Vaststelling begroting van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen voor het jaar 1999; Brief minister met onder meer de notitie 'Agenda BVE'
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26200-VIII, nr. 109

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

07-09-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

26200-VIII nr. 109

01-09-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamAgenda BVE Perspectieven voor educatie en beroepsonderwijs Inhoudsopgave blz.SamenvattingHoofdlijn van de redenering1. Inleiding Leren van levensbelangGrote maatschappelijke betekenis van educatie en beroepsonderwijsKansen benutten2. Waarom deze Agenda BVE? Ontwikkelingsperspectief schetsenOpzet3. Enkele kenmerken van de uitgangssituatie1. Draagvlak, maar ook «klein leed»2. Grote maatschappelijke verwevenheid3. Complexiteit4. Ontwikkelingsbeleid4.1 Kwaliteit, toegankelijkheid en regionale samenwerking
versterken KwaliteitToegankelijkheidRegionale samenwerking4.2 Autonomie en deregulering bevorderen1. «Onnodige» regelgeving afschaffen2. Een heldere rolverdeling5. De evaluatie van de WEB6. Kwaliteit en toegankelijkheid: thema's en vraagstukken Praktische oplossingen voor de korte termijn; een open
oog voor lange termijn issues.6.1 Een leven lang lerenZijn we er dan?6.2 Versterken van de kwalificatiestructuren educatie
en beroepsonderwijs6.3 Versterken van het primaire proces1. Informatie- en communicatietechnologie2. Werkend leren en de kwaliteit van de praktijkvorming3. Kwaliteit en flexibiliteit4. Technocentra en kennistransfer5. 1000-uren norm6. Examinering en externe legitimering7. Innovatie- en vernieuwingsbeleid6.4 De werknemer in educatie en beroepsonderwijs6.5 Kwaliteit en publieke verantwoording7. Regionale samenwerking7.1 Gemeenten1. Contractrelatie tussen gemeenten en roc's2. Voortijdig schoolverlaten7.2 Bedrijfsleven en collectieve sector7.3 Andere aanbieders van onderwijs en scholingVersterkte aansluitingTussen hbo en bveTussen vo en bveNiet-bekostigde educatie7.4 Sociale zekerheid en arbeidsvoorziening8. Procedure voor overlegLijst van afkortingen EVALUATIE WET EDUCATIE EN BEROEPSONDERWIJS Kader en aanpak van de evaluatie van de Wet Educatie en
BeroepsonderwijsKader en aanpak van de evaluatie wet educatie en beroepsonderwijs 1. Wettelijke opdracht, reikwijdte van de evaluatie, soort
verslag De wettelijke opdrachtAard van het verslagZekere kennis als grondslagKennis is meer dan wetenschap; geen nieuw onderzoek2. De evaluatiethema's en evaluatievragenFormulering van de evaluatievragenFunctie en status van de evaluatievragen3. Politieke verantwoordelijkheid, externe legitimatie,
rol organisaties VerantwoordelijkheidstoedelingBetrokkenheid van instellingen en organisatiesEigen evaluatietrajectenRol van de inspectie4. Pragmatische aanpak, instelling en taakstelling StuurgroepOndersteuning door MGKOnderzoeksprogrammering en andere informatiedragers5. Tijdpad, evaluatieperiode, ontwikkelingskarakterBepaling uitgangssituatiegeen eindsituatie op onderdelenGeen tussentijdse rapportagesBIJLAGE Evaluatiethema's Wet Educatie en BeroepsonderwijsA. Stelsel gericht op externe behoeften A.1. Voldoen aan maatschappelijke vraag, aansluiting onderwijs–arbeidA.2. Voldoen aan individuele vraag, toegankelijkheid,
positie deelnemerB. De kwaliteit van het stelsel, gericht op externe behoeften B.1. Kwaliteit en niveau van het onderwijs- en educatie-aanbod,
rendement stelselB.2. Intern en extern rendement, doelmatigheid leerwegenB.3. Aansluiting tussen stelselsC. Zelfsturend stelsel, gericht op externe behoeften C.1. Zelfsturend stelsel, autonomie instellingen, kwaliteitszorgC.2. Andere bestuurlijke verhoudingen, vermindering bestuurslast
overheid
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26200-VIIIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 100 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 200 VIIIVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar
1999nr. 109BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalZoetermeer, 1 september 1999Ik heb het genoegen u hierbij de Agenda BVE voor te leggen. Deze notitie
bevat op hoofdlijnen mijn opvattingen over wat de komende jaren in de sector
educatie en beroepsonderwijs moet gebeuren, wil deze sector haar functie voor
de deelnemer, de arbeidsmarkt en de samenleving als geheel voluit vervullen.De Agenda BVE bevat hierover niet het laatste woord. Ze is juist bedoeld
om de start te markeren van een proces, waarin ik in goed overleg met alle
partijen die betrokken en belanghebbend zijn bij de sector wil komen tot een
gezamenlijk gedragen ontwikkelingsperspectief, en tot afspraken om dat ontwikkelingsperspectief
gerealiseerd te krijgen. Als resultaat van dat proces stel ik mij een document
voor zoals het HOOP voor het hoger onderwijs, een document waarin voor een
aantal jaren de beleidsvoornemens in een samenhangend kader geplaatst worden.
Deze Agenda BVE heeft dus vooral een procesfunctie.Hoofdlijn van de redenering is:1. Educatie en beroepsonderwijs zijn, in het licht van diverse maatschappelijke
ontwikkelingen en van de noodzaak tot een leven lang leren, van grote betekenis
voor het individu, de arbeidsmarkt en voor de samenleving als geheel. Met
de WEB en de totstandkoming van de regionale opleidingencentra zijn de condities
gecreëerd om die brede maatschappelijke functie goed te vervullen. Voor
de komende jaren komt het er op aan dat dit ook voluit gaat gebeuren.2. Daartoe staat mij een ontwikkelingsbeleid voor ogen waarin ik met de
betrokken partijen wil komen tot een gezamenlijk gedragen perspectief en tot
afspraken om dat perspectief gerealiseerd te krijgen. Met «betrokken
partijen» bedoel ik in elk geval de actoren die vertegenwoordigd zijn
in de EB-Kamer, de sociale partners en collega's van andere departementen.
In dat ontwikkelingsbeleid staan twee leidende beginselen centraal:a. kwaliteit, toegankelijkheid en regionale samenwerking versterkenb. autonomie en deregulering bevorderen3. De Agenda BVE beschrijft in zeer globale zin een aantal thema's en
vraagstukken die in het kader van dat ontwikkelingsbeleid de komende jaren
aandacht verdienen. Daarmee wordt ook een ordening en samenhang aangebracht
in de vele verschillende beleidstrajecten die op dit moment voor de BVE-sector
van belang zijn.4. De notitie bevat verder een uiteenzetting over de bedoeling en de aanpak
van de evaluatie van de WEB die volgens de wettelijke bepalingen uiterlijk
1 januari 2002 zal worden aangeboden aan de beide Kamers van de Staten Generaal.
Een beschrijving van de aanpak is als bijlage bijgevoegd.5. Tenslotte beschrijft de Agenda BVE in het kort de procedure die moet
leiden tot nadere concretisering per beleidsthema en tot afspraken over het
ontwikkelingsperspectief. Mijn streven is er op gericht om over die procedure
op zo kort mogelijke termijn overeenstemming te bereiken met de partijen die
ik in het proces wil betrekken.De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,L. M. L. H. A. Hermans Agenda BVE Perspectieven voor educatie en beroepsonderwijs Inhoudsopgave blz.Samenvatting 41. Inleiding 52. Waarom deze Agenda BVE? 63. Enkele kenmerken van de uitgangssituatie 74. Ontwikkelingsbeleid 84.1 Kwaliteit, toegankelijkheid en regionale samenwerking versterken 84.2 Autonomie en deregulering bevorderen 95. De evaluatie van de WEB 116. Kwaliteit en toegankelijkheid: thema's en vraagstukken 116.1 Een leven lang leren 126.2 Versterken van de kwalificatiestructuren educatie en beroeps- onderwijs
136.3 Versterken van het primaire proces 136.4 De werknemer in educatie en beroepsonderwijs 176.5 Kwaliteit en publieke verantwoording 187. Regionale samenwerking 197.1 Gemeenten 197.2 Bedrijfsleven en collectieve sector 207.3 Andere aanbieders van onderwijs en scholing 217.4 Sociale zekerheid en arbeidsvoorziening 238. Procedure voor overleg 23Afkortingenlijst 25 SamenvattingDe Agenda BVE bevat op hoofdlijnen de opvattingen van de minister van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen over wat de komende jaren in de sector
educatie en beroepsonderwijs moet gebeuren, wil deze sector haar functie voor
de deelnemer, de arbeidsmarkt, en de samenleving als geheel volledig vervullen.De Agenda BVE bevat hierover niet het laatste woord. Ze is bedoeld om
de start te markeren van een proces, waarin in goed overleg met alle partijen
die betrokken en belanghebbend zijn bij de sector gekomen wordt tot een gezamenlijk
gedragen ontwikkelingsperspectief, en tot afspraken om dat ontwikkelingsperspectief
gerealiseerd te krijgen. De Agenda BVE heeft dus vooral een procesfunctie. Hoofdlijn van de redeneringEducatie en beroepsonderwijs zijn, in het licht van diverse maatschappelijke
ontwikkelingen, waaronder een leven lang leren, van grote betekenis voor het
individu, voor de arbeidsmarkt en voor de samenleving als geheel. Met de Wet
Educatie en Beroepsonderwijs (WEB) en de totstandkoming van de regionale opleidingencentra
zijn de condities gecreëerd om die brede maatschappelijke functie te
vervullen. Voor de komende jaren komt het er op aan dat dit ook voluit gaat
gebeuren.Daartoe dient een beleid waarin met de betrokken partijen gekomen wordt
tot een gezamenlijk gedragen ontwikkelingsperspectief en tot afspraken om
dat perspectief gerealiseerd te krijgen. Met «betrokken partijen»
worden in elk geval bedoeld de actoren die vertegenwoordigd zijn in de EB-Kamer,
de sociale partners en andere departementen.Bij dit «ontwikkelingsbeleid» staan twee leidende beginselen
centraal:a. kwaliteit, toegankelijkheid en regionale samenwerking versterkenb. autonomie en deregulering bevorderenDe Agenda BVE beschrijft in zeer globale zin een aantal thema's en vraagstukken
die in het kader van dit ontwikkelingsbeleid de komende jaren aandacht verdienen.
Daarmee wordt ook een ordening en samenhang aangebracht in de vele verschillende
beleidstrajecten die op dit moment voor de BVE-sector van belang zijn.De Agenda BVE bevat verder een beknopte uiteenzetting over de bedoeling
en de aanpak van de evaluatie van de WEB die volgens de wettelijke bepalingen
uiterlijk 1 januari 2002 zal worden aangeboden aan de beide Kamers van de
Staten Generaal.Tenslotte beschrijft de Agenda BVE in het kort de procedure die moet leiden
tot nadere concretisering per beleidsthema en tot afspraken over het ontwikkelingsperspectief.
Het streven is er op gericht om over die procedure op zo kort mogelijke termijn
overeenstemming te bereiken met de partijen die in dit proces betrokken zullen
worden. 1. Inleiding Leren van levensbelangEen economie die hoge eisen stelt aan het innovatief vermogen van bedrijven.
Productieprocessen die door technologische ontwikkelingen en concurrentie
aan permanente verandering onderhevig zijn. Een beroepsperspectief dat steeds
minder bepaald wordt door «een baan voor het leven», en steeds
meer door flexibiliteit en employability. Een grotere verscheidenheid in de
wijze waarop mensen gedurende hun levensloop werken, zorgen en leren combineren.
Een toenemende culturele en etnische diversiteit als gevolg van internationale
migratiebewegingen. Personeelstekorten in een toenemend aantal maatschappelijke
sectoren door vergrijzing en een aantrekkende arbeidsmarkt.Het is maar een greep uit de zeer diverse maatschappelijke en economische
ontwikkelingen en vraagstukken waar we middenin zitten en in de komende eeuw
nog mee te maken zullen krijgen. In al hun diversiteit hebben ze één
ding gemeen: stuk voor stuk hebben ze gevolgen voor de kennis, de bekwaamheden
en de levenshouding waarover mensen in de 21ste eeuw moeten beschikken. Daarbij
staat vast dat we niet toe kunnen met de bagage die we in het initiële
onderwijs meekrijgen; we zullen ons hele leven moeten blijven leren op vele
terreinen. Het gaat daarbij om zaken als vakbekwaamheid voor beroepsuitoefening,
om vaardigheid in de omgang met digitale technologie, om bedrevenheid in het
verwerken van de grote stroom van informatie die dagelijks op ons afkomt,
om beheersing van vreemde talen, en om het vermogen een eigen levensweg te
vinden in een veranderende samenleving. Grote maatschappelijke betekenis van educatie en beroepsonderwijsEducatie en beroepsonderwijs vervullen in deze context een uiterst belangrijke
rol. In de eerste plaats omdat een aanzienlijk deel van de Nederlandse beroepsbevolking
uit mensen bestaat die gekwalificeerd zijn op het niveau van secundair beroepsonderwijs.
Jongeren die nu een opleiding in het beroepsonderwijs volgen, zijn daardoor
straks een vitale factor in tal van maatschappelijke sectoren, zoals het midden-
en kleinbedrijf, zorg en volksgezondheid, de overheid, transport en logistiek,
de informatica en de breed geschakeerde cultuursector. Maar ook volwassenen
zullen een toenemend beroep doen op educatie en beroepsonderwijs, zeker nu
in een aantal sectoren tekorten op de arbeidsmarkt ontstaan. Aanvullende scholing,
het (alsnog) verwerven van een (start)kwalificatie en activiteiten gericht
op reïntegratie en herintreding zijn de komende jaren dan ook belangrijke
uitdagingen. De educatie is daarnaast van belang voor diverse doelstellingen:
voorbereiding op beroepskwalificerende trajecten, inburgering en maatschappelijke
integratie van migranten, en versterking van het persoonlijk en het maatschappelijk
functioneren van mensen die buiten de boot dreigen te vallen. Educatie en
beroepsonderwijs bieden daardoor ook een belangrijke bijdrage aan de versterking
van de sociale infrastructuur en de sociale kwaliteit van Nederland. Kansen benuttenEducatie en beroepsonderwijs hebben vooral een publieke taak, en worden
daarom mogelijk gemaakt met collectieve middelen. Het Regeerakkoord voorziet
in investeringen die de slagkracht van de sector vergroten. Daarnaast kan
de sector zijn betekenis voor de samenleving, de beroepenwereld en het individu
waarmaken door aanbod dat via het marktmechanisme tot stand komt. De sector
bevindt zich daarmee in een goede positie om de mogelijkheden
die marktwerking biedt te benutten. De mate waarin de sector daarin slaagt
en zich op die manier weet te positioneren in de totale kennisinfrastructuur,
is in belangrijke mate afhankelijk van het eigen initiatief van de instellingen.De sector heeft de afgelopen jaren een voor alle betrokkenen ingrijpend
veranderingsproces doorgemaakt. Dit proces was gericht op het creëren
van de bestuurlijke en organisatorische condities om de hierboven geschetste
individuele en maatschappelijke betekenis waar te maken. De komende jaren
komt het er op aan dat de kansen daarvoor ook daadwerkelijk en voluit worden
benut, binnen de geldende budgettaire kaders voor de sector. 2. Waarom deze Agenda BVE? Ontwikkelingsperspectief schetsenDe Agenda BVE gaat over het versterken van de functie van educatie en
beroepsonderwijs voor het individu, voor de arbeidsmarkt en voor de samenleving
als geheel. Het gaat niet meer om de noodzakelijke bestuurlijke en organisatorische
condities, ofschoon die nog wel aandacht zullen blijven vragen. Evenmin gaat
het om implementatie van de WEB, zij het dat veel van de activiteiten die
van belang zijn nog wel als zodanig gekenschetst kunnen worden. Essentie van
het beleid voor de komende jaren is dat de mogelijkheden die in de WEB en
in het stelsel van educatie en beroepsonderwijs besloten liggen, ten volle
worden benut bij het ontwikkelen van het beleid. Belangrijke kernbegrippen
bij dit ontwikkelingsbeleid zijn versterking van kwaliteit, toegankelijkheid
en regionale samenwerking, en het bevorderen van autonomie en deregulering.De Agenda BVE schetst de hoofdlijnen van dit beleid. De nadere concretisering
ervan is een zaak van goed samenspel en van afspraken met al die partijen
en actoren die bij de sector betrokken zijn. De primaire functie van de brief
is het gesprek te openen met alle relevante partijen over een gezamenlijk
gedragen ontwikkelingsperspectief voor de komende jaren, en over een aanpak
om dat ontwikkelingsperspectief te realiseren. De Agenda BVE vormt daarmee
de start van een interactief proces.De Agenda BVE heeft daarnaast een ordenende functie. Er gebeurt immers
al veel op het terrein van educatie en beroepsonderwijs, wat goed te plaatsen
is in dit ontwikkelingsperspectief. Ordening daarvan biedt de mogelijkheid
om meer samenhang aan te brengen in het totaal van de beleidsinspanningen. OpzetDe sector educatie en beroepsonderwijs is in de huidige vorm de resultante
van een ingrijpend veranderingsproces. Hoofdstuk 3 bevat een beknopte beschrijving
van de belangrijkste kenmerken van de uitgangssituatie waarin de sector op
dit moment verkeert.In hoofdstuk 4 wordt op hoofdlijnen het ontwikkelingsbeleid geschetst.
Centraal staan twee leidende beginselen: versterken van kwaliteit, toegankelijkheid
en regionale samenwerking, en bevorderen van autonomie en deregulering.Hoofdstuk 5 bevat een beknopte beschrijving van de evaluatie van de WEB,
die volgens de wettelijke bepalingen uiterlijk 1 januari 2002 zal worden afgerond. De thema's die in het kader van het ontwikkelingsbeleid aan de orde zijn
staan in de hoofdstukken 6 en 7. Hoofdstuk 6 gaat over «kwaliteit en
toegankelijkheid». Hoofdstuk 7 gaat in op «regionale samenwerking». 3. Enkele kenmerken van de uitgangssituatieDe sector educatie en beroepsonderwijs is in de huidige vorm de resultante
van een ingrijpend veranderingsproces. Veel partijen zijn betrokken of belanghebbend
bij het stelsel dat door middel van de WEB tot stand gekomen is. Partijen
aan de aanbodzijde: instellingen en landelijke organen, hun landelijke vertegenwoordigers
zoals de Bve Raad, het Colo, en het Paepon als vertegenwoordiger van de niet-bekostigde
instellingen. Er is ook sprake van visieontwikkeling bij deze partijen op
hun rol, verantwoordelijkheid en inbreng in het WEB-stelsel, zo blijkt uit
de opvattingen en plannen van deze partijen die beschreven staan in een aantal
van hun strategiedocumenten.Daarnaast is sprake van een divers geheel van actoren aan de vraagzijde
en in de maatschappelijke omgeving: werkgevers en hun landelijke vertegenwoordigers,
werknemersorganisaties, de rijksoverheid, gemeenten en een deelnemersorganisatie
zoals het JOB. Het zijn alle partijen die hoge verwachtingen hebben van de
BVE-sector, en die van een kritische betrokkenheid blijk geven bij de ontwikkeling
en het functioneren van de sector.De uitgangssituatie voor het beleid voor de komende jaren wordt in elk
geval door de volgende drie kenmerken bepaald. 1. Draagvlak, maar ook «klein leed»In de eerste plaats blijkt dat de sector een ingrijpend veranderingsproces
achter de rug heeft en dat de effecten van dat proces nog goed merkbaar zijn:
de implementatie van het nieuwe stelsel en vraagstukken van bestuurlijke en
organisatorische aard vragen nog veel aandacht. Het draagvlak voor de WEB
is groot, maar men wordt ook geconfronteerd met tal van vraagstukken in de
categorie «klein leed» en «dagelijks chagrijn»: regelgeving
waarvan men de noodzaak niet inziet, onduidelijkheden over de nieuwe verantwoordelijkheidsverdeling
en aanvangsproblemen bij de uitvoering van nieuwe taken. Aandacht voor dit
gewenningsproces en verdergaande autonomie en deregulering blijven de komende
jaren van belang. 2. Grote maatschappelijke verwevenheidIn de tweede plaats wordt educatie en beroepsonderwijs gekenmerkt door
een grote maatschappelijke verwevenheid. Die komt uiteraard tot uitdrukking
in de relatie die de sector onderhoudt met praktisch alle bedrijfstakken.
Die verwevenheid is er echter ook met beleidsterreinen als werkgelegenheid,
achterstanden en integratie van migranten, en in het feit dat educatie en
beroepsonderwijs deel uitmaken van een veel bredere kennisinfrastructuur waarin
ook andere aanbieders van scholing en onderwijs voor volwassenen opereren.
Die verwevenheid komt wel heel sterk tot uitdrukking in het feit dat het «product»
van educatie en beroepsonderwijs niet alleen binnen de schoolmuren tot stand
komt maar ook in die samenleving zelf: het «schoolvoorbeeld» daarvan
is de beroepspraktijkvorming die voor een belangrijk deel binnen (leer)bedrijven
plaatsvindt. De betrokkenheid van het «afnemend veld» bij het
leren en onderwijzen in deze sector is dan ook groot.De maatschappelijke verwevenheid van educatie en beroepsonderwijs is één
van de sterke punten van deze sector die de komende jaren verder zal moeten worden uitgebouwd: ze is een voorwaarde voor kwaliteit en toegankelijkheid. 3. ComplexiteitIn de derde plaats vormen educatie en beroepsonderwijs als geheel een
tamelijk complexe onderwijssector. De grote heterogeniteit van de deelnemerspopulatie,
de diversiteit van het aanbod aan opleidingen en leerwegen, de verschillen
tussen educatie en beroepsonderwijs qua aansturing en bekostiging, de relatie
tussen onderwijsinstellingen en landelijke organen voor het beroepsonderwijs,
de vele partijen en actoren in deze sector, de overgang van het oude stelsel
naar het nieuwe, zorgen tezamen voor een complex beeld. Dit maakt het noodzakelijk
te blijven streven naar overzicht, transparantie en adequate voorlichting
en communicatie, niet alleen op landelijk maar ook op regionaal niveau. Een
van de oogmerken van regionale samenwerking is dan ook dat beter zichtbaar
wordt wat educatie en beroepsonderwijs voor de (regionale) samenleving kunnen
betekenen. 4. OntwikkelingsbeleidZoveel mogelijk mensen kansen bieden hun talenten te ontwikkelen, hen
zo goed mogelijk toerusten voor de arbeidsmarkt en voor de samenleving, en
hen in staat te stellen hun leven lang te leren. Dat is in essentie de opdracht
van educatie en beroepsonderwijs. De komende jaren zal de BVE-sector deze
opdracht optimaal moeten vervullen. De extra investeringen die deze kabinetsperiode
in de sector gepleegd worden, vergroten de mogelijkheden daartoe. Het ontwikkelingsbeleid
voor de komende jaren is er in essentie op gericht dat de sector deze maatschappelijke
betekenis voluit waarmaakt. Bij zulk beleid gaat het er om met alle partijen
tot afspraken te komen over een ontwikkelingsperspectief en over een aanpak
om dat perspectief gerealiseerd te krijgen.In dit ontwikkelingsbeleid staan twee leidende beginselen centraal:1. Kwaliteit, toegankelijkheid en regionale samenwerking versterken2. Autonomie en deregulering bevorderen 4.1 Kwaliteit, toegankelijkheid en regionale samenwerking
versterken KwaliteitKwaliteit heeft betrekking op wat deelnemers leren en op hoe deelnemers
leren. Jongeren en volwassenen moeten via educatie en beroepsonderwijs de
kennis, vaardigheden, inzichten en attitudes kunnen verwerven die «er
toe doen» met het oog op persoonlijk, maatschappelijk en beroepsmatig
functioneren. Daarmee heeft kwaliteit dus in elk geval betrekking op de competenties
die in educatie en beroepsonderwijs verworven kunnen worden en die in de eindtermen
van de kwalificatiestructuren beschreven worden. Het gaat hier om de wettelijke
opdracht tot kwalificering.Specifiek voor de kwaliteit van het beroepsonderwijs is het van belang
dat het georganiseerd bedrijfsleven inbreng en inspraak heeft in de inrichting
van de verschillende opleidingen, zodat het beroepsonderwijs optimaal aansluit
op de arbeidsmarkt. Het is de taak van de landelijke organen beroepsonderwijs
om daar namens de sociale partners van de bedrijfstak voor te zorgen.Kwaliteit is daarnaast dat het leren doelmatig is, plaatsvindt in een
aantrekkelijke en uitdagende leeromgeving, op een wijze die toegesneden is op de maat van de deelnemer. Kwaliteit heeft daarmee ook betrekking
op de wijze waarop deelnemers kennis, vaardigheden en inzichten verwerven,
dus op het primaire proces van onderwijzen en leren.De onderwijsinspectie vervult bij het bevorderen en bewaken van de kwaliteit
een belangrijke controlerende rol. Dit gebeurt onder meer door middel van
het Integraal Instellingstoezicht en het analyseren van de kwaliteitszorgverslagen
van de instellingen. Deze rol sluit aan op de benadering in de nota «Variëteit
en waarborg» over het toezicht van de Inspectie. ToegankelijkheidToegankelijkheid betekent dat zoveel mogelijk mensen gebruik kunnen maken
van het aanbod en zich zodoende kunnen kwalificeren. Toegankelijkheid houdt
in wezen in dat het stelsel ontvankelijk is voor een zeer heterogene deelnemerspopulatie
én op het vermogen van het stelsel om al die deelnemers aan zich te
binden tot op het moment dat zij adequaat gekwalificeerd zijn. Dat is gezien
de nog omvangrijke voortijdige en ongekwalificeerde uitval in educatie en
beroepsonderwijs voor de komende jaren geen geringe opdracht. Regionale samenwerkingKwaliteit en toegankelijkheid moeten in de regio gerealiseerd en zichtbaar
gemaakt worden. Regionale samenwerking veronderstelt dan ook dat instellingen
de blik naar buiten richten: naar andere aanbieders van opleiding en scholing,
en naar de actoren aan vraagzijde: deelnemers, gemeenten, organisaties voor
arbeidsbemiddeling en sociale zekerheid, en het bedrijfsleven. 4.2 Autonomie en deregulering bevorderenDoor de WEB zijn nieuwe verhoudingen gecreëerd tussen de instellingen,
de landelijke organen, de rijksoverheid, de gemeenten, het bedrijfsleven en
andere actoren die in het stelsel een rol spelen. Daarbij is tevens een flinke
stap in de richting van autonomie en deregulering gezet. De benadering van
de WEB is globaal als volgt:a. Er zijn onderwijsinstellingen met een hoog beleidsvoerend vermogen
die zich goed weten te verstaan met alle relevante partijen uit hun (regionale)
maatschappelijke omgeving: deelnemers, overheden, bedrijfsleven etc. Zij leggen
over hun functioneren en presteren ook publiek verantwoording af.b. Gemeenten voeren regie en plegen afstemming op de verschillende beleidstrajecten,
waarbij rekening gehouden kan worden met de sociaal-economische en maatschappelijke
ontwikkeling binnen de gemeente. De gemeenten kunnen daartoe gebruik maken
van verschillende geldstromen van de centrale overheid waaronder de rijksbijdrage
voor de educatie. De gemeenten zijn met die rijksbijdrage rechtstreeks verantwoordelijk
voor de aansturing van de educatie. Een belangrijke taak voor de gemeente
in het educatieve domein is daarnaast de aanpak van het voortijdig schoolverlaten,
waardoor gemeenten ook in een ander opzicht belangrijke samenwerkingspartners
vormen voor de regionale opleidingencentra.c. De landelijke organen beroepsonderwijs zorgen voor de ontwikkeling
van een heldere kwalificatiestructuur, waarin de gewenste kwalificaties zijn
omschreven die aansluiten bij de ontwikkelingen in de beroepspraktijk. Tevens
zijn zij verantwoordelijk voor de werving en de beoordeling van de leerbedrijven
volgens door de bedrijfstak goedgekeurde criteria. Zij hebben een inspanningsverplichting
om te zorgen voor een kwantitatief en kwalitatief toereikend
bestand aan beroepspraktijkvormingsplaatsen.d. Het rijk speelt een rol op afstand. De verantwoordelijkheid van de
centrale overheid is vooral gericht op het waarborgen van de kwaliteit en
de toegankelijkheid van het stelsel. Via instrumenten als de bekostiging en
door het stellen van kwaliteitsnormen (voor het beroepsonderwijs) maakt het
rijk duidelijk waarop het de instellingen wil aanspreken en afrekenen. Voor
het overige is sprake van selectieve sturing. Deze sturing heeft vooral betrekking
op het functioneren van het stelsel als geheel: aangrijpingspunten daarbij
zijn kwalificering, doelmatigheid, toegankelijkheid, en zelfregulerend vermogen.Autonomie en deregulering betekenen vooral dat de hierboven geschetste
bestuurlijke verhoudingen beter uit de verf komen. Twee thema's zijn daarbij
aan de orde: 1. «Onnodige» regelgeving afschaffenHet streven is gericht op een evenwichtig pakket van regelgeving dat:a. De minister van OCenW in staat stelt zijn ministeriële verantwoordelijkheid
jegens het parlement te kunnen vervullen;b. recht doet aan de verantwoordelijkheid, het zelfregulerend- en het
beleidsvoerend vermogen van de actoren waarmee de minister van OCenW een bestuurlijke
en financiële relatie onderhoudt (onderwijsinstellingen, landelijke organen
voor beroepsonderwijs, gemeenten).Regelgeving die instellingen belemmert in hun maatschappelijk functioneren
past niet in zo'n pakket. De Bve Raad en Colo hebben toegezegd om met een
systematische inventarisatie van dat soort regelgeving te komen. Op basis
daarvan zullen nadere voorstellen komen. Vereenvoudiging van de Crebo-procedure zal in elk geval in het kader van
autonomie en deregulering plaatsvinden. In de afgelopen jaren is een betrekkelijk
zware toetsing vooraf uitgevoerd alvorens opleidingen in het centraal register
werden opgenomen. Conform de bedoeling van de WEB krijgen instellingen nu
een grotere programmeervrijheid. Voor de komende ronde zal de toetsing op
doelmatigheid van nieuwe opleidingen plaatsvinden aan de hand van de oordelen
van de landelijke organen over de beschikbaarheid van beroepspraktijkvormingsplaatsen. 2. Een heldere rolverdelingAutonomie en deregulering zijn daarnaast belangrijke uitgangspunten bij
de aanpak van de thema's die in de hoofdstukken 6 en 7 beschreven worden.
Het gaat hier om de rollen en verantwoordelijkheden van de verschillende landelijke
en regionale actoren. Die rol- en verantwoorde- lijkheidsverdeling is af te
leiden uit de WEB, maar zal per thema nader moeten worden gedefinieerd. Belangrijk
is dat die actoren in eerste instantie zelf aangeven welke inbreng ze willen
leveren aan het ontwikkelingsperspectief voor educatie en beroepsonderwijs.
Hoofdlijn van de benadering is:1. (regionaal) opererende partijen (instellingen, leerbedrijven, LOB's,
gemeenten etc.) zijn verantwoordelijk voor kwaliteit en toegankelijkheid.
Zij zijn daarop ook aanspreekbaar;2. zij worden daarbij ondersteund door hun landelijke vertegenwoordiging:
Bve Raad, Paepon, Colo, VNG, werknemersorganisaties etc. Die landelijke organisaties
zijn bovendien het eerste aanspreekpunt voor de centrale overheid als het
gaat om het gesprek over de hoofdlijnen van het beleid; 3. de centrale overheid heeft middels wetgeving en bekostiging een kaderstellende,
voorwaardenscheppende, faciliterende, controlerende en stimulerende rol. Dit
vergt nog een nadere doordenking op sturingsmechanismen en op het repertoire
aan bestuurlijke omgangsvormen van de centrale overheid bij verdere deregulering
en autonomie. In dat kader is ook de rol van de Onderwijsinspectie van belang
en zullen deze vraagstukken bij de ontwikkeling van de toezichtswet tevens
aan de orde zijn. 5. De evaluatie van de WEBDe Wet Educatie en Beroepsonderwijs biedt het kader waarbinnen de sector
haar functie voor de deelnemer, de beroepenwereld en de samenleving als geheel
moet vervullen. Een belangrijk moment in de komende periode is de evaluatie
van de WEB. De evaluatie vloeit voort uit de bepaling in artikel 12.5.1 van
de WEB om vóór 1 januari 2002 verslag aan beide Kamers uit te
brengen over de werking van deze wet. Centraal staat daarbij de vraag of en
in hoeverre de WEB het doelmatige wettelijke instrumentarium biedt om de maatschappelijke
doelen van educatie en beroepsonderwijs volledig recht te doen. De aanpak
van de evaluatie wordt gekenmerkt door een externe en onafhankelijke inventarisatie
en ontsluiting van de beschikbare kennis omtrent de werking en de effecten
van de WEB. Om dit proces in goede banen te leiden en de onafhankelijkheid
van de kennisbasis te waarborgen is een Stuurgroep Evaluatie WEB ingesteld;
deze zal een compact rapport uitbrengen, als grondslag voor een politiek verslag
aan beide Kamers.De aanpak van deze opdracht is neergelegd in een notitie waarover in de
periode april – begin juni in sonderende zin met de belangrijkste organisaties
gesproken is; op 17 juni is de notitie in de EB-Kamer geaccordeerd.Gedurende de evaluatieperiode zal de WEB tussentijds worden aangepast
met het oog op «noodzakelijk onderhoud» of voor punten waarvan
de noodzaak tot wetswijziging evident is. 6. Kwaliteit en toegankelijkheid: thema's en vraagstukken Praktische oplossingen voor de korte termijn; een open
oog voor lange termijn issues.Bij de aanpak van het hierboven geschetste ontwikkelingsperspectief is
een aantal belangrijke thema's aan de orde. Deze thema's zijn op zich niet
nieuw. Er is op deze onderwerpen al veel in gang gezet. Een themagewijze aanpak
draagt er echter toe bij dat deze activiteiten meer in samenhang worden gebracht.Wel is het per thema van belang de vraag te stellen of we er met de nu
in gang gezette activiteiten zijn, bezien vanuit een perspectief voor de wat
langere termijn. Educatie en beroepsonderwijs zijn immers nauw verweven met
een samenleving en met een sociaal-economische werkelijkheid die sterk in
beweging is. In de aanpak moet rekening worden gehouden met deze beweeglijkheid,
om te voorkomen dat statische oplossingen worden gevonden voor dynamische
vraagstukken. Het is dan ook van belang niet alleen te werken aan oplossingen
voor de korte, maar ook om met elkaar in gesprek te blijven over de vraag
hoe de sector ook op de langere termijn zijn maatschappelijke functie optimaal
kan vervullen. In het kader van kwaliteit en toegankelijkheid zijn in dit hoofdstuk de
volgende thema's aan de orde:1. Een leven lang leren2. Versterken van de kwalificatiestructuren3. Versterken van het primaire proces4. De werknemer in educatie en beroepsonderwijs5. Kwaliteit en publieke verantwoording 6.1 Een leven lang lerenEen leven lang leren is zowel een kwestie van kwaliteitsversterking van
het onderwijsaanbod als van het scheppen van andersoortige condities die mensen
in staat stellen te blijven leren. De belangrijkste daarvan zijn tijd en geld:
dat wil zeggen mogelijkheden in de sfeer van verlofregelingen, inkomensarrangementen,
fiscale stimulansen en dergelijke, om de ontwikkeling naar een «lerende
samenleving» te bevorderen. Perspectief daarbij is dat een leven lang
leren steeds meer een integraal onderdeel is van het onderwijs- en scholingsbeleid
van de centrale overheid, van lagere overheden, van instellingen, landelijke
organen en van werkgevers. Een perspectief ook waarbij mensen zich steeds
beter bewust zijn van het belang van een leven lang leren voor hun employability,
maatschappelijk functioneren en persoonlijke ontwikkeling. Vanuit die optiek
kijken ze als kritische consumenten naar de voor hen meest geschikte wijze
om te leren en competenties te verwerven, waarbij ze kunnen kiezen uit een
ruim en transparant geheel van publieke en private voorzieningen. De overheid
en werkgevers bieden de burger stimulansen in de zin van financiële ondersteuning
en regelingen die mensen tot leren in staat stellen. Regionale opleidingencentra
kunnen zich in deze regionale «learning market» een prominente
plek verwerven, indien hun aanbod blijk geeft van goede kwaliteit en ze aldus
een belangrijke functie weten te vervullen voor een zeer brede en heterogeen
samengestelde populatie.Het beleid om een leven lang leren te bevorderen wordt thans uitgewerkt
in het kader van de «employability-agenda», die voortvloeit uit
de kabinetsreactie op het StAr-advies over een leven lang leren. Deze uitwerking
bestaat uit een tiental actiepunten en is sterk toegespitst op «employability».
De voortgang daarvan is onlangs besproken in het Voorjaarsoverleg. Het is
van belang voortgang te maken met dit dossier. Daarom komt een meer uitgebreide
rapportage over de employability-agenda in het Najaarsoverleg aan de orde,
waarbij de inzet is om over te gaan tot concrete acties. Zijn we er dan?De implicaties van een leven lang leren zijn naar alle waarschijnlijkheid
verstrekkender dan de acties die nu in het kader van de employability-agenda
worden ondernomen. Het is dan ook van belang een open oog te blijven houden
voor andere thema's die met een leven lang leren samenhangen. Een vraag is
bijvoorbeeld mogelijk over de mate waarin ook niet-actieven bij een leven
lang leren kunnen worden betrokken. Een andere vraag is of het geheel aan
inkomensarrangementen (inclusief de flexibilisering van de studiefinanciering)
voldoende mogelijkheden tot een leven lang leren biedt. Daarnaast is aandacht
nodig voor eerlijke concurrentieverhoudingen tussen publieke en private onderwijsvoorzieningen.
Tenslotte: hoe kan de positie van de deelnemer worden versterkt in de richting
van het hierboven geschetste perspectief van de kritische onderwijsconsument.Een belangrijk thema is de tekortproblematiek in verschillende sectoren
op de arbeidsmarkt en de consequenties die dat heeft voor het beroepsonderwijs, een vraagstuk waarover de SER in april 1999 een advies
heeft uitgebracht. Dit advies is in elk geval aanleiding nadrukkelijker te
kijken naar de aansluiting en onderlinge afstemming van secundair en hoger
beroepsonderwijs 6.2 Versterken van de kwalificatiestructuren educatie
en beroepsonderwijsDe Kwalificatiestructuur Beroepsonderwijs (KSB) en Kwalificatiestructuur
Educatie (KSE) zijn bedoeld om de interactie tussen onderwijs, samenleving
en arbeidsmarkt te laten plaatsvinden. Die interactie heeft betrekking op
de competenties waarover mensen moeten beschikken met het oog op beroepsuitoefening
maatschappelijk participatie. De functie van die kwalificatiestructuren zou
de komende jaren beter uit de verf moeten komen, opdat zij optimaal bijdragen
aan de responsiviteit van educatie en beroepsonderwijs. Belangrijke aandachtspunten
daarbij zijn flexibiliteit, consistentie en transparantie, samenhang met andere
opleidingen, met voortgezet onderwijs en met hoger onderwijs, en eindtermen
waarin op evenwichtige wijze tot uitdrukking komt wat deelnemers moeten leren
met het oog op volwaardig persoonlijk, beroepsmatig en maatschappelijk functioneren.Voor het beroepsonderwijs ligt de komende jaren het accent op de uitwerking
van het «Stappenplan Versterking Kwalificatiestructuur» en op
de adviezen die uitgebracht zijn door de SER, de ACOA en de Onderwijsraad.
Noties als een leven lang leren, opvattingen over beroepsbekwaamheden en kerncompetenties
zijn daarbij belangrijke elementen. Bij de educatie ligt het accent vooral
op de implementatie van de Kwalificatiestructuur Educatie, op een wijze waardoor
het profiel en de functie van educatie versterkt en beter zichtbaar wordt.Eind 1999 zal de stand worden opgemaakt over de nu lopende acties. Op
basis daarvan zal met de participanten in de EB-Kamer en sociale partners
het vervolgtraject worden bepaald. 6.3 Versterken van het primaire procesKwaliteit en toegankelijkheid komen tot stand als in het «primaire
proces» maatwerk wordt gerealiseerd voor een zeer brede en diverse deelnemerspopulatie.
Gezien de grote variëteit aan opleidingen en deelnemers wordt dit primaire
proces gekenmerkt door een grote verscheidenheid. Een belangrijk kenmerk is
daarnaast dat het leerproces en de kennisoverdracht voor een belangrijk deel
en in toenemende mate buiten de onderwijsinstelling plaatsvindt: in buitenschoolse
leersituaties en in leerbedrijven. Het ontstaan van procedures om «elders
verworven competenties» (evc) te erkennen is van die ontwikkeling een
indicatie. De competenties die erkend zijn zullen mede de examinering bepalen,
bijvoorbeeld bij het verlenen van vrijstellingen. Bij de educatie wordt op
analoge wijze gebruik gemaakt van allerlei buitenschoolse leermomenten en
-situaties.Versterking en vernieuwing van het primaire proces zijn van groot belang
gezien de nog steeds grote omvangrijke ongediplomeerde uitstroom.De ontwikkelingen gaan naar een situatie waarbij de inrichting en vormgeving
van educatie en beroepsonderwijs zodanig gevarieerd is, dat een zeer brede
en heterogene populatie in educatie en beroepsonderwijs adequaat bediend kan
worden. Er is sprake van een breed didactisch repertoire, variërend van
meer traditionele en klassikale methoden tot moderne methoden die optimaal
gebruik maken van informatie en communicatietechnologie. Leerprocessen zijn
«transmuraal», dat wil zeggen dat het leren buiten de onderwijsinstelling
evenwaardig is aan het leren binnen de instelling; het werkend
leren bijvoorbeeld heeft een belangrijke functie in het primaire proces en
is ook van hoge kwaliteit.Veel impulsen zijn van invloed op de toekomstige vormgeving van het primaire
proces. Daarom is het noodzakelijk om de verdere ontwikkeling en innovatie
van dat primaire proces op een doordachte en samenhangende wijze te laten
plaatsvinden. Daarbij zullen in elk geval de volgende beleidstrajecten meer
in onderlinge samenhang moeten worden gezien. 1. Informatie- en communicatietechnologieIn de notitie «Onderwijs online: verbindingen naar de toekomst»
is uiteengezet op welke wijze informatie- en communicatietechnologie verder
in het onderwijs kan worden geïntegreerd. Een «ict-impuls»
is ook voor educatie en beroepsonderwijs van groot belang, gezien de grote
potentie van informatie- en communicatietechnologie om de kwaliteit en toegankelijkheid
van educatie en beroepsonderwijs te versterken: ict biedt krachtige leeromgevingen,
sluit aan op de belevingswereld van veel deelnemers in educatie en beroepsonderwijs,
biedt mogelijkheden tot afstandsonderwijs en tot verbindingen van onderwijs
met andere communicatiekanalen zoals radio, televisie en internet, en kan
daardoor aanzienlijk bijdragen aan versterking en vernieuwing van het primaire
proces.De kansrijkheid van ict voor het primaire proces geldt overigens niet
alleen voor het beroepsonderwijs maar ook nadrukkelijk voor de educatie: zo
zijn multimediaprogramma's bij Nederlands als Tweede Taal goede voorbeelden
van hoe ict kan bijdragen aan de kwaliteit en flexibiliteit van het educatief
aanbod.De Bve Raad heeft een «Meerjarenkader Investeren In Voorsprong»
uitgebracht, dat goed aansluit bij de aanpak die in «Onderwijs Online»
voor de BVE-sector beschreven is. Het voornemen is om hierover met de Bve
Raad een convenant te sluiten. Daarnaast: omdat praktijkleren een belangrijk
onderdeel is van het primaire proces in het beroepsonderwijs, worden de landelijke
organen voor het beroepsonderwijs aangesloten op het Kennisnet, en zal het
voor leerbedrijven mogelijk worden om specifiek toegang tot het Kennisnet
te krijgen. 2. Werkend leren en de kwaliteit van de praktijkvormingWerkend leren is een integraal bestanddeel van het primaire proces in
het beroepsonderwijs, en heeft vanuit een oogpunt van kwaliteit en toegankelijkheid
grote merites. Daarom worden in het kader van het convenant «Werkend
leren is kansen creëren» de mogelijkheden verkend om «werkend
leren» beter te verankeren in het primaire proces van het beroepsonderwijs
én in het personeels- en scholingsbeleid van bedrijven. Het succes
van werkend leren is voor een belangrijk deel afhankelijk van voldoende beschikbaarheid
van beroepspraktijkplaatsen, én van de kwaliteit van die plaatsen.
Daarom is het van belang om in de uitwerking van «werkend leren»
het kwaliteitsaspect van de beroepspraktijkvorming te accentueren, waarmee
aangesloten wordt op de wettelijke taak die de landelijke organen daarin hebben.
Het gaat erom dat de beroepspraktijkplaats een leeromgeving is waar de vereiste
eindtermen kunnen worden gerealiseerd. Daarbij zullen ook de scholen hun verantwoordelijkheid
moeten nemen, vooral daar waar het gaat om de begeleiding van de leerling
op de beroepspraktijkplaats. Kwaliteitsbewaking van de beroepspraktijkvorming
(een belangrijke taak voor de lob's) én de uitwerking van de rol van
de instellingen bij het leren op de werkplek zijn belangrijke aandachtspunten
voor de komende jaren. Over de voortgang van het convenant «Werkend leren is kansen creëren»
zal eind 1999 worden gerapporteerd. De conclusies zullen verder worden uitgewerkt,
in eerste instantie in overleg met de sociale partners, naderhand met de Bve
Raad en het Colo. 3. Kwaliteit en flexibiliteitEen belangrijk oogmerk van de WEB is maatwerk, dat wil zeggen dat de onderwijs-
en leerprocessen zodanig opgezet zijn dat de zeer heterogene deelnemerspopulatie
voor educatie en beroepsonderwijs optimaal bediend wordt. Maatwerk en flexibiliteit
zijn daarmee belangrijke voorwaarden tot kwaliteit en toegankelijkheid, en
zullen de komende jaren verder tot ontwikkeling moeten komen. Dit is bijvoorbeeld
nodig om de toenemende groep volwassen deelnemers beter te kunnen bedienen.
Deelnemers die in het kader van reïntegratie, herintreden of tweede kans-onderwijs
van educatie en beroepsonderwijs gebruik maken vragen een heel andere aanpak
dan jongeren. Deelnemers aan educatieve trajecten, zoals nieuwkomers en oudkomers,
verkeren bovendien vaak in levensomstandigheden die een groot beroep doen
op de flexibiliteit van het onderwijsaanbod. Deze flexibiliteit zou ook tot
uitdrukking kunnen komen in verruimde openingstijden van de instellingen ('s
avonds, in de weekenden, en in de zomer).Binnen deze thematiek is ook de flexibiliteit van leerwegen in het initiële
beroepsonderwijs van belang. Gezien het grote belang van maatwerk en van een
goede aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt zouden ongewenste rigiditeiten
in het onderscheid tussen de beroepsopleidende leerweg (bol) en de beroepsbegeleidende
leerweg (bbl) vermeden moeten worden. Daarom heeft de SER de mogelijkheden
verkend om de «permeabiliteit» tussen beide leerwegen te vergroten,
en zich gebogen over de vraag of er andere mogelijkheden zijn om de flexibiliteit
en aantrekkelijkheid van het beroepsonderwijs te versterken, onder andere
met het oog op het bestrijden van voortijdige uitval. Dit SER-advies is juni
1999 uitgebracht en in het ORION besproken. Daarbij is vastgesteld dat het
van belang is dat een visie ontwikkeld wordt op de vormgeving van het beroepsonderwijs
in de 21e eeuw. De beleidsreactie zal dit najaar worden opgesteld en zal een
aanzet bevatten voor een discussie over dat toekomstperspectief. 4. Technocentra en kennistransferDe relatie tussen beroepsonderwijs en arbeidsmarkt wordt niet slechts
gerealiseerd via de meer klassieke vormen van onderwijzen en leren, maar ook
door allerlei andere vormen van kennisoverdracht die zich op de vrije markt
en in het bedrijfsleven ontwikkelen. Technocentra zijn daarvan een voorbeeld.
Technocentra zijn intermediaire organisaties die op initiatief van regionale
instanties worden opgericht, en waarin samengewerkt wordt tussen onderwijsinstellingen
(onder andere roc's en hbo-instellingen), bedrijven, gemeenten, arbeidsvoorzieningen
en andere relevante partners. Deze regionale samenwerking is gericht op het
verbeteren van de aansluiting van (technisch) onderwijs en arbeidsmarkt, op
circulatie, diffusie en toepassing van kennis, en op het gezamenlijk benutten
van hoogwaardige en moderne apparatuur.Het streven is gericht op een landelijk gespreid stelsel van technocentra.
Dit is uitgewerkt in een stimuleringsregeling die de huidige regionale initiatieven
de kans biedt een stevig regionaal draagvlak op te bouwen. Om voor ondersteuning
door de centrale overheid in aanmerking te komen is het nodig plannen in te
dienen met daarin onder meer regio-analyses en regionale oplossingen voor
gesignaleerde knelpunten. In het samenwerkingsverband dragen
de partners gezamenlijk verantwoordelijkheid voor het reilen en zeilen van
de technocentra en het halen van de doelstellingen, wat tot uiting komt in
de publiek-private samenwerkingsconstructies (PPS). Voor de roc's betekenen
de technocentra een goede kans om hun wortels in de regio te versterken.De regeling Kennisuitwisseling Beroepsonderwijs Bedrijfsleven heeft eveneens
kennistransfer en kennisuitwisseling tot onderwerp. Deze regeling is in het
leven geroepen om de samenwerking tussen het BVE-onderwijs en het bedrijfsleven
te versterken en te vernieuwen. Dit is noodzakelijk omdat onze economie steeds
kennisintensiever wordt en de veranderingen in het bedrijfsleven elkaar in
hoog tempo opvolgen. De projecten in het kader van deze regeling moeten kennisuitwisseling
tussen het bedrijfsleven en het onderwijs tot stand brengen, en de samenwerkende
partijen moeten innovatieve leermiddelen of methoden ontwikkelen of implementeren. 5. 1000-uren normIn het Regeerakkoord is aangekondigd dat naar analogie van het voortgezet
onderwijs in de WEB een 1000-uren norm wordt opgenomen voor het beroepsonderwijs.
Het gaat hier om intensivering van het onderwijsproces en de leertijd van
deelnemers, met behoud en versterking van flexibiliteit en zelfstandigheid.
Dit voornemen wordt in nauw overleg met de Bve Raad uitgewerkt en vormgegeven
op een wijze die past binnen de eigen aard van het primaire proces in het
beroepsonderwijs. Beoogd wordt dat in de onderwijsen examenregeling de –
onder verantwoording van de instelling te realiseren – onderwijsintensiteit
van de desbetreffende opleiding wordt aangegeven, met tenminste een omvang
van 1000 uren, evenals een inhoudelijke aanduiding van de invulling van deze
onderwijstijd. De realisatie van de onderwijsintensiteit dient overigens plaats
te vinden binnen het bestaande financiële kader. Beoogd wordt inwerkingtreding
in 2003. Dit biedt instellingen de tijd om naar de gewenste situatie toe te
groeien. 6. Examinering en externe legitimeringDe examinering is een instrument om kwaliteit vast te stellen en te waarborgen.
Van belang is om te constateren of de deelnemer voldoet aan de eindtermen
en over de competenties beschikt die het verstrekken van het diploma rechtvaardigen.
Gezien het kwaliteitsaspect is het van groot belang dat op afzienbare termijn
sprake is van een betrouwbare, uitgekiende en kostenbewuste examenpraktijk,
die het vertrouwen geniet van het afnemend veld.In de beleidsreactie op het Examenverslag 1998 is daarom een reeks van
maatregelen aangekondigd: maatregelen die betrekking hebben op innovatie en
kwaliteitsversterking van de examinering, en maatregelen die betrekking hebben
op waarborging van kwaliteit via de externe legitimering en het inspectietoezicht.
De kwaliteit van de examinering zal de komende jaren een belangrijk aandachtspunt
blijven als een onderdeel van de evaluatie WEB en – naast het integrale
instellingstoezicht – als voorwerp van separate toetsing en controle
door de inspectie. 7. Innovatie- en vernieuwingsbeleidDe trajecten die hierboven beschreven zijn dragen bij aan de ontwikkeling
en vernieuwing op korte en lange termijn van het primaire proces in educatie
en beroepsonderwijs. Inzet voor de komende jaren is om de hierboven beschreven
afzonderlijke impulsen op die ontwikkeling meer in samenhang
te brengen. Het vernieuwingsbeleid vervult daarbij een belangrijke rol. In
het ORION van 14 april 1999 heeft een brede gedachtewisseling plaatsgevonden
over het vernieuwings- en innovatiebeleid vanaf 2000. Op basis daarvan
is het besluit genomen om de middelen voor de beleidsagenda voor vernieuwing
op het niveau van de instellingen en de landelijk organen toe te voegen aan
de rijksbijdrage.Vervolgens is de vraag aan de orde hoe de overheid blijvend zicht kan
houden op de resultaten van de vernieuwingsactiviteiten van de instellingen
en landelijke organen. Dit kan geschieden door middel van reguliere instrumenten
zoals het informatiestatuut, het inspectietoezicht, de kwaliteitszorgverslagen
en het jaarverslag van de instelling of het landelijk orgaan. In dit laatste
document kan bijvoorbeeld in een aparte paragraaf over vernieuwing verslag
gedaan worden over de ontwikkelingen. Daarbij is het aan de instelling om
te bepalen welke onderwerpen hier aan de orde komen en hoe over de resultaten
van de ontwikkelingen wordt gerapporteerd.Voorts is besloten om voor innovatie op bestelniveau een afzonderlijk
budget te blijven hanteren. Daarbij gaat het om activiteiten met een grensverleggende
betekenis voor het bestel als geheel. Aan deze activiteiten kunnen niet alleen
landelijke organen en bekostigde instellingen deelnemen, maar ook niet-bekostigde
instellingen, gemeenten en andere organisaties die aan het bestel bijdragen.
Uitgangspunt is dat het budget in beginsel beschikbaar blijft waarbij de aard
van de innovaties waarop de overheid sturing wil hebben, kan wisselen. 6.4 De werknemer in educatie en beroepsonderwijsWordt kwaliteit en toegankelijkheid van educatie en beroepsonderwijs gerealiseerd
in het primaire proces, dan is dat voor een belangrijk deel te danken aan
de werknemer: de docent op de instelling, de leermeester in het leerbedrijf
en al die functionarissen die anderszins direct of indirect bijdragen aan
onderwijzen en leren. Versterking en vernieuwing van het primaire proces is
daarom niet los te zien van het personeels- en organisatiebeleid, van de wijze
waarop werknemers in educatie een beroepsonderwijs worden ingezet, voor de
vakbekwaamheidsontwikkeling van al die verschillende soorten werknemers, en
voor de professionaliteit van het management.Het perspectief daarbij is dat instellingen een modern personeels- en
organisatiebeleid voeren dat samenhangt met de ontwikkeling van het primaire
proces zoals dat in de vorige paragraaf geschetst is. In de personeelsopbouw
van de instelling wordt rekening gehouden met een breed spectrum aan competenties
die nodig zijn om de klus van educatie en beroepsonderwijs te klaren: de functies
en competenties van werknemers in de instelling vertonen dan ook een grote
variëteit. Verder is employability een belangrijke drijfveer voor het
personeelsbeleid van de instelling. Het belang daarvan is evident: daar waar
educatie en beroepsonderwijs een belangrijke bijdrage leveren aan de versterking
van de employability van werknemers in allerlei maatschappelijke sectoren,
heeft dat ook (en wellicht in de eerste plaats) betrekking op diegenen die
zelf in educatie en beroepsonderwijs werkzaam zijn. De onderwijssector kan
op die manier een voorbeeldfunctie vervullen. Daarom zal ook de employability
van werknemers in het onderwijs nadrukkelijk aan de orde komen in het overleg
met de sociale partners.In de nota «Maatwerk voor morgen» zijn voorstellen opgenomen
om de personele situatie in zowel kwalitatieve als kwantitatieve zin te versterken.
Deze nota bevat bovendien een «Urgentieprogramma BVE» waarin specifiek voor educatie en beroepsonderwijs een aantal aanvullende
maatregelen opgenomen is. Over deze nota en over dit urgentieprogramma zal
nader overleg plaatsvinden. 6.5 Kwaliteit en publieke verantwoordingVersterking van de kwaliteit van het onderwijs en van de publieke verantwoording
over die kwaliteit is een belangrijke prioriteit in het Regeerakkoord, ook
voor educatie en beroepsonderwijs. De instellingen in educatie en beroepsonderwijs
zullen de komende jaren meer individueel op hun presteren worden aangesproken,
en de verantwoording over de kwaliteit van het onderwijs zal een meer publiek
karakter krijgen. In dat kader zal ook de toezichtfunctie van de inspectie
worden versterkt op een wijze die ik heb beschreven in de beleidsnota «Variëteit
en waarborg; voorstellen voor de ontwikkeling van het toezicht op onderwijs»
.Het perspectief daarbij is dat de instellingen voldoende kwaliteit leveren
op alle essentiële onderdelen, waaronder ook de naleving van wettelijke
bepalingen (OER, Onderwijsovereenkomst, en examens). Zij geven voldoende gehoor
aan de externe behoeften uit de regionale maatschappelijke omgeving, en gebruiken
daarvoor een volledig ontwikkeld en voldoende werkend kwaliteitszorgsysteem
dat voorziet in een regelmatige en onbevangen beoordeling van de kwaliteit
van het onderwijs. Zij leggen voldoende publieke verantwoording af aan de
regionale omgeving en aan de rijksoverheid. Met een adequaat functionerend
kwaliteitszorgsysteem per instelling kan de inspectie volstaan met verificatie
van het «eigen» kwaliteitsoordeel en een licht «eerste-orde
toezicht». Alleen in geval van onvoldoende kwaliteit zal sprake zijn
van een intensiever toezicht met een zelfstandige beoordeling door de inspectie.De instellingen zijn momenteel hard aan de slag om een adequaat functionerend
kwaliteitszorgstelsel op te zetten, en publiceren daarover kwaliteitszorgverslagen
in 1999 en in 2001. Eind 1999 brengt de inspectie een macrorapportage uit
waarin een beeld wordt geschetst van de ontwikkeling van de kwaliteitszorg
bij de bekostigde en de particuliere instellingen, en waarin ook per instelling
zichtbaar is in welke mate zij voldoet aan een aantal verwachtingen die daarover
eerder geformuleerd zijn.De inspectie is begin van dit jaar gestart met het Integraal Instellingstoezicht
(IIT), dat er op gericht is alle instellingen in de sector de komende jaren
door te lichten op een aantal relevante kwaliteitskenmerken: kwalificering,
doelmatigheid van het primaire proces, toegankelijkheid, zelfregulering, management
en organisatie. Eind 1999 zal een eerste evaluatie plaatsvinden van de ervaringen
met het IIT. In het kader van de toekomstige toezichtswet (welke aangekondigd
is in de nota «Variëteit en waarborg») zal worden bezien
hoe het toezicht op het niet-bekostigd onderwijs geregeld wordt. Eind 1999 kan op basis van het Inspectierapport over de Kwaliteitszorg
1999 en op basis van de eerste ervaringen met IIT, in de EB Kamer worden gesproken
over voortgang van het kwaliteitszorgbeleid en over de verdere uitwerking
van het inspectietoezicht.Om de verantwoording inzake de besteding van middelen van de minister
aan de Tweede Kamer te optimaliseren, is departementaal een traject Accountability,Toetsing
en Controle uitgezet. Daarin worden instrumenten ontwikkeld, zoals kengetallen
en benchmarking, die een meerwaarde zullen hebben voor de publieke verantwoording. 7. Regionale samenwerkingKwaliteit en toegankelijkheid worden zichtbaar in de regio. Dáár
gebeurt het, en alleen op basis van gebleken kwaliteit en toegankelijkheid
kunnen ROC's zich tot de in het Regeerakkoord genoemde «brede centra
voor leren» ontwikkelen. Het is dan ook van groot belang dat de instellingen
de komende jaren hun wortels verder in de regio uitslaan.Die regio is echter zelf ook in beweging. Zo is binnen het samenstel van
aanbieders van onderwijs, opleiding en scholing veel gaande. Daardoor zijn
ROC's genoodzaakt voortdurend hun eigen rol en positie te kiezen in een spectrum
tussen samenwerking en concurrentie. Maar ook aan de vraagzijde is sprake
van veel beweging: gemeenten zijn nog bezig hun draai te vinden in hun relatief
nieuwe regierol op het terrein van onderwijs- en educatiebeleid; er zal een
reorganisatie plaatsvinden van de arbeidsvoorziening en de sociale zekerheid
(CWI) die van belang is voor de wijze waarop scholingsmiddelen worden ingezet;
veranderingen in de regionale wereld van arbeid en beroep stellen de regionale
opleidingencentra permanent voor de vraag hoe ze het beste in kunnen spelen
op de kwantitatieve en kwalitatieve vraag naar goed opgeleiden. Een en ander
stelt hoge eisen aan de omgevingsgerichtheid van instellingen, en hun vermogen
om met verscheidene partijen in de regio samen te werken en win-win situaties
te creëren.De instellingen hebben daarbij te maken met:1. gemeenten2. bedrijfsleven en collectieve sector3. andere aanbieders van onderwijs en opleiding4. arbeidsvoorziening en sociale zekerheid 7.1 GemeentenDe verantwoordelijkheden van de gemeente op het terrein van onderwijs-
en educatiebeleid zijn de laatste jaren toegenomen. Voor educatie en beroepsonderwijs
zijn daarbij vooral van belang de contractrelatie tussen gemeenten en roc's
over educatie en over de inburgering van migranten, de versterking van de
rol van de gemeente op het terrein van voortijdig schoolverlaten, en de samenwerking
tussen gemeenten en roc's met het oog op de scholing van die werkzoekenden
waarvoor de gemeente verantwoordelijk is.Voor de gemeenten komt het er nu op aan de verschillende taken op het
terrein van onderwijs- en educatiebeleid meer integraal op te pakken. Daarnaast
ligt er een belangrijke uitdaging om, zoals in het Grote Stedenbeleid, meer
samenhang aan te brengen tussen educatief beleid en andere gemeentelijke beleidsterreinen;
welzijn en sociale cohesie, openbare orde en veiligheid, werkgelegenheid en
sociaal-economische ontwikkeling. Ook is een nauwere relatie van belang met
het welzijnsbeleid dat door de gemeente gevoerd wordt; zo wordt een belangrijke
bijdrage geleverd aan versterking van de sociale infrastructuur en van de
sociale kwaliteit, zoals beschreven in de Welzijnsnota van de minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport.Gemeenten moeten daarbij onderling samenwerken, en samenwerken met andere
belangrijke partijen in de regio zoals organisaties op het terrein van arbeidsvoorziening
en sociale zekerheid, en het bedrijfsleven. Het perspectief daarbij is dat
gemeenten een regiefunctie vervullen bij de ontwikkeling van een «lerende
regio». In het kader van dit perspectief verdienen in elk geval de volgende trajecten
aandacht. 1. Contractrelatie tussen gemeenten en roc'sUit de «Educatie-monitor» is gebleken dat de ontwikkeling
van de contractrelatie tussen instellingen en gemeenten over het geheel gesproken
naar wens verloopt, maar ook nog wel aandacht vergt. Het gaat dan om onderwerpen
als integraal educatief beleid en versterking van het cyclisch proces van
vraagbepaling tot en met contractevaluatie, om de aansluiting van educatie
op beroepsonderwijs en om een nadere bepaling van de positie en functie van
de educatie, mede naar aanleiding van de ontwikkelingen die zich in het vavo
voordoen.Bij de evaluatie van de WEB zal hieraan aandacht worden gegeven. 2. Voortijdig schoolverlatenHet Plan van Aanpak Voortijdig Schoolverlaten schetst drie lijnen waarlangs
de komende jaren voortijdig schoolverlaten kan worden voorkomen en teruggedrongen.
Het gaat om :a. preventie in het onderwijs met nadruk op versterking van de leerplichthandhaving,
op doorlopende leerwegen in vmbo-scholen en roc's, en op beroepsvoorbereidende
trajecten;b. versterking en wettelijke verankering van de regionale meld- en coördinatiefunctie
(RMC) en een wettelijke regeling voor de meldplicht door onderwijsinstellingen
van niet-leerplichtige voortijdig schoolverlaters tot 23 jaar;c. een specifieke aanpak gericht op «risicojongeren» in de
grote steden in aansluiting op het gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid
en in samenhang met de versterking van de sociale infrastructuur in het kader
van het grote stedenbeleid (gsb); de concrete plannen, inclusief streefcijfers,
zullen worden opgenomen in de stadsconvenanten die dit najaar tussen het rijk
en de 25 grote steden worden overeengekomen.De gemeente heeft in het plan van aanpak een coördinerende functie
temidden van de onderwijsinstellingen, de jeugdzorg en de instanties voor
de uitvoering van de Wet inschakeling werkzoekenden. Het plan van aanpak is
tot stand gekomen in nauw overleg met de ministeries van BZK/GSI, SZW en VWS
en is besproken in de EB Kamer en in het POVO. Het wetstraject voor de wettelijke
regeling van de RMC-functie en de meldplicht voor niet-leerplichtigen zal
medio 2000 worden afgerond. 7.2 Bedrijfsleven en collectieve sectorIn alle maatschappelijke sectoren veranderen productie en dienstverlening
in een hoog tempo. De kennisintensiteit van productieprocessen en van de dienstverlening
neemt enorm toe, en er wordt een hoog beroep gedaan op het innovatief vermogen
van instellingen. Daarnaast is sprake van toenemende tekorten op de arbeidsmarkt
in vitale maatschappelijke sectoren zoals het midden- en kleinbedrijf en de
zorgsector. Centrale vraag is hoe educatie en beroepsonderwijs deze turbulente
wereld van arbeid en beroep het best van dienst kunnen zijn.Van belang is dat instellingen op regionaal niveau nauw samenwerken met
bedrijven en arbeidsorganisaties in allerlei maatschappelijke sectoren zoals
het midden- en kleinbedrijf, de zorgsector, kunst en cultuur, de informatica,
organisaties in de administratieve sector en in de dienstverlening. Deze samenwerking
met het bedrijfsleven heeft betrekking op werkend leren door voldoende en
kwalitatief hoogwaardige beroepspraktijkplaatsen, op na- en bijscholing
van werknemers, en op overdracht van kennis waarbij instellingen een rol als
kennismakelaar vervullen.De versterking van de relatie op regionaal niveau tussen onderwijs, landelijk
orgaan en bedrijfsleven zal de komende jaren in elk geval gestalte krijgen
door:1. De effecten van het convenant «werkend leren is kansen creëren»
op de concrete samenwerking die instellingen, bedrijven en landelijke organen
plegen met het oog op de beroepspraktijkvorming.2. De verdere uitbouw van de technocentra en zo mogelijk de ontwikkeling
van vergelijkbare vormen van publiek-private samenwerking in andere sectoren
van het beroepsonderwijs.3. De ontwikkeling van samenwerkingsvormen in het kader van de regeling
Kennisuitwisseling Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (KeBB). 7.3 Andere aanbieders van onderwijs en scholingHet samenstel van onderwijsaanbieders in de regio wordt wel aangeduid
als «scholingsinfrastructuur», maar wellicht is het beter te spreken
van een «losjes gekoppeld geheel» van voorzieningen. Die voorzieningen
zijn als volgt te onderscheiden:1. door de overheid bekostigd onderwijsaanbod: voortgezet onderwijs, educatie
en beroepsonderwijs, hoger onderwijs;2. niet-bekostigd aanbod: daarbij kan een onderscheid gemaakt worden tussen
particuliere instellingen die opleidingen uit de kwalificatiestructuren aanbieden,
en instellingen die post-initieel aanbod verzorgen: instellingen voor afstandsonderwijs,
bedrijfsopleidingen, het aanbod van het trainers- en opleiderscircuit.3. «anders» bekostigd aanbod, dat wil zeggen aanbod dat voor
een deel met overheidsgeld maar ook met private middelen gefinancierd wordt:
voorbeelden zijn de scholingsinstellingen van de arbeidsvoorziening en het
brede spectrum aan voorzieningen die door de gemeente gesubsidieerd worden
en die van betekenis zijn voor het totale aanzien van de «lerende regio»:
bibliotheken, welzijnsinstellingen, cultuureducatie, volksuniversiteiten,
lokale/regionale media.In het kader van een leven lang leren is het perspectief dat deelnemers,
bedrijven, gemeenten, organisaties in de sociale zekerheid en arbeidsbemiddeling,
en andere actoren voor hun scholings- en opleidingsvragen terecht kunnen bij
een gevarieerd aanbod aan bekostigde, gedeeltelijk bekostigde, en particuliere
voorzieningen. Roc's vervullen met hun aanbod voor educatie, beroepsonderwijs
en contractonderwijs een functie als centrum voor leren in brede zin, maar
hebben op die positie niet het monopolie. De aanbieders van opleiding en scholing
werken waar nodig samen, maar staan ook in een concurrentieverhouding tot
elkaar. In elk geval is met het oog op de onderlinge aansluiting sprake van
een nauwe samenwerking van roc's met scholen voor voortgezet onderwijs en
met instellingen voor hoger (beroeps)onderwijs.De individuele keuze voor een bepaalde voorziening wordt bepaald door
een voor de afnemer adequate prijs- en prestatieverhouding. Dit veronderstelt
transparantie in de regionale «learning market». Voor educatie
en beroepsonderwijs wordt die transparantie gerealiseerd door de kwalifi-
catiestructuren en via de publieke verantwoording van de bekostigde en particuliere
instellingen. Versterkte aansluitingGewerkt wordt aan een versterking van de aansluiting tussen voortgezet
onderwijs, educatie en beroepsonderwijs en hoger onderwijs met het oog op doorlopende leerroutes en een preventieve aanpak van het voortijdig
schoolverlaten. Dit betekent dat in elk geval al het aanbod dat door de overheid
bekostigd wordt zo goed mogelijk op elkaar aansluit, zodat voorkomen wordt
dat deelnemers tussen de wal en het schip vallen. Tussen hbo en bveDe aansluiting tussen bve en hbo zal de komende jaren worden versterkt,
onder andere door geïntegreerde longitudinale trajecten. Dit biedt belangrijke
voordelen: voor veel gediplomeerden in het beroepsonderwijs is een verkorte
leerweg in het hbo een aantrekkelijk opleidingstraject. Dit geldt zowel voor
de pas gediplomeerden, als voor werkenden en werkzoekenden die in het kader
van een leven lang leren een hbo diploma willen verwerven. Ook werkgevers
hebben daar belang bij. Verder biedt de route beroepsonderwijs / hoger beroepsonderwijs
perspectief voor langzame starters, leerlingen die laag in het onderwijsgebouw
instromen, en uitvallers uit het algemeen vormend onderwijs om alsnog een
beroepskwalificatie op hbo-niveau te behalen.Longitudinale trajecten tussen secundair beroepsonderwijs en hoger beroepsonderwijs
zijn daarmee ook van grote betekenis voor het opleidingsniveau van onze kennisintensieve
samenleving.In het kader van deze thematiek is nagegaan welke koppels van opleidingen
op secundair en hoger niveau verwant zijn, en welke mogelijkheden er nog meer
zijn om de doorstroom naar het hbo te vergemakkelijken, bijvoorbeeld door
goede regionale samenwerking.Intensieve samenwerking tussen roc's en hbo-instellingen als het gaat
om onderwijsinhoudelijke en infrastructurele zaken is met het oog op de aansluiting
tussen beide onderwijssystemen van groot belang. Dit belang wordt in elk geval
gediend met de (regionale) samenwerking op het terrein van doorstroming. Ook
de samenwerking tussen roc's en hbo-instellingen in de technocentra (par.
6.3) is een goed voorbeeld van een grotere onderlinge betrokkenheid van de
beide onderwijssectoren. Tussen vo en bveWat geldt voor de aansluiting tussen hbo en bve, geldt evenzeer voor de
aansluiting tussen vo en bve. De beleidsvernieuwingen in het vo, zowel de
leerwegen en zorgstructuur VMBO als de profielen tweede fase, beogen onder
andere optimalisering van de aansluiting en een verbetering van de studieen
beroepskeuze van leerlingen; maar voor de feitelijke verwezenlijking daarvan
is samenwerking tussen vo-scholen en roc's onmisbaar. Die samenwerking, die
nu reeds op tal van terreinen (onderwijs-inhoude- lijke en pedagogisch-didactische
afstemming, keuzebegeleiding en leerlingvolgsystemen, doorstroomprojecten
en infrastructurele voorzieningen) en in allerlei aansluitingsprojecten plaatsvindt,
zal alleen maar toenemen.Betere aansluiting geschiedt ook middels de ontwikkeling van een doorstroomregeling,
waarin vooropleidingseisen landelijk worden vastgesteld en die per 2003 in
werking zal treden. Zij komt tot stand op gezamenlijk voorstel van Bve Raad,
AOC-raad, landelijke organen beroepsonderwijs en VVO. Dit moet garant staan
voor een breed gedragen regeling die duidelijkheid biedt omtrent doorlopende
leerroutes, geen onnodige drempels opwerpt en recht doet aan het niveau van
de eindtermen in de kwalificatiestructuur educatie en beroepsonderwijs. Niet-bekostigde educatieDe Tweede Kamer heeft onlangs het Voorstel tot Wetswijziging Niet-be-
kostigde Opleidingen Educatie aanvaard, een wetsvoorstel dat er in voorziet
dat ook particulier onderwijs diploma's voor educatie-opleidingen af kan geven.
Het betreft diploma-erkenning voor het vavo en voor die opleidingen educatie
waarvoor de minister eindtermen heeft vastgesteld. Voor de instellingen met
niet-bekostigde opleidingen ontstaan zo, mits zij voldoen aan de in de WEB
neergelegde voorwaarden, in grote lijnen dezelfde rechten en plichten als
voor het bekostigd onderwijs, met uit- zondering uiteraard van de bekostigingsaanspraken. 7.4 Sociale zekerheid en arbeidsvoorzieningDe organisatie van de arbeidsvoorziening en de sociale zekerheid zal de
komende jaren ingrijpend veranderen. Roc's kunnen voor de beoogde Centra voor
Werk en Inkomen (CWI), de verschillende uitvoeringsorganisaties (UVI), de
gemeenten en de toekomstige geprivatiseerde reïntegratiebedrijven (nu
nog arbeidsvoorziening) belangrijke partners worden.Het perspectief daarbij is dat instellingen in de regio een belangrijke
rol vervullen bij de scholing, reïntegratie en herintreding van werkzoekenden.
Die werkzoekenden krijgen voor hun scholingstraject een aanbod op maat. Instellingen
verwerven op grond van prijs, kwaliteit en levertijd een aandeel uit de scholingsmiddelen
waarover de CWI's, UVI's en gemeenten beschikken. Instellingen werken daarbij
zonodig samen met andere scholingsaanbieders (bijvoorbeeld de «opvolgers»
van de huidige centra voor vakopleiding) of staan tot dergelijke aanbieders
in een gezonde en eerlijke concurrentieverhouding.In het Regeerakkoord is aangekondigd dat de samenwerking tussen roc's
en de centra voor vakopleiding versterkt zal worden. Die aankondiging komt
in een ander daglicht te staan nu in het kader van de herstructurering van
de sociale zekerheid en arbeidsbemiddeling de scholingsinstituten van de arbeidsvoorziening
worden geprivatiseerd. Daarom zal nader worden verkend wat de toekomstige
positie van roc's bij de scholing en reïntegratie van werkzoekenden kan
zijn. Deze verkenning zal plaatsvinden samen met het departement van SZW,
het CBA en de BVE Raad. Op basis van deze verkenning is het mogelijk nader
beleid te formuleren. 8. Procedure voor overlegMet deze Agenda BVE is op hoofdlijnen het ontwikkelingsperspectief voor
de BVE-sector geschetst, en is aangeduid wat in dat verband de belangrijkste
thema's en vraagstukken zijn. Deze Agenda BVE markeert de start van een proces,
waarbij dat ontwikkelingsperspectief nader ingevuld wordt op basis van een
open gedachtewisseling en met de inbreng van alle partijen die bij de bve-sector
betrokken en belanghebbend zijn. Dit proces zal moeten leiden tot nadere aanscherpingen
en concretiseringen en waar mogelijk tot afspraken over de wijze waarop, met
welke doelstellingen en op welke termijn(en) zo'n ontwikkelingsperspectief
gerealiseerd wordt.Ook de procedure aan de hand waarvan dat proces gestalte krijgt, is onderwerp
van overleg. Het streven is er daarom in de eerste plaats op gericht met de
betrokken partijen afspraken te maken over de wijze waarop de onderwerpen
uit deze Agenda BVE in bespreking worden gebracht, welk tijdschema daarbij
wordt gehanteerd, wie bij dat proces betrokken zullen worden
en dergelijke. Het is de bedoeling de afspraken over deze procedure zo spoedig
mogelijk af te ronden. Lijst van afkortingen ACOAAdvies
Commissie Onderwijs Arbeidsmarkt AOC-Raadkoepelorganisatie van
Agrarische Opleidingscentra BVEBeroepsonderwijs en volwasseneneducatieBve Raadkoepelorganisatie van instellingen voor Beroepsonderwijs
en volwasseneneducatie bolberoepsopleidende leerweg bblberoepsbegeleidende
leerweg BZK/GSI(ministerie van) Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties/Grote
Steden- en Integratiebeleid ColoCentraal orgaan landelijke organen
voor beroepsonderwijs CreboCentraal register beroepsopleidingenCWICentra voor Werk en Inkomen CBACentraal Bureau
voor Arbeidsvoorziening EB-KamerEducatie en Beroepsonderwijs Kamerevcelders verworven competenties gsbgrote stedenbeleidictinformatie en communicatie technologie JOBJongeren
Organisatie Beroepsonderwijs KSEkwalificatiestructuur educatieKSBkwalificatiestructuur beroepsonderwijs KeBBKennisuitwisseling
Beroepsonderwijs en Bedrijfsleven loblandelijk orgaan voor beroepsonderwijsmavo-vbomiddelbaar algemeen voortgezet onderwijs – voorbereidend
beroepsonderwijs OCenW(ministerie van) Onderwijs, Cultuur en WetenschappenORIONOriënterend Overleg BVE oeronderwijs- en
examenregeling PaeponPlatform van aangewezen/erkende particuliere
onderwijsinstellingen in Nederland ppspubliek private samenwerkingPOVOonderwijsoverleg primair en voortgezet onderwijs rocregionaal
opleidingscentrum rmcregionale meld- en coördinatiefunctieStArStichting van de Arbeid SERSociaal-Economische
Raad SZW(ministerie van) Sociale Zaken en Werkgelegenheid uviuitvoeringsinstellingVNGVereniging van Nederlandse Gemeenten vavovoortgezet
algemeen volwassenenonderwijs VWS(ministerie van) Volksgezondheid,
Welzijn en Sport vmbovooropleiding middelbaar beroepsonderwijsVVOVereniging Voortgezet Onderwijs WEBWet Educatie
en BeroepsonderwijsEVALUATIE WET EDUCATIE EN BEROEPSONDERWIJS Kader en aanpak van de evaluatie van de Wet Educatie en
BeroepsonderwijsDirectie Beroepsonderwijs en Volwasseneneducatiejuni 1999 Kader en aanpak van de evaluatie wet educatie en beroepsonderwijs 1. Wettelijke opdracht, reikwijdte van de evaluatie, soort
verslag De wettelijke opdrachtDe Wet Educatie en Beroepsonderwijs (WEB) draagt de minister op «voor
1 januari 2002 verslag uit te brengen over de werking van deze wet aan de
beide Kamers der Staten-Generaal.» (artikel 12.5.1). De wettelijke opdracht
vormt de grondslag voor de evaluatie van de WEB. Gekozen is voor een opzet
van deze evaluatie die deze wettelijke opdracht zo getrouw mogelijk volgt.
De opzet is dus gebaseerd op de interpretatie van de begrippen «verslag»
en «werking», die in de wettelijke opdracht centraal staan.– «verslag»: de opdracht wordt opgevat als een rapportage
over de feitelijk aangetroffen situatie in het stelsel van beroepsonderwijs
en volwasseneneducatie, niet als een opdracht tot heroverweging van dit stelsel.
Dit betekent dat op de uitkomsten van de evaluatie geen voorschot wordt genomen;
omgekeerd zullen eventueel noodzakelijk gebleken wijzigingen niet worden opgehouden
tot na het uitbrengen van het verslag. In de binnenkort uit te brengen Beleidsbrief
BVE wordt daarom een aanpak op korte termijn van zgn. «klein leed»
aangekondigd en wordt een meer fundamentele overweging van het stelsel aangehouden
tot na het uitbrengen van het evaluatieverslag.– «werking»: «werking» wordt hier opgevat
als het feitelijk functioneren van wat in de wet is bepaald en als «uitwerking»
hiervan, in de zin van de effecten van het stelsel. Daarbij staat het feitelijk
functioneren voorop, in de zin van de werking van de wettelijke instrumenten
in de WEB en het gedrag van de actoren die in het WEB-stelsel centraal staan.
Onder de «uitwerking» worden vooral de directe effecten van het
stelsel begrepen, in de sfeer van effectiviteit en rendement. Aard van het verslagVoor het type Verslag aan de Kamers is gekozen voor een pragmatische aanpak.
Behalve de aard van de wettelijke opdracht speelt daarbij ook de politieke
functie van de evaluatie een rol. Gestreefd wordt naar een Ver- slag dat een
politiek debat over werking en effecten van de WEB mogelijk maakt. Vanuit
die doelstelling zal het verslag aan de beide Kamers (eind 2001) omvatten:– een rapportage bij de evaluatiethema's (zie bijlage), beknopt,
compact en inzichtelijk (in «beleidstaal») geschreven, betreffende
de stand van de kennis omtrent het evaluatiethema. De invalshoek is: wat weten
we echt over werking en effecten van de WEB (op dit thema)?– de conclusies van de minister bij deze rapportage, geformuleerd
als «wat gaat goed», «verbeterpunten» en «veranderpunten».De rapportage is er vooral op gericht de kennis over de werking en de
effecten van de WEB beleidsmatig hanteerbaar te maken, zodat minister en Kamer
tot een politiek oordeel kunnen komen over die werking en effecten en over
de evt. noodzaak van verandering. Dat vergt een con- cluderende, «holistische»
aanpak, gebaseerd op de beschikbare zekere kennis omtrent werking en effecten.
De rapportage is zelf echter geen integrale weergave van die zekere kennis.
Het gaat om het globale beeld, als grondslag voor politieke uitspraken. De
rapportage zal dus beknopt zijn.De kennisbasis, de integrale weergave van wat we weten over werking en
effecten, maakt dus geen deel uit van de rapportage. Deze wordt gepubliceerd
in onderbouwende rapporten onder verantwoordelijkheid van de verschillende
«kennisdragers» (zie hieronder), niet als politiek document.
De minister neemt alleen de verantwoordelijkheid voor de publicatie van de
samenvattende rapporten. Zekere kennis als grondslagDe rapportage is gebaseerd op de beschikbare zekere kennis. Onder «zekere
kennis» wordt hier verstaan uitspraken over een bepaald thema die, volgens
geldende methodologische inzichten, als het meest waarschijnlijk waar gelden.
In bepaalde gevallen kunnen dat heel exacte uitspraken zijn op basis van gedetailleerde
statistiek, maar in andere gevallen kan ook de consensus van deskundigen het
hoogst haalbare zijn. De norm is dus steeds «best haalbaar», niet
«best denkbaar».Deze aanpak dient twee doelen:– de kennisbasis voor de politieke conclusies is zo zeker mogelijk. De beschikbare kennis over ons stelsel is heel divers, gefractioneerd
en niet altijd direct beschikbaar. Het is van belang op een bepaald moment
een goede «state of the art» te hebben, waarop een evaluatief
oordeel kan worden gebaseerd– de rapportage krijgt een wetenschappelijke legitimatie.
Door de manier waarop de minister de rapportage laat onderbouwen geeft hij
aan dat deze volgens wetenschappelijke normen is opgesteld en dat hij daarop
geen invloed heeft uitgeoefend. Voornaamste doel: te bereiken dat het politieke
debat niet gaat over de feiten maar over de politieke conclusies daarbij. Kennis is meer dan wetenschap; geen nieuw onderzoekHet is nadrukkelijk de bedoeling de kennis te mobiliseren die aanwezig
is bij verschillende «kennisdragers»: in wetenschappelijk onderzoek,
bij de inspectie, in statistiek en administratieve gegevens (ook van het ministerie
en CFI) en in het veld. De definitie van «zekere kennis» houdt
wel in dat een wetenschappelijk denkmodel ten grondslag ligt aan de bepaling
ervan. Dat houdt vooral controleerbaarheid en herhaalbaarheid in.Er is al heel veel onderzoek gedaan en in uitvoering en er zijn heel veel
gegevens bij andere kennisdragers als de inspectie, CFI en de instellingen.
De aanpak van de evaluatie WEB bestaat daarom vooral uit het ontsluiten van
deze kennis, gericht op het beantwoorden van de evaluatievragen. In het kader
van de evaluatie WEB nog aan te besteden onderzoek zal vooral het karakter
hebben van «state of the art»-studies, die de kennisbasis leveren
voor de rapporten. Alleen waar duidelijke «witte vlekken» in de
beschikbare kennis blijken is aanvullend nieuw onderzoek mogelijk. 2. De evaluatiethema's en evaluatievragenDe afbakening van het object van evaluatie is lastig door de verschillende
eisen die aan de evaluatie worden gesteld: enerzijds het goed in beeld brengen
van de werking van de wet (vooral van het «web van actoren»);
anderzijds laten zien of effecten van de WEB voldoen aan haar doelstellingen.
Deze eisen zijn het best te combineren door uit te gaan van een beperkt aantal
betrekkelijk globale evaluatiethema's. Deze hebben vooral tot doel orde aan
te brengen in de veelheid van mogelijke evaluatievragen. De thema's geven
het niveau aan waarop de kennis in de rapportage wordt geordend, en zij geven
orde aan deze kennis. Zo wordt aan de ene kant voorkomen dat losse antwoorden
op afzonderlijke evaluatievragen worden gegeven (onvoldoende verband), maar
wordt aan de andere kant ook voorkomen dat de rapportage door een te hoog
abstractieniveau irrelevant wordt. Met dit doel zijn drie hoofdthema's geformuleerd, waarbinnen zeven thema's
worden onderscheiden:A. de gerichtheid van het stelsel op externe behoeften:A.1 maatschappelijke vraag, aansluiting onderwijs–arbeidA.2 individuele vraag, toegankelijkheid, positie deelnemer.B. de kwaliteit van het stelsel, gericht op externe behoeften:B.1 kwaliteit en niveau van het onderwijs- en educatie-aanbodB.2 intern en extern rendement, doelmatigheid leerwegenB.3 aansluiting tussen stelsels (eerste fase VO en HBO).C. zelfsturend stelsel, gericht op externe behoeften:C.1 zelfsturend vermogen instellingen, kwaliteitszorg, zelfsturend web
van actorenC.2 andere bestuurlijke verhoudingen, vermindering bestuurslast overheid.Voor een overzicht van de subthema's zie bijlage.Bij het onderscheiden van deze thema's zijn verschillende invalshoeken
gebruikt: de hoofdstukindeling van de WEB, de voornaamste doelen van de WEB
zoals in de MvT omschreven en de thema's die in de analyse van de MvT naar
voren komen.In de ordening van de thema's komt het uitgangspunt naar voren dat het
EB-stelsel zijn bestaansrecht ontleent aan zijn gerichtheid op externe eisen
en behoeften: behoeften van de maatschappij en de arbeidsmarkt ener- zijds,
individuele behoeften anderzijds. De vraag of het stelsel en de wettelijke
instrumenten binnen dat stelsel aan deze externe eisen voldoen vormt het kernthema.
De kwaliteit van het stelsel (hoofdthema B) wordt in beeld gebracht in functie
van deze externe eisen en behoeften; hetzelfde geldt voor de bestuurlijke
voorwaarden (hoofdthema C). (N.B. deze thematische onderschikking dient overigens
niet te zwaar te worden aangezet, want dat kan spanning opleveren met het
voldoende in beeld brengen van de werking van de wettelijke instrumenten in
verband met de wettelijke opdracht «werking»). Formulering van de evaluatievragenIn de bijlage worden deze thema's nader uitgewerkt door het onderscheiden
van subthema's. Bij deze subthema's zullen de evaluatievragen worden geformuleerd.
De vragen worden beleidsmatig geformuleerd, d.w.z. het zijn geen onderzoeksvragen.
Ter voorbereiding van het formuleren van evaluatievragen binnen de wettelijke
opdracht is ten eerste een analyse van de doelformuleringen in de MvT bij
het wets- voorstel WEB uitgevoerd. Bij die doelformuleringen die betrekking
hebben op de directe effecten van het stelsel («uitwerking») zijn
mogelijke evaluatievragen geformuleerd. Ten tweede is een analyse van de WEB
uitgevoerd («werking»), en zijn mogelijke evaluatievragen geformuleerd
bij de wettelijke instrumenten en bij het gedrag van de in de WEB genoemde
actoren. Op basis van beide analyses zullen de eigenlijke evaluatievragen
worden geformuleerd. Dit proces is op dit moment nog niet afgerond.Het is niet uitgesloten dat in de loop van het proces nog evaluatievragen
worden toegevoegd of gewijzigd; in verband met mogelijke verdere ontwikkeling
in en vragen aan het stelsel. De evaluatie WEB komt immers neer op het «waarnemen
van een bewegend object in een dynamische omgeving». Functie en status van de evaluatievragenDe functie van de evaluatievragen is vooral de communicatie tussen de minister, als opdrachtgever en verantwoordelijke voor de evaluatie,
en de Stuurgroep evaluatie WEB als onafhankelijke uitvoerder van de informa-
tieverzameling (zie verder paragraaf 4). De evaluatievragen hebben niet
meer status dan die van richtlijn. Zij zullen aan de Stuurgroep worden meegegeven
met het verzoek deze te verwerken in de planvorming voor de uitvoering van
de informatieverzameling. Ook zal aan de Stuurgroep het verzoek worden meegegeven,
dat in sonderend overleg met verschillende organisaties naar voren is gekomen,
om enige vorm van respons op de evaluatievragen mogelijk te maken.Met deze richtlijn-status van de evaluatievragen wordt mede beoogd de
onafhankelijkheid van de informatieverzameling niet aan te tasten. De Stuurgroep
kan de evaluatievragen naar behoefte clusteren en herschik- ken, mede om recht
te doen aan dwarsverbanden en raakvlakken tussen de verschillende (sub)thema's.Bij het bovenstaande is één voorbehoud, namelijk dat evaluatievragen
die voortvloeien uit toezeggingen van of namens de (vorige) minister taakstellend
zijn voor de Stuurgroep. Het gaat om1. de toezegging van minister Ritzen bij de behandeling van het wetsvoorstel
Inburgering Nieuwkomers (WIN) dat de evaluaties van de WIN en de WEB nauw
aan elkaar gerelateerd zullen worden en dat daarbij het punt van de verplichte
aanbesteding van inburgeringsgelden bij de ROC meegenomen zal worden,2. de toezegging in het bestuurlijk overleg over de bekostiging van de
educatie in februari 1999 dat de wettelijke toedelingscriteria van de educatiegelden
zullen worden meegenomen.Dit laat de vrijheid van de Stuurgroep onverlet waar het gaat om de wijze
van inpassing van deze taakstellende punten in het geheel van de eva- luatievragen. 3. Politieke verantwoordelijkheid, externe legitimatie,
rol organisaties VerantwoordelijkheidstoedelingGezien de wettelijke opdracht ligt de verantwoordelijkheid voor de evaluatie
van de WEB bij de minister van O,CenW (waar het gaat om het landbouwonderwijs
is dit de minister van LNV1). Dat betekent niet
dat alle activiteiten in het kader van deze evaluatie onder directe aansturing
van de minister c.q. het ministerie dienen plaats te vinden. De legitimatie
van de uitkomsten van de evaluatie en van de politieke conclusies daarbij
is gediend bij een belangrijke externe inbreng in de uitvoering van de evaluatie
en een grote mate van transparantie van de gehele operatie.Om de verhouding tussen directe politieke aansturing en externe inbreng
in beeld te brengen worden vier fasen (in de tijd deels overlappend) in het
proces van evaluatie onderscheiden:a. vraagstelling, opdrachtformulering: het vaststellen van
de evaluatiethema's en het verlenen van opdracht voor informatieverzameling
enbeoordeling.b. informatieverzameling: het verzamelen van gegevens en de
bewerking tot de informatie waarop beoordeling en waardering plaats kunnen
vinden.c. concluderende rapportage: de wetenschappelijke beoordeling
van de uitkomsten bij de evaluatievragen, op basis van de verzamelde informatie,
en de samenvattende en concluderende rapportage; d. politieke conclusies, gevolgen: het formuleren van de beleidsmatige
en politieke conclusies op basis van de rapportage van de uitkomsten en het
vaststellen van beleid als gevolg van deze conclusies. De minister draagt, gezien de wettelijke opdracht, de verantwoordelijkheid
voor het inrichten van het hele proces dat moet leiden tot het «verslag
omtrent de werking van deze wet». Binnen dit proces beperkt de directe
betrokkenheid van de minister, het politiek primaat, zich tot de fasen a.
en d.; in de fasen b. en c. ligt de nadruk op externe uitvoering en legitimatie.
De bewaking van het proces als geheel blijft de verantwoordelijkheid van de
minister.Wat betreft fase a, vraagstelling, opdrachtformulering:de minister
stelt de vraagstelling die aan de evaluatie ten grondslag ligt vast. Vervolgens
treft hij voorzieningen voor een externe en onafhankelijke vervulling van
de taken bij b. en bij c.Wat betreft fase d, conclusies, gevolgen: het is uiteindelijk
ook weer de minister die de verantwoordelijkheid moet nemen voor de politieke
conclusies bij de uitkomsten. In concreto geschiedt dat in het Verslag over
de werking van de wet in 2001. Het gaat hier om het politieke oordeel over
wat, gezien de wetenschappelijk gelegitimeerde evaluatie-uitkomsten, goed
en minder goed gaat in de werking van de wet en het functioneren van het stelsel,
en de gevolgen die de minister daaraan wil verbinden.In essentie geschiedt het werk in de fasen b. en c. niet binnen
een politiek maar binnen een meer wetenschappelijk denkkader, met de daarbij
horende uitgangspunten van transparantie en verantwoording van uitspraken.
Dit uitgangspunt geldt niet slechts voor die onderdelen van de evaluatie die
op wetenschappelijk onderzoek zullen worden gebaseerd, maar ook voor die onderdelen
die op bijdragen van andere informatiedragers worden gebaseerd (inspectie,
gegevens van uitvoerende instanties enz.). Het primaat van het wetenschappelijk
denkkader in deze fasen betekent vooral dat de verantwoording van het product
in deze fasen geschiedt op basis van wetenschappelijke uitgangspunten. Hiermee
wordt externe legitimering van de evaluatie beoogd.Voor wat betreft fase b, de informatieverzameling: ook waar
andere informatiedragers dan wetenschappelijke instituties aan zet zijn is
het voor de legitimatie van de evaluatie-uitkomsten essentieel dat zij hun
bijdrage binnen hetzelfde kader van transparantie en verantwoordbaar- heid
leveren.Fase c, de concluderende rapportage, omvat het werk dat moet
leiden tot de samenvattende rapportage ten behoeve van het Verslag (zie par.
1). Deze fase omvat de wetenschappelijke beoordeling van de verzamelde informatie
en de samenvatting tot beleidsmatig hanteerbare uitkomsten.Bij de beoordeling gaat het in essentie om de vraag of de evaluatievragen
voldoende zijn beantwoord. Gegeven de vaak globale en «in beleidstaal
gestelde» evaluatievragen en het verschil in abstractieniveau tussen
de beschikbare gegevens en de dat van politiek hanteerbare conclusies over
werking en effecten zal lang niet altijd onmiddellijk evident zijn welke conclusies
verantwoord zijn. Vaak zal het gaan om beoordeling op basis van de gecompileerde
uitkomsten van heel verschillende onderzoeken en informatie van heel verschillende
informatiedragers. Beoordeling in deze zin wordt daarom opgevat als wetenschappelijke
activiteit. Het behoort niet tot de opdracht in deze fase aan de uitkomsten
een politiek/beleids- matige beoordeling mee te geven Er wordt met andere
woorden geen beleidsmatig/politiek advies gevraagd aan «externe evaluatoren». Betrokkenheid van instellingen en organisatiesDe betrokkenheid van de instellingen (ROC, AOC en overige), hun vertegenwoordigende
organisaties (BVE-Raad, AOC-Raad, PAEPON, VNG), de LOB en het
COLO, het personeel en de personeelsvakorgani- saties, de sociale partners
en de deelnemers (JOB) verdient bijzondere aandacht. Zij zijn immers zowel
«object van» als belanghebbende bij de evaluatie.Zij zijn belanghebbende voorzover de uitkomsten van de evaluatie
van invloed kunnen zijn op de verdere ontwikkeling van het BVE-veld. Het is
danook van groot belang dat de organisaties zich herkennen in de evaluatie-uitkomsten,
zodat er een draagvlak ontstaat voor evt. op die uitkomsten te baseren politieke
maatregelen. Dat betekent vooral dat zij vertrouwen moeten hebben in de extern
gelegitimeerde en onafhankelijke gegevensverzameling als grondslag voor de
politieke conclusies.Het past echter niet binnen de opzet van onafhankelijke en extern gelegitimeerde
kennisverzameling indien de vertegenwoordigende organisaties in directe zin
via de evaluatie hun belangen zouden kunnen behartigen door directe beïnvloeding
van de uitvoering en de uitkomsten. Bovendien worden de belanghebbende partijen
niet direct «geraakt» door de evaluatie-uitkomsten. Tussen de
politiek-beleidsmatige conclusies en de effectuering van maatregelen zit immers
nog de fase van bestuurlijk overleg over voorgenomen beleid en eventueel de
wetgevingsprocedure. Deze overwegingen sluiten een directe betrokkenheid bij
de uitvoering van de evaluatie uit.Behalve belanghebbende zijn de verschillende geledingen en hun organisaties
echter ook, in meerdere of mindere mate, object van evaluatie. Dit
vooral omdat uit het karakter van de WEB voortvloeit dat het krachtenspel
tussen de verschillende in de WEB genoemde actoren een zware rol in de evaluatie
zal spelen. Dit geldt vooral voor de actoren die in directe zin in de WEB
wettelijke taken en functies zijn toebedeeld, zoals de instellingen, de LOB
en de overlegpartners.De instellingen zijn daarbij uiteraard ook object van evaluatie waar het
gaat om de waarneming van kwaliteitsaspecten en de effecten op deelnemers.
Hierbij gelden de uitgangspunten van het informatiestatuut en art. 2.3.6 en
art. 2.5.5 WEB. In essentie: de instellingen, en v.w.b. de educatie de gemeenten,
dienen bepaalde gegevens bij te houden en desgevraagd medewerking te verlenen
aan door of namens de minister uit te voeren onderzoek op basis van deze gegevens.
Voorzover het gaat om gegevens die de instellingen aan CFI leveren kunnen
deze onder condities voor onderzoeksdoeleinden worden gebruikt. Intentie is
vooral de reeds in landelijke bestanden beschikbare gegevens voor de evaluatie
te gebruiken (naast gegevens die de inspectie verzamelt en informatie in reeds
uitgevoerd onderzoek). Deze opzet van de informatieverzameling beperkt de
extra belasting van de instellingen en gemeenten tot het minimum.Iets anders is het aanspreken van de expertise omtrent werking en effecten
van de WEB, die in het veld aanwezig is. Het is zeker de intentie deze expertise
aan te spreken. Gezien de betrokkenheid als belanghebbende zal dit gebeuren
op een wijze die de onafhankelijkheid van de informatievoorziening onverlet
laat. Eigen evaluatietrajectenVerschillende organisaties hebben laten weten eigen evaluatietrajecten
te zullen lopen, om zo een eigen inbreng in de evaluatie en het politiek debat
daarover te kunnen hebben. De BVE-Raad heeft een plan hiertoe kenbaar gemaakt
(Plan van aanpak WEB-2, april 1999). Deze actieve inbreng in het totale evaluatieproces
WEB wordt zeer op prijs gesteld.Gezien de wettelijke opdracht aan de minister en de noodzakelijke onafhankelijkheid
van de wettelijke evaluatie worden de eigen evaluatie-trajecten van de organisaties
niet gezien als inbreng in de informatieverzameling (de kennisbasis) maar
als een zelfstandige bijdrage aan de menings- en besluitvorming
op basis daarvan. De minister kan de uitkomsten van deze trajecten meewegen
bij de bepaling van zijn standpunt bij de rapportage van de Stuurgroep. De
eigen evaluatie-trajecten zullen verder een rol kunnen spelen in het gesprek
dat de minister over de evaluatie WEB met het parlement zal voeren. Rol van de inspectieDe inspectie is geen uitvoerder van de evaluatie, maar heeft een belangrijke
rol in de informatievoorziening voor de evaluatie. Dit ligt in het verlengde
van de reguliere taak van de inspectie de kwaliteit van het EB-stelsel waar
te nemen en daarover te rapporteren. De inspectie zal deze waarneming anders
inrichten, nl. naar het model van het integraal instellingstoezicht. Dit impliceert
een periodieke «doorlichting» van de gehele instelling op alle
relevante aspecten. Deze resulteert in een samenhangend beeld van de kwaliteit
van de instelling en, uiteindelijk, in de kwaliteit van het stelsel. Naast
de periodieke doorlichting zal de inspectie ook jaarlijks over alle instellingen
rapporteren op basis van documentanalyse en statistische gegevens (instellingsdossier,
instellingsportret). Deze aanpak betekent dat de inspectie-rapportages aan
belang winnen als informatiebasis voor de evaluatie.De inspectie landbouwonderwijs handhaaft het instellingsgericht toezicht
maar krijgt verder dezelfde taak in de evaluatie, waarbij uiteraard specifieke
aandachtspunten betreffende het landbouwonderwijs mogelijk zijn. 4. Pragmatische aanpak, instelling en taakstelling StuurgroepMet het oog op de taken in de in par. 3 onderscheiden fasen b. en c. (het
op orde brengen van de «zekere kennis» en het opstellen van de
rapportage met het oog op extern legitimatie) zal een Stuurgroep Evaluatie
WEB worden ingesteld. Deze Stuurgroep is dus geen «evaluatiecommissie»
die tot een beoordeling van het functioneren van de WEB moet komen
(dit is de verantwoordelijkheid van de minister), maar om een instantie die
de processen stuurtgericht op een voldoen- de kennisbasis. Daarbij staat een pragmatische aanpak voorop, volgens het principe «best
haalbaar». De taakstelling van de Stuurgroep zal zijn:– bepaling van de noodzakelijke kennisbasis bij de onderscheiden
evaluatiethema's, met in achtneming van de evaluatievragen;– sturing van de ontsluiting en bundeling van aanwezige kennis; – bepaling van evt. hiaten in de aanwezige kennis, en sturing van
de invulling van deze hiaten;– zorgdragen voor een evenwichtige inbreng van verschillende kennisbronnen
en dragers in de opbouw van de kennisbasis;– vanuit een onafhankelijke positie horen van belanghebbende partijen
en zorgdragen voor hun inbreng zonder ruimte voor beïnvloeding van de
uitkomsten; waken voor éénzijdige inbreng van bepaalde partijen;– bewaken van methodologische en kennistheoretische principes;– zorgdragen voor de «vertaling» van de kennisbasis
in de concluderende rapportage ten behoeve van het verslag aan de beide Kamers.Met het oog op deze taakstelling wordt een betrekkelijk kleine Stuurgroep
ingesteld van drie à vier leden en een onafhankelijk voorzitter met
een wetenschappelijke en/of bestuurlijke achtergrond en een onafhankelijke
positie ten opzichte van belanghebbenden. Ondersteuning door MGKDe opdracht van het MGK sluit op enige punten aan bij dat van de Stuurgroep.
Het MGK verricht geen contractresearch maar programmeert, op basis van adviezen
van de programmaraad MGK, op een door OCenW, i.c. BVE, toegekend jaarbudget.
Het stimuleert kennisvorming en bundeling van kennis over beroepsonderwijs
en volwasseneneducatie. Het doet dus niet zelf onderzoek, maar richt zich
op het toegankelijk maken en analyseren van aanwezige kennis en het bevorderen
van de kennisproductie betreffende het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie.Met het oog op deze aansluiting zal de ondersteuning van de Stuurgroep
worden belegd bij het MGK. Deze ondersteuning moet dan wel worden afgebakend
van de programmering door MGK van onderzoek ten dienste van de evaluatie.
Bij ondersteuning gaat het om diensten die het de Stuurgroep mogelijk
maken haar taak uit te voeren. Daarbij is vooral te denken aan de programmering
van de «state of the art»-studies, research naar beschikbare informatie
en hiaten daarin, acties gericht op ontsluiting van informatie en het opstellen
van concept-rapportages. Onderzoeksprogrammering en andere informatiedragersMet het oog op het ontsluiten van de beschikbare kennis kan de Stuurgroep
een aantal zgn. «state of the art» studies doen uitvoeren. Dit
geschiedt via de ondersteuning door MGK.Naast de ontsluiting van kennis via deze studies dient de Stuurgroep ook
de kennis binnen andere kennisdragers aan te boren. Daarbij gaat het o.m.
om de deskundigheid binnen de SLOA-instellingen, de gegevensbronnen beheerd
door CFI en IB, de inspectie en de in het instellingenveld aanwezige expertise.W.b. CFI, IB, CBS en inspectie is het streven een zo direct mogelijke
relatie met de Stuurgroep te leggen, zodat gerichte inzet van aanwezige databestanden
mogelijk is. W.b. de veldexpertise zal de Stuurgroep moeten overwegen hoe
zij deze, vanuit haar onafhankelijke positie, kan aanboren zonder dat ruimte
ontstaat voor eenzijdige beïnvloeding door belanghebbende partijen in
het veld. 5. Tijdpad, evaluatieperiode, ontwikkelingskarakterErvan uitgaand dat het verslag van de werking van de wet uiterlijk in
december 2001 bij beide Kamers der Staten generaal moet zijn ingediend is
de tijdspanne voor de evaluatie als volgt:in kalenderjaren:1998 1999 2000 2001in schooljaren:'97/'98 '98/'99 '99/'00 '00/'01 '01/'02Het plan van aanpak gaat uit van een informatieverzameling betreffende
vier kalender- en schooljaren ingaande de feitelijke start van opleidingen
volgens de WEB in augustus 1997. Waar nodig vindt vergelijking met de situatie
pré-WEB plaats. Overwegingen voor een informatieverzameling betreffende
vier jaar (in plaats van alleen een waarneming van de «eindsituatie»)
zijn:– de WEB heeft het karakter van een ontwikkelingswet. Dat hangt
niet alleen samen met het gegeven dat de implementatiefase van de Wet aan
het eind van de evaluatieperiode nog niet geheel is afgerond (zie hieronder
bij «aandachtspunt»), maar ook met de ruimte die in het WEB-stelsel
wordt geboden voor ontwikkeling in respons op vooral eisen vanuit de omgeving
van het BVE-veld. De toestand van het stelsel in 2001 zal dus
geen «eindsituatie» zijn. Waarneming van de ontwikkeling van het
stelsel, veelmeer dan van de «toestand», is daarom van groot belang.– een evaluatie die in de slotfase (b.v. het jaar 2001) wordt geconcentreerd
zou een enorme inzet van onderzoek en andere informatiedragers vergen; door
tijdige start worden de activiteiten over meerdere jaren gespreid en blijven
de kosten beheersbaar.– ook de noodzakelijke opbouw van kennis kan beter over enige jaren
worden gespreid. De kans is dan aanmerkelijk groter dat de kennisbasis voldoende
zal zijn voor de uiteindelijke wetenschappelijke waardering en politieke beoordeling. Bepaling uitgangssituatieIdealiter wordt bij evaluatie de eindsituatie vergeleken met de uitgangssituatie.
Er heeft echter geen eerste meting van de uitgangssituatie vóór
de implementatie van de WEB plaatsgevonden. Wel zijn uiteraard de onderzoeksuitkomsten
betreffende deze periode beschikbaar en kunnen op basis van diverse telgegevens
en administratieve bestanden tijd- reeksen worden opgebouwd. Daarmee kan retrospectief
de uitgangssituatie worden benaderd op die punten waar dat, gegeven de evaluatievragen,
relevant zal zijn. geen eindsituatie op onderdelenOp onderdelen van de WEB zal in 2001 in feite een tussenstand worden geëvalueerd.
Dit geldt in het bijzonder voor de interim-bekostiging tot 2000. Het bekostigingsstelsel
2000 zal echter, als gevolg van de T-2-sys- tematiek, wel voorafschaduwend
werken ingaande schooljaar 1998/1999. W.b. de informatiehuishouding loopt
het beroepsonderwijs op onderdelen vooruit op het onderwijsnummer, op basis
van het informatiestatuut; het landbouwonderwijs kent deze systematiek al
langer. Het moet dus moge- lijk zijn effecten van de bekostigingssystematiek
2000 en de informatiehuishouding te onderzoeken. Geen tussentijdse rapportagesHet is niet de bedoeling tussentijds evaluatie-rapporten uit te brengen,
vóór de rapportage aan de beide Kamers waaraan de minister politieke
conclusies en gevolgen verbindt. Dit om drie redenen:– er is geen wettelijke opdracht tot tussentijdse rapportage.– aan het uitbrengen van tussentijdse rapporten is het risico's
verbonden van «wetsinstabiliteit». Tussentijdse rapportages kunnen
aanleiding zijn tot ontijdige politieke besluitvorming.– de actuele noodzaak tot politieke ingrepen moet kunnen worden
overwogen zonder dat de in uitvoering zijnde evaluatie daarin interfereert.
Met andere woorden: de evaluatie mag ook niet worden aangegrepen als excuus
voor uitstel van noodzakelijke besluitvorming.Punt van overweging is nog hoe zal worden voorzien in een geregelde informatie
over de voortgang van het proces, met name richting de belanghebbenden in
het veld.Concrete uitvoeringsstappen1. instelling Stuurgroep: 15 juni.2. Informatieverzameling per evaluatiethema: juni 1999 juni 2001; gezien
het cumulatief karakter worden de ontwikkelingen zo mogelijk tot en met de
vaststelling van de rapportage gevolgd.3. Redactie rapportages: eind 2000 – eerste helft 2001. Zo mogelijk
vindt enige spreiding in de tijd plaats van de vaststelling en indiening van
de rapportages. 4. Opheffing Stuurgroep: juni 2001.5. Opstellen en vaststellen politieke conclusies: januari september 2001.6. Aanbieding Verslag aan de Kamers: september 2001 (vóór
het begrotingsdebat OCenW). BIJLAGE Evaluatiethema's Wet Educatie en BeroepsonderwijsA. Stelsel gericht op externe behoeften A.1. Voldoen aan maatschappelijke vraag, aansluiting onderwijs–arbeid1 Kwalificatiestructuur beroepsonderwijs, kwalificatiestructuur educatie,
internationale aspecten2 Macro-doelmatigheid, aansluiting op arbeidsmarkt-vraag en maatschappelijke
vraag3 CREBO: toetsingskader, deregulering4 Planning aanbod educatie, vraagarticulatie door gemeenten5 Maatwerk (in relatie tot maatschappelijke vraag)6 Aanbod BPV-plaatsen, verhouding BBL BOL, herkenbaarheid BBL-BOL7 Taakvervulling landelijke organen beroepsonderwijs LOB8 Verhouding opleidingenaanbod en kwalificaties bekostigde niet-bekostigde
instellingen9 Erkenning verworven kwalificaties. A.2. Voldoen aan individuele vraag, toegankelijkheid,
positie deelnemer1 Gedifferentieerd aanbod, maatwerk (in relatie tot individuele vraag)2 Toegankelijkheid voor bepaalde doelgroepen3 Onderwijsaanbod voor risicodeelnemers (niveau 1, VOA, educatie, specifieke
trajecten)4 Deelnemersbegeleiding, studie- en beroepskeuzevoorlichting5 Onderwijsovereenkomst, praktijkovereenkomst, rechtspositie deelnemer. B. De kwaliteit van het stelsel, gericht op externe behoeften B.1. Kwaliteit en niveau van het onderwijs- en educatie-aanbod,
rendement stelsel1 Waargenomen kwaliteit en niveau (op specifieke onderdelen/aspecten)2 Examens, externe legitimering3 Externe ondersteuning B.2. Intern en extern rendement, doelmatigheid leerwegen1 Instroom in en doorstroom binnen stelsel, doorstroom educatie naar beroepsopleidingen2 Rendement opleidingen en stelsel, vermindering ongekwalificeerde uitstroom3 Doelmatigheid leerwegen. B.3. Aansluiting tussen stelsels1 Doorstroom eerste fase (VBO MAVO HAVO/VWO-3) naar EB2 Inhoudelijke aansluiting eerste fase op EB3 Doorstroom EB naar HBO4 Inhoudelijke aansluiting EB op HBO. C. Zelfsturend stelsel, gericht op externe behoeften C.1. Zelfsturend stelsel, autonomie instellingen, kwaliteitszorg1 Beleidsvormend vermogen ROC en AOC2 Stelsel van kwaliteitszorg, publieke verantwoording 3 Bekostigingsstelsel beroepsonderwijs, bekostigingsstelsel educatie,
overgangsstelsel tot 20004 Verhouding bekostigde niet bekostigde instellingen5 Transparantie wettelijk stelsel, rolverdeling actoren6 Verticale structuur AOC, positie AOC in kennisinfrastructuur.7 Personeel instellingen C.2. Andere bestuurlijke verhoudingen, vermindering bestuurslast
overheid1 Aard en omvang bestuurlijk handelen en bestuurslast overheid (Rijk en
gemeenten)2 Aard en omvang tijdelijke regelgeving, toepassing art. 12.3.48 WEB3 Toezicht4 Overleg5 Informatieverkeer overheid instellingen, informatiestatuut6 Bestuurslast instellingen in relatie tot bestuurlijk handelen Rijksoverheid
en gemeenten7 Rechtsstatelijke aspecten, beroepsprocedures. XNoot1De WEB legt de opdracht tot evaluatie in art. 12.5.1 bij «Onze minister»;
v.w.b. het landbouwonderwijs is dit de minister van LNV. De rol van de minister
van LNV is dus in beginsel dezelfde als die van de minister van OCenW. De
minister van LNV heeft echter besloten geen afzonderlijke evaluatie van het
landbouwonderwijs te entameren doch mee te gaan in een gezamenlijke evaluatie
WEB. Uitgangspunt is daarbij dat thema's van speciaal belang voor het landbouwonderwijs
in de evaluatiethema's worden meegenomen. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26200-VIII-109.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl