Thuiszorg en zorg thuis, kansen voor de toekomst; Verkenningen Ouderenzorg 1995-2010; Brief staatssecretaris inzake het rapport van het Sociaal en Cultureel Planbureau betreffende Vraagverkenningen wonen en zorg voor ouderen
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25351, nr. 18

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

22-01-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

25351 nr. 18

19-12-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamUitgangspuntenBeperkingen ramingsmodelVerhouding tot andere ramingenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25351Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 23 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 351Thuiszorg en zorg thuis, kansen voor de toekomst Verkenningen ouderenzorg
1995–2010nr. 18BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORTAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalRijswijk, 19 december 1997Hierbij bied ik u het rapport aan van het Sociaal en Cultureel Planbureau
betreffende Vraagverkenningen wonen en zorg voor ouderen1.Deze rapportage is op mijn verzoek opgesteld en heeft de volgende achtergrond.Door de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport is in het
kader van de modernisering van de ouderenzorg gevraagd om een risico-analyse.Op grond van dit verzoek heb ik op 20 mei 1997 de Verkenningen ouderenzorg
1995–2010 aan u doen toekomen (Kamerstukken II, 1996–1997, 25 351,
nr. 3).Deze verkenningen waren gebaseerd op een voorlopige rapportage van het
SCP, waarin een aantal facetten nog niet kon worden meegenomen. In vervolg
daarop is door mij aan het SCP gevraagd een nadere verkenning van ontwikkelingen
in de vraag naar diensten voor ouderen te verrichten.Met deze verkenning is beoogd om inzicht te krijgen in de ontwikkelingen
in de vraag naar woon- en zorgvoorzieningen voor ouderen in de komende twintig
jaar. De belangrijkste conclusie die uit de ramingen te trekken valt, is dat
er weliswaar een toename zal zijn van het aantal ouderen in de komende twintig
jaar, maar dat deze ouderen in mindere mate met fysieke beperkingen te kampen
zullen hebben dan nu het geval is. Dit hangt nauw samen met het verbeterde
opleidingsniveau van ouderen. Omdat fysieke beperkingen de belangrijkste bepalende
factor zijn voor het gebruik van voorzieningen op de terreinen van wonen en
zorg, zal het verwachte gebruik hiervan minder stijgen dan op grond van louter
demografische veranderingen te verwachten is. Dit effect wordt nog versterkt
door het feit dat hoger opgeleide ouderen andere voorkeuren hebben en meer
zelfredzaam zijn dan lager opgeleide ouderen. In het onderhavige rapport wordt verslag gedaan van die verkenning, waarin
als eerste is gekeken naar de ontwikkeling van het aantal zorgafhankelijke
ouderen en waarin vervolgens, op basis van die ontwikkeling, ramingen zijn
opgesteld voor het te verwachten gebruik van woon- en zorgvoorzieningen in
de komende twee decennia.In deze verkenning komen de voorzieningen aan bod
waarvan veel ouderen gebruikmaken, die relatief kostbaar zijn en waarvan gegevens
beschikbaar zijn omtrent het gebruik en de determinanten van dat gebruik.
De – naar omvang en kosten gemeten – belangrijkste voorzieningen
zijn de verpleeg- en verzorgingshuizen en de thuiszorg. Vanwege het belang
voor de vraag naar de voornoemde voorzieningen zijn ook de informele zorg
en de particuliere huishoudelijke hulp geraamd. Daarnaast gaat de verkenning
in op verschillende woonvormen voor ouderen, op woningaanpassingen en op het
gebruik van hulpmiddelen en diensten zoals de maaltijdvoorziening en het aangepast
vervoer. In dit kader is, om praktische redenen, geen aandacht aan de diverse
aanvullende/aanpalende activiteiten zoals sociaal-cultureel werk besteed.Het merendeel van de hiervoor genoemde voorzieningen is bedoeld voor ouderen
die op een of andere wijze een tekortkoming ervaren in het zelfstandig functioneren.
Deze tekortkomingen, die gemeten zijn met instrumenten die ook voor de toewijzing
van voorzieningen worden gebruikt, zijn in deze verkenning opgevat als een
indicatie van de potentiële vraag. Niet alle aspecten van de van belang
zijnde tekorten kunnen in deze verkenning worden meegenomen. Fysieke beperkingen
zijn in de beschikbare databronnen goed te herkennen. Dat geldt echter veel
minder voor de psychische beperkingen van ouderen. Daar ouderen met bijvoorbeeld
matige of ernstige dementie meestal ook in fysieke zin beperkt zijn, ontbreken
ze toch niet geheel in de analyses.Met behulp van de gegevens uit enquêteonderzoeken is een relatie
gelegd tussen de potentiële vraag van voorzieningen en het huidige gebruik
van voorzieningen. Vervolgens is nagegaan welke kenmerken van ouderen bepalend
zijn voor de mate waarin fysieke beperkingen optreden en in welke mate de
potentiële vraag tot daadwerkelijk gebruik van voorzieningen leidt. UitgangspuntenHet uitgangspunt in het ramingsmodel is de potentiële vraag en de
verandering daarin. Dit betekent dat welbewust geheel voorbij gegaan wordt
aan te verwachten ontwikkelingen in het aanbod en aan de invloed die hiervan
op het gebruik van voorzieningen uitgaat; dit om het effect van ontwikkelingen
in de potentiële vraag zo zuiver mogelijk in beeld te krijgen.Trendmatige ontwikkelingen in de leefsituatie van ouderen zullen hun stempel
drukken op de toekomstige zorgverlening. Met de trefwoorden «zelfstandigheid»
en «individualisering» zijn de belangrijkste trends in de leefsituatie
van ouderen kernachtig samen te vatten.Ze zijn het gevolg van demografische, economische en sociaal-culturele
ontwikkelingen.De belangrijkste demografische ontwikkelingen zijn dat er in de komende
twintig jaar vooral een toename zal zijn in het aantal ouderen jonger dan
80 jaar en dat het proces van dubbele vergrijzing aan belang zal inboeten.
Met het oog op informele zorg is van belang dat circa 20% van de ouderen geen
kinderen heeft. In de komende twintig jaar zal het aantal kinderen en het
aantal overige familieleden kleiner worden; de sociale netwerken van ouderen
krimpen in, maar niet zodanig dat daardoor het percentage alleenstaanden toeneemt.Een belangrijke ontwikkeling voor de toekomst is dat veel meer ouderen
dan nu een vervolgopleiding genoten zullen hebben. De stijging van het opleidingsniveau
is een weerspiegeling van economische veranderingen, waarbij de
lager geschoolde arbeid heeft plaatsgemaakt voor geschoold werk, waaraan aanmerkelijk
minder gezondheidsrisico's verbonden zijn.De nadruk op zelfstandigheid bij ouderen zelf leidt ertoe dat zij in situaties
waarin zij voor langere tijd op zorg zijn aangewezen, de voorkeur geven aan
professionele hulp in hun eigen woon- en leefomgeving. Verzorgingshuizen bieden
steeds meer diensten aan buiten de muren van het tehuis. Op deze manier wordt
de overgang tussen zelfstandig wonen en wonen in een tehuis steeds vloeiender.Op basis van de in deze verkenning gebruikte gegevens kan geconcludeerd
worden dat in 1996 van alle personen boven de 65 jaar ongeveer 16% ernstige
en 19% matige beperkingen in het functioneren ervaart. Onder de zelfstandig
wonende ouderen heeft bijna de helft geen fysieke beperkingen. Het aantal
ernstig beperkte ouderen neemt tot het jaar 2015 jaarlijks toe met 1,1%.De laatste jaren neemt het aantal ouderen dat in een tehuis is gehuisvest
af. Op dit moment woont bijna 92% van de ouderen zelfstandig. Slechts een
klein deel van hen woont in specifieke ouderenwoningen; in een deel daarvan
wordt ook service aan de bewoners geboden. Ouderen verhuizen vooral naar een
ouderenwoning als zij gezondheidsproblemen ervaren.Voor veel ouderen met beperkingen kunnen woningaanpassingen, zoals handgrepen
in de douche, het verwijderen van drempels of aangepast meubilair, uitkomst
bieden. Een raming van de toekomstige potentiële vraag naar woningaanpassingen
laat zien dat er met name een sterke groei in de vraag naar grote woningaanpassingen –
zoals trapliften – kan worden verwacht (2,4% per jaar) en een iets geringere
groei naar kleine woningaanpassingen, zoals een aangepast toilet of douche
(1,3% jaarlijks).Een raming van de toekomstige woonvorm van ouderen op basis van demografische
kenmerken en het toekomstige opleidingsniveau van ouderen, ongeacht de woonwensen
van ouderen – die immers in de toekomst kunnen veranderen – laat
een relatief sterke toename zien van het gebruik van aanleunwoningen en woonzorgcomplexen.
Het aantal huishoudens in een eengezinswoning of flat zal jaarlijks ongeveer
met 2% toenemen. Voor het wonen in een ouderenwoning wordt een minder sterke
groei voorzien (ongeveer 1,3 % per jaar).Het percentage ouderen dat naar verwachting in de toekomst van verpleeghuizen
gebruik zal maken, zal de komende twintig jaar vrijwel constant blijven. Het
percentage ouderen dat om een plaats in een verzorgingshuis zal vragen, zal
de eerste tien jaar constant blijven, om daarna te dalen. Dit verschil tussen
verzorgings- en verpleeghuizen is terug te voeren op de invloed van het stijgende
opleidingsniveau, dat met name effect heeft op het toekomstige gebruik van
verzorgingshuizen. Door de toename van het aantal ouderen neemt het aantal
bewoners van tehuizen echter wel toe.De formele thuiszorg van gezinsverzorging en wijkverpleging komt terecht
bij circa 13% van de oudere huishoudens. Van de ernstig beperkten krijgt bijna
de helft hulp van een thuiszorginstelling. Ook wordt de thuiszorg vaker gebruikt
door alleenstaanden.Op basis van de toekomstige samenstelling van de oudere bevolking wordt
verwacht dat het aandeel van de huishoudens van zelfstandig wonende ouderen
dat gebruik maakt van gezinsverzorging of de wijkverpleging, zal dalen. Ook
het gebruik van informele hulp vertoont een dalende tendens. Daarentegen zal
het gebruik van particuliere huishoudelijke hulp de komende twintig
jaar toenemen. Door de toename van het aantal ouderen neemt het gebruik van
thuiszorg in absolute zin wel toe. Beperkingen ramingsmodelDe gebruikte techniek verbindt het huidige voorzieningengebruik aan een
beperkt aantal determinanten aan de vraagkant van de zorgverlening. De werkelijkheid
is natuurlijk veel complexer, omdat tal van factoren en autonome ontwikkelingen
rond vraag en aanbod een rol spelen. In het kader van deze verkenning speelt
de vraag of de gekozen aanpak leidt tot een onder- of overschatting van het
toekomstige gebruik van woon- en zorgvoorzieningen.Inherent aan het model kent deze aanpak twee belangrijke omissies: de
ontwikkeling in het aanbod van voorzieningen is niet verdisconteerd en er
is geen rekening gehouden met het feit dat sommige ouderen die voor zorg in
aanmerking (kunnen) komen, thans geen zorg gebruiken.Hiermee wordt niet alleen gedoeld op de wachtlijsten die sommige voorzieningen
kennen, maar ook op het feit dat sommige kwetsbare groepen ouderen thans geen
zorg gebruiken. Zo bleek 20% van de ernstig beperkte, alleenstaande, zelfstandig
wonende ouderen noch thuiszorg noch informele zorg te gebruiken. Er mag van
worden uitgegaan dat een ruimer zorgaanbod tot een hoger gebruik zal leiden.
De mate waarin dat het geval is, is echter moeilijk in te schatten. Verhouding tot andere ramingenHoe verhouden de ramingen van deze verkenning zich tot ramingen in andere
publicaties? In een achtergrondstudie bij de Modernisering ouderenzorg zijn
de ramingen uit de periode 1983–1992 op een rijtje gezet, waarbij de
geraamde periode natuurlijk verschilt, maar steeds wel een periode van 10
à 15 jaar omvat. Wat opvalt is dat de verwachte jaarlijkse volumegroei
van het zorggebruik afneemt van meer dan 2% in de ramingen uit 1983 en 1984
tot tussen de 1% en 1,8% in de ramingen die aan het begin van de jaren negentig
opgesteld zijn (Huijsman et al. 1994: 2). Het rapport zelf geeft een demografische
raming voor de periode 1990–2015 van 1,5% jaarlijkse groei (Huijsman
et al. 1994: 36)Twee ramingen die in 1997 zijn opgesteld verdienen nadere aandacht. In
Verstandig vernieuwen 2 zijn verschillende ramingen voor de periode 1996–2005
opgenomen. Opvallend is vooral dat voor de thuiszorg een sterke groei geraamd
wordt. Volgens Verstandig vernieuwen 2 bedraagt de demografische groei 1,8%
per jaar, terwijl voor het toenemende gebruik per leeftijdsgroep een additionele
groei van 2,3% verwacht wordt (NVVz 1997). In de Volksgezondheid Toekomst
Verkenning 1997 geeft het RIVM ramingen voor langdurige beperkingen en voor
het gebruik van zorg (RIVM 1997). Hierbij wordt, net als in deze verkenning,
de tijdsspanne 1996–2015 in beschouwing genomen. In een variant van
de ramingen van de langdurige beperkingen is ook het veranderde opleidingsniveau
verdisconteerd. De uitkomsten daarvan zijn vergelijkbaar met de raming in
deze verkenning. De effecten hiervan zijn echter niet gebruikt in de ramingen
van het zorggebruik. Hiervoor is alleen met demografische factoren rekeninggehouden.
Voor het gebruik van verpleeg- en verzorgingshuizen is hiermee een jaarlijkse
groei van 1,7% geraamd, voor gezinsverzorging 1,2% en voor wijkverpleging
1,1%. Tot slot verwacht het ministerie van VWS in het Jaaroverzicht zorg 1998
een toename van de vraag in de thuiszorg van 2,2% jaarlijks, waarin demografie,
substitutie van intramuraal naar thuiszorg en de toename van de zorgzwaarte
verdisconteerd zijn. De conclusie van deze summiere vergelijking kan zijn dat ramingen die
alleen de demografie meenemen, niet spectaculair hoger uitkomen dan de een
tot anderhalf procent jaarlijkse groei die in deze verkenning geraamd is.De hoge ramingen die hier en elders genoemd worden, berusten op veronderstellingen
omtrent extra trendmatige ontwikkelingen en de benodigde groei om problemen
op te lossen. In deze verkenning kon hiermee geen rekening worden gehouden,
en dat is met name vanwege het langetermijnkarakter van deze verkenning en
de nadruk die hier ligt op veranderingen in de potentiële vraag naar
zorg en niet op het aanbod. Tot slot dient vermeld dat geen enkele raming
rekeninghoudt met de afname in fysieke beperkingen en zorggebruik die in de
toekomst onder ouderen zal optreden. Voor de korte termijn lijkt dat geen
bezwaar, maar voor de lange termijn is de kans op een overschatting van het
zorggebruik niet denkbeeldig.In zijn totaal beoordeeld kunnen de verkenningen een nuttige bijdrage
leveren aan het voor de komende periode uit te zetten beleid. De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,E. G. Terpstra XNoot1Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25351-18.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl