Vaststelling begroting van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2005; Verslag algemeen overleg van 30 maart 2005 over nieuwe legessystematiek IND
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29800-VI, nr. 142

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

02-05-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

29800-VI nr. 142

18-04-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesHet antwoord van de ministerNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29800-VIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 54 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 800 VIVaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Justitie
(VI) voor het jaar 2005nr. 142VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 18 april 2005De vaste commissie voor Justitie1 en de algemene
commissie voor Integratiebeleid2 hebben op 30 maart
2005 overleg gevoerd met minister Verdonk voor Vreemdelingenzaken en Integratie
over:– de brief d.d. 9 december 2004 over nieuwe
legessystematiek IND (29 800 VI, nr. 96).Van dit overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissiesDe heer Van Fessem (CDA) merkt op dat de recente
forse verhogingen van de leges kritiek ontmoeten bij alle fracties. Ook de
minister toont zich niet gelukkig met de hoogte van de bedragen, maar ziet
geen ruimte voor verandering. Zij wijst op de aan de IND (Immigratie- en Naturalisatie
Dienst), opgelegde financiële taakstelling, het uitgangspunt van kostendekkendheid,
het feit dat burgers moeten betalen voor door de overheid geleverde diensten
en de eindverantwoordelijkheid van de burger die kan sparen voor een mvv (machtiging
voorlopig verblijf) c.q. verblijfsvergunning.In de begroting voor 2002 werden voor het eerst de leges taakstellend
verhoogd, hetgeen kennelijk een trend geworden is. Over kostendekkendheid
wordt nu echter niet gesproken, evenmin als over de wijze waarop de kostprijs
berekend is. Ook is geen inzicht in de toerekening van indirecte kosten. Kunnen
met enige creativiteit andere methoden van toerekening gevonden worden? In
het hoofdlijnenakkoord wordt gesproken over efficiencykorting. De heer Van
Fessem beschouwt dit als een taakstelling.Hij meent dat de legesverhogingen nauwelijks invloed hebben op de efficiency
van de IND-diensten. Zo is de Algemene Rekenkamer gevraagd, de IND door te
lichten. Is ook gevraagd de directe kosten van de IND te bekijken? De mogelijkheid
tot doordeclareren versterkt niet een efficiëntere werkwijze omdat de
taakstelling toch wel wordt gehaald.De kosten voor inburgering van gezinnen kunnen astronomische hoogtes bereiken.
Is er een mogelijkheid voor een anti-cumulatieregeling? In Spanje wordt, als
de overheid te laat is met het verlenen van een vergunning, zo'n vergunning
automatisch verleend. In Nederland bestaat deze methode niet, maar het is
denkbaar dat, als de overheid aantoonbaar faalt, per maand een korting van
bijvoorbeeld 25% wordt gegeven, zodat efficiency min of meer wordt afgedwongen.
Klopt het dat in de Algemene wet bestuursrecht een hardheidsclausule is opgenomen?Kan de minister een mededeling doen over de lopende procedures? De heer
Van Fessem wijst in het bijzonder op de 25 Turkse verenigingen, de affaire
rondom de bijzondere bijstand en de infractieprocedure.De heer Visser (VVD) merkt op dat in de begroting
2002 het begrip kostendekkendheid als uitgangspunt was gekozen waarmee alle
fracties, met uitzondering van kanttekeningen van de SP, akkoord zijn gegaan.
Hij vindt dit nog steeds een eerlijk uitgangspunt mits de kosten transparant
zijn en in de hand worden gehouden. Het uitgangspunt is dat een afgegeven
verblijfsvergunning voor rekening komt van de begunstigde en niet van de algemene
middelen, de belastingbetaler. Om voor een langere periode naar Nederland
te komen, wordt een hoge prijs betaald. Dit weerspiegelt echter de gedachte
dat de prijs wordt doorberekend aan degene die de kosten veroorzaakt. De heer
Visser vindt het positief dat binnen het systeem rekening wordt gehouden met
gezinnen en dat kenniswerkers bijzondere aandacht krijgen. Het valt op dat
de kostenverhoging vooral neerslaat op degenen die (nog) niet in Nederland
zijn. Voor de ingezetenen – zowel de belastingbetaler als degene die
hier via een verblijfsvergunning woont – is er sprake van een vooruitgang.
De volledige kostprijs wordt nog steeds niet doorberekend.Velen zijn geschrokken van de hoge kosten. Een daling van de leges is
voorlopig niet te verwachten. Bij 100% kostendekkendheid wordt de verlaging
van de kosten meeberekend. Getracht moet worden de kosten te beheersen en
dat lijkt nu niet in het systeem te zijn meegenomen. Voor de leges is een
systeemindexering gemaakt. Een onderliggende oorzaak van de kosten is een
niet effectieve werkwijze. Hoe wil de minister een efficiënte werkwijze
bevorderen? De IND is een agentschap met een bepaald doel. Het agentschap
staat op afstand van de minister en velt individuele, niet politieke oordelen.
Daarbij heeft het een ander boekhoudkundig systeem.In de begroting voor 2005 staat dat per 1 januari 2005 de IND aan
de nieuwe instellingsvoorwaarden zal voldoen. Is dit inderdaad het geval?
Er staat ook dat het definitieve en goedgekeurde kostprijsmodel later zal
worden ingevoerd. Zodra de Kamer het voorliggende voorstel goedkeurt, zal
dit model dus in werking gaan. Welke invloed heeft dit op de begroting? Komen
de consequenties later terug in de suppletoire begroting of de Voorjaarsnota?De Algemene Rekenkamer bekijkt op dit moment de IND. Later in het jaar
2005 ontvangt de Kamer de resultaten daarvan. Kunnen de interne problemen
die de Algemene Rekenkamer onderzoekt van invloed zijn op de kostprijs? Kan
op aanbeveling van de Algemene Rekenkamer de werkwijze worden verbeterd zodat
een betere verhouding ontstaat tussen de hoogte van de kosten en de leges?De directe en indirecte kosten worden in de kostprijs meegerekend, maar
de indirecte kosten zijn hoog: 47%. Hier kan men terecht vragen bij stellen.
Voor beheersing van de werkwijze en de kosten zal men zich moeten richten
op alles wat de indirecte kosten veroorzaakt.Er is een principe ingevoerd en men kan zich afvragen in welke gevallen
een uitzondering daarop kan worden gemaakt. De kosten van adoptie zijn hoog: € 502
voor de mvv-aanvraag, € 900 voor een verplichte voorlichting, € 7500
à € 22 000 bemiddelingskosten en € 600 voor
adoptie naar Nederlands recht. Het principe is dat deze kosten doorberekend
worden, maar het is de vraag of dat gerechtvaardigd is als het om kinderen
uit ontwikkelingslanden gaat. Wil de minister de hoogte van de leges voor
adoptie nader bezien?Mevrouw Vos (GroenLinks) zegt dat handhaving
van de legesverhoging door immigranten en de autochtone bevolking als een
door de overheid georganiseerde vorm van vreemdelingenpesten zal worden gezien.
Het is een vorm van pesten waarmee Nederland zich in het eigen vlees snijdt,
aldus de professoren Groenendijk en Kortman. Diverse malen heeft mevrouw Vos
bij de minister erop aangedrongen, de absurde legesverhogingen bij te stellen.
De bewindsvrouw is echter tot nu toe tot geen enkele redelijkheid bereid.
Iemand die de echtgenote en twee kinderen naar Nederland wil laten komen zal
straks € 1713 moeten betalen. Ook in de vier jaren daarna zal ongeveer
hetzelfde bedrag moeten worden betaald. Deze bedragen overschrijden het brutomaandloon
van deze mensen. Mevrouw Vos vindt de verhoging onredelijk, onrechtmatig en
onverstandig.Het rapport dat ten grondslag ligt aan het voorstel leidt tot de conclusie
dat blijkbaar het budget van de IND gedeeld is door het aantal te verwachten
beleidsbeslissingen en dat dit de grondslag is op basis waarvan de prijs is
vastgesteld. Alle kosten van beleidsontwikkeling, alle personeelskosten en
kosten van externe adviseurs worden aan de vreemdeling die een vergunning
aanvraagt doorberekend. Geen enkele andere dienst in Nederland doet dit. Ook
de kosten van de behandeling staan in geen verhouding tot de kosten die betaald
moeten worden.De minister moet zich volgens mevrouw Vos ernstig zorgen maken over de
rechtmatigheid van de actie. De fractie van de PvdA vroeg al schriftelijk
naar mogelijke strijdigheid met artikel 8 van het EVRM. Worden deze leges
nu niet zo hoog dat in feite het recht op gezinshereniging ernstig wordt belemmerd?
De Haagse rechtbank zegt in een uitspraak van 16 februari jongstleden
dat het in individuele gevallen mogelijk zal zijn dat in strijd met artikel
8 van het EVRM wordt gehandeld. De minister reageert daarop met de opmerking
dat het niet expliciet verboden is om leges te heffen. Mevrouw Vos hoort graag
een sterkere reactie. Volgens haar ontkomt de bewindsvrouw er niet aan om
een extra regeling te treffen voor mensen die financieel niet tot gezinshereniging
kunnen overgaan.De fractie van GroenLinks in het Europees Parlement heeft over het Associatieverdrag
met Turkije opheldering gevraagd opheldering aan de Europese Commissie omdat
dit wel degelijk een nieuwe beperking vormt voor mensen uit Turkije om voor
arbeid naar Nederland te komen of het gezin te herenigen. Kan de minister
hierop een nadere toelichting geven? Eind 2003 heeft de EC de fractie van
GroenLinks geantwoord dat zij Nederland schriftelijk om nadere gegevens zal
vragen. Wat is het oordeel van de EC over de mogelijke strijdigheid met het
Associatieverdrag met Turkije?Mevrouw Vos vindt de voorgestelde legesverhoging ook een onverstandige
maatregel voor studenten, wetenschappers, kenniswerkers en arbeidsmigranten
waar Nederland veel aan kan hebben, maar die nu naar een ander land zullen
gaan waar ze geen of minder leges hoeven te betalen.Heeft de minister al gereageerd op de brief van wethouder Aboutaleb uit
Amsterdam die mogelijk een claim bij de minister wil indienen in verband met
het slecht functioneren van de IND en de schadepost die dat voor zijn gemeente
oplevert?De heer Dijsselbloem (PvdA) merkt op dat naar
aanleiding van eerdere debatten over de extreem hoge legeskosten de minister
een onderzoek heeft laten doen naar de kosten van de aanvragen van verschillende
verblijfsdocumenten. Dit leidde tot een meer logische differentiatie in legestarieven,
maar voor de hoogte van de bedragen is nog altijd geen rechtvaardiging gegeven.
Om die reden heeft de PvdA-fractie bij herhaling in haar alternatieve begrotingen
middelen gereserveerd om de buitensporige verhogingen van de leges terug te
draaien.De heer Dijsselbloem hecht aan het uitgangspunt dat tarieven niet kostendekkend
hoeven te zijn, indien de door te berekenen kosten onevenredig hoog zijn ten
opzichte van het te dienen belang. Dit uitgangspunt staat in een notitie van
de toenmalige minister Sorgdrager over vergunningen en tarieven van de overheid
uit 1998. Dit uitgangspunt houdt een sterke relativering in van het principe
van de kostendekkendheid. De bedragen lopen zo hoog op dat burgerrechten in
het geding komen en de rechter er inmiddels al aan te pas is gekomen. Dit
standpunt lijkt door dit kabinet terzijde te zijn gelegd vanwege een bezuinigingstaakstelling.De hoogte van de bedragen is tot stand gekomen doordat alle kosten van
de IND zijn omgeslagen over de producten. De heer Dijsselbloem hoort graag
de toezegging van de minister dat organisatie, advies en beleidsontwikkeling
niet in de leges worden verrekend, dat de kosten van rechtsbescherming (beroep
en bezwaar) niet standaard in de leges worden meegenomen en dat de reorganisatiekosten
bij de IND niet over de leges worden omgeslagen.De Algemene Rekenkamer verricht een onderzoek naar de IND. Inefficiency
wordt nu ook aan de klant in rekening gebracht en aangezien de klant niet
naar een andere aanbieder kan, is er geen enkele prikkel in deze monopolistische
organisatie om de kosten te drukken. Dit fenomeen doet zich overigens bij
de gehele overheid voor, reden waarom de heer Dijsselbloem het principe van
kostendekkendheid bij overheidstarieven sterk relativeert. Om deze reden pleit
hij voor een specifieke efficiencytaakstelling voor de IND waarvan de opbrengst
niet naar minister Zalm gaat maar rechtstreeks naar de klant. De kosten van
de IND moeten de komende jaren omlaag. De heer Dijsselbloem stelt voor dat
alle tarieven en leges van de IND de komende jaren standaard met 2% per jaar
omlaag gaan en dat de financiering daarvan gevonden wordt in een extra efficiencytaakstelling.
Wat is de reactie van de minister op dit voorstel?Legeskosten zijn met name voor gezinshereniging zeer hoog en leiden tot
strijdigheid met het recht op gezinshereniging. Vijfentwintig organisaties
spanden een procedure aan tegen de hoge leges en de rechtbank oordeelde in
februari dat de heffing van de huidige leges in individuele gevallen in strijd
kan zijn met artikel 8 van het EVRM. De minister kan dit probleem oplossen
als zij een hardheidsbepaling opneemt of een regeling treft voor min- of onvermogende.
Kan zij een toezegging hieromtrent doen?De rechtbank heeft geoordeeld dat legesregelingen onverbindend zijn jegens
Turkse onderdanen en gezinsleden die recht op verblijf ontlenen aan de Associatieovereenkomst
met Turkije. Dit vergt aanpassingen en zelfs restituties. Is de minister dit
ook van mening of gaat zij in hoger beroep? Verder wil de minister gezinsleden
van vluchtelingen alleen vrijstellen van leges indien binnen drie maanden
de gezinshereniging is aangevraagd. Deze termijn is te kort. De heer Dijsselbloem
vraagt een ontheffingsmogelijkheid vast te leggen, zeker voor zaken waarbij
gezinshereniging zonder inkomenseis wordt toegestaan. Zijn in Nederland geboren
kinderen van vluchtelingen vrijgesteld van het betalen van leges? Zo neen,
hoe verhoudt zich dit tot de vrijstelling van nareizende familieleden? Betalen
familieleden van kennismigranten nog steeds de volle mep?Ook mevrouw Huizinga-Heringa (ChristenUnie)
vindt dat de kosten voor de leges te hoog zijn. Het uitgangspunt is kostendekkendheid,
maar er zijn – zoals de bewindsvrouw schrijft – directe en indirecte
kosten toegerekend. Mevrouw Huizinga sluit zich aan bij de voorgaande sprekers
die hierover vragen hebben gesteld.In de brief van de minister staat dat er sprake is van een taakstelling.
Mevrouw Huizinga vindt het logischer en eerlijker om een taakstelling op te
lossen via efficiency. Voor kennismigranten is het wel gelukt om een procedure
met minder kosten in het leven te roepen. Waarom is dit niet op andere gebieden
van toepassing? Tijdens het overleg van 9 oktober 2004 bracht mevrouw
Huizinga naar voren dat de hoogte van de verschuldigde bedragen voor een vreemdeling
geen belemmering mag vormen om gebruik te maken van zijn recht op een verblijfsvergunning
of gezinshereniging. Dit moet het uitgangspunt van de bewindsvrouw zijn, hetgeen
wordt ondersteund door de recente uitspraak van de rechtbank van Den Haag.
Mevrouw Huizinga sluit zich van harte aan bij de pleidooien om expliciet in
deze regeling een hardheidsclausule of een regeling voor minvermogenden op
te nemen. Zij vraagt aandacht voor asielzoekers die inmiddels een verblijfsvergunning
hebben gekregen maar niet binnen drie maanden gezinshereniging hebben aangevraagd.
Is voor deze mensen een ontheffingsregeling mogelijk?De heer Van der Staaij (SGP) kan zich, wat
de fundamenten van het «legeshuis» betreft, vinden in de uitgangspunten
om zoveel mogelijk naar kostendekkendheid te kijken. Hierbij dient wel in
ogenschouw te worden genomen dat de leges nooit hoger mogen zijn dan de gemaakte
noodzakelijke kosten. De heer Van der Staaij sluit zich aan bij vragen over
onnodige kosten die gemaakt zijn omdat de prikkel tot efficiency ontbreekt.Het uitgangspunt van de minister is de koppeling aan de bezuinigingstaakstelling:
de hoogte van de leges wordt beperkt tot het niveau dat nodig is om aan de
financiële taakstelling te voldoen. Dit is een sympathiek uitgangspunt
als het betekent dat de leges niet hoger worden dan noodzakelijk is, maar
de koppeling is ongelukkig. Het lijkt er dan toch op dat leges als melkkoe
worden gebruikt om aan een taakstelling te voldoen, terwijl het primair om
de vraag moet gaan wat een billijke invulling is van legestarieven. Welke
drempels mogen worden opgeworpen voor zaken als gezinsvorming en gezinshereniging?
De heer Van der Staaij heeft moeite met de cumulerende hoogte van de tarieven.
Wil de minister aandacht schenken aan de opeenstapeling van tarieven waardoor
mensen in financiële problemen kunnen komen? Hij sluit zich aan bij de
vragen over artikel 8 EVRM. Betekent de uitspraak van de rechter dat er een
escape moet komen voor gevallen waarvoor dit systeem onbillijk uitpakt? Wat
zijn de juridische aangrijpingspunten als de hoogte van de leges mensen verhindert
om voor een verblijfsvergunning in aanmerking te komen?De heer Van der Staaij plaatst vraagtekens bij het grote aantal indirecte
kosten die in de leges worden doorberekend. In hoeverre bestaat uniformiteit
op het gebied van legesheffing bij de verschillende departementen? Hij sluit
zich aan bij de vraag of bij termijnoverschrijding een financiële prikkel
in de vorm van een korting van de kant van de overheid kan worden ingevoerd.
Kan de minister nog ingaan op de doorberekening van kosten van bezwaar en
beroep? De heer Van der Staaij wijst in dit verband op artikel 8:75 van de
Algemene wet bestuursrecht waarin staat dat de proceskosten mogen worden verhaald
op de overheid maar niet op de particulier, tenzij er sprake is van kennelijk
onredelijk gebruik van het procesrecht.De heer De Wit (SP) vindt de leges onaanvaardbaar
hoog. Het doorberekenen van de directe en indirecte kosten volgens een verdeelsleutel
doet hem denken aan winkeliers die de productiekosten in de aanschafprijs doorberekenen. De verdeelsleutel die de minister hanteert vindt de
heer De Wit ook onaanvaardbaar. Bij het ophalen van een vergunning worden
de kosten van het papiertje in rekening gebracht en niet alles wat daar achter
zit. Hier is sprake van een zelfstandig bestuursorgaan, een deel van de overheid,
en de kosten van de overheid worden via de belastingen door allen in Nederland
betaald. Hij bepleit een ander systeem van berekenen. Door de hoogte van de
leges lijkt het erop dat een soort ontmoedigingsbeleid wordt gevoerd. Het
gaat om duizenden euro's die men niet kan betalen. Als er inderdaad een ontmoedigingsbeleid
wordt gevoerd, maakt de minister gebruik van een détournement de pouvoir:
zij maakt dan kennelijk op een andere wijze gebruik van haar bevoegdheid.De heer De Wit sluit zich aan bij de vragen over artikel 8 EVRM en het
Associatieverdrag met Turkije. De rechter heeft gezegd dat deze hoge leges
aan mensen uit Turkije niet kunnen worden opgelegd. Er kan dan een probleem
ontstaan omdat de IND haar kosten er niet uitkrijgt, zodat de leges nog meer
verhoogd moeten worden. De heer De Wit dringt op een sober systeem aan, zoals
bijvoorbeeld in België bestaat. Men moet rekening houden met het inkomen
en de cumulatieve effecten. Wil de minister een hardheidsclausule invoeren?Het antwoord van de ministerDe minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie
wijst erop dat aan het nieuwe legesstelsel behandelkosten ten grondslag liggen.
Bij binnenkomst zijn deze behandelkosten het hoogst, hetgeen tot uitdrukking
komt in de tarieven voor een mvv en een verblijfsvergunningen zonder mvv.
Deze tarieven zijn het hoogst omdat alle voorwaarden voor de eerste maal moeten
worden getoetst. Naarmate de vreemdeling langer verblijft en daardoor een
aantal gegevens bekend is, nemen de behandelkosten af en worden de tarieven
lager. Zo wordt het tarief voor verlenging en voor een verblijfsvergunning
voor onbepaalde tijd in het nieuwe legeshuis beduidend lager. Daarnaast is
er sprake van een laag tarief bij aanvragen via een verkorte procedure met
lage behandelkosten, zoals de verkorte mvv-procedure en de procedure voor
kennismigranten. Verder wordt een laag gezinstarief gehanteerd in het geval
meerdere gezinsleden gelijktijdig een aanvraag indienen. Bij het onderzoek
naar de behandelkosten van mvv-aanvragen en aanvragen voor een verblijfsvergunning
is nagegaan welke behandelkosten verbonden zijn aan de diverse IND-producten.
Daarbij is onderscheid gemaakt tussen procedures en verblijfsdoelen. De procedures
betreffen de verkorte procedure, de niet-verkorte procedure, EU-onderdanen
of niet, een eerste aanvraag, een verlenging, een wijziging of een verblijfsvergunning
voor onbepaalde tijd. De verblijfsdoelen zijn studie, arbeid, uitwisseling,
gezinshereniging en gezinsvorming, pleeg- of adoptiekinderen, familiebezoek,
meereizende gezinsleden en overige verblijfsdoeleinden.Directe en indirecte kosten worden doorberekend. Directe kosten zijn de
kosten die oorzakelijk en meetbaar verband houden met bepaalde producten,
bijvoorbeeld personeelskosten, en indirecte kosten kunnen niet rechtstreeks
aan het product worden toegerekend. Indirecte kosten, zoals kosten voor huisvesting,
automatisering, administratie en andere overheadkosten, maken onderdeel uit
van de integrale kosten. De kosten voor beleidsontwikkeling en bezwaar en
beroep zijn niet doorberekend. Momenteel is sprake van 69% kostendekkendheid.
Er is een begin gemaakt met het legeshuis en nu moeten keuzes worden gemaakt.
Men kan kiezen voor een 100% kostendekkendheid. De IND moet zo efficiënt
mogelijk werken. Het voordeel van de kostprijssystematiek is de transparantie.
Momenteel kan worden bekeken of bepaalde kosten bij de IND onevenredig hoger
zijn dan bij andere organisaties die vergelijkbare werkzaamheden verrichten.
De stelling dat de overheadkosten van de IND 47% bedragen is niet juist. Het
betreft de niet aan de productie te relateren kosten, zoals huisvesting,
administratieve kosten, ICT en overhead. De lokale dienstencentra, waarin
personeel, financiën en gebouwenbeheerders zijn ondergebracht, komen
op 26% uit. De hoofddirectie en de ondersteuning, waaronder klachtenafhandeling
en centrale staf, bedragen 12%. Het gemeenschappelijke centrum ICT komt op
9% uit. In totaal is dit 47%. Het uitgangspunt voor het bepalen van de hoogte
van de leges is dat integrale kosten worden doorberekend in de legestarieven.
Dit uitgangspunt is voorgeschreven in de handleiding overheidstarieven die
jaarlijks door het ministerie van Financiën wordt uitgebracht. ICT-kosten
zijn berekend inclusief de reguliere ICT-kosten, maar exclusief de kosten
die gemaakt worden voor het verbetertraject op korte termijn en voor een grootschalige
verbetering van alle ICT-systemen bij de IND. Hiervoor worden aparte claims
ingediend bij de minister van Financiën.Waarom is niet voorzien in een regeling voor min- en onvermogenden en
waarom is er geen hardheidsclausule? Van vreemdelingen die in Nederland willen
verblijven wordt verwacht dat ze hun uiterste best doen om aansluiting te
vinden bij de Nederlandse samenleving. Dat sommigen daarbij materiële
obstakels ondervinden, is geen reden om tegemoet te komen in de kosten van
de behandeling van de verblijfsaanvraag. Die kosten worden immers in alle
gevallen gemaakt en elke vreemdeling weet dat hij zijn verblijfsvergunning
moet verlengen. Daarnaast moet de vreemdeling zelf de leges opbrengen. De
vreemdeling weet van tevoren welke kosten optreden en daarom kan hij maatregelen
nemen zodat hij de leges kan betalen. Als een vreemdeling naar Nederland wil
komen, geldt in wezen hetzelfde. Bij de voorbereiding van die stap horen vele
zaken en één daarvan betreft de legeskosten. De bewindsvrouw
mag van de vreemdeling verwachten dat hij tijdig zal voorzien in de benodigde
middelen om de legeskosten te voldoen die verbonden zijn aan de behandeling
van een aanvraag. Gelet op het voorgaande acht zij op dit moment een hardheidsclausule
niet noodzakelijk of gewenst. Zij acht het ongewenst om standaard een extra
toets in het proces in te voegen. In incidentele gevallen kan de vreemdeling
zich altijd richten tot de rechter. De aangehaalde uitspraak van de rechter
houdt volgens de bewindsvrouw in dat leges in de regel geen inbreuk op artikel
8 van het EVRM vormen. In individuele gevallen kan daarvan wel sprake zijn.
De toets die moet plaatsvinden aan de hand van individuele omstandigheden,
laat de bewindsvrouw aan de rechter over waarbij zij wijst op de in de Awb
(Algemene wet bestuursrecht) opgenomen algemene hardheidsclausule. Zij wil
voorkomen dat door invoering van een hardheidsclausule bij de IND een omvangrijk
apparaat in het leven geroepen wordt, waarbij zij wijst op de gevolgen indertijd
van de 14.1-brieven. Dit betrof een oproep van 14 januari 2003 en nog
steeds stromen brieven binnen, hetgeen niet de bedoeling van de voormalige
minister Nawijn is geweest.Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft vaste jurisprudentie
over procedureregels. Om de bescherming van het EVRM in te roepen moeten de
nationale procedureregels van het desbetreffende land in acht worden genomen.
Worden de nationale procedures niet in acht genomen, dan kan aan het verdrag
geen bescherming worden ontleend, behoudens bijzondere omstandigheden. Procedureregels
hebben tot doel bestuur en rechter in staat te stellen tot een ordelijke en
doelmatige afdoening van zaken binnen redelijke termijn te komen. De legesverplichting
in het kader van een aanvraag tot een verblijfsvergunning is een voorbeeld
van dergelijke procedureregels. De betaling van leges voor verblijfsaanvragen
draagt immers bij aan de rijksbegroting. Daarmee stelt de legesbetaling de
IND financieel in staat, aanvragen ordelijk en doelmatig binnen een redelijke
termijn af te doen. Dat is de betrouwbaarheid van de IND. Bovendien worden
met de legesverplichting geen onoverkomelijke bezwaren opgeworpen voor de
uitoefening van het familie- en gezinsleven.Een vrouw die met twee kinderen, een van 17 en een van 12 jaar, in het
kader van gezinshereniging in Nederland komt, betaalt op dit moment € 150.
Volgens het nieuwe beleid gaat zij, als zij uit het land van herkomst komt, € 1867
betalen. De kosten in Nederland bedragen volgens het huidige beleid € 5670
en volgens het nieuwe beleid€ 1956. Dit betekent dat de mensen uit
het voorbeeld, gemeten vanaf het examen in het buitenland tot en met de verblijfsvergunning
voor onbepaalde tijd, € 1997 minder kwijt zijn dan volgens de huidige
legesregeling.Het is belangrijk dat de IND efficiënt werkt. Taakstellingen vormen
niet de basis van het legeshuis. De IND behandelt zelf in de vreemdelingenrapportage
de beantwoording van vragen over de ontwikkeling van de efficiency en de doelmatigheid.
Kengetallen daarbij zijn de kosten, doorlooptijd, klachten en het percentage
instandhouding bij de rechtbank. Het ministerie van Financiën, de directie
FEZ en de departementale accountantsdienst monitoren ook jaarlijks en momenteel
vindt een onderzoek door de Algemene Rekenkamer plaats. In antwoord op de
vraag om een efficiencytaakstelling van 2% per jaar door te voeren, zegt de
bewindsvrouw dat zij zich tot het uiterste zal inspannen om een nog efficiëntere
werkwijze voor de IND te bewerkstelligen. Een taakstelling van 2% per jaar
vindt zij niet gewenst.De legestarieven worden in eerste instantie bepaald door het streven naar
100% kostendekkendheid. De huidige legeskosten zijn nog niet kostendekkend.
Als de behandelkosten naar beneden gaan door meer efficiency en een grotere
productiviteit bij de IND, leidt dit niet automatisch tot lagere leges maar
wel tot hogere kostendekkendheid. Dit kan evenwel nooit leiden tot legestarieven
die hoger zijn dan de behandelkosten.De IND werkt vanaf 1 januari 2005 volgens de nieuwe instellingsvoorwaarden.
Onderdeel van deze invulling is onder meer een kostprijsmodel en de daarbij
behorende kostprijzen. Ook afspraken om de doelmatigheid te verbeteren maken
hiervan onderdeel uit. Het kostprijsmodel is door het ministerie van Financiën
geaccordeerd en gebruikt voor de berekening van het legeshuis.Ingaande op de vraag om een aparte legestarief voor adoptie zegt de bewindsvrouw
dat de totale adoptiekosten hoog zijn waarbij de legeskosten in het niet vallen.
Een lager tarief leidt niet tot substantiële vermindering van de kosten.
De legeskosten voor adoptie zijn gebaseerd op de daadwerkelijke behandelkosten.Gevraagd is of de hoogte van de leges in strijd is met artikel 8 EVRM.
De minister citeert uit de uitspraak: dat de in het geding zijnde verhoging
van de leges niet noodzakelijk zijn in het belang van het economische welzijn
of andere in artikel 8 van het EVRM genoemde omstandigheden volgt niet uit
het feit dat deze mede zijn ingegeven door de aan de minister voor Vreemdelingenzaken
en Integratiebeleid opgelegde financiële taakstellingen. Niet kan worden
uitgesloten dat in individuele omstandigheden het heffen van leges als bedoeld
in voornoemde regelingen een ontoelaatbare inbreuk vormt op het in artikel
8 van het EVRM gewaarborgde recht op respect voor familie en gezinsleven,
maar van zodanige hoge legesbedragen dat reeds bij voorbaat vaststaat dat
een meerderheid van de aanvragers deze niet zullen kunnen betalen, is geen
sprake.Wanneer men in een individueel geval meent dat men onevenredig zwaar door
de legestarieven belast wordt, kan bij de rechter in bezwaar worden gegaan
op grond van de Awb. Als de leges niet betaald worden, volgt onmiddellijk
een afwijzing. Daartegen kan bezwaar en beroep worden ingesteld en daarbij
kan het feit dat men zich benadeeld voelt naar voren worden gebracht. Artikel
4:84 Awb is van toepassing. De bewindsvrouw zal, voordat hierover morgen nader
gedebatteerd wordt, de Kamer een schriftelijke uiteenzetting geven.De internationale adoptie maakt deel uit van een cluster met andere verblijfsdoelen,
het cluster overige. De werkelijke kosten van adoptie zijn iets lager dan
de gemiddelde kosten van het cluster. Daarom is de mate van kostendekkendheid
per saldo groter dan 69% die het gemiddelde is over de clusters.De brief van de heer Aboutaleb is nog niet beantwoord. De minister zal
een kopie-antwoord aan de Kamer sturen. Vervolgens zet de minister uiteen
hoe de kostprijzen berekend worden. Alle kosten van de IND worden toegerekend
aan een hoofdproduct: asiel, regulier, naturalisatie en terugkeer. Het betreft
directe en indirecte kosten. Een kostprijs wordt berekend bij een zogenoemde
«normale» productieomvang. De productieomvang in 2004 is als normaal
gedefinieerd. Bij deze normale productie-inzet horen genormeerde personele
en materiële kosten. Op basis van deze genormeerde kostencomponent en
de overige kosten worden de kosten van een hoofdproduct bepaald. In 2004 betrof
het bedrag voor asiel € 117 037, regulier € 127 608
en naturalisatie € 9 898. Gedeeld door de totale productie
levert dat per hoofdproduct een integraal uurtarief op. De kostprijs van de
in het rapport onderscheiden eindproducten zijn bepaald door de uren per eindproduct
te meten en te vermenigvuldigen met het berekende integrale uurtarief, exclusief
de kosten van beroep en bezwaar. Daar bovenop komen de kosten van Buitenlandse
Zaken bij mvv en van gemeenten bij de vvr. Een voorbeeldaanvraag van gezinsvereniging
ziet er als volgt uit: de gemeten gemiddelde tijd is 537 minuten; het berekend
uurtarief is regulier, exclusief beroep en bezwaar € 118; de IND-kosten
per aanvraag zijn 537 : 60 x 118 = 1 056. De kosten van Buitenlandse
Zaken zijn op € 47 gesteld.Waarom is niet voorzien in een regeling voor personen die zijn vrijgesteld
van middelenvereisten? Om gezinshereniging en gezinsvorming te combineren
met goede integratie worden binnen de grenzen van internationale verdragen
toelatingsvereisten gesteld. Een van de belangrijkste toelatingsvoorwaarden
is het middelenvereiste. Mensen die een gezinslid willen laten overkomen,
moeten de volledige financiële verantwoordelijkheid voor de vreemdeling
zelf kunnen dragen. De minister hecht er zeer aan dat mensen deze verantwoordelijkheid
nemen. Bepaalde categorieën personen die een gezinslid in het kader van
gezinshereniging of gezinsvorming naar Nederland willen laten overkomen zijn
vrijgesteld van het middelenvereiste. Het gaat bijvoorbeeld om personen die
blijvend en volledig arbeidsongeschikt zijn. Dat het gezinslid van het middelenvereiste
is vrijgesteld, betekent echter niet dat de vreemdeling geen of minder leges
hoeft te voldoen. Ook voor dat gezinslid geldt immers het uitgangspunt dat
hij de financiële verantwoordelijkheid draagt voor de overkomst van de
vreemdeling. Naast het gezinslid kan de vreemdeling natuurlijk ook zelf voorzien
in leges en daarom mag de bewindsvrouw van de vreemdeling zelf en van het
gezinslid verwachten dat men, eventueel samen, tijdig voorziet in de benodigde
gelden om de legeskosten te voldoen. Familieleden van kennismigranten komen
in aanmerking voor het gezinstarief. Een kennismigrant die met een echtgenoot
Nederland inreist met een mvv betaalt voor beiden € 424. Nareizende
gezinsleden van houders van een asielvergunning, waarvan de gezinshereniging
binnen drie maanden is aangevraagd, zijn vrijgesteld van leges. De nareistermijn
van drie maanden gaat lopen op het moment waarop de hoofdpersoon in Nederland
in het bezit wordt gesteld van een verblijfsvergunning asiel voor bepaalde
tijd. Om aan de nareistermijn van drie maanden te voldoen kan een aanvraag
om een mvv worden ingediend. Een andere mogelijkheid is dat binnen drie maanden
een aanvraag voor een visum voor kort verblijf wordt ingediend. De bewindsvrouw
meent dat de termijn van drie maanden die in de Vreemdelingenwet 2000 is vastgelegd
redelijk is. Zij is zich ervan bewust dat het niet altijd voor iedereen mogelijk
is om tijdig op de diplomatieke of consulaire post een mvv-aanvraag in te
dienen. Zij is voornemens, een verzoek om een advies bij de visadienst van
de IND binnen drie maanden na verlenging van de asielvergunning aan de hoofdpersoon
als een tijdig begin van de nareis te beschouwen. Met dit voornemen komt zij
tegemoet aan de situatie waarin het familielid in het land van herkomst niet
tijdig, dus binnen drie maanden, een mvv kan aanvragen.Er bestaat geen apart tarief voor kennismigranten. Voor kennismigranten
geldt het tarief voor mvv-verkort. Evenals bij mvv-verkort kent de kennismigrantenprocedure
lagere behandelkosten omdat werkgevers een aantal verantwoordelijkheden op
zich nemen. Ook studenten en werknemers in loondienst die gebruik maken van
een verkorte mvv-procedure profiteren van het lage mvv-verkort-tarief.Het Associatieverdrag zou aantonen dat de leges te hoog zijn. De uitspraak
van de rechter over Turkse immigranten die een beroep doen op het Associatieverdrag
heeft niet te maken met de onmogelijkheid van de vreemdeling om leges te voldoen,
maar met de constatering dat het een beperking voor toelating zou zijn. De
minister beraadt zich hierop. Zij heeft tot 16 mei de gelegenheid om
beroep in te stellen.Nadere gedachtewisselingDe heer Van Fessem (CDA) herhaalt zijn vraag
over een korting voor efficiënt werken. Volgens de bewindsvrouw werkt
de IND efficiënt, maar het eindresultaat wijst het tegendeel uit en de
bewindsvrouw heeft zelf de Algemene Rekenkamer om een onderzoek gevraagd.
Is het mogelijk om analoog aan het onderzoek van verschillende onderwijsinstellingen
naar een verkorte procedure om te bezien of meerdere organisaties kunnen worden
ingeschakeld?De heer Visser (VVD) memoreert dat de VVD-fractie
akkoord is gegaan met het principe dat de leges de kosten moeten weerspiegelen,
mits de kosten transparant zijn en in de hand worden gehouden. Hij houdt de
minister aan haar woord dat zij een taak voor zichzelf ziet weggelegd op het
gebied van efficiencybeheersing. Kan de minister samen met minister Donner
eventueel schriftelijk de omvang van de kostenverhogingen van de laatste jaren
inzichtelijk maken en kan zij mededelen voor welke landen deze kosten gelden?Mevrouw Vos (GroenLinks) is niet overtuigd
door het antwoord van de minister en blijft de legeskosten te hoog vinden.
Zij herhaalt haar vraag waarom de indirecte kosten ten laste van de vreemdeling
komen, waar andere overheidsdiensten deze kosten niet doorberekenen. Volgens
haar wordt verblijfsbelasting geheven in plaats van leges. Ook de cumulatie
van kosten vindt mevrouw Vos een groot probleem. De kosten voor scholieren,
studenten en kenniswerkers zijn hoger dan in de omringende landen hetgeen
een beperking voor Nederland zal opleveren. Mevrouw Vos is er onthutst over
dat de minister niet duidelijk haar visie op de hardheidsclausule kan verwoorden.
Zij meent dat een hardheidsclausule een onderdeel van de regeling moet uitmaken.
Haar Groene Europese collega's hebben de Europese Commissie opheldering over
het Associatieverdrag gevraagd. Kan de minister aangeven wat haar antwoord
aan de Commissie is geweest over het mogelijk in strijd zijn van deze leges
met het Associatieverdrag met Turkije?Volgens de heer Dijsselbloem (PvdA) bestaat
geen prikkel om de kosten te beheersen en te verlagen. Hij verwijst in dit
verband naar zijn opmerking over een specifieke efficiencytaakstelling van
2% per jaar, waarbij de «opbrengsten» in lagere tarieven worden
vertaald. Hij benadrukt dat een efficiencyprikkel moet worden ingebouwd omdat
anders het idee omtrent kostprijsdoorberekening een blanco cheque wordt voor
de gehele organisatie. Waar slaat in de beantwoording het woord «vooralsnog»
op bij het doorrekenen van de bezwaar- en beroepsprocedure? Zijn in Nederland
geboren kinderen van vluchtelingen vrijgesteld van leges? Zo neen, hoe verhoudt
zich dit tot de vrijstelling van alle nareizende familieleden?De heer Van der Staaij (SGP) vraagt of de
door de minister gehanteerde kostenberekening een gebruikelijk en uniform
uitgangspunt is bij alle leges die door het Rijk worden geïnd. Hij sluit
zich aan bij de vraag van de heer Visser over de kosten voor adoptie. Kan
de minister opheldering geven over de kwestie van de rechtsbescherming?De heer De Wit (SP) merkt op dat in de Europese
richtlijn inzake het recht op gezinshereniging een limitatieve opsomming van
de voorwaarden staat. De leges nu vormen een extra voorwaarde. Wat is het
oordeel van de minister hierover? De bewindsvrouw maakt zich gemakkelijk af
van het fenomeen cumulatie. Het gaat niet alleen over de cumulatie van leges,
maar ook over de bijkomende kosten, zoals de verificatie- en legalisatiekosten
van documenten, cursussen en inburgeringsexamens. Komt er een oplossing voor
on- en minvermogenden? Men is niet in alle gevallen met een hardheidsclausule
geholpen, maar wel met een tarief dat aan het inkomen is aangepast. Wat is
het oordeel van de minister over de ontheffingsgrond?De minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie
zegt, ingaande op de vraag om een korting als de dienst aantoonbaar schuld
heeft aan een te laat afgegeven vergunning, dat thans geen sprake is van 100%
kostendekkendheid, maar van 69%. De IND werkt niet te traag. Verleden jaar
heeft deze dienst taken overgenomen en dat heeft tot achterstanden geleid,
reden waarom de minister om een onderzoek door de Algemene Rekenkamer heeft
gevraagd. Zij is tegen een efficiencykorting. Eind van het jaar komt zij met
een beeld van een nieuwe IND. Dan zal tevens het efficiency-aspect nader bezien
worden. De vraag of er werk van de IND moet worden uitbesteed kan de bewindsvrouw
nu niet beantwoorden. Zij zal samen met minister Donner de totale kosten van
internationale adoptie inzichtelijk maken.In de brief van 28 mei 2004 gaf de bewindsvrouw aan dat zij voornemens
is te onderzoeken of de kosten van bezwaar en beroep op een andere manier
kunnen worden berekend dan via de legestarieven. Zij doelt hiermee op de mogelijkheid
om het aandeel in de kosten van bezwaar- en beroepszaken toe te rekenen aan
diverse verblijfsdoelen op basis van een verkregen inzicht in de verdeling
van bezwaar- en beroepszaken over deze diverse verblijfsdoelen. Zij gaat niet
eerder over tot het doorberekenen van bezwaar- en beroepskosten dan nadat
een besluit is genomen of bezwaarprocedures binnen het reguliere proces al
dan niet kunnen worden afgeschaft, zoals staat aangekondigd in de begroting
voor Justitie 2004. Op dit moment loopt het onderzoek naar de mogelijkheid
tot afschaffing van bezwaar in reguliere procedures. De minister zal de Tweede
Kamer uiterlijk in oktober daarvan op de hoogte stellen. In reactie op de
opmerking dat het onrechtmatig is als mensen die een verblijfsvergunning aanvragen
moeten meebetalen aan kosten die anderen maken omdat zij in beroep gaan, wijst
de bewindsvrouw wederom op haar brief van 28 mei 2004 waarin zij aankondigde
een onderzoek op dit punt te laten verrichten. Zij zal de door de Kamer gedane
suggesties meenemen in dit onderzoek.De kosten voor toelating zijn verhoogd en continuering van verblijf is
minder duur geworden. In reactie op de opmerking dat thans sprake is van een
verblijfsbelasting citeert de minister uit een uitspraak van de rechter: met
de Staat is de rechtbank echter van oordeel dat de hoge leges niet als belasting
aangemerkt dienen te worden.Ingaande op de opmerking dat studenten hoger worden belast geeft de bewindsvrouw
het volgende voorbeeld: een mvv-plichtige student betaalt volgens het huidige
legessysteem € 50 voor de mvv, € 430 voor de eerste verblijfsvergunning
en na een jaar € 285 voor een verlenging; totaal € 765.
In het nieuwe legeshuis betaalt de student € 419 voor de mvv, € 182
voor de eerste verblijfsvergunning en na een jaar € 50 voor verlenging. De student betaalt dus minder naarmate hij langer in Nederland
verblijft. In totaal betaalt de student € 651 in plaats van€ 765.
Indien de student gebruik wenst te maken van de verkorte mvv-procedure betaalt
hij nog minder. In totaal betaalt hij dan€ 474.De minister herhaalt naar aanleiding van vragen over een regeling voor
on- en minvermogenden dat zij van vreemdelingen die in Nederland willen verblijven
verwacht dat zij hun uiterste best doen om aansluiting bij de Nederlandse
samenleving te vinden, hetgeen betekent dat zij in staat moeten worden geacht
om deze leges te betalen. Het uitgangspunt is dat leges kostendekkend, in
dit geval 69%, moeten zijn. De bewindsvrouw ziet geen reden om speciaal beleid
te voeren voor on- en minvermogenden.Tot slot merkt zij op dat Nederland geen driejaren-beleid meer kent, maar
wel een driemaanden-termijn. Voor deze laatste termijn bestaat duidelijke
regelgeving. De bewindsvrouw zal schriftelijk ingaan op de vraag of in Nederland
geboren kinderen van vluchtelingen vrijgesteld zijn van leges.De voorzitter van de vaste commissie voor Justitie,De Pater-van der Meer,De voorzitter van de algemene commissie voor Integratiebeleid,AdelmundDe adjunct-griffier van de vaste commissie voor Justitie,BeukerXNoot1Samenstelling:Leden: Van de Camp (CDA), Klaas de Vries (PvdA), Van Heemst (PvdA), Vos
(GroenLinks), Rouvoet (ChristenUnie), Adelmund (PvdA), De Wit (SP), Albayrak
(PvdA), Luchtenveld (VVD), Wilders (Groep Wilders), Weekers (VVD), De Pater-van
der Meer (CDA), voorzitter, Çörüz (CDA), Verbeet (PvdA),
ondervoorzitter, Wolfsen (PvdA), Jan de Vries (CDA), Van Haersma Buma (CDA),
Eerdmans (LPF), Van Vroonhoven-Kok (CDA), Van Fessem (CDA), Straub (PvdA),
Griffith (VVD), Van der Laan (D66), Visser (VVD), Azough (GroenLinks).Plv. leden: Jonker (CDA), Dijsselbloem (PvdA), Timmer (PvdA), Halsema
(GroenLinks), Van der Staaij (SGP), Kalsbeek (PvdA), Van Velzen (SP), Tjon-A-Ten
(PvdA), Van Baalen (VVD), Blok (VVD), Hirsi Ali (VVD), Aasted Madsen-van Stiphout
(CDA), Jager (CDA), Van Heteren (PvdA), Arib (PvdA), Buijs (CDA), Sterk (CDA),
Varela (LPF), Joldersma (CDA), Ormel (CDA), Van Dijken (PvdA), Örgü
(VVD), Lambrechts (D66), Rijpstra (VVD), Karimi (GroenLinks), Vergeer (SP),
Hermans (LPF).XNoot2Samenstelling:Leden: Klaas de Vries (PvdA), Vos (GroenLinks), Hofstra (VVD), Lambrechts
(D66), Adelmund (PvdA), Lazrak (Groep Lazrak), Hamer (PvdA), Arib (PvdA),
Bussemaker (PvdA), Kant (SP), Wilders (Groep Wilders), Örgü (VVD),
Balemans (VVD), Dijsselbloem (PvdA), Depla (PvdA), Vergeer (SP), Van Bochove
(CDA), Ferrier (CDA), Huizinga-Heringa (ChristenUnie), Bruls (CDA), Sterk
(CDA), Varela (LPF), Algra (CDA), Eski (CDA), Nawijn (LPF), Hirsi Ali (VVD),
Visser (VVD), Azough (GroenLinks), Jonker (CDA).Plv. leden: Stuurman (PvdA), Van Gent (GroenLinks), Griffith (VVD), Dittrich
(D66), Tjon-A-Ten (PvdA), Leerdam (PvdA), Wolfsen (PvdA), Van Heemst (PvdA),
Gerkens (SP), Van Miltenburg (VVD), Cornielje (VVD), Albayrak (PvdA), Eijsink
(PvdA), Van Velzen (SP), Koopmans (CDA), Jan de Vries (CDA), Van der Staaij
(SGP), Mastwijk (CDA), Kraneveldt (LPF), Van de Camp (CDA), Rambocus (CDA),
Eerdmans (LPF), Blok (VVD), Rijpstra (VVD), Halsema (GroenLinks). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29800-VI-142.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl