Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie; Brief minister met kabinetsreactie op Groenboek over jurisdictiegeschillen en het ne bis in idem-beginsel in strafprocedures
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 22112, nr. 431

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

12-04-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

22112 nr. 431

04-04-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamNederlandse reactie op het Groenboek inzake jurisdictiegeschillen
en het beginsel ne bis in idemI. Het voorkomen van jurisdictiegeschillenAlgemeenDe vragenII. Het beginsel ne bis in idemAlgemeenDe vragen
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 22112Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 42 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
22 112Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de
Europese Unienr. 431BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIEAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 4 april 2006Bijgaand treft u de kabinetsreactie aan op het Groenboek over jurisdictiegeschillen
en het ne bis in idem-beginsel in strafprocedures
dat in december 2005 door de Europese Commissie is uitgebracht.1 Gaarne stel ik u in de gelegenheid de kabinetreactie te bestuderen
voordat deze aan de Commissie wordt gezonden. Ik acht het noodzakelijk vijftien
dagen na verzending aan de Staten-Generaal de Nederlandse reactie aan de Commissie
te verzenden. Verder uitstel zou afbreuk kunnen doen aan de inbreng van Nederland
in de voorbereiding van verdere wetgevende voorstellen van de Commissie. Uw
eventuele reactie zie daarom gaarne voor 19 april tegemoet.Een gelijkluidende brief heb ik gestuurd aan de Voorzitter van de Eerste
Kamer der Staten-Generaal.De Minister van Justitie,J. P. H. DonnerNederlandse reactie op het Groenboek inzake jurisdictiegeschillen
en het beginsel ne bis in idemNederland heeft met belangstelling kennis genomen van het Groenboek inzake
jurisdictiegeschillen en het beginsel ne bis in idem
dat in december 2005 door de Commissie is uitgebracht.Het Groenboek wordt gepresenteerd als een juridische analyse van mogelijke
negatieve effecten van het bestaan van jurisdictiegeschillen voor betrokkenen
in het strafproces en voor de doeltreffendheid van strafrechtelijk optreden
en bevat procedurele voorstellen om daarvoor oplossingen te vinden. Deze voorstellen
lopen van informatie-uitwisseling, vrijwillige raadpleging tot geschillenbeslechting
en een vorm van bindende arbitrage. In samenhang met die voorstellen wordt
ook ingegaan op het beginsel ne bis in idem.Nederland maakt graag van de gelegenheid gebruik om mede aan de hand van
de gestelde vragen zijn zienswijze op de materie kenbaar te maken. Ten aanzien
van beide thema’s zijn er opmerkingen van algemene aard, die telkens
aan de vragen vooraf gaan.I. Het voorkomen van jurisdictiegeschillenAlgemeenArtikel 31 van het EU-verdrag ziet op de justitiële samenwerking.
In punt d van dat artikel wordt het voorkomen van jurisdictiegeschillen tussen
lidstaten expliciet genoemd. Uit genoemde bepaling blijkt eveneens dat een
regeling over jurisdictiegeschillen strekt tot het oplossen van hindernissen
voor de strafrechtelijke samenwerking tussen de bevoegde autoriteiten van
de lidstaten; de onderlinge aanpassing van wetgevingen is niet het doel. Nederland
is voorstander van het bevorderen van de strafrechtelijke samenwerking en
is dus ook bereid om mee te werken aan het zoveel mogelijk opheffen van bestaande
hindernissen door middel van maatregelen van juridische, beleidsmatige en
uitvoerende aard.Voor de beoordeling op welke wijze belemmeringen voor de justitiële
samenwerking op de beste wijze kunnen worden weggenomen, is inzicht in bestaande
problemen een eerste vereiste. In het kader van dit Groenboek is het wenselijk
om te weten of, en zo ja in welke mate, jurisdictiegeschillen zich in de EU
voordoen en wat de aard van die geschillen is. Het Groenboek volstaat met
de stelling dat: «het Europese strafrecht steeds
meer wordt geconfronteerd met situaties waarin verscheidene lidstaten strafrechtelijke
bevoegdheid hebben om in dezelfde zaak een vervolging in te stellen. Bovendien
kunnen zich thans meer situaties voordoen waarin verscheidene vervolgingen
in dezelfde zaak worden ingesteld, of «positieve» jurisdictiegeschillen,
aangezien het bevoegdheidsgebied van veel nationale strafrechters de laatste
jaren aanzienlijk werd uitgebreid.» Nederland acht het ontbreken
van feitelijke gegevens een gemis en een belangrijke hindernis voor een adequate
beoordeling van de voorliggende voorstellen. In een poging enig inzicht te
verkrijgen, is daarom in Nederland enig onderzoek gedaan en is ook navraag
bij Eurojust gedaan. Daarbij is gebleken dat strafrechtelijke onderzoeken,
waarbij sprake is van concurrerende jurisdictie-uitoefening, zich slechts
in zeer beperkte mate voordoen en dat deze samenloop van onderzoeken slechts
in een incidenteel geval uitmondt in een positief jurisdictiegeschil.Ter completering van dit beeld, merkt Nederland nog op dat in de praktijk
van met name Eurojust het bestaan van zogeheten negatieve jurisdictiegeschillen
wel is gebleken. Deze ontstaan doordat strafrechtelijke onderzoeken met grensoverschrijdende
aspecten welbewust tot gedragingen op het eigen grondgebied worden
beperkt. Negatieve jurisdictiegeschillen worden door het Groenboek niet bestreken,
omdat zij van een geheel andere aard zijn. Temeer daar dergelijke jurisdictiegeschillen
het risico van een lacune in de strafvervolging van grensoverschrijdende delicten
in zich bergen, vindt Nederland dat geen overtuigend argument.Nederland heeft Eurojust geraadpleegd, omdat het tot de taken van Eurojust
behoort jurisdictiegeschillen te voorkomen en/of (te helpen) op te lossen.
Verwezen wordt naar artikel 6, punt c, en artikel 7, punt a (ii), van het
oprichtingsbesluit van Eurojust1. Dat Eurojust
zich deze taak ook aantrekt, blijkt uit bijlage IV bij het jaarverslag van
Eurojust over 2004. Nederland vindt het dan ook opmerkelijk dat in het Groenboek
een mechanisme voor het oplossen van jurisdictiegeschillen wordt voorgesteld
zonder dat daarbij een verband wordt gelegd met de activiteiten van Eurojust.
Het lijkt zelfs alsof bij de opstelling van het mechanisme in het geheel geen
rekening is gehouden met de maatregelen die sinds de inwerkingtreding van
het Verdrag van Maastricht op het terrein van de strafrechtelijke samenwerking
zijn getroffen. Nederland wijst in het bijzonder op de oprichting van Eurojust,
Europol en het Europees Justitiële Netwerk, de stelselmatige uitbreiding
in nieuwe rechtsinstrumenten van rechtstreekse contacten tussen justitiële
autoriteiten, de opname van expliciete bepalingen in diverse rechtsinstrumenten
inzake overleg over de plaats van strafvervolging2
en, ten slotte, de regeling van gemeenschappelijke onderzoeksteams. Al deze
maatregelen bevorderen een open communicatie tussen de justitiële autoriteiten
in de lidstaten en een nauwere samenwerking en dragen als zodanig wezenlijk
bij aan het voorkomen van dubbele onderzoeken en/of strafvervolgingen en dus
aan het voorkomen van jurisdictiegeschillen.Ten slotte merkt Nederland nog op, dat met het voorgestelde mechanisme
de indruk wordt gewekt alsof voor zaken waarin sprake is van concurrerende
jurisdictie-uitoefening slechts één scenario denkbaar is, te
weten: het strafrechtelijke onderzoek of de strafvervolging wordt in één
lidstaat voortgezet, terwijl in de andere betrokken lidsta(a)ten de strafzaak
wordt beëindigd. Strafzaken met een grensoverschrijdend karakter zijn
vaak zeer complex van aard. Het is dus zeer wel denkbaar dat de concurrentie
van rechtsmacht slechts ten aanzien van bepaalde onderdelen van onderzoeken
aan de orde is. Dan zal hooguit afsplitsing van die onderdelen noodzakelijk
zijn en niet de beëindiging van het gehele onderzoek. Een andere uitkomst
van het overleg kan zijn dat wordt besloten tot het concentreren van de strafvervolging
in één lidstaat, waaraan door de andere betrokken lidstaten
door middel van overdracht van de strafvervolging en of overlevering van (mede)verdachten
actief wordt meegewerkt. Nederland zou graag hebben gezien, dat bij de uitwerking
van het mechanisme ook met deze mogelijkheden rekening was gehouden.Deze algemene opmerkingen leiden Nederland tot de conclusie dat voor een
verantwoorde beoordeling van de noodzaak en van de inrichting van een mechanisme
voor het beëindigen van jurisdictiegeschillen voldoende inzicht in het
bestaan, de omvang en aard van jurisdictiegeschillen een voorwaarde is. Nederland
acht het dan ook noodzakelijk dat de Commissie eerst een dergelijk onderzoek
laat uitvoeren, voordat aan het Groenboek een vervolg wordt gegeven. Nederland
zou er voorstander van zijn dat Eurojust met dit onderzoek wordt belast. Als
vervolgens uit het onderzoek naar voren komt dat een noodzaak voor het treffen
van maatregelen ter voorkoming van positieve jurisdictiegeschillen bestaat,
acht Nederland het van belang dat bij de uitwerking daarvan rekening wordt
gehouden met wat al in Uniekader tot stand is gebracht én met al bestaande
regelingen en praktijken binnen de Unie. Dit impliceert dat bij het
uitwerken van maatregelen de aandacht niet eenzijdig naar een instrument van
wetgevende aard dient uit te gaan.De vragen(1) Is het nodig een EU-bepaling vast te stellen waarin wordt bepaald
dat het nationale recht de opschorting van procedures moet toestaan omwille
van procedures in andere lidstaten?Zoals in het algemene deel is aangegeven zijn er diverse scenario’s
denkbaar voor de oplossing van jurisdictiegeschillen. Dat alleen al leidt
ertoe dat de wijze waarop in concreto het geschil
wordt opgelost sterk kan variëren. Die variatie zal ook optreden bij
de bepaling van de rechtsgevolgen van een en ander binnen de rechtssystemen
waar de zaken spelen. Het valt nog te bezien of dit allemaal in een EU-bepaling
kan worden gevat. Voorts is het de vraag wat de toegevoegde waarde van een
concrete EU-bepaling zou zijn, ten opzichte van nationale regelingen.(2) Moet het verplicht zijn om andere jurisdicties in te lichten over
aan de gang zijnde of voorgenomen vervolgingen wanneer er nauwe banden met
die andere jurisdicties bestaan? Hoe moet informatie over aan de gang zijnde
procedures, eindbeslissingen en andere daarmee verbonden beslissingen worden
uitgewisseld?(3) Moet het verplicht zijn om overleg te plegen met lidstaten die nauwe
banden hebben met een zaak?In strafrechtelijke onderzoeken met grensoverschrijdende aspecten is –
zodra de grensoverschrijdende aspecten in het onderzoek worden betrokken –
rechtshulp van de politiële en justitiële autoriteiten van de andere
betrokken lidstaten in het algemeen noodzakelijk. Daartoe zullen verzoeken
rechtstreeks aan hen worden gericht. Aldus kunnen doublures in onderzoek aan
het licht komen. Een andere mogelijkheid is dat de autoriteit die het onderzoek
uitvoert contact zoekt met Europol en Eurojust en met behulp van deze instanties
het onderzoek voortzet. Ten slotte kan ook worden gedacht aan spontane initiatieven
van Europol en/of Eurojust om autoriteiten uit verschillende lidstaten bij
elkaar te brengen. Met andere woorden, bij een normale gang van zaken ligt
het voor de hand dat bij strafzaken waarin grensoverschrijdende aspecten worden
betrokken, de bevoegde autoriteiten in de potentieel betrokken lidstaten op
de hoogte raken van dergelijke onderzoeken. Dat brengt dubbele onderzoeken
en de behoefte aan onderlinge afstemming aan het licht. Deze manier van communicatie
lijkt, bij het huidige inzicht in het voorkomen van jurisdictiegeschillen,
te voldoen. Bovendien hebben deze contacten het voordeel dat informatie-uitwisseling
over concrete strafrechtelijke onderzoeken puur functioneel en niet in abstracto geschiedt. Dat is van belang, omdat gegevens
betreffende lopende strafrechtelijke onderzoeken gevoelig van aard zijn. Niet
alleen belangen van privacybescherming, maar zeker ook de onderzoeksbelangen
moeten worden beschermd. Zonder nader onderzoek naar het bestaan van jurisdictiegeschillen
acht Nederland een ander of aanvullend systeem van uitwisseling dan ook prematuur.Hetzelfde geldt voor het opleggen van een algemene verplichting tot overleg.
Indien, na onderzoek, geconstateerd wordt dat er onvoldoende overleg plaatsvindt,
zal bezien moeten worden hoe dergelijk overleg kan worden gefaciliteerd en
gestimuleerd. Nederland vindt Eurojust daarvoor de aangewezen instelling,
maar ook Europol kan daarbij een rol spelen. Zoals uit de jaarverslagen van
Eurojust blijkt, gebeurt dit ook al. Ook de lidstaten zelf kunnen dit bevorderen
door hun vervolgingsautoriteiten te herinneren aan het feit dat met betrekking
tot bepaalde vormen van criminaliteit deze verplichting1 bestaat en dat, in voorkomend geval, ook in andere strafzaken
dergelijk overleg wenselijk is. Daarnaast kunnen lidstaten er zorg voor dragen
dat bij de ontwikkeling en vaststelling van het nationale vervolgingsbeleid
uitdrukkelijk aandacht wordt besteed aan de wenselijkheid om in zaken met
een grensoverschrijdend karakter zoveel mogelijk te streven naar concentratie
van strafrechtelijke onderzoeken door middel van bijv. gemeenschappelijke
onderzoeksteams en/of met behulp van Eurojust en Europol. Hetzelfde geldt
voor concentratie van de strafvervolging. Bij de opleiding van opsporings-
en vervolgingsautoriteiten zal aan de technische en juridische aspecten van
strafrechtelijke samenwerking in Europees verband aandacht moeten worden besteed.Ten slotte wordt nog opgemerkt dat indien te zijner tijd aanvullende maatregelen
nodig blijken te zijn, het van essentieel belang is om het in het Groenboek
thans gehanteerde criterium «nauwe banden» te vervangen door een
concreter en voor de praktijk hanteerbaar criterium.(4) Is het nodig een EU-model voor bindende overeenkomsten tussen bevoegde
autoriteiten vast te stellen?Het is niet erg duidelijk wat in het Groenboek met het opstellen van een
bindende overeenkomst wordt beoogd. Voorzover het erom gaat de betrokken autoriteiten
te binden, moet bedacht worden dat een overeenkomst gewoonlijk uitsluitend
de partijen bij de overeenkomst kan binden. Een officier van justitie uit
een lidstaat zal niet, althans niet zonder meer, het gehele openbaar ministerie
van die lidstaat kunnen binden. Verder zal de rechter niet gebonden zijn aan
een dergelijke overeenkomst. Aldus is het effect van een dergelijke overeenkomst
per definitie beperkt.Het is ook niet duidelijk of het aangaan van een overeenkomst zinvol is.
Zoals hierboven is aangegeven kan het overleg leiden tot uiteenlopende resultaten,
met hun eigen specifieke rechtsgevolgen. De vraag is dan wat de inhoud van
de overeenkomst zou moeten zijn en wat de toegevoegde waarde ervan zou zijn.
Tegen deze achtergrond acht Nederland de ontwikkeling van een verplicht EU-model
prematuur.Dat laat onverlet, dat het uiteraard noodzakelijk is dat de justitiële
autoriteiten die afspraken maken over het concentreren van een strafvervolging
in één lidstaat, het overdragen van een strafvervolging, het
staken van een strafvervolging, het overleveren van verdachten, e.d., dit
vastleggen op zodanige wijze dat de beslissing kenbaar en toetsbaar is binnen
hun eigen rechtssysteem. Dit maakt hun optreden controleerbaar en biedt verdachten,
slachtoffers en andere betrokkenen in het stafproces de mogelijkheid om tegen
de afspraken bezwaar aan te tekenen. De transparantie is ook noodzakelijk,
opdat aan de afspraken ook rechtsgevolgen kunnen worden toegekend, zoals het
vervallen van de bevoegdheid om nog te vervolgen.(5) Moet er een procedure voor geschillenbeslechting/bemiddeling bestaan
wanneer rechtstreeks overleg niet tot een overeenkomst leidt? Welk orgaan
lijkt het best geplaatst om te bemiddelen inzake jurisdictiegeschillen?(6) Is het, naast de geschillenbeslechting/bemiddeling, nodig om op langere
temijn verdere stappen te ondernemen, zoals een beslissing van een EU-orgaan?(7) Welk soort mechanisme voor rechterlijke controle of rechterlijke toetsing
is noodzakelijk en geschikt voor jurisdictietoewijzing?Voorzover in rechtstreeks overleg tussen de justitiële autoriteiten
uit lidstaten geen oplossing wordt bereikt, kunnen lidstaten ook een beroep
op Eurojust doen. Zoals hierboven aangegeven wordt Eurojust in de praktijk
ook gevraagd door lidstaten om bij strafrechtelijke onderzoeken die elkaar
raken te assisteren en te coördineren. Gelet op de rol die aan Eurojust
is toegekend in het besluit tot oprichting en de praktijk, ziet Nederland
nu geen noodzaak voor een verdergaande regeling.(8) Is het nodig een regel of beginsel vast te stellen op grond waarvan
de stopzetting of beëindiging van een gelijktijdige procedure in de EU
wordt geëist? Zo ja, vanaf welk stadium in de procedure zou die regel
of dat beginsel van toepassing moeten zijn?Zoals in het algemene deel is aangegeven zijn er diverse scenario’s
denkbaar voor de oplossing van jurisdictiegeschillen. Alleen al daarom is
een eenzijdige benadering van het kunnen eisen van de stopzetting of beëindiging
van een gelijktijdige procedure niet geslaagd.(9) Is het nodig regels vast te stellen inzake overleg en/of overdracht
van procedures wat derde landen betreft, in het bijzonder partijen bij de
Raad van Europa? Welke aanpak moet hieromtrent worden gevolgd?De wijze van strafrechtelijke samenwerking van individuele lidstaten met
derde landen wordt door de lidstaten zelfstandig bepaald. Daarin dient geen
wijziging te komen.(10) Moet een toekomstig instrument over jurisdictiegeschillen een lijst
van bij de jurisdictiekeuze te gebruiken criteria bevatten?(11) Welke andere criteria, naast territorialiteit, moeten in een dergelijke
lijst worden opgenomen? Moet een dergelijke lijst exhaustief zijn?(12) Moet er ook een lijst worden opgenomen met factoren die niet als
relevant mogen worden beschouwd bij de keuze van de geschikte jurisdictie?
Zo ja, welke factoren?(13) Is het nodig, haalbaar en passend om «prioriteiten» vast
te stellen in de criteria voor het bepalen van de bevoegde jurisdictie? Zo
ja, bent u het ermee eens dat aan territorialiteit voorrang dient te worden
gegeven?Het nut van een lijst van criteria voor het oplossen van jurisdictiegeschillen
zou nader kunnen worden onderzocht, nadat is gebleken dat in de huidige praktijk
de oplossing van dergelijke geschillen achterwege blijft wegens het ontbreken
ervan. Echter, daarbij past wel de volgende kanttekening. Zoals hierboven
is aangegeven kan een oplossing voor een jurisdictiegeschil vele vormen aannemen,
maar zal deze steeds op de concrete zaak zijn toegesneden. Deze benadering
vormt ook het uitgangspunt bij de door Eurojust geformuleerde uitgangspunten
voor beslissingen over welke jurisdictie tot vervolging moet overgaan1. Of daarnaast een lijst van criteria toegevoegde waarde
heeft, valt te bezien.II. Het beginsel ne bis in idemAlgemeenNederland hecht veel waarde aan het beginsel ne bis
in idem, want het is een essentieel onderdeel van de ruimte van vrijheid,
veiligheid en rechtvaardigheid. Het goed functioneren ervan is van groot belang.Het feit dat al een aantal jaren nationale rechters vragen over met name
artikel 54 SUO voorleggen aan het Hof van Justitie acht Nederland geen aanwijzing
voor zwakte van deze bepaling. Het is het bewijs voor het feit dat het beginsel ne bis in idem een levend beginsel is en in de rechtspraak
in de lidstaten aan de orde komt. Overigens blijkt uit de aan het Hof voorgelegde
vragen dat het daarbij vooral gaat over de toepassing van het beginsel in concreto. Er is geen sprake van twijfel over het beginsel
zelf.De betrokkenheid van het Hof tot op heden, maakt duidelijk dat bij artikel
54 SUO vragen rijzen die zeer specifiek van aard zijn en nauw verband houden
met het feit dat het strafprocesrecht van elke lidstaat zijn eigen inrichting
kent en dat soortgelijke beslissingen niet op identieke wijze worden benoemd
of tot stand komen. In zijn uitspraken tot nu toe, lijkt het Hof zich erop
te richten niet de benaming of kwalificatie van een beslissing, maar de inhoudelijke
betekenis van de beslissing van doorslaggevende betekenis te achten voor een
toetsing aan het ne bis in idem beginsel. Uit
de zaken die nog bij het Hof in behandeling zijn, kan blijken of dit een vaste
lijn in de te vormen jurisprudentie zal zijn.Nederland hecht er aan hier op te merken dat de beoordeling of er in concreto sprake is van een strafvervolging in strijd
met het beginsel ne bis in idem een oordeel is
van feitelijk aard en dat dit oordeel behoort tot de kern van het werk van
de nationale strafrechter. Het Hof van Justitie bevestigt dit uitgangspunt
in zijn uitspraak in de zaak Van Esbroeck van 9 maart 2006 (C436/04).
Nederland hecht er grote waarde dat deze vrijheid van de nationale rechter
onaangetast blijft.De vragen(14) Is het nodig de EU-regels inzake ne bis in idem
te herzien?Gelet op de opmerkingen van algemene aard, in het bijzonder het feit dat
het Hof van Justitie nog een aantal zaken in behandeling heeft, acht Nederland
een wijziging van de ne bis in idem regels niet
wenselijk. Verdere ontwikkeling via de jurisprudentie van het Hof van Justitie
heeft de voorkeur. De mogelijkheid voor lidstaten om door middel van interventies
hun zienswijze op voorliggende casus te geven, biedt hen de mogelijkheid een
bijdrage aan deze wijze van rechtsvorming te leveren. Nederland maakt daarvan
actief gebruik en roept andere lidstaten graag op hetzelfde te doen.(15) Bent u het eens met de volgende definitie betreffende de draagwijdte
van ne bis in idem: «een
beslissing in strafzaken die gegeven is door een rechterlijke autoriteit of
waartegen bij een dergelijke autoriteit hoger beroep is aangetekend»?(16) Bent u het eens met de volgende definitie van «eindbeslissing»: «... een beslissing die een nieuwe strafvervolging onmogelijk
maakt overeenkomstig het nationale recht van de lidstaat waar deze is gegeven,
tenzij dit nationale verbod in strijd is met de doelstellingen van het VEU»?(17) Is het beter om in deze definitie van «eindbeslissing»
uitdrukkelijk uitzonderingen op te nemen? (bv. «een
beslissing die een nieuwe strafvervolging onmogelijk maakt overeenkomstig
het nationale recht van de lidstaat waar deze is gegeven, uitgezonderd wanneer...»)(18) Moet daarbij, wat de in de vragen 16 en 17 vermelde elementen betreft,
een voorafgaand onderzoek van de verdiensten doorslaggevend zijn
om te bepalen of een beslising een ne bis in idem-effect
heeft in de hele Unie?Voor het streven naar een nadere omschrijving, als in deze vragen gesuggereerd,
ziet Nederland geen aanleiding.(19) Is het haalbaar en nodig om het begrip idem
te definiëren, of moet dit aan de rechtspraak van het EHJ worden overgelaten?Nederland ziet geen aanleiding om via wetgevende maatregelen op te treden.
Zoals in de algemene opmerkingen is aangegeven, acht Nederland het de taak
van de nationale strafrechter om te bepalen of er in concreto sprake is van «idem». De bovengeciteerde uitspraak van het
Hof van Justitie is niet alleen een bevestiging van die opvatting. Nederland
ziet het als een steun in de rug voor nationale rechters die worden geconfronteerd
met verzoeken om het Hof van Justitie ter zake om een prejudiciële beslissing
te vragen. De vaststelling dat het zwaartepunt van de beslissing bij de nationale
rechter ligt, zal het stellen van prejudiciële vragen beïnvloeden.In dit verband kan het ook nuttig zijn dat in het curriculum van opleidingsinstituten
voor de rechterlijke macht in de lidstaten aan de EU-brede werking van het
beginsel ne bis in idem expliciet aandacht wordt
besteed.(20) Zijn er situaties waarin het nodig blijft om een voorwaarde voor
tenuitvoerlegging te handhaven, en zo ja, welke? Zo ja, kan de voorwaarde
worden opgeheven wanneer een mechanisme voor jurisdictiekeuze wordt vastgesteld?De ratio van de in artikel 54 SUO opgenomen voorwaarde dat de opgelegde
straf ten uitvoer moet zijn gelegd, is dat daardoor wordt voorkomen dat de
veroordeelde zich blijvend aan de executie van zijn straf zou kunnen onttrekken
zonder het risico te lopen dat aan zijn de facto
straffeloosheid een einde kan worden gemaakt door een tweede vervolging/veroordeling,
gevolgd door de daadwerkelijke executie van de alsdan opgelegde straf. Artikel
54 SUO is tot stand gekomen in een tijd dat bijna alle lidstaten weigerden
hun onderdanen uit te leveren, waardoor deze lidstaten in voorkomend geval
fungeren als een «safe haven» voor
onderdanen, die zich hebben onttrokken aan de tenuitvoerlegging in het buitenland
van een hen aldaar opgelegde straf. De totstandkoming van de EU overeenkomst
betreffende uitlevering in 1996 en van het kaderbesluit inzake het Europees
aanhoudingsbevel en de procedures voor overlevering tussen de lidstaten, in
2002, beoogden een einde te maken aan het verbod op uitlevering van onderdanen.
Echter, ondanks de implementatie van het kaderbesluit door alle lidstaten,
moet worden geconstateerd dat er in 2006 nog steeds lidstaten zijn die hun
onderdanen niet overleveren. Zolang er geen sluitend systeem van overlevering
van onderdanen door alle lidstaten bestaat en alle lidstaten ook daadwerkelijk hun onderdanen overleveren,
acht Nederland afschaffing van de voorwaarde van tenuitvoerlegging, als bedoeld
in artikel 54 SUO, niet verantwoord.(21) In welke mate kunnen de afwijkingen in artikel 55 van de uitvoeringsovereenkomst
van Schengen nog worden gerechtvaardigd? Kunnen zij worden opgeheven wanneer
een mechanisme voor jurisdictiekeuze wordt vastgesteld, of bent u van oordeel
dat verdere maatregelen nodig zijn om de opheffing van deze afwijkingen in
deze omstandigheden te «compenseren»?De mogelijkheid die artikel 55 SUO biedt om de toepassing van het in artikel
54 SUO vastgelegde beginsel ne bis in idem te
beperken, staat geheel op zichzelf en is niet in de SUO opgenomen
wegens het ontbreken van een mechanisme voor jurisdictiekeuze. Nog afgezien
van de kanttekeningen die hierboven bij het mechanisme voor jurisdictiekeuze
zijn geplaatst, zou de totstandbrenging van zulk een mechanisme, naar mijn
verwachting, niet van invloed zijn op de wens van lidstaten de door hen op
grond van artikel 55 SUO afgelegde verklaringen, te handhaven.Voor de goede orde merkt Nederland op dat het behoort tot de lidstaten
die geen verklaring heeft afgelegd. Verder heeft Nederland in de praktijk
nog niet ervaren dat een lidstaat die wel een verklaring heeft afgelegd, ook
daadwerkelijk tot een tweede vervolging is overgegaan.(22) Moet ne bis in idem een grond zijn voor
verplichte weigering van wederzijdse rechtshulp? Zo ja, welke bepalingen van
EU-recht moeten worden aangepast?Nederland heeft toen het partij werd bij het Verdrag aangaande de wederzijdse
rechtshulp in strafzaken van de Raad van Europa (1959) een voorbehoud gemaakt
bij artikel 2 van dat verdrag van de strekking dat rechtshulp zal worden geweigerd
in geval van strijd met het beginsel ne bis in idem.
Genoemd verdrag dat met de aanvullingen door het SUO en het EU-rechtshulpverdrag
van 2000 nog steeds dient als basisverdrag voor het verlenen van rechtshulp,
biedt daar alle ruimte voor. Ook zonder verklaring kan wegens strijd met genoemd
beginsel rechtshulp worden geweigerd met een beroep op de zogeheten «ordre public» clausule van artikel 2 van
dat verdrag. Daarnaast zou een lidstaat ook met verwijzing naar de verplichting
om artikel 54 SUO te respecteren, in voorkomend geval rechtshulp kunnen weigeren.
De instrumenten inzake strafrechtelijke samenwerking, die sedert 2000 worden
ontwikkeld bevatten systematisch een weigeringsgrond in verband met strijd
met het beginsel ne bis in idem. Uit het voorgaande
blijkt dat aanpassing van bepalingen in het EU-recht niet nodig is.(23) Is er een meer coherente aanpak nodig inzake het ne bis in idem-beginsel wat derde landen betreft? Moet er een onderscheid
worden gemaakt tussen partijen bij de Raad van Europa en andere landen?Uitbreiding van de toepassing van het beginsel ne bis
in idem in hun samenwerking met derde landen is een zaak die de lidstaten
zelfstandig dienen te bepalen. Verwezen wordt naar het antwoord op vraag 9.Voor de goede orde merkt Nederland daarbij nog op dat de regeling van
het beginsel ne bis in idem in EU niet op zichzelf
staat, maar onlosmakelijk is verbonden met de ontwikkeling van de ruimte van
vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid.(24) Bent u het ermee eens dat door een evenwichtig mechanisme voor jurisdictiekeuze(a) bepaalde gronden voor weigering van tenuitvoerlegging in de EU-instrumenten
inzake wederzijdse erkenning, op zijn minst gedeeltelijk, niet langer noodzakelijk
kunnen zijn? Welke gronden in het bijzonder?(b) bepaalde gronden voor facultatieve weigering van tenuitvoerlegging
moeten worden omgezet in gronden voor verplichte weigering van tenuitvoerlegging
of vice versa? Welke gronden in het bijzonder?De kanttekeningen die bij het mechanisme voor beëindiging van juridisdictiegeschillen
zijn geplaatst, maken duidelijk dat Nederland aan de ontwikkeling van een
dergelijk mechanisme geringe waarde hecht. Eerst zal nader onderzoek
moeten plaatsvinden. De relatie die hier wordt gelegd met weigeringsgronden
brengt daarin geen wijziging.Nederland merkt verder in dit verband op, dat de vragen lijken te impliceren
dat (a) er vaak een beroep op weigeringsgronden zou worden gedaan en (b) dat
weigeringsgronden mogelijk niet juist zijn geformuleerd in EU-instrumenten.
Het is niet duidelijk waarop een en ander gebaseerd zou zijn. In de Nederlandse
praktijk is daarvan niet gebeleken.Ten slotte wordt opgemerkt dat – zoals ook uit het Haags Programma
blijkt – het voor de ontwikkeling in de komende jaren van belang wordt
geacht, dat voldoende aandacht wordt gegeven aan het bevorderen van het zo
optimaal mogelijk benutten van het juridisch instrumentarium dat al bestaat.
Dit betekent niet een «stand still»
voor nieuwe wetgeving, maar wel dat niet uitsluitend in termen van nieuwe
wetgeving moet worden gedacht. Nederland heeft de overtuiging dat door het
stimuleren van overleg tussen bevoegde autoriteiten van lidstaten en een actieve
rol van Eurojust en Europol de strafrechtelijke samenwerking sterk kan worden
bevorderd. Dergelijke praktische maatregelen kunnen bij het oplossen van eventueel
bestaande problemen rond jurisdictiegeschillen of de toepassing van het beginsel ne bis in idem een goed alternatief zijn.XNoot1COM(2005) 696 final.XNoot1Besluit 2002/187/JBZ van de Raad van 28 juni 2002 (PbEG L 63/9
van 6 maart 2002).XNoot2Onder andere artikel 6 van de Overeenkomst tot bescherming van de financiële
belangen van de Europese Gemeenschappen (PbEG C316/49) van 27 november
1995 met bijbehorende protocollen, Artikel 7 van het kaderbesluit betreffende
de Euro, 2000/383/JBZ van 29 mei 2000 (Pb EG L 140/1 van 14 juni
2000).XNoot1Zie voetnoot 2.XNoot1Bijlage IV bij het jaarverslag van Eurojust over het jaar 2004. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-22112-431.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl