Wet inschakeling werkzoekenden; Verslag van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25122, nr. 6

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

02-05-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

25122 nr. 6

25-04-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamI ALGEMEEN 1. Inleiding2. De bestuurlijke vormgeving3. De doelgroep4. Het instrumentarium: activering en scholing5. Het instrumentarium: detachering en werkervaringsplaatsen6. De dienstbetrekking voor detacheringsplaatsen7. Het gemeentelijk Werkfonds8. Het toezicht en informatievoorziening9. De effecten wetsvoorstel10. Overige aspectenARTIKELEN Artikel 1Artikel 2Artikel 5Artikel 6Artikel 8Artikel 10Artikel 12Artikel 13Artikel 18Artikel 20Artikel 29Artikel 35Artikel 37Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25122Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 141 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 122Regeling voor de totstandkoming van een gemeentelijk werkfonds voor
voorzieningen ter bevordering van de toetreding tot het arbeidsproces van
langdurig werklozen en jongeren (Wet inschakeling werkzoekenden)nr. 6VERSLAGVastgesteld 25 april 1997De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid1, belast met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet,
heeft de eer als volgt verslag uit te brengen van haar bevindingen. Onder
het voorbehoud dat de hierin gestelde vragen en gemaakte opmerkingen genoegzaam
zullen zijn beantwoord, acht de commissie de openbare beraadslaging over dit
voorstel van wet voldoende voorbereid. I ALGEMEEN 1. InleidingDe leden van de PvdA-fractie nemen met grote belangstelling kennis van
het wetsvoorstel Wet inschakeling werkzoekenden (Wiw). Zij spreken hun waardering
uit voor het feit dat de regering de stroomlijning van gesubsidieerde arbeid
voortvarend ter hand heeft genomen. Ook vinden zij het verheugend dat de uitvoeringsorganisaties
het voorstel overwegend positief hebben ontvangen.De banenpools, de dienstbetrekkingen in het kader van de Jeugdwerkgarantiewet
(JWG) en de werkervaringsplaatsen hebben een belangrijke plaats in het huidige
arbeidsbestel. Enerzijds omdat ze een volwaardig alternatief kunnen vormen
voor mensen die, al dan niet tijdelijk, niet in staat zijn een reguliere werkplek
te vinden. Anderzijds omdat onmiskenbaar een grote maatschappelijke bijdrage
wordt geleverd op diverse terreinen. Juist in deze kabinetsperiode is het
tot een erkenning gekomen van het additionele werk en staat het principe niet
meer ter discussie. Het is dan ook tijd geworden te bezien of de uitvoeringsorganisaties
de juiste en voldoende instrumenten hebben om zich in te zetten voor het hoofddoel
van het wetsvoorstel, te weten de verbetering van de inschakeling van werklozen
met een grote afstand tot de arbeidsmarkt door middel van het creëren
van werk. Met dit doel voor ogen willen de leden van de PvdA-fractie dan ook
het voorliggende wetsvoorstel beschouwen. Zoals zij ook al hebben aangegeven
bij het algemeen overleg over de hoofdlijnen van de stroomlijning op 17 oktober
1995 (24 347, nr. 5), gaat het niet om het stroomlijnen op zich, maar
altijd om de vraag of uitein- delijk de werkzoekenden met de nieuwe en verbeterde instrumenten gebaat
zijn.De leden van de PvdA-fractie zijn het eens met de keuze van de regering
om het zogenaamde 40 000-banenplan (Melkert-1-banen) buiten de Wiw te
houden. Deze keuze ligt geheel in lijn met het steeds door deze leden en de
regering ingenomen standpunt dat het bij het 40 000-banenplan gaat om
een uitbreiding van de collectieve sector met reguliere banen. De Wiw wordt
daarentegen een voorziening voor mensen die een grote of zelfs onoverbrugbare
afstand tot de arbeidsmarkt hebben (zie artikel 12 van het wetsvoorstel).
De Wiw moet dus in de ogen van de leden van de PvdA-fractie gezien worden
als toeleidingsinstrument dan wel als sociale activering. Het is derhalve
volstrekt logisch dat de zogenaamde Melkert-2- (voor zover zij op het gemeentelijk
niveau worden gerealiseerd) en Melkert-3-banen wel opgaan in de Wiw. Ook voor
de JWG-banen en werkervaringsplaatsen ligt dit geheel in lijn met de bedoeling
van de Wiw.Nu de Wiw bestemd zal zijn voor mensen die (nu nog) een te grote afstand
tot de arbeidsmarkt hebben, rijst de vraag wat daaronder precies moet worden
verstaan. De memorie van toelichting lijkt te stellen dat het met name de
mensen betreft die volgens de door Arbeidsvoorziening ontwikkelde indeling
gerangschikt moeten worden in fasen 3 en 4. Hoe verhoudt deze indeling zich
overigens tot de landelijke normering van indicatiestelling door middel van
de SWI-fasering? Kan meer inzicht worden gegeven in de criteria die bepalen
wanneer men in welke fase wordt ingedeeld? Is het juist dat bijvoorbeeld leeftijd
daarbij een rol speelt? Kan de regering ingaan op het volgende. Aan de ene
kant is het inderdaad een maatschappelijk gegeven dat mensen die ouder zijn
dan ongeveer 50 jaar moeilijk weer aan het werk komen. Aan de andere kant
zegt leeftijd voor het merendeel van de functies niets over de arbeidsprestatie
die geleverd wordt. Niet zelden blijkt dat bijvoorbeeld een banenpooler van
54 jaar buitengewoon goed presteert, maar door zijn leeftijd er niet in slaagt
uit te stromen. Deelt de regering deze observatie? Doet dit fenomeen zich
ook voor bij andere kenmerken die langdurig werklozen meer hebben dan werkenden?
Zo ja, hoe wordt daar beleidsmatig op gereageerd?Als het zo is dat de Wiw de voorziening is voor langdurig werklozen die
voorlopig geen perspectief hebben op regulier werk dan lijkt de stellingname
van bijvoorbeeld de Sociaal-Economische Raad (SER) en het Centraal Bestuur
voor de Arbeidsvoorziening (CBA) juist dat de gemeenten zich alleen moeten
richten op werkzoekenden uit fase 4. Hiervoor pleit eens te meer het feit
dat het hier al een omvangrijke groep betreft. Uitbreiding van deze groep
met relatief kansrijkere werkzoekenden kan leiden tot concurrentie tussen
werkzoekenden en kan wellicht gemeenten verleiden tot het verleggen van de
aandacht naar deze kansrijkere groep. Het feit dat er waarschijnlijk weinig
ruimte zal zijn voor nieuwe instroom Wiw-werknemers, ervan uitgaande dat de
meeste Wiw-plaatsen «omgezette» banenpool- en JWG-plaatsen betreft
en er niet veel doorstroming is, geeft wellicht een extra argument deze beperkte
plaatsingsmogelijkheden te reserveren voor mensen die echt geen andere mogelijkheden
hebben. Kan de regering bij benadering aangeven welke ruimte er jaarlijks
is voor nieuwe instroom Wiw-werknemers?Is het overigens juist dat de expertise van Arbeidsvoorziening zich met
name richt op de werkzoekenden uit fase 2 en 3 en dat deze expertise zoveel
mogelijk moet worden benut (zie SER-advies)? De leden van de PvdA-fractie
vragen de regering hier nogmaals uitvoerig op te reageren. Wellicht kan het
geven van voorbeelden van trajecten, van zogenoemde «cases», de
zaak verduidelijken.De leden van de PvdA-fractie zijn enigszins teleurgesteld over de mogelijkheid
van financiering uit het Algemene werkgelegenheidsfonds (Awf). Financiering
uit het Awf wordt mogelijk op basis van contractuele relaties. Zien deze leden
het juist als zij stellen dat hierdoor gekozen is voor een moeizame
weg? Betekent dit dat telkens weer opnieuw onderhandeld zou moeten worden
in welke gevallen Awf-gelden benut mogen worden en ten behoeve van wie?In relatie tot het bevorderen van de toegankelijkheid van uitkeringsgerechtigden
met een uitkering ingevolge de sociale verzekeringswetgeving tot de Wiw, moet
gewezen worden op het voorgestelde artikel 93b Werkloosheidswet (WW) (artikel
29 Wiw). In dit artikel wordt bepaald dat het Landelijk instituut sociale
verzekeringen (Lisv) jaarlijks ten laste van het Awf een bedrag aan de uitvoeringsorganisaties
ter beschikking stelt voor vergoedingen aan de gemeenten voor de voorzieningen
op grond van de Wiw. Hoewel het vaststellen van de uit het Awf beschikbare
middelen op zichzelf een verantwoordelijkheid van het Lisv – als fondsbeheerder –
is, is het de vraag waarom de minister hier niet conform de zogenaamde «veegwetbudgetten»
heeft gehandeld. In de Veegwet (artikel XXXVI) heeft de wetgever namelijk
wel bedragen genoemd die jaarlijks beschikbaar zijn voor inkoop van arbeidsbemiddeling
vanuit de uitvoeringsorganisaties naar Arbeidsvoorziening. Waarom dan niet
ook bij de Wiw op een identieke wijze middelen beschikbaar stellen? In dat
geval zou uitgaande van het evenredigheidsstreven (1:10) en een totaal aantal
Wiw-plaatsen in 1998 van circa 63 000, zo'n 100 mln (maximaal) op jaarbasis
uit het Awf ter beschikking dienen te komen. Deze leden zien graag een reactie
op de volgende suggestie: om ten minste vanaf het begin vanuit de sociale-verzekeringssector
erbij betrokken te kunnen zijn, zou bij wet geregeld moeten worden dat er
50 mln beschikbaar komt via het Lisv, conform Veegwet.De leden van de PvdA-fractie wijzen erop dat huidige succesvolle projecten
hoe dan ook doorgang moeten kunnen vinden en niet moeten worden belemmerd
door veranderingen in de regelgeving. Zij denken hierbij met name aan landelijke,
gemeentegrensoverschrijdende, projecten op basis van de experimentele regelingen,
zoals bijvoorbeeld het PIM-project. Zij vragen de regering hierover een duidelijke
uitspraak te doen en aan te geven hoe deze projecten gecontinueerd kunnen
worden. Onzekerheid over continuering speelt ook een rol bij de experimenten,
de zogenaamde Melkert-2-banen (onder ander de experimenten met de voucherssystemen).
Deze leden hebben begrip voor het feit dat uiteraard bij experimenten geen
zekerheden geboden kunnen worden; continuering is immers ook afhankelijk van
de resultaten. Echter, het feit op zich dat de mogelijkheid bestaat dat zaken
geen verdere doorgang vinden, heeft een negatief effect op het welslagen van
het project. Zo vragen werkgevers zich soms terecht af in hoeverre het loont
om tijd te steken in dergelijke projecten.De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
dit wetsvoorstel. Zij hebben waardering voor het streven van de regering om
de afstand van werklozen tot de arbeidsmarkt te verkleinen door middel van
het stroomlijnen van de regelgeving op het gebied van gesubsidieerde arbeid.Vooral ten behoeve van een sluitende aanpak voor jongeren is substantiële
winst geboekt in het opheffen van financiële schotten en andere belemmeringen,
zoals de voorheen afgebakende fasen in de trajecten. Ondanks twijfels over
de haalbaarheid van een werkelijk sluitende aanpak hebben de leden van de
CDA-fractie grote waardering voor de verbreding van de mogelijkheden.Stroomlijning is nodig om onnodige bureaucratie tegen te gaan en de toegankelijkheid
van de arbeidsmarkt te vergroten. In feite gaat het hier om een kaderwet,
zo constateren de aan het woord zijnde leden. Teleurstellend vinden zij het
dan ook dat de regering niet zo consequent heeft willen zijn om de gesubsidieerde
arbeid via zogenaamde Melkert-regelingen onder de werking van deze wet te
brengen. Immers, pas dan is alle gesubsidieerde arbeid als middel om tot regulier
werk te komen binnen één kaderregeling gebracht.
De leden van de CDA-fractie hadden dit kunnen billijken indien de regering
ertoe had besloten de Melkert-1-banen om te zetten in normale banen. Dit werd
door de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid onlangs (tijdens het
vragenuur op 15 april jl.) nog ontkend. Nu die omzetting niet volgt, willen
deze leden in het vervolg nog nader in gaan op de door hen als onlogisch ervaren
besluit om juist niet de Melkert-1-banen en wel de Melkert-2-regeling op te
(gaan) nemen.In dit wetsvoorstel worden geen vormvoorschriften voor de uitvoeringsorganisatie
gegeven en staat het gemeenten vrij om zelf de wet uit te voeren en daarvoor
een organisatie op te richten of om een onafhankelijk rechtspersoon daartoe
aan te wijzen, waarbij kan worden gekozen of en in hoeverre met andere gemeenten
wordt samengewerkt. De wet stelt, anders dan de JWG en banenpoolregeling geen
bijzondere vereisten aan de rechtsvorm van de uitvoeringsorganisatie. De leden
van de CDA-fractie ondersteunen deze aanpak op grond van de onderliggende
decentralisatiegedachte van deze wet en de poging van de regering om regelverdichting
tegen te gaan. Voorkomen moet echter worden dat er in de uitvoering van de
wet onduidelijkheden bestaan over de taakafbakening, verantwoordelijkheden
en bevoegdheden tussen rijk en gemeenten, gemeentebesturen en Arbeidsvoorziening
enerzijds en gemeenten en sociale werkvoorziening anderzijds. Ook hierover
willen deze leden nog nadere verduidelijking vragen.De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het voorliggende wetsvoorstel. Met de totstandkoming van het huidige regeerakkoord
werd afgesproken om stroomlijning aan te brengen in de veelheid aan regelingen
en wetten ten aanzien van gesubsidieerde arbeid. De leden van de VVD-fractie
gaven dan ook een voorzichtig positief commentaar toen in 1996 de notitie
Stroomlijning van gesubsidieerde arbeid: naar een brede inschakeling van werkzoekenden
(kamerstuk 24 347, nrs. 1 en 2) werd besproken in een overleg met de
regering. De redenen die deze leden hadden en nog steeds hebben om kritisch
te kijken naar het bestaan van gesubsidieerde arbeid in het algemeen worden
hieronder weergegeven.De afgelopen decennia is er een prijsprobleem ontstaan ten aanzien van
laagbetaalde functies. Langzaam maar zeker verdwenen allerlei inmiddels als
zeer nuttig ervaren functies uit beeld, omdat de geldende (CAO-)lonen deze
functies kennelijk te duur maakten, waardoor de productiviteit van de werkenden
in deze functies niet meer in verhouding stond ten opzichte van de hoge kosten.
Ondertussen is breed erkend dat veel van dit «verdwenen werk»
buitengewoon belangrijk is voor de samenleving. Werk dat niet meer bestond,
maar waarvoor wel werkzoekenden zijn, getuige de grote hoeveelheid mensen
die van een uitkering moeten leven en daardoor gedwongen inactief zijn. De
«oplossing» voor deze aansluitingsproblematiek is gedeeltelijk
gezocht in het creëren van een veelheid aan regelingen die onder de noemer
«gesubsidieerde arbeid» vallen. De leden van de VVD-fractie hechten
eraan ook in dit verslag opnieuw als hun oordeel uit te spreken dat werkelijke
en structurele oplossing van de genoemde problematiek zal moeten komen van
algemene, macro-economische maatregelen, waardoor er aan de onderkant van
de arbeidsmarkt werk en dus banen bijkomen die door de markt betaald worden.
Deze leden steunen het huidige beleid van dit kabinet dan ook in maatregelen
als bijvoorbeeld algemene lastenverlichting en investeringen in materiële
en immateriële infrastructuur. Ondertussen moet worden erkend dat, alhoewel
gelukkig dit beleid nu vruchten afwerpt, nog steeds teveel mensen langs de
kant staan. Derhalve achten de leden van de VVD-fractie een zekere mate van
gesubsidieerde arbeid voor de korte en wellicht middellange termijn noodzakelijk.
De hoofddoelstelling is daarbij voor deze leden dat mensen uit de gedwongen
uitzichtloosheid van een uitkering komen en daardoor opnieuw contact hebben
met de samenleving waardoor sociale uitsluiting voorkomen wordt. Bovendien
verbetert hierdoor de kans op een normaal betaalde baan voor hen. Echter,
er kleven diverse nadelen aan het stelsel die in dit verslag niet onopgemerkt
kunnen blijven.Er blijft grote zorg om te voorkomen dat reguliere arbeid verdrongen wordt
door gesubsidieerde. Sinds de instelling van de banenpoolregeling in begin
jaren negentig is hierover gediscussieerd. Bezuinigingen bij gemeenten leidden
tot inkrimping van het personeelsbestand, zowel bij de gemeenten zelf alsook
bij mede door hen gesubsidieerde organisaties en instellingen. Inmiddels kunnen
we echter constateren dat veel collectieve voorzieningen hun deuren wel zouden
kunnen sluiten, wanneer de daar geplaatste «additionele krachten»
er niet meer zouden werken. Wanneer dat geen verdringing is, wat dan wel?
Bestaande projecten bieden producten en diensten die geregeld worden bekritiseerd
omdat de prijs van die producten lager ligt dan de prijs in de marktsector,
waarmee dus concurrentievervalsing een feit is.De mensen die een ban via de banenpoolregeling kregen, waren daar aanvankelijk
blij mee. Echter, hun arbeidsvoorwaarden en beloning wijken substantieel af
van een regulier betaalde functie, terwijl veel van hun werk moeilijk te onderscheiden
is van dat van hun collega's. Daar komt nog bij dat zij weliswaar uit de uitkering
zijn en dus niet langer afhankelijk van de sociale dienst, maar dat hun financiële
positie vaak eerder slechter werd dan toen ze nog in de uitkering zaten. Dit
probleem wordt veroorzaakt doordat ze niet langer in aanmerking kunnen komen
voor financiële regelingen die voor uitkeringsgerechtigden zijn getroffen,
de zogenaamde regelingen ter bestrijding van armoedeval. Het valt niet te
ontkennen dat het buitengewoon zuur is te vernemen dat je goed en nuttig,
zelfs onmisbaar werk doet, en toch veroordeeld lijkt te zijn tot een blijvend
achtergestelde positie.Bovenstaand schetsen de leden van de VVD-fractie slechts een paar van
de problemen die kleven aan het stelsel van gesubsidieerde arbeid. Reden voor
deze leden om uitermate voorzichtig en kritisch te blijven. Ook met de stroomlijning
van het stelsel, zoals voorgenomen in het voorliggende wetsvoorstel blijft
gesubsidieerde arbeid voor de leden van de VVD-fractie slechts een tijdelijk
en beperkt middel conform de eerder genoemde doelstelling. Het is het sluitstuk,
het vangnet van het totale arbeidsmarktbeleid, en zal als zodanig strikt gereguleerd
en beperkt in omvang en volume moeten blijven. Daarbij hebben de VVD-leden
een voorkeur voor zoveel mogelijk simpelheid en eenduidigheid.De leden van de VVD-fractie constateren met onder andere de Raad van State,
de Algemene Rekenkamer en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) dat
er met het voorliggende wetsvoorstel slechts in beperkte zin sprake is van
stroomlijning. Een positief oordeel hebben de leden van de VVD-fractie over
de totstandkoming van één financiële regeling, zijnde het
Werkfonds, waarbij de banenpoolregeling en de JWG opgaan in de nieuwe wet.
Veel van de bureaucratische schotten waarmee uitvoerenden en hun cliënten
werden geconfronteerd, verdwijnen daarmee en dat werd hoog tijd. Ook nemen
deze leden met instemming kennis van het feit dat de zogenaamde Melkert-2-regeling
op termijn in de voorliggende wet zal worden opgenomen. Het nieuwe instrument
in deze wet, de werkervaringsplaatsen, steunen deze leden ten zeerste. Dit
geeft gemeenten ruimere mogelijkheden tot inkoop, hetgeen deze leden altijd
bepleit hebben.Echter, er blijven tenminste vijf regelingen naast elkaar bestaan. Allereerst
is dat de nieuwe Wet sociale werkvoorziening (Wsw). De leden van de VVD-fractie
staan daar positief tegenover. Omdat zij voorstander zijn van aparte wetgeving
voor diegenen die ongeacht de situatie op de arbeidsmarkt altijd door lichamelijke
en/of geestelijke oorzaken extra begeleiding en aanpassingen nodig zullen
hebben. Terug naar de klassieke sociale werkvoorziening voor hen
die dat nodig hebben, is daarbij het motto van de leden van de VVD-fractie.
Daarnaast bestaan de volgende regelingen. De fiscale regeling waarbij de werkgever
een afdrachtskorting verkrijgt bij het in dienst nemen van een langdurig werkzoekende,
een apart instrumentarium voor reïntegratie van gedeeltelijk arbeidsgeschikten,
de Melkert-I-regeling en de nieuwe Wiw. Buiten beschouwing laten deze leden
hier even de discussie over dispensatie en/of verlaging van de Wet minimumloon
(WML), waarbij overigens net als bij de Wsw de vraag door deze leden wordt
gesteld of de dispensatie WML niet juist ook binnen deze wet zou moeten kunnen
gelden? De leden van deze fractie vragen zich af waarom bijvoorbeeld de Melkert-I-regeling
apart zou moeten staan naast de nieuwe Wiw. Graag geven zij daarover een beschouwing
en verzoeken de regering om wat beter te onderbouwen dan tot op heden, waarom
deze regeling niet zou worden opgenomen in de Wiw of zou worden opgeheven.De leden van de fractie van D66 hebben met interesse en op hoofdlijnen
ook met instemming kennisgenomen van het onderhavige wetsvoorstel. Stroomlijning,
verheldering, afstemming en vereenvoudiging van de vele regels die op het
gebied van de gesubsidieerde arbeid zijn ontstaan, is dringend noodzakelijk.
De gecombineerde ervaringen die sinds het eind van de jaren 80 met gesubsidieerd
werk zijn opgedaan, hebben bovendien op een aantal punten tot nieuwe inzichten
geleid omtrent de mogelijkheden (en onmogelijkheden) van gesubsidieerd werk.
Zo is meer en meer het inzicht gegroeid dat gemeenten, naast de Arbeidsvoorziening
en de uitkeringsorganisatie voor de sociale zekerheid, een eigen taak (kunnen)
vervullen in een actief arbeidsmarktbeleid, mits in een goede afstemming met
de andere betrokkenen. Nieuwe inzichten zijn ook gegroeid ten aanzien van
de beloning, en met name wat betreft het (thans) ontbreken van enig inkomensperspectief
voor bijvoorbeeld banenpoolers. Ook de verhouding tussen gesubsidieerd werk
en de reguliere arbeidsmarkt vraagt om een nieuwe afstemming in het kader
van deze wet.Deze leden willen bij de aanvang van dit verslag enkele algemene opmerkingen
maken. Zij staan over het algemeen positief tegenover de verschillende vormen
van gesubsidieerde, additionele werkgelegenheid. Sinds een jaar of acht hebben
gemeenten de mogelijkheid om voor langdurig werklozen effectief een arbeidsplaats
te creëren in de sfeer van additioneel werk. Dit heeft in veel gevallen
tot goed resultaat geleid, hetzij door de kansen op de reguliere arbeidsmarkt
te vergroten, hetzij door in ieder geval een sociaal isolement te voorkomen
of te doorbreken. Beide doelstellingen – het vergroten van kansen op
de arbeidsmarkt en het voorkomen of doorbreken van isolement – zijn
ook uitdrukkelijk doelstellingen van de nieuwe Wiw. Deze leden beoordelen
dit positief, met dien verstande dat beide doelstellingen soms met elkaar
in strijd kunnen zijn. Zo is van lieverlede de doelstelling voor banenpoolers
steeds meer komen te liggen op de doelstelling van doorstroming naar de reguliere
arbeidsmarkt, ook al was de oorspronkelijke opzet van de banenpool een «eindstation»
te zijn voor mensen die niet anderszins aan de slag konden komen. Deze verschuiving
respectievelijk verbreding van de doelstelling doet de vraag rijzen of het
feit dat voor sommige langdurig werklozen inderdaad geen verder doel dan een
plaats in de banenpool (respectievelijk een Wiw-plaats) in het verschiet zal
liggen, niet onder druk komt door de grote nadruk op doorstroming. Met andere
woorden: zal de Wiw behalve een toeleidingsinstrument ook nog een «eindstation-instrument»
blijven?Als tweede algemene punt met betrekking tot gesubsidieerd werk noemen
de leden van de D66-fractie de afstand die op zich weer dreigt te ontstaan
tussen het Wiw-circuit en de reguliere arbeidsmarkt. Één van
de problemen op de arbeidsmarkt is dat daarin de afgelopen tientallen jaren
steeds meer eenvoudige functies verloren zijn gegaan, soms doelbewust, bijvoorbeeld in het kader van taak- en functieverrijking. Daarnaast
is echter de groep mensen die tijdelijk of definitief aangewezen is op eenvoudig
werk niet kleiner geworden en wellicht zelfs gegroeid. Dit hiaat aan de onderkant
van de arbeidsmarkt wordt ingevuld met behulp van Wiw-banen en Melkert-1-banen.
Dat is dus op zich een goede zaak. Maar nog beter zou het zijn als de verschillende
daardoor ingevulde functies opnieuw in de reguliere arbeidsmarkt een plaats
zouden kunnen krijgen. Een school zou een conciërge in dienst moeten
kunnen nemen, de politie een stadswacht, en het openbaar vervoer toezichthouders,
volgens de reguliere arbeidsvoorwaarden, vanaf het minimumloonniveau en inclusief
een reguliere CAO-functie. De creatie van loonschalen vanaf het minimumniveau
en van daarbij behorende, passende functies is de laatste jaren wel enigszins,
maar nog bepaald niet volledig van de grond gekomen. Deze leden hebben nog
juist enkele dagen geleden kennis kunnen nemen van de weerstand die in politiekringen
bestaat tegen het integreren van stadswachten in de reguliere politie-organisatie.
Toch is dat uiteindelijk de juiste weg om weer een normale plaats op de arbeidsmarkt
mogelijk te maken (inclusief een daarbij behorende groei van beloning) voor
mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt, met weinig opleiding en
ervaring respectievelijk een lage produktiviteit. Het feit dat de gesubsidieerde
banen naast in plaats van binnen de arbeidsmarkt zijn gerealiseerd, betekent
op zich ook weer dat doorstroming naar wel bestaande functies op de reguliere
arbeidsmarkt wordt belemmerd, bijvoorbeeld doordat geen aansluiting bestaat
met de in CAO's gemaakte afspraken omtrent extra kansen voor langdurig werklozen.Kortom, de leden van de D66-fractie ondersteunden van harte de hoofddoelstellingen
van de Wiw, maar achten de «osmose» met de rest van de arbeidsmarkt
nog onvoldoende ontwikkeld. Zij vragen de regering om een reactie op deze
algemene punten.Als slot van deze algemene inleiding willen deze leden de regering een
compliment doen toekomen voor de voortvarende wijze waarop het aanvullende
werkgelegenheidsbeleid de afgelopen jaren tot stand is gebracht. Daarop is
zeker ook kritiek mogelijk, maar dat neemt niet weg dat de positieve effecten
toch sterk overheersen, zowel in termen van resultaat voor de langdurig werklozen
om wie het gaat als in termen van tal van nuttige functies in de maatschappij,
die door de toename van gesubsidieerd werk opnieuw zijn vervuld.De leden van de fractie van GroenLinks hebben met grote belangstelling
kennisgenomen van dit wetsvoorstel. Zij achten het een goede zaak dat regelingen
voor gesubsidieerde arbeid gebundeld worden in een wettelijk kader. Hierdoor
kunnen onnodige en belemmerende schotten verdwijnen en kan een efficiëntere
uitvoering bevorderd worden. Ondanks deze in beginsel positieve ontvangst
heeft het wetsvoorstel tot de nodige kritiek en vragen aanleiding gegeven,
welke hieronder aan de orde komen.De leden van de RPF-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het voorliggende wetsvoorstel. Zij waarderen het hierin uitgewerkte streven
van de regering om te komen tot stroomlijning van de diverse regelingen voor
gesubsidieerde arbeid. De doelstelling van het wetsvoorstel, zoals verwoord
op blz. 2 van de memorie van toelichting, kunnen zij onderschrijven. Zij waarderen
het dat daarbij ook wordt erkend dat een deel van de doelgroep langdurig een
beroep zal moeten doen op gesubsidieerde arbeid en dat in het verlengde daarvan
de intentie wordt uitgesproken dat moet worden voorkomen dat de afstand tot
de arbeidsmarkt toeneemt. Is de regering van oordeel dat gesubsidieerde arbeid
en reguliere arbeid voor alle betrokkenen communicerende vaten moeten zijn?Deze leden vinden het opvallend dat het nog betrekkelijk nieuwe instrumentarium
dat de betrokken overheden momenteel ter beschikking staat blijkbaar
zo versnipperd is dat nu wordt besloten te komen tot een meer integrale opzet.
Hoe beoordeelt de regering het dat de wetgever bij de ontwikkeling van het
huidige instrumentarium blijkbaar niet op de gedachte van een meer integrale
aanpak is gekomen?Het wetsvoorstel hangt nauw samen met het bij de Eerste Kamer aanhangige
wetsvoorstel Wsw, met de nog in te dienen wetsvoorstel betreffende de Wet
op de reïntegratie en met het SWI-proces. Het is van belang dat een goede
afstemming tussen de wetsvoorstellen en het proces plaatsvindt. Wat dat betreft
is het jammer dat de verschillende wetsvoorstellen niet gelijktijdig in de
Kamer kunnen worden behandeld. Is al bekend wanneer de Wet op de Reïntegratie
bij de Kamer kan worden ingediend?De leden van de RPF-fractie juichen het toe dat de regering in de toelichting
nadrukkelijk aangeeft dat het niet gaat om een bezuinigingsoperatie. Aan de
andere kant dringt zich de vraag op in hoeverre de ambitieuze doelstelling
met het beschikbare budget gerealiseerd kan worden. Zijn de verwachtingen
van de regering op dit punt niet te optimistisch, nu de sluitende aanpak van
de jeugdwerkloosheid uitgangspunt blijft en de Wiw daarnaast een soort vangnet
moet vormen voor Wsw-geïndiceerden? Kan worden aangegeven in hoeverre
in de JWG momenteel sprake is van een sluitende aanpak?Verruiming van de reguliere werkgelegenheid kan een substantiële
bijdrage leveren aan de bestrijding van langdurige werkloosheid. Uitgangspunt
moet zijn dat zo weinig mogelijk mensen zijn aangewezen op een Wiw-dienstbetrekking.
De leden van de RPF-fractie stemmen daarom ook in met het kabinetsbeleid om
de arbeidskosten structureel te verlagen. Zij zijn van oordeel dat dit nog
beleid een sterke impuls zou krijgen als consequent wordt gekozen voor een
ecologisering van het belastingstelsel door verlaging van de lastendruk op
arbeid en verhoging van de lastendruk op energie en milieuverstorende activiteiten
en producten. Zij verzoeken de regering in te gaan op de vraag hoeveel ruimte
daarvoor bestaat, mede in het licht van de concurrentiekracht van Nederland.In het streven het beroep op een Wiw-dienstbetrekking te beperken kan
het Leerlingwezen ook een belangrijke rol spelen. De leden van de RPF-fractie
informeren welke vruchten de fiscale faciliteit in dit kader afwerpt.De Wiw-instrumentarium moet ook dienen om de activerings- en uitstroomfunctie
van de nieuwe Algemene bijstandswet (Abw) te versterken. In dit verband informeren
de leden van de RPF-fractie in hoeverre invoering van de Wiw gevolgen zal
hebben voor het huidige regime, waaronder gemeenten de scholings- en sollicitatieplicht
toepassen. Komt inwerkingtreding van de Wiw neer op een minder ruimhartige
toepassing van artikel 107, eerste lid, van de Abw?De leden van de RPF-fractie hebben kennisgenomen van de discussie over
de verdeling van verantwoordelijkheden voor verschillende categorieën
werkzoekenden. Het is opvallend dat de regering hierin afwijkt van het SER-advies.
Deze leden hebben echter de indruk dat de lijn die de regering hierin volgt
consistent is. Wel vragen zij zich af in hoeverre de keuze om de Wiw ook te
bestemmen voor de zogeheten fase 3 werkzoekenden kan leiden tot een onheldere
verantwoordelijkheidsverdeling tussen gemeenten en Arbeidsvoorziening.Deze leden constateren daarnaast dat de regering dankbaar inspeelt op
de verdeeldheid binnen de SER over de 32-urige werkweek en over de hoogte
van de beloning. Mede dankzij deze verdeeldheid ziet de regering immers geen
aanleiding om zijn standpunt terzake te herzien. De leden van de RPF-fractie
komen later hierop terug.De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het wetsvoorstel en de daarbij behorende toelichting. Met de voorstellen
tot de Wiw wordt een aanzienlijke stroomlijning bewerkstelligd van de gesubsidieerde
arbeid. Zij achten dat een goede ontwikkeling. Tevens worden gemeenten meer
mogelijkheden gegeven voor het voeren van een werkgelegenheidsbeleid. De sluitende
aanpak van de jeugdwerkloosheid zal in het voorliggende wetsvoorstel overeind
blijven. De dienstbetrekking uit de banenpoolregeling en de JWG zal in stand
blijven, terwijl de werkervaringsplaats als nieuw instrument aan het gemeentelijke
gereedschap zal worden toegevoegd. De integratie van verschillende bestaande
regelingen zorgt tevens voor een bundeling van de daarbij behorende geldstromen
in het in te stellen Werkfonds. Al met al betekent het voorliggende wetsvoorstel
een ingrijpende wijziging van het landschap van de gesubsidieerde arbeid.
In grote lijnen staan de leden van de SGP-fractie positief tegenover de voorgestelde
regelgeving. Op onderdelen wensen zij echter nog nader geïnformeerd te
worden.De leden van de GPV-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
onderhavig wetsvoorstel. Gesubsidieerde arbeid wordt door hen als een noodzakelijke
maatregel gezien om grote groepen werkzoekenden bij het arbeidsproces in te
schakelen. Deze leden vinden regelingen voor gesubsidieerde arbeid waardevolle
instrumenten waardoor werklozen door het verrichten van zinvolle arbeid niet
langer afhankelijk zijn van een uitkering. Tevens zijn deze leden van mening
dat deze instrumenten gericht moeten zijn op het verbeteren van de arbeidsmarktpositie
van de werklozen. Deze leden van de GPV-fractie kunnen zich daarom vinden
in de doelstelling van het wetsvoorstel, te weten door middel van gesubsidieerde
arbeid de afstand tot de arbeidsmarkt verkleinen en waar dat niet mogelijk
is voorkomen dat de afstand toeneemt. Met een stroomlijning van de verschillende
regelingen wordt beoogd deze doelstelling dichterbij te brengen. Daarom vinden
de aan het woord zijnde leden het merkwaardig dat de Melkert-1-banen niet
tot het instrumentarium worden gerekend. Uit de toelichting lezen zij dat
de legitimatie om de regeling Extra werkgelegenheid langdurig werklozen (de
zogenoemde Melkert-1-banen) niet in het voorgestelde wetsvoorstel op te nemen
wordt gevonden in het feit dat deze regeling niet de langdurig werkloze maar
de arbeidsplaats als uitgangspunt heeft. Dit argument kan hen niet overtuigen.
Het is toch niet te ontkennen dat deze banen qua invulling sterk lijken op
de regelingen voor gesubsidieerde arbeid die in dit wetsvoorstel worden geïntegreerd?
Daar komt bij dat ook voor veel Melkert-1-banen de gemeente selecteert welke
personen daarvoor in aanmerking komt. Past een opneming van de regeling Extra
werkgelegenheid langdurig werklozen in het voorgestelde wetsvoorstel binnen
het gestelde doel van de wet? Kan de regering aangeven of het voor een werkloze
feitelijke verschil maakt of hij nu een Wiw-baan heeft dan wel een Melkert-baan?
Waarom heeft de regering er niet voor gekozen om met betrekking tot de stroomlijning
van de verschillende regelingen uit te gaan van de werklozendoelgroep die
van deze regelingen gebruik kunnen maken?De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van het onderhavige wetsvoorstel.
Zij lezen in de commentaren op het wetsvoorstel dat er in de Wiw geen sprake
meer is van additioneel werk. Zij vragen daarom de regering of dit juist is.
Indien dat het geval mocht zijn, is de vraag hoe de regering dit werk dan
wel ziet. Aan wat voor soort werk denkt de regering dan? En is vervolgens
aan de orde waarom in het wetsvoorstel dan bepalingen zijn opgenomen om verdringing
en concurrentie tegen te gaan. De leden van de SP-fractie wijzen er vervolgens
op dat, bijvoorbeeld volgens de AbvaKabo, veel banen in de banenpool op dit
moment al niet meer additioneel zijn maar eigenlijk normale functies zijn.
Het onderscheid is hoe langer hoe moeilijker te hanteren. Als in de Wiw ook
geen sprake meer is van additioneel werk, waarom wordt bij de dienstbetrekking dan uitgegaan van banen van 32 uur tegen het wettelijk minimumloon?
Is het dan niet juister uit te gaan van het geldende functieloon of CAO-loon? 2. De bestuurlijke vormgevingDe leden van de PvdA-fractie erkennen dat de inzet van zowel gemeenten
als Arbeidsvoorziening nodig is voor de inschakeling van werklozen. Zij uiten
hier hun twijfels over de verantwoordelijkheidsverdeling.De leden van de PvdA-fractie zijn bezorgd over de kans van slagen van
de noodzakelijke goede samenwerking van de verschillende betrokken uitvoeringsorganisaties.
Het moet hun van het hart dat de reacties van diverse zijden op onderdelen
van het wetsvoorstel nu niet bepaald getuigen van eensgezindheid, juist eerder
getuigen van een competentiestrijd. Dit komt uiteraard het welslagen van de
stroomlijning, maar vooral van de vlotte inschakeling van werkzoekenden niet
ten goede. Het gaat hier dan met name over de verantwoording over werkzoekenden
uit de zogenoemde fase 3. Wie verantwoordelijk is voor welke groep werkzoekenden
en dus voor welke begeleidingstrajecten of onderdelen daarvan behoort logisch
uit de wet voor te vloeien. Vervolgens behoort hier ook de noodzakelijke samenwerking
logisch uit voort te vloeien. De hier aan het woord zijnde leden vragen zich
ten stelligste af of samenwerking via een opgelegde samenwerkingsplicht kan
worden afgedwongen en of dit überhaupt wel bevorderlijk is voor de totstandkoming
van samenwerking. Zij roepen hierbij de samenwerking tussen Arbeidsvoorziening
en gemeenten in herinnering bij de JWG. Dit was, vooral in aanvang, toch ook
niet overal het toonbeeld van harmonie en samenwerking en dit had zijn weerslag
op de inschakeling van de jongeren.Ook het gebrek aan eensgezindheid rond het SWI-document baart de leden
van de PvdA-fractie zorgen. Zowel de VNG als het Centraal Bestuur voor de
Arbeidsvoorziening (CBA) hebben zich aanvankelijk uitgesproken tegen het plan
om tot gezamenlijke loketten te komen. Recentelijk (april 1997) is er een
SWI-document uitgekomen, waarin niet meer wordt uitgegaan van zogenaamde «blauwdrukken»
maar van samenwerkingsvarianten. Wat is de reactie van de regering daarop?
Biedt dit document voldoende aanknopingspunten voor een goede uitvoering van
de Wiw? Is het niet van het grootste belang voor de goede uitvoering en het
welslagen van de Wiw dat de één-loketfunctie, of wellicht een
andere vergaande samenwerkingsvariant, is gerealiseerd?Waar zou de regering willen stimuleren of corrigeren en waar overlaten?
Wat zijn de gevolgen indien (in bepaalde regio's) niet tot voldoende afstemming
gekomen kan worden? Wanneer is daar sprake van? Welke sancties of correctiemechanismen
heeft de minister dan tot zijn beschikking?Voorts kunnen de leden van de PvdA-fractie zich vinden in de vereenvoudiging
van de regels waaraan moet worden voldaan bij het totstandkomen van voorzieningen
en aan het samenbrengen van de verschillende financieringsstromen in de brede
doeluitkering.Deze leden onderschrijven de verbreding van de sluitende aanpak in het
kader van het activerend arbeidsmarktbeleid voor jongeren (AAJ) en de JWG.
Deze verbreding geeft meer mogelijkheden om de jongeren te activeren. Ooit
was het de bedoeling dat de sluitende aanpak stapsgewijs zou worden uitgebreid
tot 27 jaar. Hoewel zij inzien dat het niet reëel is een dergelijke uitbreiding
nu voor te stellen, vragen zij toch het perspectief naar verhoging van de
leeftijdsgrens voor een sluitende aanpak open te houden en dit niet over te
laten aan het decentrale niveau.Het is juist, zoals de regering ook stelt, dat schoolverlaters boven de
23 jaar veelal een hogere opleiding hebben en hierdoor sneller er zelf in slagen aan de slag te komen. Maar deze jongeren vallen dan ook vanzelf
niet onder de sluitende aanpak. Ook jongeren met een hogere opleiding die
er na enige tijd niet in slagen om op eigen kracht werk te vinden, zullen
gebaat zijn bij een sluitende aanpak. De leden van de PvdA-fractie willen
niet dat mensen met een hogere opleiding tussen wal en schip raken.De hier aan het woord zijnde leden vinden het een goede zaak dat ook WW-gerechtigde
jongeren onder de sluitende aanpak vallen. De bedrijfsverenigingen kunnen
echter zelf besluiten of al dan niet een Wiw-traject wordt ingekocht voor
een werkloze jongere. Leidt dit niet tot lange procedures voor alle betrokken
uitvoeringsorganisaties? Moet per individueel geval en per bedrijfsvereniging
hierover afspraken worden gemaakt? Zij verwijzen naar wat zij eerder hebben
geopperd over de Veegwetbudgetten.Jongeren die niet in staat zijn te werken en die zijn aangewezen op dagopvang
vallen ook onder de sluitende benadering. Betekent dit dat zij zonder meer
een plaats in een DVO krijgen toegewezen? Wat betekent dat voor ouderen op
de wachtlijst?De gemeente is, ongeacht de uitvoeringsstructuur die wordt gekozen, altijd
de werkgever van de Wiw-werknemer. Betekent dit dat er geen andere constructies
mogelijk zijn voor wat betreft de relatie werkgever-werknemer? Zijn er consequenties
voor de huidige JWG-ers en banenpoolers, of is er immer sprake van een geruisloze
overgang?De leden van de PvdA-fractie vinden het juist dat de uitvoering van Wsw
en Wiw kunnen worden geïntegreerd. Ook nu is in een aantal gemeenten
al sprake van een geïntegreerde uitvoering van Wsw, JWG en Banenpool.
Graag zien zij een overzicht tegemoet van de bestaande samenwerkingsverbanden.
Ziet de regering mogelijkheden een stimulans te geven aan een geïntegreerde
uitvoering van de Wsw, de banenpoolregeling en de JWG?De leden van de CDA-fractie steunen de decentralisatiegedachte en de keuze
van de regering om gemeenten meer beleidsvrijheid te geven in het vorm geven
van instrumenten om mensen de weg naar de arbeidsmarkt te doen vinden. Vele
gemeenten blijken de reeds eerder aangereikte mogelijkheden in het kader van
de bijstandswet en de Melkert-regelingen op een goede manier te gebruiken.
Bij het lezen van het wetsvoorstel bekruipt deze leden echter het gevoel dat
het maar zeer de vraag is hoe vrij de gemeenten zullen blijven. Op vele momenten
kan of zal de minister «het stuur» overnemen. Het wetsvoorstel
bestaat uit 22 artikelen (afgezien van de overgangsbepalingen tot en met de
slotbepaling). In 15 daarvan kunnen of zullen hetzij bij ministeriële
regeling hetzij bij algemene maatregel van bestuur nadere regels worden gesteld.
De leden van de CDA-fractie scharen zich in deze nadrukkelijk achter de kritiek
van de Raad van State en achten de reactie daarop ontoereikend. Wil de regering
in de nota naar aanleiding van het verslag nog eens uitvoerig op dit spanningsveld
reageren, met name ten aanzien van de (kern)artikelen 3 tot en met 6? Voor
welke van de algemene maatregelen van bestuur acht de regering een voorhangprocedure
overbodig en op welke gronden? In hoeverre is de vrees gerechtvaardigd dat
ook op dit terrein na verloop van enige tijd de klacht in de samenleving gehoord
wordt dat het geen decentralisatie maar recentralisatie bleek te zijn.In verband met de finale afweging binnen de CDA-fractie achten de leden
daarvan het van belang om voor de plenaire behandeling te beschikken over
de voorgenomen algemene maatregelen van bestuur die in het wetsvoorstel dwingend
zijn voorgeschreven. Is de regering in staat deze tegelijk met de nota naar
aanleiding van het verslag aan de Kamer ter beschikking te stellen?Hoewel de leden van de CDA-fractie twijfel hebben over de daadwerkelijke
haalbaarheid in de praktijk van alledag, steunen zij de voor werkloze jongeren onder de 23 jaar geldende sluitende benadering. Het streven
moet er blijvend op zijn gericht zoveel mogelijk mensen aan een baan te helpen
en maatschappelijke uitsluiting tegen te gaan. Dit geldt zeker voor jonge
mensen die nog een hele toekomst hebben te gaan. Dat kan alleen als er voor
alle werkloze jongeren onder de 23 jaar een traject wordt uitgezet op toeleiding
naar de reguliere arbeidsmarkt, waarbij alle betrokken instanties en instellingen
effectief samenwerken om dat doel te bereiken. Punt van zorg voor deze leden
is dat er groep jongeren ontstaat die via de reguliere kanalen eindeloos in
de gesubsidieerde arbeid blijft. Zoals op andere terreinen het geval is blijft
het risico van «afroming van bovenaf» ook hier aanwezig. Dit geldt
temeer omdat er voor jongeren met een grote afstand tot de arbeidsmarkt vaak
een min of meer complexe samenwerking noodzakelijk is met een breed scala
aan instellingen, zoals onderwijs en (beroeps)educatie, instellingen en organisaties
voor mensen met een handicap en jeugdhulpverlening. Hoe denkt de regering
een dergelijk proces te voorkomen? Met andere woorden, waarin is de incentive
gelegen om vooral niet de moeilijkste groepen op de bekende zeef te laten
liggen? Waar dit uiteraard alle leeftijdsgroepen betreft, klemt de vraag,
naar de mening van deze leden, het meest bij jongeren.Waarom eindigt een arbeidsovereenkomst met een jongere van rechtswege
bij het bereiken van de leeftijd van 23 jaar? Kan het daarbij gebeuren dat
betrokkene na een jaar werkloosheid weer terug komt in het instrumentarium
van de Wiw? Beginnen voor betrokkene dan alle termijnen, zoals ten aanzien
van de beloning maar ook ten aanzien van de te vragen inleenvergoeding, opnieuw
te tellen? De leden van de CDA-fractie stellen deze vragen vooral omdat zij
de zorgen delen van de Federatie van Ouderverenigingen rond jongeren met een
(licht) verstandelijke handicap. Kan er een gat ontstaan in de aansluiting
tussen het verlaten van het veelal speciaal onderwijs, de toegang tot de sociale
werkvoorziening en die van de Wiw? Kan het straks gebeuren dat de jongere
met een (licht) verstandelijke handicap van wachtlijst naar wachtlijst verhuist,
gelet op de eigenstandige toelatingsbevoegdheid van de diverse instanties?
Met name voor deze doelgroep is het immers van het grootste belang dat er
geen wachttijden ontstaan vanwege het risico van terugval in de persoonlijke
ontwikkeling en de (potentiële) capaciteiten.Voor een succesvolle uitvoering van de wet is samenwerking van gemeenten
met Arbeidsvoorziening en uitvoeringsinstanties werknemersverzekeringen van
cruciaal belang. Verplichting tot samenwerking is weliswaar in wet opgenomen,
maar gebeurt dit ook? In principe steunen de leden van de CDA-fractie het
terughoudend beleid van de regering om geen nadere regels hieromtrent te stellen.
Samenwerking komt immers slechts effectief van de grond als de diverse partners
op lokaal/regionaal niveau pragmatisch aan de slag kunnen. Slagen van het
SWI-proces lijkt van eminent belang voor het slagen van ook onderhavig wetsvoorstel.
Wat als dit niet of onvoldoende gebeurt? En wie controleert? In welke mate
van bemoeienis of regeldichtheid is de regering voornemens gebruik te maken
van zijn bevoegdheid om nadere regels te stellen? Welke elementen zullen deze
bevatten? Zeker waar de regering in reactie op de kritiek van de Raad van
State inzake het niet opnemen van de Melkert-1-banen stelt dat het in de Wiw
niet zozeer om de arbeidsplaats gaat maar om de werkloze werkzoekende, had
naar de mening van de leden van de CDA-fractie een andere, op zich zeer heldere
taakverdeling tussen gemeente en Arbeidsvoorziening voor de hand gelegen.Is het niet zo dat bij een persoonsgerichte benadering van degenen die
werkloos werkzoekend zijn het trajectplan op grond van de kwalificerende intake
bepalend is? Had het daarbij dan niet meer voor de hand gelegen een heldere
taakafbakening tussen de gemeente en Arbeidsvoorziening te maken op grond
van de fasen in dat trajectplan? Wat waren de motieven om niet de keuze te
maken om – na een gezamenlijk vastgesteld trajectplan –
de gemeente volledige verantwoordelijkheid te geven voor de periode van toeleiding
naar de arbeidsmarktrelevante fase en Arbeidsvoorziening voor de periode daarna?
Is het niet toch zo, gelet ook op de financieringsstructuur, dat de Wiw –
in tegenstelling tot de reactie op zojuist aangehaalde kritiek van de Raad
van State – in hoofdzaak een kaderwet is om een aantal gesubsidieerde
arbeidsplaatsen te creëren? In dat geval kunnen de leden van de CDA-fractie
de redenering volgen inzake de taakverdeling tussen de betrokken organisaties,
en deze billijken. Des te belangrijker is voor hen daarbij de vraag of het
risico niet (te) groot is dat vooral activiteiten worden ontwikkeld voor de
mensen met de relatief beste kansen. Zeker wanneer de trend van prestatiebudgetten
of outputfinanciering zich steeds verder doorzet. In dat geval zullen diegenen
die de grootste afstand tot de arbeidsmarkt op wachtlijsten achterblijven.
Wil de regering nadrukkelijk op dit dilemma reageren?De centrale positie die Wiw aan gemeenten toekent op het punt van sociale
activering en gesubsidieerde arbeid mag er niet toe leiden dat gemeenten in
de gelegenheid gesteld worden om op eigen houtje activering en arbeidsinpassing
te realiseren. Gaat de regering er niet wat al te gemakkelijk vanuit dat dit
in de praktijk niet zo snel zal gebeuren? Tussen taak- en doelgroepomschrijving
van de Wiw en de Arbeidsvoorzieningswet bestaat immers grote overeenkomst.
Met name waar het gaat om scholing en werkervaringsplaatsen zitten overlaprisico's.
De leden van de CDA-fractie betwijfelen of deze taken wel voldoende zijn afgebakend.De leden van de CDA-fractie vinden het evenals de regering niet wenselijk
dat naast Arbeidsvoorziening nieuwe bemiddelingsstructuren ontstaan die met
publieke middelen worden gefinancierd. Toch sluit dit volgens de memorie van
toelichting niet uit dat de gemeenten met andere arbeidsbemiddelingsorganisaties
contracten afsluiten voor de werving van vacatures. Graag nadere toelichting
op deze stellingname.Met de Raad van State constateren de leden van de VVD-fractie dat de nadere
invulling van het voorliggende wetsvoorstel op zeer belangrijke punten afhangt
van de wijze waarop de uitvoeringsorganisaties samen zullen werken. Door verschil
van mening, competentiestrijd en onduidelijkheid over de regie is tot op heden
geen helder standpunt vernomen van de zijde van de Regiegroep SWI. Toen de
Arbeidsvoorzieningswet in 1996 werd aangenomen, constateerden de leden van
de VVD-fractie, dat deze wet wellicht nog wijzigingen dan wel aanpassingen
zou moeten ondergaan naar aanleiding van de uitkomsten rondom SWI. Datzelfde
geldt in hoge mate ook voor de Wiw. Deelt de regering de mening van deze leden?
Op diverse plaatsen wordt aangegeven dat nadere ministeriële regelgeving
of algemene maatregelen van bestuur nog uitgewerkt zullen worden na ommekomst
van het SWI-project. De leden van de VVD-fractie stellen vast dat precies
uitgewerkt zal moeten worden in hoeverre de voorliggende wet zelf zal moeten
worden aangepast en waar aangekondigde algemene maatregelen van bestuur wellicht
via een voorhangprocedure nader bediscussieerd zullen moeten worden. Is het
mogelijk om in de beantwoording een overzicht hiervan op rij te zetten?De grootste aandacht van de leden van de VVD-fractie gaat uit naar de
kwalificerende intake. Is het nu de bedoeling dat de diverse partners dit
samen doen, of heeft Arbeidsvoorziening hierbij de regie? Indien dat laatste
het geval zou zijn, is niet helder waarom er nog weer apart indicatie door
Arbeidsvoorziening zou moeten worden gegeven ten aanzien van kwalificering
voor gesubsidieerde arbeid en dit zelfs tot tweemaal toe, namelijk ook nog
eens na de termijn van 2 jaar. Ook indien de kwalificering door de partners
gezamenlijk zou moeten geschieden, ontgaat de leden van de VVD-fractie de
reden voor deze extra taak voor de Arbeidsvoorzieningsorganisatie (onder andere
artikel 12). Overigens is bij de behandeling van de wetgeving inzake de Arbeidsvoorziening
nadrukkelijk gevraagd om een structurele visie over arbitrage
ten aanzien van kwalificering van cliënten (tussen uitvoeringsinstanties)
en ook om klachten bezwaarmogelijkheden voor de cliënten. In het SWI-rapport
is te lezen dat slechts voor een invoeringsperiode aan arbitrage wordt gedacht
en dat voor de cliënt de kwalificerende intake als zodanig niet voor
klacht-, bezwaar- en beroepsrecht in aanmerking komt. De cliënt kan slechts
bezwaar aantekenen tegen het vervolgtraject dat hem/haar al dan niet wordt
aangeboden. De leden van de VVD-fractie achten het volstrekt onaanvaardbaar
dat bij het belangrijkste deel van de procedure, namelijk de bepaling hoever
iemand van de arbeidsmarkt afstaat, een oordeel over cliënt wordt gegeven
zonder inbreng en reactiemogelijkheid van de betrokkene zelf. Kan worden aangegeven
hoe de regering hierover denkt? Moet in de visie van de regering dit punt
in SWI-verband geregeld worden. Of zou dit in wetgeving (Arbeidsvoorziening
en Wiw) moeten worden geregeld?De leden van de VVD-fractie toonden zich vorig jaar bezorgd over de sluitende
aanpak van jongeren: in de stroomlijningsnotitie werd hierin niet voorzien.
De regering heeft mede op grond van de evaluatie JWG een aangescherpt instrumentarium
in de Wiw aangebracht. De leden van de VVD-fractie ondersteunen dit zeer.
Met name de extra aandacht voor het functioneren van de Arbeidsvoorzieningsorganisatie
juichen deze leden toe. Immers van het activerend beleid kwam tot op heden
niet veel terecht. Is de regering voornemens om het nieuwe regime regelmatig
te monitoren? Overigens blijkt uit de toelichting dat vanaf het begin de gemeente
en Arbeidsvoorziening gezamenlijk en in overleg met de jongere over het traject
beslissen. Dit model zou toch voor elke werkzoekende met enige afstand kunnen
opgaan? Kan worden aangegeven wanneer de evaluatie van het experiment JWG-leerlingwezen
aan de orde zal zijn? Zou een algemene maatregel van bestuur dan in de Kamer
besproken kunnen worden?In het afgelopen jaar bereikten de leden van de VVD-fractie berichten
dat er problemen waren met betrekking tot de allochtone meisjes in de JWG.
Enig eigen onderzoek bevestigde deze signalen op wat grotere schaal. Naar
blijkt vindt naast Amsterdam ook in diverse andere steden nogal eens gezinsvorming
plaats tegen de zin van betrokken allochtone meisjes, doordat de JWG wordt
gezien als het hebben van een vaste baan. Betreffende meisjes worden tegen
hun zin door hun familie gedwongen op grond van hun JWG-plaats te huwen in
het land van herkomst, waarna zij na «vakantie» met hun nieuwe
partner terugkeren. Niet zelden wordt hen daarna het werken onmogelijk gemaakt
en mislukt ook het betreffende huwelijk. Voor zowel de meisjes als voor de
JWG-uitvoerders is dit een zeer frustrerende kwestie. Immers, de JWG is juist
bedoeld als een opstap voor jongeren naar de reguliere arbeidsmarkt. Daarbij
wordt door de JWG-begeleiders zeer intensief begeleid, juist en vooral ook
bij dit deel van de JWG-doelgroep. Het kan toch niet de bedoeling zijn dat
dit zo uitpakt? Zou overwogen kunnen worden om de periode van «sluitende
aanpak» als het hebben van een specifieke werkervaringsplaats aan te
merken, waarbij, gezien de begeleiding en de kosten van nog onzelfstandige
mensen, gezinsvorming op grond van een JWG-plek uitgesloten wordt? De leden
van de VVD-fractie vragen een nader onderzoek naar de omvang van gestelde
probleem, alsmede een reactie op hun suggestie.De leden van de VVD-fractie stelden reeds eerder een apart wettelijk kader
te zien voor Wsw en Wiw. Dat daarbij de keuze wordt gelaten aan gemeenten
hoe men de uitvoeringsorganisatie wenst in te richten, achten zij logisch
in het licht van grotere beleidsruimte voor gemeenten. Reeds nu wordt op veel
plaatsen geïntegreerd samengewerkt en zijn banenpoolers en /of JWG-ers
tijdelijk bij een bedrijf in de sfeer van de sociale werkvoorzieng (SW-bedrijf)
ondergebracht. Deze leden hebben daartegen geen bezwaar, integendeel. Ook
de jongere die op de wachtlijst voor de sociale werkvoorziening
staat, kan wat deze leden betreft gebruik maken van de Wiw totdat hij/zij
een plekje krijgt of 23 jaar wordt. Deze leden constateren dat zowel het aantal
plaatsen voor de sociale werkvoorziening, alsook voor de Wiw, beperkt zijn
ten opzichte van het aantal mensen dat bij een van beide graag een plaatsje
zou vinden. Reden om vermenging van doelgroepen te voorkomen en dus ook hier
een 10% bezetting als norm aan te houden. Het is voor de leden van de VVD-fractie
nadrukkelijk niet de bedoeling dat de sociale werkvoorziening voor meer dan
een elders normaal percentage wordt «volgestopt» met Wiw-werknemers,
noch zou dit andersom het geval moeten zijn. Hoe denkt de regering hierover
en wat is er nu precies in de Wsw hierover geregeld?Verder mag, wat deze leden betreft, de uitvoering door gemeenten geïntegreerd
worden. Deze leden hechten nadrukkelijk aan blijvende gescheiden financiering
en verantwoording van de subsidiestromen. Zo zijn deze leden beducht voor
het dooreen lopen van subsidiestromen bij het «doorschuiven» van
overschotten van de ene naar de andere regeling. Tenminste zou de verantwoording
hierover gescheiden inzichtelijk moeten blijven en verdient het aanbrengen
van een «plafond» oftewel bovengrens in het overschot de voorkeur.
Graag een reactie hierop.De leden van de VVD-fractie achten het een goede zaak dat met het voorliggende
wetsvoorstel meer beleidsruimte wordt gegeven aan gemeenten. Via een aparte
doeluitkering zoals de Wiw nu voorligt, wordt toch zicht gehouden op de effecten
van het beleid en op de beleidsuitvoering door gemeenten. Is dit instrumentarium
zodanig ingericht dat de minister de beleidsafstemming tussen rijksbeleid
en gemeentelijk beleid kan waarborgen? Zouden garanties gegeven kunnen worden
ten aanzien van het kwalitatieve niveau van beleidsuitvoering door gemeenten?
Hoe ziet de regering de verantwoording? Kunnen gemeenten volstaan met het
opgeven van het aantal plaatsen per jaar of wordt van hen verwacht dat wat
uitvoeriger wordt gerapporteerd? Is het de bedoeling dat die rapportage samenloopt
met de beleidsplanrapportage van de nieuwe Abw en wordt hier op dezelfde wijze
(«single-audit» en rijksconsulenten) op toegezien? Overweegt de
regering om een zekere uniformering aan te brengen in het aanbod van voorzieningen
door gemeenten in het kader van de Wiw? Welke middelen staan daartoe ten dienste
en hoe zouden die gebruikt worden? Op welke wijze wordt de Kamer betrokken
of geïnformeerd over het gebruik van die middelen? Wordt de Kamer bijvoorbeeld
jaarlijks betrokken bij de algemene maatregel van bestuur waarmee de verdeling
van middelen tussen de gemeenten wordt geregeld?In de Arbeidsvoorzieningswet is geregeld dat jaarlijks met de organisatie
overlegd en onderhandeld wordt over het basis- en het prestatiebudget en de
daarvoor te behalen minimumdoelstellingniveaus. Overweegt de regering de formulering
van een wenselijk minimumniveau van voorzieningen en activiteiten voor alle
betrokken partijen, rijk, gemeenten en Arbeidsvoorzieningsorganisatie ten
aanzien van de Wiw? Indien dat het geval is, hoe zal dat minimum eruit zien?
Indien dat niet het geval is, hoe stelt de regering zich dan met name de onderlinge
afstemming van taken en verantwoordelijkheden tussen gemeenten en Arbeidsvoorzieningsorganisatie
voor?Tot welk niveau zal een sub-optimaal resultaat worden aanvaard als een
acceptabele prijs voor de betrokkenheid van de gemeenten bij de beleidsuitvoering,
bij overigens constructieve en onderling coöperatieve medewerking door
de gemeenten? Welke middelen staan de regering voor ogen om schadelijke concurrentie
tussen gemeenten, indien zich dit voordoet, te voorkomen? Biedt het voorliggende
wetsvoorstel meer verfijnde mechanismen om deze potentiële problemen
aan te pakken dan uitsluitend de aanwijzingsbevoegdheid van de minister? De memorie van toelichting biedt geen globaal inzicht in de overwegingen
en maatstaven op basis waarvan gebruik zal worden gemaakt van de bevoegdheden,
zoals neergelegd in artikel 3, vijfde lid. Nadere regelgeving is slechts te
verwachten op basis van de resultaten van experimenten. Worden de gemeenten
hier niet te gemakkelijk op voorhand verantwoordelijk gesteld indien het beleid
niet succesvol zou blijken? Worden zij hier niet mogelijk slachtoffer gemaakt
van een te grote beleidsvrijheid? Zou het rijk hier niet tenminste een indicatie
moeten geven van de wenselijke beleidsontwikkeling, zo vragen de leden van
de VVD-fractie.De leden van de D66-fractie ondersteunen de keuze voor de totstandkoming
van een gemeentelijk Werkfonds en de brede doeluitkering om dit Werkfonds
te voeden. Het streven naar een zo groot mogelijke beleidsvrijheid voor gemeenten
kon ook de goedkeuring van deze leden wegdragen, binnen de voorwaarden waarvan
binnen het wetsvoorstel sprake is, met name waar het gaat om het voorkomen
van concurrentievervalsing en/of verdringing, respectievelijk de samenwerking
met andere organisaties. Overigens merkten deze leden op te betreuren dat
een eerdere variant op het Werkfonds, het zogenaamde vitaliteitsfonds, waarin
ook andere regelingen en fondsen zouden kunnen worden gebundeld, niet is gerealiseerd.
Zij meenden dat dit in de toekomst alsnog een reële optie kan zijn.De regering ziet af van een verplichting tot het maken van afspraken tussen
Arbeidsvoorziening en gemeenten. Meer dan voorheen is de verantwoordelijkheid
voor het realiseren van gesubsidieerd werk bij de gemeenten neergelegd. Daarnaast
blijft echter Arbeidsvoorziening de eerstverantwoordelijke voor de arbeidsbemiddeling
van jongeren en langdurig werklozen vanuit gesubsidieerde arbeid. De verhouding
tussen Arbeidsvoorziening en gemeente doet echter diverse vragen rijzen. Allereerst
is er natuurlijk de vraag naar de voortgang van het SWI-proces. Hoe staat
het daarmee? Hoe kan ook worden voorkomen dat eventuele stagnatie bij de landelijke
afspraken tussen CBA, Lisv en VNG, het proces op de werkvloer om te komen
tot effectieve afspraken belemmert. Op de werkvloer wordt immers vaak zonder
bestuurlijke rompslomp of competitie gekomen tot goede afspraken. Op landelijk
niveau is echter het vertrouwde ritueel van elkaar bestrijdende organisaties
nog niet voorbij. Hoewel op zich wel begrip is op te brengen voor de institutionele
gevechten, veel schieten we er niet mee op, aldus deze leden. Zij vragen de
regering daarom om inzicht te bieden in de verdere besluitvorming.Voorts vragen deze leden naar een nadere beschouwing over de bevoegdheden
en verantwoordelijkheden van Arbeidsvoorziening en gemeenten (in relatie tot
elkaar) op het werkniveau, waar het gaat om de categorisering van personen.
Het gaat hier om een gezamenlijke verantwoordelijkheid, maar wat gebeurt er
als gemeente en arbeidsbureau het niet eens zijn? En op welke wijze wordt
een cliënt bij de fase-indeling betrokken. Kan hij of zij daartegen ook
in beroep, en bij wie? Zijn Wiw-functies of -werkervaringsplaatsen in de eerste
plaats bedoeld voor fase 4-werkzoekenden, of ook voor fase 3-werkzoekenden?
De tekst van de memorie van toelichting is hierover niet voldoende duidelijk.Hoe wordt effectief voorkomen dat er een overlap gaat ontstaan tussen
gemeente en arbeidsbureau in publieke arbeidsbemiddeling. Deze leden menen
enerzijds dat het niet zo veel uitmaakt hoe een werkloze aan een baan komt,
als hij maar aan een baan komt. Maar anderzijds moet het weinig efficiënt
worden geacht indien uit publieke middelen naast de publieke arbeidsbemiddeling
via Arbeidsvoorziening nog een tweede weg gaat ontstaan, die van de gemeentelijke
arbeidsbemiddeling. Iets anders is overigens dat gemeenten voor het inkopen
van diensten (ook van bemiddelingsdiensten) een vrije keuze dienen te hebben
voor de ene of de andere intermediair, dus bijvoorbeeld een keus tussen arbeidsbureau
en uitzendbureau. Maar een eigen bemiddelingsorganisatie zou
in beginsel geen deel dienen uit te maken van de uitvoeringsorganisatie voor
de Wiw, zo menen deze leden. Deelt de regering deze visie?Voorts vragen de leden van de D66-fractie de regering nader in te gaan
op de positie van bedrijfsverenigingen ten opzichte van de Wiw, zowel waar
het gaat om plaatsen voor jongeren binnen de sluitende aanpak als voor oudere
werkzoekenden. Zien deze leden het goed, dan wordt de mogelijkheid geopend
om vanuit WW-gelden contracten te sluiten met gemeenten ten behoeve van WW-gerechtigden.
Uit het SER-advies blijkt echter dat werkgevers en werknemers zeer verschillend
denken over de wenselijkheid daarvan. Werkgevers en werknemers maken echter
ook weer de dienst uit bij het Werkloosheidsfonds en bij het Lisv (aangevuld
met kroonleden). Is het tegen die achtergrond reëel te veronderstellen
dat dergelijke contracten inderdaad tot stand komen, en zo nee, hoe wordt
dan anderszins voorzien in de kansen op toegang tot de Wiw voor betrokkenen?De leden van de GroenLinks-fractie constateren dat gemeenten met dit wetsvoorstel
meer beleidsvrijheid krijgen dan onder de huidige JWG en banenpoolregeling
het geval is. Op zichzelf achten de leden van de GroenLinks-fractie dit een
goede zaak. Toch past hier ook enige voorzichtigheid. In principe is het mogelijk
dat de gemeente haar taak op dit terrein in kwantitatief of kwalitatief opzicht
verwaarloost. Ook is denkbaar dat gemeenten in onderlinge concurrentie elkaars
belangen in gevaar brengen. Welke instrumenten staan de regering ten dienste
om te waarborgen dat iedere gemeente zich in voldoende mate inspant om kwantitatief
en kwalitatief voldoende werkgelegenheid te scheppen?In dit verband bevreemdt het deze leden dat de regering een betrekkelijk
bescheiden volumegroei verwacht. Zou niet juist de grotere beleidsvrijheid
en de nadrukkelijker rol van de gemeente de verwachting moeten rechtvaardigen
dat het aantal Wiw-plaatsen de komende jaren sterker zou kunnen toenemen?Een opmerking die de leden van de GroenLinks fractie in dit verband ook
willen plaatsen betreft de mogelijke «alibi-functie» van de Wiw.
Thans reeds ondervinden veel banenpoolers dat het vrijwel onmogelijk is om
vanuit de banenpool door te stromen naar een reguliere functie binnen of buiten
de organisatie waar zij zijn gedetacheerd. Deze leden zijn van mening dat
het aanbieden van Wiw-dienstbetrekkingen de gemeenten niet ontslaat van de
noodzaak bij haar eigen personeelsbeleid langdurig werklozen zoveel mogelijk
een kans te geven. Hoe kijkt de regering aan tegen de stelling dat overheidsorganen
en gesubsidieerde instellingen bij het vervullen van vacatures of bij het
uit- en aanbesteden van werkzaamheden de groep langdurig werklozen als een
voorkeursgroep zouden moeten aanmerken?De leden van de RPF-fractie menen dat, hoewel de gemeenten een grote verantwoordelijkheid
hebben op het terrein van de gesubsidieerde arbeid, het wenselijk is dat de
rijksoverheid ook in belangrijke mate betrokken blijft in voorwaardenscheppende
en toetsende zin. De beoogde beleidsvrijheid van gemeenten bij de uitvoering
van de Wiw mag er naar het oordeel van de leden van de RPF-fractie niet toe
leiden dat forse verschillen ontstaan tussen de gemeenten wat betreft het
aanbod van scholing, werkervaring en dienstbetrekkingen. Bestaan er voldoende
garanties dat in dit opzicht geen onaanvaardbare verschillen zullen ontstaan?Uiteraard zullen gemeenten in het kader van de Wiw goed moeten samenwerken
met Arbeidsvoorziening. Daarbij zal de verantwoordelijkheidsverdeling helder
geformuleerd moeten zijn. In dit verband verzoeken de leden van de RPF-fractie
de regering te reageren op de stelling van de VNG dat het wenselijk is om
de gehele bestuurlijke verantwoordelijkheid voor de realisatie
van gesubsidieerde arbeid in één hand te leggen.De leden van de SGP-fractie merken op dat het wetsvoorstel een ruime zorgplicht
ten aanzien van gemeenten inhoudt om voorzieningen ten behoeve van langdurig
werklozen, uitkeringsgerechtigden en jongeren te treffen ten einde een zelfstandige
bestaansvoorziening te bevorderen. Deze omschrijving biedt gemeenten ruimschoots
de mogelijkheid om naar eigen inzicht invulling aan deze bepaling te geven.
Op zichzelf achten deze leden dat een goede zaak. Toch rijst naar aanleiding
van deze constatering bij hen de vraag of juist niet als gevolg van deze vrijheid
de verschillen tussen gemeenten voor wat betreft de uitvoering van deze wet
erg groot kunnen worden. Zij vragen de regering aan te geven of deze vaststelling
inderdaad reëel is. Daarbij zouden deze leden de mogelijke rol van artikel
20 van het wetsvoorstel in dit opzicht betrokken willen zien worden.Bovendien merken zij op dat de gemeente voor de uitvoering van haar taken
in het kader van de Wiw voor een niet onbelangrijk deel afhankelijk is van
de Arbeidsvoorzieningsorganisatie. Hoe kan de Arbeidsvoorzieningsorganisatie
door de minister worden aangesproken, wanneer deze organisatie de taken die
de Wiw voor de Arbeidsvoorzieningsorganisatie meebrengt onverhoopt niet goed
uitvoert, zo vragen deze leden.De zorgplicht houdt voor gemeenten in om zoveel mogelijk personen van
de doelgroep aan een baan te helpen. Dit levert bij de leden van de SGP-fractie
de vraag op, welke concrete stimulansen het wetsvoorstel daarvoor biedt, naast
een besparing op het gemeentelijk aandeel in de uitvoering van de Abw. Welke
factoren zullen voor een gemeente bepalend (kunnen) zijn om te komen tot een
keuze voor een van de mogelijke vormen van gesubsidieerde arbeid? Voor scholingsactiviteiten
kunnen naar het oordeel van deze leden dezelfde vragen worden gesteld. Welke
stimulansen zijn er voor de gemeente om zoveel mogelijk mensen scholing te
bieden?De leden van de GPV-fractie staan in principe positief ten opzichte van
een continuering van een sluitende aanpak voor jongeren. De doelgroep wordt
nu zelfs verbreed tot jongeren die een WW-uitkering hebben. De leden van de
GPV-fractie lezen in de toelichting dat de helft van de jongeren die uit de
JWG doorstroomde naar een reguliere arbeidsplaats ook zonder de JWG wel een
baan zou hebben gevonden. Ligt het niet voor de hand dat juist jongeren die
al eerder een reguliere baan hebben vervuld in staat zijn zonder de JWG een
plek op de arbeidsmarkt te vinden. Is een verbreding van de doelgroep vanuit
dat gezichtspunt wel effectief?Hoewel er met elke werkloze jongere door Arbeidsvoorziening en gemeente
een traject moet worden uitgezet kunnen deze leden zich voorstellen dat met
name voor schoolverlaters de praktijk van de oude regeling zal gelden. De
aan het woord zijnde leden vragen of de regering verwacht dat voor deze groep
door de voorgestelde regeling feitelijk iets zal veranderen. 3. De doelgroepDe leden van de PvdA-fractie constateren dat er gekozen is voor een brede
doelgroepomschrijving. Dit houdt echter het risico in zich, zoals de regering
stelt, dat dit onverhoopt kan leiden tot een onvoldoende deelname van bepaalde
groepen werklozen. Wat wordt echter in dit kader bedoeld met een evenredige
deelname voor wat betreft leeftijdscategorieën? Wordt alleen gedacht
aan monitoring op leeftijd en opleiding en niet bijvoorbeeld geslacht en etniciteit?
Is niet te verwachten dat vrouwen minder gebruik zullen kunnen
maken van de Wiw omdat zij niet altijd ingeschreven schijnen te worden bij
het arbeidsbureau (ze hebben immers indien zij een verdienende of uitkeringsgerechtigde
partner hebben geen recht op een uitkering)?In een ministeriële regeling zal worden geregeld dat bepaalde groepen
uitkeringsgerechtigden worden gelijk gesteld aan langdurig werklozen. Aan
welke groepen wordt hierbij gedacht? Is het mogelijk dat hierdoor ook ruimte
ontstaat om mensen die meer dan 50 dagen of 400 uur hebben gewerkt als langdurig
werkloze aan te merken? De leden van de PvdA-fractie wijzen in dit kader met
name op de positie van bijvoorbeeld uitkeringsgerechtigden die tevens oproepkracht
zijn. Het kan hier gaan om mensen die al zeer langdurig geen vaste betrekking
meer hebben gehad, gedeeltelijk in hun onderhoud voorzien door op oproepbasis
beschikbaar te zijn, maar hierdoor hun kansen op een Wiw-baan verspelen.Hoewel de Wiw de toegang voor cliënten uit de werknemersverzekeringen
opent, bestaat de kans dat de Wiw niet zoveel zal kunnen betekenen voor deze
doelgroep. Immers, bestaat niet het risico dat bijstandsgerechtigden eerder
zullen worden geholpen omdat de gemeente daar meer prioriteit aangeeft? Zij
zijn immers de «eigen» cliënten. Wat zijn de financiële consequenties indien bijvoorbeeld een WW-
gerechtigde in de Wiw terecht komt? Immers na verloop van een of meerdere
jaren zou zijn recht op een WW-uitkering zijn vervallen. Daarmee vervallen
dan toch ook de trekkingsrechten voor de gemeente? Indien deze WW-gerechtigde
niet in de Wiw terecht was gekomen, zou hij of zij na verloop van tijd in
de Abw zijn beland en dat zou de voortdurende financieringsbron vormen voor
de Wiw-betrekking. Indien echter de WW-gerechtigde nooit in de Abw terecht
gekomen is, omdat hij daarvoor al in de Wiw belandde, dan rijst de vraag hoe
de gemeente deze Wiw-plaats moet financieren.Als WW- en WAO-gerechtigden een Wiw betrekking krijgen, is het mogelijk
dat hun uitkering hoger is dan het Wiw-loon. Bestaat er dan een mogelijkheid
voor een loonsuppletie? Hoe zit dat bij BIA-gerechtigden? En bij gerechtigden
ingevolge de Algemene nabestaandenwet (Anw), aangenomen dat de Wiw met deze
laatstgenoemde groep wordt uitgebreid? Graag ontvangen deze leden daarop een
reactie.Al bij de totstandkoming van de JWG hadden de hier aan het woord zijnde
leden gepleit om de sluitende aanpak ook toe te passen voor jongeren in de
SW. Zij zijn dan ook zeer gelukkig met het feit dat dit nu wordt gerealiseerd.
Zij hebben nog wel enige zorg over SW-geïndiceerde jongeren na afloop
van de sluitende benadering. Het lijkt hen een goede zaak dat in het toezicht
enige aandacht wordt besteed aan de goede uitvoering van dit onderdeel van
de Wiw.Over de overgang van een SW-werknemer naar de Wiw hebben de leden van
de PvdA-fractie nog enige vragen. Stel dat voor een SW-werknemer de indicatie
wordt gesteld dat hij of zij niet meer aangewezen is op SW-arbeid. De SW-werknemer
is dan qualitate qua geïndiceerd voor de Wiw. Denkbaar is dat de betrokken
werknemer weer instroomt in de SW, echter op een Wiw-plaats. De Wiw geldt
als passende arbeid en de betrokken werknemer verricht dan wellicht hetzelfde
of vergelijkbaar werk, maar mogelijk wel lager beloond. Dit leidt tot de vraag
of een werknemer hiertoe gedwongen kan worden: bij directe doorstroming is
namelijk geen sprake van passende arbeid in het kader van een werkloosheidswet.
Van groter belang is echter nog de vraag of het wel aanvaardbaar is dat ex-SW-werknemers
die in de SW werkzaam blijven via de Wiw lager beloond kunnen worden. Graag
zien zij de mening van de regering over deze problematiek tegemoet. Zoals in de inleiding al is gesteld, ware het de leden van de CDA-fractie
beter geweest wanneer alle vormen van gesubsidieerde arbeid in één
regeling waren ondergebracht. Al deze maatregelen zijn immers bedoeld voor
mensen die niet zelfstandig een plek op de reguliere arbeidsmarkt kunnen vinden,
om welke reden dan ook.De leden van de CDA-fractie stemmen van harte in met het advies van de
Raad van State om de Melkert-1-banen in de Wiw te integreren. Zij betreuren
het dan ook dat de regering dit advies niet heeft overgenomen. De argumentatie
in de memorie van toelichting overtuigt niet. Het gaat immers over dezelfde
doelgroep? Bovendien hebben de Melkert-1-banen in essentie eenzelfde karakter,
namelijk subsidie ten behoeve van arbeidsplaats, specifiek gerelateerd aan
de in dienst te nemen persoon. Onder andere in het rapport van de Algemene
Rekenkamer wordt vastgesteld dat er geen of nauwelijks verschillen zijn in
profielen van Melkert-banen of banenpool in het kader van de banenpoolregeling,
evenals in de profielen van de op die banen gevraagde werknemers. Waarom dan
het onderscheid, temeer daar een groot deel van de Melkert-1-banen zijn bedoeld
voor gemeentelijke werkterreinen, en ook de banen in de zorgsector via het
arbeidsaanbod vanuit gemeenten moeten worden gevuld?In dit licht zijn de leden van de CDA-fractie zeer verbaasd dat het juist
wel de bedoeling is om de Melkert-2-regeling in de Wiw te integreren. Kan
de regering in de nota naar aanleiding van het verslag nader motiveren waarom
deze keuze is gemaakt? Men zou het dan toch eerder omgekeerd verwachten, temeer
daar het gebruik van de Melkert-2-regeling voor een groot gedeelte tot stand
komt via landelijke projecten, die vooral op een sectorale aanpak zijn gestoeld.
Diverse van deze projecten zijn er in geslaagd om een goede infrastructuur
op te bouwen, zoals bijvoorbeeld «Samen werken», PIN, IVIO en
anderen. Juist deze projecten zullen bij de huidige keuze verloren gaan, omdat
het voor hen onmogelijk zal zijn om met alle Nederlandse gemeenten afspraken
te gaan maken. Is de regering voornemens goedlopende landelijke projecten
in het kader van de Melkert-2-regeling te continueren? Worden de hiermee gemoeide
gelden dan buiten het Werkfonds gehouden?Hoe verhoudt zich de uitspraak van de minister ten aanzien van de beloningsstructuur
binnen de Melkert-1-regeling (verhoging van maximaal 120% naar 130% WML) zich
tot onderhavig wetsvoorstel? Worden die opvattingen over de beloning van de
Melkert-1-banen ook vertaald in de beloningsstructuur van de Wiw wanneer het
een dienstverband voor onbepaalde tijd betreft? Is hiermee rekening gehouden
bij het doorrekenen van de benodigde financiën?Werknemers in de sociale werkvoorziening van wie bij herindicatie is vastgesteld
dat zij niet langer tot de doelgroep van de Wsw behoren kunnen doorstromen
naar een Wiw-dienstbetrekking bij de gemeente. In de debatten over de nieuwe
Wsw is de afstemming met de Wiw op een aantal onderdelen aan de orde geweest.
Qua procedure wreekt zich hier de niet gelijktijdige behandeling van de beide
wetsvoorstellen in onderlinge samenhang. Is de regering voornemens om een
nota van wijziging in te dienen waarin de consequenties van de behandeling
van de nieuwe Wsw – tot heden – zijn verwerkt? De leden van de
CDA-fractie hebben mede in verband hiermee de volgende vragen.De regering geeft zelf aan dat de gemeenten de doorstroming van de Wsw
naar de Wiw-dienstbetrekking niet snel zullen bevorderen door het verschil
in rijkssubsidie (dief van eigen portemonnee). Welke controle mogelijkheden
en sancties heeft de regering voor ogen om ervoor te zorgen dat er een goede
doorstroming plaatsvindt?De regering stelde tijdens het wetgevingsoverleg over de nieuwe Wsw op
24 februari 1997 (kamerstuk 24 787, nr. 9, blz. 26) dat de Wiw een heel
belangrijke functie kan vervullen in het verbeteren van de uitstroommogelijkheden
vanuit de sociale werkvoorziening en dat van de toename van de ruimte voor
plaatsen in het kader van de Wiw bij voorrang gebruik kan worden gemaakt voor
mensen die de Wsw kunnen uitstromen. Hoopt de regering dat via de ruimte in
de Wiw de wachtlijstproblematiek, of liever de (te) beperkte capaciteit bij
de SW-bedrijven, wordt opgelost? In hoeverre is er dan extra budget ter beschikking
van de Wiw, dat momenteel niet reeds wordt ingezet ten behoeve van de bevordering
van arbeidsinpassing van mensen op de arbeidsmarkt? Of ziet de regering de
operatie eerder als een zuivering van het personeelsbestand of de wachtlijstsamenstelling
van de SW? Ook in het debat in tweede instantie over de Wsw wordt bijzondere
aandacht binnen de Wiw beloofd voor mensen die bij herindicatie niet meer
tot de personenkring worden gerekend. Wat behelst die bijzondere aandacht
in het kader van onderhavige wet? Is de regering voornemens hierover een nota
van wijziging in te dienen, met meer dwingende voorschriften voor gemeenten?
Hoe verhoudt zich dat dan tot de bevoegdheidsverdeling? Als een aanzienlijk
deel van de mensen die niet meer voor de SW geïndiceerd zijn in de Wiw
terecht komt, is het dan niet aannemelijk dat betrokkenen aldaar in een blijvend
dienstverband terecht komen? Belemmert dat niet de doorstroming binnen de
Wiw waardoor de structurele financiering van de Wiw ontoereikend wordt na
afloop van de Wet Vermindering Afdrachten?Bij het begrip doorstroming past de vooronderstelling dat er sprake is
van carrière. Bij doorstroming van Wsw-dienstverband naar Wiw-dienstbetrekking
wordt het een omgekeerde beweging qua voorgeschreven beloning. Als er geen
passende arbeid kan worden gevonden mag betrokkene in de SW blijven. Zal de
verschillende beloningssystematiek niet een remmende werking hebben, en staat
dit niet haaks op de eerder aangehaalde uitspraken dat in de Wiw uitkomst
wordt geboden aan knelpunten in de SW?Is het in ieder geval niet in strijd met de basisgedachte van stroomlijning
wanneer er verschillende beloningssystemen worden gehanteerd? Het betreft
immers allemaal gesubsidieerde arbeid, waarbij aan de arbeidsplaats eisen
worden gesteld om uitgeoefend te kunnen worden door mensen die kennelijk onvoldoende
in staat zijn zich een plek op de reguliere arbeidsmarkt te verwerven?In de memorie van toelichting wordt gesteld dat de Dienst indicatiestelling
sociale werkvoorziening moet vaststellen welke gemeenten geen gebruik maken
van de mogelijkheid de doorstroming uit de Wsw naar de Wiw te bevorderen.
De leden van de CDA-fractie nemen echter aan, dat artikel 1, onder k, zal
komen te vervallen. Is dat correct?De leden van de VVD-fractie merken op dat in het regeerakkoord is opgenomen
dat 40 000 banen zouden worden gecreëerd om zodoende verdwenen,
maar wel nuttig en zelfs noodzakelijk werk, terug te brengen. Daarbij is vastgesteld
dat dit reguliere banen zouden worden in bepaalde, vastgestelde sectoren.
Wanneer op dit moment naar de stand van zaken wordt gekeken, valt te constateren
dat na aanvankelijke problemen de invulling op koers ligt. Zij het dat dit
binnen de zorgsector nog veel te wensen overlaat. Indien het oordeel zou zijn
dat mede door dit instrumentarium langzamerhand opnieuw loonschalen worden
gecreëerd tussen WML en laagste CAO-lonen, dan is het experiment nuttig
geweest, zo merken de leden van de VVD-fractie op. In die redenering valt
het te verwachten dat na deze kabinetsperiode de bestaande experimentele regeling
wordt opgeheven en dat de middelen gericht naar de normale begrotingen worden
overgeheveld. Het voordeel is dat er minder bureaucratische rompslomp is,
geen «concurrentie» met het nieuwe Wiw-instrumentarium, geen steeds
hernieuwde discussies over arbeidsvoorwaarden en hoogte van het salaris (van
120 naar 130%), helderheid voor uitvoerders en cliënten over wat nu wel
en wat niet additionele arbeid is, geen discussie over verdringing en concurrentievervalsing
etc. De meningen blijven hierover verdeeld. Motivering van de
regering om de regeling apart te houden luidt louter: «(h)et zijn reguliere
banen, de regeling is gericht op de arbeidsplek». Dat moge zo zijn,
maar wat is het echte onderscheid dan met de mensen die na twee jaar Wiw worden
geïndiceerd voorgoed op gesubsidieerd werk aangewezen te zijn? En niet
te ontkennen valt toch dat reguliere banen niet met zoveel regelgeving zijn
omringd als de Melkert-banen? De conclusie van de leden van de VVD-fractie
luidt derhalve dat het regulier werk is, maar dat hoofddoelstelling toch is
om moeilijke doelgroepen aan de slag te krijgen met behulp van overheidssubsidie
en regelgeving. Indien een tweetal problemen ondervangen zou worden, is er
in de visie van de leden van de VVD-fractie geen enkele reden om dit aparte
instrument naast de Wiw in stand te houden en zou een en ander in de normale
begrotingen opgenomen kunnen worden. De eerste probleemstelling betreft beantwoording
van de vraag hoe we deze lage functies kunnen reserveren voor de doelgroep
met grote afstand tot de arbeidsmarkt. De tweede hoe we voorkomen dat opnieuw
dermate eisen aan arbeidsvoorwaarden en beloning een rol gaan spelen dat de
eerdergenoemde aansluitingsproblematiek opnieuw de problemen van het verleden
met zich brengen. Als hiervoor geen oplossing te vinden zou zijn, dan is opname
in de Wiw toch logischer? De leden van de VVD-fractie nodigen de regering
nadrukkelijk uit om uitgebreid een visie te geven over het bovengestelde.
Het moge duidelijk zijn dat de voorkeur van deze leden uitgaat naar een zo
eenvoudig en eenduidig mogelijke oplossing.De leden van de D66-fractie ondersteunen de keuze voor een integrale benadering
van de Wiw-doelgroep(en). Tegelijkertijd merkten zij op dat er een zekere
spanning lijkt te bestaan tussen de sluitende aanpak die voor jongeren tot
23 jaar wordt beoogd en het feit dat voor de rest van de doelgroep geen sluitende
aanpak bestaat. Worden daarmee de kansen van oudere werkzoekenden om in aanmerking
te komen voor een Wiw-plaats (als opstapje naar een reguliere baan, dan wel
als «eindfunctie») niet mede bepaald door het beroep dat door
jongeren op de mogelijkheden van gesubsidieerd werk (inclusief werkervaringsplaatsen)
wordt gedaan? Betekent dit ook niet dat het aantal functies voor niet-jongeren
zal fluctueren met de stand van de jeugdwerkloosheid? In een periode waarin
weinig schoolverlaters werkloos blijven ontstaat ruimte voor functies voor
ouderen, maar deze ruimte verdwijnt weer bij toename van de jeugdwerkloosheid.
Voorziet de financiering hierin?Voorts merken deze leden op dat de oorspronkelijke doelstelling van de
JWG – een sluitende aanpak voor alle jongeren tot 27 jaar – thans
definitief wordt verlaten. Anderzijds wordt de effectieve grens voor deelname
opgetrokken van de tot dit moment gerealiseerde 21 jaar tot 23 jaar. Zij kunnen
zich overigens in deze benadering vinden. Zij ondersteunen ook van harte de
uitbreiding van de sluitende aanpak tot Wsw-geïndiceerde jongeren tot
23 jaar, maar vragen de regering hoe het risico voor deze jongeren om op hun
drieëntwintigste jaar tussen wal en schip te vallen (geen sluitende aanpak
meer, maar ook nog geen reguliere Wsw-betrekking) kan worden beperkt of voorkomen.Wat betreft de doelgroep stellen deze leden voorts de volgende vragen.
Betekent het feit dat gemeenten een belang hebben in vermindering van het
aantal bijstandsgerechtigden niet dat langdurig werklozen zonder een (bijstands)uitkering
minder in aanmerking zullen worden gebracht voor een Wiw-plaatsing? Deze leden
denken daarbij met name aan nieuwe of hernieuwde intreders en intreedsters
op de arbeidsmarkt. Hoe is bij de Melkert-1-banen in dit probleem voorzien,
en is deze voorziening ook effectief?Voorts vragen deze leden de regering in te gaan op het feit dat gemeenten
enerzijds een belang hebben bij vermindering van het aantal bijstandsgerechtigden,
doch daarvoor anderzijds weer worden gestraft omdat een hoger
aantal bijstandsuitkeringen aanspraak geeft op een hogere algemene uitkering
uit het Gemeentefonds. Dit probleem is eerder geagendeerd, maar heeft –
naar deze leden bekend is – tot dusver niet tot besluitvorming geleid.
Wanneer denkt de regering daartoe te komen?Verder vragen deze leden hoe de regering denkt te voorkomen dat binnen
de doelgroep van de Wiw een zekere «afroming» plaatsvindt? Dit
dreigt nu reeds voor de Melkert-1-banen, waarbij immers de functievereisten
die aan de sollicitanten worden gesteld de neiging hebben geleidelijk hoger
te worden gesteld. Is dit niet ook voor de Wiw een reële dreiging, met
name ook waar gemeenten worden gestimuleerd om inleenvergoedingen geleidelijk
te verhogen en de doorstroming te vergroten? Wat betekent dit voor de groep
aan de «onderkant van de onderkant», die in aanmerking zou komen
voor een «eindfunctie», maar daarbij wegens concurrentie met langdurig
werkzoekenden met een naar verhouding geringere afstand tot de arbeidsmarkt
uiteindelijk buiten de boot valt.Een volgende vraag betreft de positie van Wsw-werknemers die niet langer
geïndiceerd zijn voor de sociale werkvoorziening en aan wie door de gemeente
een Wiw-dienstbetrekking of een werkervaringsplaats wordt aangeboden. Tijdens
het debat over de nieuwe Wsw is gesproken over het potentiële inkomensverschil
tussen een Wsw-baan (functieloon, juist voor de wat betere werknemers op een
niveau dat hoger ligt dan 120% WML) en de maximale beloning voor een Wiw-betrekking,
in casu 120%, en dan ook nog beperkt tot 32 uur. Deze leden zijn op zich van
mening dat het nodig kan zijn om werknemers in de Wsw langs deze weg een passende
functie aan te bieden, maar menen dat dan wel bijzondere aandacht en zorgvuldigheid
is geboden voor de ontwikkeling van het inkomen van betrokkenen. Denkt de
regering in deze gevallen aan een garantieloon?De leden van de D66-fractie kunnen zich vinden in de keuze van de regering
om de Melkert-1-banen niet binnen het kader van de Wiw te brengen, aangezien
het hier uiteindelijk om reguliere functies gaat, zij het voor een specifieke
doelgroep. Het gaat hier niet om gesubsidieerd werk, maar om extra werkgelegenheid
in de collectieve sector. Deze leden zijn wel van mening dat te zijner tijd
de 20 000 Melkert-2-banen (experimenten inzet uitkeringsgelden) binnen
de reikwijdte van de Wiw dienen te worden gebracht, uiteraard na evaluatie.De leden van de GroenLinks-fractie merken op dat het wetsvoorstel voorziet
in een sluitende aanpak voor jongeren onder de 23 jaar, min of meer conform
de JWG. Toch zijn er verschillen. Met name in de eerste fase van het arbeidsmarktbeleid
voor jongeren is de duidelijke regiefunctie van Arbeidsvoorziening afgezwakt.
In het voorstel zullen gemeente en Arbeidsvoorzieningsorganisatie tot een
gezamenlijk vaststelling komen van een inschakelingstraject. Hoe moeten de
leden van de GroenLinks-fractie deze bepaling waarderen? Wie heeft de eindverantwoordelijkheid
en wat gebeurt er als de beide instanties het over dat traject niet eens worden?
Wat moeten we verstaan onder «andere, meer aangewezen voorzieningen»
als gesteld in artikel 9, tweede lid? Kan hieronder bijvoorbeeld ook vrijwilligerswerk
worden begrepen? Hoe wordt in het geval de jongere gedurende korte tijd een
baantje heeft gehad de periode van uiterlijk twaalf maanden vastgesteld, waarna
de gemeente over zal moeten gaan tot het aanbieden van een Wiw-contract?Een volgende vraag in verband met de doelgroep van de Wiw betreft de zogenoemde
herintreedsters. Het wetsvoorstel lijkt sterk te zijn toegeschreven op werkzoekenden
met een uitkering. Bevat het wetsvoorstel ook waarborgen dat werkzoekenden
zonder uitkering een Wiw-betrekking aangeboden kunnen krijgen, en zo ja, waarin
zijn die waarborgen gelegen?Bij de hoogte van de subsidie wordt een belangrijk element gevormd door
de «afstand tot de arbeidsmarkt» van de betrokkene. Deze afstand wordt kennelijk uitgedrukt door de fase-indeling die Arbeidsvoorziening
hanteert. In de praktijk zal de Wiw conform het voorgestelde artikel 12 slechts
openstaan voor personen die behoren tot fase 4 of fase 3. Deze fase-indeling
is tamelijk grofmazig. Hoe kan nu worden voorkomen dat bij de uitvoering van
de Wiw vooral de meest kansrijke werkzoekenden in een bepaalde categorie voor
een Wiw-dienstbetrekking in aanmerking komen, met andere woorden hoe wordt
het risico van «afroming» door de gemeente ondervangen?De leden van de RPF-fractie hebben er kennis van genomen dat de regering
nu niet wil overgaan tot integratie van alle huidige vormen van gesubsidieerde
arbeid in de nieuwe wet. Zo blijven de Melkert-1-banen en Melkert-2-banen
(nog) buiten beschouwing. Zij zijn er, mede gelet op het advies van de Raad
van State terzake, nog niet van overtuigd dat dit wenselijk is. Deze leden
vragen of de wetssystematiek van de Wiw substantieel zou moeten worden aangepast
om deze vormen van gesubsidieerde arbeid ook onder de werking van de wet te
brengen, gelet op het feit dat degenen die onder de regeling Extra werkgelegenheid
voor langdurig werklozen vallen ook een arbeidsverhouding kunnen hebben met
reguliere werkgevers.De leden van de RPF-fractie informeren of de regering zich op het standpunt
stelt dat de doelgroep niet moet worden ingeperkt door de vraag of men een
uitkering heeft en van wie. Zo nee, kan dat nader onderbouwd worden? Als het
antwoord bevestigend is vragen deze leden of dat dan niet duidelijker in de
wetstekst tot uitdrukking moet worden gebracht.De leden van de SGP-fractie stellen dat bij de beschrijving van de doelgroep
in de memorie van toelichting de regering opmerkt dat bij ministeriële
regeling uitkeringsgerechtigden, die zich in een gelijke positie bevinden
als personen die een jaar werkloos werkzoekend zijn, gelijk gesteld zullen
worden aan een werkloze. Welke doelgroep heeft de regering daarbij concreet
op het oog?De leden van de SGP-fractie constateren dat de regeling Extra werkgelegenheid
voor langdurig werklozen geen deel uitmaakt van het voorliggende wetsvoorstel.
Uit de memorie van toelichting is het deze leden duidelijk geworden dat het
ook niet in de bedoeling ligt om deze vorm van gesubsidieerde arbeid op termijn
in de wet op te nemen. De regering beroept zich daarbij op het afwijkende
karakter van de regeling. Toch zijn de leden van de SGP-fractie er niet van
overtuigd dat de regeling zonder meer buiten de Wiw gehouden moet worden.
Naar hun oordeel is het wel degelijk zo dat er een overlap is tussen de Wiw
en deze regeling. De doelgroep van het 40 000-banenplan is geen andere
dan die van de Wiw. De regering zal dat erkennen. Op zichzelf kunnen de leden
van de SGP-fractie begrijpen dat de regering vooralsnog de regeling buiten
beschouwing laat. Dit heeft zij evenzeer gedaan bij de enkele andere regelingen.
Om tot een verdergaande stroomlijning van de regelingen met betrekking tot
gesubsidieerde arbeid te komen, oordelen deze leden, dat op termijn niet op
voorhand een integratie van de 40 000-banenregeling in de Wiw moet worden
uitgesloten. Waarom heeft de regering niet gekozen voor een inpassing in de
Wiw, afhankelijk van de uitkomsten van de evaluatie van de Wiw, evenals dat
voor bijvoorbeeld voor de zogenaamde Melkert-2-banen wel gedaan is? Is de
regering tenminste niet bereid om bij de evaluatie te bekijken in hoeverre
het 40 000-banenplan voor integratie in aanmerking komt? Gaarne zien
de aan het woord zijnde leden eveneens een uitgebreider argumentatie van de
zijde van de regering op het punt van het afwijkende karakter van het 40 000-banenplan.
Zo zien deze leden niet in waarom het hanteren van de arbeidsplaats als uitgangspunt
in het 40 000-banenplan eraan in de weg moet staan om die regeling niet
op te nemen? Uiteindelijk betreft het toch dezelfde personen,
waarvoor ook hetzelfde perspectief moet worden geboden, namelijk doorstroom
naar de reguliere arbeidsmarkt? Bovendien is het naar het oordeel van deze
leden nog een overweging toe te voegen aan de wenselijkheid tot opname van
het 40 000-banenplan in de Wiw. Met het onderhavige wetsvoorstel wordt
deels een einde gemaakt aan de categoriale doelgroepbenadering van de in het
wetsvoorstel opgenomen regelingen. Er is sprake van een brede doelgroepbenadering.
Is het ook vanuit dit oogpunt bezien vol te houden, om het 40 000-banenplan
als aparte voorziening – ook op termijn – in stand te houden?De leden van de GPV-fractie begrijpen uit de toelichting dat ook uitkeringsgerechtigden
die zich in een vergelijkbare positie bevinden als personen die een jaar werkloos
werkzoekend zijn worden gelijkgesteld aan langdurig werklozen. Kan de regering
meer expliciet maken, door het geven van enkele voorbeelden, aan welke personen
en welke vergelijkbare posities zoal gedacht kan worden?De leden van de GPV-fractie vinden het vanzelfsprekend dat een sluitende
aanpak ook geldt voor jongeren met een arbeidshandicap en een Wsw-indicatie.
Dit zal zoals ook uit de toelichting blijkt betekenen dat deze jongeren een
Wiw plaats krijgen aangeboden. Er bestaat echter een verschil in subsidiehoogte
tussen de Wiw en de Wsw. Betekent dit dat de gemeente financieel verantwoordelijk
is voor de noodzakelijke aanpassings- en begeleidingskosten? Deze leden zijn
verbaasd in de toelichting te lezen dat het verschil in subsidie tussen Wiw
en Wsw gemeenten zal stimuleren om bij Wsw-geïndicieerden een Wiw-dienstbetrekking
bij voorrang om te zetten in een Wsw-dienstbetrekking. Is dat verdedigbaar
ten opzichte van hen die al geruime tijd op de Wsw-wachtlijst staan? Het lijkt
erop dat voor de selectie tot een Wsw-plaats leeftijdsdiscriminatie wel is
toegestaan. Of hangt dit samen met het feit dat dit de gemeente financieel
beter uitkomt?De leden van de GPV-fractie constateren dat een doorstroming van de Wsw
naar de Wiw financieel niet wordt gestimuleerd. De regering onderkent ook
dat deze stimulans niet bestaat voor gemeenten. Welke mogelijkheden heeft
de regering tot haar beschikking om de gemeenten, waar dat nodig blijkt, te
dwingen meer aandacht te besteden aan de doorstroming? Volgens de leden van
de GPV-fractie bestaat ook voor de Wsw-werknemers zelf geen stimulans tot
doorstroming. In tegenstelling tot de Wsw waar een functieloon geldt is de
beloning in de Wiw gemaximeerd op 120% van het minimumloon. Dat betekent dat
een Wsw-werknemer die bijvoorbeeld 140% van het minimumloon verdient niet
gedwongen kan worden een Wiw-baan te aanvaarden. Als gevolg hiervan zal een
SW-arbeidsplaats bezet worden gehouden door iemand die niet langer tot de
SW-doelgroep behoort. Dit vinden deze leden ongewenst, maar tegelijkertijd
zijn ze van mening dat gedwongen doorstroming naar de Wiw niet tot inkomensverlies
mag leiden. Wat is de mening hierover van de regering? Ziet zij mogelijkheden
om bijvoorbeeld door een aanvulling op het inkomen de doorstroming te versterken? 4. Het instrumentarium: activering en scholingHet verheugt de leden van de PvdA-fractie dat de gemeenten over zo'n breed
instrumentarium kunnen gaan beschikken om mensen weer aan de slag te krijgen.
Anderzijds uiten zij ook enige twijfels. Zo kan de subsidie ook worden benut
voor scholingsactiviteiten. Dit is een logisch en onlosmakelijk deel van het
pakket instrumenten. Maar in hoeverre zijn de gemeenten deskundig op dit terrein
en in hoeverre behoort dit niet tot de competentie van Arbeidsvoorziening? Voor wat betreft de scholing van met name jongeren lijkt de Wiw wat te
vrijblijvend. De samenwerking met onderwijsinstelling zou regel moeten zijn.
Wat is het oordeel van de regering over het voorstel om in de Wiw een scholingsverplichting
voor alle jongeren vast te leggen? Met andere woorden: de regel dient te zijn
dat een werkloze jongere niet alleen een werkplek, maar ook een scholingsplek
(aangeboden door gemeente en ROC) krijgt aangeboden. Alleen als overduidelijk
is dat er geen sprake is van een tekort aan scholing, zou hiervan kunnen worden
afgeweken.In hoeverre zijn er mogelijkheden om, wellicht in bepaalde gevallen, zoals
een zekerheid van een toekomstige dienstbetrekking, een scholingstraject als
Wiw-plaatsing te beschouwen? Dit zou de scholingsmogelijkheden kunnen vergroten.Voor een deel van de jongeren die voor de sluitende aanpak in aanmerking
komen zal gelden dat zij tijdelijk of permanent aangewezen zijn op een zorgtraject.
Om welk percentage gaat het hier? Blijven de gemeenten wel verantwoordelijk
voor de bewaking van het traject?Enerzijds kunnen langdurig werklozen die bij een goedgekeurd experiment
aan bepaalde activiteiten deelnemen een premie krijgen. Anderzijds kunnen
premies die een werkloze ontvangt bij het verrichten van vrijwilligerswerk
weer worden gekort. Hoe is het één met het ander te rijmen?Wordt overwogen een modelverordening op te stellen voor het incentivebeleid?
Voor het incentivebeleid is 45 mln uitgetrokken voor grote steden die moeten
worden aanbesteed bij Arbeidsvoorziening. Is het juist dat het hier de incentivegelden
in het kader van de Wiw betreft?Scholing in het kader van de Wiw moet gericht zijn op verbetering van
de perspectieven op arbeidsinschakeling. Wat is dan exact het verschil met
scholing vanuit banenpool en JWG. Ook nu wordt er toch met dit doel geschoold?
Verandert de scholingstaak van Arbeidsvoorziening met de komst van de Wiw,
zo vragen de leden van de PvdA-fractie.De combinatie JWG-leerlingwezen is, behoudens experimenteel, niet mogelijk.
Vooruitlopend op de uitkomsten van het experiment wordt nu de combinatie Wiw-leerlingwezen
echter al mogelijk gemaakt. Wat heeft de regering doen besluiten vooruit te
lopen op de uitkomsten van het experiment? Wat zijn de ervaringen tot op heden?De leden van de PvdA-fractie zien graag een plaats ingeruimd voor het
onderdeel begeleiding. Het komt regelmatig voor dat banenpoolers en JWG-ers
te weinig begeleiding ontvangen als zij eenmaal te werk zijn gesteld, terwijl
hier vaak toch een grote behoefte aan blijkt te bestaan. Ook kan goede begeleiding
weer tot een groter uitstroom leiden. Kan de Wiw voorwaarden aan de mate en
kwaliteit van de begeleiding stellen?De 85 mln extra kinderopvanggelden worden geïncorporeerd in de Wiw.
Hoe staat het met de realisatie van de extra plaatsen? In hoeverre komen de
extra plaatsen ook werkelijk ten goede aan de doelgroep, met andere woorden:
is het mogelijk dat een persoon uit de doelgroep, ondanks een voorrangsregeling,
tegen een wachtlijst oploopt, aangezien de plaatsen wellicht wel worden gerealiseerd,
maar niet kunnen worden «open gehouden»?De leden van de D66-fractie ondersteunden het voorstel van de regering
om twee verschillende typen van gesubsidieerde arbeid binnen de Wiw mogelijk
te maken, namelijk gedetacheerde functies (bij reguliere werkgevers) en werkervaringsplaatsen.
Deze leden vragen de regering om ook hier verheldering te bieden bij de verhouding
met Arbeidsvoorziening, waar immers ook de arbeidsbureaus werkervaringsplaatsen
kunnen aanbieden. Zij zijn dit overigens de laatste jaren in veel mindere
mate gaan doen, als gevolg van de (op zich legitieme) keuze van het CBA om
minder middelen te beschikken voor de Kaderregeling arbeidsinpassing (KRA).
Tegen deze achtergrond kunnen deze leden de bezwaren van de kant van het CBA
tegen het feit dat ook gemeenten straks werkervaringsplaatsen
kunnen organiseren niet goed begrijpen, gelet op het hoofddoel, te weten het
vergroten van kansen op inschakeling op de reguliere arbeidsmarkt. Wel hebben
deze leden begrip voor de spanning die zou kunnen ontstaan, indien op deze
wijze alsnog een reguliere bemiddelingstaak bij gemeenten zou ontstaan. Deze
leden hebben hierop in het voorafgaande gewezen.Voorts vragen deze leden de regering om nadere afbakening van de verantwoordelijkheden
van Arbeidsvoorziening en gemeente waar het gaat om scholing. Zien deze leden
het goed dat, indien bij de gezamenlijke intake door arbeidsbureau en gemeente,
een werkloze een Wiw-indicatie krijgt, deze persoon vervolgens voor scholing
ook een beroep op de gemeente dient te doen en, mutatis mutandis, niet meer
bij Arbeidsvoorziening terecht kan? Betekent dit ook dat de middelen die Arbeidsvoorziening
thans nog bijdraagt aan scholing voor uitkeringsgerechtigden die bij uitstek
in het gemeentelijk circuit moeten worden opgevangen, in de toekomst komen
te vervallen? Deze leden stellen deze vraag tegen de achtergrond van het recente
verleden, waarin immers de met veel moeite opgebouwde infrastructuur voor
scholing van langdurig werklozen onder druk van de bezuinigingen op Arbeidsvoorziening
werd bedreigd, omdat het CBA er in eerste instantie voor koos om juist op
deze scholingsmiddelen te bezuinigen.Tevens vragen deze leden van de D66-fractie de regering nader in te gaan
op het in de memorie van toelichting (blz. 20) geschetste risico dat een «volstrekt
autonoom traject voor activering en arbeidsinpassing» zou ontstaan bij
gemeenten. De regering stelt dat het uitdrukkelijk de bedoeling is dat gemeenten
zo veel mogelijk gebruik maken van de deskundigheden van andere betrokken
partijen (Arbeidsvoorziening, uitvoeringsinstellingen), maar op welke wijze
wordt dit daadwerkelijk bevorderd? Bestaan hiervoor financiële of bestuurlijke
incentives?De leden van de D66-fractie ondersteunden de algemene benadering op het
punt van sociale activering, waarin centraal staat dat betrokkenen door middel
van sociale activering «erbij worden gehouden». Zo kan worden
voorkomen dat zij in een sociaal isolement geraken, en kunnen gevoel voor
eigenwaarde en integratie in de samenleving belangrijk worden bevorderd.In de memorie van toelichting wordt aandacht besteed aan de incentive-regeling.
De middelen hiervoor worden geïntegreerd in het Werkfonds. De leden van
de D66-fractie vragen de regering hoe zij in dit licht aankijkt tegen de door
de Tweede Kamer uitdrukkelijk uitgesproken (en ook in de Algemene bijstandswet
neergelegde) wens dat in relevante gevallen ook een vrijlatingsregeling van
bijverdiensten kan bestaan. Deze leden onderkennen dat de vrijlatingsregeling
geen rol kan spelen bij Wiw-betrekkingen, maar vrezen dat integratie in het
Werkfonds ertoe zou leiden dat geen middelen meer ter beschikking zouden kunnen
komen voor een eveneens benodigde vrijlatingsregeling.De leden van de D66-fractie kunnen zich vinden in de mogelijkheid om binnen
de diensttijd van Wiw-betrekking scholing te volgen. Zij vragen zich echter
af of een benadering van «geen restricties» hiertoe niet beter
kan worden omgezet in een meer offensieve benadering, zodanig dat in Wiw-betrekkingen
of werkervaringsplaatsen in beginsel steeds een combinatie wordt gezocht met
scholing. Zeker waar de Wiw-dienstbetrekking een stap op weg naar de reguliere
arbeidsmarkt betekent zou scholing vrijwel automatisch geïndiceerd moeten
zijn. Maar ook wanneer de Wiw-baan als (voorlopig) eindstation wordt gezien,
kan scholing bijdragen aan het verwerven of het behoud van mogelijkheden tot
(verdere) sociale integratie. In dit licht vragen deze leden voorts naar het
experiment in Rotterdam om ook het studeren op HBO- of WO-niveau met behoud
van uitkering mogelijk te maken. Deze leden zijn steeds voorstander geweest
van deze mogelijkheid en juichen het experiment in Rotterdam
daarom toe. Zij vragen op welk moment een besluit wordt genomen over uitbreiding
van deze mogelijkheid tot de rest van het land.Wat betreft de benutting van bestaande mogelijkheden, wijzen deze leden
op de verplichte winkelnering die geldt voor de rijksbijdrage aan gemeenten
voor volwasseneneducatie bij de reguliere volwasseneneducatie. Deze leden
hebben verschillende berichten bereikt dat deze verplichte winkelnering in
een aantal gevallen tot een minder efficiënt of effectief beleid voert
dan het geval zou zijn wanneer gemeenten deze middelen vrijelijk zouden mogen
inzetten bij een onderwijsinstelling naar keuze (zij het dat kwaliteit natuurlijk
altijd gegarandeerd moet zijn).Voorts vragen deze leden op grond waarvan de regering verwacht dat het
uitgangspunt, dat waar in het verleden Arbeidsvoorzieningsmiddelen voor scholing
van langdurig werklozen en jongeren werden ingezet, dit ook in de toekomst
zal gebeuren, is gebaseerd. Hoe is dit gegarandeerd?De verhouding tussen artikel 144 Abw en artikel 3 van het wetsvoorstel
is de leden van de fractie van GroenLinks nog niet erg helder. Is het de bedoeling
dat de gemeente zich bij de toepassing van artikel 3 volledig heeft te houden
aan de grenzen die artikel 144 stelt? Is de regering voorts voornemens om
te bepalen dat activiteiten als bedoeld in artikel 3 dwingend kunnen worden
opgelegd aan uitkeringsgerechtigden op straffe van verlies van (een deel van)
de uitkering. En geldt dat dan voor alle uitkeringsregelingen? Waarom heeft
de regering er, omgekeerd, niet voor gekozen voor de doelgroep een zeker recht
op activiteiten in het kader van artikel 3 te waarborgen. Met andere woorden,
welke instrumenten hebben langdurig werklozen als een gemeente geen of onvoldoende
werk maakt van de uitvoering van dit artikel? Is het mogelijk om in het kader
van dit artikel experimenten in te voeren met een persoonsgebonden budget
voor activering of scholing?Een andere vraag is die naar de positie van werkzoekenden zonder uitkering.
Dienen gemeenten deze categorie ook te betrekken bij de toepassing van artikel
3? Zo ja, dient niet door middel van nadere regelgeving gewaarborgd te worden
dat ook deze groep voldoende wordt bereikt?De leden van de GPV-fractie begrijpen uit de toelichting dat met dit wetsvoorstel
de gemeenten een initiërende rol toebedeeld krijgen bij activiteiten
gericht op sociale activering van personen die niet voor andere instrumenten
gericht op toeleiding naar de arbeidsmarkt in aanmerking komen. Betekent dit
een impliciete oprekking van de Abw die tot nu toe vooral gericht is op de
activering tot betaalde arbeid?Sociale activering is bedoeld voor personen voor wie de reguliere arbeidsmarkt
vooralsnog een brug te ver is. Dus voor personen die momenteel kansloos zijn
voor een plek op de arbeidsmarkt. Gelijktijdig blijft echter wel de sollicitatieplicht
van kracht. De leden van de GPV-fractie vragen of het verdedigbaar is de sollicitatieplicht
voor deze personen te handhaven als gelijktijdig wordt onderkend dat de kans
op een baan zo goed als nihil is.Op blz. 25 van de toelichting lezen de leden van de GPV-fractie dat gezien
de doelgroep van de Wiw een aanbod van een dienstbetrekking in het kader van
de Wiw over het algemeen als passend is te beschouwen. Dat betekent dus dat
weigering leidt tot een korting op de uitkering. Is het dan niet vreemd dat
voortaan de mogelijkheid bestaat dat een bijstandsgerechtigde die bij weigering
wordt gekort op de uitkering, een premie kan krijgen als een Wiw-baan wordt
aanvaard? Wat is de meerwaarde, bezien vanuit het doel van de voorgestelde
wet, dat een perssoon wordt beloond voor de aanvaarding van een gesubsidieerde
baan waartoe hij min of meer ook verplicht is?De leden van de GPV-fractie constateren dat ook in onderhavig wetsvoorstel
de ouderlijke verantwoordelijkheid voor kinderzorg ondergeschikt
blijft aan de uitstroom uit de uitkering. Dit wordt door deze leden betreurd.
De kinderopvang lijkt hiermee een instrument te worden om alleenstaande ouders
met jonge kinderen te stimuleren de arbeidsmarkt op te gaan. Het gevolg zal
zijn dat uitkeringslasten afnemen. Is dat de reden dat er gekozen kon worden
voor een structureel bedrag voor kinderopvang, omdat door terugdringing van
de uitkeringslasten de gelden voor de kinderopvang kunnen worden terugverdiend? 5. Het instrumentarium: detachering en werkervaringsplaatsenDe leden van de PvdA-fractie merken op dat een deel van de controverse
tussen gemeenten enerzijds en Arbeidsvoorziening en SER anderzij over het
instrument van de werkervaringsplaatsen gaat. Dit instrument werd een klein
aantal jaren geleden nog tamelijk veelvuldig door Arbeidsvoorziening toegepast.
Door een herijking van de prioriteitsstelling is er nu minder ruimte voor.
In hoeverre werd veroorzaakt door de vermindering van het totale budget van
Arbeidsvoorziening?Het nu ontstane beeld vinden de leden van de PvdA-fractie niet helder.
Gemeenten kunnen het instrument van de werkervaringsplaatsen gaan toepassen.
Het is echter niet de bedoeling dat gemeenten zelf gaan bemiddelen. Zij moeten
weer vragen aan Arbeidsvoorziening, of een andere organisatie om dit te doen.
Is het instrument van de werkervaringsplaatsen echter niet bij uitstek een
direct bemiddelingsinstrument? Gaarne zien deze leden een nadere uiteenzetting
tegemoet. Wellicht kan het schetsen van een casus, waarin wordt uiteengezet
wie wanneer welke verantwoordelijkheid draagt, de zaak verduidelijken.De leden van de PvdA-fractie onderschrijven de inzet van de regering om
verdringing en concurrentieverstoring tegen te gaan. Tegelijkertijd benadrukken
ook zij dat het niet kan worden voorkomen. Enige verdringing zal inderdaad
voor lief genomen moeten worden. Wellicht is het goed de problematiek nog
eens in het totale kader te plaatsen. Hoeveel JWG-banen, banenpool- en werkervaringsplaatsen
zijn er als percentage van de totale werkgelegenheid? Hoeveel Melkert-banen?
En welk deel hiervan betreft banen waarbij een kans bestaat van verdringing
of concurrentieverstoring?Toch is het ook verstandig nog eens goed naar de toetsingscriteria te
kijken, omdat hoe beter er wordt getoetst op verdringing en concurrentievervalsing,
hoe hoger immers de legitimiteit van de Wiw plaatsen. De Wiw regelt vijf criteria
om te toetsen op verdringing.Voor wat betreft de toets op recent ontslag merken de leden van de PvdA-fractie
op dat hiermee geen rekening wordt gehouden met het niet verlengen van arbeidsovereenkomsten
en het niet meer oproepen van oproepkrachten bijvoorbeeld.Voorts kan detachering alleen als de ondernemingsraad toestemming heeft
gegeven. Uit de praktijk blijkt dat het van belang is dat ondernemingsraden
beter worden voorgelicht over hun verantwoording in deze. Ook wordt nog gewezen
op het feit dat een ondernemer oneigenlijke concurrentievoordelen in een civiele
procedure aanhangig kan maken. Deze leden lijkt het wenselijk als er een minder
zware tussenstap zou zijn, bijvoorbeeld een meldpunt bij de Kamer van Koophandel
of elders in geval van vermeende verdringing of concurrentieverstoring. Zij
vragen hier een reactie op.Verder vragen de leden van de PvdA-fractie naar de mogelijkheid om bij
werknemers uit de vierde fase de toets minder zwaar te laten zijn. Zo zou
deze categorie buiten het maximale aantal toegestane Wiw-werknemers gehouden
kunnen worden. Daarnaast is het denkbaar dat werk waarvan kan worden voorzien
dat het binnen twee jaar regulier wordt, ook buiten dit toegestane aantal
te houden.Is het juist dat het nu wel voorkomende probleem dat een banenpooler wordt
verdrongen door een Melkert-I-werknemer niet wordt opgelost met de
Wiw? Immers zowel een banenpooler als een Wiw-werknemer zijn duurder voor
een inlenende organisatie dan een Melkert-I-werknemer.Tenslotte vragen de leden van de PvdA-fractie of ze er vanuit kunnen gaan
dat lopende projecten, die louter met gesubsidieerde werknemers functioneren,
worden gecontinueerd. Volgens de Wiw zullen werkzoekenden aan het werk kunnen
op detacheringsplaatsen en werkvervangingsplaatsen. Inmiddels zijn er ook goed lopende projecten onder de noemer «de
ondernemende werkzoekende». Werkzoekenden worden daarbij, indien zij
geschikt zijn, begeleid naar zelfstandig ondernemerschap. De leden PvdA-fractie
menen dat deze projecten zo veelbelovend en goed presterend zijn dat het Wiw
instrumentarium uitgebreid zou moeten worden met de mogelijkheid om te begeleiden
naar zelfstandig ondernemerschap. Het komt deze leden voor dat dit één
van de resultaten zou kunnen zijn van in de nota «werk door ondernemen»
ingezette drie proefprojecten.De leden van de CDA-fractie merken op dat de door het vorige kabinet ingevoerde
kaderregeling arbeidsinpassing (KRA), bedoeld om personen die langer dan 12
maanden werkloos zijn werkervaring te laten opdoen, redelijk succesvol was.
Een percentage van 65% van de mensen die in de jaren 1990–1992 een werkervaringsplaats
had gekregen, had na 2 jaar nog een baan. Helaas werd er door de forse bezuinigingen
van dit kabinet op de Arbeidsvoorziening de laatste jaren minder prioriteit
gegeven aan het invullen van werkervaringsplaatsen.De leden van de CDA-fractie zijn dan ook verheugd dat met deze wet de
noodzakelijke aandacht voor de werkervaringsplaatsen weer terug is.In de memorie van toelichting wordt gesteld dat het niet de bedoeling
is dat de thans voor de KRA beschikbare middelen aan de begroting van Arbeidsvoorziening
worden onttrokken. De leden van de CDA-fractie zijn het daar zeer mee eens.
Kan wel worden aangegeven hoe toereikend de middelen in het Werkfonds zijn
voor daadwerkelijke invulling van werkervaringsplaatsen?Hebben de leden van de CDA-fractie het overigens goed begrepen dat de
gemeenten en Arbeidsvoorziening, wellicht ook de uitvoeringsorganisaties sociale
zekerheid, allen de mogelijkheden krijgen om werkervaringsplaatsen te bekostigen?
Acht de regering het risico niet groot dat de organisaties op dit gebied niet
samen, maar naast elkaar gaan werken? De regering geeft zelf aan dat de toepassing
van het werkervaringssinstrument alleen succesvol kan zijn als gemeenten en
Arbeidsvoorziening nauw samenwerken. Waarom kiest de regering dan voor deze
constructie?Verdringing en concurrentieverstoring moeten zoveel mogelijk worden tegengegaan,
stellen de leden van de CDA-fractie. Gevaar op verdringing blijft altijd aanwezig,
zoals al eerder met de JWG en de Melkert-banen is gebleken. De leden van de
CDA-fractie worstelen met artikel 6 van deze wet en betrekken voorlopig de
stelling dat ofwel de vijf toetsingspunten die worden genoemd om verdringing
tegen te gaan onvoldoende zijn, ofwel te overdadig als de nadruk ligt op mogelijk
concurrentieverstoring. Zij vragen de regering om inhoudelijk te reageren
op de redenering die aan deze stelling ten grondslag ligt. Deze is als volgt.
Vaak wordt er vanuit gegaan dat deze processen in elkaars verlengde liggen
en dat is niet het geval.Bij verdringing gaat het om 3 mogelijke vormen, te weten:1. uitstoot van reeds aanwezige – betaalde – arbeid(skrachten)
met het oog op aan te trekken subsidie;2. verdringing van gesubsidieerde werkvormen als gevolg van de regelgeving
daaromtrent;3. verdringing van de particuliere sector door de collectieve sector. Bij concurrentieverstoring is het van belang of binnen een sector de ene
onderneming of instelling wel en de ander niet in staat is om van dezelfde
regelingen gebruik te maken.Het gevaar van de eerste vorm van verdringing blijft altijd in zekere
mate aanwezig en moet afgewogen worden tegen het doel waarvoor een regeling
in het leven is geroepen, in het onderhavige geval dus kansen voor langdurig
werklozen. De leden van de CDA-fractie hebben grote twijfels bij de effectiviteit
van artikel 6, eerste lid, onder b, dat vooral hiervoor is bedoeld. Het kan
immers zijn dat ontslag om bedrijfseconomische redenen betrekking heeft op
heel andersoortige functies dan waar de Wiw voor is bedoeld. Het is omslachtig
om een en ander na te gaan. Bovendien kan de regel gemakkelijk worden omzeild
wanneer in de tussenliggende periode met bijvoorbeeld uitzendkrachten of vrijwilligers
wordt gewerkt. Is het wel zinvol om dit artikel te handhaven?De tweede vorm van verdringing vinden de leden van de CDA-fractie veel
kwalijker. Daardoor ontstaat immers verdringing tussen overheidsgelden en
doelgroepen van beleid onderling. Toch is dit de laatste jaren een veelvoorkomend
verschijnsel. De gedetacheerde Wsw-werknemer werd verdrongen door de banenpooler
vanwege de inleenvergoedingen, en deze vervolgens weer door de werknemer in
het kader van Melkert-banen die nog goedkoper bleek. Door tariefstelling van
aangeboden produkten klagen velen weer over verdringing door projecten die
vanuit justitie worden opgezet met gedetineerden. Hierover wordt in artikel
6 niets geregeld en blijven vele vragen leven over de samenhang tussen met
name de Wiw, de nieuwe Wsw en de Melkert-1-banen. Wil de regering expliciet
op dit verschijnsel reageren? Dit is immers vooral gelegen in de eigen regelgeving
van het rijk!De derde vorm van verdringing is naar de mening van de leden van de CDA-fractie
ook een verschijnsel dat bestreden moet worden. Waar we in het recente verleden
een beweging hebben gezien dat overheidsorganen (evenals overigens het bedrijfsleven)
een beweging maakten van het in eigen beheer uitvoeren van kerntaken en het
uitbesteden van vooral uitvoeringsgerichte taken, kan een wat omgekeerde beweging
ontstaan onder druk van deze regelingen. Met name vanuit sectoren, zoals de
hoveniersbedrijven, restauratieve diensten, schoonmaakbedrijven, maar ook
bijvoorbeeld bedrijven in de beveiliging, bereiken deze leden regelmatig signalen
dat dit soort ontwikkelingen gaande is of wordt gevreesd. De leden van de
CDA-fractie zouden een dergelijke ontwikkeling ook zeer betreuren. Dit soort
kritiek treft met name subsidieregelingen die alleen de collectieve sector
gelden. Vooral met het oog op deze vorm van verdringing lijkt de suggestie
van het RCO aan de orde om een toetsing door een orgaan waarin partijen ook
vertegenwoordigd zijn. Wat vindt de regering hiervan?Concurrentieverstoring is in het kader van deze wet niet aan de orde vanwege
het gestelde in artikel 6, eerste lid, onder a, dat alle ondernemingen en
instellingen in gelijke mate gebruik kunnen maken van de regeling. In dat
geval is echter de rest van artikel 6 overbodig geworden. Zeker wanneer in
artikel 5 geregeld is dat de mate van subsidieverstrekking in relatie moet
staan tot de produktiviteit van betrokkene en de noodzakelijk geachte begeleidingsinspanningen.
Wat vindt regering hiervan?De leden van de VVD-fractie constateren met de Raad van State en de Algemene
Rekenkamer dat er wel degelijk sprake is van verdringing en concurrentieverstoring.
In de algemene visie, zoals hierboven omschreven, hebben deze leden aangegeven
dat sinds de invoering van de banenpoolregeling inmiddels diverse projecten
en maatschappelijke instellingen voor een groot deel draaien op banenpoolers
en JWG-ers. Overigens onderkent ook de regering dat er altijd sprake zal zijn
van een zekere mate van verdringing. De leden van de VVD-fractie noteren met instemming dat ook de regering vindt dat een en ander zoveel mogelijk
voorkomen moet worden. Het bevreemdt deze leden dan ook waarom er geen eenduidig
regime komt voor alle gesubsidieerde arbeid. Deze leden denken hierbij aan
een dubbele toets op verdringing, zoals ook door de Algemene Rekenkamer aanbevolen.
In alle situaties zou, aldus deze leden, een toets op recent ontslag, een
toets op interne en een toets op externe verdringing en concurrentievervalsing
moeten gelden. Alhoewel op enkele plaatsen de regionale toetsingscommissies
wellicht niet optimaal functioneren, vernemen deze leden toch ook dat het
op veel plaatsen wél goed gaat. Als iets niet goed functioneert, moet
gekeken worden hoe dat verbeterd zou kunnen worden in plaats van voor een
groot deel van de regelingen iets maar af te schaffen. Deelt de regering deze
visie? Overigens zou een beter functionerende regionale toetsingscommissie
wellicht een betere beoordelingsplek kunnen vormen voor de hoogte van vergoedingen
van arbeid, goederen en diensten in het gesubsidieerde circuit dan de gemeenten
(dubbele pet!). Ook de bezwaren ten aanzien van concurrentievervalsing zouden
daar behandeld kunnen worden, waardoor een zeef ontstaan met betrekking tot
geschillen voor de rechter, zoals nu in artikel 6 wordt voorgesteld. Deze
leden vernemen graag de reactie van de regering hierop.De leden van de D66-fractie kunnen zich in het algemeen vinden in de benadering
inzake dit instrumentarium. Zij vragen de regering echter aandacht voor het
volgende. In het kader van de verschillende regelingen die bestaan (en voor
een belangrijk deel ook na deze wet blijven bestaan) voor de inschakeling
van langdurig werklozen is het niet ondenkbaar dat potentiële werkgevers,
zowel in de marktsector als in de collectieve sector, zullen proberen hun
voordeel bij indienstneming van een langdurig werkloze te maximaliseren. Uit
de praktijk zijn deze leden berichten bekend over een aanzienlijke concurrentie
tussen de verschillende regelingen, waarbij een werkgever tracht om voor zo
weinig mogelijk geld zo veel mogelijk arbeidskracht binnen te halen. Op zich
kan hen dat zelfs ook niet kwalijk worden genomen, maar de vraag die deze
leden in dit verband stellen is in hoeverre na invoering van de Wiw de diverse
regelingen nog de mogelijkheid bieden aan werkgevers om te «shoppen»
tussen de mogelijkheden. In bepaalde gevallen kan een werkgever immers kiezen
tussen bijvoorbeeld een Wsw-werknemer, een werknemer met Melkert-baan, een
Wiw-werknemer met dienstbetrekking of een Wiw-werknemer met een werkervaringsplaats.
Hoe zien de verschillende voordelen van de regelingen eruit, bezien vanuit
het perspectief van een werkgever? Hoe groot zijn de verschillen, thans en
in de toekomst?Deze leden verwijzen naar de opmerkingen die zij eerder hebben gemaakt
over de noodzaak van een betere aansluiting tussen gesubsidieerd werk en de
reguliere arbeidsmarkt. Voorts verwijzen zij naar hun reeds gestelde vragen
terzake van de relatie tussen uitkeringsinstantie (in casu de gemeenten) en
de Arbeidsvoorziening, met name waar het gaat om het oordeel over de mogelijkheden
van de betrokken cliënt. Verder vragen zij opnieuw aandacht voor de potentiële
spanning tussen de doelstelling om mensen via de Wiw enerzijds toe te leiden
naar de arbeidsmarkt (als onderdeel van een intensief traject) en anderzijds
ook een semi-permanente functie te kunnen bieden (voor degene die vooralsnog
geen aansluiting zal kunnen vinden op de reguliere arbeidsmarkt). Komt deze
laatste functie niet in het gedrang?De leden van de D66-fractie achten de wijze waarop verdringing, budgetvervuiling
en concurrentievervalsing worden tegengegaan een belangrijk onderdeel van
de Wiw. Zij merken echter op dat de vijf vereisten waaraan moet worden voldaan
wel worden gesteld, maar dat verder open wordt gelaten op welke wijze gemeenten
trachten daaraan invulling te geven. Deze leden vragen zich af of het niet
beter zou zijn om een zekere werkwijze in de wet vast te leggen, mede omdat
zij in de praktijk nogal wat verschillende werkwijzen tegen zijn
gekomen, die echter tot heel verschillende conclusies aanleiding kunnen geven.
Met name de betrokkenheid van het lokale of regionale bedrijfsleven bij de
toetsing achten deze leden van belang, zeker waar het gaat om het nader invullen
van de vijfde vereiste: het bedingen van een zodanige vergoeding voor de inzet
van gesubsidieerde arbeid en de prijzen voor de met gesubsidieerde arbeid
verrichte diensten en geproduceerde goederen dat de concurrentieverhoudingen
niet onaanvaardbaar worden beïnvloed. Zij vragen de regering om een wat
minder vrijblijvende benadering op dit punt.Concreet leggen de leden van de D66-fractie de regering ook het volgende
geval voor. In verschillende gemeenten in Nederland bestaan projecten, waarbij
woningen in de sociale woningbouw met behulp van gesubsidieerde arbeid beter
worden beveiligd tegen inbraak, zulks door middel van het aanbrengen van verschillende
technische middelen (dievenklauwen, betere sloten etc.). Vaak worden daarbij
uitsluitend materiaalkosten in rekening gebracht. Zo lang een dergelijk project
zich binnen de sociale woningbouw begeeft, zal van een werkelijke concurrentievervalsing
geen sprake zijn. Maar wanneer de wijk of de gemeente waarop het project zich
in eerste instantie richt eenmaal is afgewerkt, is de neiging groot om de
werkzaamheden uit te breiden tot andere gebieden. Op dat moment kan van concurrentievervalsing
alsnog sprake zijn indien het feitelijk werkgebied van bestaande bedrijven
wordt betreden en nog steeds slechts materiaalkosten in rekening worden gebracht.
Hoe staat de regering tegenover dergelijke risico's en hoe kan als het ware
dynamisch worden vastgesteld dat projecten zich binnen verantwoorde grenzen
blijven bewegen (dynamisch, dus niet alleen bij de start van een project,
maar ook bij verlegging van doel of werkgebied). De leden van de D66-fractie ondersteunen de gedachte om projecten die
in het kader van sociale vernieuwing geheel of voor een groot deel op banenpoolers
draaien, vrij te stellen van de maximering van 10% Wiw-plaatsen. Zij vragen
de regering echter of deze vrijstelling in alle gevallen de gewenste soelaas
biedt. Blijven de projecten die voor een belangrijk deel op banenpoolers draaien
thans beperkt tot sociale vernieuwingsprojecten? Bestaat daarin enig inzicht?
Welke risico's worden gelopen indien de vrijstelling beperkt wordt tot sociale
vernieuwingsprojecten die juridisch of procedureel kunnen worden geduid. Worden
hieronder ook projecten die de laatste jaren in het kader van het grote-stedenbeleid
zijn ontwikkeld betrokken, bijvoorbeeld de inmiddels ontstane of geplande
buurtbeheerbedrijven? Geldt de maximering van 10% voorts ook voor sociale
werkplaatsen, of geldt hier een uitzondering? Overigens gaan deze leden ervan
uit dat de in de Wsw ingezette Wiw-werknemers steeds bovenop het reguliere
Wsw-volume zullen komen, zodat van verdringing geen sprake kan zijn. Overigens
hebben deze leden enige aarzeling bij het genoemde percentage van 10% en met
name bij het gefixeerde karakter daarvan. Op zichzelf kunnen zij zich daarin
wel vinden voorzover het gaat om reguliere arbeidsorganisaties, zowel in de
collectieve als in de marktsector, waarin de neiging om reguliere werkgelegenheid
in te ruilen voor gesubsidieerde arbeidskrachten moet worden bedwongen. Aan
de andere kant mag zo'n percentage niet dermate knellend werken dat kansen
op werkgelegenheid worden gemist zonder dat daarvoor een goede reden zou zijn
(in verband met concurrentievervalsing of verdringing).De leden van de D66-fractie tonen zich verder ingenomen met de uitdrukkelijke
inschakeling van ondernemingsraden bij de toetsing van verdringing en concurrentievervalsing.De leden van de GroenLinks-fractie stellen dat anders dan oorspronkelijk
in de banenpoolregeling het geval was, de Wiw een doorstroomfunctie kent.
Hoe die doorstroming gestimuleerd wordt, blijft echter in het wetsvoorstel
vrij onuitgewerkt. Zo missen de leden van de GroenLinks-fractie in artikel
4 een duidelijke verplichting voor gemeenten om ook tijdens de looptijd van
de dienstbetrekking het aspect doorstroombevordering in acht te nemen. Heeft
de regering voorts overwogen om in het wetsvoorstel een verplichting op inleners
te leggen om de doorstroming naar niet-gesubsidieerde arbeid te bevorderen,
bijvoorbeeld door het opnemen van een voorkeursrecht voor gesubsidieerde werknemers
bij openstaande vacatures?De leden van de RPF-fractie constateren dat Arbeidsvoorziening en gemeenten
bij de toepassing van het instrument werkervaringsplaatsen nauw moeten samenwerken.
Deze leden verzoeken de regering te reageren op de stelling dat niettemin
de kans bestaat dat door beide organisaties soortgelijke, elkaar beconcurrerende
activiteiten worden gestart. Met name voor ondernemingen – en daarmee
in het belang van de betrokken werklozen – moet duidelijk zijn hoe het
arbeidsmarktinstrumentarium gestalte krijgt. Dreigt anders niet een fiasco
zoals momenteel bij het reïntegratie-instrumentarium voor gehandicapten
het geval is?Bestaat voorts niet het gevaar dat Arbeidsvoorziening na de inwerkingtreding
van de Wiw minder aandacht zal gaan besteden aan de moeilijk bemiddelbare
doelgroepen? Zo nee, waarop is die verwachting gebaseerd?De leden van de RPF-fractie informeren wat de regering vindt van de suggestie
om de term «werkervaringsplaats» te vervangen door «instroomplaats»,
omdat ook oudere werknemers met werkervaring aanspraak kunnen maken op een
Wiw-dienstbetrekking.Aansluitend informeren deze leden of het wettelijk mogelijk zal zijn dat
gedurende de uitvoering van een toeleidingstraject een cliënt met een
sollicitatieplicht wordt geconfronteerd. Zo ja, is dan niet sprake van een
desinvestering?De opvatting van de regering dat verdringing van regulier werk en verstoring
van de concurrentieverhoudingen in voldoende mate moet worden tegengegaan,
onderschrijven de leden van de RPF-fractie uiteraard van harte. Zij gaan er
evenals de regering van uit dat het niet mogelijk zal zijn om in alle gevallen
verdringing en verstoring van de concurrentieverhoudingen te voorkomen. Overigens
wordt in de toelichting op blz. 34 terecht gesteld dat aan verdringing niet
louter negatieve economische en sociale gevolgen zijn verbonden.Deze leden hebben kennis genomen van de introductie van vijf toetsingsaspecten.
Ze informeren waarom deze niet van toepassing worden verklaard op de werkervaringsplaatsen.
Wat vindt de regering daarnaast van de suggestie om ook een toets op boventalligheid
te introduceren?Afgaand op de ambitieuze doelstelling van het wetsvoorstel is er bijna
niet aan te ontkomen om alle sectoren open te stellen. De leden van de RPF-fractie
onderschrijven deze keuze. Zij vragen de regering aan te geven in welke mate
er naar verwachting onder het regime van de Wiw een verschuiving van voormalige
additionele arbeid vanuit de collectieve en non-profit sector zal plaatsvinden
naar de marktsector.Wat betreft de maximering van het aantal Wiw-plaatsen informeren de leden
van de RPF-fractie of het maximum van 10% ook geldt voor SW-bedrijven.De leden van de SGP-fractie merken op dat er twee mogelijkheden zijn om
uit de Wiw te komen: doorstroming naar de reguliere arbeidsmarkt of op grond
van herindicatie. Ten aanzien van de eerste mogelijkheid vragen zij de regering
om de verwachtingen dienaangaande te kwantificeren en af te zetten tegen de
verwachte omvang van de Wiw-doelgroep. Op het punt van herindicatie stellen
de leden van de SGP-fractie de vraag wat de positie van een Wiw-werknemer
is, indien na herindicatie blijkt, dat hij niet langer onder het regime van
de Wiw zal vallen. Zij kunnen zich indenken, dat niet terstond een plaats
op de reguliere arbeidsmarkt beschikbaar zal zijn. Gaarne vragen zij ook hiervoor
de aandacht van de regering.De leden van de GPV-fractie vinden het merkwaardig dat met dit wetsvoorstel
ten aanzien van werkervaringsplaatsen geen aansluiting wordt gezocht bij het
bestaande instrument dat door de Arbeidsvoorziening wordt gehanteerd. Is het
niet wat vreemd dat in een wet die stroomlijning beoogd een instrument wordt
opgenomen dat ook al door de Arbeidsvoorziening wordt gehanteerd? Of is het
de bedoeling dat de Arbeidsvoorziening door de beoogde samenwerking met de
gemeenten feitelijk het instrument werkervaringsplaatsen breder kan inzetten?
Waarom is er dan niet voor gekozen om al deze werkervaringsplaatsen hetzij
bij de gemeenten, hetzij bij de Arbeidsvoorziening onder te brengen? Bestaat
er afstemming tussen de beschikbare subsidie voor de werkervaringsplaatsen
van de Arbeidsvoorziening en die van de gemeenten?De leden van de GPV-fractie zijn van mening dat de door hen gewenste samenwerking
en afstemming, zoals wordt vormgegeven in het SWI-traject, ook door de regelgeving
moet worden ondersteund. Dat betekent dat waar mogelijk ook de verantwoordelijkheden
zo duidelijk mogelijk moeten worden onderscheiden. Dat zou kunnen inhouden
dat de Wiw waarvoor de gemeente de verantwoordelijkheid draagt zich primair
dient te richten op de werklozen voor wie de afstand tot de arbeidsmarkt niet
op korte termijn te overbruggen is. En dat zou er voor pleiten om de verantwoordelijkheid
voor de werkervaringsplaatsen neer te leggen bij de Arbeidsvoorziening. Het
verleden heeft bewezen dat effectiviteit van de uitvoering door de Arbeidsvoorziening
groot was. Acht de regering dit vanuit het streven naar verdergaande afstemming
en samenwerking tussen gemeenten, Arbeidsvoorziening en uitvoeringsinstellingen
geen betere optie?De leden van de GPV-fractie lezen in de toelichting dat er maximaal 10%
van het totaal aantal mensen dat bij een onderneming werkt een dienstbetrekking
mag hebben op grond van de Wiw. Is het gezien de aard van de werkzaamheden
niet wenselijk dat bij de 10% ook de Melkert-1-banen worden inbegrepen? Ook
daar is immers sprake van gesubsidieerde arbeid dat voorheen niet op een reguliere
wijze werd ingevuld.Deze leden constateren dat gedetacheerde Wiw-werknemers zowel worden meegeteld
bij het inlenende bedrijf als bij het bedrijf dat de werknemer heeft gedetacheerd.
Kan de regering de reden daarvan uiteenzetten? 6. De dienstbetrekking voor detacheringsplaatsenDe stroomlijning met de banenpoolregeling ligt voor de hand, stellen de
leden van de PvdA-fractie. De positie van de banenpoolers ligt echter in de
visie van de leden van de PvdA-fractie wel genuanceerder. Immers velen zijn
al jarenlang werkzaam als banenpooler en hebben daardoor bewezen op de arbeidsmarkt
te kunnen functioneren. Dat zij niet een «gewone» arbeidsplaats
bezetten vindt veelal zijn oorzaak in het feit dat de inlenende organisatie
niet de financiële middelen heeft om de ingeleende banenpooler in dienst
te nemen. Om de doorstroming van banenpoolers te verbeteren, zouden deze bij
voldoende geschiktheid voorrang moeten krijgen bij het vervullen van Melkert-I-banen.
En dit zou ook moeten gelden voor functies in de inlenende organisaties zelf.
De regelingen moeten hierin voorzien. Deze leden zien hierop graag een reactie
tegemoet.De Melkert-I-banen worden nu al in een zeer groot aantal steden gecreëerd.
Wat is er op tegen om Melkert-I-banen mogelijk te maken in alle
gemeenten waar ook banenpoolers zijn? Dan zou immers het perspectief ontstaan
van doorstroming voor banenpoolers, en later Wiw-werknemers, in het gehele
land. Het is van groot belang deze mensen meer perspectieven te bieden dan
waarover zij nu veelal beschikken. De ervaringen van de laatste jaren hebben
geleerd dat dit voor voormalig langdurig werklozen buitengewoon belangrijk
is. En het is ook van groot belang voor het functioneren van de organisaties
waarin zij werken. De leden van de PvdA-fractie vragen dan ook indringend
in te gaan op de positie van de thans zittende banenpoolers. Met name de positie
van mensen die langer dan 2 jaar in de banenpool werken en de positie van
degenen die via een banenpool werken terwijl er geen Melkert-I-banen zijn,
behoeft bijzondere aandacht en, in de ogen van deze leden, verbetering. Opties
zijn daarvoor in ieder geval de volgende:– Melkert-I-banen in het gehele land invoeren;– het mogelijk maken van een vlottere doorstroming naar de maximumbeloning
in individuele gevallen;– in de Wiw wordt bovendien de mogelijkheid geboden tot het opbouwen
van een normale rechtspositie, waarvan deel uitmaken mogelijkheden voor toeslagen
overwerk en onregelmatigheid, onkostenvergoedingen, opleidingsfaciliteiten,
pensioenrechten en rechtsbescherming.Overigens constateren de hier aan het woord zijnde leden dat in artikel
6 WML is gesteld dat overwerk, winstuitkeringen, onkostenvergoedingen en dergelijke
niet tot het loon worden gerekend, met andere woorden: het principe van de
basis van het minimumloon wordt door meer ruimte te geven aan het toekennen
van genoemde vergoedingen niet verlaten. De wet zelf geeft dus meer ruimte
voor flexibiliteit. Graag zien de leden van de PvdA-fractie een reactie op
deze suggestie tegemoet.De leden van de PvdA-fractie constateren dat artikel 15 van het wetsvoorstel
bepaalt wat de vereisten zijn voor subsidieverstrekking. De vraag is nu of
daarmee ook de facto de loonruimte bepaald is. Uit de memorie van toelichting
moet worden afgeleid dat de ministeriële regeling de mogelijkheid zal
bieden tot lonen van 120% WML.Is dat maximum van 120% een voorwaarde voor subsidieverstrekking of slechts
grondslag voor de subsidieverstrekking? In het laatste geval zouden gemeenten
over kunnen gaan tot hogere beloningen indien zij daarvoor uit eigen middelen
wensen te putten dan wel zichzelf door middel van inleenvergoedingen middelen
verschaffen voor dit doel. Een systeem als het laatste lijkt deze leden als
voordeel te hebben dat het analoog is aan het systeem in de nieuwe Wsw.De leden van de PvdA-fractie vragen of de regering kan toelichten waarom
niet ook in de Wiw – eventueel na de 2 jaar – is besloten tot
functieloon? Is de reden er wellicht in gelegen dat het hier niet om reguliere
banen gaat? Indien dat laatste het geval is, wil de regering dan ook in dit
verband ingaan op de positie van banenpoolers?Hoe zal overigens de subsidieverstrekking in zijn werk gaan met betrekking
tot de 32 uur? Krijgt een gemeente per geplaatste Wiw-werknemer 100% WML voor
32 uur vergoed, los van het aantal uren dat Wiw-werknemers feitelijk werken?
Of is dat 120% WML voor 32 uur? Of wordt per geplaatste werknemer afgerekend?De leden van de PvdA-fractie vragen hoe artikel 20, tweede lid zich tot
artikel 18 verhoudt.Voorts stellen de aan het woord zijnde leden de volgende vragen. Heeft
het wegvallen van de voorbereidingsovereenkomst voor jongeren feitelijke gevolgen?
Kunnen jongeren een Wiw-inkomen krijgen zonder dat sprake is van een dienstbetrekking
of een traject?Tijdens de behandeling van de nieuwe Wsw hebben de leden van de CDA-fractie
veel aandacht besteed aan de onderhandelingsvrijheid van werknemers en werkgevers.
Kortheidshalve wordt daarnaar verwezen. Vanuit de vakbeweging
en de banenpoolorganisaties zijn gelijksoortige opmerkingen gemaakt ten aanzien
van de Wiw. Zeker vanaf het moment van herindicering en het aanbieden van
een dienstverband voor onbepaalde tijd zijn dat, naar de mening van deze leden,
legitieme opmerkingen. Met name binnen de banenpool is er inmiddels veel ervaring
opgedaan met mensen die langdurig op dezelfde detacheringsplekken werkzaamheden
verrichten. Uit diverse rapporten is gebleken dat er vaak nauwelijks verschil
is in te verrichten functies en de produktiviteit waarmee die functies worden
vervuld, terwijl de een als banenpooler geen enkel perspectief heeft op verbetering
van arbeidsvoorwaarden en de ander conform CAO-regelingen allerlei voordelen
kent. Dit kan slaan op de beloning, dus mogelijkheden pensioen op te bouwen,
maar ook op regelingen zoals VUT, verlof en dergelijke. Waar vele banenpoolers
in het begin erg enthousiast zijn over het feit dat ze na lange tijd weer
een baan hebben, neemt dat enthousiasme in de loop der jaren af als ze zien
hoe groot de verschillen in beloning en behandeling zijn en beseffen hoe feitelijk
uitzichtloos hun situatie in materiële zin is. De leden van de CDA-fractie willen voorts graag van de regering vernemen
hoe de bijzondere arbeidsvoorwaarden in dit wetsvoorstel zich verhouden tot
het ILO-verdrag.De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat het uitgangspunt van de
32-urige werkweek veel te rigide werkt en moet worden loslaten. Gemeenten
moeten zelf ruimte krijgen arbeidsduur te bepalen. Maatwerk is belangrijk.
Deze leden pleiten er wel voor om ter bescherming van werknemer in de wet
een maximaal aantal uren aan te geven, bijvoorbeeld 38 uur. Graag ontvangen
zij een reactie op deze stellingname.De leden van de VVD-fractie hebben reeds in hun algemene visie aangegeven
de nodige kanttekeningen te plaatsen bij arbeidsvoorwaarden en beloning van
gesubsidieerde arbeid ten opzichte van regulier betaalde arbeid. Voor deze
leden staat onverkort vast dat de Wiw een sluitstuk is van het totale arbeidsmarktbeleid
van de overheid. Dit betekent dan ook dat moet worden vastgehouden aan strikte
regels ten aanzien van arbeidsvoorwaarden en beloning. Dit om te voorkomen
dat het sluitstuk een «hangmat» wordt, oftewel dat de gewenste
doorstroming en uitstroom belemmeringen ondervindt. Om die reden is bestaat
de afspraak van maximaal 120% WML voor Melkert-I-banen. In de nieuwe wet wordt
voor «blijvers» in de Wiw dezelfde hoogte vastgesteld. Daar kunnen
deze leden zich goed in vinden. Immers niet iedere Wiw-werknemer woont in
een gemeente waar men kan doorstromen naar een Melkert-baan en men ervaart
dat terecht als een ongerechtvaardigd verschil van behandeling. Enige verbetering
voor het bestaande bestand aan banenpoolers is wel op zijn plaats. De leden
van de VVD-fractie zijn van mening dat mensen die reeds meerdere jaren goed
gefunctioneerd hebben op een banenpoolplek, beslist extra aandacht behoeven.
Zij zouden tenminste voorrang kunnen krijgen voor wat betreft de inzet van
scholingsmiddelen, zodat ze meer kans op uitstroom maken. Hulp en begeleiding
bij die uitstroom achten deze leden gepast voor mensen die hun waarde en motivatie
ruimschoots tonen. Wellicht zou ook gedacht kunnen worden aan meer mogelijkheid
voor deze mensen indien zich vacatures voordoen, dus meedoen met interne sollicitatieprocedures.
Overigens zijn deze leden benieuwd naar het bestaan van vergoedingen voor
onregelmatig werk, reiskosten, werkkleding etc. Deze leden begrijpen dat er
nogal veel verschillen in behandeling tussen banenpoolers bestaan in dit opzicht.
Kan de regering hier inzicht in verschaffen en een oordeel erover geven?De leden van de D66-fractie hebben behoefte aan enkele algemene opmerkingen
over de dienstbetrekking en de daarbij gehanteerde arbeidsvoorwaarden. Deze leden kunnen zich vinden in het uitgangspunt dat kan worden onderhandeld
over de arbeidsvoorwaarden van Wiw-werknemers (wie treedt hier overigens op
als de werkgever: is dat de VNG of de minister?), maar vragen zich wel af
wat de materiële betekenis hiervan is indien de beloning op voorhand
is beperkt tot 120% van het minimumloon. Daarmee bedoelen deze leden niet
op voorhand deze grens op te trekken tot een hoger percentage. Het gaat hen
hier meer om het principiële punt: zijn een wettelijk percentage enerzijds
en vrije onderhandelingen anderzijds niet met elkaar in tegenspraak. Elders
in het verslag hebben deze leden hun verlangen geuit dat Wiw-functies op termijn
dienen in te groeien in de gewone CAO's. Een CAO voor Wiw-werknemers kan wellicht
een tussenstap zijn om het perspectief voor mensen in de banenpool te verbeteren,
vooral indien zij daarin reeds lang werkzaam zijn, maar de voorkeur verdient
het toch indien de gewone CAO's de mogelijkheid bieden om de bedoelde functies
vanaf het minimumloon te laten ontstaan, met dan uiteraard ook een perspectief
op een geleidelijke verbetering van arbeidsvoorwaarden voor betrokkenen.Behalve dit punt – onderhandelingsvrijheid en de relatie met de
reguliere CAO's – vragen deze leden de regering hoe reëel het is
om eventuele secundaire arbeidsvoorwaarden eveneens begrepen te achten in
de uitloop tot 120%. Immers, nogal wat banenpoolers bezetten functies waarbij
geregeld 's avonds of in het weekend wordt gewerkt, waarbij collega's met
dezelfde of nagenoeg dezelfde werkzaamheden in veel ruimere mate worden gecompenseerd
voor de daarmee gepaard gaande inconveniëntie. Als inderdaad sprake is
van gelijk werk, zal, zeker op termijn, ook een zo gelijk mogelijke beloning
moeten worden gerealiseerd. Dat uit zich behalve in het primaire beloningsniveau
ook in ruimte voor secundaire beloningen. Uiteraard erkennen deze leden de
basisgedachte voor de Wiw, dat in veel gevallen een dienstbetrekking in dit
kader echt is bedoeld als toeleiding naar de reguliere arbeidsmarkt en alleen
al daarom een bescheiden beloningsniveau gehandhaafd moet worden. Maar juist
hier wringt zich het feit dat er ook nogal wat mensen zijn voor wie de Wiw-betrekking
vooralsnog eindfunctie is. Juist voor hen zou in de loop der tijd wellicht
een ruimere uitloop geboden zijn, met name in de secundaire sfeer. Zijn overigens
ook reiskostenvergoedingen begrepen in deze 120%?Deze leden verwijzen voorts naar hun eerder gestelde vragen over de situatie
waarin een Wsw-werknemer met een hoger salaris een Wiw-dienstbetrekking (met
een maximum van 120%) wordt aangeboden. Wordt hier gestreefd naar een garantiebeloning?Verder vragen deze leden aandacht voor de onderzoeken die in veel gemeenten
zijn verricht, waaruit blijkt dat nogal wat banenpoolers problematische schulden
hebben. Deels dateren deze schulden vaak uit het (uitkerings)verleden, maar
deels ook worden ze juist aangegaan na aanvaarding van de banenpoolbetrekking.
Is het geen juiste gedachte om aan het aanbod voor een Wiw-dienstbetrekking
min of meer standaard ook een goede schuldsaneringsregeling te koppelen, zodat
mensen niet jaren na dato nog met problematische schulden blijven zitten.
Uiteraard hangt een en ander samen met het bescheiden inkomensniveau, maar
ook bij een minimuminkomen kan een schuldsaneringsregeling vaak structureel
de positie verbeteren.Verder hebben de leden van de D66-fractie bepaald aarzelingen bij de benadering
van de arbeidsduur. De wekelijkse arbeidsduur in de Wiw zal 32 uur bedragen,
waarvan slechts in individuele gevallen mag worden afgeweken. Met name wordt
hierbij genoemd het geval waarbij 32 uur niet toereikend is om uit de uitkering
te geraken. In algemene zin reeds hebben deze leden aarzelingen bij het beleid
om juist bij deze laagbetaalde functies uit te gaan van een deeltijdbaan.
Veel betrokkenen in de banenpool zouden dolgraag een volledige werkweek willen
maken (op welk moment en op grond van welke beslissing is een volledige werkweek overigens gesteld op 36 uur, vragen deze leden terzijde.
Hoe is daarvan mededeling gedaan aan de Kamer)? Natuurlijk biedt een baan
van 32 uur als uitgangspunt de mogelijkheid meer betrokkenen aan het werk
te helpen, maar het (inkomens)perspectief is natuurlijk navenant lager. Deeltijd
is mooi, maar niet als dit gedwongen wordt opgelegd. En zou men al gedwongen
deeltijd willen, waarom dan te beginnen bij de lagere functies?Verder hebben deze leden bepaald bezwaar tegen het ingezette beleid om
met name kostwinners een normale arbeidsduur aan te bieden. Dit komt in wezen
neer op het terugbrengen van onderscheid naar leefvorm of leefsituatie op
de arbeidsmarkt, iets wat nu juist in de jaren '70 en '80 terecht was afgeschaft.
Als gevolg van de Europese richtlijnen tot gelijke behandeling en beloning
van mannen en vrouwen op de arbeidsmarkt, en gelijke behandeling in de sociale
zekerheid, alsmede de Nederlandse wetgeving tot gelijke behandeling, is een
situatie ontstaan waarin uitsluitend in de Abw als vangnetregeling voor sociale
zekerheid een onderscheid naar leefvorm of leefsituatie is toegestaan. Via
de richtlijn passende arbeid en het bij de Melkert-banen en de in deze Wiw
gehanteerde beleid wordt nu opnieuw onderscheid in behandeling ingebracht
bij het arbeidsmarktbeleid, in casu bij het bepalen van de arbeidsduur. Vandaar
is het maar één stap naar het opnieuw introduceren van ongelijke
beloning tussen verschillende leefvormen, iets waarvan deze leden aannemen
dat de regering het niet zal willen. Maar in wezen komt het nu gevoerde beleid
op hetzelfde neer. De inkomensbehoefte, zoals gedefinieerd in de Abw, wordt
daarbij de norm voor het arbeidscontract. Indien zulks in Melkert-banen en
Wiw-banen wordt toegestaan, wat zou dan reguliere werkgevers ervan weerhouden
om een soortgelijk onderscheid opnieuw in te voeren. Waarom zou in reguliere
CAO's niet opnieuw onderscheid mogen worden gemaakt? Met andere woorden: hoe
serieus kan men de diverse regels waarin gelijke behandeling wordt geregeld
nog nemen indien de overheid zelf daarvan afwijkt?Deze leden kunnen zich vinden in het uitgangspunt dat nieuwe Wiw-werknemers
gedurende de eerste twee jaar op het wettelijk minimumloon en met een tijdelijk
contract worden aangenomen. Ook in de Wsw zijn zij met deze benadering akkoord
gegaan, zij het dat in de Wsw uitdrukkelijk een koppeling is gelegd met de
scholings- of opleidingsbehoefte, zulks ook na overleg met de vakorganisaties.
Wat is de reden dat van deze koppeling hier wordt afgezien?De leden van de D66-fractie vragen verder hoe zij de relatie tussen arbeidsduur,
beloning en subsidievoorwaarden precies moeten interpreteren (blz. 43 van
de memorie van toelichting). Begrijpen deze leden goed dat de subsidie vervalt
bij een beloning boven 120%, maar dat een hogere arbeidsduur dan 32 uur geen
verlies van subsidie betekent, zij het dat in dat geval de subsidie is gemaximeerd
op die 32 uur (behoudens de uitzonderingen)? Begrijpen deze leden hieruit
dat gemeenten die «verdienen» op inleenvergoedingen deze extra
gelden zouden mogen inzetten voor een langere arbeidsduur? Hoe kijkt de regering
in dit licht aan tegen het bericht dat nogal wat gemeenten «winst»
blijken te maken op de bestaande banenpoolregelingen?De leden van de D66-fractie vragen de regering hoe het vereiste dat een
inlener minstens één werknemer in dienst heeft zich verhoudt
tot het eerder gestelde vereiste dat maximaal 10% van de werknemers uit Wiw-werknemers
mag bestaan. Voor het overige kunnen deze leden zich vinden in de in paragrafen
6.3 tot en met 6.7 gevolgde benadering.Deze leden hebben er behoefte aan om hun enthousiasme uit te spreken over
het voornemen om werknemers met een Wiw-dienstbetrekking te betrekken bij
de medezeggenschap in het inlenende bedrijf. De leden van de D66-fractie spreken
de wens uit dat dit niet alleen betekent dat gedetacheerde werknemers formeel
in de medezeggenschap worden betrokken, maar dat zij ook overigens een meer reguliere positie innemen binnen het inlenende bedrijf. Talrijk
zijn de geluiden waaruit blijkt dat banenpoolers dikwijls niet geheel serieus
worden genomen, juist als het gaat om de mogelijkheid om bijvoorbeeld bij
interne vacatures ook te mogen solliciteren of bij het werkoverleg in de arbeidsorganisatie
dan wel bij activiteiten van personeelsverenigingen en dergelijke. Zij vragen
de regering of een normalisering van de positie van gedetacheerde krachten
wellicht ook nog langs andere wijze te bevorderen is, naast het opnemen in
de medezeggenschapsregeling.De leden van de GroenLinks-fractie merken op dat het belangrijkste punt
van kritiek de voorgestelde regeling met betrekking tot de subsidieverstrekking
betreft. In artikel 15 wordt als vereiste voor subsidiëring voorgesteld
dat de Wiw-werknemer ten hoogste het voor hem geldende minimumloon ontvangt.
Weliswaar is het de bedoeling dat voor werknemers van 23 en ouder na een dienstverband
van 2 jaar van dit uitgangspunt kan worden afgeweken, doch blijkens de toelichting
zal de beloning dan niet uit mogen komen boven 120% van het minimumloon. Gezien
het feit dat in beginsel een standaardwerkweek van 32 uur geldt, zal een werknemer
in feite nooit meer kunnen verdienen dan 106% van het minimummaandloon (32/36
x 120). Klopt deze berekening?De keuze voor een lage beloning in de Wiw is kennelijk ingegeven door
het belang van een zo snel mogelijke doorstroming van Wiw-werknemers naar
niet gesubsidieerde arbeid. In hoeverre is echter een verband aangetoond tussen
beloning en doorstroming? Waarom is het voorstel op dit punt niet analoog
aan het wetsvoorstel Wsw dat de Kamer onlangs heeft behandeld en waarin ook
een sterk accent op doorstroming is gegeven maar waaruit niettemin de verplichting
is geschrapt om in de eerste twee jaar van een dienstverband slechts het minimumloon
te betalen?Hoe verhoudt zich overigens de subsidievoorwaarde in dit wetsvoorstel
met het beginsel dat tussen de gemeente en de Wiw-werknemer een arbeidsovereenkomst
naar burgerlijk recht tot stand komt? Is niet inherent aan deze rechtspositie
dat tussen werknemer en werkgever vrijheid van onderhandelen bestaat over
de arbeidsvoorwaarden? Kan de regering daar eens op ingaan, mede tegen de
achtergrond van het feit dat die vrijheid van onderhandelen gewaarborgd wordt
door internationale verdragen die door Nederland zijn geratificeerd?De leden van de GroenLinks-fractie hebben begrepen dat de regering van
mening is dat haar voorstel terzake tijdelijke dispensatie van het minimumloon
ook in de sfeer van de gesubsidieerde arbeid van toepassing is. Deze leden
zijn het op dit punt principieel met de regering oneens. Los daarvan is het
onderhavige wetsvoorstel niet erg duidelijk geformuleerd. Wordt met de formulering
van artikel 15, onder b, beoogd ook een eventueel verlaagd minimumloon te
gebruiken als maatstaf voor subsidieverlening? Zo ja, dan zou het goed zijn
als de regering dat nu reeds expliciet aangeeft.Een andere vraag in dit verband betreft de invloed van eventuele bijverdiensten
van Wiw-werknemers. Momenteel kunnen banenpoolers te maken krijgen met inhoudingen
op hun beloning indien zij naast hun werk in de banenpool nevenwerkzaamheden
verrichten. Nu het wetsvoorstel daarover verder niets bevat, gaan de leden
van de fractie van GroenLinks er vanuit dat dat beleid niet wordt gecontinueerd.
Zulks zou zich ook slecht verdragen met het karakter van burgerlijkrechtelijke
arbeidsverhouding van de Wiw-dienstbetrekking. Kan de regering bevestigen
dat het Wiw-werknemers is toegestaan naast hun baan nog neveninkomsten te
genereren? Zo ja, is de regering bereid deze versoepeling met onmiddellijke
ingang door te voeren voor de huidige banenpoolers?Een laatste vraag in dit verband is in hoeverre bij de subsidiëring
ruimte zal bestaan om Wiw-werknemers van een pensioenregeling te voorzien. De voorgestelde bepalingen met betrekking tot de dienstbetrekking leiden
de leden van de GroenLinks-fractie tot een aantal vragen. Hoe is de verantwoordelijkheidsverdeling
tussen gemeente en inlener geregeld waar het gaat om het vergroten van de
gewenste kwalificaties voor een bepaalde dienstbetrekking? Zijn er in dat
verband afstemmingsproblemen te verwachten tussen artikel 4, derde lid en
artikel 5, eerste lid 1?Hoe moeten deze leden artikel 4, zesde lid, begrijpen tegen de achtergrond
van de risicoverdeling tussen werkgever en werknemer in het Burgerlijk Wetboek?
Is deze bepaling eigenlijk niet overbodig? Zo neen, is het de bedoeling dat
de gemeente haar beleid op grond van deze bepaling in een verordening vastlegt
om willekeur bij de uitvoering te vermijden?Heeft de regering overwogen om in artikel 4 een terugkeeroptie op te nemen,
in die zin dat de dienstbetrekking herleeft indien betrokkene in een andere
baan na korte tijd uitvalt? Zou een dergelijke terugkeeroptie de kansen op
uitstroom niet kunnen vergroten?Waarom bevat het wetsvoorstel imperatieve opzegbepalingen (artikel 4,
zevende lid en artikel 11) en de verplichting een dienstbetrekking in eerste
instantie voor twee jaar aan te gaan? Hoe verhouden zich deze bepalingen tot
de relatieve beleidsvrijheid van gemeenten waar het gaat om het aangaan van
dienstbetrekkingen?Hoe moeten de leden van de GroenLinks-fractie artikel 11, onder b, lezen?
Op welke activiteiten wordt daarbij gedoeld? Met andere woorden: aan welk
soort situaties moeten deze leden denken bij de ontslaggrond van artikel 11,
onder b?Waarom bevat het wetsvoorstel waar het gaat om de opzegbepalingen niet
duidelijker waarborgen ter bescherming van de belangen van de werknemer, bijvoorbeeld
een hoorplicht? Is de indruk juist dat voor opzegging geen toestemming van
de regionaal directeur voor de Arbeidsvoorziening nodig is of is zulks afhankelijk
van de vraag of een rechtspersoon als bedoeld in artikel 8 de uitvoering van
deze wet regelt?Conform artikel 13, tweede lid 2, kan de gemeente na ommekomst van de
eerste twee jaar de dienstbetrekking verlengen. Waarom heeft de regering hier
gekozen voor een «kan»-bepaling en niet voor een «moet»-bepaling,
gegeven het feit dat van de Arbeidsvoorzieningsorganisatie een verklaring
wordt gevraagd omtrent de afstand van betrokkene tot de arbeidsmarkt? Is het
denkbaar dat meer waarborgen voor betrokkene worden geschapen voor continuering
van het dienstverband?Naar aanleiding van dit wetsvoorstel willen de leden van de fractie van
GroenLinks de vraag stellen in hoeverre berichten in de pers juist zijn dat
de gemeenten thans aan de uitvoering van de banenpool ongeveer 70 mln overhouden
in verband met de mogelijkheid op de inkomens van banenpoolers de afdrachtkorting
toe te passen. Is de regering voornemens de gemeenten om restitutie van dit
bedrag te vragen of mogen gemeenten dit aanwenden voor de verhoging van de
beloning van banenpoolers totdat de Wiw zal zijn ingevoerd?De leden van de RPF-fractie hebben moeite met de voorstellen betreffende
de arbeidsvoorwaarden. Zij menen dat de onderhandelingsruimte voor werkgevers
en Wiw-werknemers om tot een CAO te komen wel erg sterk is beperkt. Uitgangspunt
is een 32-urige werkweek en het loon mag gedurende de eerste twee jaar niet
meer bedragen dan 120% van het minimumloon. Wil de regering reageren op het
standpunt van de vakcentrales dat dit een onaanvaardbare beknotting is van
het recht op vrije onderhandeling over arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden
en dat ze deze inperking zonodig zullen aanvechten via de ILO?De leden van de RPF-fractie hebben sympathie voor de gedachte om de afweging
voor hoeveel uur een Wiw-werknemer wordt aangesteld decentraal te maken. In
dit verband wijzen zij er op dat een Wiw-werknemer met een 32-urige werkweek
minder verdient dat in de banenpool het geval is. Deze leden zijn beducht
voor een armoedeval onder Wiw-werknemers als aan het regeringsvoorstel
op dit onderdeel wordt vastgehouden. Zij vragen de regering in hoeverre in
de Wiw is rekening gehouden met de problematiek rond de inkomensafhankelijke
regelingen.De leden van de RPF-fractie vragen wat zal gebeuren wanneer een Wiw-werknemers
bij de herindicatie na twee jaar niet meer tot de doelgroep van de Wiw behoort.De memorie van toelichting geeft aan dat er twee gevallen denkbaar zijn
waarin een werkweek van 32 uur bezwaarlijk kan zijn. Één daarvan
is de alleenstaande ouder, die de zorg heeft voor één of meer
jonge kinderen. Daarvoor kan een kortere werkweek worden overeengekomen. De
leden van de RPF-fractie hoe dit zich verhoudt tot de praktijk in sommige
gemeenten, waar alleenstaande bijstandgerechtigde ouders wordt verplicht zich
full time beschikbaar te stellen voor de arbeidsmarkt. Is dat overeenkomstig
de geest van de Abw en mag uit de toelichting op blz. 40 worden afgeleid dat
een sociale dienst onder de werking van de Wiw aan alleenstaande ouders met
minderjarige kinderen niet de verplichting mag opleggen om voltijd te werken?De leden van de GPV-fractie lezen dat slechts in individuele gevallen
die verband houden met bij de persoon gelegen factoren van de maximum arbeidsduur
van 32 uur mag worden afgeweken. Begrijpen deze leden het goed dat een gemeente
daartoe volledig vrij is? Waarom wordt niet de regel opgenomen dat werknemers
die bij 32-urige arbeid in aanvulling op het werk een beroep moeten doen op
de bijstand de mogelijkheid wordt geboden meer uren te werken teneinde volledig
uit de uitkeringssituatie te zijn?Op blz. 40 van de toelichting lezen deze leden dat voor een alleenstaande
ouder met de zorg voor jonge kinderen de mogelijkheid bestaat minder dan 32
uur te werken. Wat wordt verstaan onder jonge kinderen, welke leeftijd is
daarvoor bepalend?De leden van de GPV-fractie lezen in de toelichting op blz. 43 dat de
gemeente de dienstbetrekking met een Wiw-werknemer kan opzeggen als een aanbod
voor passende arbeid wordt geweigerd. Geldt dit voor alle Wiw-werknemers of
alleen voor hen die een dienstbetrekking voor bepaalde tijd hebben? Betekent
een aanbod van passende arbeid dat hierdoor de Wiw-werknemer niet langer tot
de Wiw-doelgroep behoort? Zo ja, hoe is dat dan te rijmen met de terugkeergarantie
(paragraaf 6.7) die Wiw-werknemers over de streep moet trekken om door te
stromen? Als ze niet meer tot de Wiw-doelgroep behoren is naar de mening van
de leden van de GPV-fractie een terugkeergarantie niet op z'n plaats.De leden van de SP-fractie verwijzen verder naar de gang van zaken rond
de nieuwe Wsw. Daar zijn beloning en overige arbeidsvoorwaarden uit de wet
verdwenen en een zaak geworden van onderhandeling tussen werkgevers- en werknemersorganisaties.
De bonden beriepen zich hier op het ILO-verdrag. Geldt ditzelfde ook niet
voor de beloning van de Wiw-banen? Dreigt niet een herhaling van zetten?Erkent de regering dat deze beloning, zoals die nu in het wetsvoorstel
vastligt, geen perspectief biedt voor de betreffende werknemer op een betere
financiële toekomst? Dreigt niet opnieuw het gevaar van de armoedeval?De leden van de SP-fractie constateren dat de in het wetsvoorstel bedoelde
jongeren binnen een jaar een dienstbetrekking wordt aangeboden, tenzij een
andere voorziening meer voor de hand ligt. Kan de regering verduidelijken
welke de duur is van die dienstbetrekking en welke arbeidsvoorwaarden dan
zullen gelden, in het bijzonder welke loon?De leden van de SP-fractie vragen vervolgens hoe artikel 13 moet worden
uitgelegd. Moet ervan worden uitgegaan dat de dienstbetrekking na afloop van
de in het eerste lid genoemde termijn van 2 jaar steeds wordt
verlengd indien er geen reguliere baan voorhanden is, of kan het dienstverband
ook worden beëindigd indien er geen passende andere baan is? Indien dit
laatste juist zou zijn ligt het dan niet voor de hand om de Wiw-baan om te
zetten in een reguliere baan?De leden van de SP-fractie zijn van mening dat het overgangsrecht voor
de huidige banenpoolers ingewikkeld is geformuleerd in artikel 24. Kan de
regering nog eens verduidelijken wat er na inwerkingtreding van de Wiw gebeurt
met de huidige banenpoolers? Zij verdienen thans nog het minimumloon. Komt
daarin toch verandering, en zo ja hoe dan?De leden van de SP-fractie vernamen dat sommige RBA's het werken in de
banenpool niet beschouwen als werk, en daarvan geen aantekening wensen te
maken op de kaart van de betrokken werknemer. Vindt de regering dit juist?
Gaat dit ook gebeuren onder nieuwe wet? 7. Het gemeentelijk WerkfondsDe leden van de fracties van de PvdA, het CDA, de VVD stellen de volgende
vragen.Waarom is bij Wiw-werknemers die 1 tot 2 jaar werkloos waren en jongeren
in de berekening van de kosten geen rekening is gehouden met loonkostenontwikkelingen
en bij andere werklozen wel? Hoe zijn de gemiddelde inleenvergoedingen voor
de verschillen de groepen geraamd? Hoe sporen deze gemiddelden met de realisaties
tot nu toe? Kan het bedrag aan uitvoeringskosten onderbouwd worden?Welke stimulansen zijn er voor gemeenten (behalve de besparing op het
gemeentelijk aandeel in de bijstand om, boven het minimum, zoveel mogelijk
mensen van de doelgroep aan de slag te krijgen. Welke factoren spelen een
rol in de keuze van gemeenten tussen de verschillende vormen van additionele
arbeid voor een kandidaat (Melkert-1, -2 of -3-baan, Wiw-dienstbetrekking
of werkervaringsplaats)? Welke stimulansen zijn er voor gemeenten om zoveel
mogelijk mensen scholing/sociale activering te bieden?Kan de regering aangeven hoe het bedrag van 1,7 mrd voor het Werkfonds
in 1998 tot stand komt vanuit de bestaande budgetten. Hoeveel is voor het
Werkfonds beschikbaar in de periode 1999–2001 en hoe zijn die bedragen
opgebouwd uit de huidige meerjarenramingen? Op welke volumina van de verschillende
categorieën werkzoekenden zijn de meerjarenramingen gebaseerd? Is het
de bedoeling dat gemeenten bijdragen aan het Werkfonds? Hoeveel dragen gemeenten
nu bij aan de JWG en de banenpool en wat zijn de ramingen voor bijdragen van
gemeenten in het kader van de Wiw?De leden van de fracties van de PvdA en de VVD leggen de volgende vragen
aan de regering voor.Beïnvloeden leegloop, ziekte en arbeidsongeschiktheid van gedetacheerden
en mensen op werkervaringsplaatsen het budget van het Werkfonds en de inleenvergoedingen?
Als een arbeidsongeschikte een arbeidsongeschiktheidsuitkering ontvangt loopt
de arbeidsovereenkomst dan door en kan dan onbeperkt voor die persoon het
basisbedrag gedeclareerd worden (als er een reïntegratieplan beschikbaar
is)? Zo ja, waarvoor kan/moet de gemeente deze middelen dan aanwenden?Hoe is het bedrag dat beschikbaar is voor het Werkfonds de komende jaren
verdeeld over de drie aanwendingen? Op basis van welke criteria en met welke
uitkomsten worden de vaste budgetten en de bedragen voor scholing e.d. verdeeld
over de gemeenten (zal worden geregeld bij algemene maatregel van bestuur)?
Is het budget voor scholing e.d. een opslag op de gedeclareerde basisbedragen?
Kunnen het vaste budget en het budget voor scholing benut worden voor werklozen
met een WW-uitkering? Welk deel van de verschillende categorieën van
de doelgroep wordt met de WIW bereikt? Waarom is gekozen voor een brede doeluitkering en niet voor een begrotingsfonds
of een publiek- of privaatrechtelijk fonds of opname van de middelen in het
Gemeentefonds? Kunnen overschotten aan subsidies van jaar op jaar cumuleren,
zodat er opgepot wordt?De leden van de PvdA-fractie stellen de volgende vragen. Waarom is het
budget voor het Werkfonds niet gemaximeerd? Is bij uitbreiding van het aantal
plaatsen dekking uit vrijvallende Abw-uitkeringen wel voldoende? Waarom geldt
voor het aantal werkervaringsplaatsen wel een plafond? Als het geraamde aantal
arbeidsplaatsen niet wordt gerealiseerd, wanneer worden dan «meevallers»
zichtbaar op de rijksbegroting? Treden dan alleen «meevallers»
op bij het te declareren basisbedrag of ook bij het vaste budget voor aanvullende
kosten? Staan hier tegenvallers bij de Abw tegenover? Worden «meevallers»
bij de Wiw aangewend voor de Wsw of verlagen ze het financieringstekort of
worden ze doorgeschoven naar het volgende jaar?Zal het budget voor werkervaringsplaatsen in 1997 op de begroting van
het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid worden uitgegeven? Zo
nee, gaat het bedrag dan naar de algemene middelen? Gaan er mogelijkerwijs
twee soorten werkervaringsplaatsen ontstaan, op basis van de WIW en de KRA?Wat is het nut van het opnemen van middelen voor kinderopvang in een brede
doeluitkering, terwijl deze middelen apart geoormerkt zijn? Komen er ook aparte
maatstaven voor de verdeling van deze middelen over de gemeenten? Aan welke
eisen moet de verslaglegging van de aanwending van deze middelen voldoen?In hoeverre spoort de lokale vrijheid om de uitvoering vorm te geven,
met het streven van de regering om zogenoemde «front-office» activiteiten
op een gezamenlijke locatie onder te brengen? In dit verband is het eindadvies
van de Regiegroep SWI relevant. In dit advies wordt o.a. aangegeven dat het
niet de bedoeling kan zijn dat er als gevolg van de WIW twee gescheiden circuits
gaan ontstaan van intake en aanbodanalyse. In hoeverre wordt bij de inrichting
van de uitvoering van de WIW rekening gehouden met het voorstel van de Regiegroep
om tot een gemeenschappelijke intake van (potentiële) uitkeringsgerechtigden
te komen?De leden van de CDA-fractie vragen of leegloop, ziekte en arbeidsongeschiktheid
van gedetacheerden en mensen op werkervaringsplaatsen het budget van het Werkfonds
en de inleenvergoedingen beïnvloeden. Loopt de arbeidsovereenkomst door
als een arbeidsongeschikte een arbeidsongeschiktheidsuitkering ontvangt?De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat de omvang van het Werkfonds
moet kunnen worden bijgesteld, wanneer door de sluitende aanpak van jongeren
een groter beroep dan verwacht op het fonds wordt gedaan. Bovendien dient
de reeds in de prognoses opgenomen groei van de JWG door te werken in het
Werkfonds. Graag een reactie van de regering. Is de veronderstelling van de leden van de CDA-fractie juist, dat de gemeenten
naast de inleenvergoeding, ook hun bespaarde bijstandsdeel kunnen of zelfs
moeten blijven inzetten ten behoeve van een gezonde financiering? Voorkomen
moet immers worden dat actieve gemeenten worden gestraft, omdat door de afname
van het aantal bijstandsgerechtigden, ook de gemeentelijke vergoeding afneemt?Tot slot merken de leden van de CDA-fractie het volgende op. Voor een
goede afstemming, het tegengaan van wachtlijsten, de bevordering van de uitstroom
uit de SW en de stroomlijning in het algemeen is het noodzakelijk dat de Wiw
gelijktijdig met de Wsw in werking treedt. De leden van de CDA-fractie gaan
er dan ook vanuit dat dit gebeurt. Acht de regering inwerkingtreding
van beide wetsvoorstellen per 1 januari 1998 haalbaar?De leden van de VVD-fractie vragen wat de feitelijke situatie is met betrekking
tot de recente mediaberichtgeving als zouden gemeenten momenteel «flink
verdienen» aan de banenpoolregeling. Loopt dit bedrag inderdaad op tot
70 mln over 1996 en zal dit ook opgaan voor wat betreft 1997? In de berichtgeving
hieromtrent wordt vermeld dat op het departement wordt ingeschat dat gemeenten
het extra geld in andere werkgelegenheidsprojecten hebben gestoken. Welke
concrete aanwijzingen heeft de regering hiervoor?Het budget voor de werkervaringsplaatsen kent, in de ogen van de leden
van de VVD-fractie terecht, een plafond. Naar deze leden menen te mogen opmaken
uit het voorliggend wetsvoorstel, geldt een maximering niet voor het totale
Werkfonds. Gegeven de algemene visie deze leden met betrekking tot het instrument
gesubsidieerde arbeid, staat hen een gemaximeerd Werkfonds voor ogen (behoudens
gebruikelijke exogene oorzaken). Hoe denkt de regering over dit standpunt?
Zou bij eventuele uitbreiding van het aantal plaatsen (zo dit al wenselijk
zou zijn) dekking uit vrijvallende Abw-uitkeringen wel voldoende zijn? Als
het geraamde aantal arbeidsplaatsen niet wordt gerealiseerd, wanneer worden
dan «meevallers» zichtbaar in de rijksbegroting? Treden alleen
meevallers op bij het te declareren basisbedrag of ook bij het vaste budget
voor aanvullende kosten? Staan hier tegenvallers bij de Abw tegenover? Worden
«meevallers» bij de Wiw aangewend voor de Wsw of verlagen ze het
financieringstekort of worden ze doorgeschoven naar het volgende jaar?Aangenomen werd dat de Wiw in 1997 zou kunnen ingaan. Derhalve werd voor
de begroting 1997 al geld gereserveerd hiervoor (87 mln). Wat gebeurd er met
dit bedrag? Wordt hieruit de post van 20 mln invoeringskosten betaald zoals
de gemeenten kennelijk werd toegezegd?Is de Wiw getoetst met behulp van het instrumentarium van de werkgroep-Pennekamp,
vragen de aan het woord zijnde leden.De leden van de VVD-fractie zeggen verheugd te zijn dat gemeenten via
de nieuwe werkervaringsplaatsen ruimer en zonder gedwongen winkelnering beschikking
hebben over inkoopmiddelen. In de memorie van toelichting wordt aangegeven
dat nu nog niet de inkoopmiddelen van activiteiten van Arbeidsvoorziening
aan een aantal gemeenten in het budget zijn opgenomen. De vraag van deze leden
luidt: wanneer gebeurt dit wel en wanneer wordt voldaan aan de motie-van Hoof
c.s. waarin inkoopmiddelen voor alle gemeenten bepleit worden?De leden van de D66-fractie verwijzen allereerst naar hun eerder gestelde
vragen over de tegengestelde prikkels voor gemeenten om het aantal bijstandsgerechtigden
te verminderen (voordeel in de Abw en de Wiw, nadeel bij de algemene uitkering
uit het Gemeentefonds).In algemene zin achten deze leden de gekozen uitwerkingen voor het werkfonds
een goede route. Wel vragen zij de regering in het algemeen om een vergelijking
tussen enerzijds de opbouw van subsidies (zowel voor de arbeidskosten, als
voor scholing en bijkomende kosten) aan de ene kant, en de daadwerkelijke
kosten voor loon, scholing en andere zaken aan de andere kant. Wat zijn, bij
een werkweek van 32 uur, de minimaal te maken kosten? Welk deel wordt daarbij
gedekt door de 17 000 gulden, en hoe hoog is (dus) de minimale inleenvergoeding
die moet worden gevraagd?Verder wijzen deze leden opnieuw op het risico dat de prikkels voor gemeenten
om tot doorstroming naar regulier werk te komen (waarmee deze leden op zich
kunnen instemmen) de positie van mensen die voor langere tijd zijn aangewezen
op een Wiw-dienstbetrekking onder druk zetten? Leiden de ingebouwde financiële
prikkels niet tot de neiging om het aantal «blijvende» plaatsen
te minimaliseren. Wat betekent een en ander bovendien als doorstroming
onverhoopt niet lukt? Zal dit het aantal plaatsen onder druk zetten?Deze leden vragen voorts onder welke voorwaarden precies eventuele overschotten
uit de Wsw respectievelijk de Wiw mogen worden ingezet in de andere regeling
(Wiw respectievelijk Wsw). Zij gaan ervan uit dat hiermee geen structurele
overboekingsmogelijkheid wordt beoogd. Deze leden vragen zich ook af of eventuele
overblijvende middelen voor kinderopvang (die immers zijn geoormerkt) ook
onder deze overboekingsmogelijkheid vallen. Zou daarin niet het risico besloten
liggen dat onvoldoende kinderopvang wordt gerealiseerd?Verder vragen deze leden naar het open-eindekarakter van de regeling.
De regering kan toch niet serieus menen dat een nieuwe, echte open-einderegeling
wordt geherintroduceerd? Zijn de uitgaven via de begrotingsdiscipline niet
in wezen alsnog gemaximeerd? Welke beleidsreactie zou een eventuele overschrijding
in enig jaar teweeg brengen, binnen de regels van de begrotingsdiscipline
voor de rijksbegroting?Verder verwijzen deze leden naar de eerder gestelde vraag naar de verhouding
tussen JWG-banen en banenpoolplaatsen, respectievelijk Wiw-betrekkingen voor
jongeren beneden 23 jaar (sluitende aanpak) en oudere Wiw-werknemers. Verdringen
deze beiden elkaar (met name in een tijd van oplopende jeugdwerkloosheid),
of wordt juist in dit geval de uitlaatklep gezocht in het open-eindekarakter
van de regeling. Welk budgettair risico wordt daarmee gelopen?De leden van de RPF-fractie constateren dat de toedeling van het vaste
budget aan de gemeenten in hoge mate zal zijn gebaseerd op de actuele verdeling
van de banenpoolplaatsen en de aantallen JWG-ers. Hoewel dit naar het oordeel
van deze leden logisch lijkt, dringt zich hierbij de vraag op in hoeverre
rekening wordt gehouden met het aantal uitkeringsgerechtigden die in aanmerking
komen voor een Wiw-dienstbetrekking en met andere factoren. In welke mate
zal de Kamer worden betrokken bij het beoordelen van de criteria van de in
artikel 17, tweede lid, bedoelde algemene maatregel van bestuur?De leden van de SGP-fractie stellen vragen naar aanleiding van de instelling
van het Werkfonds. Zij begrijpen dat jaarlijks een bedrag van 1,7 mrd aan
het fonds zal worden toegevoegd. Het is deze leden niet geheel duidelijk hoe
dit bedrag is samengesteld. Een optelsom van de in de Wiw opgaande regelingen
laat deze leden een andere uitkomst zien. Gaarne vernemen zij van de regering
hoe het genoemde bedrag is samengesteld.Een andere vraag die de aan het woord zijnde leden met betrekking tot
het Werkfonds willen stellen is de volgende. Het staat gemeenten vrij om,
indien het feitelijk bestede bedrag lager is dan de verleende subsidie in
het kader van de Wiw, dit bedrag in te zetten in het kader van de Wsw, zoals
in de omgekeerde situatie evenzeer het geval is. Houdt een en ander in, dat
de gemeente verplicht is deze gelden onmiddellijk te besteden in de sfeer
van de andere regeling of bestaat ook de mogelijkheid om de niet uitgegeven
middelen toe te voegen aan een afzonderlijke reserve, die op een later tijdstip
kan worden aangesproken voor de uitvoering van de in het geding zijnde wetten?
Indien dit niet het geval is, acht de regering een dergelijke voorziening
dan wel wenselijk?De leden van de GPV-fractie vragen of de regering kan verduidelijken op
welke wijze de gemeente de hoogte van de inleenvergoeding moet bepalen. Deze
leden vonden de toelichting op dit punt ietwat vaag. De prijsstelling moet
worden gebaseerd op een gebruikelijke calculatiemethodiek. Wat houdt deze
in? Mag een gemeente geen vaste inleenvergoeding hanteren? Moet er rekening
worden gehouden met de productiecapaciteiten van de betreffende werknemer
en de aard van het werk dat moet worden verricht? Is wellicht ook de aard
van het bedrijf een factor? 8. Het toezicht en informatievoorzieningDe leden van de D66-fractie vragen of de integratie van het fonds sociale
vernieuwing in het Werkfonds ook betekent dat deze middelen daadwerkelijk
worden overgeheveld naar de begroting van het ministerie van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid.Voorts vragen deze leden of de minister in het kader van het toezicht
ook een rol voor zichzelf ziet weggelegd in de uitwisseling van «succesformules»,
respectievelijk «faalformules». Of moeten 572 gemeenten (dan wel
120 samenwerkingsverbanden) steeds opnieuw het wiel zelf uitvinden? Hoe wordt
op dit punt enige sturing, dan wel positieve uitwisseling van positieve ervaringen
gerealiseerd? 9. De effecten wetsvoorstelDe leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
de commentaren van met name de VNG die in dit hoofdstuk zijn verwerkt. Op
diverse punten hebben deze leden de hiergenoemde punten reeds in hun inbreng
verwerkt. Zij vragen de regering op dit punt hoe groot het risico is dat gemeenten
in de komende jaren een steeds groeiende gemeentelijke bijdrage aan de Wiw
moeten leveren. Zulks is ook opgetreden bij de Wsw, en dit heeft nu in overleg
tussen het ministerie en gemeenten geleid tot het uitgangspunt dat de gemeentelijke
bijdrage zal worden teruggebracht tot en vervolgens gemaximeerd op ongeveer
100 mln. Hoe groot is het risico dat zich bij de Wiw een soortgelijke ontwikkeling
voordoet, die dan uiteraard ook weer bijdraagt aan de stijging van de gemeentelijke
lasten (bijvoorbeeld indien de politieke meerderheid in de gemeente geen voorstander
is van kinderopvang)? 10. Overige aspectenDe leden van de SGP-fractie merken op dat in de wetten, genoemd in de
artikelen 26 tot en met 3,0 op dit moment specifieke sanctie- en uitsluitingsbepalingen
zijn opgenomen, die in het kader van het onderhavige wetsvoorstel komen te
vervallen. De toelichting heeft deze leden op voorhand niet kunnen overtuigen
van de noodzaak om deze bepalingen te schrappen. Zo vragen deze leden of de
algemene formulering van de Abw toereikend is om de functie van een dergelijke
bepaling te kunnen overnemen. Deze leden zien de formulering van de sanctiebepalingen
liever expliciet in de wettekst blijven staan. Zij vragen de regering waarom
daarvoor niet gekozen is.De leden van de SGP-fractie merken op dat in tegenstelling tot artikel
23 van de JWG, in het wetsvoorstel geen bepaling is opgenomen om bezwaar en
beroep mogelijk te maken, ingeval hem geen voorziening in het kader van de
Wiw wordt aangeboden. Is die mogelijkheid daarmee vervallen? Zo ja, waarom?Tevens stellen de aan het woord zijnde leden de vraag of tegen een weigering
van de Arbeidsvoorzieningsorganisatie om een verklaring als bedoeld in artikel
12 af te geven bezwaar en beroep mogelijk is. ARTIKELEN Artikel 1De leden van de PvdA-fractie vragen waarom onder d de Anw niet wordt genoemd. Artikel 2De leden van de CDA-fractie constateren dat de algemene zorgplicht van
de gemeente in dit artikel niet wordt gespecificeerd. Om te voorkomen dat
hierdoor de voorzieningen tussen de verschillende gemeenten sterk uiteen gaan
lopen, pleiten de leden van de CDA-fractie voor een uniformering van het aanbod
van voorzieningen door de gemeenten. Graag ontvangen deze leden een reactie
van de regering hierop. Artikel 5Met betrekking tot het tweede lid vragen de leden van de PvdA-fractie
of de gemeente het voortouw moet nemen en of de gemeente de Arbeidsvoorziening
of derden moet inschakelen.De leden van de CDA-fractie constateren dat dit artikel de gemeenten verplicht
tot samenwerking met de Arbeidsvoorzieningsorganisatie en de uitvoeringsorganisaties.
Kan de regering aangeven hoe zij deze verplichting tot samenwerking denkt
af te dwingen? Artikel 6Naar aanleiding van het tweede en derde lid constateren de leden van de
PvdA-fractie dat inleenvergoedingen in feite geheel worden overgelaten aan
gemeenten. Wat is redelijk, vragen zij? Met welke bedrijven wordt er vergeleken? Artikel 8De leden van de PvdA-fractie vragen of er geen eisen worden gesteld aan
deze rechtspersoon? Mag deze ook commercieel zijn? Mogen meerdere rechtspersonen
worden aangewezen? Artikel 10De leden van RPF-fractie vragen of het de bedoeling is om aan de periode,
waarin een Wsw-geïndiceerde onder Wiw-voorwaarden bij een SW-bedrijf
werkt, een maximum te verbinden. Zij menen dat dit wel wenselijk is.Bij de leden van de SGP-fractie roept de redactie van artikel 10 een vraag
op. De formulering van het eerste lid vindt zonder meer voortgang in het tweede
lid. Deze leden lijkt het dan fraaier om beide leden tot een lid samen te
voegen. Indien de leden afzonderlijk blijven voortbestaan, zouden zij het
tweede lid laten beginnen met «In gevallen, bedoeld in het eerste lid». Artikel 12De leden van de PvdA-fractie merken op dat de indicatiestelling in het
kader van de Wiw door Arbeidsvoorziening geschiedt. Welke inhoudelijke in
procedurele eisen worden daaraan gesteld? Betekent dit dat gemeente moet accepteren
dan wel plaatsen wat Arbeidsvoorziening indiceert? Hoe wordt bij conflicten
gehandeld? Is een soort beroep mogelijk tegen indicatiestelling door Arbeidsvoorziening?
Hoe wordt in voorkomende gevallen voorkomen dat werkzoekende de dupe wordt
indien onenigheid ontstaat tussen Arbeidsvoorziening en gemeente? Waar kan
werkzoekende dan terecht? Artikel 13De leden van de RPF-fractie vragen om een nadere onderbouwing van de in
het eerste lid gemaakte keuze, die er op neerkomt dat voor personen die zijn
aangewezen op gesubsidieerde arbeid in feite een soort proeftijd van twee
jaar moet worden ingebouwd. Verder vragen zij zich af of het wenselijk is
om de gemeente de vrijheid te geven om al dan niet tot aanbieding van een
vast dienstverband over te gaan, zoals in het tweede lid wordt voorgesteld.
Kan deze keuze ook worden toegelicht? Artikel 18De leden van de PvdA-fractie vragen of het tweede lid, onder a, analoog
is aan de Wsw. Zo nee, waarom niet? Artikel 20Met betrekking tot het tweede lid vragen de leden van de PvdA-fractie
wat de minister zich voorstelt bij het gebruik maken van deze bevoegdheid.Dit artikel voorziet in een algemene toezichtsbepaling van de minister.
De leden van de CDA-fractie zien in dit artikel in navolging van de Raad van
State een vergaande centralistische bemoeienis met het beleid van de gemeenten.
De onderliggende decentralisatiegedachte van deze wet wordt door dit artikel
geweld aangedaan. Deze vergaande bemoeienis van de minister is niet nodig,
als taakstelling en verantwoordelijkheidstoedeling van gemeenten en Arbeidsvoorziening
worden verduidelijkt.De leden van de RPF-fractie informeren of de formulering van dit artikel
niet kan leiden tot vergaande centralistische bemoeienis met het Wiw-beleid
van de gemeenten. Artikel 29Ten aanzien van de invoeging van artikel 93b WW, vragen de leden van de
PvdA-fractie met betrekking tot het derde lid of de parlementaire controle
slechts een controle achteraf is. Artikel 35De leden van de PvdA-fractie merken op dat de WVA voor 4 jaar geldt. Wat
zijn de gevolgen voor de subsidiëring voor de periode hierna. Welke toezegging
is de regering bereid hieromtrent te doen? Artikel 37De leden van de PvdA-fractie stellen de volgende vragen. Aan welke criteria
wil de regering de doeltreffendheid en doelmatigheid van deze wet over vijf
jaar bij de evaluatie afmeten? Welke algemene maatschappelijke factoren, die
noch door beleidsontwikkelaars noch door beleidsuitvoerders te beïnvloeden
zijn, maar die wel het succes of falen van deze wettelijke regeling mede bepalen,
onderkent de regering nu reeds? Kan de regering al een indicatie geven van
de omvang van de invloed van die maatschappelijke factoren?De leden van de CDA-fractie pleiten ervoor om analoog aan amendement ingediend
bij de Wsw de evaluatie met twee jaar te vervroegen. De leden van de VVD-fractie stellen dat er evaluatiecriteria opgesteld
moeten zullen worden. Ook zij vragen aan de hand van welke criteria zal worden
geëvalueerd. De voorzitter van de commissie,De JongDe waarnemend griffier van de commissie,Nava XNoot1Samenstelling: Leden: Van Nieuwenhoven (PvdA), Doelman-Pel (CDA), Biesheuvel
(CDA), Vliegenthart (PvdA), ondervoorzitter, De Jong (CDA), voorzitter, Scheltema-de
Nie (D66), Van Middelkoop (GPV), Schimmel (D66), Rosenmöller (GroenLinks),
Van Zijl (PvdA), Bijleveld-Schouten (CDA), Middel (PvdA), Van Hoof (VVD),
Noorman-den Uyl (PvdA), Van Nieuwenhoven (PvdA), Adelmund (PvdA), Dankers
(CDA), Giskes (D66), Marijnissen (SP), Essers (VVD), Van der Stoel (VVD),
Van Dijke (RPF), Bakker (D66), Klein Molekamp (VVD), Van Blerck-Woerdman (VVD),
R. A. Meijer (Groep Nijpels). Plv. leden: Oudkerk (PvdA), Soutendijk-van Appeldoorn (CDA), Th. A. M.
Meijer (CDA), Sterk (PvdA), Terpstra (CDA), Van Rooy (CDA), Van der Vlies
(SGP), Fermina (D66), Rabbae (GroenLinks), Van der Ploeg (PvdA), Wolters (CDA),
Dijksma (PvdA), M. M. H. Kamp (VVD), Kalsbeek-Jasperse (PvdA), Oudkerk (PvdA),
Apostolou (PvdA), Ten Hoopen (CDA), Van Boxtel (D66), vacature CD, J. M. de
Vries (VVD), B. M. de Vries (VVD), Leerkes (U55+), Van Vliet (D66), Hofstra
(VVD), Hoogervorst (VVD), Nijpels-Hezemans (Groep Nijpels). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25122-6.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl