangend netwerk van kwalitatief hoogwaardige natuurterreinen,
de Ecologische Hoofdstructuur. In het Strategisch Akkoord is besloten de Ecologische
Hoofdstructuur te realiseren met minder grondaankopen en met meer particulier
en agrarisch natuurbeheer en door het feitelijk provinciaal aandeel in de
financiering op de oorspronkelijk beoogde 25% te brengen. Hierdoor
wordt € 90 miljoen bespaard op het aankoopbudget van het Rijk voor
de Ecologische Hoofdstructuur.In 2001 is de Regeling Beëindiging Veehouderijtakken voor de tweede keer opengesteld. Op basis van deze regeling krijgen
veehouders een vergoeding voor het laten doorhalen van hun mestproductie-
of dierrechten. Aldus wordt bijgedragen aan reductie van het mestoverschot.
De kosten worden vanuit het Ontwikkelings- en Saneringsfonds toegevoegd aan
de begroting van LNV.De Rijksdienst voor de keuring van Vee en Vlees
(RVV) wordt per 1 januari 2003 een baten-lastendienst. Het moederdepartment
ontvangt bij de overgang eenmalig een vergoeding voor de overgedragen vermogensbestanddelen.De landbouwheffingen zijn structureel lager
als gevolg van het afschaffen van de opslagkostenregeling op suiker en een
lagere productieheffing op suiker door een lagere wereldmarktprijs.XV SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID: UITGAVEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 2002 (excl. IS)19 452,519 945,120 224,320 452,020 676,1  Mee- en tegenvallers        Rijksbegroting in enge zin        diversen– 0,5       Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt        akw volume8,839,441,052,960,7   arbeidsmarktmiddelen– 120,0– 106,3– 127,9– 150,0– 133,8   fwi prijs23,9– 5,0– 5,0– 5,0– 5,0   fwi volume– 45,1422,6677,2681,3657,8   onderbenutting wsw – 16,5      tranche 2002305,4368,7376,8383,1390,8   tw volume– 3,519,4– 16,510,46,5   wajong prijs30,337,337,735,936,5   wajong volume– 20,2– 21,2– 23,3– 25,3– 25,2   diversen43,518,511,610,510,1   222,6756,91 004,6993,8998,4          Beleidsmatige mutaties        Rijksbegroting in enge zin        strategisch akkoord: efficiency/volume taakstelling – 3,3– 6,5– 9,8– 13,0   diversen70,6– 5,0– 5,6– 6,1– 4,1   Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt        bedrijfsplannen bkwi28,16,86,86,86,8    bedrijfsplannen cwi45,3– 1,3– 17,7– 30,4– 30,9   bedrijfsplannen uwv– 15,9– 21,8– 18,7– 16,6– 26,1   cwi taken25,025,025,025,025,0    akw maatregel 16–17 jarigen – 10,0– 30,0– 40,0– 40,0   arboconvenanten– 17,98,629,226,422,1   kennisinfrastructuur 10,010,010,010,0   agenda toekomst– 6,1– 25,3– 29,841,719,5   bedrijfsverzamelgebouwen– 25,025,0      langlaag regeling– 47,326,821,7– 12,411,2   eindejaarsmarge129,0       basisregeling levensloop 100,0200,0200,0200,0   strategisch akkoord: beperken vervolguitkering 33,066,066,066,0   strategisch akkoord: herziening alimentatie  – 50,0– 90,0– 190,0   strategisch akkoord: decentraliseren financiering bijstand  – 150,0– 200,0– 250,0   strategisch akkoord: reïntegratiebudget – 578,0– 670,0– 750,0– 750,0   strategisch akkoord: sancties en handhaving 24,25,4– 8,6– 21,5   strategisch akkoord: sollicitatieplicht 57,5+ – 11,0– 15,0– 22,0– 22,0   strategisch akkoord: woonlandbeginsel – 16,0– 18,0– 18,0– 19,0   strategisch akkoord: wao    50,0   strategisch akkoord: wvg naar vws– 61,5– 49,8– 62,9– 62,8– 62,8   strategisch akkoord: kinderopvang148,7177,2470,8509,2543,2   diversen– 29,015,215,214,115,6   244,0– 212,3– 224,1– 367,5– 460,0          Technische mutaties        Rijksbegroting in enge zin        diversen– 25,526,026,026,026,1   Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt        esf betaling157,2       loonbijstelling 2002209,2215,2218,1221,9222,0   onderhanden werk kliq70,0       diversen– 6,212,512,512,212,1   Niet tot een ijklijn behorend        bikk aow– 25,5– 120,1– 112,33 448,63 511,9   kapitaalstorting kliq20,0       diversen611– 0,3– 0,615,48,7           405,3133,3143,73 724,13 780,8  Extrapolatie     25 406,3 Totaal mutaties sinds Miljoenennota
2002871,8678,3924,44 350,64 319,4  STAND MILJOENENNOTA 2003 (excl. IS)20 324,320 623,421 148,724 802,524 995,525 406,3 Totaal Internationale samenwerking0,70,70,70,70,70,7 STAND MILJOENENNOTA 2003 (incl. IS)20 324,920 624,121 149,424 803,224 996,225 407,0 XV SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 2002517,6437,4437,9438,2574,3  Mee- en tegenvallers        Rijksbegroting in enge zin        diversen2,4       Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt        arbeidsmarktmiddelen15,2       diversen10,4       28,0              Beleidsmatige mutaties        Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt        anticumulatiebaten17,317,417,317,317,3   strategisch akkoord: reïntegratiebudget 85,0      diversen0,61,02,03,03,0   17,9103,419,320,320,3          Technische mutaties        Rijksbegroting in enge zin        diversen1,51,01,01,01,0   1,51,01,01,01,0  Extrapolatie     459,6 Totaal mutaties sinds Miljoenennota
200247,4104,420,321,321,3  STAND MILJOENENNOTA 2003565,0541,9458,2459,6595,7459,6 Sociale Zaken en WerkgelegenheidAlgemene beleidsdoelstelling van Sociale Zaken en Werkgelegenheid is het
bevorderen van de werking van de arbeidsmarkt, gericht op het vergroten van
de werkgelegenheid, het verhogen van de arbeidsparticipatie en het wegnemen
van belemmeringen. Terugdringen van het aantal arbeidsongeschikten, ondersteund
door een adequaat arbeidsomstandighedenbeleid, en het versterken van de reïntegratie
van (bijzondere groepen) mensen zonder werk op de arbeidsmarkt zijn daarbij
speerpunten. SZW draagt verantwoordelijkheid voor een modern stelsel van arbeidsverhoudingen
waarin het verantwoord kunnen combineren van werken, zorgen en leren centraal
staat. Voorts is de doelstelling het nastreven van evenwichtige inkomensverhoudingen
en het garanderen van een inkomensvoorziening op het sociaal
minimum voor mensen die niet (volledig) in hun levensonderhoud kunnen voorzien.De begrotingsgefinancierde SZA-regelingen worden jaarlijks aangepast voor
de nominale ontwikkeling, bestaande uit loon- en prijsbijstellingen, en de
Wet koppeling afwijkingsmogelijkheden. In dit kader worden middelen overgeboekt
van de aanvullende post naar de begroting van SZW. De volumeraming AKW is aangepast aan demografische ontwikkelingen. De
ramingen voor de arbeidsmarktmiddelen WIW en I/D-banen
zijn neerwaarts bijgesteld. Bij de I/D-banen was een lagere gemiddelde prijs
per baan en een bijstelling van het aantal te realiseren Doorstroombanen de
reden; bij de WIW een lagere volumegroei voor de WIW-dienstbetrekkingen en
werkervaringsplaatsen. Bij het FWI is zichtbaar
dat er een oploop in het volume van het aantal bijstandsgerechtigden wordt
voorzien. Dit volgt uit de doorvertaling van de recente ramingen van de werkloze
beroepsbevolking van het CPB naar het aantal Abw- (en ook WW-)gerechtigden.
De afwijkende prijsmutatie in het FWI in 2002 volgt uit de declaraties over
2002 van bijstandsuitkeringen voor zelfstandigen.In de voorgaande jaren is de taakstelling (het aantal arbeidsplaatsen)
in de WSW niet volledig gerealiseerd. Om die reden
wordt in 2003 een beperkte verlaging van de taakstelling doorgevooerd.Met het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV), de Centra
voor Werk en Inkomen (CWI) en het Bureau Ketenbeheer Werk en Inkomen (BKWI)
zijn tot en met 2006 afspraken gemaakt over de bedrijfsplannen. Voor de uitvoering van de uitkeringsintake heeft het CWI extra middelen ontvangen. Deze zijn overgeheveld van de premiegefinancierde
regelingen naar de begroting van SZW.Voorgesteld wordt de Algemene Kinderbijslagwet (AKW) voor 16- en 17-jarigen die geen erkend onderwijs volgen te schrappen.De aanpak van ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid via onder meer arbo-convenanten wordt in de komende kabinetsperiode voortgezet.
Naast een herschikking binnen het huidige beschikbare budget stelt het kabinet
extra middelen beschikbaar om een tweede tranche arbo-convenanten mogelijk
te maken. In samenhang hiermee wordt ook de samenwerking van professionals
van arbo-diensten en huisartsen op het gebied van arbeidsgerelateerde aandoeningen
bevorderd door middelen uit te trekken voor een faciliterende kennisinfrastructuur, waardoor toegang tot kennis en best practices
kunnen worden uitgewisseld.Op drie andere beleidsonderdelen zijn intertemporele compensaties toegepast.
Ten eerste heeft een herschikking van middelen plaatsgevonden voor de uitvoering
van de bestuurlijke afspraken bij de Agenda voor de Toekomst. Ten tweede zal de uitvoering van de stimuleringsregeling Bedrijfsverzamelgebouwen naar 2003 doorlopen. Ten derde
heeft voor de inkomensondersteuning voor langdurige minima zonder arbeidsmarktperspectief
(de langlaagregeling) een herschikking van middelen
plaatsgevonden. De toeslag voor mensen die ten minste drie jaar een inkomen
rond het sociaal minimum en geen arbeidsmarktperspectief hebben, wordt in
plaats van eens in de drie jaar jaarlijks uitbetaald.De eindejaarsmarge is aangewend om de uitvoering
van vertraagde projecten en overlopende betalingen mogelijk te maken; bijvoorbeeld
voor de financiering van SUWI-projecten en de uitvoering van de afspraken
voor de Agenda voor de Toekomst.Voor de in het Strategisch Akkoord genoemde basisregeling
levensloop heeft een verschuiving van middelen van de inkomstenkant
naar de uitgavenkant plaatsgevonden.Uit het Strategisch Akkoord volgt een groot aantal mutaties op de SZW-begroting.
De vervolguitkering WW wordt beperkt tot één
jaar. Hierdoor ontstaat een toename van het volume in de bijstand. Een herziening
van het alimentatiebeleid leidt tot een kleiner
beroep op de bijstand door verzorgende ouders. Gemeenten krijgen een groter
financieel belang bij een rechtmatige en doelmatige uitvoering van bijstandsregelingen; het Fonds voor Werk en Inkomen wordt
namelijk 100% gebudgetteerd. Er komt één flexibel, vrij inzetbaar reïntegratiebudget. De besparingen op de reïntegratiebudgetten
komen enerzijds uit gesubsidieerde arbeid, WIW en I/D-banen, en anderzijds
uit een meer efficiënt werkende arbeidsmarkt. Er komt meer aandacht voor sancties, handhaving en controle. De ontheffing van de sollicitatieplicht voor mensen van 57,5 jaar en ouder
komt te vervallen, waardoor het beroep op een WW-uitkering daalt. In niet-EU-landen
wordt voortaan een vast bedrag van 10% van de Nederlandse kinderbijslag uitgekeerd. De WAO-plannen
van het nieuwe kabinet leiden tot een afname van de instroom in de arbeidsongeschiktheidsregelingen.
Er is rekening gehouden met een beperkte weglek naar de Werkloosheidswet en
de Algemene bijstandswet. De Wet voorzieningen gehandicapten gaat van SZW naar VWS; kinderopvang
van VWS naar SZW.De Europese Commissie heeft voor de periode 1994–1996 ca. € 157
mln terruggevorderd aan ESF-subsidies (artikel-24-procedure).
Het kabinet heeft tegen deze beschikking beroep aangetekend. Het bedrag is
betaald, omdat de beroepsprocedure geen opschortende werking heeft.Het CPB raamt een stijging van de rijksbijdrage die de kosten van de heffingskortingen
compenseert. Dit hangt samen met doorwerking van de maatregelen in het Strategisch
Akkoord op de premietarieven en het gewijzigde economische beeld voor de jaren
2002–2006.Voor de affinanciering van het onderhanden werk/de werkvoorraad van Kliq is van de aanvullende post € 70 miljoen
overgeheveld naar de begroting van SZW. Tevens zijn ten laste van de reservering
op de aanvullende post middelen beschikbaar gesteld voor de kapitaalstorting
Kliq (vooralsnog € 20 miljoen), vooruitlopend op de definitieve
openingsbalans.De ontvangsten van arbeidsmarktmiddelen bestaan
uit restituties van teveel aan gemeenten bevoorschotte middelen.XVI VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT: UITGAVEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 2002 (excl. IS)8 316,28 217,58 266,28 323,58 420,4  Beleidsmatige mutaties        Rijksbegroting in enge zin        kinderopvang 37,039,057,068,0   naar szw: kinderopvang– 148,7– 177,2– 176,8– 195,2– 206,2   uitvoering wetten woII8,65,13,71,7– 13,7   van szw: wet voorziening gehandicapten61,549,862,962,862,8   strategisch akkoord: efficiency/volumetaakstelling – 2,5– 5,1– 7,7– 10,3   diversen28,75,51,22,81,0   Zorg        jeugdgezondheidszorg 16,016,016,016,0   palliatieve zorg10,010,010,010,010,0   weesgeneesmiddelen5,030,035,035,035,0   terrorismebestrijding14,85,94,64,64,6   strategisch akkoord: generieke subsidietaakstelling – 4,2– 8,5– 12,7– 16,9   aanvullende generieke subsidietaakstelling – 4,2– 8,5– 12,7– 16,9   diversen10,3– 1,75,4– 4,20,3   – 9,8– 30,5– 21,1– 42,6– 66,3          Technische mutaties        Rijksbegroting in enge zin        afbakening uitgavenkader1 369,81 223,41 201,01 162,81 159,8   kinderopvang 113,4113,4113,4113,5   loonbijstelling tranche 200256,049,448,848,448,1   van justitie: pleegzorg49,649,649,649,649,6   diversen1,51,00,92,20,8   Zorg        afbakening uitgavenkader– 1 369,8– 1 223,4– 1 201,0– 1 162,8– 1 159,8   loonbijstelling tranche 200239,738,437,537,137,1   meningokokken c-vaccinatie76,6       diversen79,823,416,911,011,6   Niet tot een ijklijn behorend        aanpassing bikk awbz– 22,11 656,01 897,62 416,82 679,0   strategisch akkoord: rijksbijdrage ziektekosten kinderen   1 300,01 300,0   strategisch akkoord: terugtrekken rijksbijdrage zfw   – 3 300,0– 3 300,0   loonbijstelling115,9115,9115,9115,9115,9   verhoging nominale premies – 718,0– 718,0     diversen7,57,87,87,87,8   404,51 336,91 570,4802,21 063,4  Extrapolatie     9 793,6 Totaal mutaties sinds Miljoenennota
2002394,21 306,31 549,1759,5997,2  STAND MILJOENENNOTA 2003 (excl. IS)8 710,59 523,89 815,39 083,09 417,69 793,6 Totaal Internationale samenwerking0,70,70,70,70,70,7 STAND MILJOENENNOTA 2003 (incl. IS)8 711,19 524,49 816,09 083,79 418,29 794,3 XVI VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 200295,395,094,494,494,4  Beleidsmatige mutaties        Rijksbegroting in enge zin        diversen2,42,02,02,02,0   Zorg        diversen3,54,55,35,35,3   5,96,57,37,37,3          Technische mutaties        Rijksbegroting in enge zin        afbakening uitgavenkader90,986,386,786,785,7   diversen3,4       Zorg        afbakening uitgavenkader– 90,9– 86,3– 86,7– 86,7– 85,7   diversen5,8       9,20,00,00,00,0  Extrapolatie     101,7 Totaal mutaties sinds Miljoenennota
200214,86,57,37,37,3  STAND MILJOENENNOTA 2003110,0101,5101,7101,7101,7101,7 Volksgezondheid, Welzijn en SportHet beleid van Volksgezondheid, Welzijn en Sport is gericht op het bevorderen
en beschermen van de gezondheid van de burger, het bevorderen van patiëntgerichte
zorg en doelmatige en toegankelijke geneesmiddelenvoorziening. Het door VWS
gevoerde sociaal beleid is gericht op het bevorderen van participatie, het
voorkomen van sociale uitsluiting en het versterken van sociale cohesie. Speciale
aandacht gaat daarbij uit naar de positie van gehandicapten, ouderen en jongeren
in de samenleving.Ten slotte richt VWS zich op het bevorderen van topsport
en breedtesport.Het Strategisch Akkoord bevat een aantal maatregelen die neerslaan op
de VWS-begroting. De in het akkoord aangekondigde invoering van het basisstelsel
in 2005, leidt daarnaast tot het vervallen van de huidige rijksbijdrage in de ziektekosten en de invoering van een rijksbijdrage
ter compensatie van de ziektekosten voor kinderen. Een versnelling van de
nominalisatie van de ZFW-premie leidt tot een verminderde noodzaak tot compensatie
van het zorgstelsel. De rijksbijdragen zijn dan ook verlaagd.De middelen voor de tijdelijke stimuleringsregelingkinderopvang (€ 113,4 mln) worden niet aan het gemeentefonds
toegevoegd, maar vanaf 2003 aangewend voor de Wet Basisvoorziening Kinderopvang
(WBK). De invoering van de WBK gaat tevens gepaard met een extra intensivering,
oplopend tot 68 miljoen euro, met name vanwege de verwachte groei van het
gebruik van kinderopvang. Het totaal aan programmagelden voor kinderopvang
is – als uitvloeisel van het Strategisch Akkoord – overgeheveld
naar het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.Eveneens samenhangend met dat akkoord is de overheveling van de middelen
voor de Wet Voorziening Gehandicapten van het
ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid naar VWS.Als gevolg van de invoering van het basispakket Jeugdgezondheidszorg in 2003 is structureel € 16 miljoen toegevoegd aan de
VWS-begroting.Voor de uitvoering van het amendement-Rouvoet is de palliatieve zorg geïntensiveerd. Hiermee worden onder andere
de verpleeg- en verzorgingshuistarieven voor terminale patiënten verhoogd.
Er wordt ook extra geld beschikbaar gesteld voor onderzoek naar en de vergoeding
van dure medicijnen voor zeldzame ziektes, de zgn. «weesgeneesmiddelen».In het kader van het Actieplan Terrorisme
neemt ook VWS een aantal maatregelen, zoals extra productie van vaccins en
de bouw van een beveiligd laboratorium bij het RIVM.De overheveling van Justitie naar VWS in het kader van regionale pleegzorg betreft een saldering. Enerzijds vloeien er middelen
van Justitie naar VWS (ruim € 51 miljoen) in het kader van de doeluitkering
voor de regionale pleegzorg. Het gaat hierbij om de pleegvergoeding, de organisatiekosten
van de regionale pleegzorg en de voorzieningen voor therapeutische gezinsverzorging.
Anderzijds gaan er middelen van VWS naar Justitie (bijna € 2 miljoen)
in verband met de verhoging van de pleegvergoeding en de extra middelen van
de landelijke justitie-instellingen.INTERNATIONALE SAMENWERKING: UITGAVEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 20024 873,24 940,05 148,05 336,85 482,1  Mee- en tegenvallers        Rijksbegroting in enge zin        bnp-bijstelling– 123,4– 49,654,6114,5152,1   correctie extrapolatie 2006    53,6   eki-toerekening– 100,0– 75,0– 50,0– 50,0– 50,0   eu-toerekening– 44,8– 45,5– 38,2– 38,9– 39,7   – 268,2– 170,1– 33,625,6116,0          Beleidsmatige mutaties        Rijksbegroting in enge zin        activiteiten maatschappelijke organisaties50,773,361,343,343,3   bedrijfslevenprogramma– 10,65,05,05,4– 0,4   bouwkundige projecten2,06,515,522,030,0   clean development mechanism– 125,0  30,050,0   eindejaarsmarge88,850,2– 28,523,0    europees ontwikkelingsfonds– 51,2– 20,0– 15,0– 15,0– 15,0   fmo– 16,44,18,2– 4,1    goed bestuur, mensenrechten en vredesopbouw24,622,027,030,017,0   internationaal strafhof– 3,710,01,75,75,8   joint implementation– 10,5– 6,4– 6,3– 5,8– 2,4   landenspecifieke sectorale samenwerking– 55,0– 41,2      loon- en prijsbijstelling54,153,356,456,455,9   macrosteun en schuldverlichting– 175,2– 257,0– 233,1– 187,2– 126,7   medefinancieringsprogramma– 9,70,19,115,418,8   nederlandse ontwikkelingsorganisatie snv8,35,89,814,118,6   noodhulp30,3       ontwikkelingsbanken– 25,9  – 20,40,3   opvang asielzoekers– 63,2– 61,3– 61,3– 61,3– 61,3   rentesubsidies en apparaatsuitgaven nio– 19,9– 21,7– 21,7– 21,7– 21,7   speciale multilaterale activiteiten vn34,733,819,626,326,3   strategisch akkoord: negatieve oda antillen en aruba – 23,6– 24,7– 24,9– 24,9   strategisch akkoord: oda-toerekening asielzoekers – 93,0– 93,0– 93,0– 93,0   strategisch akkoord: subsidie ez – 0,8– 4,5– 9,0– 12,0   thematische samenwerking– 23,8– 46,1– 51,1– 38,8– 44,9   undp18,218,218,218,218,2   unhcr13,713,713,713,713,7   vredesoperaties33,95,55,55,55,5   wereldbank partnershipprogramma48,573,4105,0111,258,0   strategisch akkoord: efficiency/volumetaakstelling – 2,8– 5,5– 8,3– 11,0   diversen374,3214,0116,440,2– 6,0   192,015,0– 72,3– 29,1– 57,9          Technische mutaties        Rijksbegroting in enge zin        diversen0,513,50,50,50,5   0,513,50,50,50,5  Extrapolatie     5 765,4 Totaal mutaties sinds Miljoenennota
2002– 76,0– 141,4– 105,3– 3,258,5  STAND MILJOENENNOTA 20034 797,24 798,65 042,75 333,65 540,65 765,4 INTERNATIONALE SAMENWERKING: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 200257,455,755,556,256,2  Beleidsmatige mutaties        Rijksbegroting in enge zin        diverse ontvangsten ontwikkelingssamenwerking22,3       diversen4,5– 1,0– 1,3– 1,5– 2,7   26,8– 1,0– 1,3– 1,5– 2,7          Technische mutaties        Rijksbegroting in enge zin        diversen0,513,50,50,50,5   0,513,50,50,50,5  Extrapolatie     54,1 Totaal mutaties sinds Miljoenennota
200227,412,5– 0,7– 1,0– 2,2  STAND MILJOENENNOTA 200384,868,254,855,354,154,1 Internationale SamenwerkingDe omvang van de Homogene Groep Internationale Samenwerking (HGIS) is
gekoppeld aan het Bruto Nationaal Product (BNP)
en wordt bijgesteld op basis van de meest recente macro-economische inzichten.De reservering voor schuldenregelingen uit hoofde van exportkredietverzekeringen is opwaarts bijgesteld als gevolg van
het verschuiven van kwijtschelding aan Tanzania en de voormalige republiek
Joegoslavië van 2001 naar 2002. Dit leidt tot een hogere toerekening aan HGIS en dus minder uitgaven op de begroting. Het
Nederlandse aandeel in de uitgaven van de Europese Unie voor hulp aan ontwikkelingslanden
(ODA) en activiteiten in landen in Midden- en Oost-Europa (non-ODA) worden
toegerekend aan de HGIS. Door hogere uitgaven van de EU in 2002 is de toerekening
verhoogd en nemen de uitgaven op de begroting dus af.De activiteiten met maatschappelijke organisaties
worden geïntensiveerd met als belangrijkste doel de «civil society»
in ontwikkelingslanden te versterken. Hiertoe worden partnerships aangegaan
met gespecialiseerde Nederlandse en internationale niet-gouvernementele organisaties
(NGO's) en hun partners in het zuiden.Om meerjarig de staat van ambassades, consulaten-generaal en permanente
vertegenwoordigingen in het buitenland op niveau te kunnen houden, is het
budget voor bouwkundige projecten verhoogd. Deze
projecten hebben mede betrekking op het oplossen van asbestproblematiek, beveiliging
en het omzetten van huurcontracten naar koopcontracten.De uitgaven voor het Clean Development Mechanism
zullen drukken op latere jaren dan nu in de begroting is voorzien. De raming
voor 2002 wordt doorgeschoven naar de jaren 2005–2007. De verplichtingen
zullen wel voor een belangrijk deel in 2002 worden aangegaan.Het budget voor macrosteun en schuldverlichting
wordt verlaagd omdat een groot deel van de kwijtschelding aan Heavily Indebted
Poor Countries (HIPC) in 2001 heeft plaatsgevonden. In 2002 wordt in HIPC-kader
alleen kwijtschelding aan Ghana verwacht. Op dit artikel wordt tevens het
ODA-deel van de BNP-bijstellingen geparkeerd. Dit jaar is sprake van een neerwaartse
bijstelling.In het licht van de huidige situatie in Afghanistan wordt extra noodhulp verstrekt, waarbij Nederlandse prioriteiten vooral
liggen bij ontmijning, terugkeer van vluchtelingen en ontheemden, landrehabilitatie
en onderwijs.Een deel van de Nederlandse bijdrage aan ontwikkelingsbanken is reeds in 2001 betaald, waardoor het budget in 2002 wordt verlaagd.Door de daling van de instroom van asielzoekers
wordt het deel dat aan de HGIS wordt toegerekend neerwaarts bijgesteld.Om een netto ODA-prestatie van 0,8% van het BNP te behalen moeten jaarlijks
meer bruto-ODA-uitgaven worden gedaan (ter hoogte van de 0,8% van het BNP
plus aflossingen van leningen). Aangezien de Nederlandse
Antillen en Aruba niet meer op de ODA-landenlijst van het Development
Assistance Committee (DAC) staan, vallen de aflossingen op leningen niet meer
binnen het OS-plafond. Het ODA-plafond is hierdoor bijgesteld.Vanaf 2003 wordt de toerekening aan ODA voor
de kosten van eerstejaarsopvang van asielzoekers uit ontwikkelingslanden verhoogd,
omdat deze wordt gebaseerd op de feitelijke kosten in plaats van een lager,
forfaitair bedrag per asielzoeker.Nederland streeft ernaar om belangrijke thema's als aids, milieu, armoedeziekten
en versterking van de civil society zoveel mogelijk multilateraal en via het
particuliere kanaal aan te pakken. In lijn met dit streven vindt een verschuiving
plaats van bilaterale thematische samenwerking
naar programmatische samenwerking met gespecialiseerde multilaterale en particuliere
organisaties. Voor landen waarmee Nederland een structurele ontwikkelingsrelatie
heeft zijn deze thema's geïntegreerd in de sectorale samenwerking.Er wordt een extra bijdrage geleverd aan de VN-vluchtelingenprogramma's
(UNHCR) om een tekort aan te vullen. Deze bijdrage ligt in lijn met
het streven om goed functionerende internationale organisaties te steunen.Nederland levert met de inzet van manschappen en materieel in de (vredes)operaties Enduring Freedom en de International
Security Assistance Force (ISAF) in Afghanistan een actieve bijdrage aan de
strijd tegen terrorisme. Daarom is het budget voor vredesoperaties verhoogd.Met de extra bijdrage aan het partnershipprogramma van de wereldbank worden internationale initiatieven op het terrein
van «basic education» (Education for All) en armoedeziekten (Global
Fund to Fight Aids, TB and Malaria) gesteund. De Wereldbank is door de internationale
gemeenschap aangewezen als penningmeester van deze initiatieven.GEMEENTEFONDS: UITGAVEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 200212 281,712 405,212 412,112 485,612 480,4  Beleidsmatige mutaties        Rijksbegroting in enge zin        elzinga / dualisering10,718,919,620,220,9   onderwijshuisvesting45,045,045,045,045,0   strategisch akkoord: afschaffen categoriaal inkomensbeleid  – 70,0– 70,0– 70,0   strategisch akkoord: afschaffen ozb woningen   2 000,02 000,0   strategisch akkoord: afschaffen f 100,– op lokale
lasten   – 325,0– 325,0   btw-compensatiefonds 5,9– 1 108,3– 1 108,3– 1 108,3   compensatie cwi28,6– 1,8– 1,8– 1,8– 1,8   diversen– 4,88,68,68,68,6   79,576,6– 1 106,9568,7569,4          Technische mutaties        Rijksbegroting in enge zin        naar vws: kinderopvang – 113,4– 113,4– 113,4– 113,4   uitkering behoedzaamheidsreserve 2001357,5       van aanvullende post: accres 2002363,5363,5363,5363,5363,5   van aanvullende post: accres 2003 491,1491,1491,1491,1   diversen– 13,5– 5,5– 5,55,55,5   707,5735,7735,7746,7746,7  Extrapolatie     13 790,2 Totaal mutaties sinds Miljoenennota
2002786,9812,2– 371,41 315,31 316,0  STAND MILJOENENNOTA 200313 068,613 217,412 040,813 800,913 796,413 790,2 GemeentefondsVia onder meer het gemeentefonds worden gemeenten voorzien van financiële
middelen voor de uitvoering van hun taken. De middelen uit het gemeentefonds
worden zodanig over de gemeenten verdeeld dat zij een gelijkwaardig voorzieningenpakket
tegen globaal gelijke lasten kunnen leveren.Gemeenten zijn onder meer verantwoordelijk voor het onderhoud van de onderwijshuisvesting. Om gemeenten in staat te stellen
de onderwijshuisvesting aan te passen aan recente onderwijskundige vernieuwingen,
heeft het kabinet het gemeentefonds structureel met € 45 miljoen
verhoogd. In overleg met de VNG is tevens besloten om een deel van het gemeentefondsaccres
in te zetten als aanvullende dekking van de kosten van deze aanpassingen.Het wetsvoorstel Dualisering Gemeentebestuur
brengt kosten met zich mee voor onder meer het tot stand brengen van gemeentelijke
griffies en rekenkamers. Gemeenten worden hiervoor deels gecompenseerd.In het Strategisch Akkoord is besloten tot het afschaffen van het gemeentelijk categoriaal inkomensbeleid, de OZB
van woningen en de f 100-maatregel.
Het kabinet heeft ervoor gekozen het algemeen inkomensbeleid aan het Rijk
voor te behouden. Dit betekent dat het categoriaal inkomensbeleid in de bijstand
met ingang van 2004 wordt afgeschaft. Voor het afschaffen van de OZB van woningen
per 2005 worden de gemeenten via het gemeentefonds volledig gecompenseerd.
In 1998 is ruim € 0,3 miljard aan het gemeentefonds toegevoegd om
de ontwikkeling van de lokale lasten, mede door de milieueisen die het Rijk
had gesteld, te compenseren. Het beëindigen van deze f 100-maatregel betekent dat de middelen per 2005 weer uit het gemeentefonds worden
genomen. Gemeenten zijn dan niet langer verplicht om de f 100 aan de
huishoudens door te geven.In 2003 treedt het BTW-compensatiefonds in
werking. Uit het fonds worden gemeenten gecompenseerd voor uitgaven aan BTW
over niet-ondernemingsactiviteiten. Voor de voeding van dit fonds wordt vanaf
2004 structureel een bedrag uit het gemeentefonds overgeheveld.De taakstelling «efficiencywinst Centra voor
Werk en Inkomen» uit het Regeerakkoord 1998 is niet volledig
gerealiseerd. De verwachting is dat de efficiencywinst in de toekomst wel
zal worden gerealiseerd. De raming is hierop aangepast. In het Regeerakkoord
1998 zijn tevens extra middelen uitgetrokken voor een impuls voor de kinderopvang. Deze gelden zijn aan de gemeenten verstrekt
via een specifieke uitkering ten laste van de begroting van VWS. Het was aanvankelijk
de bedoeling dat de specifieke uitkering eind 2002 zou aflopen en dat de middelen
structureel over zouden gaan naar het gemeentefonds. Inmiddels is tot een
ander bekostigingsregime besloten, wat is vastgelegd in een nieuw wetsvoorstel
(WBK). Dit betekent dat de toevoeging aan het gemeentefonds, die eerder was
voorzien voor 2003, geen doorgang vindt.Bij Voorjaarsnota 2002 is het accres van het
gemeentefonds voor 2002 vastgesteld. Het vastgestelde bedrag is van de aanvullende
post «accres» naar het gemeentefonds overgeboekt. Daarnaast, is
gezien de in 2001 gerealiseerde gunstige ontwikkeling van de netto-gecorrigeerde
uitgaven, de behoedzaamheidsreserve van het gemeentefonds
over 2001 in 2002 geheel aan de gemeenten uitgekeerd, aangevuld met een positieve
nacalculatie ten opzichte van de bevoorschotting. Tevens is het accres 2003
vanaf 2003 structureel overgeboekt naar het gemeentefonds.PROVINCIEFONDS: UITGAVEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 20021 014,41 016,91 017,11 005,31 005,3  Mee- en tegenvallers        Rijksbegroting in enge zin        diversen6,96,96,96,96,9   6,96,96,96,96,9  Beleidsmatige mutaties        Rijksbegroting in enge zin        btw-compensatiefonds 0,7– 122,9– 122,9– 122,9   diversen   – 7,9– 7,9    0,7– 122,9– 130,8– 130,8  Technische mutaties        Rijksbegroting in enge zin        uitkering behoedzaamheidsreserve 200130,2       van aanvullende post: accres 200230,030,030,030,030,0   van aanvullende post: accres 2003 39,539,539,539,5   diversen1,92,82,82,82,8   62,172,372,372,372,3  Extrapolatie     953,4 Totaal mutaties sinds Miljoenennota
200268,879,7– 43,9– 51,9– 51,9  STAND MILJOENENNOTA 20031 083,21 096,6973,3953,4953,4953,4 ProvinciefondsVia onder meer het provinciefonds worden provincies voorzien van financiële
middelen voor het uitvoeren van hun taken. De middelen uit het provinciefonds
worden zodanig over de provincies verdeeld dat zij een gelijkwaardig voorzieningenpakket
tegen globaal gelijke lasten kunnen leveren.In 2003 treedt het BTW-compensatiefonds in
werking. Uit het fonds worden provincies gecompenseerd voor uitgaven aan BTW
over niet-ondernemingsactiviteiten. Voor de voeding van het fonds wordt vanaf
2004 structureel een bedrag uit het provinciefonds overgeheveld.Bij Voorjaarsnota 2002 is het accres van het provinciefonds voor 2002
vastgesteld. Het vastgestelde bedrag is van de aanvullende post «accres»
naar het provinciefonds overgeboekt. Daarnaast is, gezien de in 2001 gerealiseerde
gunstige ontwikkeling van de netto-gecorrigeerde uitgaven, de behoedzaamheidsreserve van het provinciefonds over 2001 in 2002 geheel
aan de provincies uitgekeerd, aangevuld met een positieve nacalculatie ten
opzichte van de bevoorschotting.Tevens is het accres 2003 vanaf 2003 structureel overgeboekt naar het
provinciefonds.ACCRES GEMEENTEFONDS/PROVINCIEFONDS: UITGAVEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 2002264,61 001,11 390,11 836,42 295,3  Mee- en tegenvallers        Rijksbegroting in enge zin        accres gemeentefonds119,1577,6872,5923,61 043,0   accres provinciefonds9,838,463,267,272,6   diversen 9,89,89,89,8   128,9625,8945,51 000,61 125,4          Beleidsmatige mutaties        Rijksbegroting in enge zin        strategisch akkoord: correctiepost rente – 276,0– 304,0– 409,0– 526,0   strategisch akkoord: doorrekening pakket gfpf – 200,0– 300,0– 300,0– 300,0    – 476,0– 604,0– 709,0– 826,0  Technische mutaties        Rijksbegroting in enge zin        naar gf: accres 2002– 363,5– 363,5– 363,5– 363,5– 363,5   naar gf: accres 2003 – 491,1– 491,1– 491,1– 491,1   naar pf: accres 2002– 30,0– 30,0– 30,0– 30,0– 30,0   naar pf: accres 2003 – 39,5– 39,5– 39,5– 39,5   – 393,5– 924,1– 924,1– 924,1– 924,1   Extrapolatie     2 150,6         Totaal mutaties sinds Miljoenennota
2002– 264,6– 774,2– 582,5– 632,5– 624,6  STAND MILJOENENNOTA 20030,0226,9807,61 203,91 670,62 150,6 Accres Gemeentefonds/ProvinciefondsOm provincies en gemeenten te compenseren voor de wijzigingen in hun uitgaven
ten gevolge van prijsstijgingen en maatschappelijke en politieke ontwikkelingen
ontvangen zij een accres. Het accres wordt afgeleid van de ontwikkeling van
de netto-gecorrigeerde rijksuitgaven.In het Strategisch Akkoord is besloten de normeringssystematiek voor de bijdragen aan het gemeente- en provinciefonds aan te passen
door de rente als correctiepost te laten vallen. De doorrekening van de ombuigingen en intensiveringen uit het Strategisch Akkoord
resulteren eveneens in een lagere groei van het accres.De in de Voorjaarsnota 2002 vastgestelde stand van het accres van het gemeente- en provinciefonds is vanaf 2002 structureel
naar beide fondsen overgeboekt. Als gevolg van de in deze Miljoenennota verwerkte
mutaties zijn de accressen 2002 en 2003 opnieuw berekend. Bij Miljoenennota
2003 is de verhoging van het accres 2002 verrekend met de behoedzaamheidsreserve
op de aanvullende post Algemeen. Tegelijkertijd is het accres 2003 vanaf 2003
structureel overgeboekt naar het gemeente- en provinciefonds.BTW-COMPENSATIEFONDS: UITGAVEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 2002       Technische mutaties        Niet tot een ijklijn behorend        btw openbaar vervoer 146,2174,0174,0174,0   groei btw-compensatiefonds 164,4258,8330,3408,9   uitname gemeentefonds  1 114,31 114,31 114,3   uitname provinciefonds  123,6123,6123,6    310,61 670,71 742,21 820,8  Extrapolatie     1 902,4 Totaal mutaties sinds Miljoenennota
2002 310,61 670,71 742,21 820,7  STAND MILJOENENNOTA 2003 310,61 670,71 742,21 820,71 902,4 BTW-compensatiefondsHet BTW-compensatiefonds voor provincies, gemeenten en regionale openbare
lichamen treedt per 1 januari 2003 in werking. De algemene doelstelling van
het BTW-compensatiefonds is het wegnemen van de verstorende werking van de
omzetbelasting op afwegingen van provincies, gemeenten en regionale openbare
lichamen bij hun niet-ondernemersactiviteiten, zoals de inzameling van huisvuil
binnen de eigen gemeente, aanleg van eigen gemeentelijke en provinciale wegen
en onderhoud aan de eigen groenvoorziening.Uit het BTW-compensatiefonds krijgen provincies, gemeenten en regionale
openbare lichamen een bijdrage voor de feitelijke BTW voor hun niet-ondernemingsactiviteiten.
Het BTW-compensatiefonds wordt vanaf 2004 voor een belangrijk deel gevoed
door een uitname uit het gemeentefonds en het provinciefonds. Daarnaast wordt de BTW-compensatie voor het openbaar vervoer aan het fonds toegevoegd. Tot de inwerkingtreding
van het BTW-compensatiefonds werd deze BTW via het ministerie van Verkeer
en Waterstaat gecompenseerd.INFRASTRUCTUURFONDS: UITGAVEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 20025 990,96 269,35 513,25 322,95 327,9  Beleidsmatige mutaties        Rijksbegroting in enge zin        projecten railwegen– 46,828,5– 116,6124,05,8   duurzaam veilig  20,020,020,0   hsl 6,0102,1– 19,527,0   a12 utrecht – duitse grens – 124,8– 102,1124,8102,1   compensatie a59 – 6,6– 20,9– 182,5– 163,7   projecten rijkswegen – 12,431,5– 23,0– 65,0   leidsche rijn32,5– 39,3      prijsbijstelling 2002153,4163,5142,6135,0113,7   regionale en lokale infrastructuur– 1,1– 87,7– 135,0– 45,4– 90,4   vergunning emplacementen   10,010,0   prijsbijstelling fes– 16,3– 17,9– 9,9– 8,9– 8,2   toevoeging voordelig saldo 200144,440,754,6– 10,4    diversen6,5– 4,8– 4,8– 7,00,6   172,6– 54,8– 38,5117,1– 48,1          Technische mutaties        Rijksbegroting in enge zin        betaald rijden – 40,0– 10,0     duurzaam veilig– 20,9– 25,4      strategisch akkoord: kilometerheffing (spitstarief)    – 50,0   schipholtunnel– 20,9       betuweroute45,438,6      gebruiksvergoeding– 16,4– 21,0– 29,0– 36,8– 37,6   rente schatkistbelening rib 200123,923,923,923,923,9   schatkistbelening aan rib 2002323,0       uitdeling loonbijstelling tranche 200223,021,721,022,121,9   diversen51,460,134,544,049,1   Niet tot een ijklijn behorend        aandelenstorting westerscheldetunnel35,2– 13,4      diversen8,6       452,344,540,453,27,3  Extrapolatie     5 870,9 Totaal mutaties sinds Miljoenennota
2002625,0– 10,41,8170,0– 40,9  STAND MILJOENENNOTA 20036 615,96 258,95 515,05 492,95 286,95 870,9 INFRASTRUCTUURFONDS: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 20025 937,46 250,95 411,85 311,75 327,9  Beleidsmatige mutaties        Rijksbegroting in enge zin        de boer (hxii)– 49,0 10,019,020,0   leidsche rijn– 6,8– 20,4– 29,5     prijsbijstelling 200221,022,925,825,625,8   toevoeging voordelig saldo 200139,93,33,33,3    5,15,89,647,945,8          Technische mutaties        Rijksbegroting in enge zin        betaald rijden – 40,0– 10,0     duurzaam veilig– 20,9– 25,4      schipholtunnel– 20,9       betuweroute45,438,6      gebruiksvergoeding– 16,4– 21,0– 29,0– 36,8– 37,6   rente schatkistbelening rib 200123,923,923,923,923,9   schatkistbelening aan rib 2002323,0       strategisch akkoord: kilometerheffing (spitstarief)    – 50,0   uitdeling loonbijstelling tranche 200224,421,721,022,121,9   diversen50,160,134,543,949,0   Niet tot een ijklijn behorend        aandelenstorting westerscheldetunnel35,2– 13,4      443,844,540,453,17,2  Extrapolatie     5 870,8 Totaal mutaties sinds Miljoenennota
2002448,950,249,8100,953,1  STAND MILJOENENNOTA 20036 386,36 301,15 461,65 412,65 380,95 870,8 InfrafondsHet Infrastructuurfonds is ingesteld om te zorgen voor continuïteit
van middelen voor infrastructuur en om een integrale afweging van prioriteiten
te bevorderen. Het fonds bevat de uitgaven en ontvangsten voor de droge en
de natte infrastructuur en de megaprojecten. De voeding van het Infrastructuurfonds
bestaat uit bijdragen uit de begroting van het ministerie van Verkeer en Waterstaat,
het Fonds Economische Structuurversterking en voor een klein deel uit bijdragen
van derden.Bij de raming van het budget voor uitvoeringskosten Betaald Rijden is het kasritme bij Voorjaarsnota aangepast. Daarna
is in het Strategisch Akkoord besloten dat in deze kabinetsperiode geen middelen
worden vrijgemaakt voor een eventuele invoering van een kilometerheffing.
De vrijvallende middelen worden toegevoegd aan het spoorprogramma in verband
met afdekking van de risico's bij projecten voor railwegen. Daarnaast zijn
middelen toegevoegd aan de budgetten voor projecten voor railwegen, verband houdend met de noodzakelijke onderhoudswerkzaamheden
op het spoor.In verband met het nog in 2001 van kracht worden van het Interim-besluit Duurzaam Veilig zijn de hiervoor in het Infrastructuurfonds
gereserveerde middelen (meerjarig) teruggeboekt naar de begroting van Verkeer
en Waterstaat. Daarnaast wordt in het kader van het verminderen van slachtoffers
op de weg een vervolg gegeven aan het Interimbesluit Duurzaam Veilig en worden
extra middelen beschikbaar gesteld in 2004 t/m 2006. De concrete projecten
die hieruit voortvloeien worden verantwoord op de begroting van het Infrafonds.De bijdrage uit de begroting van Verkeer en Waterstaat in de meerkosten
van de Hogesnelheidslijn wordt verwerkt in de
begroting. Tevens worden de kosten van de Infraprovider verrekend met de geraamde
vervoersopbrengsten in 2006.Het betalingsritme van een aantal projecten voor rijkswegen wordt aangepast aan de projectplanning. De aanleg van de A59 wordt gerealiseerd via een PPS-constructie waardoor
het tempo van de oorspronkelijke kasramingen aangepast wordt. Daarnaast komt
een aantal BOR-middelen op het artikel Rijkswegen voorlopig niet tot besteding.
Deze middelen worden in latere jaren weer ingezet. Het ritme waarin betalingen
worden gedaan voor het project A12 Utrecht – Duitse
grens is gewijzigd. Bij de te doorlopen procedures is vertraging
opgetreden doordat meer onderzoek en overleg nodig is voor een goede en gedragen
definitieve keuze. De opleverdatum verschuift hierdoor naar 2006.Met het project Leidsche Rijn wordt een variant
met overkapte parallelbanen ter plaatse van de inpassing van de A2 in de Vinexlocatie
Leidsche Rijn gerealiseerd. Voor dit project worden op het Infrafonds bijdragen
ontvangen vanuit de begroting van VROM.In het Strategisch Akkoord is besloten om dit jaar 25% van de reguliere
prijsbijstelling uit te keren. Door contractuele verplichtingen is V&W
echter genoodzaakt de gehele prijsbijstelling te betalen. De benodigde middelen
hiervoor worden ingepast in de begroting van V&W.Het betalingsritme van een aantal projecten voor regionale
en lokale infrastructuur wordt aangepast aan de financiële en
projectplanning. Dit betreft onder andere projecten zoals de Noord-Zuidlijn
en Randstadrail. Daarnaast zijn middelen uitgetrokken voor de SWAB-impuls
en de versnellingsbehoefte overgangsrecht van de gebundelde doeluitkering.Voor een aantal emplacementen worden investeringen gedaan in geluidsmaatregelen.
Deze investeringen zijn nodig om de vereiste vergunningen voor deze emplacementen te behouden.In 2001 is een schikking getroffen in verband met de fraude rond de Schipholtunnel. Het hiermee gemoeide bedrag valt dit jaar
vrij voor de algemene middelen van het Rijk.Met de aanleg van de Betuweroute wordt onder
meer een goede aansluiting op Europese hoofdtransportassen gerealiseerd. Dit
is van groot belang voor de positie van Nederland als tranport-, distributie-
en productieland. De aanbesteding van de bovenbouw van de Betuweroute was
in 2001 opgeschort in afwachting van nadere besluitvorming over de voortzetting
van de aanbestedingsprocedures. De middelen die in 2001 teruggestort zijn
in het FES worden weer ter beschikking gesteld voor de Betuweroute in 2002.
In de 11e voortgangsrapportage is vermeld dat de projectplanning van de Betuweroute
gewijzigd is. Dit betreft onder meer een scopewijziging zoals de ongelijkvloerse
boog bij Geldermalsen ten behoeve van capaciteitsvergroting. Verwacht wordt
dat de A15-lijn van de Betuweroute in 2006 in gebruik wordt genomen.Railinfrabeheer (RIB) is verantwoordelijk voor beheer en onderhoud van
de spoorweginfrastructuur. Op grond van het Besluit Gebruiksvergoeding en
de nota Derde Eeuw Spoor betalen spoorvervoerbedrijven hiervoor een gebruiksvergoeding aan RIB. De opbrengsten van de gebruiksvergoeding
worden in mindering gebracht op de subsidie van Verkeer en Waterstaat aan
RIB. De vrijval op de begroting die optreedt als gevolg van de gebruiksvergoeding
wordt aangewend ter stimulering van de sector. In 2001 is aan RIB een schatkistbelening verstrekt ten behoeve van het onderhoud
op het spoor. Over de schatkistbelening in 2001 wordt rente betaald. Daarnaast
is in 2002 een nieuwe schatkistbelening toegekend aan de RIB.De aandelenstorting Westerscheldetunnel in
2002 dient ter dekking van gemaakte kosten voor de bouw van de Westerscheldetunnel
onder meer voortvloeiende uit een hogere dan geraamde prijsstijging. Daarnaast vindt een vervroeging van de storting plaats van 2003 naar
2002 in verband met de voorspoedig verlopende werkzaamheden aan de tunnel.In 1996 is naar aanleiding van het advies van de commissie-De
Boer een regeling in het leven geroepen met als doel een extra investeringsimpuls
in infrastructuur in het stads- en streekvervoer tot stand te brengen. Regionale
overheden dragen zelf een deel bij aan de projecten die onder deze regeling
vallen. Naar aanleiding van de evaluatie van de De Boer-regeling heeft een
inventarisatie van de goedgekeurde projecten plaatsgevonden. Na de bespreking
van de evaluatie met de Tweede Kamer is met een Wijziging van Regeling de
betaalbaarstelling van goedgekeurde projecten veranderd.FONDS ECONOMISCHE STRUCTUURVERSTERKING: UITGAVEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 20022 480,62 763,61 682,21 550,11 546,1  Technische mutaties        Niet tot een ijklijn behorend        betuweroute (isf)48,640,40,8     bodemsanering (vrom)41,0       geluidsisolatie schiphol (isf)34,055,080,0     strategisch akkoord: enveloppe mobiliteit  84,0162,0246,0   vitaliteit steden31,3       diversen8,09,317,1– 0,40,4   162,9104,7181,9161,6246,4  Extrapolatie     2 226,4         Totaal mutaties sinds Miljoenennota
2002163,0104,7181,9161,6246,4  STAND MILJOENENNOTA 20032 643,62 868,31 864,11 711,61 792,62 226,4 FONDS ECONOMISCHE STRUCTUURVERSTERKING: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 20022 059,31 850,61 660,41 575,11 650,4  Technische mutaties        Niet tot een ijklijn behorend        aardgasbaten2,4190,7246,4233,0240,7   taakstelling verkoop staatsdeelnemingen– 46,3– 114,5– 158,3– 155,8– 107,1   – 43,976,288,177,2133,6  Extrapolatie     1 912,4 Totaal mutaties sinds Miljoenennota
2002– 43,976,288,177,2133,6  STAND MILJOENENNOTA 20032 015,41 926,81 748,51 652,31 784,01 912,4 Fonds Economische StructuurversterkingHet Fonds Economische Structuurversterking (FES) heeft als doel het financieren
van investeringsprojecten van nationaal belang waarmee beoogd wordt de economische
structuur te versterken. Het FES is een verdeelfonds. Het kasritme van de
FES-uitgaven wordt bepaald door de financieringsbehoefte van goedgekeurde
FES-projecten, passend binnen de budgettaire randvoorwaarden van de FES-wet.De uitgaven betreffen onder andere de Betuweroute, bodemsanering op Vinexlocaties
en de ontwikkeling van nieuwe sleutelprojecten in het kader van vitaliteit
steden (onder andere Amsterdam Zuidas en Rotterdam-Centraal).
Daarnaast vindt er wegens gestegen kosten voor geluidsisolatie rond Schiphol –
samenhangend met de aanleg van de 5e baan – een extra investering plaats.
Deze extra inspanning wordt gedekt via een voorfinanciering uit het FES in
2002 tot en met 2004. De terugbetaling aan het FES vindt plaats in 2008 tot
en met 2012 via een verlenging van de heffingsperiode op de luchtvaartsector.
De voorfinanciering en de terugbetaling aan het FES lopen via het Infrastructuurfonds
en worden verantwoord op de begroting van Verkeer en Waterstaat.In het Strategisch Akkoord 2002 zijn extra middelen voor mobiliteit en
bereikbaarheid uitgetrokken. Een deel van deze middelen is gereserveerd in
het FES. Over de precieze besteding van deze middelen moet nog worden besloten.Het FES wordt op twee manieren gevoed. Ten eerste bestaat de voeding van
het FES uit vrijvallende rentelasten die het gevolg zijn van het verlagen
van de staatsschuld met de opbrengst verkoop staatsdeelnemingen. Daarnaast
wordt het FES gevoed uit een vast percentage (41,5%) van de totale gasbaten.
De aardgasbaten zijn opwaarts bijgesteld als gevolg van nieuwe ramingen van
de olieprijs en dollarkoers. De huidige inzichten nopen tot neerwaartse bijstelling
van de taakstelling verkoop staatsdeelnemingen.AOW-SPAARFONDS: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 20022 943,33 203,93 477,53 764,94 066,5  Technische mutaties        Niet tot een ijklijn behorend        diversen– 1,61,24,54,75,0   – 1,61,24,54,75,0  Extrapolatie     4 388,6 Totaal mutaties sinds Miljoenennota
2002– 1,61,24,54,75,0  STAND MILJOENENNOTA 20032 941,73 205,13 482,03 769,64 071,54 388,6 AOW-spaarfondsHet AOW-spaarfonds ontvangt rentebaten over het totaal opgebouwde vermogen.
Als gevolg van wijzigingen in de rentevoet zijn de rentebaten ten opzichte
van de ramingen gewijzigd.DIERGEZONDHEIDSFONDS: UITGAVEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 20020,00,00,00,00,0  Technische mutaties        Niet tot een ijklijn behorend        bijdrage aan lnv36,0       mond- en klauwzeer36,0       diversen7,0       79,0      Extrapolatie     0,0 Totaal mutaties sinds Miljoenennota
200279,00,00,00,00,0  STAND MILJOENENNOTA 200379,00,00,00,00,00,0 DIERGEZONDHEIDSFONDS: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 20022,50,00,00,00,0  Technische mutaties        Niet tot een ijklijn behorend        mond- en klauwzeer36,0       diversen0,2       36,2      Extrapolatie     0,0 Totaal mutaties sinds Miljoenennota
200236,20,00,00,00,0  STAND MILJOENENNOTA 200338,70,00,00,00,00,0 DiergezondheidsfondsHet Diergezondheidsfonds is opgericht met als doel het bewaken en bestrijden
van dierziekten en het voorkomen en verminderen van welzijnsproblemen. De
uitgaven en ontvangsten die samenhangen met wettelijk te bestrijden dierziekten
worden in dit fonds verantwoord. Het fonds wordt gevoed met bijdragen van
de Europese Unie, de productschappen en het Rijk. In verband met de MKZ-crisis zijn uitgaven gedaan voor de opslag en destructie
en verbranding van dieren in 2001. Daarvoor ontvangt Nederland een bijdrage
van deEuropese Unie.ARBEIDSVOORWAARDEN: UITGAVEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 20021 605,32 705,13 822,14 991,96 214,4  Mee- en tegenvallers        Rijksbegroting in enge zin        nominale bijstelling320,5959,81 225,01 260,71 419,5   Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt        nominale bijstelling14,774,898,7105,6117,3   Zorg        nominale bijstelling14,130,239,143,450,7   349,31 064,81 362,81 409,71 587,5          Beleidsmatige mutaties        Rijksbegroting in enge zin        beperking contractloonstijging – 216,4– 233,9– 232,3– 230,9   flankerend beleid 55,055,055,055,0   strategisch akkoord: taakstelling ilo – 16,0– 32,0– 48,0– 65,0   strategisch akkoord: taakstelling ziektekosten  – 40,0– 80,0– 80,0   Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt        beperking contractloonstijging – 21,1– 21,8– 22,7– 23,4   strategisch akkoord: taakstelling ilo – 3,3– 6,5– 9,8– 13,0   Zorg        diversen – 6,7– 7,5– 8,4– 9,2    – 208,5– 286,7– 346,2– 366,5  Technische mutaties        Rijksbegroting in enge zin        afbakening uitgavenkader 27,552,774,699,4   loonbijstelling 2002– 1 586,3– 1 643,7– 1 649,9– 1 659,3– 1 674,1   diversen– 5,8– 4,9– 4,7– 4,5– 4,3   Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt        loonbijstelling 2002– 209,2– 215,2– 218,1– 221,9– 222,0   Zorg        afbakening uitgavenkader – 27,5– 52,7– 74,6– 99,4   loonbijstelling 2002– 39,9– 38,6– 37,8– 37,3– 37,3   Niet tot een ijklijn behorend        loonbijstelling 2002– 116,6– 116,6– 118,0– 118,5– 118,4   nominale bijstelling20,153,965,869,375,2   diversen – 17,6– 18,3– 18,9– 19,5   – 1 937,7– 1 982,7– 1 981,0– 1 991,1– 2000,4  Extrapolatie     6 875,8 Totaal mutaties sinds Miljoenennota
2002– 1 588,4– 1 126,3– 904,9– 927,4– 779,6  STAND MILJOENENNOTA 200316,81 578,82 917,24 064,45 434,86 875,8 ArbeidsvoorwaardenOp de aanvullende post arbeidsvoorwaarden worden de middelen gereserveerd
die nodig zijn om de loongevoelige uitgaven op de verschillende begrotingen
te indexeren. Door middel van de loonbijstelling die jaarlijks in het voorjaar
uit de aanvullende post wordt overgeboekt naar de departementale begrotingen,
worden alle uitgaven op het loonniveau van het desbetreffende jaar gebracht.Op basis van de stand CEP2002 (Centraal Economisch Plan) is de loonbijstellingstranche
2002 uitgedeeld. De uitdeling van de loonbijstelling voor het gedeelte dat
niet tot de ijklijn behoort, heeft met name betrekking op de indexering van
de rijksbijdrage volksgezondheid.Op grond van de meest recente macro-economische inzichten doet zich een
opwaartse bijstelling van de ramingen voor. Dit wordt veroorzaakt door een
hogere raming van de sociale lasten en de contractloonstijging in de marktsector
dan eerder was verondersteld. In het licht van een meerjarig
streven naar een beheerste loonontwikkeling wordt de kabinetsbijdrage aan
overheidssectoren daarnaast beleidmatig gekort tot 2,5% voor het jaar 2003.
Hiermee samenhangend wordt voor de overheidssectoren een bedrag van 55 miljoen
beschikbaar gehouden voor flankerend beleid.Voor zover budgetten voor incidentele loonontwikkeling gereserveerd staan
op de aanvullende post arbeidsvoorwaarden is de verlaging van dit budget zoals
besloten in het Strategisch Akkoord, verwerkt. Ook de Strategisch Akkoord-taakstelling
uit het Strategisch Akkoord op de ziektekosten is verwerkt. Het resterende
saldo in 2002 is gereserveerd ten behoeve van de indexatie in het najaar van
de uitkeringen voor oorlogsgetroffenen.PRIJSBIJSTELLING/INDEXERING WSF: UITGAVEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 2002732,31 137,91 480,71 827,92 132,9          Mee- en tegenvallers        Rijksbegroting in enge zin        indexering studiefinanciering– 0,5– 10,5– 6,2– 12,312,8   nominale ontwikkeling: tranche 2003–2006 385,3727,01 063,21 332,4   nominale ontwikkeling: tranche 2002– 77,9– 65,4– 58,9– 61,8– 55,7   diversen5,08,813,012,08,6   Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt        nominale ontwikkeling: tranche 2003–2006 9,729,338,851,1   diversen1,89,36,7 – 4,1   Zorg        nominale ontwikkeling:tranche 2003–2006 3,06,810,514,5   diversen0,21,00,70,4– 1,3   – 71,4341,2718,41 050,81 358,3          Beleidsmatige mutaties        Rijksbegroting in enge zin        prijsbijstelling via fes-brug 46,640,558,7117,2   strategisch akkoord: niet uitdelen 75% prijsbijstelling 2002– 368,8– 385,3– 392,9– 392,1– 396,8          Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt        strategisch akkoord: niet uitdelen 75% prijsbijstelling 2002– 16,5– 17,1– 16,9– 14,3– 14,2   Zorg        diversen– 4,5– 4,3– 4,3– 4,2– 4,2   – 389,8– 360,1– 373,6– 351,9– 298,0          Technische mutaties        Rijksbegroting in enge zin        afbakening uitgavenkader: prijsbijstelling fes 11,535,683,4257,3   afbakening uitgavenkader: prijsbijstelling zorg 6,512,919,324,5   overheveling prijsbijstelling– 38,9– 44,2– 56,5– 59,2– 65,0   strategisch akkoord: 25% prijsbijstelling– 123,5– 128,4– 131,0– 130,7– 132,3   Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt        diversen– 5,2– 5,7– 5,6– 4,8– 4,7   Zorg        afbakening uitgavenkader: prijsbijstelling zorg – 6,5– 12,9– 19,3– 24,5   diversen– 1,4– 1,4– 1,4– 1,4– 1,4   Niet tot een ijklijn behorend        afbakening uitgavenkader: prijsbijstelling fes – 11,5– 35,6– 83,4– 257,3   indexering studiefinanciering– 0,4– 24,7– 22,2– 16,6– 4,3   nominale ontwikkeling: tranche 2003–2006– 13,019,141,987,4255,4   overheveling prijsbijstelling– 72,5– 68,6– 56,2– 53,9– 49,3   strategisch akkoord: niet uitdelen 75% prijsbijstelling 2002– 20,7– 20,8– 20,8– 20,8– 20,8   diversen4,44,611,15,5– 5,7   – 271,2– 270,1– 240,7– 194,5– 28,1  Extrapolatie     3 674,3         Totaal mutaties sinds Miljoenennota
2002– 732,3– 289,0104,0504,41 032,2  STAND MILJOENENNOTA 20030,0848,91 584,62 332,43 165,13 674,3         Prijsbijstelling/indexering WSFOp de aanvullende post indexering WSF wordt de prijsbijstelling over de
uitgaven voor de studiefinanciering geraamd. Gedurende het begrotingsjaar
wordt de indexering van de uitgaven voor studiefinanciering aangepast aan
de macro-economische ontwikkelingen en aan de nieuwste inzichten ten aanzien
van de leerlingenaantallen.Op de aanvullende post prijsbijstelling worden de middelen gereserveerd
die worden gebruikt om de prijsgevoelige uitgaven op de diverse begrotingen/studiefinanciering
te indexeren. Dit gebeurt door middel van prijsbijstelling die jaarlijks uit
deze aanvullende post wordt overgeboekt naar de departementale begrotingen.
Vanwege het tranchegewijze karakter van de prijsbijstelling kent de aanvullende
post een oplopende reeks. Bij het Strategisch Akkoord is besloten om de tranche
2002 slechts voor 25% uit te keren. De overige 75% is vrijgevallen voor het
generale beeld.KOPPELING UITKERINGEN/ NOMINALE BIJSTELLING AKW: UITGAVEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 2002280,4523,3730,9927,01 128,6  Mee- en tegenvallers        Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt        nominale bijstelling 1,92,9– 69,3– 96,3   tranche 2002– 305,4– 368,7– 376,8– 383,1– 390,8   wka19,482,8141,7242,9260,2   diversen– 2,12,32,4– 1,71,8   – 288,1– 281,7– 229,8– 211,2– 225,1  Beleidsmatige mutaties        Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt        anticumulatiebaten17,317,417,317,317,3   17,317,417,317,317,3          Technische mutaties        Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt        diversen– 11,1       – 11,1      Extrapolatie     1 110,1 Totaal mutaties sinds Miljoenennota
2002– 281,9– 264,3– 212,5– 193,9– 207,8  STAND MILJOENENNOTA 2003– 1,5259,0518,4733,1920,81 110,1 Koppeling uitkeringen/nominale bijstelling AKWDe nominale ontwikkeling op de aanvullende post Koppeling uitkeringen/nominale
bijstelling AKW heeft betrekking op de begrotingsgefinancierde sociale-zekerheidsregelingen.
De veranderingen zijn het gevolg van wijzigingen in het premiebeeld en indices
die bepalend zijn voor de aanpassing van de hoogte van de uitkeringen.ALGEMEEN: UITGAVEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 20021 011,21 147,0826,0875,7798,0  Mee- en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin        behoedzaamheidsreserve gf/pf 200127,9       diversen2,2       30,1              Beleidsmatige mutaties        Rijksbegroting in enge zin        behoedzaamheidsreserve gf/pf 2002 48,3      ramingstechnische veronderstelling in=uit– 95,3– 62,614,5– 26,2    strategisch akkoord: enveloppe mobiliteit  56,0108,0164,0   strategisch akkoord: enveloppe onderwijs  120,0230,0340,0   strategisch akkoord: enveloppe veiligheid  230,0470,0700,0   strategisch akkoord: zorgtoeslag   1 500,01 500,0   verminderde noodzaak tot compensatie zorgstelsel   – 320,0– 320,0   chloortransporten25,0       kennisnet   – 18,7– 18,7   milieu/co2-reductieplan– 57,929,730,92,1– 17,5   terrorismebestrijding9,113,64,54,54,5   uitvoeringskosten fiscale wetsvoorstellen– 22,1– 79,6– 11,9– 7,0– 8,8   vuurwerk– 15,0– 3,3– 4,0– 2,0    suwi/esf/arbvo177,016,823,823,823,8   diversen15,07,04,5– 6,8– 6,8   Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt        ramingstechnische veronderstelling in=uit– 64,0       suwi: bedrijfsplannen– 113,468,1136,1136,1136,1   suwi: transformatiekosten cwi54,534,911,82,7    Zorg        diversen– 8,8       – 95,972,9616,22 096,52 496,6  Technische mutaties        Rijksbegroting in enge zin        uitbetaling behoedzaamheidsreserve gf/pf 2001– 387,7       esf: overheveling naar szw– 157,2       diversen– 8,8       Zorg        diversen8,8       Niet tot een ijklijn behorend        btw openbaar vervoer– 132,3– 143,9– 124,8– 126,0– 151,6   kapitaalstorting kliq62,0       diversen10,010,010,010,010,0   – 605,2– 133,9– 114,8– 116,0– 141,6  Extrapolatie     3 191,2 Totaal mutaties sinds Miljoenennota
2002– 670,9– 60,9501,51 980,52 355,0  STAND MILJOENENNOTA 2003340,31 086,11 327,62 856,33 153,13 191,2 ALGEMEEN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 20023 064,12 971,62 879,0– 279,8– 279,8  Beleidsmatige mutaties        Rijksbegroting in enge zin        strategisch akkoord: dividendderving46,0122,0182,0197,0164,0   diversen10,010,010,010,010,0   56,0132,0192,0207,0174,0  Technische mutaties        Niet tot een ijklijn behorend        strategisch akkoord: verkoop staatsdeelnemingen– 3 085,7– 1 460,7– 1 460,71 625,01 625,0   diversen– 10,0– 10,0– 10,0– 10,0– 10,0   – 3 095,7– 1 470,7– 1 470,71 615,01 615,0  Extrapolatie     – 131,8 Totaal mutaties sinds Miljoenennota
2002– 3 039,7– 1 338,7– 1 278,71 822,01 789,0  STAND MILJOENENNOTA 200324,41 632,81 600,31 542,21 509,2– 131,8 AlgemeenOp de aanvullende post Algemeen worden middelen gereserveerd waarvan op
het moment van reservering nog niet expliciet kan worden aangegeven op welke
begroting(en) zij uiteindelijk worden verantwoord, of waarvan de exacte omvang
nog niet kan worden aangegeven. Daarnaast worden op deze aanvullende post
taakstellingen geparkeerd die uiteindelijk door de diverse begrotingen ingevuld
worden (bijvoorbeeld de ramingstechnische veronderstelling in=uit bij de eindejaarsmarge).Ten behoeve van de behoedzaamheidsreserve
wordt jaarlijks 227 miljoen euro op het gemeentefonds en het provinciefonds
ingehouden. Deze reserve wordt tijdelijk geparkeerd op de aanvullende post.
Door de ontwikkeling van de netto gecorrigeerde rijksuitgaven in 2001 wordt
in 2002 niet alleen de volledige behoedzaamheidsreserve 2001 aan de gemeenten
en provincies uitgekeerd, maar wordt bovendien een extraaccres van 160 miljoen euro uitbetaald. Aangezien de netto gecorrigeerde
rijksuitgaven bij de Voorlopige Rekening 2001 ten opzichte van de Miljoenennota
2002 hoger uitkwamen, treedt in 2002 een tegenvaller van circa 28 miljoen
euro op. Doordat de netto gecorrigeerde rijksuitgaven in 2002 hoger uitkomen,
wordt de behoedzaamheidsreserve in 2003 opgehoogd.Technisch wordt verondersteld dat het gebruik van de eindejaarsmarge in
2002 even groot is als in 2001. Er is daarom een correctieboeking verwerkt
op de aanvullende post, die even groot is als het totaal van de mutaties eindejaarsmarge
op de begrotingen (inclusief de eindejaarsmarge voor het rijksbegrotingsdeel
van de Sociale Zekerheid en het Budgettair kader Zorg én voor de bandbreedtesystematiek
van de homogene groep Internationale Samenwerking).Een aantal enveloppen uit het Strategisch
Akkoord is voorlopig op de aanvullende post geparkeerd. Tevens staat de zorgtoeslag vooralsnog gereserveerd op de aanvullende
post. Op dit moment is het nog onduidelijk hoe de verminderde noodzaak tot
compensatie zorgstelsel in 2005 als gevolg van de versnelling nominalisatie
wordt vormgegeven. Pas in 2005 kan, in het zicht van het dan voorliggende
koopkrachtbeeld, worden beslist hoe de definitieve compensatie wordt gerealiseerd
binnen het kader van de dan in te voeren stelselherziening in de zorgsector.Voor de afkoop van chloortransporten door
AKZO-Nobel wordt in 2002 25 miljoen euro gereserveerd.Ten behoeve van Kennisnet worden middelen overgeheveld naar OCenW.Gezien een herziene planning van het CO2-reductieplan wordt de raming meerjarig bijgesteld. Daarnaast worden er in 2002
middelen voor het reductieplan overgeheveld naar EZ en VenW.Voor de bestrijding van terrorisme zijn middelen
beschikbaar gesteld voor satelliet-interceptie. Hiermee kunnen berichten worden
onderschept en geanalyseerd. Onder leiding van het ministerie van Algemene
Zaken wordt door de AIVD en de MIVD een plan uitgewerkt, op basis waarvan
de middelen worden verdeeld.Voor de uitvoering van fiscale wetten worden
middelen overgeheveld naar de begroting van Financiën. Het betreft hier
middelen voor de uitvoering van de Regulerende Energie Belasting, het Belastingplan
2002 en de wijziging van het Belastingverdrag met België.Voor de schadevergoeding die op basis van de Wet Milieubeheer moet worden
betaald vanwege de gevolgen van het vuurwerkbesluit
(bedrijfsverplaatsingen en -beëindigingen), zijn middelen gereserveerd
op de aanvullende post. Een deel van deze middelen wordt overgeheveld van
de begroting van VROM.Met de reeks SUWI/ESF/Arbvo is voor de jaren
2002 en 2003 o.a. een voorziening getroffen voor de ontvlechting en liquidatie
van de Arbeidsvoorzieningsorganisatie voor wat betreft het negatieve eigen
vermogen, het sociaal plan en de transformatiekosten. Het inzicht in de kosten
van de liquidatie zal eerst definitief kunnen worden opgemaakt als de jaarrekening
2001 van Arbvo beschikbaar is. Daarnaast zijn in dit verband tevens voor de
jaren 2002 en 2003 voorzieningen getroffen voor de kapitaalstorting van Kliq
en Centrum Vakopleiding en de affinanciering van het onderhanden werk van
Kliq. Voorts zijn middelen geraamd voor de afwikkeling van het ESF-programma
1994–1999, waarbij ook de ESF-projecten van Arbvo een rol spelen. In
2003 is hiervan circa 157 miljoen euro uit hoofde van de artikel-24-procedure
aan Brussel terugbetaald. Met mogelijke ESF-schade 1997–1999 is nog
geen rekening gehouden. Deze kan eerst medio 2003 kan worden vastgesteld,
rekening houdend met eventuele bezwaar- en beroepsprocedures.Uit het oogpunt van bestuurlijke stabiliteit zijn met het Uitvoeringsinstituut
Werknemersverzekeringen (UWV), de Centra voor Werk en Inkomen (CWI) en het
het Bureau Ketenbeheer Werk en Inkomen (BKWI) meerjarenafspraken tot en met
2006 over de bedrijfsplannen gemaakt. De voorziening
op de aanvullende post voor SUWI is gebruikt in
de dekkingswijze van de meerjarige afspraken voor de bedrijfsplannen. Voor
detransformatiekosten van het CWI is een voorziening
getroffen. Deze worden overgeheveld naar de begroting van SZW zodra hiervoor
concrete plannen met adequate onderbouwing beschikbaar zijn.Op grond van herziene inzichten in de uitvoering van projecten die verantwoord
worden op de begroting van VenW en het Infrafonds, wordt de raming voor BTW-compensatie Openbaar Vervoer aangepast. Daarnaast
wordt een deel van de raming BTW Openbaar Vervoer, bestemd voor regionaal
en lokaal openbaar vervoer, overgeheveld naar het BTW-compensatiefonds.Bij de uitgaven wordt tot slot een reservering opgenomen voor de kapitaalstorting
van de NV Kliq. Deze storting wordt in de (kabinetsreactie
op) het rapport-Koopmans nader toegelicht en is niet relevant voor het uitgavenkader.De huidige inzichten nopen tot een bijstelling van de taakstelling van
de verkoop van staatsdeelnemingen ten behoeve van de voeding van het FES.
Hiermee samenhangend wordt tevens de geraamde dividendderving aangepast.CONSOLIDATIE  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 2002– 6 253,0– 6 571,6– 5 735,4– 5 733,2– 5 733,2  Extrapolatie     – 6 179,3 Totaal mutaties sinds Miljoenennota
200255,3– 17,4– 21,7– 29,529,8  STAND MILJOENENNOTA 2003– 6 308,3– 6 589,0– 5 757,1– 5 762,7– 5 703,4– 6 179,3 ConsolidatieDe post Consolidatie wordt gebruikt voor het corrigeren van de rijksbegroting
voor dubbeltellingen door het bruto-boeken van bijdragen. Het bruto-boeken
houdt in dat zowel het departement dat de betaling verricht als het departement
dat bijdraagt, de uitgaven in de begroting opneemt. Het ontvangende departement
raamt de te ontvangen bijdragen ook aan de ontvangstenkant van de begroting.
Hierdoor wordt het rekenkundig niveau van de totale rijksuitgaven en de rijksontvangsten
hoger dan het feitelijk niveau. De hoogte van de post consolidatie wordt voornamelijk
bepaald door de bijdrage via de begroting van Verkeer en Waterstaat aan het
Infrastructuurfonds.SOCIALE ZEKERHEID EN ARBEIDSMARKT (SZA) Bedragen
in miljoenen euro's Uitgaven200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 200254 101,456 082,357 660,159 577,461 379,3  1. Mee- en tegenvallers        akw volume8,839,441,052,960,7   anw volume– 5,6– 22,8– 30,5– 36,8– 41,8   aow fiscaal effect euro0,7– 15,318,62,89,1   aow prijs 74,00,71,01,3   aow volume66,296,0119,7148,2197,4   arbeidsmarktmiddelen– 120,0– 106,3– 127,9– 150– 133,8   export uitkeringen (beu)5,622,222,722,622,5   fwi prijs23,9– 5,0– 5,0– 5,0– 5,0   fwi volume– 45,1422,6677,2681,3657,8   nominale bijstelling– 5,798,3136,5– 26,4– 120,9   nominale ontwikkeling: tranche 2003–2006 9,729,338,851,1   wsw – 16,5      overige lasten56,156,567,378,494,3   rea91,791,791,791,791,7   tw volume– 3,519,416,510,46,5   vangnet zw prijs– 1,713,813,810,46,7   vangnet zw volume– 18,1– 18,5– 19,1– 19,6– 20,1   wajong prijs30,337,337,735,936,5   wajong volume– 20,2– 21,2– 23,3– 25,3– 25,2   wao prijs81,0192,4293,2115,264,0   wao volume– 43,9– 68,8– 70,5– 36,014,3   wka32,2298,4529,5743,4987,1   wulbz: verlenging ziekteperiode  – 53,2– 54,5– 55,9   wulbz: verlenging ziekteperiode  – 238,6– 491,0– 503,8   ww prijs35,663,465,766,573,1   ww uitvoeringskosten15,7166,7170,4173,1192,6   ww volume– 126,0857,71 255,31 301,91 305,2   diversen32,435,727,822,48,7   90,42 320,83 046,52 752,32 974,1  2. Beleidsmatige mutaties        agenda toekomst– 6,1– 25,3– 29,841,719,5   akw maatregel 16–17 jarigen – 10,0– 30,0– 40,0– 40,0   anticumlatiebaten17,317,417,317,317,3   arboconvenanten– 17,98,629,226,422,1   bedrijfsplannen bkwi28,16,86,86,86,8   bedrijfsplannen cwi45,3– 1,3– 17,7– 30,4– 30,9   bedrijfsplannen uwv67,5– 79,1– 60,9– 48,5– 265,5   bedrijfsverzamelgebouwen intertemporele compensatie– 25,025,0      beperking contractloonstijging – 21,1– 21,8– 22,7– 23,4   eindejaarsmarge129,0       financiering loopbaanonderbreking– 17,1– 16,5– 11,5– 9,1– 9,1   kennisinfrastructuur 10,010,010,010,0   langdurend zorgverlof 4,59,018,022,5   langlaag intertemporele compensatie– 47,326,821,7– 12,411,2   basisregeling levensloop 100,0200,0200,0200,0   oow fase 3 – 383,4– 264,7– 138,1– 3,2   ramingstechnische veronderstelling in=uit– 64,0       strategisch akkoord: afschaffen finlo en ldzv – 11,4– 20,9– 32,2– 36,8   strategisch akkoord: anticumulatie gouden handdruk  – 107,5– 167,2– 173,4   strategisch akkoord: beperken vervolguitkering – 78,6– 165,2– 173,7– 183,1   strategisch akkoord: brutering voor zorgtoeslag   512,2531,9   strategisch akkoord: decentraliseren FWI  – 150,0– 200,0– 250,0   strategisch akkoord: feitelijk arbeidsverleden – 3,0– 15,3– 32,1– 52,9   strategisch akkoord: herziening alimentatie  – 50,0– 90,0– 190,0   strategisch akkoord: kinderopvang148,7177,2470,8509,2543,2   strategisch akkoord: niet uitdelen 75%– 16,5– 17,1– 16,9– 14,3– 14,2          prijsbijstelling 2002        strategisch akkoord: premieinning bd   – 71,6– 74,2   strategisch akkoord: reintegratiebudget – 571,3– 763,5– 873,0– 881,1   strategisch akkoord: sancties en handhaving 24,53,9– 17,8– 45,6   strategisch akkoord: sollicitatieplicht 57,5+ – 81,4– 107,2– 164,3– 169,8   strategisch akkoord: taakstelling ilo – 3,3– 6,5– 9,8– 13,0   strategisch akkoord: wao – 100,0– 309,5– 576,5– 787,7   strategisch akkoord: woonlandbeginsel – 16,0– 18,0– 18,0– 19,0   strategisch akkoord: wvg naar vws– 61,5– 49,8– 62,9– 62,8– 62,8   suwi: bedrijfsplannen– 113,468,1136,1136,1136,1   suwi: transformatiekosten cwi54,534,911,82,7    volume effect bedrijfsplannen suwi– 4,5– 13,8– 22,8– 22,8– 22,8   wao uitvoeringskosten – 4,3– 16,4– 39,0– 64,5   ww risicogroepen  – 45,0– 50,0– 50,0   diversen– 18,816,015,610,93,7   98,3– 966,9– 1 381,8– 1 425,0– 1 938,7          3. Technische mutaties        esf betaling157,2       onderhanden werk kliq70,0       zfw uitvoeringskosten46,746,746,746,746,7   diversen– 35,4– 1,1– 1,0– 0,5– 0,5   238,545,645,746,246,2  Extrapolatie     64 341,6         Totaal mutaties sinds Miljoenennota
2002427,31 399,61 710,51 373,81 081,8  STAND MILJOENENNOTA 200354 528,857 481,959 370,660 951,262 461,264 341,6 SOCIALE ZEKERHEID EN ARBEIDSMARKT: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 2002947,31 385,21 409,11 434,41 596,4          1. Mee- en tegenvallers        arbeidsmarktmiddelen15,2       ontvangsten ufo13,221,123,325,114,0   oow fase 3 – 393,0– 269,5– 133,612,6   wka 0,3– 2,3– 9,8– 20,0   diversen10,4– 0,3– 0,3– 0,2– 0,2   38,8– 371,9– 248,8– 118,56,4          2. Beleidsmatige mutaties        anticumulatiebaten17,317,417,317,317,3   strategisch akkoord: reintegratiebudget 85,0      diversen0,61,02,03,03,0   17,9103,419,320,320,3          Extrapolatie     1 519,1         Totaal mutaties sinds Miljoenennota
200256,7– 268,5– 229,5– 98,226,7  STAND MILJOENENNOTA 20031 004,01 116,71 179,61 336,21 623,11 519,1 Sociale Zekerheid en ArbeidsmarktDe uitgaven in de budgetdisciplinesector Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt
wijzigen door beleidsmatige inspanningen en door veranderingen in de volume-
en prijsgegevens voor de sociale zekerheidsregelingen. In de toelichting op
de begroting van SZW zijn de belangrijkste beleidsmatige bijstellingen reeds
toegelicht. Voor het overige zijn er majeure bijstellingen in de WW-uitgaven.
Deze zullen, in reactie op de verslechterende economische situatie, weer fors
gaan toenemen. De uitgaven aan de WAO zijn gestegen door opwaartse prijseffecten.
Dit betreft met name de ten opzichte van de Miljoenennota 2002 gestegen lonen
en de WKA-index. Hiertegenover staat een veel grotere beoogde besparing door
beperking van het volume, resulterend uit nieuwe kabinetsmaatregelen. Een
toelichting op de overige en kleinere mutaties is te vinden bij begrotingshoofdstuk
15 en de Ontwerpbegroting van SZW.BUDGETTAIR KADER ZORG: UITGAVEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 200239 254,541 547,443 578,745 654,147 733,4  Mee- en tegenvallers        nominale bijstelling250,2640,51 062,61 872,12 940,2   nominale ontwikkeling:tranche 2003–2006 3,06,810,514,5   diversen0,21,00,70,4– 1,3   250,4644,51 070,11 883,02 953,4          Beleidsmatige mutaties        aanpak wachtlijsten290,0250,0250,0250,0250,0   strategisch akkoord: wachtlijsten (afrekening 2001)376,0370,0370,0370,0370,0   strategisch akkoord: wachtlijsten 2002291,0291,0291,0291,0291,0   strategisch akkoord: enveloppe zorg  170,0350,0520,0   meningokokken c-vaccinatie47,7       strategisch akkoord: meningokokken c-vaccinatie30,0       geneesmiddelen26,2– 56,9– 56,9– 56,9– 56,9   strategisch akkoord: besparingsverlies geneesmiddelen85,040,040,040,040,0   strategisch akkoord: geneesmiddelen – 280,0– 280,0– 280,0– 280,0   strategisch akkoord: efficiencykorting   – 50,0– 100,0   terugdringen administratieve lasten – 23,0– 91,0– 136,0– 136,0   strategisch akkoord: eigen risico   – 150,0– 150,0   strategisch akkoord: incidentele loonontwikkeling – 20,0– 39,0– 59,0– 78,0   beperking contractloonstijging – 75,0– 150,0– 150,0– 150,0   flankerend beleid zorg 20,030,030,030,0   inlopen financieringsachterstand247,7195,5      hogere instroom agio's10,010,010,010,010,0   opleiding verpleegkundigen15,011,08,0     toename pgb's13,013,013,013,013,0   anw diensten huisartsen20,020,020,020,020,0   ic-capaciteit12,012,012,012,012,0   jeugdgezondheidszorg 16,016,016,016,0   bouw– 50,0       palliatieve zorg10,010,010,010,010,0   weesgeneesmiddelen5,030,035,035,035,0   vrijval mja sectorfondsen– 0,5– 10,0– 10,0– 10,0– 10,0   terrorismebestrijding14,85,94,64,64,6   strategisch akkoord: generieke subsidietaakstelling – 4,2– 8,5– 12,7– 16,9   strategisch akkoord: gevolgen nominale ontwikkeling 123,1– 19,9– 430,4– 863,3   aanvullende generieke subsidietaakstelling – 4,2– 8,5– 12,7– 16,9   diversen8,50,914,23,87,5   1 451,4945,1630,0107,7– 228,9          Technische mutaties        afbakening uitgavenkader– 1 361,0– 1 250,9– 1 253,7– 1 237,4– 1 259,2   afbakening uitgavenkader: prijsbijstelling zorg – 6,5– 12,9– 19,3– 24,5   bijstelling raming eigen betalingen awbz53,989,0113,2134,9142,9   loonbijstelling tranche 200239,738,437,537,137,1   loonbijstelling 2002– 39,9– 38,6– 37,8– 37,3– 37,3   uitvoeringskosten premie-inning– 46,7– 46,7– 46,7– 46,7– 46,7   diversen23,9– 2,9– 3,1– 5,0– 3,4   – 1 330,1– 1 218,2– 1 203,5– 1 173,7– 1 191,1          Extrapolatie     51 728,4 Totaal mutaties sinds Miljoenennota
2002371,5371,1496,6817,11 533,4  STAND MILJOENENNOTA 200339 626,041 918,544 075,346 471,249 266,851 728,4 BUDGETTAIR KADER ZORG: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN  200220032004200520062007 STAND MILJOENENNOTA 20022 574,12 650,92 693,12 736,92 780,8  Beleidsmatige mutaties        belastbaar inkomen awbz4,31,721,336,756,2   diversen3,54,55,35,35,3   7,86,226,642,061,5          Technische mutaties        afbakening uitgavenkader– 90,9– 86,3– 86,7– 86,7– 85,7   bijstelling raming eigen betalingen awbz53,989,0113,2134,9142,9   diversen5,8       – 31,22,726,548,257,2          Extrapolatie     2 975,3 Totaal mutaties sinds Miljoenennota
2002– 23,68,953,190,2118,7  STAND MILJOENENNOTA 20032 550,52 659,72 746,22 827,12 899,52 975,3 ZorgHet kabinet heeft ten opzichte van de stand Miljoenennota 2002 bijna 1
miljard euro extra beschikbaar gesteld om wachtlijsten en wachttijden verder terug te dringen. Vanaf 2004 is er een nog
nader te verdelenenveloppe beschikbaar. Bij de
vaccinatiecampagne tegen meningokokken C, waarbij
alle kinderen tot 19 jaar in 2002 worden gevaccineerd, is op verzoek van de
Tweede Kamer afgezien van een eigen bijdrage. De verwachting is dat de eerder
opgelegde taakstelling bij de geneesmiddelen niet
geheel kan worden gerealiseerd.De doelmatigheid in de zorg wordt verbeterd
o.a. door de bekostigingssystemen meer te richten op geleverde prestaties.
Verder worden aanvullende maatregelen genomen ter vermindering van de administratieve lastendruk. Bij de introductie van de
nieuwe basisverzekering in 2005 wordt een verplicht eigen
risico ingevoerd. Als uitvloeisel van het Strategisch Akkoord behoren
enkele geneesmiddelen niet langer tot het ziekenfondspakket. De vergoeding
voor incidentele loonontwikkeling wordt verlaagd
van 0,6% tot een marktconforme jaarlijkse vergoeding van 0,5%.In het verlengde van de bijstelling contractloonontwikkeling bij de overheidssectoren zal de minister van VWS in overleg treden
met sociale partners in de sector Zorg en welzijn om ook in deze sector tot
een beperking van de contractloonontwikkeling tot 2,5% te komen.In de zorgsector wordt flankerend beleid mede
vormgegeven door een vermindering van het ziekteverzuim als gevolg van de
introductie van een financiële prikkel bij lager verzuim.Omdat de hoogte van het Budgettair Kader Zorg voortaan op de schadelast
van de verzekeraars wordt gebaseerd, is het nodig het BKZ te corrigeren voor
het inlopen van bestaande financieringsachterstanden.Extra opleidingscapaciteit is belangrijk bij
verdere reductie van de wachtlijsten. Daarom wordt extra geld uitgetrokken
voor opleiding van verpleeg- en verloskundigen en voor assistenten geneeskunde
in opleiding (agio's).De forse groei in het aantal persoonsgebonden budgetten (pgb's) leidt tot een hogere raming. Bovendien stijgen door de toename
van het aantal pgb's ook de uitvoeringskosten.Op het terrein van de geneesmiddelen zijn
vooral eenmalige besparingsverliezen opgetreden. Om het geneesmiddelenkader
sluitend te houden zijn daarom additionele maatregelen genomen. De belangrijkste
daarvan zijn een verhoging van de zogenaamde clawback en een verlaging van
verzekeraarsbudgetten.De vergoeding aan huisartsen van avond-, nacht-
en weekenddiensten vindt per 2002 plaats via een apart consulttarief.Voor uitbreiding van de IC-capaciteit (voor
onder meer 21 bedden neonatalen) heeft het kabinet extra middelen beschikbaar
gesteld.Als gevolg van de invoering van het basispakket Jeugdgezondheidszorg in 2003 is structureel € 16 mln toegevoegd aan de VWS-begroting.Rekening houdend met de verwachte benutting van de trekkingsrechten bij
de meldingsregeling bouw wordt in 2002 rekening
gehouden met een vrijval van €50 miljoen.Voor de uitvoering van het amendement Rouvoet is de palliatieve zorg met € 10 mln geïntensiveerd. Hiermee
worden onder andere de verpleeg- en verzorgingshuistarieven voor terminale
patiënten verhoogd. Er wordt ook extra geld beschikbaar gesteld voor
onderzoek naar en de vergoeding van dure medicijnen voor zeldzame ziektes,
de zgn. «weesgeneesmiddelen».In het kader van het Actieplan Terrorisme
neemt ook VWS een aantal maatregelen, zoals extra productie van vaccins en
de bouw van een beveiligd laboratorium bij het RIVM. De hogere uitgaven worden
deels gedekt uit ruimte binnen de sectorfondsen
en de meerjarenafspraken verpleging en verzorging.In verband met de uitvoeringskosten premie-inning Ziekenfondswet heeft een overheveling plaatsgevonden naar het ministerie van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid.Naar verwachting treedt vanaf 2003 een meevaller op bij de eigen bijdragen
Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten. Dit is het gevolg van het per die datum
hanteren van het belastbaar inkomen als grondslag
voor de berekening van de «eigen bijdrage intramuraal».8 Interdepartementale beleidsonderzoekenIn deze bijlage wordt ingegaan op de voortgang van de politieke besluitvorming
over de resultaten van de rondes 1999 t/m 2001.8.1 Interdepartementale beleidsonderzoeken (IBO's) 2002Het kabinet heeft de Tweede Kamer reeds per brief geïnformeerd over
de onderzoeksopdrachten voor de nieuwe ronde interdepartementale beleidsonderzoeken
(IBO's).Hieronder zijn de onderwerptitels van de nieuwe onderzoeken samengevat: MinisterieOnderwerpJustitie/BZKDoorlichting
regelgeving executieve politietakenOCWCollegegelddifferentiatieFIN/VWS/SZWUitvoering van
inkomensafhankelijke regelingenDefensieEuropese defensiecapaciteitenVenWBekostiging waterbeheerVWSMaatschappelijke opvangHorizontaalRandvoorwaarden decentralisatie arbeidsvoorwaarden8.2 Politieke besluitvormingRonde 1999EnergiesubsidiesHet IBO-rapport is op 30 november 2001 met het kabinetsstandpunt aan de
Tweede Kamer aangeboden.1In het Algemeen Overleg
op 24 januari 2002 met de vaste commissie voor Economische Zaken heeft de
minister van Economische Zaken aangegeven dat criteria worden ontwikkeld om
de betreffende regelingen gerichter toe te passen. Daarnaast worden regelingen
gestroomlijnd om ongewenste stapeling tegen te gaan. Het betreft onder meer
de Energie-Investeringsaftrekregeling (EIA) en de subsidieregeling energievoorzieningen
in de non-profit en bijzondere sectoren (EINP). Ten slotte wordt gewerkt aan
verbetering van de organisatie van de gegevensverzameling zodat een verantwoorde
evaluatie mogelijk wordt.WaarborgfondsenOp 8 maart 2002 is het IBO-rapport «Waarborgconstructies in de onderwijssector»
vergezeld van een kabinetsstandpunt aan de Tweede kamer toegezonden.2Het overleg met de vaste Commissie voor OCW is afgerond
met de brief van de minister van OCW van 30 mei 2002. Onderzocht is onder
welke condities waarborgconstructies kunnen worden ingevoerd en wat de voordelen
zijn voor de onderwijsinstellingen en voor het departement. De essentie van
een waarborgconstructie is de garantstelling richting kapitaalverstrekkers
bij het afsluiten van langlopende leningen. Die zekerstelling leidt tot een
lagere rente op de lening. Het initiatief voor de oprichting van een waarborgfonds
ligt bij de instellingen zelf.Door de (recente) wijziging van de Comptabiliteitswet (geïntegreerd
middelenbeheer) kan de facto hetzelfde financiële voordeel behaald worden.
Deze wijziging maakt het voor rechtspersonen met een wettelijke taak onder
bepaalde voorwaarden mogelijk dat zij voor de financiering van wettelijke
taken leningen in de schatkist afsluiten.Koppeling milieuvoorwaarden aan inkomenssteun landbouwproducentenHet rapport «Cross compliance» is tezamen met het kabinetsstandpunt
op 6 juni 2002 aan de Tweede Kamer aangeboden.3
De samenvattende conclusie luidt dat het instrument weliswaar interessant
is, maar dat het mede ten gevolge van de Brusselse regelgeving beperkt toepasbaar
is. Bovendien moet ervoor worden gewaakt dat de uitvoeringskosten in verhouding
tot het resultaat staan. In de voorstellen van de Commissie voor de midterm
review van het gemeenschappelijk landbouwbeleid speelt«cross compliance»
opnieuw een rol. Verdere concretisering zal in dat kader plaatsvinden.Ronde 2000Toekomst van het arbeidsmarktbeleidHet rapport «Aan de slag» is op 7 september 2001 aan de Tweede
kamer aangeboden, tezamen met het desbetreffende kabinetsstandpunt.4 Op 21 november 2001 is overleg gevoerd met de vaste
commissie voor SZW. Het IBO-rapport signaleert knelpunten in het huidige arbeidsmarktbeleid
en doet voorstellen om die weg te nemen. In het Strategisch Akkoord zijn moderniseringen
van het arbeidsmarktbeleid aangekondigd die moeten leiden tot een doelmatigere
reïntegratie en die moeten voorkomen dat mensen van een uitkering afhankelijk
worden. Er is onder andere besloten te komen tot één ongedifferentieerd,
flexibel en vrij besteedbaar reïntegratiebudget voor gemeenten. Ook krijgen
gemeenten een groter financieel belang bij een rechtmatige en doelmatige uitvoering
van de bijstandsregeling. Om werk lonend te maken en op deze wijze mensen
vanuit een uitkeringspositie aan het werk te krijgen, wordt de armoedeval
met kracht aangepakt.Tweeluik Financiering EUDeel I: Structuurbeleid in het perspectief van de uitbreiding
van de EUOp 10 september 2001 is het rapport aan de Tweede Kamer aangeboden, vergezeld
van het desbetreffende kabinetsstandpunt.5De
belangrijkste conclusie is dat het structuurbeleid hervormd moet worden. Het
zou zich moeten richten op EU-lidstaten met een relatief laag
BNP in plaats van op arme regio's. Op deze wijze wordt de effectiviteit verhoogd
en het rondpompen van geld voorkomen.Deel II: Financiering gemeenschappelijk landbouwbeleid
na uitbreiding EUHet rapport is tezamen met het kabinetsstandpunt op 7 september 2001 aan
de Tweede Kamer aangeboden.6 De conclusie is
dat zonder aanpassingen de kosten van het Europese landbouwbeleid flink oplopen.
Aangezien boeren in nieuwe lidstaten na toetreding op de EU-markt hogere prijzen
voor hun producten mogen verwachten, is er geen reden hun inkomenscompensatie
toe te kennen. Als dit toch gebeurt, dient dit te worden opgevangen door verlaging
van de inkomenssteun in de hele Unie. Gegeven de doelstellingen van de WTO
en de kosten van de uitbreiding moeten de uitgaven voor het GLB dalen. In
de overgangsfase kan tijdelijk een deel van de besparingen voor plattelandsbeleid
worden ingezet.Beide kabinetsstandpunten over het tweeluik zijn de basis voor de Nederlandse
positie in de EU. Deze zijn evenals de IBO-rapporten in het Engels vertaald
en gepresenteerd en toegelicht in de hoofdsteden van de huidige en de nieuwe
lidstaten. Over de herziening van het GLB zullen eind 2002, tegelijk met de
afronding van de toetredingsonderhandelingen, definitieve beslissingen moeten
worden genomen. Over de structuurfondsen zal dat later in deze kabinetsperiode
bij het vaststellen van de nieuwe Financiële Perspectieven met ingang
van 2007 het geval zijn.Decentralisatie Openbaar VervoerHet rapport «Van oude gebruiken en nieuwe gebieden; decentrale exploitatiesubsidies
openbaar vervoer» is op 20 maart 2002 aan de Tweede Kamer aangeboden,
tezamen met het desbetreffende kabinetsstandpunt.7
Behandeling in de Tweede Kamer heeft nog niet plaatsgehad. Dit wordt direct
na het zomerreces voorzien. Het standpunt houdt op hoofdlijnen in dat het
kabinet de huidige gebruiksgerichte bekostigingssystematiek (via opbrengstsuppletie)
geleidelijk en met ingang van 2005 wil gaan vervangen door een systematiek
waarbij de verdeling uiteindelijk geheel zal plaatsvinden op basis van structuurkenmerken.
Tevens worden de ontvangers van de OV-subsidie gelijkgesteld aan de ontvangers
van de gebundelde doeluitkering, te weten de 12 provincies en de 7 stedelijke
regio's.Effectiviteit en doelmatigheid van het personeelsmanagementHet IBO-rapport «Rijk met personeel; naar een effectiever personeelsmanagement
in de rijksdienst» is op 9 oktober 2001 aan de Tweede kamer aangeboden.8 Op 13 december 2001 heeft onder meer over dit rapport
overleg plaatsgevonden met de vaste commissie voor BZK. De uit dit IBO voortkomende
activiteiten gaan deel uitmaken van de operatie Vernieuwing HRM stelsel Rijk.
Eind 2002 zal het kabinet een besluit nemen over de concrete doelstellingen
en activiteiten van deze operatie, waarna in 2003 kan worden gestart.In het kader van deze operatie wordt bezien of introductie van shared
services, dat wil zeggen bundeling van personeelsvoorzieningen in de rijksdienst,
gewenst is. Verder wordt een rijksbreed benchmark- en visitatiesysteem opgezet,
waardoor vergelijking van het eigen personeelsmanagement met andere organisaties,
binnen èn buiten het Rijk, mogelijk wordt. Naar verwachting
zullen de eerste benchmarkonderzoeken medio 2003 van start gaan. In de CAO
Rijk 2001 is afgesproken het beloningsstelsel van het Rijk te moderniseren.
Daarmee wordt een meer op competentie en resultaat gerichte beloning voor
alle managers en medewerkers bij het Rijk ingevoerd.Vouchers in de woon- en woonzorgsectorOp 22 mei 2002 is het rapport «Naar eigen smaak; een analyse van
de vooren nadelen van persoonsgebonden budgetten in de woon- en woonzorgsector»
aan de Tweede Kamer aangeboden, tezamen met het desbetreffende kabinetsstandpunt.9 Een persoonsgebonden budget (ook wel voucher genoemd)
stelt huurders en cliënten in staat het aanbod beter op eigen voorkeuren,
mogelijkheden en omstandigheden te laten aansluiten. Het geeft ook prikkels
aan aanbieders om hun producten en (in geval van de woonzorgvoucher) diensten
tegen een goede prijs-kwaliteitsverhouding in de markt te zetten. Ook kan
het gebruik van de voucher leiden tot meer differentiatie in de aard van de
voorzieningen, in het aanbod en in de soorten aanbieders. Er dienen zich echter
ook complexe vraagstukken aan, zoals het compenseren van de zeer omvangrijke
inkomenseffecten (bij woonvouchers), het verbeteren van marktcondities en
concurrentieverhoudingen en, op het terrein van wonen en zorg, de indicatiestelling.
Introductie van vouchers in de woonsector brengt ingrijpende inkomenseffecten
teweeg en verandert weinig of niets aan de armoedevalproblematiek. In de woonsector
wordt derhalve afgezien van de invoering van (experimenten met) vouchers.
Invoering van integrale persoonsgebonden budgetten op het gecombineerde terrein
van wonen, zorg en welzijn is een zaak voor de lange termijn. Eerst is meer
inzicht nodig in de randvoorwaarden en vraagstukken omtrent vormgeving, uitvoering
en de effecten voor de burger in de praktijk. Nagegaan wordt of daartoe zinvolle
experimenten kunnen worden gedaan.Centraal Orgaan Opvang AsielzoekersHet rapport «Zoeken naar een kostprijsmodel voor een herkenbare
sturingsrelatie» over de bedrijfsvoering van het COA is op 24 april
2002 tezamen met het kabinetsstandpunt aan de Tweede Kamer aangeboden.10De conclusie is onder meer dat de huidige sturingsrelatie
nog niet op alle vlakken volledig invulling geeft aan het principe van sturen
op afstand. Daarnaast is gebleken dat de huidige sturingsrelatie te weinig
flexibel is, wat op gespannen voet staat met de dynamiek van het werkveld
van het COA. Ten slotte is geconstateerd dat er mogelijkheden liggen voor
het expliciet maken van kwaliteitsafspraken met COA als belangrijke stap naar
een resultaatgericht besturingsmodel. Verandering is nodig op drie vlakken:
1. scheiding van de rollen van opdrachtgever en eigenaar van het COA bij Justitie;
2. introductie van een transparante prijsvorming door middel van een outputgericht
kostprijsmodel; 3. introductie van instrumenten om de kwaliteit van de producten
en prestaties van het COA beter te kunnen meten met de daarbij behorende financiële
vertaling.Het is de bedoeling dat vanaf de begrotingsvoorbereiding 2004, die begin
2003 start, de opvang van asielzoekers plaatsvindt aan de hand van een nieuwe,
herkenbare sturingsrelatie.Balansverkorting van de onderwijsbijdragenHet rapport is tezamen met het kabinetsstandpunt op 28 januari 2002 aan
de Tweede Kamer aangeboden.11 Onderzocht is
welke mogelijkheden er zijn om de les-, cursus- en collegegelden
te salderen met de afschaffing of verlaging van de tegemoetkoming onderwijsbijdrage
en schoolkosten (WTOS) en van de tegemoetkomingen via de studiefinanciering.De conclusie is dat zowel voor het les- en cursusgeld als voor het collegegeld
de baten van saldering niet opwegen tegen de budgettaire effecten en andere
neveneffecten. Het kabinet onderschrijft de conclusie van het rapport.Toegang tot zorg en indicatiestelling AWBZHet rapport «Verzorgde toegang; toegang tot zorg en indicatiestelling
in de AWBZ» is tezamen met het kabinetsstandpunt op 3 december 2001
aan de Tweede Kamer aangeboden.12 Het rapport
deed een aantal (in de kabinetsreactie onderschreven) aanbevelingen om de
objectiviteit, onafhankelijkheid en integraliteit van de indicatiestelling
voor langdurig zorgbehoevenden te verbeteren. De implementatie van deze aanbevelingen
zou moeten worden gestimuleerd en gemonitord door een tijdelijk college, dat
na twee jaar een eindoordeel moet geven over de vraag of de aanbevelingen
binnen de huidige vormgeving van de indicatiestelling onder verantwoordelijkheid
van gemeenten voldoende zijn gerealiseerd resp. kunnen worden gerealiseerd.
Het desbetreffende college is inmiddels van start gegaan en zal periodiek
rapporteren over de voortgang van zijn taken.CDV Postverwerking rijksoverheidHet IBO-rapport is tezamen met het kabinetsstandpunt op 16 juli 2002 aan
de Tweede Kamer aangeboden.13 Om het inzicht
in de efficiency van het postproces te vergroten, zullen meetinstrumenten
ontwikkeld worden. Verdere uitbreiding van gemeenschappelijke voorzieningen
zal worden onderzocht. Over beide onderdelen moet begin 2003 meer duidelijkheid
bestaan. Ten slotte zal op wat langere termijn een visie ontwikkeld worden
op de mogelijke toepassingen van ICT in het postverwerkingsproces.CDV Facilitaire salarisbureausHet IBO-rapport «Meesters van de wedde» is tezamen met het
kabinetsstandpunt op 13 juni 2002 aan de Tweede Kamer aangeboden.14 Geconcludeerd is onder andere dat meer samenwerking
mogelijk is tussen de verschillende departementen op het gebied van personeels-
en salarisadministratie (P&S) teneinde efficiencyvoordelen en schaaleffecten
te bereiken. Verdergaande samenwerking wordt bevorderd op grond van voorstellen
op basis van het lopende haalbaarheidsonderzoek shared services HRM. Begin
2003 zal het kabinet aan de hand van concrete voorstellen voor samenwerkingsmogelijkheden
ten behoeve van de totstandkoming van een shared services P&S een definitief
besluit nemen.Ronde 2001RechtsbijstandHet IBO-rapport is tezamen met het kabinetsstandpunt op 15 mei 2002 aan
de Tweede Kamer aangeboden.15 Aanbevelingen
zijn gedaan met betrekking tot het invoeren van prikkels gericht op het bevorderen
van de doelmatigheid van het gebruik van de gesubsidieerde rechtsbijstand
en in samenhang daarmee het beroep op de rechter, in het bijzonder bij nagenoeg
kansloze zaken. Daarnaast zijn voorstellen gedaan ten aanzien van de gewenste
uurvergoeding voor de gesubsidieerde rechtsbijstand. Met betrekking
tot de voorstellen voor prikkels gericht op de rechtsbijstandverlener zal
een ex-ante-uitvoeringstoets worden uitgevoerd door de raden voor rechtsbijstand,
waarvan het resultaat in het najaar van 2002 te verwachten is.De volgende IBO-rapporten zijn in verband met de demissionaire status
van het vorige kabinet zonder kabinetsstandpunt aan de Tweede Kamer aangeboden.
Ten aanzien van deze rapporten zal het kabinet alsnog een inhoudelijk standpunt
bepalen en dit zo spoedig mogelijk, in ieder geval in het najaar van 2002,
aan de Kamer aanbieden. Overigens is van twee van deze rapporten gebruikgemaakt
bij het opstellen van het Strategisch Akkoord.Verwerving van defensiematerieel voor de Nederlandse krijgsmachtHet IBO-rapport is op 15 juli 2002 aan de Tweede Kamer aangeboden.16Doelmatigheid inburgeringsbeleidHet rapport «Perspectief op integratie» is op 20 juni 2002
aan de Tweede Kamer aangeboden.17 Conform de
advisering van het IBO heeft het nieuwe kabinet inmiddels besloten dat er
een inburgeringstoets komt en dat de prikkels tot deelname en afronding van
inburgeringscursussen worden versterkt. Dit laatste gebeurt door koppeling
van de verblijfsstatus aan het halen van de toets, de introductie van een
eigen bijdrage en een verplichting tot deelname aan inburgeringscursussen
voor oudkomers die beschikbaar moeten zijn voor de arbeidsmarkt. Op deze terreinen
worden inmiddels (wetgevings)trajecten voorbereid. Daarbij hoort ook het opheffen
van de verplichting voor nieuwkomers om een programma te doorlopen bij een
Regionaal Opleidingen Centrum (ROC), die de ruimte voor eigen keuze en maatwerk
onnodig beperkt.BeroepsonderwijsHet IBO-rapport «Over de aansluiting tussen vraag en aanbod in het
middelbaar beroepsonderwijs» is op 4 juni 2002 aan de Tweede Kamer aangeboden.18AlimentatiebeleidHet IBO-rapport «Het kind centraal; verantwoordelijkheid blijft»
is op 12 juni 2002 aan de Tweede Kamer aangeboden.19 In het Strategisch Akkoord wordt voorgesteld het beleid ten aanzien
van de vaststelling en inning van kinderalimentatie te hervormen om zodoende
verzorgende ouders (met name vrouwen) uit de bijstand te houden en te krijgen.
Hierbij wordt verwezen naar het IBO-alimentatiebeleid. De exacte vormgeving
zal nadere uitwerking vergen.Beheersing arbeidsvoorwaardenontwikkeling in de zorgsectorHet IBO-rapport «Gepast betalen!» is op 30 mei 2002 aan de
Tweede Kamer aangeboden.20Benuttingsmaatregelen spoorHet IBO-rapport «Benutten beter benut» is op 19 juli 2002
aan de Tweede Kamer aangeboden.21AfvalverwijderingHet IBO-rapport is op 30 augustus 2002 aan de Tweede Kamer aangeboden.22TechnologiebeleidHet IBO-rapport «Samenwerken en stroomlijnen; opties voor een effectief
innovatiebeleid» is op 13 juni 2002 aan de Tweede Kamer aangeboden.23Heroriëntatie landbouwbeleidHet IBO-rapport «Duurzaamheid met beleid» is op 24 juni 2002
aan de Tweede Kamer aangeboden.24Beleidskader werving internationale organisatiesHet rapport inzake het IBO «Beleidskader werving internationale
organisaties» zal in het najaar gereedkomen en vervolgens met kabinetsstandpunt
worden aangeboden aan de Tweede Kamer.9 Staatsbalans 20019.1 Inleiding StaatsbalansDe bijlage Staatsbalans omvat de balans van de Staat der Nederlanden ultimo
2001 (inclusief het garantieoverzicht).9.2 Staatsbalans per 31 december 2001AlgemeenOpstelling Staatsbalans volgens ESR 1995De Staatsbalans wordt opgesteld volgens een internationale standaard;
het Europees Stelsel van nationale en regionale rekeningen in de Gemeenschap
(ESR 1995) vormt de grondslag voor de balans van de rechtspersoon Staat der
Nederlanden.Door de Staatsbalans te enten op het ESR 1995 kunnen de waarderings- en
afbakeningsvraagstukken worden opgelost op basis van een internationaal aanvaarde
methodologie. In de voorliggende Staatsbalans ultimo 2001 zijn alle voorschriften
van het ESR 1995 gevolgd, zij het dat de consolidatiekring beperkt is tot
de Staat der Nederlanden. De omschrijving van de overheid is in het ESR 1995
namelijk ruimer dan de rechtspersoon van de Staat der Nederlanden. In het
ESR 1995 is een economische invalshoek gekozen, die ertoe heeft geleid, dat
alle organisaties die voor meer dan de helft van hun inkomsten afhankelijk
zijn van collectieve heffingen, tot de overheid worden gerekend.Wat betreft de waarderingsmethode is door middel van het ESR 1995 gekozen
voor een waardering op basis van de marktwaarde in plaats van een waardering
op basis van de nominale of historische waarde, en voor lineaire afschrijvingen.Ontwikkeling staatsvermogenHet staatsvermogen is in 2001 toegenomen ten opzichte van 2000 met 6 miljard
euro. De 6 miljard euro is een saldo van verschillende mutaties in de te onderscheiden
posten van de Staatsbalans. Het negatieve vermogen van de Staat van 52,3 miljard
euro in 2000 neemt af tot 46,3 miljard euro.In tabel 9.2.1 zijn de verklarende factoren van de ontwikkeling van het
vermogen van de Staat weergegeven.Tabel 9.2.1 Verklarende factoren ontwikkeling
vermogen van de Staat (in miljarden euro)1. Staatsvermogen ultimo 2000– 52,3 2. Vorderingensaldo Rijk– 1,1 3. Waardeveranderingen minerale reserves5,9 4. Investeringen Rijk2,4 5. Volumeveranderingen deelnemingen1,0 6. Waardeveranderingen overige niet-financiële activa1,4 7. Waardeverandering staatsdeelnemingen– 2,3 8. Waardeverandering staatsobligaties0,2 9. Afschrijvingen Rijk– 2,110. Overig+ 0,611. Staatsvermogen ultimo 2001– 46,3ConsolidatiekringDe financiële gegevens van de Centrale administratie van 's Rijks
schatkist en van de ministeries, de begrotingsfondsen en de agentschappen
zijn integraal geconsolideerd. De interne schuldverhoudingen zijn in de consolidatie
geëlimineerd. Tabel 9.2.2 Overzicht van activa en passiva
(in miljoenen euro) 20002001A Niet-financiële activa:110 808118 377A1 Winstrechten minerale reserves45 37851 300A2 Overige niet-financiële activa65 43067 077   B Vorderingen67 11273 246B1 Chartale en girale betaalmiddelen330509B2 Verstrekte langlopende leningen7 3948 676B3 Aandelen en overige deelnemingen41 54642 248B4 Handelskredieten en transitorische posten17 84221 813   C Schulden230 174237 899C1 Munten in omloop1 2931 021C2 Dutch Treasury Certificates5 4695 708C3 Staatsobligaties175 773178 515C4 Onderhandse staatsleningen5 4052 708C5 Overige leningen op lange termijn1 7191 143C6 Militaire pensioenen5 0086 000C7 Handelskredieten en transitorische posten35 50742 804D Staatsvermogen (A+B-C)– 52 254– 46 276Toelichting op de afzonderlijke balanspostenA Niet-financiële activaA1 Winstrechten minerale reservesConform ESR 1995 is de netto contante waarde berekend van de toekomstige
winstrechten van de Staat, samenhangende met de gas-, olie- en zoutwinning.
De waarde ervan bedraagt 51,3 miljard euro ultimo 2001. Dit betreft voornamelijk
aardgas, waarvan is uitgegaan van een verwacht productievolume voor de komende
25 jaar. In de berekening zijn de aardgasbaten exclusief vennootschapsbelasting
verwerkt. Voor de periode 2002–2007 zijn de nominale ramingen volgens
de meerjarencijfers contant gemaakt tegen de lange rente op staatsobligaties.
Voor de jaren 2008 en verder zijn de gasbaten contant gemaakt tegen een reële
disconteringsvoet van 4%.A2 Overige niet-financiële activaDe rijkseigendommen zijn van zeer uiteenlopende aard. Hieronder worden
uitsluitend de algemene principes weergegeven van de waarderingsgrondslagen.De grondslag voor de bepaling van de afschrijving is voor iedere groep
van activa de geschatte gebruiksduur, waarbij rekening wordt gehouden met
de restwaarde. De vaststelling van de gebruiksduur en de bepaling van de (rest)waarde
geschieden steeds in overleg met deskundigen van de ministeries, waaronder
deze activa ressorteren.Op de uitgaven voor de verharding van wegen wordt in het jaar van investering
50% afgeschreven. Op gebouwen, waterbouwkundige werken en kunstwerken in wegen
bedragen de afschrijvingen 1% per jaar, waarbij rekening wordt gehouden met
een geschatte residuwaarde. Op gronden wordt niet afgeschreven.De goederen zijn gewaardeerd tegen marktprijzen. In het merendeel van
de gevallen is voor de benadering hiervan uitgegaan van de historische kostprijs
die door middel van indexcijfers is herleid tot de vervangingswaarde. In sommige
gevallen wordt om doelmatigheidsredenen een globale methode gehanteerd (kantoorinventarissen,
bibliotheken, automatiseringsmiddelen, telefooncentrales, gereedschappen,
e.d.). De verhoging van de waarde van de materiële activa van het ministerie
van V&W met 1,6 miljard euro verklaart in belangrijke mate de wijziging
tussen 2000 en 2001.De samenstelling van het bedrag en de mutaties van de materiële activa
blijken uit het volgende overzicht:   (Gecorrigeerde) waarde
per 31-12-2000Investeringen in 2001Afschrijvingen in 2001WaardeveranderingWaarde per 31-12-2001Ministerie van Defensie     – Marine1 72377103391 736– Landmacht3 417463717723 235– Luchtmacht1 60321147341 511Ministerie van Verkeer en Waterstaat41 0541 6045211 05843 196Burgerlijke rijksgebouwen10 804– 21568010 213Agrarische eigendommen3 947– 1461504 077Diversen2 88227040– 33 109Totaal65 4302 4002 1021 35067 077Het bedrag van 67 077 miljoen euro per 31-12-2001 kan als volgt worden
onderverdeeld naar onroerende en roerende goederen:  Onroerende goederen 63 193– Ministerie van Verkeer en Waterstaat43 196 – Burgerlijke rijksgebouwen10 213 – Ministerie van Defensie4 415 – Agrarische eigendommen4 077 – Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij1 245 – Diversen47    Roerende goederen 3 884– Goederen van militaire aard2 057 – Inventarisgoederen131 – Goederen van culturele aard297 – Civiele motorvoertuigen en vaartuigen99 – Goederen civiele verdediging96 – Overige1 204 Totaal 67 077B VorderingenB1 Chartale en girale betaalmiddelenDe balansbedragen zijn als volgt samengesteld:   20002001De Nederlandsche Bank N.V. 4422Overige saldi213314Kasgeldleningen en Buy/Selltransacties73173Totaal330509B2 Verstrekte langlopende leningenDe balansbedragen zijn als volgt samengesteld:   20002001a. Diverse vorderingen  – Studievoorschotten4 0414 754– Voorschotten inzake landinrichtingprojecten471470– Op derden te verhalen ruil- en herverkavelingskosten467473– Vorderingen Dienst der Domeinen333372– Ontwikkelingskredieten aan industrie en handel245347– Vordering Op de Nederlandse Antillen en Aruba met betrekking
tot het leninggedeelte van de ontwikkelingshulp233229– Nederlandse Investeringsbank voor Ontwikkelingslanden
N.V. (inzake leningen aan diverse landen)211228– Vordering inzake aangesproken garantieleningen Nederlandse
Investeringsbank voor Ontwikkelingslanden N.V. 8497– Vordering op de Internationale Ontwikkelingsassociatie
terzake van de special action account2727– Vordering op Indonesië krachtens de overeenkomst
van 196696– Leningen woningwetbouw44– Lening Railinfrabeheer0483– Diverse vorderingen325245Subtotaal6 4507 735b. Leningen aan Nederlandse ondernemingen in
verband met deelnemingen  – Internationale Nederlanden Groep N.V.590590– Koninklijke KPN Nederland N.V.257257– TNT Post Groep N.V.7272– Centrale Organisatie voor Radioactief Afval N.V. 1818– NIB Capital Bank N.V.74– Nederlandse Onderneming voor Energie en Milieu B.V. 00– N.V. Noordelijke Ontwikkelingsmaatschappij00– Overige leningen00Subtotaal944941Totaal7 3948 676Toelichting op verstrekte langlopende leningenDe wijziging ten opzichte van 2000 in het onderdeel A. Diverse vorderingen
zijn met name terug te voeren op de verhoging van de studievoorschotten
met 713 miljoen euro en met de in 2001 verstrekte lening aan Railinfrabeheer
van 483 miljoen euro.B3 Aandelen en overige deelnemingenDe balansbedragen zijn als volgt samengesteld:   20002001a. Deelnemingen in Nederlandse ondernemingen  – De Nederlandsche Bank N.V.12 45213 151– N.V. NS Groep9 33310 375– TNT Post Groep N.V.5 1834 060– Koninklijke KPN Nederland N.V.5 0114 465– N.V. Luchthaven Schiphol1 1711 348– N.V. Bank Nederlandse Gemeenten1 1001 139– Energiebeheer Nederland B.V.737757– Tennet TSO B.V.0179– N.V. Westerscheldetunnel313539– PinkRoccade288135– Connexxion N.V.236216– Koninklijke Luchtvaart Maatschappij N.V.203114– Nederlands Omroepbedrijf Holding B.V.188131– N.V. Nederlandse Gasunie170175– Ultra-Centrifuge Nederland N.V.150153– Nederlandse Waterschapsbank N.V.139155– Overige deelnemingen528618Subtotaal37 20237 710b. Deelnemingen in internationale instellingen1  – Internationale Bank voor Herstel en Ontwikkeling299299– Internationale Ontwikkelingsassociatie3 0313 160– Europese Investeringsbank228228– Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling130136– Aziatische Ontwikkelingsbank3233– Aziatisch Ontwikkelingsfonds292318– Afrikaanse Ontwikkelingsbank67– Afrikaans Ontwikkelingsfonds223249– Inter-Amerikaanse Ontwikkelingsbank67– Inter-Amerikaanse Ontwikkelingsbank – Fonds voor
Speciale Operaties2831– Internationale Financieringsmaatschappij5556– Multilateraal Agentschap voor Investeringsgaranties99– Inter-Amerikaanse Investeringsmaatschappij55Subtotaal4 3444 538Totaal generaal41 54642 2481 De hier genoemde bedragen zijn saldi van deelnemingen en
verplichtingen.De stijging in 2001 ten opzichte van 2000 van de deelnemingen in Nederlandse
ondernemingen kan als volgt worden gespecificeerd:  Volumeveranderingen: 1 049– N.V. Westerscheldetunnel24 – Tennet TSO B.V.179 – Energiebeheer Nederland B.V.20 – Koninklijke KPN N.V1 735 – TNT Post Groep N.V.– 907 – Overige– 2    Netto toename van de reserves: 1 753– De Nederlandsche Bank N.V.283 – N.V. NS Groep1 042 – N.V. Westerscheldetunnel202 – N.V. Luchthaven Schiphol177 – N.V. Bank Nederlandse Gemeenten39 – N.V. Connexxion– 20 – Nederlands Omroepbedrijf Holding B.V.– 57 – Overige87    Waardeveranderingen: – 2 332– Koninklijke KPN Nederland N.V.– 2 281 – TNT Post Groep N.V.– 216 – Koninklijke Luchtvaart Maatschappij N.V.– 89 – De Nederlandsche Bank N.V.416 – PinkRoccade– 153 – Overige– 9    Diversen 38– Overige38 Totaal 508Toelichting op deelnemingen in Nederlandse ondernemingenDeelnemingen worden gewaardeerd tegen de geldende koers. Van de in het
overzicht opgenomen ondernemingen is slechts een beperkt aantal ondernemingen
beursgenoteerd. Beursgenoteerde aandelen zijn gewaardeerd tegen de beurskoers
ultimo 2001. Dit betreft Koninklijke KPN Nederland N.V., TPG Post Groep N.V.,
Koninklijke Luchtvaart Maatschappij N.V en PinkRoccade. De overige deelnemingen
zijn gewaardeerd tegen de intrinsieke waarde. De intrinsieke waarde wordt
berekend aan de hand van de gepubliceerde jaarrekeningen van de desbetreffende
onderneming. De leningen zijn opgenomen onder balanspost B2.Bij de eerste opneming van deze deelnemingen in de Staatsbalans komt het
verschil tussen de verkrijgingsprijs en de nettovermogenswaarde ten gunste
of ten laste van het nettostaatsvermogen. Bij vervreemding van deelnemingen
komt het verschil tussen de balanswaarde en de opbrengst ten gunste dan wel
ten laste van het nettostaatsvermogen. Op de deelnemingen zijn de nog openstaande
stortingsverplichtingen in mindering gebracht.De belangrijkste mutaties betreffen:– De verklarende factor achter de afname van de waarde van de deelneming
van de Staat in de Koninklijke KPN Nederland N.V. en de TNT Postgroep N.V.,
KLM en PinkRoccade is de daling op de Amsterdamse effectenbeurs van de waarde
van de desbetreffende aandelen.– De stijging van de waarde van de deelneming van de Staat in het
kapitaal van de NS wordt voornamelijk veroorzaakt door toevoegingen van investeringsbijdragen
aan de egalisatierekening van Railinfrabeheer.– De waardetoename van de deelneming van de Staat in De Nederlandsche
Bank N.V. houdt verband met de winstreservering en de toename van de herwaarderingsreserves.– In het verslagjaar zijn de winstrechten van DSM in Energiebeheer
Nederland door de staat afgekocht. De afkoopsom bedroeg 1,2 miljard euro.
De afkoopsom heeft geen effect gehad op de waardering van EBN aangezien in
het verleden ook geen schuld aan DSM in de waardering was opgenomen.Toelichting op deelnemingen in internationale instellingenDe bedragen van deze deelnemingen zijn opgenomen voor de nominale waarde.Het betreft een categorie activa in vreemde valuta's, waarvan de balanswaarde
wordt berekend met behulp van de contante koersen van de desbetreffende valuta's
per balansdatum.De belangrijkste mutaties betreffen de afname van de verplichtingen als
gevolg van het verzilveren van «notes» door de Internationale
Ontwikkelingsassociatie (134 miljoen euro), door het Aziatisch Ontwikkelingsfonds
(26,3 miljoen euro) en door het Afrikaanse Ontwikkelingsfonds (26,3 miljoen
euro).B4 Handelskredieten en transitorische postenDe balansbedragen zijn als volgt samengesteld :   20002001a. Overlopende activa3 0443 597b. Vorderingen uit hoofde van contracten e.d., waartegenover verplichtingen
staan12 87317 013c. Vorderingen verband houdende met vooruitbetalingen inzake langlopende
projecten718176d. College voor zorgverzekeringen00e. Overige vorderingen1 2071 027Totaal17 84221 813a. Overlopende activaDe overlopende activa zijn:De diverse vorderingen zijn toegenomen met 753 miljoen euro. Deze mutatie
komt voornamelijk door de toegenomen transitorische vorderingen van de ministeries
van Economische Zaken en Landbouw, Natuurbeheer en Visserij.   20002001Winst van De Nederlandsche Bank N.V.1 3991 199Lopende rente op leningen aan de Internationale Nederlanden Groep
N.V.4040Vordering uit hoofde van samenloop arbeidsongeschiktheidsuitkeringen
met WSW-loon3131Diverse vorderingen1 5742 327Totaal3 0443 597b. Vorderingen uit hoofde van contracten e.d., waar tegenover
verplichtingen staanHet onderdeel vorderingen uit hoofde van contracten e.d., waar tegenover
verplichtingen staan is toegenomen met 4,1 miljard euro. Deze toename is vooral
gerelateerd aan het Infrastructuurfonds.c. Vorderingen verband houdende met vooruitbetalingen
inzake langlopende projectenAls vorderingen en verplichtingen zijn opgenomen de bedragen van langlopende
contracten inzake aanschaffingen van duurzame activa en inzake uit te voeren
werken. De reeds gedane uitgaven zijn op de posten B4.b en C7.b in mindering
gebracht en opgenomen onder post B4.c.De bedragen van de posten B4.b en C7.b bestaan uit twee elementen, namelijk
het Ministerie van Defensie (4,2 miljard euro) en het Ministerie van Verkeer
en Waterstaat (12,9 miljard euro).e. Overige vorderingen   20002001Metaalwaarde munten in omloop264265Centrale inning van lesgelden113110Diverse vorderingen830652Totaal1 2071 027C SchuldenC1 Munten in omloopDeze post omvat de nominale schuld uit hoofde van in circulatie gebrachte
munten. Het bedrag is exclusief de munten in handen van De Nederlandsche Bank
N.V. en de munten van de Staat in het muntdepot. Niet geconsolideerd is voor
de munten in de kassen van de ministeries. Deze maken deel uit van balanspost
B1 Chartale en girale betaalmiddelen. Met de toepassing van het ESR 1995 zijn
de verzamelaarsmunten niet langer als schuld gepassiveerd. De metaalwaarde
van de munten, in deze post opgenomen, is geactiveerd onder B4.C2 Dutch Treasury CertificatesHet bedrag van de per balansdatum uitstaande schuld uit hoofde van DTC's
bedraagt 5,7 miljard euro. In de balans is de vooruitbetaalde rente van de
schuld in mindering gebracht.C3 StaatsobligatiesDe staatsobligaties zijn conform ESR 1995 gewaardeerd tegen marktprijzen.   20002001Verschil1. Waardering tegen marktprijs175 773178 5152 7422. Waardering tegen nominaal168 783171 6832 9003. Verschil (1–2)6 9906 832– 158De afname van de schuldcategorie staatsobligaties met 0,2 miljard euro
moet bezien worden in het licht van de waarderingsgrondslag. De mutatie van
0,2 miljard euro kan gesplitst worden in een volumecomponent ter grootte van
2,9 miljard euro en een prijscomponent van 2,7 miljard euro. De volumemutatie
omvat per saldo een geringe toename van het beroep op de openbare kapitaalmarkt
van de Staat om de financieringsbehoefte 2001 te dekken. De prijsmutatie heeft
geen gevolgen voor de EMU-schuld. De EMU-schuld is uitgedrukt in ESR-categorieën,
doch uitdrukkelijk is bepaald dat voor de excessieve-tekortenprocedure over
de schuld in nominale termen gerapporteerd dient te worden. Voor de EMU-schuld
is dus de 172 miljard euro relevant.C4 Onderhandse staatsleningenConform ESR 1995 zijn de onderhandse staatsleningen tegen de nominale
waarde gewaardeerd. De balansmutatie betreft voornamelijk aflossingen.C5 Overige leningen op lange termijnDe balansbedragen zijn als volgt samengesteld:   20002001Landelijk instituut sociale verzekeringen – wachtgeldfondsen1 360837N.V. Nederlandse Spoorwegen158143Stichting Nationaal Groenfonds Compensatiegelden8072Stichting Nationaal Restauratiefonds5419Overige vaste staatsschuld00Div. voorfinancieringen via V&W6766Overige06Totaal1 7191 143C6 Militaire pensioenenHet balansbedrag vertegenwoordigt de netto contante waarde van de pensioenverplichtingen
van de Staat aan de (gewezen) militairen. Deze post is als gevolg van een
nieuwe berekeningssystematiek met een miljard euro toegenomen.C7 Handelskredieten en transitorische postenDe balansbedragen zijn als volgt samengesteld :   20002001a. Overlopende passiva8 7508 105b. Verplichtingen uit hoofde van contracten e.d., waartegenover
vorderingen staan12 87317 013c. Overige schulden13 88417 686Totaal35 50742 804a. Overlopende passiva   20002001Lopende interest van de staatsschuld7 8517 231Diverse schulden899874Totaal8 7508 105b. Verplichtingen uit hoofde van contracten e.d., waartegenover
vorderingen staanVoor een toelichting wordt verwezen naar balanspost B4.b.c. Overig   20002001Landelijk instituut sociale verzekeringen4 4997 690Sociale Verzekeringsbank3 5201 541Callgeldleningen2 2754 799Commissie van de Europese Gemeenschappen1 4611 530College voor zorgverzekeringen415468Vakantie-aanspraak ambtenaren227242Stichting Maror16473Investeringsfaciliteit voor Oost Europa109101Diverse schulden1 2141 242Totaal13 88417 686In 1998 is de Wet geïntegreerd middelenbeheer (Stb. 1997, nr. 908)
in werking getreden. Gevolg hiervan is dat de Sociale Verzekeringsbank, het
Landelijk instituut sociale verzekeringen en het College voor zorgverzekeringen
geen zelfstandig middelenbeheer meer voeren. Dit middelenbeheer is geïntegreerd
in de schatkist. Daarvoor is ultimo 2001 een schuld opgenomen aan het Landelijk
instituut sociale verzekeringen van per saldo circa 7,7 miljard euro, aan
de Sociale Verzekeringsbank van circa 1,5 miljard euro en aan het College
voor zorgverzekeringen van circa 0,5 miljard euro. De schuld aan het Landelijk
instituut sociale verzekeringen uit hoofde van de wachtgeldfondsen is opgenomen
onder balanspost c 5. Het balansbedrag ultimo 2001 is hiervoor aangepast.9.3 Voorwaardelijke verplichtingenIn lijn met het ESR 1995 maken voorwaardelijke verplichtingen, de zogenaamde contingent liabilities, geen onderdeel uit van het overzicht
van activa en passiva van de Staat. Kenmerk van dit type van verplichtingen
is dat voordat er een transactie plaats vindt, er eerst aan een of meerdere
voorwaarden voldaan moet worden. Een klassiek voorbeeld is garantieverlening
door de Staat bij exportkredieten.Gezien het beleidsmatige belang van garanties wordt in tabel 9.3.1 aanvullende
informatie gepresenteerd over door de Staat verleende garanties; uitgaven
en ontvangsten op door de Staat verstrekte garanties worden in tabel 9.3.2
gepresenteerd. Tabel 9.3.1 Garanties: uitstaand risico
en nieuwe machtingen; in miljarden euro  Risico ultimo  Machtiging tot het verlenen van nieuwe garanties  20012002200320022003 1. Garanties Nederlandse Investeringsbank voor Ontwikkelingslanden
N.V.1,41,41,30,00,0 2. Garanties bouwleningen Academische Ziekenhuizen0,50,40,40,00,0 3. Waarborg nakoming betalingsverplichting Nederlandse Waterschapsbank1,00,50,20,00,0 4. Garanties Wet Aansprakelijkheid Kernongevallen15,915,915,90,00,0 5. Garanties Nederlandse Investeringsbank0,40,40,10,10,1 6. Garanties deelname kapitaal Wereldbank4,54,44,00,00,0 7. Garanties deelname kapitaal regionale ontwikkelingsbanken1,01,01,10,00,2 8. Garanties deelname DNB in kapitaal Internationaal Monetair
Fonds12,612,612,60,00,0 9. Garantiekredieten aan EU-staten0,80,80,80,00,010. Garanties aan NCM inzake exportkredietverzekeringen7,97,97,911,311,311. Garanties aan NCM inzake investeringen0,90,90,90,50,512. Garanties deelname in kapitaal Europese Investeringsbank4,64,66,40,01,813. Garanties huurwoningen geëxploiteerd door corporaties3,12,31,90,00,014. Garanties aflossingen rentebetalingen op geldleningen OV1,81,61,21,61,215. Borstelling Midden- en Kleinbedrijf1,51,51,60,50,516. Garanties Centraal Orgaan Voorraadvorming Aardolieproducten0,90,70,90,00,217. Garanties accommodaties gehandicapten0,40,50,40,00,018. Garanties inrichting gezondheidszorg1,41,31,20,00,019. Overige garanties (risico < 5 miljard)2,42,32,30,40,220. Totaal63,261,261,714,316,021. Totaal in % BBP14,913,613,13,23,4Tabel 9.3.2 Uitgaven en ontvangsten op
de door de Staat verstrekte garanties in miljoenen euro Uitgaven  Ontvangsten   200120022003200120022003 1. Nederlandse Investeringsbank10,715,415,412,69,59,5 2. Exportkredietverzekering85,998,6134,0411,2135,4152,4 3. Borgstelling Midden- en Kleinbedrijf14,414,416,714,212,512,5 4. Overige garantieregelingen4,43,53,21,00,50,55. Totaal115,4132,0169,4439,0157,9174,910 De begrotingsregels10.1. InleidingIn deze bijlage worden integraal de begrotingsregels over de inkomsten-
en uitgavenkant van de begroting beschreven. Deze geïntegreerde set regels
is gebaseerd op de gebruikelijke regels over uitgaven en inkomsten1 en geven een technische uitwerking van de afspraken
die zijn gemaakt in het Strategisch Akkoord.Het beleid gaat uit van solide begrotingsregels, te weten:• Hanteren van reële meerjarige uitgavenplafonds• Scheiding van inkomsten en uitgaven• Een – binnen signaalwaarden van 0 en 2,5% BBP – volledige
werking van automatische stabilisatoren aan de inkomstenkant.Omdat de afspraken voor zowel de uitgaven- als de inkomstenkant van de
begroting in één tekst worden behandeld, zijn de regels onderverdeeld
in een algemeen deel, een deel dat specifiek op de uitgavenkant ingaat en
een deel dat specifiek op de inkomstenkant betrekking heeft. De afbakening
van de budgetdisciplinesectoren is uiteengezet in annex 1. In annex 2 wordt
een toelichting gegeven op de inkomstenkant. In annex 3 wordt een toelichting
gegeven op een aantal specifieke onderwerpen zoals de eindejaarsmarge, de
uitgavenreserve, de bijstellingen met gevolgen voor lokale lastendruk en de
extrapolatie van de meerjarencijfers.10.2. De begrotingsregelsVoor de drie overheidssectoren – rijksbegroting in enge zin, sociale
zekerheid en arbeidsmarkt en zorg – wordt een afzonderlijk reëel
uitgavenplafond vastgesteld. Uitzonderlijke omstandigheden daargelaten, wordt
een (dreigende) overschrijding van de onderscheiden uitgavenplafonds gecompenseerd
binnen dezelfde sector. In alle gevallen dient de ontwikkeling van de totale
uitgaven onder het totale reële uitgavenplafond te blijven.Inkomstenmeevallers die het begrotingsoverschot boven de 1% BBP brengen,
mogen voor 25% en tot een maximum van 1 miljard euro worden aangewend voor
lastenverlichting van burgers en/of bedrijven. Bij het bereiken van een begrotingsoverschot
van 2,5% zal een nadere afweging plaatsvinden over de aanwending van de dan
beschikbare budgettaire ruimte voor extra schuldaflossing, lastenverlichting
en intensiveringen in de sfeer van de uitgaven. Begrotingstekorten moeten,
als het maar enigszins kan, worden voorkomen. Bij een (dreigend) negatief
EMU-saldo vindt nadere besluitvorming plaats over de wijze waarop het tekort
zal worden teruggedrongen.10.2.1 Algemene regels1. De begrotingsregels omvatten zowel de uitgaven-
als de inkomstenkant van de begroting2.De begrotingsregels gaan gedurende de kabinetsperiode uit van een scheiding
van uitgaven en inkomsten. Tot de inkomstenkant van de begroting worden in
beginsel de inkomsten gerekend die vallen onder de definitie van een collectieve
last. Ook wordt een deel van de gasbaten tot de inkomstenkant van de begroting
gerekend. Een collectieve last is een in Nederland door de overheid opgelegde
verplichte betaling aan een overheid waar geen concrete, individuele en met
de betaling samenhangende tegenprestatie tegenover staat of waarbij het gaat
om een eigen bijdrage voor een voorziening waarvan het gebruik verplicht is3. Tot de uitgavenkant van de begroting worden zowel
de uitgaven als de niet-belastingontvangsten gerekend.2. Besluitvorming over de hoofdlijnen van de uitgaven-
en inkomstenkant van de begroting vindt plaats in het voorjaar bij het hoofdbesluitvormingsmomentOp één moment in het jaar wordt door het kabinet integraal
besloten over de hoofdlijnen van de uitgaven- en inkomstenkant van de begroting
voor zowel het uitvoeringsjaar als het begrotingsjaar. Dit hoofdbesluitvormingsmoment
vindt plaats in het voorjaar.3. Binnen een bandbreedte rond het nagestreefde EMU-saldo
geldt een vast reëel uitgavenkader en volledige automatische stabilisatie
aan de inkomstenkant van de begroting, behoudens de afspraak over lastenverlichting
bij een EMU-saldo boven de 1%.De collectieve sector (conform EMU-definitie) bestaat uit de sector centrale
overheid (rijk), de lokale overheden en de sociale verzekeringsfondsen. Het
saldo (uitgaven minus inkomsten) van de sectoren tezamen vormt het EMU-saldo.
In beginsel geldt dat uitgavenmutaties die het EMU-saldo belasten ook relevant
zijn voor de toetsing aan het uitgavenplafond. Tussen de zogenoemde signaalwaarden
voor het EMU-saldo van 0% en 2,5% BBP geldt een maximum niveau van uitgaven
(het uitgavenplafond). Binnen deze bandbreedte kunnen de automatische stabilisatoren
aan de inkomstenkant in volledigheid werken. Uitzondering hierbij is dat bij
een EMU-saldo boven de 1% BBP, meevallers voor 25% en tot een maximum van
1 miljard euro (voor de gehele kabinetsperiode) mogen worden aangewend voor
lastenverlichting van burgers en/of bedrijven. Bij het bereiken van een begrotingsoverschot
van 2,5% kan er een nieuwe afweging over de extra budgettaire ruimte tussen
extra aflossing, lastenverlichting en intensiveringen in de sfeer van de uitgaven
plaatsvinden. Begrotingstekorten moeten, als het maar enigszins kan, worden
voorkomen. Op basis van het CEP en definitief bij MEV wordt het geraamde EMU-saldo
getoetst aan de signaalwaarden en wordt de eventuele beleidsreactie bepaald.
Ditzelfde geldt voor de toetsing aan de waarde van 1% EMU-saldo en de afwijking
ten opzichte van de inkomstendrempel. Daarna staat het reële uitgavenplafond
en de microlastenontwikkeling voor het begrotingsjaar definitief vast. Hiermee
loopt de besluitvorming over wat te doen bij een eventuele overschrijding
van de signaalwaarden synchroon met de besluitvorming over de begroting.10.2.2 Regels die betrekking hebben op de uitgavenI. Bereik en definities4. De begrotingsregels hebben voor de uitgaven betrekking
op de drie budgetdisciplinesectoren: de Rijksbegroting in enge zin, de sociale
zekerheid & arbeidsmarkt en de zorgsector.De regels budgetdiscipline worden toegepast op de drie budgetdisciplinesectoren
afzonderlijk. Compensatie tussen de afzonderlijke budgetdisciplinesectoren
kan alleen in uitzonderlijke omstandigheden. De sectoren worden in annex 1
nader gedefinieerd. Voor de Rijksbegroting in enge zin worden deze regels
vervolgens toegepast op de afzonderlijke begrotingen met de daarbij behorende
meerjarencijfers.5. De in euro gemeten budgettaire plafonds worden aangepast
voor mutaties in de prijs nationale bestedingen (pNB).Voor elk van de drie budgetdisciplinesectoren zijn budgettaire plafonds
vastgelegd (zie annex 1). Deze budgettaire plafonds (ook wel kaders) luiden
in reële termen.4 Voor toetsing van de
feitelijke uitgavenontwikkeling aan de kaders wordt gebruik gemaakt van de
in euro gemeten budgettaire kaders. Deze zijn gelijk aan de in reële
termen gedefinieerde budgettaire kaders, aangepast aan de nominale ontwikkeling.
Als maatstaf voor de nominale ontwikkeling wordt de prijscomponent van de
nationale bestedingen (pNB) gebruikt. De budgetdisciplinekaders voor het begrotingsvoorbereidingsjaar
worden vastgesteld bij het hoofdbesluitvormingsmoment in het voorjaar op basis
van het CEP en worden in augustus bijgesteld op basis van de MEV. Het kader
voor het lopende jaar wordt definitief vastgesteld bij Voorjaarsnota. Wijzigingen
nadien in de pNB worden niet meegenomen in de bijstelling van het kader voor
het lopende jaar5, noch voor de bepaling van
het plafond van het begrotingsvoorbereidingsjaar.Mutaties uit hoofde van de feitelijke loon- en prijsontwikkelingen en
overige nominale bijstellingen moeten worden ingepast in de in euro gemeten
budgettaire kaders, in overeenstemming met het Strategisch Akkoord.6. De in euro gemeten budgettaire plafonds per sector –
in casu de zogeheten ijklijnen – fungeren als maatstaf voor de bepaling
van over- en onderschrijdingen in een budgetdisciplinesector.Voor elk van de drie budgetdisciplinesectoren geldt dat de in euro gemeten
budgettaire kaders als maatstaf fungeren voor de bepaling van over- en onderschrijdingen
in de desbetreffende budgetdisciplinesector. Voor de begrotingen binnen de
Rijksbegroting in enge zin fungeren de voor het begrotingsjaar vastgestelde
ramingen en de bijbehorende meerjarencijfers als maatstaf voor de bepaling
van over- en onderschrijdingen.7. Een overschrijding van de vastgelegde verplichtingenbedragen
is slechts toegestaan indien en voorzover de kaseffecten daarvan passen binnen,
respectievelijk opgevangen kunnen worden binnen, de voor het begrotingsjaar
afgesproken (kas)ramingen en de bijbehorende meerjarencijfers.II. Voorkomen van overschrijdingen8. Dreigende overschrijdingen dienen door passende
en tijdige maatregelen zoveel mogelijk te worden voorkomen.III. Signaleren van overschrijdingen9. Over- en onderschrijdingen worden tijdig aan de
minister van Financiën en de ministerraad gemeld.IV. Compenseren van overschrijdingen10. Iedere overschrijding dient te worden gecompenseerd,
met inachtneming van gemaakte afspraken over eindejaarsmarges en compensatie
over de jaren heen.In het kader van de eindejaarsproblematiek kunnen binnen een begroting
tot een bepaalde omvang gelden van het ene naar het andere begrotingsjaar
worden geschoven. Deze zogeheten eindejaarsmarge bedraagt in beginsel 1,0%
van de (gecorrigeerde) bruto-uitgaven. Voorts zijn er meer specifieke afspraken
die in annex 3 worden toegelicht.De fasering van compensatiemaatregelen kan voorlopen op de fasering van
de problematiek. Het is ook mogelijk dat de compensatie in de tijd achterloopt,
namelijk indien een parallelle fasering van compensatiemaatregelen en problematiek
redelijkerwijs niet mogelijk is en alle mogelijkheden voor een regulier en
doelmatig kasbeheer zijn uitgeput. Hiervoor wordt een bepaalde termijn gehanteerd:
in beginsel de duur van de kabinetsperiode. Voorstellen tot intertemporele
compensatie lopen mee in de besluitvorming op het hoofdbesluitvormingsmoment.Mutaties van louter statistische aard blijven bij de toetsing van de feitelijke
uitgavenontwikkeling aan de budgettaire kaders buiten beschouwing. Voor een
toelichting op statistische correcties wordt verwezen naar annex 1.11. Overschrijdingen worden specifiek gecompenseerd.Specifieke compensatie betekent voor de Rijksbegroting in enge zin compensatie
in de betrokken regeling of elders op de betrokken begroting. Specifieke compensatie
voor de sociale zekerheid en de zorgsector betekent compensatie in de betrokken
regeling/voorziening of elders in de desbetreffende budgetdisciplinesector.
De bewindspersoon die verantwoordelijk is voor het beleidsterrein waar de
overschrijding zich voordoet, doet voorstellen voor specifieke compensatie.Een maatregel die door een minister wordt voorgesteld en die zou leiden
tot een verhoging van de lokale lasten, dient specifiek gecompenseerd te worden.
De compensatie dient zo te worden vormgegeven dat de lokale lastenverzwaring
niet optreedt. In de regel betekent dit dat de compensatie ten goede komt
aan de lokale overheden. Zie voor een toelichting annex 3.12. Indien door de ministerraad wordt besloten dat
specifieke compensatie achterwege blijft, vindt generale compensatie plaats. Alleen in uitzonderlijke omstandigheden kan compensatie tussen
de drie budgetdisciplinesectoren plaatsvinden.In algemene zin wordt onder generale compensatie verstaan dat de compensatie
wordt uitgebreid tot andere begrotingen en/of andere budgetdisciplinesectoren.
Bij overschrijdingen op begrotingen gerekend tot de Rijksbegroting in enge
zin ligt allereerst compensatie binnen deze budgetdisciplinesector in de rede.
In alle gevallen dient de ontwikkeling van de totale uitgaven onder het totale
reële uitgavenplafond te blijven.13. Meevallers mogen dienen als compensatie voor tegenvallers,
maar in principe niet voor beleidsintensiveringen.Meevallers mogen alleen worden ingezet voor tegenvallers voorzover het
niet betreft meevallers bij generaal aan de begroting toegevoegde middelen.
Over een eventuele aanwending van deze meevallers beslist de Ministerraad.Over de aanwending van per saldo meevallers op een begroting of in een
budgetdisciplinesector besluit de ministerraad. Een saldo van tegenvallers
boven meevallers op een begroting of binnen een budgetdisciplinesector dient
te worden gecompenseerd via ombuigingen.Is er een budgetteringsafspraak voor een begroting (of een deel van een
begroting) van toepassing, dan is er een uitzondering op de regel dat onderuitputting
(meevallers) alleen mag worden ingezet voor tegenvallers. Binnen de taakstellende
budgetten mag onderuitputting (meevallers) worden ingezet voor beleidsintensiveringen.
De regel is dat voor nieuw beleid (intensiveringen) moet worden omgebogen
(extensiveringen).Er mogen alleen budgetteringsafspraken op een artikel van toepassing zijn,
als het artikel budgettair «beheersbaar» is. Dat betekent dat
het artikel goed te ramen is en dat de realisatie niet te veel afwijkt van
de ramingen. Openeinderegelingen komen daarom niet in aanmerking voor een
budgetteringsafspraak. Overschrijdingen binnen het gebudgetteerde gedeelte
moeten binnen het gebudgetteerde gedeelte opvangen worden. Met andere woorden
de budgetteringsafspraken gelden voor: «better and for worse».10.2.3 Regels die betrekking hebben op inkomsten614. Bij besluitvorming over maatregelen aan de inkomstenkant
van de begroting wordt uitgegaan van het microlastenbegrip.15. De microlastenontwikkeling gedurende de kabinetsperiode
dient gelijk te zijn aan de microlastenontwikkeling die volgt uit het Strategisch
Akkoord, behoudens (i) de afspraken inzake overschrijding van de signaalwaarden
(ii) de afspraken bij een EMU-saldo hoger dan 1% en (iii) de microlastenontwikkeling
die volgt uit besluitvorming van het vorige kabinet (overloop), (iv) de microlastenontwikkeling
die volgt uit de mutatie van de nominale ziektekostenpremie in het nieuwe
basisstelsel.Indien het MLO-beslag van lastenverlichtende maatregelen lager, resp.
het MLO-beslag van lastenverzwarende maatregelen hoger is dan vastgelegd in
tabel 3.7.1 in bijlage 3 van de Miljoenennota 2003, dan komt het resterende
MLO-beslag beschikbaar voor additionele lastenverlichting (c.q. voor de lastenreserve)
en/of minder lastenverzwaring. Mutatis mutandis geldt hetzelfde indien het MLO-beslag van lastenverlichtende maatregelen
hoger, resp. het MLO-beslag van lastenverzwarende maatregelen lager is dan
vastgelegd in genoemde tabel 3.7.1. De bedragen in bedoelde tabellen luiden
in prijzen 2002. Correctie voor de nominale ontwikkeling vindt plaats op basis
van de prijsontwikkeling van de nationale bestedingen (pNB). Definitieve vaststelling
van de pNB over het lopende jaar vindt plaats op basis van het CEP. Indien
de definitieve pNB van het lopende jaar afwijkt van de pNB op basis waarvan
in het voorgaande begrotingsvoorbereidingsjaar besluitvorming heeft plaatsgevonden,
worden hieruit voortvloeiende verschillen verrekend met de lastenreserve,
conform hetgeen hierboven is gesteld.16. Inkomstenmeevallers respectievelijk tegenvallers
worden in beginsel volledig ten gunste, respectievelijk ten laste van het
EMU-saldo gebracht, behoudens afspraken inzake overschrijding van de signaalwaarden
en een EMU-saldo hoger dan 1%.Inkomstenmeevallers en -tegenvallers ten opzichte van de in de Miljoenennota
2003 vastgelegde totale inkomsten voor de periode 2003–2006, worden
in beginsel ten gunste respectievelijk ten laste van het EMU-saldo gebracht,
behoudens de afspraken inzake overschrijding van de signaalwaarden en de afspraken
omtrent de inkomstenmeevaller bij een EMU-saldo hoger dan 1% BBP. Om te bepalen
of de inkomstenontwikkeling ruimte biedt voor bedoelde lastenverlichting,
wordt een inkomstendrempel opgesteld. Deze inkomstendrempel is het inkomstenniveau
waarbij het EMU-saldo in de stand Miljoenennota 2003 uit zou komen op een
overschot van 1% BBP. Bij een EMU-saldo hoger dan 1% BBP, mag 25% (tot een
maximum van 1 miljard euro voor de hele kabinetsperiode) van de overschrijding
van de totale inkomsten (op EMU-basis) ten opzichte van de inkomstendrempel
worden ingezet voor lastenverlichting. De inkomstendrempel luidt in reële
termen en wordt vastgelegd in tabel 3.6.1 in de bijlage 3 van de Miljoenennota
2003. Correctie voor de nominale ontwikkeling vindt plaats op basis van de
prijsontwikkeling van de nationale bestedingen (pNB).De inkomstendrempel en de eventuele relevante meevaller voor het begrotingsvoorbereidingsjaar
wordt vastgesteld bij het hoofdbesluitvormingsmoment in het voorjaar op basis
van het CEP en wordt in augustus bijgesteld op basis van de MEV. Definitieve
vaststelling van de pNB over het lopende jaar vindt plaats op basis van het
CEP.Annex 1: Afbakening budgetdisciplinesectorenAls gevolg van het toegenomen belang van het EMU-saldo in de begrotingsregels,
is het van belang dat uitgaven die meetellen voor het EMU-saldo in beginsel
ook meetellen bij de uitgaven onder het uitgavenplafond en visa versa. Hierdoor
wordt de winstafdracht DNB relevant voor het kader. Uitgavenmutaties die niet
binnen de definitie van het EMU-saldo vallen zijn in beginsel ook niet relevant
voor het uitgavenplafond. Het betreft met name financiële transacties
als kredietverstrekking en aflossingen en aan- en verkoop van staatsbezit.
Het saldo van de begrotingsfondsen zoals bijvoorbeeld het FES en het BTW-compensatiefonds
zijn in beginsel niet-relevant voor het uitgavenkader. Leningen en deelnemingen
buiten HGIS zijn in principe niet-relevant voor het uitgavenkader wanneer
deze leningen en deelnemingen ook niet relevant zijn voor het EMU-saldo. Wel
moet bij (nieuwe) leningen aan de voorwaarde worden voldaan dat de netto contante
waarde groter moet zijn dan nul. De berekening van de contante waarde dient
gebaseerd te zijn op een disconteringsvoet conform het kabinetsstandpunt «Heroverweging
disconteringsvoet» en het kabinetsstandpunt risicowaardering bij publieke
investeringsprojecten. Met andere woorden: (nieuwe) leningen die niet volledig
zullen worden afgelost of waarvoor geen marktconforme rente in rekening worden
gebracht, zijn wel relevant voor het kader. Ook kwijtscheldingen zijn relevant
voor het kader. Vanwege de budgettaire samenhang binnen HGIS blijven alle
HGIS-uitgaven – dus ook leningen en deelnemingen – relevant voor
het uitgavenkader.A. De budgetdisciplinesector Rijksbegroting in enge
zin heeft betrekking op alle uitgaven en niet-belastingontvangsten van de
rijksbegroting die niet tot de andere twee budgetdisciplinesectoren worden
gerekend, inclusief het daarmee samenhangende deel in aanvullende posten.
Tevens vallen onder deze sector de renteontvangsten van de sociale fondsen.Uitgangspunt voor de budgetdisciplinesector Rijksbegroting in enge zin
zijn de relevante uitgaven op de rijksbegroting minus de relevante niet-belastingontvangsten
(nbo's). Als relevante uitgaven worden in beginsel aangemerkt alle uitgaven
die relevant zijn voor het EMU-saldo inclusief alle HGIS-uitgaven. Balansverkortingen
die relevant zijn voor het EMU-saldo zijn eveneens relevant.Als relevante niet-belastingontvangsten worden aangemerkt alle nbo's die
vallen onder de bovenstaande afbakening, behoudens de gasbaten, verkopen van
deelnemingen en aflossingen van niet relevante leningen.Heffingen die vallen onder de definitie van collectieve lasten worden
verantwoord aan de inkomstenkant van de begroting. Dit geldt onder meer voor
de diverse soorten (milieu- en landbouw)heffingen (inclusief de Minas-heffingen),
de zoneringsontvangsten, de cova-ontvangsten en de omslagbijdrage WTZ particulieren.
Tevens zullen de direct met de belastingontvangsten samenhangende heffings-
en invorderingsrente en de administratieve boeten aan de inkomstenkant van
de begroting worden behandeld.Voorts zijn niet relevant de uitgaven en ontvangsten van het FES (incl.
veilingopbrengsten), het saldo van het Diergezondsheidsfonds, het saldo van
het AOW-spaarfonds, het BTW-compensatiefonds en compensatie BTW-openbaar vervoer.De rijksbijdragen aan de sociale fondsen, de premiebijdragen en de anticumulatiebaten
WSW zijn om boekhoudkundige dubbeltellingen te voorkomen niet relevant. Deze
uitgaven en ontvangsten liggen in de sfeer van onderlinge betalingen tussen
begrotings- en premiesector.De budgetdisciplinesector Rijksbegroting in enge zin bevat ook de begrotingsgefinancierde uitgaven aan zorg. Daartoe worden gerekend
de uitgavenartikelen gezondheidsbevordering- en bescherming, curatief somatische
zorg, geestelijke gezondheidszorg, verslavingszorg en maatschappelijke opvang,
gehandicaptenzorg (incl. WVG), verzorging verpleging en ouderen, arbeidsmarktbeleid,
jeugdbeleid, sociaal beleid, sportbeleid, verzetsdeelnemers, vervolgden en
oorlogsgetroffenen, inspecties, en het RIVM. Ingaande 2005 wordt de zorgtoeslag
ingevoerd; deze valt onder het uitgavenkader. Voorlopig is de toeslag ondergebracht
op een aanvullende post onder het uitgavenplafond Rijksbegroting in enge zin.B. De budgetdisciplinesector sociale zekerheid en arbeidsmarkt
heeft betrekking op het totaal van uitgaven in die sector. Hieronder vallen
zowel de uitgaven die lopen via de rijksbegroting als de premiegefinancierde
uitgaven.Tot de sociale zekerheid op de rijksbegroting worden gerekend alle uitgavenartikelen
voor sociale zekerheid, kinderopvang, arbeidsmarkt- en arbeidsomstandighedenbeleid,
alsmede het aandeel van de aanvullende posten voor nominale ontwikkelingen
dat daarmee samenhangt7. De uitgaven worden
gesaldeerd met de relevante ontvangstenartikelen. Tot het premiegefinancierde
deel van de sociale zekerheid worden gerekend AOW, ANW, WAO (AOF, AOK dus
inclusief eigen risicodragers en inclusief bijdrage aan Reïntegratiefonds),
WAZ (AfZ), vangnet-ZW, WW (Wgf , AWF inclusief bijdrage aan Reïntegratiefonds)
en de uitgaven- en de ontvangsten van het UFO.C. De budgetdisciplinesector zorg heeft betrekking
op alle uitgaven en ontvangsten die in het Budgettair Kader Zorg (BKZ) worden
meegenomen.Het BKZ is het macrokader voor de toetsing van de financieringsuitgaven
in de zorg. Het BKZ omvat de uitgaven van verzekeraars die worden gefinancierd
door de AWBZ, de ZFW en de particuliere ziektekostenverzekeraars. Ontvangsten
uit hoofde van eigen bijdragen en eigen risico's vallen binnen het bereik
van de begrotingsregels. Dit betekent dat het (netto) BKZ wordt berekend door
de uitgaven te verminderen met de eigen betalingen uit hoofde van eigen bijdragen
en de eigen risico's. De ijklijn zorg omvat het collectief gefinancierde deel
van de zorguitgaven. Dit is 86¾% van het BKZ.Ook bij de invoering van het nieuwe verzekeringsstelsel voor de zorg is
het BKZ het macrokader voor de zorguitgaven. Vanaf 2005 zal bij de meting
van het kader worden uitgegaan van het collectief gefinancierde deel van de
uitgaven van de algemene basisverzekering. Naar de mate waarin de keuzemogelijkheden
in de basisverzekering zich uiten in een gedifferentieerde nominale premie,
worden de te beheersen uitgaven daarbij gecorrigeerd voorzover de nominale
premies uitgaan boven de gewogen laagste (de kritische massa) nominale premie(s).
Deze aanpassingen van de kaders betreffen een administratieve operatie die
in zichzelf geen invloed heeft op de beschikbare ruimte voor de zorguitgaven
in deze kabinetsperiode.De instrumenten die de overheid kan hanteren om de ontwikkeling van de
zorguitgaven bij te sturen indien sprake is van een (dreigende) overschrijding
van het BKZ zijn afhankelijk van de mate waarin vraagsturing op een bepaalde
deelmarkt is ontwikkeld. Als sprake is van een geliberaliseerde markt
met volwaardige concurrentie zijn als instrumenten beschikbaar: de omvang
van het verzekerde pakket, de hoogte van eigen betalingen (eigen bijdragen
of eigen risico) en maatregelen om het stelsel te optimaliseren. Voor zover
deelmarkten (nog) niet geliberaliseerd zijn zullen ook de bestaande WTG-instrumenten
beschikbaar blijven.De overgang naar het meten van uitgaven van verzekeraars zal het mogelijk
maken dat bij het Financieel Jaarverslag meer (financiële) informatie
tijdig beschikbaar is. De huidige situatie waarin de (financiële) informatie
nog beschikbaar komt na het Financieel Jaarverslag dient zo mogelijk spoedig
te worden beëindigd.D. Statistische correcties.Mutaties van evident boekhoudkundige aard blijven bij de toetsing van
de feitelijke uitgaven aan de uitgavenkaders buiten beschouwing. Het uitgavenkader
wordt in dat geval opgehoogd of verlaagd zodat de mutatie geen invloed heeft
op de budgettaire ruimte. De achtergrond van een statistische correctie ligt
veelal in een wijziging in de (financiële) vormgeving van beleid ten
opzichte van de situatie zoals oorspronkelijk neergelegd in het Strategisch
Akkoord. De gewijzigde vormgeving is van invloed op de hoogte van de netto-uitgaven,
maar heeft doorgaans niet primair tot doel het collectieve voorzieningenniveau
te wijzigen. Een statistische correctie wordt in beginsel eenmalig toegepast.
Mutaties op een eenmaal ingeboekte statistische correctie lopen mee met de
uitgaven onder het kader.Om te bepalen of een statistische correctie van toepassing is, moet gelden
dat de mutatie in de netto-uitgaven een technische karakter heeft, oftewel
evident boekhoudkundig is. Voor het bepalen van een evident boekhoudkundige
mutatie geldt dat een mutatie binnen de collectieve sector in beginsel EMU-saldo
neutraal dient te zijn. Daarnaast kan er alleen sprake zijn van een evident
boekhoudkundige mutatie wanneer bij een wijziging in financiële vormgeving
van beleid, het voorzieningenniveau en de doelgroep gelijk blijven (met andere
woorden: niemand gaat erop vooruit of achteruit).Bij financieringsverschuivingen tussen de particuliere en de collectieve
sector kan er sprake zijn van evident boekhoudkundige gevallen, ook indien
er wel gevolgen voor het EMU-saldo zijn. Dit is het geval indien het voorzieningenniveau
voor iedereen in de doelgroep gelijk blijft. Om te bepalen of het verminderen
van een collectief arrangement tot ruimte onder het uitgavenkader mag leiden,
geldt dat alleen bij daadwerkelijke ombuigingen8
financieringsverschuivingen van de collectieve sector naar de particuliere
sector mogen leiden tot ruimte onder het uitgavenkader. In alle andere gevallen
wordt het budgettair effect statistisch gecorrigeerd op het uitgavenkader.Een voorbeeld van een evident boekhoudkundige mutatie betreft technische
overboekingen tussen budgetdisciplinesectoren. Balansverkortingen kunnen een
ander voorbeeld zijn van een evident boekhoudkundige mutatie. Daarnaast geldt
dat bruteringseffecten bij netto-netto gekoppelde uitgaven statistisch gecorrigeerd
worden. Voor het bepalen van de omvang van bruteringseffecten bij netto-netto
gekoppelde uitgaven wordt gebruik gemaakt van een integrale
correctiemethode. Aangrijpingspunt van deze methodiek is een vergelijking
tussen de ontwikkeling van het bruto-referentie minimumloon en de bruto-ontwikkeling
van de netto-netto gekoppelde uitkering. Een wijziging in deze verhouding
ten opzichte van de verhouding zoals deze gold bij Strategisch Akkoord, geeft
reden tot correctie van de ijklijn.Ter berekening van deze correctie zal de
gehanteerde systematiek in de begroting in de afgelopen jaren gecontinueerd
worden. Wel is het wenselijk, conform het advies van de 11de Studiegroep Begrotingsruimte,
om de berekening van de bruteringseffecten in de bijstand meer transparant
te maken. Mutaties dienen daarom toegelicht te worden conform de toelichting
bij het opstellen van de bruteringseffecten in de ijklijn SZA.Evident boekhoudkundige financieringsverschuivingen tussen de uitgaven-
en de inkomstenkant kunnen tot gevolg hebben dat naast het uitgavenkader de
microlastenontwikkeling eveneens statistisch wordt gecorrigeerd. Voor het
bepalen van een evident boekhoudkundige mutatie geldt ook hier dat een mutatie
binnen de collectieve sector voor het EMU-saldo neutraal dient te zijn. Daarnaast
kan er alleen sprake zijn van een statistische correctie wanneer bij een wijziging
in financiële vormgeving van beleid, het voorzieningenniveau voor iedereen
en de doelgroep gelijk blijft. Dit is bijvoorbeeld het geval indien een fiscale
regeling wordt omgezet in een subsidieregeling met een nagenoeg gelijke werking
voor de doelgroep. Een ander voorbeeld van een evident boekhoudkundig geval
is de BTW-compensatieregeling voor departementen conform Hafir. In afwijking
van de hoofdregel wordt voor de zorgtoeslag een specifieke uitzondering gemaakt.
Bij invoering van de zorgtoeslag (in 2005) zal worden bezien in hoeverre de
nu gekozen maatvoering (fiscaal versus uitgaven) aanpassing behoeft. Bij een
eventuele aanpassing zal een eenmalige evenredige correctie wordt gedaan op
het uitgavenkader en de gereserveerde microlastenontwikkeling. Daarbij geldt
dat het totale bedrag dat beschikbaar is voor compensatie van de stelselherziening
(fiscaal en uitgaven) niet zal worden aangepast.Annex 2: Inkomsten1. MicrolastenontwikkelingDe microlastenontwikkeling (MLO) is het saldobedrag waarmee de belastingopbrengst
verandert als gevolg van belastingmaatregelen dan wel als gevolg van aanwijsbare
veranderingen in de systematiek van de premieheffing, alsmede de mutaties
in de premie-ontvangsten anders dan uit hoofde van (macro-economische) grondslagmutaties.
Voor de microlastenontwikkeling van nominale premies (bijvoorbeeld WTZ en
MOOZ) is de afwijking van de nominale premiemutatie ten opzichte van de pNB
relevant. De microlastenontwikkeling uit hoofde van de belastingen van de
lagere overheden wordt berekend als de gerealiseerde groei van deze belastingen
voorzover deze uitgaat boven de nominale groei van het BNP.De MLO van de nominale ziektekostenpremies na invoering van de basisverzekering
wordt berekend op basis van de gewogen laagste (de kritische massa) nominale
premie(s) behorend bij een polis voor het basispakket. De jaarlijkse mutatie
van deze premie is MLO-relevant voorzover deze afwijkt van de pNB.2. LastenreserveDe lastenreserve bedraagt 0,2 à 0,4 miljard (afhankelijk van het
budgettaire beslag van de levensloopregeling) en is bedoeld voor nadere invulling
van lastenverlichtende maatregelen. Mocht sprake zijn van tegenvallers in
de sfeer van de MLO die voortvloeien uit de in het Strategisch Akkoord ingevulde
lastenmaatregelen, dan worden deze gedekt uit de lastenreserve. Mocht geen
sprake zijn van dergelijke tegenvallers, dan kan de reserve worden ingezet
voor nadere invulling van lastenverlichtende maatregelen. Indien de lastenreserve
in enig jaar niet (volledig) wordt benut, mag deze worden toegevoegd aan de
lastenreserve in het volgende jaar. Omgekeerd kan de lastenreserve niet eerder
worden ingezet dan in het Strategisch Akkoord is opgenomen. Bij een (dreigend)
EMU-saldo van nul of lager zal de lastenreserve niet worden ingezet.3. BelastinguitgavenToetsingskader belastinguitgavenBij invoering van nieuwe belastinguitgaven dan wel bij intensivering van
bestaande, dient gebruik gemaakt te worden van het «toetsingskader»
belastinguitgaven. Bij het indienen van de beleidsbrief of eventueel via de
ministerraad dient dit toetsingskader te worden toegepast. Concreet omvat
dit toetsingskader de volgende onderdelen:1. Is sprake van een heldere probleemstelling?2. Is het te bereiken doel helder en eenduidig geformuleerd?3. Kan worden aangetoond waarom financiële interventie noodzakelijk
is?4. Kan worden aangetoond waarom een subsidie de voorkeur verdient boven
een heffing?5. Kan worden aangetoond waarom een fiscale subsidie de voorkeur verdient
boven een directe subsidie?6. Is evaluatie van de maatregel voldoende gewaarborgd?Ter toelichting van deze stappen kan het volgende worden opgemerkt.Het toetsingskader fungeert als een soort trechter voor de haalbaarheid
en wenselijkheid van belastinguitgaven. Als het antwoord op één
van de vragen nee luidt behoeft de volgende stap niet meer te worden gezet.
Alleen indien alle vragen bevestigend en bevredigend kunnen worden beantwoord,
komt een belastinguitgave aan de orde. Doel is vooral om te dwingen tot een
heldere afweging over uitgaven. Exacte criteria zijn hierbij vooraf niet te
geven maar moeten per regeling zoveel mogelijk worden ingevuld en gekwantificeerd.De zesde stap over evaluatie ziet, in tegenstelling tot de eerste vijf,
in beginsel op de periode ná invoering van de maatregel (ex post).
Dat neemt niet weg dat ook ex ante, dus voor invoering of aanpassing van de
regeling, duidelijk moet zijn of een goede evaluatie verzekerd is. Bij de
evaluaties dienen dezelfde criteria (opnieuw) tegen het licht te worden gehouden.
Indien daarbij blijkt dat de regeling niet meer aan een of meer van de gestelde
toetsingselementen voldoet, kan dit leiden tot aanpassing of afschaffing van
de maatregel. Conform de Regeling Prestatiegegevens en Evaluatieonderzoek
Rijksoverheid (RPE) moeten belastinguitgaven minstens één maal
per vijf jaar worden geëvalueerd.Ad 1.Er dient inzichtelijk gemaakt te worden waarom er sprake is van een beleidsprobleem,
dat wil zeggen van een met overheidsbeleid te sturen probleem. Deze eerste
stap valt in twee delen uiteen:• Waarom is de overheid de meest aangewezen partij? Duidelijk moet
worden waarom oplossingen vanuit markt en/of samenleving (alleen) blijkbaar
te kort schieten. Als dit laatste bijvoorbeeld voortvloeit uit een informatievoorsprong
die de overheid heeft ten opzichte van marktpartijen dient deze voorsprong
van de overheid hard te worden gemaakt. Op zelfde wijze dienen andere argumenten
voor overheidsinterventie te worden beargumenteerd.• Waaruit bestaat het probleem en hoe verhoudt dit zich tot het beleidsterrein
van het betrokken departement? Hieruit moet duidelijk worden waarom een departement
dit probleem tot zijn beleidsterrein rekent.Ad 2.Als duidelijk is dat de overheid een taak heeft bij genoemd beleidsprobleem
moet er een te bereiken doel worden gedefinieerd. De zogenoemde SMART-criteria
zijn hierbij leidend: specifiek, meetbaar, afgesproken, realistisch en tijdgebonden.
Deze criteria moeten zoveel mogelijk kwalitatief en kwantitatief worden ingevuld
om zodoende ook achteraf te kunnen evalueren of, hoe en wanneer het doel verwezenlijkt
is.Ad 3.Ter realisering van het geformuleerde overheidsdoel bestaat de keuze tussen
financiële en niet financiële instrumenten. Gemotiveerd moet worden
waarom voor een van beide is gekozen. De keuze voor een financieel instrument
dient in te gaan op in elk geval de volgende vragen:• Kan aangetoond worden waarom niet financiële alternatieven
inferieur zijn, bijvoorbeeld te zwaar (sancties) of juist te licht (bijvoorbeeld
voorlichting)?• Hoe verhouden zich de kosten van een financieel instrument met
die van de niet financiële instrumenten?• Welk gedrag probeert de financiële maatregel te sturen en
langs welke kanalen kan genoemd instrument dit gedrag beïnvloeden («incentivestructuur»)?Ad 4.Binnen de groep financiële instrumenten bestaat de keuze uit een
heffing en een subsidie. Een gemotiveerde afweging moet de keuze tussen beide
expliciet maken. Duidelijk moet worden waarom gewenst gedrag effectiever valt
te stimuleren door gewenst gedrag fiscaal te bevoordelen dan door ongewenst
gedrag te benadelen via een heffing. «Bewijzen» uit (bestaand
of nieuw) onderzoek kunnen worden gebruikt om dit aan te tonen; maar ook andere
criteria zijn denkbaar.Ad 5.Zowel bij belastinguitgaven als bij directe uitgaven dienen algemeen geldende
begrotingsregels te worden betracht. Voor de directe uitgaven betekent dit
dat de subsidie moet worden ingepast in de uitgaven onder het uitgavenkader.
Voor belastinguitgaven vereisen begrotingsregels dat de werking van de automatische
stabilisatoren niet wordt belemmerd.De afweging tussen fiscale en niet-fiscale uitgaven gaat in elk geval
in op de volgende criteria:• Doelgroepbereik• Uitvoerbaarheid, controleerbaarheid en handhaafbaarheid• Kosteneffectiviteit• Eenvoud• Inpasbaarheid in fiscale structuur• Budgettaire beheersbaarheidDeze criteria dienen zoveel mogelijk cijfermatig ingevuld te worden. Gelet
op het kwantitatieve karakter van vooral de eerste criteria lijkt dit vooral
bij deze criteria goed mogelijk.Ad 6.Vooraf dient in elk geval het volgende duidelijk gemaakt te worden.a.
Wat wil men gaan evalueren, dat wil zeggen wat zijn kernelementen hierbij?b.
Hoe wordt evaluatie uitgevoerd, dat wil zeggen welke waarderingscriteria en
waarderingsmethoden?c. Hoe vaak gaat men evalueren (minimaal eens per vijf
jaar)?De evaluatie zelf moet alle hierboven genoemde stappen omvatten. Als bij
de evaluatie blijkt dat de regeling niet meer aan één of meer
van de gestelde toetsingselementen voldoet, is aanpassing of afschaffing van
de maatregel geboden.Annex 3: Toelichting op specifieke onderwerpen uit de
regels begrotingsbeleid1. Eindejaarsmarge en leenaanvragenDe eindejaarsmarge creëert de mogelijkheid binnen een begroting tot
een bepaalde omvang gelden van het ene naar het andere begrotingsjaar te schuiven.
Dit ter voorkoming van een ondoelmatige besteding van middelen aan het einde
van het jaar.De eindejaarsmarge bedraagt 1% van het gecorrigeerde begrotingstotaal9. Voor de bepaling van het gecorrigeerde begrotingstotaal
wordt uitgegaan van de bruto-uitgaven stand ontwerpbegroting.Voor de begrotingshoofdstukken van Defensie en van Koninkrijksrelaties
geldt dat een onderuitputting van maximaal 135 miljoen respectievelijk 9 miljoen
euro mag worden meegenomen naar volgend jaar. Conform bestaande afspraak,
kan de eindejaarsmarge voor het begrotingshoofdstuk Koninkrijksrelaties worden
opgerekt om bedragen die zijn gemoeid met de schuldsanering Aruba mee te nemen.Voor de begrotingsfondsen geldt geen eindejaarsmarge omdat het saldo van
ontvangsten boven uitgaven per definitie kan worden meegenomen naar het volgende
jaar. Voor het Infrastructuurfonds mag het worden meegenomen naar de daarop
volgende jaren. Voor het Gemeentefonds en het Provinciefonds geldt ook geen
eindejaarsmarge. De ontvangsten zijn namelijk volgens de Financiële-verhoudingswet
gelijk aan de uitgaven. De verplichtingen kunnen hiervan afwijken maar komen
altijd in latere jaren tot uitbetaling. Voor de Homogene groep Internationale
Samenwerking geldt de afspraak dat onderuitputting tot maximaal 180 miljoen
euro mag worden meegenomen naar de drie volgende jaren. Voor een overschrijding
geldt een maximum van 45 miljoen euro.Onderuitputting in de liquide middelen van baten/lastendiensten komt tot
uitdrukking in het saldo van deze diensten. Dit geldt ook voor onderdelen
van het Rijk die – zonder de status van baten-lastendienst – werken
met een baten-lastenstelsel. Het saldo van baten-lastendiensten is net zoals
de leen- en depositofaciliteit niet relevant voor het uitgavenkader. Door
op het hoofdbesluitvormingsmoment de plannen van baten-lastendiensten te toetsen,
wordt de relatie met het EMU-saldo in het oog gehouden.De leenaanvragen van RWT's in het kader van geïntegreerd middelenbeheer
dienen door een RWT bij de desbetreffende vakminister te worden ingediend.
Dit kan het hele jaar, echter gezien de toets van budgettaire inpasbaarheid
is het logisch om de leenaanvragen te concentreren op het hoofdbesluitvormingsmoment.
Deze lening kan alleen verstrekt worden wanneer de vakminister de betaling
van rente- en aflossingsverplichtingen garandeert. Het departement zal om
garant te kunnen staan eerst moeten toetsen op onder meer budgettaire inpasbaarheid,
nut en noodzaak van de lening, of de lening wel wordt aangewend voor de publieke
taak, of het een investering in een vaste activa betreft met een looptijd
van minimaal 1 jaar en of het aflossingsschema conform de verwachte economische
levensduur is.De hoogte van het feitelijk gebruik door de departementen van de eindejaarsmarge
wordt bepaald bij Voorlopige Rekening. De overgehevelde bedragen worden bij
de Voorjaarsnota aan de begrotingen toegevoegd. De definitieve
omvang van het feitelijk gebruik wordt bepaald op basis van de Slotwet (wat
dus kan leiden tot marginale mutaties bij de Vermoedelijke Uitkomsten).Gelijktijdig met het toevoegen bij Voorjaarsnota wordt, onder de veronderstelling
dat ook het komende jaar gebruik zal worden gemaakt van de eindejaarsmarge,
op een Aanvullende post een ramingstechnische veronderstelling opgenomen (de
zogenaamde in=uit taakstelling). De combinatie van de toevoeging aan de begrotingen
en de ramingstechnische veronderstelling, bewerkstelligt dat het totale uitgavenbeeld
niet wijzigt. Onderuitputting die optreedt na de Voorjaarsnota kan worden
aangewend ter realisatie van de taakstelling.2. De uitgavenreserveDe uitgavenreserve bedraagt ½ miljard in 2006 en is bedoeld om
onverwachte tegenvallers in de sfeer van de reële uitgaven, met name
als gevolg van ruilvoetverliezen (deels) op te kunnen vangen. Mocht er geen
sprake zijn van ruilvoetproblemen dan kan bij een begrotingsoverschot, de
reserve ingezet worden voor de drie hoofdprioriteiten zorg, onderwijs en veiligheid.
Het spreekt voor zich dat bij een (dreigend) EMU-saldo van nul of lager de
uitgavenreserve niet zal worden ingezet. Voor 2004 is een tranche van 0,17
miljard euro beschikbaar, oplopend tot 0,33 miljard euro voor 2005 naar een
0,5 miljard euro voor 2006.3. Intensiveringen met gevolgen voor lokale lastendrukIn de Nota Lokale lastendruk en in de Monitor Inkomsten uit Lokale Heffingen
is aangegeven dat «bij nieuw of geïntensiveerd rijksbeleid de gevolgen
voor de gemeentelijke uitgaven in beeld worden gebracht. Om te voorkomen dat
als gevolg van dit rijksbeleid de gemeentelijke lasten automatisch stijgen,
wordt in dat kader nadrukkelijk de mogelijkheid van een financiële dotatie
voor gemeenten overwogen.» Deze uitspraak sluit nauw aan bij het gestelde
in artikel 2 van de Financiële-Verhoudingswet. Daarin is opgenomen dat
indien beleidsvoornemens van het Rijk leiden tot een wijziging van de uitoefening
van taken of activiteiten door provincies of gemeenten, aangegeven dient te
worden welke de financiële gevolgen van deze wijziging voor de provincies
of gemeenten zijn. In de toelichting bij het desbetreffende voorstel moet
tevens worden aangegeven via welke bekostigingswijze de financiële gevolgen
voor de provincies of gemeenten kunnen worden opgevangen. Artikel 108, lid
3, van de Gemeentewet heeft alleen betrekking op medebewindstaken. De regels
omtrent compensatie van specifiek de medebewindstaken zijn in dit artikel
stelliger geformuleerd dan artikel 2 van de Financiële-Verhoudingswet.
Artikel 108, lid 3, van de Gemeentewet zegt dat de kosten, verbonden aan de
uitvoering van medebewindstaken door het Rijk aan de gemeenten worden vergoed.
De Provinciewet (artikel 105, lid 3) kent een vergelijkbare bepaling.4. Opbouw meerjarencijfers en extrapolatieDe ramingen van de uitgaven voor het begrotingsjaar en elk van de jaren
(eerstvolgend extrapolatiejaar 2007) daaropvolgend bestaan uit:• de uitgaven die voortvloeien uit verplichtingen die zijn aangegaan
tot en met het lopende begrotingsjaar of in dat jaar zullen worden aangegaan;• de uitgaven die voortvloeien uit verplichtingen die in het eerstvolgende
begrotingsjaar zullen worden aangegaan• de uitgaven die voortvloeien uit verplichtingen die in de jaren
volgend op het eerstvolgende begrotingsjaar moeten worden aangegaan omdat deze een technisch noodzakelijke voortzetting vormen van reeds eerdere
aangegane verplichtingen• de overige verplichtingen, voortvloeiend uit bestaand beleid of
afspraken op kabinets- of ministerieel niveau die in de jaren volgend op het
eerstvolgend begrotingsjaar worden aangegaan;Voor het extrapoleren van de meerjarencijfers (eerstvolgend extrapolatiejaar
2007) gelden de volgende uitgangspunten:1. Bij de ramingen wordt rekening
gehouden met bestaande wettelijke regelingen.2. Het extrapolatiejaar voor
de departementale begrotingen en fondsen wordt beleidsarm geëxtrapoleerd.
In alle gevallen moet het gaan om aan te gane verplichtingen en daaruit voortvloeiende
uitgaven op grond van de voortzetting van bestaand of ongewijzigd beleid,
of het moet gaan om uitgaven die door expliciete besluiten van de minister
van Financiën of het kabinet zijn geaccordeerd. Indien bestaand beleid
niet noodzakelijkerwijze impliceert dat nieuwe verplichtingen worden aangegaan
(bijvoorbeeld bij projecten), dient te worden verondersteld dat geen nieuwe
verplichtingen worden aangegaan, tenzij is besloten om het beleid te continueren.3.
Voor de economische groei wordt aangesloten bij de gemiddelde ontwikkeling
uit de kabinetsperiode zoals verondersteld is bij het opstellen van de uitgavenkaders.4.
Het extrapolatiejaar wordt kwantitatief (met prestatiegegevens) onderbouwd.
Wanneer geen expliciete andersluidende afspraken bestaan dienen het volume
en de prijs die ten grondslag liggen aan de ramingen, constant gehouden te
worden.5. Het extrapolatiejaar wordt ook kwalitatief (welke programma's, projecten,
bijdragen etc) onderbouwd.6. De ramingen dienen te zijn gebaseerd op het in
ongewijzigd tempo realiseren van meerjarige projecten.TrefwoordenregisterAanbodsturing 15Aandelenmarkt 19, 22Aardgasbaten 71, 87, 88, 178, 190, 223, 244, 245, 268ABW 304Accres 61, 87, 89, 187, 188, 237– 240, 252Achterstandsgroepen 59Algemene Rekenkamer 159, 160Allochtonen 45, 46AOW 27, 30, 56, 57, 65, 85, 101–103, 114, 115, 121, 169, 180–182,
191, 194, 245, 286, 304AOW-spaarfonds 85, 101, 103, 191, 245, 285Arbeidsinkomensquote 7, 21, 33, 34, 71, 116Arbeidskorting 8, 10–12, 30, 35, 64, 66, 68, 113, 125, 128, 145Arbeidskosten 5, 8, 11, 20, 21, 23, 33, 50Arbeidsmarktknelpunten 208Arbeidsmarkt 3–5, 9, 10, 12, 16, 19, 20, 21, 23, 30–34, 37,
42, 43, 46, 47, 51, 52, 55, 56, 60, 64–66, 75, 87, 96, 97, 113, 140,
141, 181–183, 193, 196, 207, 227–230, 247, 249–251, 254,
256, 261, 265, 281, 286, 304, 307Arbeidsongeschikten 35, 181, 228Arbeidsongeschiktheid 35, 229, 273, 304, 308Arbeidsongeschiktheidsregelingen 35, 230, 307Arbeidsparticipatie 11, 12, 56, 60, 64, 66, 141, 145, 228Arbeidsproces 10, 26–28, 31–33, 35–37, 42, 45, 46, 50,
51, 60, 90, 140Arbeidsproductiviteit 20, 21, 27, 44, 50, 141Arbeidsvoorziening 253, 304Armoedeval 11, 26, 27, 34, 35, 50, 52, 56, 60, 64, 68, 85, 261, 263Asielbeleid 9, 10, 59, 163, 164Asiel 10, 46, 55, 59, 162–164, 184, 185, 203–206, 236, 304Asielzoekers 16, 55, 59, 62, 163, 164, 185, 203, 204, 207, 208, 234, 236,
263, 304Auditfunctie 84Automatische stabilisatoren 13, 76, 77, 85, 117, 279, 280, 291AWBZ 39, 40, 65, 76, 88, 113, 116, 121, 264, 286, 304Basisverzekering 15, 16, 38, 39, 58, 61, 75, 76, 195, 258, 286, 289Baten-lastendienst 82, 85, 210, 212, 226Baten-lastenstelsel 82, 85, 88, 292BBP 5, 8, 13, 18, 25, 29–32, 40, 41, 48, 49, 53, 54, 56, 69–76,
85, 89, 96, 109, 111, 114–117, 120, 277, 279, 280, 284,
304, 307Bedrijfsprocessen 78, 82, 83, 84Bedrijfsvoering 3, 55, 78, 79, 82–85, 218, 263Begrotingsoverschot 8, 13, 18, 26, 49, 52, 75, 76, 117, 279, 280, 293Begrotingsregels 3, 4, 13, 73, 74, 77, 85, 117, 122, 197, 279, 280, 281,
285, 291Begrotingssaldo 5, 23, 26, 29–31, 49, 63, 73, 85, 86Begrotingsstelsel 3, 82Belastingontvangsten 3, 4, 70, 85, 86, 88, 95, 101, 107–112, 123,
131, 159, 160–162, 164, 166, 169, 171, 172, 174, 176, 178, 180, 182,
184, 188, 190–194, 280, 285Belastingramingen 4, 114Belastingraming 4, 107Belastinguitgaven 4, 77, 85, 123–134, 151, 289, 290, 291Beleidsbegroting 3, 188, 308Beleidscoördinatie 26Beleidsdoelstellingen 83, 87, 164, 170, 175, 188Beleidsintensiveringen 85, 87, 283Beleidsonderzoek 4, 87, 95, 140, 141, 260, 306Beleidsprioriteiten 5, 66Beleidsprogramma 53, 57, 79Beroepsonderwijs 42, 43, 141, 167, 265, 304, 305, 306, 308BKZ 75, 88, 96, 97, 103, 286, 304BNP 62, 185, 186, 200, 201, 235, 236, 262, 289, 304Broeikasgassen 30, 48, 49, 223Bruto Binnenlands Product 85, 89, 304, 307Bruto Nationaal Product 235, 304BSE 63, 179, 191, 225, 304BTW-compensatiefonds 99, 103, 112, 186, 187, 238, 239, 240, 253, 285BTW 71, 109, 112, 115, 131, 132, 152, 153, 154, 187, 188, 192, 200, 201,
215, 238–240, 253, 285, 288, 304Budgettering 35, 38, 39, 85, 181, 283CAO 86, 144, 166, 206, 263, 304COA 203, 263, 304Collectieve lastendruk 73, 86Concurrentie 5, 8, 12, 15, 17, 20, 38, 40, 41, 44, 48, 49, 52, 66, 76,
151, 153, 154, 155, 170, 263, 287Congestie 16Conjunctuur 18, 19, 73, 85Contractloonstijging 8, 11, 66, 68, 110, 115, 247, 255, 257Criminaliteit 15, 36, 37, 57, 203, 304Cultuur 40, 45, 99, 101, 147, 152, 167, 184, 208, 307Defensie 59, 62, 84, 99, 101, 104–106, 133, 157, 171, 172, 185,
186, 215, 223, 260, 265, 269, 274, 292, 305Deflator 69, 73, 75, 86, 96, 97, 98, 117, 118Deregulering 42, 86, 168, 197, 306 Doelmatigheid 32, 37–41, 50, 58, 59, 62, 78, 80, 81, 84, 86, 131,
138, 142, 144, 145, 149, 170, 258, 262, 264, 265, 269Ecologische Hoofdstructuur 48, 63, 179, 225, 226, 305Economische groei 7, 9, 16–19, 29, 31, 44, 47–56, 71, 114,
115, 177, 201, 222, 294Eigen middelen 200, 215Eindejaarsmarge 86, 192, 196, 202, 205, 207, 209, 211, 214–216,
219, 221, 222, 224, 227, 229, 234, 252, 255, 279, 282, 292, 293EMU-saldo 4, 5, 8, 13, 28–31, 49, 53, 54, 56, 66, 67, 70–76,
86, 95, 105, 107, 117, 120, 197, 279, 280, 283–285, 287–289, 292,
293EMU-schuld 4, 32, 53, 54, 56, 72, 73, 86, 95, 275EU-begroting 200EU 7, 19, 25, 26, 28, 40, 46, 60, 86, 99, 155, 161, 172, 189, 200, 217,
223, 225, 235, 261, 262, 277, 305Eurogebied 20, 21, 24Europees Sociaal Fonds 305Europese Unie 25, 28, 89, 99, 161, 179, 184, 185, 191, 200, 225, 235,
246, 305Euro 7–10, 25–28, 33, 46–49, 86, 87, 89, 170, 305, 307Evaluatieonderzoek 79–81, 290, 307Exportsector 19, 20FES 62, 87, 99, 101–103, 177, 189, 190, 193, 210, 218, 221, 243,
244, 245, 253, 285, 305Financieel Jaarverslag 79, 95, 287Financiële Perspectieven 262Fiscale maatregelen 8, 26, 65, 77, 113Fonds Economische Structuurversterking 87, 99, 101, 189, 190, 196, 242,
244, 305Fonds Werk en Inkomen 60, 181Forfaitaire rendementsheffing 145–147, 149Geïntegreerd middelenbeheer 63, 210, 261, 276, 292Gemeentefonds 87, 99, 183, 186–188, 232, 237–240, 252, 292,
305Gezinshereniging 16, 45Gezondheidszorg 15, 39, 161, 195, 199, 231, 257, 259, 277, 286, 305HGIS 87, 99, 101, 102, 185, 186, 196, 235, 236, 285, 305Homogene groep Internationale Samenwerking 252, 306IJklijn 87, 89, 96–98, 103, 182, 193, 196, 207–209, 211, 212,
214, 216, 219–222, 225, 228, 231, 240–242, 244–247, 249,
251, 252, 281, 286, 288Immigranten 45Inactieven 33Inburgeringscursussen 46, 47, 50, 265Indirecte belastingen 21, 71, 85, 123, 131, 132Inflatie 5, 8, 21, 22, 69, 111, 115, 116, 145 Informatievoorziening 78, 83, 105, 106Infrastructuurfonds 87, 99, 101, 175, 188, 190, 193, 245, 254, 274, 292,
306Infrastructuur 3, 16, 30, 32, 47, 48, 50, 62, 70, 81, 82, 87, 112, 137,
150, 166, 175, 188, 189, 190, 206, 220, 227, 229, 241–244, 255, 306Inkomstenmeevaller 13, 74, 76, 117, 279, 284Innovatie 3, 41, 44, 45, 176–178, 218, 221, 222, 266, 306Integratie 3, 16, 24, 41, 43, 45, 46, 50, 52, 59, 61, 161, 165, 166, 174,
184, 200, 203, 205, 255, 256, 265, 307Integriteitsaudits 84Intensiveringen 13, 29, 30, 53–55, 71, 74, 163, 166, 168, 192, 240,
279, 280, 283, 293Internationaal 5, 19, 37, 40, 41, 49, 62, 133, 157, 167, 171, 177, 179,
184, 185, 215, 222, 234, 267, 277, 306Kabinet 5, 8–18, 22, 23, 27–36, 38, 43, 45–60 64–66,
69–70, 73–79, 82, 84, 89, 99, 101, 107, 114, 115, 117–119,
159, 160, 164, 172, 173, 175, 187, 189, 194, 195, 197, 206, 208, 220, 229,
230, 237, 242, 248, 253, 256, 258–260, 262, 264, 265, 280–284,
286, 294Kabinetsstandpunt 84, 260–265, 266Kenniseconomie 25, 41Kernmodellen 83Kosten-batenanalyse 81, 82Kostprijzen 86Kyoto-afspraken 49Landbouwbeleid 25, 261, 262, 266, 305Landbouw 25, 47, 48, 63, 99, 101, 127, 133, 136, 139, 140, 154, 157, 161,
178, 179, 180, 185, 199–200, 225, 226, 261, 269, 273, 306Lastendruk 39, 44, 58, 124, 125, 127, 128, 134, 140, 145, 258, 279, 293Lastenreserve 65, 118, 283, 284, 289Lastenverlichting 9–13, 29, 30, 57, 65–68, 71, 74, 76, 85,
88, 113, 117, 118, 279, 280, 283, 284Lastenverzwaring 8, 12, 13, 57, 66, 71, 76, 118, 282, 283Loonbijstelling 88, 202, 205, 207, 211, 214, 219, 224, 227, 231, 241,
242, 247, 257Loonkostensubsidies 30, 34Loonontwikkeling 5, 8, 9, 22, 61, 66, 68, 207, 209, 248, 257, 258Maatregelen Strategisch Akkoord 12Marktsector 8, 21, 34, 37, 43, 69, 247Marktwerking 39, 176, 222, 306, 307Mededingingsbeleid 44Meevallers 52, 55, 86, 117, 280, 283Microlastenontwikkeling 65, 88, 107, 116, 118, 280, 283, 288, 289, 306Milieubeleid 17, 48, 306Milieu 3, 10, 11, 16, 17, 25, 30, 47–49, 63, 65, 99,
101, 108, 113, 124, 127, 131, 136, 138, 139, 155–157, 172, 173, 176,
185, 190, 217, 236, 237, 251, 253, 261, 270, 285, 306, 307, 308MLO 70, 88, 116, 117, 118, 283, 284, 289, 306Mobiliteit 10, 16, 43, 47, 62, 87, 144, 175, 189, 190, 192, 196, 244,
245, 251Motorrijtuigenbelasting 108–111, 131, 133, 156, 157, 306NAFTA 306Natuur en milieu 63Nederlandse Investeringsbank voor Ontwikkelingslanden (NIO) 162Normeringssystematiek 10, 186, 187, 240Numerus fixus 38, 55, 207Ombuigingen 9, 29, 30, 49, 86, 87, 177, 185, 194, 195, 240, 283, 287Omzetbelasting 108–111, 115, 132, 133, 152, 153, 240Onderwijs 3, 9, 10, 14, 16, 30, 32, 37, 41–45, 47, 50, 52, 55, 56,
58, 59, 61, 68, 70, 75, 78, 87, 88, 99, 101, 127, 141, 149, 161, 166–168,
179, 184, 192, 196, 199, 207–209, 225, 236, 237, 251, 261, 263, 264,
293, 307, 308Onderzoek en ontwikkeling 44Onroerende zaken 113, 170, 213Ontwikkelingshulp 62, 270Openbaar vervoer 16, 62, 152, 156, 175, 188, 189, 220, 240, 251, 253,
262, 285Ouderschapsverlof 124, 126, 127Overdrachtsbelasting 108, 111, 113, 131, 133, 157Overheidsfinanciën 12, 28, 33, 49, 64, 89Overheidsinkomsten 18, 29, 30, 31Overheids 27Overheidsschuld 5, 8, 13, 27, 32, 49, 52, 53, 56, 73OZB 65, 186, 218, 237, 307Pensioenfondsen 9, 22, 24PGB 40, 257, 258, 307Politie 4, 9, 15, 25, 30, 37, 43, 50, 57, 59, 61, 77, 95, 104–106,
133, 153, 156, 157, 164–166, 170, 184, 185, 205, 206, 215, 240, 260,
306PPS 32, 243, 307Premiedifferentiatie 36, 38, 307Premieontvangsten 4, 88, 89, 95, 116, 213Prestatiegegevens 79, 80, 81, 89, 290, 294, 307Preventie 162Prijsbijstelling 63, 89, 192, 196, 207, 214, 218, 219, 221, 229, 234,
241–243, 249, 250, 255, 257Prijsconcurrentiepositie 19, 20, 31Provinciefonds 10, 30, 61, 89, 99, 187, 188, 239, 240, 252, 292, 307Provincie 17, 48, 63, 88, 89, 179, 187, 188, 239, 240, 252, 262, 293Reële uitgavenkader 86, 89Reïntegratiebeleid 10, 30, 35 Reïntegratie 10, 26, 35, 60, 181, 185, 206, 228, 230, 261, 286Regelgeving 15, 32, 39, 51, 79, 154, 173, 261Rentelasten 27, 53, 54, 70, 169, 190, 209, 210, 245Rente-uitgaven 53, 63, 70, 210Replacement rate 28, 29Rijksbegroting 3, 13, 74, 75, 85–89, 95, 97, 191–193, 196,
198–200, 202, 203, 205, 207–212, 214, 216, 217, 219–222,
224, 225, 227, 228, 231, 232, 234, 235, 237–239, 241, 242, 247, 249,
251, 252, 254, 279–283, 285, 286, 307Ruimtelijke ordening 3, 10, 17, 47, 63, 306RWT 63, 103, 210, 292, 307Schuldreductie 85Shared services 262, 264Sociale cohesie 183, 232Sociale partners 8, 22, 23, 36, 50, 66, 77, 258Sociale zekerheid en arbeidsmarkt 13, 60, 74, 85, 88, 89, 95, 286Sociale Zekerheid 4, 10, 23, 28, 30, 33, 60, 70, 75, 88, 96, 97, 121,
192, 193, 194, 196, 227, 228, 247, 249–252, 256, 281, 282, 286, 297,
307Spaarloon 10, 11, 30, 66, 68, 113, 125, 126, 127, 128, 130Staatsvermogen 267, 268, 272Stabiliteits- en Groeipact 26, 28, 89Stabiliteitsprogramma 89Strategisch Akkoord 3, 8–14, 17, 22, 27, 29–32, 51, 52, 54,
56–59, 61–63, 65–67, 69, 71–76, 78, 79, 82, 84, 107,
113, 117, 118, 125, 126, 160, 163, 166, 168, 172, 173, 175–179, 181,
182, 185, 186, 187, 190, 192, 196, 197, 203, 204, 209, 213, 215, 218, 220,
223, 225, 229, 230, 232, 237, 240, 242, 243, 245, 250, 252, 258, 265, 279,
281, 287, 289, 307Structuurbeleid 25, 27, 261Studiegroep Begrotingsruimte 55, 74, 283, 288Subsidie 11, 30, 34, 35, 45, 63, 66, 68, 70, 85, 113, 125, 128, 140, 142,
149, 173, 175, 176, 178, 181, 197, 213, 216–221, 223, 231, 234, 243,
257, 260, 262, 264, 286, 288–291, 306SUWI 55, 182, 192, 193, 229, 253, 307Tariefdifferentiatie 133, 155Technologiebeleid 44, 45, 142, 266Technologie 44, 45, 49, 63, 82, 142, 177, 194, 195, 305, 306Tegenvallers 10, 12, 13, 23, 52, 53, 56, 57, 62, 66, 69, 71, 72, 74, 75,
76, 85, 89, 117, 196, 199, 200, 202–205, 207–212, 216, 217, 224,
225, 227, 228, 234, 238, 239, 247, 249, 250, 251, 254, 256, 257, 283, 284,
289, 293Toelatingsbeleid 45 Transactiebasis 71, 86, 99, 101, 107, 112, 115, 118, 123–128, 132,
133Trendmatig begrotingsbeleid 89Uitgavenkader 5, 8, 70, 73, 87, 88, 89, 95, 97, 98, 181, 182, 197, 212,
231, 232, 247, 249, 253, 257, 258, 280, 285–288, 291, 292, 294Uitgavenplafond 3, 13, 26, 52, 53, 55, 73–76, 89, 197, 279, 280,
283, 285, 286Uitgavenreserve 63, 65, 74, 89, 96–98, 279, 293Uitgaventoetsing 76, 97, 98Uitverdieneffecten 8, 13, 31, 52, 71Veiligheid 3, 9, 10, 14, 15, 25, 30, 36, 50, 52, 53, 55–57, 61–63,
70, 75, 78, 156, 163–166, 172, 174–176, 178, 179, 184, 185, 189,
191, 192, 196, 200, 205, 206, 215, 225, 251, 293, 305Veiligheidsbeleid 15, 37, 50, 57, 62, 163Vergrijzing 8, 9, 16, 17, 23, 26–28, 33–35, 37, 39, 49, 50,
53, 56, 64, 195Verkiezingen 53, 54Vermogenseffecten 19, 22Verzekeringsstelsel 15, 38, 286Volkshuisvesting 99, 101, 217, 308Voorjaarsnota 55, 90, 107, 109, 187, 238, 239, 240, 242, 281, 292, 293Vorderingensaldo 18, 86Vraagsturing 15, 38, 40, 52, 286Vredesoperaties 62, 186, 234, 236VUT 28, 308Wachtlijsten 9, 37–40, 55, 257, 258WAO 10–12, 26, 27, 30, 35, 36, 43, 50, 60, 65–68, 76, 103,
113, 116, 121, 182, 193, 194, 256, 286, 308Welvaart 47–49Welvaartsgroei 50Werkgelegenheid 7, 19, 20, 22, 25–29, 31, 33, 44, 87, 90, 99, 101,
111, 140, 141, 142, 144, 152, 180, 181, 183, 185, 193, 194, 228, 232, 259,
305, 308Werkgelegenheidsbeleid 25, 26Werkloosheid 5, 8, 9, 19, 23, 31, 33, 45, 66, 69, 85, 87, 193, 304, 308Wet Sociale Werkvoorziening 308Wet voorzieningen gehandicapten 61, 181, 230Woningbouw 48WOZ 308WTZ 88, 113, 119, 285, 289, 308WW 30, 35, 60, 194, 229, 230, 256, 286, 308Ziekenfonds 12, 38, 67, 76, 308Ziekteverzuim 44Zorgaanbod 15, 38, 39Zorg 3–5, 9–16, 22, 23, 25, 27, 30, 32, 35–44, 49, 50,
52–61, 65, 66, 68, 70, 74–76, 78, 80, 85, 88, 89, 95, 97, 103,
113–116, 121, 147, 162–165, 168, 173, 180–183, 186, 192–196,
202, 204, 206, 208, 213, 215, 217, 218, 225, 228, 229, 231–233,
242, 247, 249, 251, 252, 255, 257–259, 263–265, 273, 276, 279,
281, 282, 286–288, 292, 293, 304Zorgstelsel 15, 16, 30, 37, 38, 56, 57, 61, 64, 65, 118, 183, 194, 251,
252Lijst van gebruikte afkortingen   ABPAlgemeen Burgerlijk PensioenfondsABWAlgemene BijstandswetAKWAlgemene KinderbijslagwetAMAAlleenstaande Minderjarige AsielzoekerAMVBAlgemene Maatregel van BestuurAMWAlgemeen Maatschappelijk WerkANWAlgemene NabestaandenwetAOFArbeidsongeschiktheidsfondsAOKArbeidsongeschiktheidskasAOWAlgemene OuderdomswetAPBAlgemene Politieke BeschouwingenARBVOArbeidsvoorzieningAVI'sAfvalverbrandingsinstallatiesAWBZAlgemene Wet Bijzondere ZiektekostenAWFAlgemeen WerkloosheidsfondsAZMinisterie van Algemene ZakenBANSBestuursakkoord nieuwe stijlBBEBijzonder BijstandseenheidBBPBruto Binnenlands Product BEWBevordering Eigen WoningbezitBIKKBijdrage in de Kosten van de KortingenBKWIBureau Ketenbeheer en ArbeidsmarktbeleidBKZBudgettair Kader ZorgBLSBaten- en lastenstelselBNPBruto Nationaal ProductBORBereikbaarheidsoffensief RandstadBPMBelasting op Personenauto's en MotorrijwielenBSEBovine Spongiforme EncephalopathieBTWBelasting Toegevoegde WaardeBUZAMinisterie van Buitenlandse ZakenBVEBeroepsonderwijs en VolwasseneneducatieBZKMinisterie van Binnenlandse Zaken en KoninkrijksrelatiesCAOCollectieve ArbeidsovereenkomstCARDSCommunity Assistance to Reconstruction Development and StabilisationCBSCentraal Bureau voor de StatistiekCDMClean Development MechanismCDVCompetitieve DienstverleningCEPCentraal Economisch PlanCFICentrale Financiën InstellingenCJIBCentraal Justitieel IncassobureauCOACentraal orgaan Opvang AsielzoekersCPBCentraal PlanbureauCRIEMCriminaliteit in relatie tot etnische minderhedenCWComptabiliteitswetCWICentra voor Werk en InkomenDACDevelopment Assistance CommitteeDBCDiagnose Behandel CombinatiesDGW&TDirectie Gebouwen Werken & TerreinenDJIDienst Justitiële InrichtingenDNBDe Nederlandsche BankDTC'sDutch Treasury CertificatesDTODefensie Telematica OrganisatieEBNEnergie Beheer NederlandEBRDEuropean Bank for Reconstruction and DevelopmentECEuropese CommissieECUEuropean Currency UnitEETEconomie, Ecologie en TechnologieprogrammaEHSEcologische HoofdstructuurEIAEnergie-investeringsaftrekEIBEuropese InvesteringsbankEIFEuropean Investment FundEINPEnergievoorzieningen in de non-profit- en bijzondere sectorenEKEerste Kamer der Staten-GeneraalEKIExportkredietverzekering en InvesteringsgarantiesEMUEconomische en Monetaire UnieEOFEuropees OntwikkelingsfondsEOREvaluatieoverzicht RijskoverheidEPEuropees ParlementEPKEnergieprestatiekeuringEPREnergiepremieregelingESFEuropees Sociaal FondsESCBEuropees Stelsel van Centrale BankenESREuropees systeem van nationale en regionale rekeningenEUEuropese UnieEUREuroEVCElders verworven competentiesEVDBEuropees Veiligheids- en DefensiebeleidEWLW(-banen)Extra Werkgelegenheid voor Langdurig Werklozen; ook wel instroom-
en doorstroombanenEZMinisterie van Economische ZakenFARBOFaciliteit willekeurige afschrijving arbo-bedrijfsmiddelenFDAFondo Desaroyo ArubaFESFonds Economische StructuurversterkingFIDOFinanciering Decentrale OverhedenFINLOFinanciering LoopbaanonderbrekingFORFiscale OudedagsreserveFTE'sFull-time equivalentsFVFinanciële VooruitzichtenFWIFonds voor werk en inkomenGAVIGlobal Alliance for Vaccines and ImmunisationGEFGlobal Environmental FacilityGFGemeentefondsGGZGeestelijke GezondheidszorgGLBGemeenschappelijk LandbouwbeleidGOMGarantiefaciliteit Opkomende MarktenGVIGezinsvoogdij-instellingenHBOHoger BeroepsonderwijsHGISHomogene Groep Internationale SamenwerkingHIPCHeavely Indebted Poor CountriesHSLHoge SnelheidslijnID-banenInstroom- en DoorstroombanenIBInkomstenbelastingIBOInterdepartementaal beleidsonderzoekICTInformatie- en CommunicatietechnologieIDAInternational Development AssociationIHSIndividuele HuursubsidieIMFInternationaal Monetair FondsINDImmigratie- en NaturalisatiedienstINTERREGProgramma voor transnationale samenwerking op het gebied van
de ruimtelijke ordeningIPOInterprovinciaal OverlegIPSVInnovatieprogramma Stedelijke VernieuwingISInternationale SamenwerkingISAFInternational Security Assistance ForceISFInfrastructuurfondsISVInvesteringen stedelijke vernieuwingIW&VInspectie Gezondheidsbescherming, Waren en Veterinaire ZakenJIJoint ImplementationJSFJoint Strike FighterKLPDKorps Landelijke PolitiedienstenKMarKoninklijke MarineKNMIKoninklijk Nederlands Meteorologisch InstituutKPNKoninklijke PTT NederlandKSGKoninklijke Schelde GroepKTV'sKas-transactieverschillenLBLoonbelastingLEFLandbouw EgalisatiefondsLISVLandelijk instituut voor Sociale VerzekeringenLNVMinisterie van Landbouw Natuurbeheer en VisserijLVBLicht Verkennings- en BewakingsvoertuigMBOMiddelbaar BeroepsonderwijsMDWMarktwerking, Deregulering en WetgevingskwaliteitMEVMacro-Economische VerkenningMIAMilieu-investeringsaftrekMIFMultilateraal Investeringsfonds voor Latijns AmerikaMITMeerjarenprogramma Infrastructuur en TransportMKBMidden- en KleinbedrijfMKZMond- en klauwzeerMLOMicrolastenontwikkelingMNMiljoenennotaMRBMotorrijtuigenbelastingMOOZMedefinanciering oververtegenwoordiging oudere ziekenfondsverzekerdenNAFTANorth American Free Trade OrganisationNAVONoord-Atlantische VerdragsorganisatieNGONiet-gouvernementele organisatiesNIBNationale InvesteringsbankNIONationale Investeringsbank voor OntwikkelingslandenNLGNederlandse GuldenNMPNationaal MilieubeleidsplanNNINetto Nationaal InkomenNOBNederlands Omroepproduktie BedrijfNOC/NSFNederlands Olympisch Comité/Nederlandse Sport FederatieNSNederlandse SpoorwegenNVMNederlandse Vereniging van MakelaarsNVVPNationaal Verkeer en VervoersplanNWINiet-Winstbeogende InstellingNWONederlandse organisatie voor wetenschappelijk onderzoekOALTOnderwijs in Allochtone Levende TalenO&OOnderzoek en OntwikkelingO&S-fondsOntwikkelings- en SaneringsfondsOCenW (OCW)Ministerie van Onderwijs Cultuur en WetenschappenODAOfficial Development AidOECD (OESO)Organization for Economic Co-Operation and DevelopmentOLAFOffice Européen de Lutte Anti-FraudeOMOpenbaar MinisterieOOWOverheidspersoneel Onder WerknemersverzekeringenOPLOverige Publiekrechtelijke LichamenOSOntwikkelingssamenwerkingOVOpenbaar vervoerOZBOnroerende-zaakbelastingenpBBPPrijsontwikkeling van het Bruto Binnenlands ProductPEMBAPremiedifferentiatie en Marktwerking bij ArbeidsongeschiktheidsregelingenPFProvinciefondsPGBPersoonsgebonden budgetPKBPlanologische Kernbeslissing-ProcedurepNBPrijsontwikkeling van de Nationale BestedingenpNNIPrijsontwikkeling van het Netto Nationaal InkomenPOPrimair OnderwijsPPSPubliek Private SamenwerkingPSAPublic Service AgreementsPVKPensioen- en VerzekeringskamerRARegeerakkoordRADRijksarchiefdienstRBGRijksbegrotingRBVRegeling Beëindiging VeehouderijtakkenRDRRijksdienst voor RadiocommunicatieREAReintegratie arbeidsgehandicaptenREBRegulerende EnergiebelastingRGDRijksgebouwendienstRIBRailinfrabeheerRIORegionaal Indicatie OrgaanRIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en MilieuRPERegeling Prestatiegegevens en Evaluatieonderzoek RijksoverheidRSPRegeling schoonmaakdiensten particulierenRVDRijksvoorlichtingsdienstRVRRaad voor Vastgoed RijksoverheidRVVRijksdienst voor de keuring van Vee en VleesRWTRechtspersonen met een wettelijke taakSAStrategisch AkkoordS&OSpeur- en OntwikkelingswerkSCPSociaal en Cultureel PlanbureauSENOStichting Economische Samenwerking Nederland Opkomende MarktenSERSociaal Economische RaadSHORADShort Range Air DefenceSIODSociale Inlichtingen- en OpsporingsdienstSPAKSpecifieke AfdrachtskortingSUWIStructuur Uitvoering Werk en InkomenSWABSamen Werken aan BereikbaarheidSZASector Sociale Zekerheid en ArbeidsmarktSZWMinisterie van Sociale Zaken en WerkgelegenheidTKTweede Kamer der Staten-GeneraalTNONederlandse organisatie voor toegepast natuurwetenschappelijk onderzoekTPGTNT Post GroupUMTSUniversal Mobile Telecommunications SystemUWVUitvoeringsorgaan WerknemersverzekeringenVAMILVervroegde Afschrijving Milieu-investeringenVBTBVan beleidsbegroting tot beleidsverantwoordingV&WMinisterie van Verkeer en WaterstaatVIJNOVijfde Nota Ruimtelijke OrdeningVINEXVierde Nota Ruimtelijke Ordening ExtraVLWVermindering Langdurig WerklozenVMBOVoorbereidend Middelbaar BeroepsonderwijsVNVerenigde NatiesVNGVereniging van Nederlandse GemeentenVOVoortgezet OnderwijsVOBVoorontwerp van begrotingVpbVennootschapsbelastingVROMMinisterie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en MilieubeheerVSNVerenigd Streekvervoer NederlandVTVerticale ToelichtingVUTVervroegde UittredingVVEVroeg- en voorschoolse educatieVVTVVoorlopige Vergunning tot VerblijfVWSMinisterie van Volksgezondheid, Welzijn en SportWajongWet Arbeidsongeschiktheidsvoorziening JonggehandicaptenWAOWet op de ArbeidsongeschiktheidsverzekeringWAZWet Arbeidsongeschiktheidsverzekering ZelfstandigenWBKWet Basisvoorziening KinderopvangWBOWoning Behoeften OnderzoekWGFWachtgeldfondsWIWWet Inschakeling WerkzoekendenWKAWet Koppeling met afwijkingsmogelijkheidWKKWarmtekrachtkoppelingWOZWet Waardering Onroerende ZakenWRRWetenschappelijke Raad voor het RegeringsbeleidWSFWet op de StudiefinancieringWSWWet Sociale WerkvoorzieningWTOWorld Trade OrganizationWTSWet Tegemoetkoming Schade bij rampenWTZWet Tarieven ZiektekostenWVGWet Voorzieningen GehandicaptenWWWerkloosheidswetXTCEcstacy CapsuleZFWZiekenfondswetZMZittende MagistratuurZMOKZeer moeilijk opvoedbare kinderenZWZiektewetXNoot1De gegevens van alle jaren zijn gebaseerd op het ESR 1995.XNoot1De belastingopbrengst op EMU-basis is de opbrengst van februari lopend
jaar tot en met januari volgend jaar. Op deze wijze wordt zoveel mogelijk
de opbrengst benaderd die samenhangt met de economische transacties uit het
lopende jaar. Alleen de successierechten, inkomsten-, vennootschaps- en dividendbelasting
zijn hiervan uitgezonderd. Voor deze categorieën is EMU-basis gelijk
aan kasbasis. In deze gevallen wordt door de verschuiving van één
maand geen betere aansluiting bereikt met de onderliggende economische transacties.
Een substantieel deel van deze belastingen over het lopende belastingjaar
wordt nog na deze periode betaald.XNoot2Zie voetnoot in paragraaf 3.1 voor aansluiting EMU-basis.XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 2001–2002, 28 155, nr. 1.XNoot2Tweede Kamer, vergaderjaar 2001–2002, 28 257, nr. 1.XNoot3Tweede Kamer, vergaderjaar 2001–2002, 28 438, nr. 1.XNoot4Tweede Kamer, vergaderjaar 2001–2002, 27 914, nr. 1.XNoot5Tweede Kamer, vergaderjaar 2000–2001, 27 913, nr. 1.XNoot6Tweede Kamer, vergaderjaar 2000–2001, 27 912, nr. 1.XNoot7Tweede Kamer, vergaderjaar 2001–2002, 28 268, nr. 1.XNoot8Tweede Kamer, vergaderjaar 2001–2002, 28 052, nr. 1.XNoot11Tweede Kamer, vergaderjaar 2001–2002, 28 377, nr. 1.XNoot10Tweede Kamer, vergaderjaar 2001–2002, 28 364, nr. 1.XNoot11Tweede Kamer, vergaderjaar 2001–2002, 28 205, nr. 1.XNoot12Tweede Kamer, vergaderjaar 2001–2002, 28 156, nr. 1.XNoot13Tweede Kamer, vergaderjaar 2001–2002, 28 490, nr. 1.XNoot14Tweede Kamer, vergaderjaar 2001–2002, 28 454, nr. 1.XNoot15Tweede Kamer, vergaderjaar 2001–2002, 28 372, nr. 1.XNoot16Tweede Kamer, vergaderjaar 2001–2002, def 0200152.XNoot17Tweede Kamer, vergaderjaar 2001–2002, bzk 0200373.XNoot18Tweede Kamer, vergaderjaar 2001–2002, ocw 0200503.XNoot19Tweede Kamer, vergaderjaar 2001–2002, szw 0200417.XNoot20Tweede Kamer, vergaderjaar 2001–2002, vws 0200674.XNoot21Tweede Kamer, vergaderjaar 2001–2002, vw 02000520.XNoot22Tweede Kamer, vergaderjaar 2001–2002.XNoot23Tweede Kamer, vergaderjaar 2001–2002, ez 02000417.XNoot24Tweede Kamer, vergaderjaar 2001–2002, 28 461, nr. 1.XNoot1Zoals die het laatst zijn verwoord in bijlage 3 en bijlage 14 van de Miljoenennota
1999.XNoot2Onder begroting worden de rijksbegroting en de sociale fondsen verstaan.XNoot3In het algemeen geldt dat bij bijvoorbeeld heffingen geen individuele
en met de betaling samenhangende tegenprestatie tegen de heffing staat. Dit
betekent dat heffingen onder meer een collectieve last zijn en daarmee gerekend
worden tot de inkomstenkant van de begroting.XNoot4Aan het begin van de kabinetsperiode worden de budgettaire kaders vastgesteld
op basis van de loon- en prijsontwikkeling zoals het CPB die raamt op basis
van het Strategisch Akkoord. Daarbij wordt gerekend met de voor de sectoren
afgesproken relevante loon- en prijsindicatoren. De kaders worden vervolgens
gedefleerd met de prijsontwikkeling van Nationale Bestedingen (pNB) zoals
die aan het begin van de kabinetsperiode is vastgelegd voor de duur van de
kabinetsperiode.XNoot5Zie voor nadere technische toelichting Miljoenennota 1999 Bijlage 14,
annex 2.XNoot6Onderstaande regels over de inkomsten moeten worden gelezen in aanvulling
op bijlage 3 Miljoenennota 1999 en hetgeen hierover is beschreven in het 11de
rapport van de Studiegroep Begrotingsruimte.XNoot7Onder de socialezekerheidsuitgaven worden ook gerekend die subsidies op
de SZW-begroting die direct kunnen worden gerelateerd aan beleidsdoelen sociale
zekerheid en uitgaven voor de zogenoemde asbestregeling.XNoot8Met daadwerkelijk wordt bedoeld dat het verplichte voorzieningenniveau
collectief of particulier daalt. Pakketbeperkingen en mutaties in eigen betalingen
in de zorg zijn hiervan een voorbeeld. Mocht er een wettelijke/verplichte
regeling in de plaats komen voor een collectief arrangement, dan geldt dat
er geen sprake is van een daadwerkelijke ombuiging. De verplichte lasten die
burgers en/of bedrijven moeten opbrengen voor zo'n voorziening dienen namelijk
daadwerkelijk te dalen als gevolg van de ombuiging.XNoot9Er geldt geen eindejaarsmarge voor de totale budgetdisciplinesector Sociale
Zekerheid, noch voor het Budgettair Kader Zorg. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28600-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl