Nota van wijziging
Staten-Generaal — Kamerstuk Nota van wijziging
Datum: 2021-11-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2021-2022
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 35 925
 XIII
 
 Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (XIII) voor het jaar 2022
 
 
 Nr. 12
 NOTA VAN WIJZIGING
 Ontvangen 28 oktober 2021
 
 
 
 Het voorstel van wet wordt als volgt gewijzigd:
 A
 De begrotingsstaat van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (XIII) voor het jaar 2022 komt te luiden:
 
 Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (XIII) voor het jaar 2022 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Art.
 
 
 Omschrijving
 
 
 Verplichtingen
 
 
 Uitgaven
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 17.103.042
 
 
 
 
 8.417.617
 
 
 
 
 5.559.237
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsartikelen
 
 
 
 
 16.800.757
 
 
 
 
 8.115.332
 
 
 
 
 5.533.943
 
 
 
 
 
 1
 
 
 Goed functionerende economie en markten
 
 
 267.372
 
 
 249.968
 
 
 31.934
 
 
 
 
 2
 
 
 Bedrijvenbeleid: innovatie en ondernemerschap voor duurzame welvaartsgroei
 
 
 3.120.189
 
 
 2.355.006
 
 
 672.151
 
 
 
 
 3
 
 
 Toekomstfonds
 
 
 169.513
 
 
 245.374
 
 
 75.300
 
 
 
 
 4
 
 
 Een doelmatige energievoorziening en beperking van de klimaatverandering
 
 
 12.297.722
 
 
 4.317.973
 
 
 3.720.277
 
 
 
 
 5
 
 
 Een veilig Groningen met perspectief
 
 
 945.961
 
 
 947.011
 
 
 1.034.281
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-beleidsartikelen
 
 
 
 
 302.285
 
 
 
 
 302.285
 
 
 
 
 25.294
 
 
 
 
 
 40
 
 
 Apparaat
 
 
 302.285
 
 
 302.285
 
 
 25.294
 
 
 
 
 41
 
 
 Nog onverdeeld
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 TOELICHTING
 
 Algemeen
 Het budget voor de Tegemoetkoming Vaste Lasten (TVL) voor het jaar 2022 wordt geactualiseerd in verband met de verbeterde economische situatie en nabetalingen bij subsidievaststellingen. Daarnaast is het budget voor 2022 opgenomen voor de subsidieregeling Vaste Lasten voor onder andere Nachtsluiting (VLN).
 Het kabinet heeft in het kader van de Augustusbesluitvorming besloten om € 6,8 mld vrij te maken voor additionele klimaatmaatregelen in de komende jaren. Voor een aantal maatregelen is dit nu uitgewerkt in concrete bestedingsplannen. De financiële consequenties van deze bestedingsplannen worden met deze nota van wijziging verwerkt door toevoeging van middelen aan artikel 4 van de begroting van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat.
 Onderdeel A
 Artikelsgewijze toelichting bij de begrotingsartikelen
 De tabel budgettaire gevolgen van beleid voor beleidsartikel 2 Bedrijvenbeleid: Innovatie en ondernemerschap voor duurzame welvaartsgroei en beleidsartikel 4 Een doelmatige energievoorziening en beperking van de klimaatverandering na de nota van wijziging komen te luiden:
 Artikel 2 Bedrijvenbeleid: Innovatie en ondernemerschap voor duurzame welvaartsgroei
 
 Tabel 1 Budgettaire gevolgen van beleid art. 2 Bedrijvenbeleid: Innovatie en ondernemerschap voor duurzame welvaartsgroei (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 6.249.238
 
 
 
 
 15.994.465
 
 
 
 
 3.120.189
 
 
 
 
 2.245.297
 
 
 
 
 2.232.617
 
 
 
 
 2.247.144
 
 
 
 
 2.239.123
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 3.578.265
 
 
 
 
 8.692.640
 
 
 
 
 2.355.006
 
 
 
 
 1.496.430
 
 
 
 
 1.289.898
 
 
 
 
 1.197.458
 
 
 
 
 1.155.242
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies (regelingen)
 
 
 
 
 2.046.853
 
 
 
 
 6.755.788
 
 
 
 
 1.226.144
 
 
 
 
 357.683
 
 
 
 
 339.005
 
 
 
 
 272.033
 
 
 
 
 252.053
 
 
 
 
 
 MKB-Innovatiestimulering Topsectoren (MIT)
 
 
 16.467
 
 
 18.888
 
 
 25.908
 
 
 30.395
 
 
 41.122
 
 
 41.122
 
 
 41.122
 
 
 
 
 Eurostars
 
 
 16.961
 
 
 18.734
 
 
 19.583
 
 
 19.049
 
 
 18.649
 
 
 18.382
 
 
 18.132
 
 
 
 
 Bevorderen ondernemerschap
 
 
 17.144
 
 
 21.463
 
 
 27.107
 
 
 19.327
 
 
 12.525
 
 
 13.425
 
 
 13.425
 
 
 
 
 Biobased economy
 
 
 5
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Cofinanciering EFRO
 
 
 13.358
 
 
 25.563
 
 
 38.335
 
 
 26.477
 
 
 31.977
 
 
 32.077
 
 
 24.077
 
 
 
 
 Bijdrage aan ROM's
 
 
 6.726
 
 
 8.062
 
 
 8.477
 
 
 8.477
 
 
 8.477
 
 
 8.477
 
 
 8.477
 
 
 
 
 Verduurzaming industrie
 
 
 4.844
 
 
 15.104
 
 
 23.936
 
 
 45.744
 
 
 60.429
 
 
 72.725
 
 
 78.700
 
 
 
 
 Startup beleid
 
 
 7.788
 
 
 12.623
 
 
 16.900
 
 
 13.100
 
 
 1.700
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Urgendamaatregelen Industrie
 
 
 9.982
 
 
 34.983
 
 
 35.300
 
 
 43.150
 
 
 36.350
 
 
 10.200
 
 
 2.100
 
 
 
 
 Invest-Nl
 
 
 7.966
 
 
 10.802
 
 
 10.802
 
 
 10.802
 
 
 10.802
 
 
 10.802
 
 
 10.802
 
 
 
 
 Noodloket (TOGS)
 
 
 866.886
 
 
 1.600
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Noodloket (TOGS) Caribisch Nederland
 
 
 3.290
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Qredits
 
 
 6.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Tegemoetkoming vaste lasten
 
 
 1.059.190
 
 
 5.937.000
 
 
 680.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Tegemoetkoming vaste lasten Caribisch Nederland
 
 
 9.311
 
 
 29.300
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Europees Defensie Fonds cofinanciering
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 5.000
 
 
 10.000
 
 
 5.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Omscholing naar tekortsectoren
 
 
 0
 
 
 37.500
 
 
 40.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Tegemoetkoming vaste lasten Startersregeling
 
 
 0
 
 
 20.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Infrastructuur duurzame industrie (PIDI)
 
 
 0
 
 
 10.460
 
 
 13.500
 
 
 13.500
 
 
 13.500
 
 
 13.500
 
 
 0
 
 
 
 
 Herstructurering winkelgebieden
 
 
 0
 
 
 9.000
 
 
 11.200
 
 
 15.600
 
 
 19.600
 
 
 18.600
 
 
 26.000
 
 
 
 
 R&D mobiliteitssectoren
 
 
 0
 
 
 10.000
 
 
 37.500
 
 
 37.500
 
 
 37.500
 
 
 12.500
 
 
 15.000
 
 
 
 
 TRSEC
 
 
 0
 
 
 380.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 NGF – project AiNed
 
 
 0
 
 
 4.400
 
 
 8.800
 
 
 13.200
 
 
 13.200
 
 
 4.400
 
 
 0
 
 
 
 
 NGF – project Groenvermogen van de Nederlandse economie
 
 
 0
 
 
 800
 
 
 21.530
 
 
 33.340
 
 
 10.590
 
 
 6.740
 
 
 0
 
 
 
 
 NGF – project Health-RI
 
 
 0
 
 
 2.200
 
 
 4.400
 
 
 6.600
 
 
 6.600
 
 
 2.200
 
 
 0
 
 
 
 
 NGF – project RegMed XB
 
 
 0
 
 
 10.200
 
 
 12.800
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 NGF – project kwantumDeltaNL
 
 
 0
 
 
 14.200
 
 
 33.100
 
 
 3.100
 
 
 3.600
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Indirecte Kosten Compensatie ETS
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 81.600
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Vaste lasten nachtsluiting
 
 
 0
 
 
 120.000
 
 
 60.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 NGF – project Nationaal Onderwijslab
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 5.460
 
 
 5.638
 
 
 6.032
 
 
 6.421
 
 
 13.756
 
 
 
 
 Overig
 
 
 935
 
 
 2.906
 
 
 4.906
 
 
 2.684
 
 
 1.352
 
 
 462
 
 
 462
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leningen
 
 
 
 
 65.000
 
 
 
 
 655.000
 
 
 
 
 80.000
 
 
 
 
 100.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Bedrijfssteun
 
 
 40.000
 
 
 565.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Qredits
 
 
 25.000
 
 
 90.000
 
 
 80.000
 
 
 100.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Garanties
 
 
 
 
 24.039
 
 
 
 
 332.740
 
 
 
 
 157.541
 
 
 
 
 162.195
 
 
 
 
 112.945
 
 
 
 
 112.945
 
 
 
 
 87.945
 
 
 
 
 
 BMKB
 
 
 16.916
 
 
 37.523
 
 
 37.624
 
 
 42.228
 
 
 42.228
 
 
 42.228
 
 
 42.228
 
 
 
 
 Klein Krediet Corona garantieregeling
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Groeifaciliteit
 
 
 5.216
 
 
 58.472
 
 
 8.172
 
 
 8.222
 
 
 8.972
 
 
 8.972
 
 
 8.972
 
 
 
 
 Garantie Ondernemersfinanciering
 
 
 1.907
 
 
 11.745
 
 
 11.745
 
 
 11.745
 
 
 11.745
 
 
 11.745
 
 
 11.745
 
 
 
 
 Garantie Ondernemersfinanciering Corona
 
 
 0
 
 
 225.000
 
 
 100.000
 
 
 100.000
 
 
 50.000
 
 
 50.000
 
 
 25.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 7.911
 
 
 
 
 10.674
 
 
 
 
 11.939
 
 
 
 
 9.558
 
 
 
 
 8.314
 
 
 
 
 8.139
 
 
 
 
 8.139
 
 
 
 
 
 Onderzoek en opdrachten
 
 
 3.648
 
 
 4.044
 
 
 4.455
 
 
 4.116
 
 
 4.333
 
 
 4.333
 
 
 4.333
 
 
 
 
 Caribisch Nederland
 
 
 496
 
 
 934
 
 
 1.083
 
 
 1.096
 
 
 830
 
 
 805
 
 
 805
 
 
 
 
 ICT beleid
 
 
 254
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Regeldruk
 
 
 582
 
 
 2.206
 
 
 2.336
 
 
 2.336
 
 
 2.336
 
 
 2.336
 
 
 2.336
 
 
 
 
 Regiekosten regionale functie
 
 
 137
 
 
 498
 
 
 665
 
 
 665
 
 
 665
 
 
 665
 
 
 665
 
 
 
 
 Invest-NL
 
 
 88
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Small Business Innovation Research
 
 
 2.706
 
 
 2.992
 
 
 3.400
 
 
 1.345
 
 
 150
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 121.919
 
 
 
 
 166.951
 
 
 
 
 92.678
 
 
 
 
 91.625
 
 
 
 
 89.746
 
 
 
 
 89.746
 
 
 
 
 89.746
 
 
 
 
 
 Bijdrage RVO.nl
 
 
 120.156
 
 
 166.408
 
 
 92.135
 
 
 91.470
 
 
 89.591
 
 
 89.591
 
 
 89.591
 
 
 
 
 Bijdrage Agentschap Telecom
 
 
 549
 
 
 543
 
 
 543
 
 
 155
 
 
 155
 
 
 155
 
 
 155
 
 
 
 
 Invest-NL
 
 
 1.214
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 361.869
 
 
 
 
 358.761
 
 
 
 
 340.286
 
 
 
 
 337.915
 
 
 
 
 328.890
 
 
 
 
 328.540
 
 
 
 
 328.425
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan TNO
 
 
 207.782
 
 
 198.698
 
 
 178.863
 
 
 177.388
 
 
 177.363
 
 
 177.013
 
 
 176.898
 
 
 
 
 Kamer van Koophandel
 
 
 125.551
 
 
 134.058
 
 
 135.958
 
 
 135.047
 
 
 126.047
 
 
 126.047
 
 
 126.047
 
 
 
 
 Bijdrage aan NWO-TTW
 
 
 28.536
 
 
 26.005
 
 
 25.465
 
 
 25.480
 
 
 25.480
 
 
 25.480
 
 
 25.480
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan medeoverheden
 
 
 
 
 25.388
 
 
 
 
 22.329
 
 
 
 
 13.998
 
 
 
 
 9.823
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 MKB Innovatiestimulering Topsectoren (MIT)
 
 
 25.388
 
 
 22.329
 
 
 13.998
 
 
 9.823
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
 
 
 
 
 341.230
 
 
 
 
 390.397
 
 
 
 
 432.420
 
 
 
 
 427.631
 
 
 
 
 410.998
 
 
 
 
 386.055
 
 
 
 
 388.934
 
 
 
 
 
 Internationaal Innoveren
 
 
 36.289
 
 
 42.904
 
 
 52.766
 
 
 43.332
 
 
 39.379
 
 
 39.857
 
 
 39.857
 
 
 
 
 PPS toeslag
 
 
 121.478
 
 
 173.199
 
 
 199.068
 
 
 208.414
 
 
 195.070
 
 
 182.052
 
 
 182.052
 
 
 
 
 TO2 (excl. TNO)
 
 
 63.098
 
 
 61.917
 
 
 55.880
 
 
 54.429
 
 
 53.919
 
 
 53.419
 
 
 53.419
 
 
 
 
 Topsectoren overig
 
 
 5.752
 
 
 15.888
 
 
 10.749
 
 
 9.346
 
 
 7.923
 
 
 8.020
 
 
 10.899
 
 
 
 
 Ruimtevaart (ESA)
 
 
 99.159
 
 
 73.749
 
 
 72.726
 
 
 72.529
 
 
 73.426
 
 
 73.426
 
 
 73.426
 
 
 
 
 Bijdrage NBTC
 
 
 9.750
 
 
 9.425
 
 
 9.425
 
 
 9.425
 
 
 9.425
 
 
 9.425
 
 
 9.425
 
 
 
 
 Overige bijdragen aan organisaties
 
 
 3.624
 
 
 5.265
 
 
 5.806
 
 
 5.856
 
 
 5.856
 
 
 5.856
 
 
 5.856
 
 
 
 
 Economische ontwikkeling en technologie
 
 
 2.080
 
 
 8.050
 
 
 10.000
 
 
 8.300
 
 
 10.000
 
 
 10.000
 
 
 10.000
 
 
 
 
 EU-cofinanciering JTF
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 16.000
 
 
 16.000
 
 
 16.000
 
 
 4.000
 
 
 4.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Storting begrotingsreserve
 
 
 
 
 584.056
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Storting reserve BMKB
 
 
 229.642
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Storting reserve Klein Krediet Corona
 
 
 164.763
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Storting reserve Groeifaciliteit
 
 
 890
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Storting reserve GO
 
 
 178.244
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Storting reserve MKB financiering
 
 
 10.517
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 143.254
 
 
 
 
 647.139
 
 
 
 
 672.151
 
 
 
 
 223.857
 
 
 
 
 220.503
 
 
 
 
 217.307
 
 
 
 
 213.223
 
 
 
 
 
 Luchtvaartkredietfaciliteit
 
 
 2.227
 
 
 512
 
 
 1.712
 
 
 1.809
 
 
 863
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Rijksoctrooiwet
 
 
 48.756
 
 
 46.983
 
 
 47.041
 
 
 47.041
 
 
 45.966
 
 
 44.966
 
 
 42.466
 
 
 
 
 Eurostars
 
 
 5.152
 
 
 5.095
 
 
 4.250
 
 
 4.250
 
 
 4.250
 
 
 4.250
 
 
 4.000
 
 
 
 
 F-35
 
 
 3.315
 
 
 8.000
 
 
 9.000
 
 
 10.576
 
 
 10.576
 
 
 10.576
 
 
 10.576
 
 
 
 
 Diverse ontvangsten
 
 
 20.098
 
 
 6.667
 
 
 1.648
 
 
 1.148
 
 
 1.148
 
 
 1.148
 
 
 1.148
 
 
 
 
 Bedrijfssteun
 
 
 0
 
 
 49.000
 
 
 89.500
 
 
 105.033
 
 
 103.700
 
 
 102.367
 
 
 101.033
 
 
 
 
 Noodloket (TOGS)
 
 
 2.454
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Tegemoetkoming vast lasten
 
 
 0
 
 
 375.000
 
 
 465.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 BMKB
 
 
 37.561
 
 
 33.000
 
 
 33.000
 
 
 33.000
 
 
 33.000
 
 
 33.000
 
 
 33.000
 
 
 
 
 Onttrekking reserve BMKB
 
 
 0
 
 
 1.882
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Onttrekking reserve Klein Krediet Corona
 
 
 0
 
 
 100.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Klein Krediet Corona
 
 
 763
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Groeifaciliteit
 
 
 5.384
 
 
 8.000
 
 
 8.000
 
 
 8.000
 
 
 8.000
 
 
 8.000
 
 
 8.000
 
 
 
 
 Onttrekking reserve Groeifaciliteit
 
 
 10.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Garantie Ondernemingsfinanciering
 
 
 6.650
 
 
 13.000
 
 
 13.000
 
 
 13.000
 
 
 13.000
 
 
 13.000
 
 
 13.000
 
 
 
 
 Onttrekking reserve GO
 
 
 324
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 MKB financiering
 
 
 570
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel 2 Uitsplitsing verplichtingen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 6.249.238
 
 
 
 
 15.994.465
 
 
 
 
 3.120.189
 
 
 
 
 2.245.297
 
 
 
 
 2.232.617
 
 
 
 
 2.247.144
 
 
 
 
 2.239.123
 
 
 
 
 
 
 waarvan garantieverplichtingen
 
 
 1.669.958
 
 
 4.352.400
 
 
 1.250.000
 
 
 1.250.000
 
 
 1.250.000
 
 
 1.250.000
 
 
 1.250.000
 
 
 
 
 
 waarvan overige verplichtingen
 
 
 4.579.280
 
 
 11.642.065
 
 
 1.870.189
 
 
 995.297
 
 
 982.617
 
 
 997.144
 
 
 989.123
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Tegemoetkoming Vaste Lasten COVID-19 (TVL)
 Het kasbudget voor 2021 voor de TVL is verlaagd met € 1,5 mld in verband met een lager beroep op de regeling dan geraamd. Dit is het gevolg van de verbeterde economische situatie ten gevolge van de versoepeling van de beperkende maatregelen. Deze verlaging is in de 9e incidentele suppletoire begroting 2021 reeds aan het parlement voorgelegd. Het kasbudget voor 2022 wordt verhoogd met € 80 mln, in verband met verwachte nabetalingen bij subsidievaststellingen.
 Subsidieregeling Vaste Lasten voor onder andere Nachtsluiting (VLN)
 Het kasbudget voor de VLN zoals vermeld in de Kamerbrief Steun aan door nachtsluiting getroffen horecabedrijven van 24 september jl. bedraagt € 180 mln, waarvan € 120 mln wordt geraamd in 2021 en € 60 mln in 2022. Het verplichtingenbudget bedraagt in totaal € 240 mln, waarvan € 60 mln in 2022. Dit hogere bedrag houdt verband met het feit dat verplichtingen op basis van 100% omzetderving worden vastgelegd. De budgetaanpassing in 2021 is reeds aan het parlement voorgelegd in de 9e incidentele suppletoire begroting 2021.
 Nationaal Onderwijslab
 Het Nationaal Onderwijslab wordt als een publieke voorziening opgezet om een impuls te geven aan de innovatie van digitale leer- en hulpmiddelen. Voor dit project werd in de eerste ronde van het Nationaal Groeifonds € 79,6 mln voorwaardelijk toegekend. Aan de gestelde voorwaarden is ondertussen voldaan. Daarom adviseert de beoordelingscommissie om de voorwaardelijke toekenning om te zetten in een onvoorwaardelijke. De fondsbeheerders nemen dit advies over en hebben tot omzetting besloten. Voor dit project waren reeds middelen geoormerkt op de NGF-begroting via de Voorjaarsnota en de 1e suppletoire begroting.
 
 Artikel 4 Een doelmatige energievoorziening en beperking van de klimaatverandering
 
 Tabel 3 Budgettaire gevolgen van beleid art. 4 Een doelmatige energievoorziening en beperking van de klimaatverandering (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 9.775.219
 
 
 
 
 6.589.345
 
 
 
 
 12.297.722
 
 
 
 
 882.638
 
 
 
 
 812.965
 
 
 
 
 615.667
 
 
 
 
 623.789
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 3.674.944
 
 
 
 
 3.867.604
 
 
 
 
 4.317.973
 
 
 
 
 4.855.732
 
 
 
 
 4.898.223
 
 
 
 
 4.521.787
 
 
 
 
 4.422.052
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies (regelingen)
 
 
 
 
 2.160.036
 
 
 
 
 3.505.419
 
 
 
 
 3.922.202
 
 
 
 
 4.471.604
 
 
 
 
 4.561.624
 
 
 
 
 4.189.307
 
 
 
 
 4.104.449
 
 
 
 
 
 Missiegedraven Onderzoek Ontwikkeling en Innovatie (MOOI)
 
 
 40.675
 
 
 55.437
 
 
 60.135
 
 
 58.524
 
 
 54.015
 
 
 48.735
 
 
 43.700
 
 
 
 
 Hernieuwbare Energietransitie (HER+)
 
 
 38.427
 
 
 32.426
 
 
 42.140
 
 
 45.540
 
 
 42.000
 
 
 25.540
 
 
 0
 
 
 
 
 Energie-efficiëntie
 
 
 3.260
 
 
 2.050
 
 
 2.368
 
 
 2.368
 
 
 2.368
 
 
 2.368
 
 
 2.368
 
 
 
 
 Green Deals
 
 
 141
 
 
 2.370
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 
 
 Demonstratieregeling Klimaat- en Energie-innovatie (DEI+)
 
 
 33.605
 
 
 52.715
 
 
 75.963
 
 
 55.143
 
 
 49.369
 
 
 38.856
 
 
 45.576
 
 
 
 
 Subsidieregeling Duurzame Scheepsbouw (SDS)
 
 
 2.834
 
 
 3.372
 
 
 7.075
 
 
 5.296
 
 
 1.696
 
 
 1.696
 
 
 1.696
 
 
 
 
 Projecten Klimaat en Energieakkoord
 
 
 1.612
 
 
 1.977
 
 
 3.981
 
 
 4.106
 
 
 4.360
 
 
 4.360
 
 
 4.360
 
 
 
 
 MEP
 
 
 429
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 SDE
 
 
 587.388
 
 
 623.000
 
 
 687.400
 
 
 648.200
 
 
 559.800
 
 
 515.500
 
 
 492.500
 
 
 
 
 SDE+
 
 
 1.192.654
 
 
 1.859.096
 
 
 2.585.508
 
 
 3.077.956
 
 
 3.117.976
 
 
 2.819.219
 
 
 2.634.347
 
 
 
 
 SDE++
 
 
 0
 
 
 471.000
 
 
 76.855
 
 
 250.000
 
 
 366.000
 
 
 591.000
 
 
 733.000
 
 
 
 
 Aardwarmte
 
 
 15.000
 
 
 15.000
 
 
 17.500
 
 
 17.500
 
 
 25.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 ISDE-regeling
 
 
 101.383
 
 
 130.250
 
 
 258.000
 
 
 260.000
 
 
 292.000
 
 
 100.000
 
 
 100.000
 
 
 
 
 Compensatie Energie-intensieve bedrijven (ETS)
 
 
 110.083
 
 
 179.542
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Carbon Capture and Storage (CCS)
 
 
 6.285
 
 
 5.206
 
 
 4.080
 
 
 4.680
 
 
 6.480
 
 
 5.480
 
 
 5.480
 
 
 
 
 Subidieregeling Energiebesparing en duurzame energie sportaccommodaties (EDS)
 
 
 32
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Hoge Flux Reactor
 
 
 7.451
 
 
 6.401
 
 
 6.401
 
 
 6.401
 
 
 5.401
 
 
 5.401
 
 
 5.401
 
 
 
 
 Elektrisch rijden
 
 
 0
 
 
 5
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Caribisch Nederland
 
 
 14.460
 
 
 24.661
 
 
 4.144
 
 
 4.144
 
 
 4.144
 
 
 4.144
 
 
 4.144
 
 
 
 
 Overige subsidies
 
 
 4.014
 
 
 37.101
 
 
 50.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Opschalingsinstrument waterstof
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 4.000
 
 
 18.150
 
 
 15.130
 
 
 9.080
 
 
 12.500
 
 
 
 
 Maatregelen voor CO2-reductie
 
 
 303
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Subsidieregeling Coöperatieve Energieopwekking (SCE)
 
 
 0
 
 
 418
 
 
 10.519
 
 
 13.096
 
 
 15.385
 
 
 17.428
 
 
 18.877
 
 
 
 
 Subsidie ondersteuning verduurzaming mkb
 
 
 0
 
 
 3.392
 
 
 25.633
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leningen
 
 
 
 
 4.000
 
 
 
 
 5.000
 
 
 
 
 61.400
 
 
 
 
 46.500
 
 
 
 
 10.000
 
 
 
 
 9.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Lening EBN
 
 
 4.000
 
 
 5.000
 
 
 61.400
 
 
 9.000
 
 
 10.000
 
 
 9.000
 
 
 0
 
 
 
 
 Lening Gasunie
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 37.500
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Garanties
 
 
 
 
 4.475
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Verliesdeclaratie aardwarmte
 
 
 4.475
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 20.845
 
 
 
 
 14.767
 
 
 
 
 31.953
 
 
 
 
 31.742
 
 
 
 
 20.892
 
 
 
 
 20.967
 
 
 
 
 20.967
 
 
 
 
 
 Onderzoek mijnbouwbodembeweging
 
 
 1.938
 
 
 3.117
 
 
 1.986
 
 
 1.570
 
 
 1.570
 
 
 1.570
 
 
 1.570
 
 
 
 
 SodM onderzoek
 
 
 1.059
 
 
 1.425
 
 
 2.425
 
 
 2.500
 
 
 2.500
 
 
 2.500
 
 
 2.500
 
 
 
 
 Uitvoeringsagenda Klimaat
 
 
 203
 
 
 542
 
 
 623
 
 
 623
 
 
 623
 
 
 623
 
 
 623
 
 
 
 
 Klimaat mondiaal
 
 
 275
 
 
 737
 
 
 335
 
 
 385
 
 
 385
 
 
 385
 
 
 385
 
 
 
 
 Onderzoek en opdrachten
 
 
 17.370
 
 
 8.946
 
 
 26.584
 
 
 26.664
 
 
 15.814
 
 
 15.889
 
 
 15.889
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 84.148
 
 
 
 
 95.514
 
 
 
 
 81.435
 
 
 
 
 86.874
 
 
 
 
 86.793
 
 
 
 
 82.172
 
 
 
 
 76.867
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan RVO.nl
 
 
 71.171
 
 
 77.148
 
 
 64.746
 
 
 68.319
 
 
 68.319
 
 
 66.619
 
 
 64.659
 
 
 
 
 Bijdrage aan Agentschap Telecom
 
 
 397
 
 
 987
 
 
 4.103
 
 
 6.347
 
 
 6.266
 
 
 3.345
 
 
 0
 
 
 
 
 Bijdrage aan NEa
 
 
 8.766
 
 
 7.806
 
 
 7.536
 
 
 7.151
 
 
 7.151
 
 
 7.151
 
 
 7.151
 
 
 
 
 Bijdrage aan KNMI
 
 
 1.437
 
 
 2.045
 
 
 1.264
 
 
 1.271
 
 
 1.271
 
 
 1.271
 
 
 1.271
 
 
 
 
 Bijdrage aan NVWA
 
 
 703
 
 
 886
 
 
 886
 
 
 886
 
 
 886
 
 
 886
 
 
 886
 
 
 
 
 Bijdrage aan RIVM
 
 
 0
 
 
 35
 
 
 1.600
 
 
 1.600
 
 
 1.600
 
 
 1.600
 
 
 1.600
 
 
 
 
 Bijdrage aan RWS
 
 
 1.674
 
 
 6.607
 
 
 1.300
 
 
 1.300
 
 
 1.300
 
 
 1.300
 
 
 1.300
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s
 
 
 
 
 128.307
 
 
 
 
 130.257
 
 
 
 
 142.417
 
 
 
 
 142.217
 
 
 
 
 142.284
 
 
 
 
 142.284
 
 
 
 
 141.712
 
 
 
 
 
 Doorsluis COVA-heffing
 
 
 94.845
 
 
 95.600
 
 
 111.000
 
 
 111.000
 
 
 111.000
 
 
 111.000
 
 
 111.000
 
 
 
 
 TNO kerndepartement
 
 
 32.547
 
 
 32.930
 
 
 29.690
 
 
 29.490
 
 
 29.404
 
 
 29.404
 
 
 28.832
 
 
 
 
 TNO-SodM
 
 
 915
 
 
 1.727
 
 
 1.727
 
 
 1.727
 
 
 1.880
 
 
 1.880
 
 
 1.880
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan medeoverheden
 
 
 
 
 8.971
 
 
 
 
 12.600
 
 
 
 
 1.340
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Uitkoopregeling
 
 
 8.971
 
 
 12.600
 
 
 1.340
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
 
 
 
 
 10.446
 
 
 
 
 36.940
 
 
 
 
 10.893
 
 
 
 
 10.462
 
 
 
 
 10.297
 
 
 
 
 11.724
 
 
 
 
 11.724
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan Nuclear Research Group (NRG)
 
 
 9.207
 
 
 34.001
 
 
 8.259
 
 
 7.628
 
 
 7.377
 
 
 8.804
 
 
 8.804
 
 
 
 
 Internationale contributies
 
 
 1.239
 
 
 1.972
 
 
 1.624
 
 
 1.624
 
 
 1.624
 
 
 1.624
 
 
 1.624
 
 
 
 
 PBL Rekenmeesterfunctie
 
 
 0
 
 
 967
 
 
 1.010
 
 
 1.210
 
 
 1.296
 
 
 1.296
 
 
 1.296
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stortingen begrotingsreserve
 
 
 
 
 1.253.716
 
 
 
 
 67.107
 
 
 
 
 66.333
 
 
 
 
 66.333
 
 
 
 
 66.333
 
 
 
 
 66.333
 
 
 
 
 66.333
 
 
 
 
 
 Storting in begrotingsreserve duurzame energie en klimaattransitie
 
 
 1.253.716
 
 
 66.333
 
 
 66.333
 
 
 66.333
 
 
 66.333
 
 
 66.333
 
 
 66.333
 
 
 
 
 Storting in begrotingsreserve aardwarmte
 
 
 0
 
 
 774
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 3.738.266
 
 
 
 
 4.353.325
 
 
 
 
 3.720.277
 
 
 
 
 4.276.577
 
 
 
 
 4.410.277
 
 
 
 
 4.256.277
 
 
 
 
 3.906.277
 
 
 
 
 
 Ontvangsten COVA
 
 
 94.845
 
 
 95.600
 
 
 111.000
 
 
 111.000
 
 
 111.000
 
 
 111.000
 
 
 111.000
 
 
 
 
 Opbrengst heffing ODE (SDE++)
 
 
 2.542.250
 
 
 2.648.000
 
 
 2.692.000
 
 
 2.838.300
 
 
 3.062.000
 
 
 3.198.000
 
 
 2.983.000
 
 
 
 
 Ontvangsten zoutwinning
 
 
 2.391
 
 
 2.511
 
 
 2.511
 
 
 2.511
 
 
 2.511
 
 
 2.511
 
 
 2.511
 
 
 
 
 Onttrekking reserve duurzame energie en klimaattransitie
 
 
 236.020
 
 
 687.971
 
 
 4.186
 
 
 454.186
 
 
 404.186
 
 
 154.186
 
 
 304.186
 
 
 
 
 ETS-ontvangsten
 
 
 441.408
 
 
 900.000
 
 
 900.000
 
 
 860.000
 
 
 820.000
 
 
 780.000
 
 
 490.000
 
 
 
 
 Onttrekking begrotingsreserve maatregelen voor CO2-reductie
 
 
 395.210
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Diverse ontvangsten
 
 
 26.142
 
 
 19.243
 
 
 10.580
 
 
 10.580
 
 
 10.580
 
 
 10.580
 
 
 15.580
 
 
 
 
 
 
 Tabel 4 Uitsplitsing verplichtingen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2020
 
 
 2021
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 9.775.219
 
 
 
 
 6.589.345
 
 
 
 
 12.297.722
 
 
 
 
 882.638
 
 
 
 
 812.965
 
 
 
 
 615.667
 
 
 
 
 623.789
 
 
 
 
 
 
 waarvan garantieverplichtingen
 
 
 0
 
 
 66.600
 
 
 44.200
 
 
 44.200
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 waarvan overige verplichtingen
 
 
 9.775.219
 
 
 6.522.745
 
 
 12.253.522
 
 
 838.438
 
 
 812.965
 
 
 615.667
 
 
 623.789
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Voor artikel 4 geldt dat met deze nota van wijziging de volgende posten aan de begroting 2022 worden toegevoegd.
 
 Tabel 5 Specificatie budget nota van wijziging (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2022
 
 
 2023
 
 
 2024
 
 
 2025
 
 
 2026
 
 
 
 
 
 
 Verhoging SDE++ plafond 2022
 
 
 8.855
 
 
 195.000
 
 
 195.000
 
 
 195.000
 
 
 195.000
 
 
 
 
 Handhaving energiebesparingsplicht
 
 
 9.200
 
 
 9.200
 
 
 9.200
 
 
 9.200
 
 
 9.200
 
 
 
 
 Verbreding energiebesparingsplicht naar ETS-bedrijven
 
 
 5.000
 
 
 5.000
 
 
 
 
 
 
 
 Verhoging ISDE-budget voor hybride warmtepompen
 
 
 63.000
 
 
 95.000
 
 
 127.000
 
 
 
 
 
 
 Verhoging tarief isolatiemaatregelen binnen ISDE
 
 
 65.000
 
 
 65.000
 
 
 65.000
 
 
 
 
 
 
 Uitvoeringskosten RVO.nl
 
 
 6.700
 
 
 6.700
 
 
 6.700
 
 
 5.000
 
 
 5.000
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 157.755
 
 
 
 
 375.900
 
 
 
 
 402.900
 
 
 
 
 209.200
 
 
 
 
 209.200
 
 
 
 
 
 
 Verhoging SDE++-plafond 2022
 Het kabinet kondigde op Prinsjesdag 2021 aan om in totaal € 6,8 mld kasmiddelen te investeren in klimaatmaatregelen, bovenop het bestaande klimaatbeleid. Het grootste deel van de extra middelen die het kabinet reserveert, gaat naar een ophoging van maximaal € 6 mld van het openstellingsbudget van de SDE++ in 2022 (i.e. verplichtingen). Dit draagt bij aan emissiereductie in 2030. Hiervoor heeft het kabinet in afwachting van nadere uitwerking in totaal € 3 mld aan kasmiddelen gereserveerd, die over meerdere jaren tot uitbetaling komt. Op basis van nadere uitwerking wordt € 2,814 mld overgeheveld naar de begroting van EZK voor de financiering van uitgaven als gevolg van het hogere openstellingsbudget (van maximaal € 6 mld). Het uiteindelijke openstellingsbudget voor de SDE++-ronde in 2022 wordt op een later moment definitief vastgesteld, onder andere aan de hand van de interesse van de markt, om te waarborgen dat er voldoende concurrentie is tussen projecten en het kosteneffectieve karakter van de regeling ondersteund wordt. Het resterende bedrag van € 186 mln blijft vooralsnog gereserveerd op de Aanvullende Post. De rest van de kasuitgaven worden op een later moment via de reguliere begrotingssystematiek in het juiste ritme gezet.
 Hoewel SDE-middelen doorgaans worden opgebracht via de Opslag Duurzame Energie- en klimaattransitie (ODE), wordt de ophoging nu gefinancierd uit de algemene middelen, zodat er door deze maatregel geen lastenverzwaring via de energierekening plaatsvindt. Het doel van de ophoging van de SDE++-regeling is om met meerdere technologieën bij te dragen aan de verduurzaming van onder andere de gebouwde omgeving, mobiliteit, glastuinbouw en industrie.
 Handhaving energiebesparingsplicht (instrument Onderzoek en Opdrachten)
 Ongeveer 90.000 bedrijfsvestingen vallen onder de verplichting om alle energiebesparende maatregelen met een vijfjaar terugverdientijd te nemen. Met de informatieplicht energiebesparing is in 2019 een extra impuls gegeven aan energiebesparing bij bedrijven en instellingen. Om bedrijven te bewegen om te rapporteren en daadwerkelijk de energiebesparende maatregelen uit te voeren, spelen toezicht en handhaving door het decentrale bevoegd gezag (gemeente en Omgevingsdienst) een belangrijke rol. Het kabinet stelt voor om de begroting van artikel 4 op te hogen met een structurele Rijksbijdrage van ruim € 9 mln per jaar, zodat de toezichts- en handhavingscapaciteit bij omgevingsdiensten opgebouwd kan worden.
 Verbreding energiebesparingsplicht naar ETS-bedrijven (instrument Onderzoek en Opdrachten)
 Vanaf 2023 zullen ETS-bedrijven ook onder de energiebesparingsplicht vallen. Er zijn ongeveer 436 ETS-inrichtingen, waarvan alleen een beperkt aantal inrichtingen uit de glastuinbouw uitgezonderd blijven. Dit houdt in dat de meeste ETS-bedrijven een energiebesparingsonderzoek moeten indienen en alle energiebesparende maatregelen met een terugverdientijd van vijf jaar of minder uit moeten voeren. Om bedrijven te bewegen om te rapporteren en daadwerkelijk de energiebesparende maatregelen uit te voeren spelen toezicht en handhaving door het decentrale bevoegd gezag (gemeente, provincie en Omgevingsdienst) een belangrijke rol.
 Om op korte termijn alle ETS-bedrijven te kunnen bezoeken, aan deze bezoeken opvolging te kunnen geven, maar ook om voldoende kennis op te kunnen bouwen van deze voor de energiebesparingsplicht nieuwe doelgroep stelt het kabinet twee jaar lang een bijdrage beschikbaar van in totaal € 10 mln om het bevoegde gezag in staat te stellen deze nieuwe rol te vervullen.
 Verhoging ISDE-budget voor hybride warmtepompen
 De hybride warmtepomp is een belangrijk warmtealternatief voor de CV-ketel en in veel gevallen een kansrijke techniek om reeds op korte termijn stappen te nemen in het (stapsgewijs) verduurzamen van de woningvoorraad. Om optimaal gebruik te maken van de natuurlijke investeringsmomenten, bijvoorbeeld bij vervanging van ketelinstallaties, zet het demissionaire kabinet aanvullende stappen om deze techniek te stimuleren. Bovendien heeft de motie Van der Lee/Bontenbal (Kamerstuk 32813, nr. 786) aangegeven hoe urgent de Kamer het stimuleren van de hybride warmtepomp vindt als onderdeel van de warmtetransitie in de gebouwde omgeving. In de praktijk blijken investeringen in (hybride) warmtepompen voor veel huishoudens en (klein)zakelijke partijen onvoldoende aantrekkelijk. Daarom stelt het Kabinet voor om de subsidiebedragen voor (hybride) warmtepompen in de ISDE te verhogen per 1 januari 2022 en in samenhang daarmee om het budget van de ISDE voor de komende drie jaar op te hogen met in totaal € 282 mln. Daarnaast wordt er de komende drie jaar € 3 mln beschikbaar gesteld voor uitvoeringskosten van RVO.nl en € 3 mln voor een publiekscampagne. Hierover wordt uw Kamer nader geïnformeerd via een aparte brief.
 Verhoging tarief isolatiemaatregelen binnen ISDE
 Het is essentieel de vraag naar energie terug te brengen, om dan in de resterende vraag te kunnen voorzien met de (beperkt) beschikbare duurzame bronnen. Daarom heeft het demissionaire kabinet € 514 mln in de periode 2022–2024 beschikbaar gesteld voor een Nationaal Isolatieprogramma. Daarover wordt u binnenkort geïnformeerd door de Minister van BZK. Onderdeel van het Nationaal Isolatieprogramma is het stimuleren van eigenaar-bewoners om isolatiemaatregelen te nemen. Daartoe worden de subsidiebedragen voor deze maatregelen binnen de ISDE per 1 januari 2022 verhoogd en in samenhang daarmee wordt het subsidiebudget met in totaal € 195 mln verhoogd over de periode 2022 tot en met 2024. De verhoging van de subsidiebedragen betekent dat gemiddeld 30% van de totale investeringskosten in isolatiemaatregelen zal worden gesubsidieerd, nu is dit 20%. Daarnaast wordt in totaal € 2,1 mln gereserveerd voor de uitvoeringskosten van RVO.nl.
 
 
 
 
 De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
 
 S.A.
 Blok