Alleenstaande minderjarige asielzoekers; Verslag algemeen overleg van 12-6-2001, over brief staatssecretaris Kalsbeek (Jus) van 1-5-2001, inzake voortgang implementatie AMA-beleidsnota
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27062, nr. 16

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

20-07-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27062 nr. 16

16-07-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de staatssecretarisNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27062Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 56 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 062Alleenstaande minderjarige asielzoekersnr. 16VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 16 juli 2001De vaste commissie voor Justitie1 heeft op
12 juni 2001 overleg gevoerd met staatssecretaris Kalsbeek van Justitie over de brief d.d. 1 mei 2001 inzake voortgang implementatie AMA-beleidsnota
(27 062, nr. 14).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Wijn (CDA) noemt het beleid rond de
alleenstaande minderjarige asielzoekers (AMA's) sterk verwaarloosd, ondanks
herhaalde oproepen tot het nemen van maatregelen. Als gevolg hiervan kwamen
er in het jaar 2000 6681 AMA's naar Nederland, een verviervoudiging in
vier jaar en fors meer dan naar andere landen in Europa. Het gros komt om
economische redenen, bijvoorbeeld de Chinese AMA's, waarvan er op 3200 aanvragen
in drie jaar tijd tien de A-status hebben verkregen. De opvang zit inmiddels
vol, terwijl het verblijf aldaar bijna nooit in het belang van de minderjarige
is. Meer dan 95% van de AMA's komt naar Nederland zonder documenten. Geen
enkele alleenstaande minderjarige asielzoekers komt daarbij zelfstandig. De
mensensmokkel tiert dan ook welig. Veel AMA's liegen bovendien over hun leeftijd.In het nieuwe AMA-beleid moet een aantal uitgangspunten doorklinken. Zo
houdt het belang van het kind bijna altijd herstel van de relatie met ouders,
familie en sociale omgeving in. Daadwerkelijke terugkeer is daarmee de kern
van het beleid, met uitzondering van de noodzaak van asielbescherming. Voorts
moet Nederland zich houden aan internationale verdragen, zoals die met betrekking
tot de rechten van het kind.De heer Wijn haalt de analyse van de nota aan, dat Nederland aantrekkelijk
is door de kwaliteit van de opvang, het onderwijs en het huidige beleid. De
vergelijking met andere Europese landen is echter summier – Scandinavië
ontbreekt – en wordt bovendien niet onderbouwd met kwantitatieve gegevens.
Daarmee is de kans bijzonder groot dat Nederland te veel blijft afwijken.
Kan de staatssecretaris een uitgebreide vergelijking van de landen in Europa
opstellen, met een verschillenanalyse ten opzichte van Nederland per land?Op het vlak van de preventie, het plan van aanpak om mensensmokkel tegen
te gaan, ontbreekt specifiek AMA-beleid grotendeels. Ten aanzien van
luchtvaartmaatschappijen wordt overwogen om de identiteitsgegevens vast te
leggen van degene die met de minderjarige meereist. Het gebrek aan assistentie
van luchtvaartmaatschappijen is echter algemeen bekend. Hoe denkt de staatssecretaris
een en ander te effectueren? Zijn er ook afspraken met het departement van
Buitenlandse Zaken gemaakt over de capaciteit op ambassades in landen van
herkomst om visumaanvragen aldaar met latere asielaanvragen in Nederland te
vergelijken?De heer Wijn merkt op dat bij een AMA eerst moet worden vastgesteld of
een asielvergunning aan de orde is. Als dat niet het geval is, heeft het probleem
betrekking op voor asiel afgewezen minderjarigen die niet worden vervolgd
en die niet uit een onveilig land komen. Na afwijzing van de aanvraag komt
de leeftijd aan de orde. Bij 20% van de alleenstaande minderjarige asielzoekers
is aangetoond dat men meerderjarig is. Vermoedelijk zijn er meer AMA's die
liegen over hun leeftijd. Ongeacht eventuele nieuwe methoden om de leeftijd
vast te stellen door bijvoorbeeld botonderzoek, moet daarom in het algemeen
de bewijslast voor de leeftijd bij de asielzoeker liggen. Waarom wordt er
in geval van twijfel niet standaard in het nadeel van de asielzoeker beslist?In de nota staat overigens dat als achteraf blijkt dat de asielzoeker
bij binnenkomst minderjarig is, dit leidt tot intrekking van de verblijfsvergunning.
Is dit een afwijking van de eerdere «kanbepaling»? Waarom wordt
er overigens gesproken van «jokkende» in plaats van «liegende»
AMA's? Het gaat hier toch niet om onschuldige zaken?De heer Wijn constateert dat liegende, voor asiel afgewezen minderjarige
vreemdelingen voortaan op de terugkeervariant zijn aangewezen, en dus niet
na drie jaar in aanmerking komen voor een verblijfsvergunning. AMA's moeten
dan ook goed worden gewezen op de gevolgen van zijn of haar liegen, zodat
deze zijn te overzien. Moet «liegen» overigens niet nader worden
geoperationaliseerd? Wat in het geval bij taalanalyse een andere herkomst
blijkt? Bestaan er in de procedure nog mogelijkheden om het gelogene terug
te draaien?Er is nog nooit een voor asiel afgewezen minderjarige vreemdeling, in
feite slachtoffers van mensensmokkel, daadwerkelijk teruggekeerd naar het
land van herkomst. Dit is echter de beste preventie inzake instroom van nieuwe
AMA's, waarbij de terugkeerpilot met China overigens nog op gang moet komen.
Het verwaarloosbaar aantal Chinese minderjarigen dat asiel krijgt verleend,
is een positieve indicatie van de behandeling van kinderen in China en hun
mensenrechtensituatie. Het ambtsbericht terzake laat zien dat er zijn algemeenheid
adequate opvang voor minderjarigen in tehuizen bestaat indien de familie onvindbaar
blijkt. Volgens de motie-Kamp/Wijn is er vervolgens geen individuele toetsing
nodig. Bovendien is het verlies van documenten altijd aan te rekenen. Waarom
worden voor asiel afgewezen AMA's uit China, dus na nationaliteitsvaststelling,
niet gewoon op een (charter)vliegtuig terug gezet? Het is toch bekend dat
zij grotendeels uit dezelfde provincie komen? Nederland moet op dit vlak enige
durf tonen om, in het belang van de alleenstaande minderjarige vreemdeling,
de huidige ontwikkeling te doorbreken. Waarom overigens niet direct ook pilots
in andere landen starten?De heer Wijn wil in geval een AMA op Schiphol aankomt, vanuit een land
waar kinderen in het algemeen niet worden vervolgd, de situatie veilig is
voor kinderen en er in het algemeen adequate opvang is voor minderjarigen,
een vorm vinden voor afdoening in het aanmeldcentrum. Is de staatssecretaris
hiertoe bereid?Kindgezinnen verdienen extra aandacht bij terugkeer. Dat een kind de moeder
volgt is prima. In het geval van meerdere broers en zussen, waarvan er een
meerderjarig is, wordt men echter uit elkaar gehaald. Kan de staatssecretaris
deze strenge aanpak nader motiveren? Eenzelfde opsplitsing kan plaatsvinden
in de opvangvariant, als het oudere kind in de terugkeervariant terechtkomt.
Wat is hierbij de motivering? Hoe wordt vervolgens het sociale
verband tussen deze familieleden in stand gehouden?De heer Wijn wijst erop dat er AMA's verdwijnen, met name meisjes uit
West-Afrika. Het gaat hier om slachtoffers van vrouwenhandel die in de prostitutie
verdwijnen. Toch gaat de nota nauwelijks in op beschermde opvang van dergelijke
risicogroepen. Dit probleem moet echter goed worden aangepakt. Wat is de staatssecretaris
hierbij van plan?In de basisperiode krijgt De opbouw formeel de voogdij. Wat houdt dit
in? Wat is de rol van de voogd in een terugkeervariant? Gaat 80% van de voogden
functioneren als terugkeervoogd en 20% als integratievoogd? Wat is hierbij
de rol van het COA (Centraal orgaan opvang asielzoekers) en De opbouw?In de opvang in de terugkeervariant van voor asiel afgewezen minderjarige
vreemdelingen mag geen dubbele boodschap worden afgegeven. Welke taal wordt
in dit verband onderwezen? Wordt een speciaal terugkeercurriculum ontworpen
waarin bijvoorbeeld handvaardigheid centraal staat? Overigens moet het onderwijs
altijd gegeven worden op de verblijfplaats om de schijn van integratie te
voorkomen.De heer Wijn merkt op dat aan het einde van de nota de aangekondigde maatregelen
met een bijbehorend tijdpad te vinden zijn. Voortaan moet de Kamer elk jaar
een rapportage ontvangen, waarbij voor elke maatregel de voortgang wordt gemeld.
Er is overigens sprake van slechts beperkte ambities. Het verwachte effect
van de maatregelen houdt in het jaar 2006 nog steeds meer AMA's in dan in
1999. Voor 2001 betekent dit een verdubbeling van de kosten. Kan de staatssecretaris
garanderen, in de vorm van een resultaatsverplichting, dat de genoemde terugkeeraantallen
worden gehaald?De heer Kamp (VVD) constateert dat ruim eenvijfde
van de instroom van asielzoekers uit AMA's bestaat. De laatste vijf jaar is
de toestroom van alleenstaande minderjarige asielzoekers met 400% toegenomen,
een ondanks alle waarschuwingen van de VVD door de politiek gecreëerd
probleem.Al in 1992 ontdekten mensensmokkelorganisaties Nederland als AMA-bestemming.
Bovendien rees snel het vermoeden dat volwassenen zich als AMA voordeden.
Leeftijdsonderzoek door middel van röntgenfoto's werd echter tegengehouden
door een linkse Kamermeerderheid. Het grootste land van herkomst was ook toen
al China. Hoewel dat land verzekerde dat iedere terugkerende AMA opgevangen
zou worden, kregen alle AMA's een verblijfsvergunning. Inmiddels ligt de instroom
van AMA's op 6700 en ligt reeds de tweede beleidsnota voor.De heer Kamp vindt het te laat voor beperkte aanpassingen van het beleid.
Mensensmokkelaars hebben Nederland als reisdoel voor AMA's bovenaan de lijst
staan. Potentiële klanten zien Nederland als het land dat al tien jaar
alle alleenstaande minderjarige asielzoekers een verblijfsvergunning, goede
opvang en begeleiding geeft. Er zijn reeds 12 000 AMA's in Nederland,
plus 12 000 AMA's die inmiddels achttien jaar of ouder zijn en een vaste
verblijfsvergunning hebben. Alleen een rigoureuze beleidswijziging kan het
toestroompatroon doorbreken, wat de staatssecretaris zich blijkbaar nog onvoldoende
realiseert.Het nieuwe beleid betekent dat een deel van de AMA's permanent mag blijven
en dat een ander deel tijdelijk mag blijven, namelijk tot het achttiende jaar
of tot uit een röntgenfoto blijkt dat betrokkene eenentwintig jaar is.
Deze groep is in totaliteit zeer groot. Permanent mogen blijven AMA's die
zeggen jonger dan achttien jaar te zijn en zeggen uit Afghanistan of Sierra
Leone te komen en AMA's die jonger zijn dan vijftien jaar en waarvoor geen
opvang bestaat. Tijdelijk mogen die AMA's blijven van vijftien, zestien of
zeventien jaar waarvoor geen opvang bestaat, iedereen die jonger dan achttien
jaar is en die zegt dat er geen opvang is en liegt over zijn of
haar identiteit en iedereen van achttien, negentien of twintig jaar die zegt
jonger te zijn dan achttien en liegt over zijn of haar identiteit.De heer Kamp wijst erop dat voor de opvang van AMA's van vijftien jaar
en ouder met tijdelijk verblijf is gekozen voor de terugkeervariant. Het gaat
om units van 25 alleenstaande minderjarige asielzoekers, dependances op de
COA-terreinen van reguliere scholen, gericht op het onderhouden van de eigen
taal en bezigheidsactiviteiten. Dit betekent 8500 nieuwe opvangplaatsen, namelijk
340 units met de bijbehorende onderwijs- en andere voorzieningen. De directe
kosten voor opvang en voogdij lopen daarbij op van 237 mln gulden in het jaar
2001 tot 570 mln gulden in het jaar 2002.Het eerste effect van het nieuwe beleid is dat de AMA's gemiddeld jonger
zullen zijn en nog minder geneigd zijn om naar waarheid controleerbare informatie
te geven. De terugkeervariant zal als een aantrekkelijke verblijfsvorm worden
gezien, met bovendien een goede kans dat het verblijf na het bereiken van
de leeftijd van achttien jaar kan worden gecontinueerd. De verwachte daling
in de toestroom van 6700 in 2000 naar 5800 in 2004 zal dan ook tijdelijk blijken
te zijn.Het tweede effect is dat er grote problemen ontstaan met alleenstaande
minderjarige asielzoekers die achttien jaar worden of waarvan uit een röntgenfoto
blijkt dat zij eenentwintig jaar zijn. Jonge mensen die in een cruciale fase
van hun leven drie jaar of zelfs langer in Nederland zijn opgegroeid, zullen
immers proberen om hier te blijven. Overheidsoptreden om hen tot vertrek te
dwingen zal veel weerstand oproepen. Bij AMA's die hebben gelogen over hun
identiteit, is gedwongen uitzetting bovendien niet mogelijk. De overheid zou
dan ook moeten overgaan tot opsluiting. Dit is echter onuitvoerbaar en onverantwoord
voor de betrokken jongeren.De heer Kamp noemt als eerste uitgangspunt voor een beter nieuw beleid
het Verdrag inzake de rechten van het kind: het belang van een kind om in
eigen gezin, kring, omgeving, taal en cultuur op te groeien. Een tweede uitgangspunt
is dat het AMA-probleem geen asielprobleem is. Alleenstaande minderjarige
asielzoekers zijn kinderen waarvoor de ouders of anderen veel geld willen
betalen aan een mensensmokkelorganisatie om hen in Nederland op te laten groeien.
De verklaringen van de AMA's zijn dan ook in de regel ongeloofwaardig. Een
medewerkster van de Nederlandse ambassade in China, belast met de controle
van AMA-verklaringen, heeft gezegd dat alle door haar onderzochte verklaringen
onjuist bleken. Een derde uitgangspunt is dat AMA's bovendien niet de kinderen
zijn die er het slechtst aan toe zijn. In Rusland leven 2,5 miljoen kinderen
op straat en in Afrika worden jaarlijks 70 000 kinderen met aids geboren.Het is onacceptabel dat anderen kinderen naar Nederland sturen. Het criterium
is dan immers niet de behoefte aan hulp, maar de beschikking over geld. Met
het geld dat in Nederland aan opvang wordt uitgegeven, kunnen veel meer kinderen
worden geholpen in landen waar de nood het hoogst is.Het nieuwe beleid moet inhouden dat alle AMA's worden teruggestuurd. Omdat
zij geen vluchtelingen zijn, kan hun asielaanvraag binnen 48 uur in het aanmeldcentrum
worden afgewezen. Afgewezen AMA's moeten direct terugkeren. Voorzover dat
niet mogelijk is, moet er sprake zijn van gecontroleerde opvang van zeer tijdelijke
aard en uitsluitend gericht op terugkeer. De overgangsperiode van oud naar
nieuw beleid zal moeilijk worden. Duidelijk beleid en krachtig en consequent
optreden kan echter het immigratiepatroon doorbreken. Het aantal AMA's zal
uiteindelijk minder dan 1000 per jaar worden, afhankelijk van de verdere afbouw
van de categoriale bescherming. Er is geen nieuwe opvangstructuur nodig. De
directe kosten zullen op jaarbasis 400 mln tot 500 mln gulden lager uitvallen. Mevrouw Albayrak (PvdA) is verbaasd over de
brief van de staatssecretaris in reactie op twee adviezen, van de Raad voor
strafrechttoepassing en jeugdbescherming en de inspectie jeugdhulpverlening
en jeugdbescherming. De inhoud van deze adviezen kan immers niet meegenomen
worden in de voorliggende nota.Het nieuwe beleid zet in op een noodzakelijke trendbreuk bij de instroom
van AMA's. Het is echter op zijn minst redelijk dat daarbij de nodige aandacht
wordt besteed aan opvang en begeleiding van jongeren die terug moeten keren
naar het land van herkomst. De ondergrens hierbij wordt gevormd door het wettelijk
kader van de verschillende verdragen. Het gaat tevens om fatsoensnormen bij
de behandeling van minderjarige kinderen. Ook mogen er geen onnodige risico's
worden genomen inzake de openbare orde. Het COA mag immers niet verworden
tot de grootste jeugdinrichting van Nederland.Mevrouw Albayrak merkt op dat het onderzoek naar mogelijke opvang in het
land van herkomst in de afgelopen jaren slecht is verlopen. Er is te weinig
energie gestoken in een snelle identiteitsvaststelling en een snelle terugkeer
van kinderen. Mede door dit perspectief is er zichtbaar (leeftijds)misbruik
ontstaan in de procedure voor alleenstaande minderjarige asielzoekers. Aan
de stijging van het aantal AMA's moet dan ook een halt worden toegeroepen.
De georganiseerde mensensmokkel en migratie van alleenstaande minderjarigen
brengt hun immers geen beter lot in een westers land. Daar is het wachten
op een definitief verblijf, met onvoldoende begeleiding en in alle eenzaamheid.De aangekondigde wijzigingen concentreren zich op de binnenkomst in Nederland.
De leeftijds- en identiteitsvaststelling en een houding gericht op terugkeer
van het kind staat voorop. Daarbij zal gewerkt worden met een integratievariant
en een terugkeervariant in de opvang. Het uitgangspunt is daarbij dat het
belang van minderjarigen in de meeste gevallen gediend is bij terugkeer naar
het land van herkomst. Deze in theorie veelbelovende nieuwe plannen, die zeker
de steun van de PvdA verdienen, dragen wellicht (onnodige) risico's met zich.
Een en ander neemt immers niet weg dat in de procedure ruimte moet zijn voor
het herkennen en erkennen van vluchtelingen. Een toegezegde nota over het
toetsen van vluchtelingschap van kinderen is overigens nog niet ontvangen.Mevrouw Albayrak merkt op dat naar verwachting 80% van de AMA's in de
terugkeervariant terecht zal komen. Dat kan dus een forse groep worden. Wat
echter als het niet lukt om substantiële aantallen van de 80% naar het
land van herkomst te laten terugkeren? Deze minderjarigen vallen bij het bereiken
van de leeftijd van achttien jaar onder het volwassenenterugkeerbeleid, wat
beëindiging van de voorzieningen inhoudt. Grote groepen jongeren, zonder
enige binding met Nederland en zonder kennis van de Nederlandse taal, komen
dan op straat te staan. De uitdaging is daarmee om de terugkeervariant zodanig
in te kleden dat de verblijfsduur per kind zo kort mogelijk is. In afwijking
van het volwassenenterugkeerbeleid ligt er een zware verantwoordelijkheid
bij regering en parlement om de vordering van AMA's nauwgezet te volgen. Als
uit de evaluatie blijkt dat er sprake is van falend beleid, moet er een realistisch
debat worden gevoerd over de consequenties. Is de staatssecretaris bereid
om een periodiek verslag aan de Kamer te sturen over welke AMA's terugkeren
of niet, de redenen daarvoor en de gemiddelde verblijfsduur?De jokkende of zwijgende alleenstaande minderjarige asielzoekers komen
in de terugkeervariant terecht. Vervolgens zullen alle inspanningen erop gericht
zijn alsnog de waarheid uit het kind te krijgen. Is men in de opvang en begeleiding
echter in staat om «jokken» van «verwarring» te onderscheiden?
Wordt bovendien niet vergeten dat het spreken van de waarheid kan beteken
dat het kind alsnog in de integratievariant terechtkomt? Het kan toch gaan
om een vluchteling of om een kind waarvoor geen opvang gevonden kan worden? Mevrouw Albayrak vindt het werken met één begeleider op
25 AMA's in de centrale opvang een risico. Het gaat hier immers om kwetsbare
en «explosieve» kinderen, ook door de aangeboden omgeving. De
staatssecretaris is tevens te positief bij de inschatting in het voorzien
van voldoende pleeggezinnen. Waarom zou men aannemen dat het algemene probleem
inzake pleeggezinnen binnenkort zal veranderen? Zal ook dit niet de druk in
de centrale opvang vergroten? Hierbij speelt immers een gevaar voor de openbare
orde. Bij de daginvulling en het onderwijs wordt bovendien te weinig resultaatgerichte
programmering voorgesteld. Het onderwijs dient aan te sluiten bij de intellectuele
vaardigheden en de voortgezette scholingskansen in het land van herkomst.
Elementaire kennis van het Nederlands is daarbij toch ook een eerste vereiste?
Meer in het algemeen moet de opvang en begeleiding van AMA's in de terugkeervariant
aan hoge eisen voldoen.Het scheiden van kindgezinnen vormt een dilemma zonder pasklare antwoorden.
Moet hier niet een uitzondering worden gemaakt, opdat de eenheid van (kind)gezinnen
niet wordt opgebroken? Welke mogelijkheden zijn er? Kan het oudste broertje
of zusje, ouder dan achttien jaar, niet alsnog in de opvang blijven bij de
andere kinderen? Is dat ook niet goedkoper? Is de staatssecretaris bereid
tot een nieuwe afweging?Mevrouw Albayrak is van mening dat bij de toegang tot de jeugdzorg geen
onderscheid gemaakt mag worden tussen kinderen in de integratie of de terugkeervariant.
De duur van het verblijf is in dit verband immers niet relevant als het gaat
om traumatische en psychotische minderjarigen.De begeleiding van jongeren in de integratievariant behoeft niet in een
justitienota uitgewerkt te worden. Aan de integratie op zich worden echter
maar weinig woorden gewijd. Het verzoek is daarom om in samenwerking met het
ministerie van VWS een nota op te stellen over de integratie van AMA's, mede
op basis van de aanbevelingen van de inspectie jeugdhulpverlening en jeugdbescherming,
met aandacht voor professionalisering van de begeleiding, toegang tot kwalitatief
goed onderwijs, de achttienplusproblematiek, de toeleiding tot de arbeidsmarkt
en sociale contacten.Mevrouw Albayrak is verheugd over de constatering van de staatssecretaris
dat het begrip objectieve zelfstandigheid in de praktijk niet werkbaar is
gebleken. Justitie is daarom voorlopig van deze lijn afgestapt.Wat is overigens de stand van zaken bij de Chinapilot?De heer Hoekema (D66) leest in de nota nieuw
beleid dat blijk geeft van een enorme ambitie met een lawine aan kleine en
grote beleidsmaatregelen. De precisie van de te realiseren cijfers bij de
terugkeer is echter verbazingwekkend. Op grond van welke verwachtingen kan
de staatssecretaris deze verplichtingen waarmaken?Het aantal feitelijk teruggekeerde alleenstaande minderjarige asielzoekers
zou zeer gering zijn. Kan de staatssecretaris dit alsnog aangeven? Er is daarnaast
sprake van een zeer grote, voor een groot deel georganiseerde instroom. 95%
van de AMA's komt ongedocumenteerd in Nederland. Bovendien bestaat een ruime
mate van misbruik van de minderjarigheid. Is volgens de wetenschap reeds een
verdere verfijning van het onderzoek naar vaststelling van de eenentwintigjarige
leeftijd denkbaar? Het gaat hier tevens om kinderen, wat de overheid volgens
de fatsoensnormen en bijvoorbeeld het VN-verdrag voor de rechten van het kind,
verplicht om voor hen zorg te dragen. Dat vergt van de kant van de staatssecretaris
de nodige evenwichtskunst.De heer Hoekema vindt dat meer dan in het verleden werk gemaakt moet worden
van de terugkeervariant. Het geven van dubbele boodschappen moet dan ook worden
vermeden. Het grote risico van de voorgestelde aanpak is dat van de 80% aan
AMA's die in de terugkeervariant terecht komt, een groot deel in Nederland
zal moeten blijven. Dit is de kern van het probleem, zonder duidelijke of
gemakkelijke oplossingen. De procedure moet bij dit alles zorgvuldig afgewerkt worden. Er zullen
immers kinderen zijn die recht hebben op een vluchtelingenstatus. Meer in
het algemeen staat het recht op bescherming van het belang van het kind voorop.
Een kind is vaak beter af in eigen land en eigen cultuur. De uitwerking daarvan,
terugkeer naar het land van herkomst, zal echter moeilijk worden.De heer Hoekema heeft uit de nota slechts een diffuus beeld opgedaan van
de Europese situatie. Kan een en ander nader uitgewerkt worden? Welke kwalitatieve
en kwantitatieve instroom komt er naar Europese landen? Welke landen hebben
er te maken met welke instroom van AMA's? Is er ook voortgang te bereiken
op Europese schaal? Bestaat er een gemeenschappelijke definitie van het begrip
AMA in Europees verband? De gewenste omslag in het beleid, effectief op terugkeer
gericht, moet overigens gepaard gaan met een omslag in het beeld van Nederland
in het buitenland. Hoe denkt de staatssecretaris dit beeld zodanig te veranderen
dat er sprake is van een effectieve beperking van de instroom? Worden er naast
de pilot met China vergelijkbare pilots met Angola, Guinee en Sierra Leone
uitgevoerd? De mensensmokkel moet bij de bron aangepakt worden. Moeten in
Europees verband geen strengere straffen uitgevaardigd worden voor mensensmokkel
en -handel? Zijn er op dit punt concrete verbeteringen mogelijk? Hoe wordt
het fenomeen van «reisagenten», verantwoordelijk voor 95% van
de instroom, in dit verband aangepakt? Bestaat er ook inzicht in de reisroutes?
Geeft het VN-verdrag voor grensoverschrijdende criminaliteit van 12 december
2000 aanknopingspunten voor beleid terzake? Hoeveel landen hebben het protocol
hierbij inmiddels geratificeerd?Met het oog op de terugkeer moet zo veel mogelijk worden geprobeerd de
identiteit van de kinderen vast te stellen. In het geval van jokkende kinderen
is het overigens mogelijk dat zij later wel informatie prijsgeven onder de
juiste omstandigheden. Het is van het grootste belang dat kinderen terugkeren
naar het land van herkomst. Bij het verhoor van kinderen onder de twaalf jaar
moeten er overigens garanties bestaan dat dit gebeurt in een kindvriendelijke
omgeving, rekening houdend met de pedagogische belangen van het kind. Bij
de opvang in het land van herkomst moet overigens zowel de individuele opvangmogelijkheden
als het algemene beeld van de opvang vastgesteld worden. Bij terugkeer naar,
bijvoorbeeld, China moet de IOM (Internationale organisatie voor migratie)
en de ambassade actiever optreden om de kans op behoorlijke opvang te vergroten
van deze kinderen.De heer Hoekema denkt dat de opvang van alleenstaande minderjarige asielzoekers
een zware wissel op het COA zal trekken, financieel en organisatorisch. Ongeveer
10 000 AMA's worden in vrij grote eenheden opgevangen. Heeft de staatssecretaris
overleg gevoerd met het COA over realisering en beheersbaarheid? Zijn er daarnaast
voldoende pleeggezinnen beschikbaar? Komt de opvangstructuur niet onder druk
te staan? Bestaat inzicht in de financiën per opvangplaats? Stichting
Valentijn komt immers uit op f 42 000 of meer per opvangplaats in
plaats van f 35 000. Is het budget hiervoor toereikend? De gewetensvolle
afweging van de staatssecretaris op het vlak van de kindgezinnen valt te begrijpen.
Het blijft echter moeilijk om kindgezinnen daadwerkelijk te scheiden. D66
kiest er dan ook voor om deze kindgezinnen intact te laten. Is het bovendien
altijd en in alle opzichten nodig om de meisjes van de jongens te scheiden,
afgezien van het element van de moslimcultuur?De stichting De opbouw heeft vraagtekens gezet bij de voogdijperiode en
-status. Juridische bijstand en voogdij staan op zich los van elkaar, al heef
het kind behoefte aan beide. Volgens de nota wordt de rol van de voogdij beperkt
tot een strikt juridische voogdij, zodat het risico wordt gelopen op schending
van artikel 245 van boek 1 van het BW. Wat is de reactie van de staatssecretaris
in dit verband? De heer Hoekema steunt het voorstel om de AMA's zo veel mogelijk in de
terugkeervariant op te vangen. Het onderwijs moet daarom voorzieningen bevatten
die vooruitgrijpen op terugkeer naar het land van herkomst. Daarbij hoort
enig begrip van de Nederlandse taal. Is het gezien de problemen op scholen
praktisch uitvoerbaar om alleenstaande minderjarige asielzoekers in de huidige
voorzieningen te huisvesten? Zijn er daarnaast voldoende leerkrachten beschikbaar,
ook in de integratievariant?China is en blijft een groot risico voor het AMA-beleid, nu in 80% van
de gevallen de identiteit van Chinese AMA's niet kan worden vastgesteld. Wat
verwacht de staatssecretaris van het pilotproject inzake medewerking van China,
het identificeren van AMA's en het beschikbaar stellen van documenten? Wanneer
gaan de door China aangeboden identiteitsexperts aan de slag? Is reeds enig
beleid in gang gezet na de IND-missie (Immigratie- en naturalisatiedienst)
van 1999 en 2000?De heer Rabbae (GroenLinks) vindt dat het
belang van het kind centraal moet staan in het beleid. Sommigen lijken dit
beginsel echter alleen aan te hangen omdat dit bijna altijd betekent dat kinderen
terug moeten keren naar het land van herkomst.De zorg van de staatssecretaris is om deze kinderen terug bij hun familie
te krijgen. De zorgvuldigheid daarbij staat op gespannen voet met de wens
van een deel van de samenleving en de politiek om Nederland welhaast AMA-vrij
te maken. Dit maakt het moeilijk om het probleem in eenduidige termen te definiëren.
Het belang van het kind lijkt hier en daar dan ook het onderspit te delven.
Zo koerst men af op een categoriale in plaats van een individuele benadering
van deze groep kinderen.De heer Rabbae voorspelt dat het nieuwe beleid zal leiden tot meer jongere
asielzoekers en meer AMA's in de illegaliteit en de prostitutie. Ook dat benadrukt
dat het belang van het kind, als er geen sprake is van vluchtelingschap, gezocht
moet worden in terugkeer naar het land van herkomst. Daarbij moet echter gekozen
voor een werkwijze waarbij elk kind individueel wordt teruggebracht naar familie
of ouders. Anders wordt het in het nieuwe beleid moeilijk om in de praktijk
humaan en meevoelend om te gaan met de kinderen.Onzekerheid bij deze kinderen vormt een groot probleem, bijvoorbeeld inzake
de begeleiding van deze groep gedurende een periode van drie jaar. Een eerder
voorstel van GroenLinks om deze periode van onzekerheid tot een jaar te beperken,
heeft echter geen steun gekregen. Om dergelijke frustraties, ook bij de begeleiding,
te vermijden moet gekozen worden voor een individuele benadering, gericht
op het zoeken van mogelijkheden van opvang door de familie, de terugkeer dus
van het kind.De heer Rabbae wijst erop dat het horen van alleenstaande minderjarige
asielzoekers beneden de twaalf jaar belastend is voor deze kinderen. Ook dit
is dus niet in het belang van het kind. Kinderen kunnen bovendien allerlei
motieven hebben om de (pijnlijke) waarheid niet te vertellen. Het jokken van
een AMA kan overigens zeer verstrekkende gevolgen hebben, zeker als het om
niet meer gaat dan een misstap. Hiermee moet dan ook rekening worden gehouden.
De rechter heeft bovendien bepaald dat een leeftijdsgrens van vijftien jaar
moet worden gehanteerd bij het aanspreken van een kind op zijn of haar daden.
Waarom deze afwijking hiervan? De toelatingsprocedure duurt volgens de nota
zes tot negen maanden. Kan dit niet korter, zodat de kinderen ook sneller
in het integratietraject terecht kunnen? In het algemeen kan vastgesteld worden
dat in het nieuwe beleid de AMA's als reguliere asielzoekers behandeld gaan
worden. Hopelijk zijn de staatssecretaris en het COA in staat om een aangepaste
opvang voor deze groep kinderen te verzorgen.Het is inhumaan dat kindgezinnen uit elkaar worden gehaald. In het kader
van de Nederlandse hulpverlening hanteert de overheid toch maatstaven om de
gezinsstructuur zo veel mogelijk overeind houden? Waarom dan niet in dit geval?
Ook de voogdij door stichting De opbouw wordt in beperktere mate
ingevuld dan normaal is binnen het Nederlandse kader. Juist deze kinderen
behoeven toch meer aandacht?De heer Rabbae merkt op dat in de terugkeervariant een ontheffing van
de leerplicht verkregen kan worden conform artikel 25 van de Wet op het voortgezet
onderwijs. Wat is daarbij echter de argumentatie? De kinderen in de terugkeervariant
worden klaargestoomd voor terugkeer. Die moeten enige kennis opdoen van de
Nederlandse taal en hun omgeving. Gericht op de terugkeer moet er tevens sprake
zijn van korte beroepsopleidingen, computertechniek en vreemde talen, die
hen houvast kunnen bieden in het land van herkomst.De heer Rouvoet (ChristenUnie) vindt het hoog
tijd dat er aanvullende maatregelen worden genomen, zodat er gelukkig sprake
is van enige beweging in een weerbarstig dossier. Met de nieuwe maatregelen
lijkt de zaak echter vlot te trekken. De door de staatssecretaris verwachte
effecten van het arsenaal aan maatregelen zijn echter niet denderend: een
daling van 6700 AMA's in 2000 naar 5800 AMA's in 2006. Dit vraagt niet alleen
om goede tussentijdse rapportages, maar ook om streefcijfers die stevige ambities
en een resultaatsverplichting weerspiegelen.Uitgangspunt van beleid moet zijn het terugdringen van het aantal AMA's.
De maatregelen daarbij moeten aan normen zijn gebonden, zoals het Verdrag
inzake de rechten van het kind. Het beleid omtrent alleenstaande minderjarige
asielzoekers ligt immers op het snijvlak van vreemdelingenbeleid en jeugdbescherming.
Het verdrag houdt overigens een sterk accent in op het belang van het gezinsverband.
Onder bepaalde omstandigheden moet minderjarigen echter opvang in Nederland
worden geboden.De heer Rouvoet zou zich tevreden tonen als de staatssecretaris een trendbreuk
weet aan te brengen bij de stijging in het aantal AMA's. Naast veel oud beleid
is er ook sprake van nieuwe maatregelen. Zo zal door adequate communicatie
en internationale publiciteit over aanvullende maatregelen worden getracht
de positieve beeldvorming over Nederland bij te stellen. Hoe denkt de staatssecretaris
dit te doen?Het horen van kinderen jonger dan twaalf jaar verdient de nodige aarzeling
vanwege de kwetsbaarheid van deze groep. Waar dient het immers toe? Wat is
overigens de situatie rond de pleeggezinnen? Zijn die er voldoende, ook in
dit verband? Volgens de nota is het wenselijk, bij de behandeling van een
asielaanvraag de beoordeling van het asielgedeelte bij landen van herkomst
waar een gericht onderzoek naar de identiteit kan plaatsvinden, los te maken
van de beoordeling of betrokkene in aanmerking komt voor een verblijfsvergunning-AMA.
Kan dit nader worden toegelicht?De heer Rouvoet stemt ermee in om jokkende alleenstaande minderjarige
asielzoekers in de terugkeervariant te brengen. Daarbij moet in het oog worden
gehouden dat niet ieder inconsistent verhaal van een dertienjarige gejok of
gelieg betekent. Er kan immers om dubieuze redenen spanning of druk op een
kind worden gelegd. Op dit vlak zijn dan ook enige pedagogische kwaliteiten
van belang. Volgens de nota is het begrip objectieve zelfstandigheid (nog)
niet te operationaliseren. Dit stemt tot tevredenheid, al is het onduidelijk
waarom een en ander voor de andere top-10-landen verder uitgezocht zal worden.
Het gaat toch om een niet werkbaar begrip?De «black box» van de ambassade verdient wederom de aandacht,
dit keer gericht op de pilot in China. Wederom moet maar aangenomen worden
dat niet het verhaal van de vreemdelingen, maar van de Chinese ambassade de
gang van zaken juist weergeeft.De heer Rouvoet heeft bezwaren tegen het uit elkaar halen van kindgezinnen,
vooral met het oog op de kwetsbaarheid van deze kinderen. Daarnaast moet extra
aandacht worden besteed aan het voorkomen van het verdwijnen van vooral meisjes,
met het risico dat deze kinderen in de handen van criminelen
of mensensmokkelaars terechtkomen of in de prostitutie.De heer De Wit (SP) vindt de nota een duizelingwekkende
aaneenschakeling van maatregelen en voorstellen, erop gericht om de instroom
van alleenstaande minderjarige asielzoekers te controleren en in te dammen.
Dit internationale probleem hangt samen met de stroom van miljoenen mensen
over de gehele wereld die op drift zijn geraakt, op zoek naar geluk. Daarbij
is ook de mensensmokkel een belangrijk element. Terre des Hommes wijst erop
dat 60 miljoen kinderen onder bizarre omstandigheden werken, dat 300 000
kinderen kindsoldaat zijn en dat 6 miljoen kinderen in de laatste tien jaar
gewond of gehandicapt zijn geraakt als gevolg van gewapende conflicten. Dit
werpt een ander licht op de veelal eenvoudige maatregelen die erop gericht
zijn om het aantal AMA's terug te dringen.Omdat het om kinderen gaat is een zorgvuldige afweging gewenst, gericht
op bescherming van het kind volgens het Verdrag inzake de rechten van het
kind. Het is daarnaast ook van belang voor een kind om op te groeien in familie-
of gezinsverband en om sociale contacten te onderhouden. Juist met het oog
op de zorgvuldigheid is het bedenkelijk om gehoor en nader gehoor zo veel
mogelijk in de AC-procedure af te doen. Komt het verhaal van een kind in deze
procedure voldoende uit de verf? Wordt juist omgegaan met deze kinderen? Is
dit de inzet van de staatssecretaris?De heer De Wit noemt de terugkeer het centrale element in de nota. Er
is zelfs sprake van een soort censuur als er sprake is van de «dubbele
boodschap». Blijkbaar mogen de mensen die betrokken zijn bij opvang
en contact met AMA's geen dubbele boodschappen uitzenden. Is dat geen miskenning
van de loyaliteit die ontstaat tussen begeleiders of leerkrachten en deze
kinderen? Is dit bovendien niet te veel gevraagd?Bij de terugkeervariant is het onderbrengen van AMA's in groepen van 25
en op grote locaties niet zonder gevaren. Met name de ontvankelijkheid voor
de boodschap van de terugkeer kan hierdoor bemoeilijkt worden. Hoe intensief
is de voorgestelde 24-uursopvang overigens? Hoe gaat de staatssecretaris proberen
het positieve beeld van Nederland in de wereld bij te stellen?De heer De Wit vraagt zich inzake de jokkende AMA's af of het procedureel
mogelijk is dat men tot inkeer komt. Ontstaat er bovendien geen substatus
voor jokkende AMA's die niet tot inkeer komen, omdat die afstevenen op een
bestaan in de illegaliteit?Het vaststellen van de identiteit van deze minderjarigen is van groot
belang. In de nota staat dat bij vijfminners met een AMA-vergunning drie jaar
actief gezocht zal worden naar opvangmogelijkheden in het land van herkomst.
Hoe verhoudt dit zich tot de indruk dat het algemene beeld van de opvang in
een land reeds voldoende is voor een besluit omtrent terugzending? Adequate
opvang in het land van herkomst kan niet gebaseerd worden op louter het ambtsbericht,
zonder per individu de garantie van opvang in het land van herkomst vast te
stellen. Dit belangrijke punt van de nota is bovendien in afwijking van de
rechtspraak.Antwoord van de staatssecretarisDe staatssecretaris constateert algemene instemming
met de urgentie van intensivering van het AMA-beleid om de trend bij de instroom
naar beneden bij te buigen. Met hier en daar verschillende accenten ligt de
nadruk op terugkeer naar het land van herkomst, in het belang van het kind.
Daarbij zijn vaak moeilijke afwegingen aan de orde. Alleen zichtbare terugkeer
kan de instroom doen verminderen. Daarnaast moet er sprake zijn van preventie
van en tegengaan van mensensmokkel, een prioriteit van het openbaar ministerie.
Dit vereist overigens de medewerking van onder andere de politie.
Voor AMA's zijn er routes voor massale vormen van dergelijke smokkel. In Europees
verband vindt er dan ook intensivering van de samenwerking plaats door middel
van aanwezigheid van Nederlandse deskundigheid in de verschillende transithavens
zoals Shanghai of Kuala Lumpur. De extra 8500 plaatsen in de opvang leveren
overigens niet een extra aanleiding voor mensensmokkel op. Nederland is sowieso
gebonden aan het opvangen van minderjarige kinderen op een humane, zij het
sobere wijze. Sinds 1997 heeft de taskforce mensensmokkel enig resultaat geboekt.
Het aantal zaken is inmiddels opgelopen tot enkele tientallen.De Chinapilot is een voorbeeld van goede samenwerking met de Chinese autoriteiten,
die zich op dit vlak zeer gemotiveerd tonen om het probleem onder controle
te krijgen. Er is over en weer sprake van praktische steun: Nederlandse software
voor het checken van vervalste documenten en Chinese taaldeskundigen die over
enkele weken naar Nederland komen. Bij de terugkeer van een kind naar China
moeten ticket en papieren worden geregeld. Bij een dergelijke begeleide terugkeer
wordt het kind in China opgevangen door een medewerker van de IOM. Het kind,
waarvan de identiteit en afkomst natuurlijk bekend is, wordt vervolgens overgedragen
aan de Chinese autoriteiten. Er is echter van tevoren niet getoetst of er
in een individuele situatie sprake is van een opvangplaats. Het ambtsbericht
over China laat immers overtuigend zien dat er in zijn algemeenheid altijd
sprake is van (generieke) opvang gezien de Chinese maatschappijstructuur en
cultuur. Vervolgens vindt er geen monitoring plaats in individuele gevallen.De staatssecretaris noemde een afschriftplicht voor bepaalde documenten
van begeleiders van minderjarige kinderen, die vaak onder het mom van vader
of moeder meereizen, niet reëel. Er komen per dag honderden kinderen
met papieren via de douane Nederland binnen, voor een deel onbegeleid. Daarbij
wordt vastgesteld of er iemand is om het kind op te vangen. Dit is meestal
een handlanger van de mensensmokkelorganisatie, die vervolgens het kind aflevert
bij een aanmeldcentrum. Het heeft wellicht meer zin om een afschriftplicht
in te voeren voor documenten van alleenreizende minderjarige kinderen. Men
kan ook overgaan tot het nemen van een foto van dergelijke kinderen.Met het ministerie van Buitenlandse Zaken zijn afspraken gemaakt over
de onderzoekscapaciteit op de Nederlandse ambassades inzake de visa die in
het land van herkomst zijn afgegeven. Hiervoor zijn extra financiële
middelen ter beschikking gesteld. Dergelijke vergelijking van visumbestanden
is overigens alleen mogelijk als de persoonsgegevens kloppen. In China worden
per jaar maar liefst ongeveer 15 000 visa afgegeven.De staatssecretaris legt uit dat het horen van kinderen onder de twaalf
jaar als doel heeft om eventuele asielmotieven te achteralen. Tevens wordt
geprobeerd om de achtergrond van een kind vast te stellen en of hereniging
met ouders of andere familieleden of verzorgers mogelijk is. Ook wordt getracht
de relatie tussen een kind en een eventuele begeleider helder te krijgen.
De IND werkt aan een nadere uitwerking van het horen, dat op een wijze moet
plaatsvinden die recht doet aan het kind.Het streven is erop gericht zo veel mogelijk de zaken in het aanmeldcentrum
af te doen. Dit bevordert de snelheid van de procedure, wat gewenst is mits
de waarborgen van de zorgvuldigheid, die niet afwijken van die bij volwassen
asielzoekers, dit toelaten. Een asielverhaal moet immers goed gehoord kunnen
worden, alvorens over te gaan tot honorering of afwijzing. Veel AMA's komen
overigens uit landen waar volwassenen op grond van asiel geen status zouden
krijgen in Nederland. Het aantal AMA's waarvan het asielverzoek wordt ingewilligd
is dan ook zeer gering.De staatssecretaris wijst erop dat de AC-procedure, inclusief de asielprocedure,
snel kan worden afgedaan in geval van kinderen. Vervolgens start het zoeken
naar de nationaliteit en identiteit van een kind, met behulp
van de autoriteiten in het land van herkomst. In relatie tot de Chinapilot
moet overigens gesteld worden dat dit land beschikt over een buitengewoon
goed werkende burgerlijke stand, inclusief adressen. Dit maakt het checken
van referteadressen (snel) mogelijk. Het bij liegen over de identiteit direct
terugsturen van Chinese kinderen naar het land van herkomst is onmogelijk,
ook omdat de Volksrepubliek China niet bereid is om iedereen op te nemen die
simpelweg stelt uit China te komen. Er leven immers 80 miljoen etnische Chinezen
buiten de Volksrepubliek China.Er is bewust gekozen voor de term «jokkende» AMA. Bij de meerderheid
van alleenstaande minderjarige asielzoekers is immers geen sprake van boze
opzet. Ouders hebben veel geld betaald aan mensensmokkelaars om hen naar het
Westen te brengen, waarbij zij door hun omgeving erop gewezen zijn dat het
belangrijk is om niet te vertellen wie zij zijn. Dat neemt echter niet weg
dat jokken of zwijgen, ook gedurende drie jaar, geen verblijfsvergunning als
beloning mag opleveren. Bij het vaststellen van jokken zal onder meer gekeken
worden naar druk, traumata en leeftijd. Een en ander wordt met de grootst
mogelijke zorgvuldigheid geoperationaliseerd naar de verschillende landen.Als een kind op een dag de waarheid vertelt, kan dit inhouden dat het
alsnog een verblijfsvergunning krijgt op grond van externe toetsing of een
herhaalde asielaanvraag. Het is overigens bekend dat de rechter rekening houdt
met onder meer de leeftijd van een kind bij de aanspreekbaarheid. Daarbij
is een absolute grens bij de leeftijd van vijftien jaar echter (vooralsnog)
onbekend als staande jurisprudentie. Na onderzoek in relatie tot drie landen
blijkt overigens vastgesteld dat een objectief zelfstandigheidscriterium niet
te operationaliseren is. Een en ander wordt nog nagegaan voor de andere top-10-landen,
zonder al te hoge verwachtingen.De staatssecretaris geeft aan dat in het oude beleid AMA's altijd een
AMA-VTV (vergunning tot verblijf) kregen. Onder de nieuwe Vreemdelingenwet
is de AMA-vergunning een reguliere vergunning geworden. Dat betekent dat altijd
eerst naar de asielgerelateerde omstandigheden wordt gekeken. Momenteel worden
25 IND'ers opgeleid om dergelijke kinderen op een verantwoorde manier te horen.
Daarnaast moet vastgesteld worden dat het vluchtelingschap in de zin van het
verdrag geen aanleiding geeft tot speciale criteria. Natuurlijk wordt er in
algemene zin getoetst aan het verdrag, aan artikel 3 van het EVRM (Europees
Verdrag inzake de rechten van de mens) en de asielgerelateerde gronden zoals
het traumatabeleid en de categoriale bescherming. Daarna vindt pas de reguliere
toets plaats. De UNHCR-richtlijnen (het Hoger commissariaat voor de vluchtelingen
van de VN) voor omgang met minderjarige vluchtelingen worden onverkort toegepast.Als het terugkeerbeleid om welke reden dan ook mislukt, komt de niet op
integratie gerichte terugkeervariant steeds voller te zitten. Dat risico moet
echter genomen worden. Een van de zwakkere kanten van het oude beleid was
immers het continu uitzenden van dubbele boodschappen. Een en ander vraagt
om een goede monitoring van de situatie in Nederland. De Kamer zal driemaal
per jaar bij de asielrapportage ook het AMA-beleid kunnen volgen. Het volgen
van achttienplussers met als doel om deze alsnog terug te laten keren is een
ander probleem. Kinderen met een AMA-VTV die inmiddels achttien jaar zijn
geworden mogen gewoon in Nederland blijven. Hun problemen vallen vooral onder
de verantwoordelijkheid van de minister voor Grote Steden- en Integratiebeleid,
de minister van VWS en de gemeenten. In het nieuwe beleid wordt zo veel mogelijk
bevorderd dat kinderen reeds voor hun achttiende zijn teruggekeerd.De staatssecretaris stelt met nadruk dat voor het idee van directe terugkeer
van AMA's na binnenkomst in Nederland, vaststelling van de identiteit cruciaal
is. Daarna wordt vastgesteld of er in het land van herkomst sprake is van
(ruim gedefinieerde) opvang. Geen enkel land is bereid kinderen terug te nemen
waarvan niet vaststaat dat zij daarvan onderdanen zijn. Het simpelweg
terugsturen van kinderen is dus een illusie. Het beleid is gericht op een
snelle terugkeer, wat ook de eenduidige boodschap aan de kinderen moet zijn.
In het geval echter de autoriteiten of het kind zelf niet meewerken, moet
er een sobere en humane opvang bestaan die recht doet aan de leeftijdsfase
van de kinderen. Dat kan een verblijf van meerdere jaren in de terugkeervariant
inhouden, in feite een ongewenst effect van het doel van het beleid.De basisperiode van zes tot negen maanden is nodig voor een zorgvuldige
toetsing van de asielmotieven en de vraag of betrokkene in aanmerking komt
voor een verblijfsvergunning als alleenstaande minderjarige vreemdeling. Het
gaat hierbij om een inschatting van een periode die zo kort mogelijk gehouden
moet worden. De IND zal overigens prioriteit geven aan AMA's bij de procedure.
Ook de percentages: 80% van de kinderen in de terugkeervariant en 20% van
de kinderen in de integratievariant zijn niet meer dan een schatting.De staatssecretaris merkt op dat voor alle AMA's de stichting De opbouw
de voogdij uitoefent als voorziening in het gezag, gebaseerd op het Burgerlijk
Wetboek. In de basisperiode en de terugkeervariant is de opvang een taak van
anderen onder verantwoordelijkheid van het COA. Het COA is overigens in een
projectvorm betrokken geweest bij de het opstellen van de nota. Op voorhand
lijkt er dan ook sprake van genoeg capaciteit inzake de opvang. In de basisperiode
en de terugkeervariant heeft de voogdij een toezichthoudende en controlerende
rol ten aanzien van de alleenstaande minderjarige asielzoeker die onder zijn
gezag staat. In overleg met De opbouw zullen hierover afspraken worden gemaakt.
In de integratievariant is de voogd niet alleen verantwoordelijk voor de juridische
voogdijtaak, maar in beginsel tevens vrij in de keuze waar het kind zal worden
opgevangen: pleeggezin, residentiële instelling of contractpartners van
De opbouw.De taak van een voogd is opgenomen in het Burgerlijk Wetboek in artikel
247, lid 1, en artikel 248 van boek 1, en houdt in dat de voogd belast is
met het ouderlijk gezag. Het gaat om de plicht en het recht het minderjarige
kind te verzorgen en op te voeden, mede te verstaan de zorg en de verantwoordelijkheid
voor het geestelijk en lichamelijk welzijn van het kind en het bevorderen
van zijn persoonlijke ontwikkeling. In artikel 336 staat dat de voogd zorgdraagt
dat de minderjarige overeenkomstig diens vermogen wordt verzorgd en opgevoed.De staatssecretaris geeft aan dat het onderwijs in de terugkeervariant
gericht is op een zo goed mogelijke toerusting op de terugkeer naar en zelfstandige
toekomst in het land van herkomst. Dergelijk maatwerk kan goed samengaan met
de in Nederland geldende leerplicht. Dit kan betekenen het bijhouden van de
eigen taal en onderwijs in een wereldtaal. Men zal daarnaast door de omgang
met de begeleiding sowieso enige kennis van de Nederlandse taal opdoen. Het
curriculum zal in het komende halfjaar ontwikkeld worden door het ministerie
van OCW, waarvoor een half miljoen gulden beschikbaar is gesteld. In de nieuwe
opzet is er in de terugkeervariant gekozen voor één begeleider
op 25 kinderen, zeven dagen per week en 24 uur per dag.De toegang tot de jeugdzorg is beperkt tot vreemdelingen die rechtmatig
in Nederland verblijven. Met het oog op de wens om kinderen met serieuze problemen
altijd goede hulp te kunnen bieden, is echter overleg met de staatssecretaris
van VWS over de Wet op de jeugdzorg gestart. Hopelijk zal het aantal pleeggezinnen
voldoende zijn in het kader van de voogdij gedurende de opvang. Wellicht kunnen
andere groepen aangeboord worden om kinderen op te vangen voor een periode
van een of twee jaar. Het ministerie zal hierop actief gaan werven.De staatssecretaris toont er begrip voor dat de keuze inzake de kindgezinnen
wellicht moeilijk te billijken valt. In het geval van een moeder met baby
verandert het beleid niet: de gezamenlijke opvang houdt na het doorlopen van
de procedure op met het oog op de terugkeer. In het geval van
kindgezinnen, bestaande uit broertjes en zusjes, is er sprake van ander beleid.
Voor de AMA die achttien jaar wordt, zal de opvang worden beëindigd,
zodat hij of zij gescheiden wordt van zijn jongere broers en zussen in de
opvang. Het dilemma hierbij is dat de meer humane oplossing inhoudt dat er
een bonus van verlenging van opvang wordt gezet op het meenemen van jongere
broertjes of zusjes.Meer in het algemeen is de wens om het kindgezin in de opvang zo veel
mogelijk bij elkaar te houden en gezamenlijk op te vangen. De sobere, verantwoorde
opvang door het COA in de terugkeervariant kan het lastig maken voor kinderen
om tot hun recht te komen. De keuze, alles afwegende, is hierbij gemaakt om
jongere kinderen bij pleeggezinnen onder te brengen, waarbij er contact blijft
bestaan met het oudere broertje of zusje. Bij moslimmeisjes is sprake van
aparte opvang in het belang van de kinderen zelf. Als zij een aantal jaren
in Nederland verblijven, moet bij terugkeer in het land van herkomst immers
geen culturele belemmering ontstaan.De staatssecretaris beaamt dat de integratievariant in de nota niet geheel
is uitgewerkt. Kinderen in deze variant worden dan ook behandeld zoals alle
andere kinderen in de Nederlandse samenleving: bijvoorbeeld door pleeggezinnen
en begeleiding kamerbewoning. Daarbij hebben de ministeries van VWS en, nadat
deze kinderen achttien jaar zijn, BZK een eigen verantwoordelijkheid. Hiervoor
zal geen aparte nota verschijnen, maar zal in de diverse voortgangsrapportages
asielketen wat uitgebreider worden teruggekomen.In de gemiddelde prijzen: f 22 000 voor opvang in pleeggezinnen
en f 35 000 voor opvang in de basisperiode en de gezamenlijke opvang
is het nodige verwerkt. Het eerste bedrag bestaat uit twee elementen: de pleegzorgvergoeding
van ongeveer f 1000 per maand en de kosten van de voogdij, uitgaande
van de «case-load» van één voogd op circa vijftien
pupillen. Het tweede bedrag bestaat uit drie elementen: de kosten van opvang,
f 28 500, de kosten voor extra begeleiding, f 3500, en de kosten
voor de voogdij, uitgaande van een «case-load» van één
voogd op circa 45 pupillen. Het gaat om onder meer personeels-, medische,
huisvestingskosten en zakgeld, exclusief onderwijskosten.De staatssecretaris merkt op dat er een onevenredig groot aantal alleenstaande
minderjarige asielzoekers naar Nederland komt. Ook andere Europese landen
hebben een opvang- en begeleidingsbeleid. Het onderwerp zal op de agenda van
de EU moeten komen. Tevens wordt aanvullend onderzoek geëntameerd, wat
evenwel niet op korte termijn tot resultaten zal leiden.Met betrekking tot kinderen die met onbekende bestemming uit een opvangcentrum
vertrekken, is het geautomatiseerde vermistepersonensysteem van de CRI (Centrale
recherche informatie) van belang. Zij zijn hierin herkenbaar geregistreerd.
Vermiste AMA's worden bij afhandeling van de procedure op gelijke wijze behandeld
als andere vermiste personen. Met de CRI en de ketenpartners wordt daarnaast
bekeken welke aanvullende maatregelen nodig zijn met betrekking tot deze groep.
Een en ander wordt meegenomen bij de implementatiefase van preventie en tegengaan
van mensensmokkel. De overheid blijft overigens verantwoordelijk voor het
lot van deze kinderen. Ook op dit element zal met regelmaat terug worden gekomen
in de voortgangsrapportages.Nadere gedachtewisselingDe heer Van de Camp (CDA) vindt dat er sprake
is van een dossier met vele dilemma's Dat mag echter niet leiden tot talmen.
Kern van beleid moet zijn dat alleenstaande minderjarige asielzoekers in principe
terug gaan naar het land van herkomst. Ongeveer 95% van hen reist georganiseerd
naar Nederland, terwijl slecht zeer weinigen voor een asielstatus in aanmerking
komen. In het beleid is uitgesproken dat het voornemen is om 80%
van de alleenstaande minderjarige asielzoekers terug te sturen. Dat moet eerder
meer dan minder worden, ook indachtig het niet uitzenden van dubbele boodschappen.Bij onderzoek naar opvang in het land van herkomst moet een ruim begrip
van opvang worden gehanteerd. Naast het klassieke gezin kan, bijvoorbeeld,
ook aan NGO's (non-gouvernementele organisaties) worden gedacht.Het nieuwe beleid lijkt stuk te lopen op gebrek aan mogelijkheden om de
identiteit van AMA's vast te stellen. Eerder is bij motie gevraagd om het
al dan niet bezwaarlijke van ongedocumenteerdheid te onderzoeken. Dit moet
beter worden aangepakt, zeker gezien de ervaringen in andere landen. Hoe verhoudt
de motie zich overigens tot de identiteitsvaststelling die nodig is volgens
de nota?De heer Van de Camp heeft begrepen dat er inzake de Chinapilot een uitgebreide
taalanalyse zal worden gestart. In het ambtsbericht valt echter te lezen dat
de meeste Chinese AMA's uit vijf met naam bekende provincies komen. Er wordt
toch niet bij ieder Chinees kind naar een uitgebreide taalanalyse gegrepen?Wat gebeurt er overigens met achttienplussers die niet hebben kunnen terugkeren?
Zijn de gemeenten ervan op de hoogte dat zij voor de opvang van hen zorg moeten
dragen?De heer Kamp (VVD) vindt het overleg zeer
teleurstellend. Er komt een nieuwe, grootschalige en zeer kostbare opvanginfrastructuur.
Zwijgen of liegen worden beloond met opvang. Jonge mensen komen in een onmogelijke
en onverantwoorde positie als zij na jarenlange opvang op stel en sprong weg
moeten. Er zullen AMA's blijven komen, waarvan de terugkeer een martelgang
zal worden. De Nederlandse samenleving wordt onnodig geconfronteerd met hoge
kosten en ernstige maatschappelijke problemen. De betrokken groep kinderen
heeft echter geen status als vluchteling nodig en zij zijn niet op zichzelf
aangewezen in het land van herkomst. De enige manier om de stroom aan AMA's
te stoppen, is het perspectief op verblijf in Nederland weg te nemen. De verplichtingen
van het Verdrag inzake de rechten van het kind stelt voorop dat kinderen in
eigen cultuur en omgeving moeten kunnen opgroeien.Mevrouw Albayrak (PvdA) blijft zich afvragen
wat er gebeurt als het beleid mislukt en het niet lukt om substantiële
aantallen alleenstaande minderjarige asielzoekers naar het land van herkomst
terug te laten keren. In de terugkeervariant worden de kinderen op een zijspoor
in de samenleving gezet middels een sobere opvang. Bij het uitblijven van
terugkeer is zo een groep gecreëerd die zonder voorbereiding en voorzieningen
in de maatschappij wordt gezet, bij voorbaat aan te merken als een probleemgroep.
Dit maakt dat regering en parlement een extra verantwoordelijkheid hebben
bij het beleid van terugkeer of het falen daarvan, zeker ten opzichte van
volwassen asielzoekers. Een monitor, inclusief de aanvullende rapportage in
de voortgangsrapportage asielketen is dan ook van belang. Verontrustende gegevens
zullen ertoe leiden dat bij de staatssecretaris aan de bel wordt getrokken.Het is teleurstellend dat de staatssecretaris zich onbeweeglijk heeft
getoond in reactie op de vele op- en aanmerkingen op de notitie, met name
bij het scheiden van kindgezinnen en de gevraagde uitwerking van de integratievariant.
Het scheiden van kindgezinnen voegt niets toe aan het doel van het beleid.
Bovendien zal het probleem wegvallen als het nieuwe beleid succesvol zal blijken
te zijn.De heer Hoekema (D66) prijst de moed van de
staatssecretaris bij het in gang zetten van de vele beleidsmaatregelen inzake
terugkeer van en handhaving van opvang voor alleenstaande minderjarige asielzoekers.
Hopelijk worden de hierbij verwachte resultaten voor de komende jaren gehaald, al is hiervoor een cultuuromslag en een trendbreuk noodzakelijk.
Van de 80% in de terugkeervariant zal waarschijnlijk nooit 100% teruggaan
naar het land van herkomst. Dat vormt een groot risico, al lijken er geen
kant en klare oplossingen voor te liggen.Er moet overigens veel meer werk worden gemaakt van de Europese dimensie.
Nederland probeert de trend om te buigen, waarbij de hulp van Europa onmisbaar
is om mensensmokkel tegen te gaan. Dit punt moet dan ook zo snel mogelijk
op de agenda van de JBZ-raad komen te staan.De heer Rabbae (GroenLinks) is niet overtuigd
door het nieuwe beleid van de staatssecretaris. Het signaal dat alle AMA's
in principe terug moeten is duidelijk. In de uitwerking van dit beleid zullen
echter de nodige problemen ontstaan. Met name de terugkeervariant zal voor
de verschillende begeleiders en de alleenstaande minderjarige asielzoekers
een bron van teleurstelling en frustratie blijken. Ook de keuze bij de kindgezinnen,
het horen van kinderen jonger dan twaalf jaar en de omgang met jokkende en
zwijgende AMA's levert grote bezwaren op inzake de vereiste zorgvuldigheid.De heer Rouvoet (ChristenUnie) waardeert de
duidelijke en betrokken opstelling van de staatssecretaris, waarbij ook de
grenzen van het recht en de moraal in acht worden genomen. Het gaat dan ook
om een bijzondere groep mensen met bijzondere verplichtingen voor de overheid.Op papier is er niet minder dan sprake van een trendbreuk, al zou liever
een nog scherpere daling van het aantal instromende AMA's als doel moeten
worden genomen. Dit kan echter haaks komen te staan op de verplichtingen van
het Verdrag inzake de rechten van het kind om opvang en bescherming te bieden.
Binnen dit kader moet gezien worden welke aanvullende maatregelen mogelijk
zijn om bijvoorbeeld het perspectief op terugkeer te verbeteren en de mogelijkheden
tot identificatie te vergroten.De heer Rouvoet kan inzake de kindgezinnen de moeilijke afweging van de
staatssecretaris, ook in de verwachte effecten, volgen. Bij de jokkende AMA's
moet daarnaast het verschil tussen liegen en inconsistenties goed in het oog
worden gehouden. Hoe is de staatssecretaris van plan het positieve beeld over
Nederland op AMA-vlak naar beneden bij te stellen?De heer De Wit (SP) constateert dat volgens
het nieuwe beleid AMA's naar China terug kunnen keren op grond van het ambtsbericht
en de mededelingen van de Chinese autoriteiten. Is dit echter wel verantwoordelijk
in alle gevallen? Bij andere landen wordt weliswaar per individu gekeken naar
opvang, maar speelt ook het algemene beeld, ook in ambtsberichten, een rol.
Betekent dit geen afwijking van de jurisprudentie op dit punt, die uitgaat
van individuele toetsing inzake terugkeer?De staatssecretaris hoort wederom veel steun
voor het nieuwe kabinetsbeleid, voor de vele moeilijke keuzen die daarbij
zijn gemaakt en de risico's die daarbij de kop opsteken. Bij de implementatie
van het beleid zullen de nodige moeilijkheden overwonnen moeten worden, wat
niets zal afdoen aan de eerdergenoemde inzet: 80% versus 20%.Er zal inderdaad uit worden gegaan van een ruim opvangbegrip. Inzake de
identiteitsvaststelling kan het niet beschikken over documenten onderdeel
vormen van de afwijzing van toelating. Een afwijzing veronderstelt op zich
geen identiteitsvaststelling. Voor terugkeer is dat evenwel vaak wel nodig
voor het verkrijgen van een «laissez-passer». Het gebruik van
taalanalyse is, ook in het geval van China, geen overbodige luxe omdat, bijvoorbeeld,
AMA's uit Korea claimen uit China te komen. Ook zijn er behoorlijk wat aanwijzingen
dat, een ander voorbeeld, AMA's uit Brazilië of Kaap Verdië zeggen
uit Angola te komen. Voor achttienplussers die niet hebben kunnen terugkeren
eindigt de opvang. Zij kunnen via IOM terug naar het land van herkomst. Volgens de staatssecretaris gaat het bij de gemaakte keuze inzake de kindgezinnen
uiteindelijk om een verschillende waardering van argumenten. Doorslaggevend
voor de staatssecretaris is dat peutertjes geen ticket mogen worden voor een
langere opvang van broertjes of zusjes. Over de nadere uitwerking van de integratievariant
zal, als de implementatie daarvan rond is, de Kamer per brief op de hoogte
worden gesteld.Het cijfer van 5800 AMA's in het jaar 2006 is niet meer dan een inspanningsverplichting.
Er moet nu eenmaal begroot worden op getallen. Het aantal teruggekeerde AMA's
is heel klein. Van de Europese dimensie wordt werk gemaakt, al moet daarbij
bedacht worden dat Nederland het grootste probleem heeft op het vlak van alleenreizende
minderjarige asielzoekers. Het tegengaan van mensensmokkel is bij voortduring
onderwerp van bespreking, ook in de JBZ-raad.De staatssecretaris geeft aan dat een delegatie in China, een EU-missie,
bezig is om betere voorlichting te geven over de mogelijkheden die kinderen
in Europa hebben. Dit doet waarschijnlijk weinig af aan de gouden bergen die
mensensmokkelaars hun potentiële klanten beloven. Correctie is echter
nodig, zodat mensen zicht krijgen op het werkelijke beleid alhier.Het ambtsbericht over China is een gedegen stuk, dat inzicht verschaft
in de situatie aldaar. Bij de andere landen wordt overigens wel individueel
getoetst bij de opvang. De vraag is ook daar wat een redelijke opvang is in
een land.De UNCHR-richtlijnen worden niet geheel toegepast, in de zin dat de AC-procedure
al sinds jaar en dag wordt toegepast met inachtneming van alle waarborgen
uit het Vluchtelingenverdrag.De voorzitter van de vaste commissie voor Justitie,Swildens-RozendaalDe griffier van de vaste commissie voor Justitie,PeXNoot1Samenstelling: Leden: Swildens-Rozendaal (PvdA), voorzitter, Van de Camp
(CDA), Biesheuvel (CDA), Scheltema-de Nie (D66), Zijlstra (PvdA), Apostolou
(PvdA), Middel (PvdA), Van Heemst (PvdA), Dittrich (D66), ondervoorzitter,
Rabbae (GroenLinks), Van Oven (PvdA), Kamp (VVD), Rouvoet (ChristenUnie),
O.P.G. Vos (VVD), Passtoors (VVD), Van Wijmen (CDA), De Wit (SP), Ross-van
Dorp (CDA), Niederer (VVD), Nicolaï (VVD), Halsema (GroenLinks) Weekers
(VVD), Van der Staaij (SGP) en Wijn (CDA).Plv. leden: Wagenaar (PvdA), Balkenende (CDA), Cörüz (CDA),
Van Vliet (D66), Duijkers (PvdA), Kuijper (PvdA), Albayrak (PvdA), Barth (PvdA),
Hoekema (D66), Karimi (GroenLinks), Santi (PvdA), Luchtenveld (VVD), Slob
(ChristenUnie), Van den Doel (VVD), Rijpstra (VVD), Rietkerk (CDA), Marijnissen
(SP), Buijs (CDA), Van Baalen (VVD), Van Blerck-Woerdman (VVD), De Vries (VVD),
Van Walsem (D66), De Pater-van der Meer (CDA) en Arib (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27062-16.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl