Varkenspest; Brief minister met tweede deel van het evaluatierapport varkenspest
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25229, nr. 49

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

03-04-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

25229 nr. 49

31-03-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. Vergelijking met eerdere uitbraken3. Het ontstaan van de epidemie4. Het vaststellen van de aanwezigheid van varkenspest5. Instrumenten EU-Varkenspestrichtlijn VervoersverbodenScreening6. Nieuw ingezette bestrijdingsmaatregelenCompartimenteringPreventief ruimenWelzijnsmaatregelenFokverbodOpkoop zeer jonge biggen7. Overige maatregelen HygiëneDestructiecapaciteit8. Communicatie9. Financiën10. Verantwoordelijkheidsverdeling11. Vaccinatiebeleid12. TenslotteOndertekeningLichaamBELEIDSVOORNEMENS DIERGEZONDHEIDSZORG IN NEDERLAND1. VERANTWOORDELIJKHEIDSVERDELINGVerantwoordelijkheden overheida. Dierziektebestrijdingb. Vrijwaring van handelspartnersVerantwoordelijkheid ondernemerPubliekrechtelijke Bedrijfsorganisatie (PBO)2. BELEIDSPRIORITEITEN EN -MAATREGELENa. Versterking van de onafhankelijke positie van de praktizerend
dierenarts ten opzichte van de veehouderb. Introductie van een sluitend I&R-systeemc. Versterken monitoring gezondheidsniveaud. Verscherping van de verplichtingen ten aanzien van
hygiëne (bijv. R&O)e. Herziening KI-wetgevingf. Aanscherpen eisen verzamelplaatseng. Differentiatie in overheidsheffinga. Noodvaccinatieb. Destructiec. Aanpassing communautaire bestrijdingsinstrumentend. Preventieve aanpak dierziekten die op langere termijn
risico vormene. Aanscherpen voorschriften op financieel gebiedf. Aanpassing positie burgemeester bij bestrijding van
dierziekten g. Vervanging huidige taxatieprocedureh. Aanscherping bestrijdingsinstrumenten in EU-regelgeving3. CONSEQUENTIES VOOR DE ORGANISATIE VAN DE DIERGEZONDHEID3.1 Organisatie van de beleidsfunctie3.2 Organisatie van de uitvoeringHoofdlijn van de organisatiestructuurRegio'sCentrale directieMedezeggenschap3.3 Enkele bijzondere aspecten Relatie met de SGDPersoneelsontwikkeling4. FINANCIËLE CONSEQUENTIES 4.1 Inleiding4.2 Preventief beleida. Innovatieve investeringen, onderzoek en l&R systeemb. Monitoringssysteemc. Preventieve maatregelen4.3 BestrijdingsbeleidRaming ontvangsten en uitgaven5. CONSEQUENTIES VOOR WET- EN REGELGEVING 5.1 Inleiding5.2 Overlegstructuren5.3 Naleving en handhavingStringent handhavingsbeleidTuchtrecht6. Tenslotte
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25229Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 85 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 229Varkenspestnr. 49BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUURBEHEER EN VISSERIJAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 31 maart 1998Hierbij doe ik u toekomen het tweede, tevens laatste, deel van het evaluatierapport
varkenspest.1 Bij brief van 15 december 1997 ontving
de Tweede Kamer reeds het eerste deel, dat betrekking heeft op de periode
tot 10 april 1997.Mede op grond van de bevindingen waartoe het nu afgesloten evaluatieonderzoek
heeft geleid, ben ik, met betrekking tot de aanpak van de varkenspestcrisis,
tot de volgende conclusies gekomen. 1. InleidingDe varkenspestepidemie, die, naar het zich nu laat aanzien, onder de knie
is, kan, zonder overdrijving, een ramp van grote omvang worden genoemd. Voor
de bestrijding van uitbraken van besmettelijke dierziekten in de toekomst
zal, uit de ervaringen met de recente epidemie, lering moeten worden getrokken.
Het evaluatierapport bevat in dit opzicht een aantal aanbevelingen. Met één
uitzondering neem ik die aanbevelingen over. De uitzondering betreft het pleidooi
voor het creëren van noodhuisvesting ter voorkoming van welzijnsproblemen
op varkensbedrijven die door vervoersverboden zijn getroffen. Ik ben nl. van
mening dat noodhuisvesting in de praktijk nauwelijks soelaas zal kunnen bieden
en dat de afvoer van dieren in het kader van opkoopregelingen noodzakelijk
zal blijven. 2. Vergelijking met eerdere uitbrakenOok in de jaren tachtig hebben zich af en toe uitbraken van varkenspest
voorgedaan, waarbij evenwel het aantal besmette bedrijven relatief klein is
gebleven. Het belangrijkste verschil is gelegen in het feit dat sindsdien
de Europese Unie is overgegaan op een beleid van non-vaccinatie. Bij de eerdere
uitbraken was het nog mogelijk noodvaccinatie toe te passen zonder dat dit
ernstige repercussie had voor de export van varkens- en varkensvlees. Geënte
varkens uit niet-ingesloten gebieden, bestemd voor de slacht,
konden nog zonder restricties worden geëxporteerd naar de meeste andere
lidstaten.Verder mag niet uit het oog worden verloren dat de epidemie zich deze
keer heeft voorgedaan in het hart van de Nederlandse varkenshouderij, met
een zeer grote varkensdichtheid en zeer specifieke bedrijfsstructuur. Enkele
relevante kenmerken zijn daarbij een hoge mate van specialisatie en daardoor
veel bedrijfscontacten en meerdere bedrijfslocaties per bedrijf tot in het
buitenland toe. Het leidt geen twijfel dat de zeer specifieke bedrijfsstructuur
tot zeer veel persoons- en diercontacten aanleiding geeft en daarmee tot een
snelle verspreiding van de epidemie. Het is een van de belangrijkste doelstellingen
van mijn voorstellen tot herstructurering van de varkenssector en de reconstructie
van varkensgebieden om de bedrijfsstructuur van de varkenshouderij zodanig
te wijzigen dat het risico van de olievlekwerking van bijvoorbeeld een uitbraak
van varkenspest een stuk wordt verkleind. 3. Het ontstaan van de epidemieHet staat vrijwel vast dat de recente uitbraak van klassieke varkenspest
in Nederland zijn oorsprong vindt in Duitsland. Dit roept de vraag op hoe
in de toekomst kan worden voorkomen dat de ziekte vanuit een buurland binnendringt.
In elk geval is het nodig dat in ons land een alarmfase van kracht wordt op
het moment dat in België of Duitsland een besmettelijke dierziekte als
varkenspest uitbreekt. In die alarmfase zal de crisisorganisatie op scherp
gesteld moeten worden en zullen de reguliere monitoring- en registratiesystemen
specifiek gericht moeten worden op varkenspest.Een complicatie bij dit alles vormt de voortgaande internationalisatie
van de varkenshouderij. Ik doel hier op het verschijnsel dat bijvoorbeeld
Nederlandse varkenshouders tevens bedrijven exploiteren in België, Duitsland
of Spanje. Een ander verschijnsel is dat Nederlandse transportbedrijven in
de ons omringende landen actief zijn bij het vervoer van bijvoorbeeld slachtvarkens
naar slachthuizen. Het voorkomen dat een ziekte als varkenspest zich uitbreidt
naar andere landen overstijgt in die situatie al snel de bevoegdheden/mogelijkheden
van de nationale autoriteiten en vergt dientengevolge initiatieven van de
Europese Commissie.Ik acht het daarom noodzakelijk dat de EU-regelgeving meer expliciet voorziet
in de situatie dat in een lidstaat varkenspest is uitgebroken en de andere
lidstaten daar nog vrij van zijn. Hoewel de vrijwaringsrichtlijn 40/425 een
lidstaat die nog vrij is van varkenspest, in die situatie een zekere marge
geeft om zogenoemde conservatoire maatregelen te treffen, is het naar mijn
mening wenselijk dat ook met betrekking tot het intra-communautaire verkeer
meer expliciet wordt voorzien in een concrete alarmfase. Dit punt zal hoog
op de agenda in Brussel moeten staan. 4. Het vaststellen van de aanwezigheid van varkenspestNaar aanleiding van het verschijnen in december 1997 van het eerste evaluatierapport
is, ook in de Tweede Kamer, uitvoerig gediscussieerd over de vraag of en op
welke wijze het mogelijk zou zijn geweest de aanwezigheid van klassieke varkenspest
eerder vast te stellen. Zoals al in mijn brief van 15 december gesteld mag
het niet meer voorkomen dat, achteraf, moet worden geconstateerd dat het virus
enkele weken, onopgemerkt, aanwezig heeft kunnen zijn. Mijn conclusie dat
het van het grootste belang is dat de veterinaire instanties en de wetenschap
zich buigen over de vraag hoe de kennis omtrent de varkenspest kan worden versterkt, wordt verder bevestigd in de bevindingen van het tweede
evaluatierapport. 5. Instrumenten EU-Varkenspestrichtlijn VervoersverbodenIn de discussie met de Tweede Kamer in januari 1998 is, begrijpelijk,
van de kant van de Kamer grote zorg uitgesproken over het feit dat terwijl
op 3 februari 1997 reeds sprake was van een ernstige verdenking van de aanwezigheid
van varkenspest in Venhorst, het vervoersverbod officieel pas van kracht werd
op 5 februari 00:00 uur, 12 uur nadat officieel de diagnose varkenspest werd
gesteld.Van mijn kant heb ik er op gewezen dat het insluiten van gebieden, zoals
dat gebeurt wanneer officieel een besmetting is vastgesteld, met volledige
vervoersverboden, volgens Richtlijn 80/127 niet is toegestaan zo lang nog
slechts van verdenking sprake is. Pas als in een lidstaat daadwerkelijk varkenspest
is geconstateerd, bestaan op basis van de zgn. vrijwaringsrichtlijn 90/425
ruimere bevoegdheden.Met de Tweede Kamer ben ik evenwel van mening dat ook in een situatie,
waarbij de verdenking van de aanwezigheid van varkenspest zeer sterk is, maar
de officiële diagnose nog ontbreekt, maatregelen moeten kunnen worden
getroffen om te voorkomen dat ongewenste transporten van varkens op gang komen.Daarom hecht ik er aan dat bij wijzigingen van de varkenspestrichtlijn
mogelijkheden worden gecreëerd om vervoerbeperkende maatregelen te treffen.Ik denk hierbij aan:– het niet toestaan van het vervoer van varkens vanuit een bepaalde
regio naar andere gebieden en visa versa;– het slechts toelaten van het transport van varkens van één
aanvoeradres naar één bestemmingsadres (de zogenaamde 1 op 1
regeling).Deze maatregelen moeten zowel op nationaal niveau, als op Europees niveau
kunnen worden genomen. Bij deze maatregelen moet er volstrekte duidelijkheid
bestaan over de definitie van de regio waar de besmetting zich eventueel zou
kunnen verspreiden en waar beperkte maatregelen zouden moeten gelden.Teneinde zekerheid te hebben over de bevoegdheid om een dergelijk nationaal
«alarmregime» in te stellen ware het wenselijk de Varkenspestrichtlijn
aan te vullen. Hierover en over andere mogelijke wijzigingen van de Varkenspestrichtlijn
wordt met de Europese Commissie overleg gevoerd.Met nadruk wil ik er verder aan herinneren dat inmiddels het draaiboek
varkenspest zodanig is aangepast en aangescherpt dat geen twijfel kan bestaan
over de vraag dat vervoersverboden onmiddellijk na de bekendmaking via de
media, bij ministeriële beschikking, in werking kunnen treden. Daarmee
zijn waarborgen geschapen dat na het bekend worden van de besmetting niet
onnodig tijd verloren gaat.In mijn brief van 15 december jl. maakte ik hier al melding van. ScreeningBij de effectiviteit van de klinische screening zijn, mede op basis van
het evaluatierapport, vragen te stellen. Met name in de soms langdurige periode
voordat de ziekteverschijnselen klinisch waarneembaar zijn, is het nut van
klinisch screenen beperkt gebleken. Daar tegenover staat het, ook bij de gehanteerde
stringente hygiënevoorschriften, niet geheel uit te sluiten risico van
besmetting door screeningsbezoeken aan de bedrijven. De plicht tot klinische screening komt voort uit de Varkenspestrichtlijn.
Ik zal overleg voeren met de Europese Commissie over de mogelijkheid van een
minder intensieve klinische screening. 6. Nieuw ingezette bestrijdingsmaatregelenBij de inzet van de maatregelen is in de eerste fase van de epidemie logischerwijs
het geharmoniseerde EU-regime van de Varkenspestrichtlijn 80/217 gevolgd.Toen de aard en de omvang van de epidemie duidelijk werden, zijn ook een
groot aantal aanvullende maatregelen genomen, waar tot dat moment in het beleid,
de regelgeving en de handhaving nog geen ervaring mee was opgedaan. Uit het
evaluatierapport blijkt dat deze maatregelen i.h.a. substantieel hebben bijgedragen
aan de beheersing en beëindiging van de epidemie. CompartimenteringEén van de nieuw ingezette maatregelen is het verbieden van vrij
vervoer van varkens en varkenstransportmiddelen vanuit Noord-Brabant en Limburg
naar de rest van Nederland en vice versa. Varkens en varkenstransportmiddelen
kunnen deze zgn. Waalblokkade alleen bij uitzondering nog passeren en onder
zeer strikte voorwaarden.Doelstelling van deze vorm van regionalisatie is dat er vanuit de pestgebieden
in NB en Limburg geen nieuwe gevallen ontstaan in de rest van Nederland.De maatregel heeft succes gehad; sinds het instellen van de Compartimenteringsregeling
hebben zich geen nieuwe uitbraken voorgedaan boven de grote rivieren. Preventief ruimenIn het voorliggende evaluatierapport en de effectiviteitsanalyse uitgevoerd
door de Landbouwuniversiteit wordt bevestigd dat preventief ruimen een effectief
instrument is wanneer het snel en gericht wordt ingezet. Deze conclusie is
mede gebaseerd op de wetenschap dat het traceringsonderzoek aan het licht
heeft gebracht dat, vermoedelijk, meer dan de helft van de besmettingen terug
te voeren is op zogenaamde buurtcontacten.Terugziend op de epidemie maak ik hierbij twee kanttekeningen.Ten eerste wil ik in herinnering roepen dat de opvatting dat buurtcontacten
een zeer belangrijke rol zouden kunnen spelen in de verspreiding van de epidemie
aanvankelijk geen gemeengoed was onder veterinaire deskundigen. Integendeel,
veterinaire deskundigen op het gebied van de klassieke varkenspest hebben
mij in februari 1997 geadviseerd niet door te gaan met het preventief ruimen
omdat aan het effect van deze drastische maatregel ernstig werd getwijfeld.
Zoals bekend zijn het deze adviezen geweest die tot een – tijdelijke –
opschorting van het preventief ruimen hebben geleid.Ten tweede was er op het moment van ontdekking van de besmetting op het
eerste bedrijf, begin februari 1997, niet bekend dat al sprake was van een
«veenbrand». Pas eind maart werd op basis van epidemiologisch
onderzoek duidelijk dat begin februari al 37 bedrijven besmet moeten zijn
geweest. Alleen wanneer rond alle deze besmette bedrijven snel preventief
zou zijn geruimd, was het instrument effectief geweest.Met de kennis en ervaring waarover wij nu beschikken is er evenwel, in
mijn opvatting, geen reden meer te twijfelen aan de veterinaire effectiviteit van het gericht, tijdig inzetten van preventief ruimen. Ik onderschrijf
derhalve de conclusie uit het evaluatierapport.Teneinde het instrument preventief ruimen effectief te kunnen benutten
is het versnellen van de herkenning en diagnostiek absoluut noodzakelijk.
Over mijn inzet op dit punt schreef ik u reeds naar aanleiding van het eerste
deel van het evaluatierapport. WelzijnsmaatregelenOm welzijnsproblemen te voorkomen is al in een vroeg stadium overgegaan
tot het opkopen van varkens en biggen van door vervoersverboden getroffen
bedrijven. In het evaluatierapport wordt de conclusie getrokken dat het vervoer
van levende dieren in het kader van de opkoopregeling mogelijk heeft bijgedragen
tot verdere verspreiding van de varkenspest. Bij deze bevinding wil ik een
aantal kanttekeningen plaatsen.Het opkopen van varkens en biggen heeft er noodgedwongen, toe geleid dat
op grote schaal levende dieren werden vervoerd in een gebied waar een vervoersverbod
heerste. De achtergrond hiervan is dat de destructiecapaciteit in Nederland
niet toereikend was om de grote aantallen dieren die werden opgekocht te kunnen
verwerken; doding van de opgekochte dieren op het varkensbedrijf zelf kwam
daarom niet in aanmerking. Bij een eventuele volgende epidemie zal dat niet
anders zijn; daarover kan geen twijfel bestaan. Ook de suggestie dat welzijnsproblemen
op andere wijze dan door opkoop zouden kunnen worden voorkomen, b.v. door
noodhuisvesting ter beschikking te stellen, acht ik niet realistisch. Het
voorkomen van welzijnsproblemen op de ingesloten bedrijven zal daarom vrijwel
altijd nopen tot het vervoer van levende varkens en biggen met alle veterinaire
risico's van dien. Het strikt naleven van alle hygiëne- voorschriften
kan die risico's verminderen maar nooit ten volle wegnemen.In een aantal gevallen is, achteraf, gebleken dat dieren zijn opgekocht
van bedrijven die later besmet moesten worden verklaard. Hier is sprake van
een risico dat niet kon worden voorkomen. Het opkopen en afvoeren van dieren
op een bedrijf dat met welzijnsproblemen te kampen heeft, kan nu eenmaal niet
worden uitgesteld, tot serologisch onderzoek zou hebben aangetoond dat op
het bedrijf geen besmette dieren voorkwamen. Daarvoor vergt het serologisch
onderzoek te veel tijd en waren de welzijnsproblemen te urgent.Met nadruk wil ik tenslotte als mijn opvatting uitspreken dat het niet
of in veel mindere mate aanpakken van knellende welzijnsproblemen op de varkensbedrijven
geen optie was, noch zal zijn bij toekomstige uitbraken van varkenspest. FokverbodHet fokverbod is in meerdere opzichten een waardevolle maatregel geweest.
Ten eerste kwam een einde aan het in mijn ogen, ethisch bezwaarlijke fokken
voor de vernietiging. Daarnaast heeft het fokverbod bijgedragen aan de verlichting
van welzijnsproblemen en de beperking van vervoersbewegingen in de ingesloten
gebieden. Tevens heeft het fokverbod bijgedragen aan het verlagen van de varkensdichtheid
en daarmee van virusverspreiding. Tenslotte werd het risico van de virusverspreiding
door de zgn. «carriersows» in de gebieden met een fokverbod geëlimineerd.
Bij de bepaling van het moment van instellen van het fokverbod is de verdere
verwachting over het verloop en de duur van de epidemie van groot belang geweest.
Immers, het fokverbod is pas volledig effectief na vier maanden,
wanneer geen nieuwe dieren meer worden geboren.Op het moment dat de verwachting gerechtvaardigd was dat de epidemie niet
binnen vier maanden tot staan zou zijn gebracht, is besloten tot een fokverbod.Tegen dit besluit is veel geageerd, vooral vanuit de varkenshouderij zelf.
Als belangrijkste argument is daarbij steeds gehanteerd de teruggang in het
reproducerend vermogen van de zeugen die het gevolg zou zijn van een lang
volgehouden fokverbod. Kort gezegd de zeugen zouden, na opheffing van het
fokverbod, veel minder snel drachtig worden en kleinere worpen leveren. Inmiddels
is het fokverbod al weer geruime tijd opgeheven en lijkt de conclusie gewettigd
dat van het eerst genoemde bezwaar, het moeilijk drachtig worden, geen sprake
blijkt te zijn geweest. Daarmee is het advies van ID-DLO dienaangaande, waarop
mijn beslissing mede was gebaseerd, in de praktijk bevestigd.Mijn oordeel is daarom dat het fokverbod een efficiënt en effectief
middel is om op termijn overbevolking en dus welzijnsproblemen op ingesloten
bedrijven te voorkomen. Ik ben dan ook van mening dat het fokverbod al in
een vroeg stadium van een varkenspestepidemie moet worden toegepast. Opkoop zeer jonge biggenVan alle maatregelen die in het kader van de strijd tegen de varkenspest
zijn genomen is zonder twijfel het besluit, het opkopen voor vernietiging
van zeer jonge biggen mogelijk te maken, het meest omstreden geweest. Tegelijkertijd
is het doden van de zeer jonge biggen een buitengewoon effectief en vooral
ook efficiënt middel om overbevolking en daarmee welzijnsproblemen op
ingesloten varkensbedrijven te voorkomen. Immers, bij het laten doorgroeien
van de biggen zouden die welzijnsproblemen uiteindelijk tegen veel hogere
kosten en met een groter risico voor de verspreiding van de varkenspest, moeten
worden opgelost.Op ethische gronden heb ook ik echter met het doden van de zeer jonge
biggen grote moeite. Zoals steeds door mij benadrukt in de richting van uw
Kamer is het doden van jonge biggen een noodmaatregel waarvan de toepassing
alleen in uiterste situaties verantwoord is. Het hanteren van een fokverbod
heeft dan ook mijn voorkeur. 7. Overige maatregelen HygiëneHet belang van een goede hygiëne is gedurende het verloop van de
epidemie voortdurend onderstreept, reden waarom de regels op het gebied van
de hygiëne diverse keren zijn aangescherpt. Steeds meer heeft immers
het inzicht postgevat dat contacten anders dan diercontacten het virus hebben
kunnen overbrengen: privé-contacten, professionele contacten, contacten
door transport en buurtcontacten zijn daarvan belangrijke voorbeelden. In
mijn ogen zijn deze risico's nooit geheel te vermijden. Wel kunnen ze worden
beperkt door strenge en strikt nageleefde hygiënevoorschriften op bedrijfsniveau
en met betrekking tot de contacten tussen bedrijven, in het bijzonder op het
gebied van het transport. Aan overheidsingrijpen en regulering zijn echter
op dit punt grenzen.De onderzoekers constateren dat, hoewel de voorschriften op het gebied
van de hygiëne tijdens de epidemie voortdurend zijn aangescherpt, deze
voorschriften niet in alle gevallen zijn nageleefd. Zij wijzen erop dat het
toezicht op de naleving beperkt was. Ik vind deze onderzoeksbevindingen zorgwekkend.
Het strikt in acht nemen van hygiënebepalingen is, ik wil daarover
geen twijfel laten bestaan, een absolute voorwaarde voor een effectieve varkenspestbestrijding.
In de loop van de crisis is dit ook steeds beter onderkend. Het rapport maakt
daar ook melding van. Dit neemt niet weg dat de instructies aan het bij de
bestrijding betrokken personeel en het toezicht op de naleving kunnen en moeten
worden verbeterd.Ook het naleven van de hygiënevoorschriften op de bedrijven zelf
verdient nog de nodige aandacht. Met het onderkennen van de besmettingsrisico's
van buurt- en persoonscontacten raken de te stellen hygiëne-eisen daarbij
steeds meer ook aan de privésfeer van de ondernemer. Alle betrokkenen –
ondernemers, transporteurs, dierenartsen en medewerkers van overheidsdiensten –
zullen zich in de toekomst voluit bewust moeten zijn van de betekenis van
een goede hygiëne. Ik acht het ook mijn verantwoordelijkheid om daarin
te blijven investeren. DestructiecapaciteitOp het hoogtepunt van de epidemie hebben zich knelpunten voorgedaan op
het gebied van de destructiecapaciteit. Ik heb Uw Kamer hier meerdere malen
over geïnformeerd en met de vaste commissie voor LNV over de gekozen
oplossingen gesproken. Capaciteitsbeperkingen, in het bijzonder op het gebied
van de destructie, hebben gedwongen tot een scherpe prioriteitstelling bij
de uitvoering van bestrijdingsmaatregelen en de opkoop. Daarbij is overigens
steeds absolute voorrang gegeven aan de ruiming van besmette bedrijven. Bij
de uitvoering van het preventieve ruimen – daar was het keuzevraagstuk
het meest pregnant – zijn de risico's voor verspreiding van de epidemie
leidraad geweest voor prioriteitstelling. Geconstateerd moet worden dat het
steeds ter beschikking hebben van destructiecapaciteit toegesneden op een
epidemie van de huidige omvang, geen haalbare kaart is. Het daartoe uitbouwen
van de capaciteit in eigen land is dan ook geen zinvolle oplossing. Het zal
noodzakelijk zijn om met de buurlanden en eventueel andere lidstaten structurele
afspraken te maken over het gebruiken van wederzijdse capaciteit bij veterinaire
calamiteiten. Ook het opslaan in vrieshuizen, zoals het afgelopen jaar gedaan,
zal mogelijk opnieuw de piekbelasting van de destructie moeten opvangen. Voorop
blijft staan dat de uitvoering van de noodzakelijke bestrijdingsmaatregelen
nooit belemmerd mag worden. 8. CommunicatieVanuit de sector zijn opmerkingen geplaatst over de in zijn ogen te geringe
betrokkenheid bij de totstandkoming van de bestrijdingsaanpak. Ik heb begrip
voor die onvrede. Het overleg met de sector, zowel op centraal niveau als
in de regio, had aanvankelijk immers het karakter van het gezamenlijk bespreken
van problemen en oplossingsrichtingen, maar kreeg na verloop van tijd met
betrekking tot een aantal punten meer het karakter van het toelichten van
voorgenomen en reeds genomen besluiten.Hoezeer ik de onvrede binnen de sector ook begrijp, ik heb de vaste overtuiging
dat deze situatie onvermijdelijk was. Schaal en aard van de crisis maakten
het noodzakelijk om snel en slagvaardig te opereren. Het zoeken naar steun
bij de sector voor de veelal ingrijpende maatregelen en het onderhandelen
over de te nemen maatregelen paste daar, naarmate het besef van de ernst van
de situatie groeide, steeds minder in. Binnen het geheel van de crisisorganisatie
is er echter steeds de bereidheid geweest om daar waar mogelijk met de betrokkenen
te overleggen en om de gekozen bestrijdingsmaatregelen toe te lichten. Daarbij
is nauw samengewerkt met vertegenwoordigers van de sector. Ik ben van mening
dat dit op een goede manier is gebeurd. Overigens mag in dit verband niet onvermeld blijven dat ook binnen de sector de meningen omtrent
bepaalde aspecten van de bestrijdingsaanpak nogal eens verdeeld waren. 9. FinanciënVolgens de meest recente inzichten zal met de aanpak van de varkenspest
bijna f 2900 mln. zijn gemoeid. Het grootste deel hiervan, bijna f 1900
mln. komt op conto van de opkoopregeling om welzijnsredenen. Naar verwachting
zal van deze f 1900 mln. een bedrag van f 1070 mln. voor rekening
komen van het Europees Oriëntatie en Garantie Fonds voor de Landbouw
(EOGFL). Tot nu toe is f 1012 mln. aan voorschotten ontvangen. Inmiddels
is formeel de rekening over boekjaar 1997, dat in het geval van het EOGFL
op 15 oktober jl. afliep, ingediend bij de Commissie. Het doet mij veel genoegen
te kunnen melden dat deze jaarrekening was voorzien van een goedkeurende accountantsverklaring.Naast de uitgaven voor welzijnsmaatregelen zijn er de veterinaire uitgaven
die ca. f 1000 miljoen zullen gaan belopen. Welk deel van deze uitgaven
uiteindelijk voor rekening van de EU zal komen, laat zich thans nog niet voorstellen.
Met de diensten van de Europese Commissie is de discussie hierover, zoals
ik de Tweede Kamer reeds enkele malen heb meegedeeld, nog gaande. Daarbij
speelt ook een rol dat de EU-regelgeving ter zake niet voldoende duidelijk
is om te kunnen bepalen welke uitgavencategorieën al dan niet voor medefinanciering
door de EU in aanmerking komen. Formeel dient de declaratie over het boekjaar
1997, dat in het geval van de veterinaire uitgaven samenvalt met het kalenderjaar,
voor 1 juni 1998 bij de Commissie te zijn ingediend.In het voorgaande heb ik geschilderd dat de uitgaven in het kader van
de welzijnsmaatregelen een nogal ander regime kennen dan de veterinaire uitgaven.Eerstgenoemde categorie kent zeer stringente voorschriften en kan slechts
verricht worden door een, in het kader van de EOGFL, erkend betaalorgaan.
In de Nederlandse situatie is dit LASER. Om erkend te worden als betaalorgaan
moet worden voldaan aan zeer gedetailleerde eisen onder meer met betrekking
tot de richting van de administratieve organisatie.Met betrekking tot de veterinaire uitgaven, die in Nederland door de RVV
worden verricht, bestaan nauwelijks EU-spelregels; het begrip erkend betaalorgaan
is hier ook onbekend. Nu door de RVV echter op zo'n grote schaal uitgaven
worden verricht die voor een deel ten laste van de EU komen, acht ik het noodzakelijk
dat ook de RVV qua inrichting van de financiële functie, de administratieve
organisatie en dergelijke gaat voldoen aan de criteria die in EOGFL-kader
aan betaalorganen worden gesteld.Een bijzonder punt van aandacht vormen de taxaties ten behoeve van de
schadeloosstelling in geval een besmet bedrijf wordt geruimd. Er zijn aanwijzingen
dat die taxaties gemiddeld aan de hoge kant zijn uitgevallen. In een situatie
dat tussen taxateurs en varkenshouders op grond van de wettelijke bepalingen
overeenstemming nodig is over de waarde van de te ruimen dieren, alvorens
daadwerkelijk met het ruimen kan worden begonnen, is dit wellicht bijna onvermijdelijk.
Bij mij roept dit de vraag op of niet op een andere manier van waardevaststelling
zou moeten worden overgegaan, bijvoorbeeld de in België gehanteerde methodiek,
waarbij de waarde van de over te nemen dieren, in eerste instantie, eenzijdig
door de overheid wordt vastgesteld. 10. VerantwoordelijkheidsverdelingIn mijn brief van 15 december 1997 heb ik gewezen op de kwetsbaarheid
van de overheid in een episode van een crisis waarin niet alle actoren het
gemeenschappelijk belang voorop stellen. Ik wil er in dit verband met nadruk
op wijzen dat de verantwoordelijkheid die de overheid heeft genomen voor de
bestrijding van de varkenspest niet is ingegeven door overwegingen van volksgezondheid.
Bij de bestrijding van de varkenspest gaat het om de economische belangen
van de sector, van varkenshouder tot exporteur en slachterij. Waar het economische
belang van de sector zo duidelijk in het geding is, mag van die sector worden
verwacht dat mede verantwoordelijkheid wordt genomen voor het beteugelen van
de epidemie. Natuurlijk zal de overheid altijd een verantwoordelijkheid blijven
dragen voor de bestrijding van een zeer besmettelijke dierziekte als de varkenspest.
Op de sector rust echter de plicht de insleep van de ziekte te voorkomen en
maatregelen te treffen die het verder verspreiden van virus kunnen beperken.Het is tegen deze achtergrond dat ik tot de conclusie ben gekomen dat
de verantwoordelijkheid voor de diergezondheid in Nederland op andere leest
geschoeid behoort te worden. Het uitgangspunt daarbij behoort te zijn dat
primair de veehouder zelf de verantwoordelijkheid draagt voor de gezondheid
van zijn veestapel. Dit laatste ook in financiële zin.Het hiervoor summier geschetste beeld van de verantwoordelijkheidsverdeling
met betrekking tot de diergezondheid zoals mij die voor ogen staat, is nader
uitgewerkt in de Beleidsvoornemens voor de Diergezondheidszorg in Nederland,
zoals u die in de bijlage bij deze brief aantreft. 11. VaccinatiebeleidEen voor de bestrijding bepalend gegeven is het Europese non-vaccinatie
beleid.Met de Tweede Kamer ben ik van mening dat een fundamenteel debat over
dit beleid in de Europese Unie noodzakelijk is. De mogelijkheid van nieuwe
vaccinatiemethodes met markervaccins wordt door mij al enige tijd krachtig
bepleit bij zowel de Europese Commissie als mijn collega's in de Unie. Op
dit moment vindt overleg plaats met enkele gelijkgezinde lidstaten over een
memorandum inzake markervaccins dat ik op korte termijn aan de Landbouwraad
zal voorleggen. 12. TenslotteOp basis van de kennis achteraf over, onder meer de mate van verspreiding
van het varkenspestvirus op 4 februari 1997 en de veterinaire inzichten die
in de loop van de epidemie zijn verworven laat zich wellicht een ideale bestrijdingsaanpak
definiëren, zo wordt in het evaluatierapport geconcludeerd. Voor de beoordeling
van de wijze waarop de epidemie die nu, hopelijk, voorbij is, is aangepakt
kan dit «ideale» model niet het referentiekader vormen. De gevolgde
strategie zal moeten worden beoordeeld in de context van toen en gelet op
de beschikbare informatie en hulpmiddelen van dat moment. In het evaluatierapport
wordt hier, m.i. terecht, de nadruk op gelegd.Zelf wil ik over de wijze waarop de varkenspestcrisis is bestreden geen
eindoordeel uitspreken. Ik kan mij vinden in de slotbeschouwing van hoofdstuk
7.5 van het evaluatierapport. De Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij,J. J. van Aartsen BELEIDSVOORNEMENS DIERGEZONDHEIDSZORG IN NEDERLANDIn deze notitie geef ik de beleidsvoornemens op het gebied van de diergezondheid
voor de komende jaren. 1. VERANTWOORDELIJKHEIDSVERDELINGHet diergezondheidsbeleid wordt in hoge mate internationaal bepaald in
een strak en bindend kader; dit betreft zowel de WTO als de EU. Het internationale
kader richt zich zowel op de bescherming van de volksgezondheid als de bescherming
van de diergezondheid. Het internationaal kader geeft Nederland slechts in
beperkte mate vrijheid om als land zelfstandig of eenzijdig op veterinair
terrein te handelen. Het is voor Nederland dan ook van groot belang om in
een vroegtijdig stadium invloed uit te oefenen op de totstandkoming van regelgeving
in WTO- en EU-kader.Dit kader onderstreept dat een hoog niveau van diergezondheid in Nederland
met zijn omvangrijke en exportgerichte veehouderijsector van groot belang
is. Een duidelijk en helder onderscheid in verantwoordelijkheden moet daarvoor
de basis bieden. Verantwoordelijkheden overheidHet internationale kader brengt met zich dat de Nederlandse overheid frequent
en direct op zijn verantwoordelijkheden wordt aangesproken door zowel de EU
als door derde landen.De Nederlandse overheid heeft in concreto de volgende verantwoordelijkheden: a. Dierziektebestrijding– bestrijding van zeer besmettelijke dierziekten. Het betreft hier
bedreigingen voor de gezondheid van dieren die niet zonder gebruikmaking van
typisch overheidsinstrumentarium te bestrijden zijn. Deze ziekten zijn expliciet
in een lijst vastgelegd in de O.I.E (Office Internationale des Epizoöties)-code
en de EU-wetgeving;– bestrijding van dierziekten die een gevaar vormen voor de volksgezondheid,
de zogenaamde zoönosen; b. Vrijwaring van handelspartners– bewaking van de preventieve diergezondheidszorg voor zover deze
betrekking heeft op dierziekten, waarvan de EU vrijwaring voorschrijft;– invulling geven aan internationale vrijwaringsverplichtingen door
middel van veterinaire exportcertificering. Deze certificering is een cruciaal
element in het internationaal handelsverkeer. Zij bestaat volledig uit door
de overheid verstrekte garanties;– effectief destructiebeleid: uit oogpunt van volksgezondheid en
preventieve diergezondheidszorg ervoor zorg dragen dat afgekeurde (delen van)
dieren, die niet geschikt worden geacht voor menselijke consumptie, worden
verwerkt in een erkende destructie-instelling. Dit geldt ook voor vlees en
vleesproducten die om uiteenlopende redenen (bederf, overschrijding houdbaarheidsdatum)
niet meer voor menselijke consumptie zijn bestemd.Voorts wil ik de aanpak door het bedrijfsleven van dierziekten die (op
termijn) de markt- en exportpositie van de gehele Nederlandse sector dreigen aan te tasten, namelijk de handelsbelemmerende dierziekten,
faciliteren. Verantwoordelijkheid ondernemerNatuurlijk blijft de eigen verantwoordelijkheid van de individuele ondernemer
voor de gezondheid van zijn dieren van doorslaggevend belang voor het niveau
van diergezondheid dat te realiseren valt. De overheid kan en mag deze verantwoordelijkheid
niet overnemen.De ondernemer bepaalt grotendeels de leefomstandigheden, is verantwoordelijk
voor de verzorging, constateert als eerste dierziekteproblemen en heeft via
zijn bedrijfsvoering een bepalende invloed op de dierziekterisico's. Het is
ook de ondernemer die de risico's bepaalt voor insleep van dierziekten, bijvoorbeeld
door de import van dieren uit risicogebieden.De ondernemer is derhalve met name verantwoordelijk voor:– het nemen van preventieve maatregelen ter voorkoming van dierziekten:
hygiëne, minimaliseren van diercontacten, identificatie en registratie
(gehele keten);– melden bij vermoeden van zeer besmettelijke dierziekte (gehele
keten);– verstrekken/verkrijgen van afdoende gezondheidsgaranties bij aflevering
en ontvangst van dieren (gehele keten);– zorg dragen voor effectieve behandeling van bedrijfsgebonden dierziekten
door dierenarts of door de ondernemer zelf en– verantwoord gebruik van diergeneesmiddelen, inclusief administratie
daarvan.Uiteindelijk moeten op bedrijfsniveau optimale condities worden gecreëerd
voor een hoog diergezondheidsniveau en hier ligt ook het begin van maatregelen
indien zich toch problemen voordoen.Gezien het belang van de ondernemer bij een goede diergezondheid en zijn
eigen verantwoordelijkheid in dezen ben ik van mening dat de kosten van de
preventieve zorg en de dierziektebestrijding als normaal bedrijfsrisico waar
mogelijk bij de ondernemer behoren te liggen. Publiekrechtelijke Bedrijfsorganisatie (PBO)De PBO's hebben na de tweede wereldoorlog een belangrijke bijdrage geleverd
aan de versterking van de verschillende sectoren, voortvloeiend uit de wederopbouwfase
met de daarmee gepaard gaande coöperatieve gedachte. De regelgevende
bevoegdheid heeft dan ook rechtstreeks betrekking op het sectorbelang. Daarbij
dient een onderscheid te worden gemaakt tussen autonome bevoegdheden en bevoegdheden
in medebewind.Autonome regelgevende bevoegdheden zijn thans:– het stellen van minimumeisen aan het veehouderijsysteem;– het uitvoeren van vaccinatieprogramma's in het kader van vrijwillige
bestrijdingsprogramma's (bijv. Ziekte van Aujeszky bij varkens) en– het vaststellen van ketencertificeringssystemen.Regelgevende bevoegdheden in medebewind zijn thans:– het vaststellen van regels m.b.t. identificatie en registratie
en– het vaststellen van regels voor de handhaving vrije status van
runderziekten (brucellose, tuberculose en leucose).Het moge hieruit duidelijk zijn dat de regelgeving en de uitvoering van
een aantal maatregelen verspreid zijn over regelgeving van het rijk en regelgeving
(autonome verordeningen) van de publiekrechtelijke bedrijfsorganisatie (PBO).
Dat acht ik met het oog op de na te streven heldere en duidelijke verantwoordelijkheidsverdeling
niet langer wenselijk. Reeds enige tijd wordt er dan ook, in samenspraak met de betrokken PBO's,
intensief aan gewerkt om van de algemene opzet van de normstelling een zo
helder en effectief mogelijk geheel te maken. Een extra impuls hiervoor was
ook het vorig jaar uitgebrachte Kabinetsstandpunt inzake de PBO. In hoofdstuk
5 kom ik daar op terug. 2. BELEIDSPRIORITEITEN EN -MAATREGELENDe varkenspestuitbraak als ook de BSE-problematiek zijn goede voorbeelden
van de forse consequenties wanneer sprake is van uitbraken. Prioriteit moet
dan ook worden gegeven aan het realiseren van een hoger diergezondheidsniveau.
Maatregelen op het gehele gebied van zowel de preventieve gezondheidszorg
als dierziektebestrijding zijn daartoe nodig.De ervaringen met de varkenspest maken het noodzakelijk om op korte termijn
de volgende maatregelen te treffen. a. Versterking van de onafhankelijke positie van de praktizerend
dierenarts ten opzichte van de veehouderOndernemers moeten investeren in diergezondheid om zo daadwerkelijk risico's
terug te dringen. Optimale condities op bedrijfsniveau kunnen worden gerealiseerd
door een vaste relatie tussen de ondernemer en de praktizerend dierenarts.
De dierenarts moet – tezamen met veehouder – het gezondheidsniveau
bewaken door op vaste tijden het bedrijf te bezoeken en de gezondheid van
de dieren te beoordelen.Wil een dergelijke relatie succesvol zijn, dan moet ook al bestaat er
in zekere zin een wederzijdse afhankelijkheid de dierenarts een onafhankelijke
positie kunnen blijven innemen. De positie van de dierenarts zal ik daarom
versterken.Daartoe zal ik een systeem introduceren, waarin alleen een erkende dierenarts
zijn bevoegdheid tot het uitvoeren van omschreven wettelijke taken, zoals
het tekenen van certificaten, dierziektemeldingen etc., verkrijgt. Dat betekent
dat veehouders bijvoorbeeld alleen dieren voorzien van een door een erkende
dierenarts ondertekend certificaat kunnen afvoeren.Om dat systeem te introduceren zal ik gebruik maken van de mogelijkheden
die richtlijn 64/431/EEG (inmiddels vervangen door richtlijn 97/12/EG) mij
biedt. De richtlijn voorziet namelijk in de mogelijkheid om een zgn. Veterinair
netwerk te introduceren. De richtlijn bepaalt in dat geval dat een ondernemer
zich moet verzekeren van de diensten van een erkende dierenarts». Om
erkend te worden moet een dierenarts:– voldoen aan de voorwaarden voor de uitoefening van het beroep
van dierenarts;– geen band van financieel of familiebelang hebben met de bedrijfseigenaar
of het bedrijfshoofd;– specifieke kennis bezitten op veterinairrechtelijk gebied m.b.t.
de betrokken diersoort.Dit betekent dat hij zijn kennis regelmatig moet bijwerken, moet voldoen
aan de eisen die de nationale overheid stelt i.v.m. het goed functioneren
van het netwerk, de ondernemer informatie en bijstand moet verschaffen en
moet toezien op de naleving van een aantal eisen. Deze eisen hebben o.a. betrekking
op de identificatie en gezondheidscertificering van de dieren op het bedrijf
en van binnengebrachte en verhandelde dieren, de verplichte aangifte van dierziekten
en eventuele andere risicofactoren voor de dier- of volksgezondheid, de spoedige
vaststelling van de doodsoorzaak van gestorven dieren, de plaats waarheen
gestorven dieren moeten worden vervoerd en de hygiënische omstandigheden
op het bedrijf. Sancties in dit systeem zijn dat de erkenning wordt geschorst of ingetrokken
indien de dierenarts niet langer aan deze eisen voldoet. b. Introductie van een sluitend I&R-systeemEen goed functionerend Identificatie en Registratie (I&R)-systeem
is van doorslaggevende betekenis voor de dierziektebestrijding en de exportcertificering.
Het huidig stelsel voldoet weliswaar aan de vigerende wetgeving, maar mijn
inziens zal er de komende jaren nog veel geïnvesteerd moeten worden om
te kunnen voldoen aan de eisen die vanuit een optimale dierziektebestrijding
en vrijwaring aan een I&R-systeem dienen te worden gesteld. Op dit moment
loopt de implementatie van wijzigingen rond de rundvleesmarktordening, waar
ook aanpassingen in het I&R-systeem uit voortvloeien.Naast deze eerste stap is overleg gaande met het bedrijfsleven over een
verdere kwaliteitsslag in deze sector. De ervaringen met I&R-varkens in
het kader van de varkenspest geven aan dat hier een forse kwaliteitsimpuls
noodzakelijk is. Ook voor de bestrijding van scrapie moet de I&R voor
schapen en geiten sterk worden verbeterd.Met het oog op het voorgaande zal de bestaande regelgeving op korte termijn
op een aantal onderdelen worden aangepast. Het gaat hier om nadere verplichtingen
en aanscherpingen op onder meer de volgende onderdelen: de oormerken, meldingsverplichtingen,
UBN's in relatie tot bedrijfsregister, vervoersdocumenten, versterking I en
R bij de exportverzamelplaatsen, versterking I en R bij schapen en geiten.De elektronische I&R zie ik als een veelbelovende ontwikkeling. Het
heeft als belangrijk voordeel dat identificatie van dierbewegingen op een
efficiënte, betrouwbare en snelle wijze kan plaatsvinden. Een dergelijk
systeem is een zeer bruikbaar instrument bij fraudebestrijding, het afgeven
van exportgaranties en dierziektebestrijding. In EU-verband zal binnenkort
een driejarig onderzoeksproject starten. Nederland zal met circa 80 000
runderen aan het project deelnemen. Ik ben van mening dat op basis van de
uitkomsten van dat onderzoek in Nederland zo snel mogelijk een systeem van
elektronische I&R moet worden geïntroduceerd. c. Versterken monitoring gezondheidsniveauMomenteel zijn tal van activiteiten op het gebied van monitoring van het
gezondheidsniveau versnipperd, waarbij het initiatief bij zowel overheid als
bedrijfsleven ligt. Voorbeeld zijn de nationale plannen (residuen, varkensgezondheidszorg),
bedrijfscontroles (IKB, GD) en monsteronderzoeken op laboratoria om uiteenlopende
redenen.Het gehele monitoringssysteem moet naar mijn mening transparanter en efficiënter
worden opgezet. Het systeem moet inzicht bieden in de gezondheidsstatus van
de Nederlandse veestapel, basis bieden voor residubewaking en inzicht verschaffen
waar potentiële risico's zitten. Dat wil ik realiseren door een koppeling
van de gegevensbestanden van bestaande systemen en door deze systemen op dezelfde
leest te schoeien. Verder acht ik het van belang om de steekproefsgewijze
controles via bloedtappen te verhogen en daarbij ook de controle op het aantal
dierziekten te vergroten. Speciale aandacht hierbij hebben de risico's ten
aanzien van in- en doorvoer en de risico's ten aanzien van diverse handelscontacten.De uit het systeem beschikbaar gekomen informatie kan dan worden gebruikt
om bij te sturen op de plaats en intensiteit van de controles. Daarnaast is het van belang dat besmettelijke dierziekten snel worden
ontdekt om de kans op verdere verspreiding te verkleinen. Dit beperkt de schade en vereenvoudigt de bestrijding. Ik zal de ontwikkeling van
moderne en snelle diagnostische methoden verder stimuleren als instrument
voor een goed functionerend monitoringssysteem. d. Verscherping van de verplichtingen ten aanzien van
hygiëne (bijv. R&O)Optimale condities voor een hoog diergezondheidsniveau worden in mijn
optiek eveneens gecreëerd door een goede hygiëne op het bedrijf,
met name via reiniging en ontsmetting. Om die reden zal ik voor alle schakels
een zo effectief mogelijke systematiek van reiniging en ontsmetting (R en
O) ter voorkoming van besmettelijke dierziekten doorvoeren. Dat betekent dat
voor de schakel van de primaire bedrijven, de schakel van het vervoer, als
de schakel van de slachthuizen en de verzamelplaatsen de R en O-eisen zullen
worden aangescherpt. De eerste aanscherping heeft overigens reeds plaatsgevonden
tijdens de varkenspestcrisis.Uiteindelijk zullen we toe moeten groeien naar een systeem waarbij elk
bedrijf eens per jaar wordt gecontroleerd op de R en O-eisen op het bedrijf. e. Herziening KI-wetgevingGebleken is dat varkenssperma een drager van smetstof kan zijn en dus
een niet te verwaarlozen rol kan spelen in de verspreiding van ziekten. Er
moet rekening mee worden gehouden dat ook sperma van andere diersoorten drager
kan zijn van smetstof.De EU-regelgeving stelt slechts eisen aan de grensoverschrijdende handel
in sperma van dieren. Zij ziet niet op handel in sperma van dieren die beperkt
blijft tot het grondgebied van de lidstaat. Iedere lidstaat bezit nationale
beleidsruimte om deze handel naar eigen inzicht te reguleren. Bij de invulling
van deze beleidsruimte zijn de voorschriften voor de handel in sperma binnen
Nederland niet volledig op EU-niveau gesteld. Zo was het onder meer mogelijk
om voor het voortbrengen van slachtdieren mengsperma te gebruiken.Gelet op het verspreidingsrisico zal ik de voorschriften inzake de handel
binnen Nederland in sperma en de toepassing van KI minimaal op het niveau
brengen van de bestaande EU-voorschriften met betrekking tot inrichtingseisen,
hygiëne, controle e.d. zoals die gelden voor de handel in sperma van
alle diersoorten tussen lidstaten. Dit zal gelden voor sperma van alle landbouwhuisdieren. f. Aanscherpen eisen verzamelplaatsenPlaatsen waar dieren bijeen worden gebracht, spelen bij het verhandelen
van dieren een belangrijke rol, en kunnen daarom een belangrijke bron van
besmetting zijn. In het kader van de varkenspest is – nationaal –
overgegaan tot een verzamelverbod voor varkens.Het verzamelverbod voor varkens moet in mijn visie worden gehandhaafd,
tenzij wordt voldaan aan zeer strenge eisen inzake onder meer de inrichting
en hygiëne. Voor alle verzamelplaatsen voor andere diersoorten, dus zowel
die voor het nationale verkeer als die voor de export, geldt hetzelfde hoge
niveau van eisen. Dit aanvullende pakket van veterinaire eisen zal voor verzamelplaatsen
en andere plaatsen waar dieren bijeen worden gebracht (markten en tentoonstellingen),
gefaseerd in de tijd per diersoort, worden aangescherpt. Gelet op aspecten
van evenredigheid zal worden voorzien in een flankerend beleid: waar nodig
zal een investerings- en/of beëindigingsvoorziening worden getroffen.
Deze voorzieningen zullen worden gebaseerd op het Stimuleringskader en de
Kaderwet LNV-subsidies en dienen te worden aangemeld bij en goedgekeurd door
de EU (steunmaatregel). g. Differentiatie in overheidsheffingOndernemers die hun eigen verantwoordelijkheid nemen en invullen door
deel te investeren in diergezondheid en zo daadwerkelijk risico's terugdringen,
wil ik belonen door met een lagere heffing te volstaan. Dit vormt tevens een
stimulans voor bedrijven met een laag gezondheidsniveau om het gezondheidsniveau
op hun bedrijf te verhogen.Criteria die daarvoor gebruikt kunnen worden zijn onder andere aangedragen
door de Koninklijke Nederlandse Maatschappij voor Diergeneeskunde in de vorm
van een «dierveiligheidsindex». Ook het project «Diergezondheid
in Beweging» heeft criteria ten behoeve van differentiatie opgeleverd.
In het wetsvoorstel tot herstructurering van de varkenshouderij heb ik voor
deze sector een invulling van de differentiatie opgenomen.De mate van geslotenheid van een bedrijf speelt hierbij een belangrijke
rol. Een ondernemer die minder risico's neemt, wordt op deze manier als het
ware beloond.Maatregelen die ik mede gelet op de ervaringen met de varkenspest op het
gebied van de dierziektebestrijding nodig acht, zijn: a. NoodvaccinatieDe ervaringen met de varkenspest leren dat de huidige bestrijding van
besmettelijke dierziekten in intensieve gebieden niet alleen zeer moeilijk
en uiterst kostbaar is, maar maatschappelijk ook grote weerstanden oproept.
Zij komt hiermee aan de grenzen van wat maatschappelijk verantwoord en acceptabel
is. Vaccinatie moet daarom naar mijn mening in de toekomst een reëel
instrument worden bij de bestrijding van dierziekten.Voor Aujeszky en IBR zijn markervaccins beschikbaar. Voor klassieke varkenspest
zal een markervaccin naar verwachting eind 1998 beschikbaar komen.In het EU-beleid is in de tachtiger jaren gekozen voor een beleid van
uitroeiing van besmettelijke dierziekten gekoppeld aan het beëindigen
van preventieve entingen, willen dieren en producten op de internationale
markt worden gebracht. Gezien de bezwaren van de toen bekende entstoffen was
dit in internationale context ook een verantwoord besluit. Echter, met name
de ontwikkeling van de nieuwe generatie markervaccins biedt een belangrijke
opening om het non-vaccinatiebeleid integraal te heroverwegen.Het proces van aanpassing van de EU-wetgeving zal naar verwachting veel
tijd in beslag nemen, mede gezien de aarzelingen bij sommige lidstaten met
het oog op de concurrentiepositie van die landen en de gevolgen voor de export
naar derde landen.Mijn inzet is daarom om samen met mijn collega's uit Duitsland en België
dit proces zoveel mogelijk te bespoedigen en noodvaccinatie vervolgens zo
snel mogelijk in Nederland toe te passen. Prioriteit daarbij heeft het kunnen
inzetten van markervaccinatieprogramma's in beperkte gebieden rond haarden
van uitbraken gericht op de indamming van een epidemie. Op korte termijn zal
ik hiervoor een memorandum in de Landbouwraad inbrengen. b. DestructieTijdens de varkenspestcrisis is gebleken dat de bestaande destructiecapaciteit
bij calamiteiten een bottleneck vormt in de bestrijding. Ik acht het van groot
belang dat dergelijke knelpunten in de toekomst worden voorkomen. Met de Europese
Commissie en met Duitsland en België zal ik nader overleg plegen om te
bezien of van dergelijke calamiteiten een structurele afspraak
gemaakt kan worden over het benutten van elkaars destructiecapaciteit. c. Aanpassing communautaire bestrijdingsinstrumentenGelet op de recente ervaringen ben ik van mening dat in EU-verband de
bestaande bestrijdingsinstrumenten zullen moeten worden herzien. Ik acht het
in dit kader van wezenlijk belang dat er reeds in het stadium van serieuze
verdenking van een besmettelijke dierziekte adequate maatregelen kunnen worden
genomen om verspreiding te voorkomen. Ook moeten duidelijke criteria worden
ontwikkeld wanneer en op welke wijze bestrijdingsinstrumenten zoals bijvoorbeeld
het preventief ruimen worden toegepast, waarbij rekening gehouden wordt met
de veedichtheid en contactstructuur. d. Preventieve aanpak dierziekten die op langere termijn
risico vormenVoor het op een hoger niveau van de diergezondheid brengen, acht ik het
ook van groot belang dat de overheid een aantal op dit moment in Nederland
voorkomende dierziekten aanpakt. Het betreft dan dierziekten als camylobacter
en salmonella, waarbij de volksgezondheid in geding is. Voor salmonella is
inmiddels een plan van aanpak vastgesteld dat vóór eind 1999
de salmonellabesmetting in de pluimveesector moet reduceren tot onder de 10%.
De aanpak van campylobacter loopt mee in dit traject.Voorts denk ik aan scrapie en para-tbc. In relatie tot de BSE-problematiek
acht ik het wenselijk om de bestrijding van scrapie in de Nederlandse schapenpopulatie
zo spoedig mogelijk ter hand te nemen. Daartoe wordt thans een bestrijdingsplan
opgezet dat uitgaat van een foktechnische aanpak, waarbij rammen geselecteerd
worden op ongevoeligheid voor scrapie. Het project gaat nog dit jaar van start,
waarbij 1998 gebruikt zal worden om het bestrijdingsplan nader uit te werken
en voorbereidingen te treffen voor de uitvoering. De overheidsbijdrage zal
in de eerste vijf jaar f 11 miljoen bedragen. Het bestrijdingsplan voor
para-tbc zal eveneens nog dit jaar worden vastgesteld. e. Aanscherpen voorschriften op financieel gebiedZoals de varkenspestcrisis heeft uitgewezen zijn de gevolgen van een uitbraak
van besmettelijke dierziekten enorm. Schade, verbonden aan de bestrijding
van besmettelijke dierziekten, dient naar mijn mening in beginsel te worden
gedragen door het landbouwbedrijfsleven. De omgang met dieren bergt namelijk
per definitie het risico in zich van het optreden van dierziekten en is dan
ook in beginsel aan te merken als een normaal bedrijfsrisico. Om die reden
acht ik de volgende aanscherping van de voorschriften op financieel gebied
van groot belang:– Naast varkens worden ook voor andere krachtens de GWWD aangewezen
dieren heffingen ingevoerd ter bekostiging van de nationale bestrijding van
dierziektenIn het wetsvoorstel herstructurering varkenshouderij is een systeem van
heffingen vastgelegd, gericht op de bekostiging van de nationale bestrijding
van besmettelijke dierziekten. Zoals in het kader van de parlementaire behandeling
van die wet is afgesproken, zal het heffingensysteem op korte termijn worden
geëffectueerd voor de veehouders die varkens houden. Het heffingensysteem
zal gefaseerd worden uitgebreid over andere landbouwhuisdieren en pluimvee.– Uitbreiding systematiek kortingen tot alle belangrijke besmettelijke
dierziektenEén van de financiële instrumenten die van belang is bij de
dierziekten- bestrijding, is het toepassen van kortingen. De systematiek is
vastgelegd in de Gezondheids- en welzijnswet voor Dieren (GWWD) en uitgewerkt
in het Besluit bescherming tegen zoönosen en bestrijding besmettelijke
dierziekten. Met dit wettelijke kader is met name beoogd om het recht op schadeloosstelling
verband houdende met het uitbreken van besmettelijke dierziekten, te beperken
naar de mate dat niet is voldaan aan de diverse wettelijke voorschriften op
veterinair gebied. Ingevolge het Besluit bescherming tegen zoönosen en
bestrijding besmettelijke dierziekten valt thans alleen varkenspest onder
het wettelijke kortingsregime. Ik acht het wenselijk ook de andere op grond
van de GWWD aangewezen besmettelijke dierziekten onder het kortingsregime
te brengen.– Preventief geruimde bedrijven worden onder bereik van wettelijke
kortingen gebrachtDe varkenspestcrisis heeft uitgewezen dat het van belang is om niet alleen
de besmette bedrijven, maar ook de categorie preventief geruimde bedrijven
onder de kortingssystematiek te laten vallen. Op deze wijze worden alle direct
of indirect bij een besmettelijke dierziekte betrokken bedrijven op een gelijksoortige
manier behandeld.Voor elk te ruimen bedrijf wordt een korting opgelegd als in het kader
van de ruiming wordt geconstateerd dat de veterinaire regelgeving niet is
nageleefd.– Versterking mogelijkheden om veroorzakers van besmettelijke
dierziekten civielrechtelijk aansprakelijk te stellenNaast publiekrechtelijke verhaalsmogelijkheden, bestaan er onder omstandigheden
ook mogelijkheden om veroorzakers van dierziekten die verwijtbaar onzorgvuldig
hebben gehandeld, civielrechtelijk aansprakelijk te stellen. Dat zou bijvoorbeeld
kunnen bij vervoerders of andere derden die op verwijtbare wijze verantwoordelijk
zijn voor de insleep van een besmettelijke dierziekte op een bedrijf. Daartoe
overweeg ik in de GWWD een expliciete wettelijke basis vast te leggen. Om
de diverse aspecten goed in beeld te krijgen, zal ik op dit onderdeel nader
onderzoek verrichten. Zodra de uitkomsten van dit onderzoek bekend zijn, zal
de Tweede Kamer daarvan op de hoogte worden gesteld. f. Aanpassing positie burgemeester bij bestrijding van
dierziekten Ingevolge de GWWD heeft de burgemeester op dit moment formeel nog bepaalde
bevoegdheden bij de bestrijding van dierziekten. Uit het oogpunt van een doelmatige
dierziektebestrijding ligt naar mijn mening het – mede gelet op het
veelal regionale of landelijke niveau waarop besmettelijke dierziekten zich
voordoen – minder voor de hand deze bevoegdheden voor de burgemeester
te handhaven. De recente ervaringen met de varkenspest hebben uitgewezen dat
dat ook niet nodig is. Voor de bestrijding bestaat reeds een adequate landelijke
uitvoeringsorganisatie, gestoeld op het kader van de GWWD. Om die reden en
gelet ook op aspecten van transparantie in regelgeving en bevoegdheden zullen
deze verantwoordelijkheden en taken van de burgemeester in de GWWD komen te
vervallen. Uiteraard laat dit de bevoegdheden van de burgemeester ten aanzien
van de openbare orde onverlet. g. Vervanging huidige taxatieprocedureVervanging van de huidige taxatieprocedure acht ik noodzakelijk om tot
een meer objectieve procedure voor vaststelling van de hoogte van schadeloosstellingen
te komen. Hierbij kan aansluiting worden gezocht bij het Belgische
model. In dat model is in wezen geen sprake meer van een subjectieve maar
van een objectieve waardevaststelling. In dat model moet het aantal dieren
van iedere diercategorie (bv. fokdier, slachtdier) worden vastgesteld aan
de hand van de inventarisatie van de aantallen en de gezondheidsstatus van
dieren, zoals die bij de verdachtverklaring door de Inspecteur-districtshoofd
is verricht. Deze aantallen van de verschillende categorieën dieren worden
vervolgens aan objectief bepaalbare prijzen per kg geslacht gewicht gekoppeld.
De effecten van deze nieuwe methode zullen nog in beeld worden gebracht. h. Aanscherping bestrijdingsinstrumenten in EU-regelgevingDe aanpak van de bestrijding van besmettelijke dierziekten is in hoge
mate gebaseerd op EU-regelgeving, waardoor de nationale beleidsruimte beperkt
is. De ervaringen met de varkenspest hebben uitgewezen dat op EU-niveau nog
diepgaand aandacht dient te worden besteed aan ten minste de volgende zaken:– aspecten van preventieve ontruimingen;– de vraag in hoeverre al in het allereerste stadium van verdenking
van een besmettelijke dierziekte, vervoersbeperkende maatregelen moeten worden
getroffen en– nadere communautaire afstemming tussen het EU-bestrijdingsregime
inzake varkenspest en de toepassing van de opkoopregeling in het kader van
de EU marktordening (varkens). Nederland heeft in Brussel reeds het initiatief
genomen om over dit soort fundamentele zaken op EU-niveau tot eenduidige lijnen
te komen. 3. CONSEQUENTIES VOOR DE ORGANISATIE VAN DE DIERGEZONDHEIDNiet alleen vanwege de ervaringen met de varkenspest en de recente discussie
omtrent de export van vlees naar Rusland, maar ook vanwege de internationale
ontwikkelingen acht ik aanpassingen in de organisatie van de diergezondheid
in Nederland wenselijk.De totale organisatie staat enerzijds voor de taak om consumenten in binnen-
en buitenland de zekerheid te bieden van een gegarandeerde kwaliteit. Anderzijds
is de taak om een effectieve en slagvaardige diergezondheidszorg en dierziektebestrijding
te realiseren.Deze organisaties zullen dan ook nationaal en internationaal duidelijk
gepositioneerd moeten zijn en slagvaardig en betrouwbaar kunnen opereren.Nederland beschikt over een goed toegerust organisatienetwerk op het terrein
van diergezondheid. Het is echter zonneklaar dat de hiervoor beschreven ontwikkelingen
een permanente alertheid op noodzakelijke aanpassingen en op gezette tijden
om (her)ijking van taken, verdeling van verantwoordelijkheden, werkwijzen
en structuur vragen.Ook de laatste jaren is voortdurend sprake van ontwikkelingen geweest.
Zo heb ik bij brief van 2 mei 1997 aangegeven op welke wijze ik de veterinaire
organisatie wil inrichten. 3.1 Organisatie van de beleidsfunctieHet veterinair beleid vraagt naar mijn mening zowel internationaal als
nationaal om een herkenbare positionering. De ontwikkeling en afstemming van
nationaal en communautair beleid en het geven van richting aan de beleidsuitvoering
vragen daarom. Aanpassingen die ik voorzie, zijn de volgende. Ten eerste zal, zoals ik bij brief van 2 mei 1997 al heb aangegeven, de
verantwoordelijkheid voor het veterinaire beleid zijn geconcentreerd in een
veterinaire eenheid bij de daarvoor bestaande beleidsdirectie. Deze verantwoordelijkheid
betreft zowel de beleidsvorming in nationaal en internationaal verband als
het richting geven aan de uitvoering hiervan door de RVV. De Chief Veterinary
Officer (CVO) geeft leiding aan deze eenheid.Ten tweede acht ik versterking van de aansturing van de uitvoering noodzakelijk.
Dat betekent o.a. dat de beleidsdirectie in samenspraak met de directie Juridische
Zaken de instructies voor de uitvoering opstelt. Dat geldt evenzeer voor instructies
naar aanleiding van internationale overeenkomsten of instructies in het kader
van aanpassingen in certificaten.Verder zal ik de organisatie van de dierziektebestrijding versterken.
De bestrijding van uitbraken van dierziekten vindt plaats naar gelang van
aard en omvang. Organisatorisch zal bij een uitbraak van een zekere aard en
omvang steeds sprake zijn van twee onderscheiden onderdelen van de crisisorganisatie:
één op regionaal niveau en één op departementaal
niveau.Op regionaal niveau wordt besloten tot instelling van een regionaal crisisteam.
Dit crisisteam staat onder leiding van de regiodirecteur RVV, zoals deze in
de aangepaste organisatie van de RVV is voorzien (zie hierna par. 4.2). Het
regionale crisisteam is verantwoordelijk voor de totale regionale uitvoering
van de bestrijding; het onderhoudt daartoe een directe relatie met het departementale
crisisbestuur. In het crisisteam zijn de relevante regionale instanties vertegenwoordigd. Op departementaal niveau bepaalt een crisisstaf het beleid en de uitvoering
op hoofdlijnen, zorgt voor afstemming met het betrokken landelijke bedrijfsleven
en coördineert de politiek/bestuurlijke informatievoorziening.Bijzondere aandacht zal worden gegeven aan de financieel/administratieve
kant van het geheel, die naast de dier- en volksgezondheid en de logistieke
aspecten van de bestrijdingsaanpak, van groot belang is voor een adequate
afwikkeling. Het vraagstuk van de snelle opschaling van de administratieve
werkzaamheden is een essentieel onderdeel ervan. Ook bij de concrete uitvoering
van bestrijdingsmaatregelen zal – in onderlinge samenhang – steeds
sprake zijn van twee operationele teams: een veterinair/logistiek bestrijdingsteam
en een administratief/financieel team.Tenslotte moet de internationale dimensie van het veterinair beleid op
strategisch en operationeel niveau worden versterkt. Dit heeft zowel betrekking
op het uitbouwen van strategische posities in het internationale netwerk (FAO,
WTO en belangrijke handelsrelaties) als op het uitbouwen van de veterinaire
deskundigheid binnen het huidige netwerk van landbouwraden door gerichte inzet
en ondersteuning vanuit de veterinaire eenheid. 3.2 Organisatie van de uitvoeringDe Rijksdienst voor de keuring van Vee en Vlees (RVV) vormt de kern van
de uitvoering van het veterinair beleid door de overheid. De RVV heeft als
kerntaak om erop toe te zien dat bij de productie, afzet van dieren en producten
van dierlijke oorsprong, wordt voldaan aan de eisen ten aanzien van de gezondheid
van mens en dier en het welzijn van dieren.Hoofdactiviteiten betreffen de keuring en certificering en de dierziektebestrijding. Om de RVV toe te rusten op de beschreven ontwikkelingen acht ik aanpassingen
in cultuur, werkwijze en structuur noodzakelijk.De hoofdactiviteit «keuring en certificering» houdt een grote
verantwoordelijkheid in voor het garanderen van diergezondheid en productveiligheid.
Daarvoor zijn goed opgeleide en deskundige medewerkers nodig. Over werkwijze
en beslissingen moeten medewerkers verantwoording afleggen. Dit vergt eenduidige
en uniforme kaders voor de uitvoering, die aan de basis van de organisatie
gedragen worden.Het management van de RVV moet werken met korte sturings- en communicatielijnen.Naast heldere uitvoeringskaders zal, ter waarborging van de kwaliteit
van de keuringen, versneld een kwaliteitsborgingssysteem geïntroduceerd
worden.Dierziektebestrijding vraagt om een gespecialiseerde organisatie, die
voortdurend paraat is.Wanneer er geen ziekte-uitbraak is, richt deze zich op preventie, monitoring,
signalering en voorbereiding op een uitbraak. Bij het uitbreken van een besmettelijke
ziekte dient vanuit deze organisatie een slagvaardige en effectieve bestrijding
plaats te vinden gekoppeld aan zorgvuldige afhandeling van administratief/financiële
verplichtingen.De RVV moet voortdurend in staat zijn om menskracht met de juiste deskundigheid
en omvang gericht en flexibel in te zetten in geval van een grote uitbraak.Zoals bij brief van 2 mei 1997 al is aangegeven, is mijn streven er op
gericht de RVV intern te verzelfstandigen als agentschap. De organisatie zal
moeten voldoen aan scherpe eisen inzake transparantie en doelmatigheid. Dit
maakt dat het financieel en administratief management, onder meer door het
invoeren van informatie- en verantwoordingssystemen, grote aandacht behoeft.Het streven is dat de RVV volledig voldoet aan dezelfde eisen als die
worden gesteld aan een erkend betaalorgaan in het kader van de Europese Unie.Met het oog op het bovenstaande wordt een organisatieontwikkelingstraject
binnen de RVV ingezet. Het organisatie-ontwikkelingstraject richt zich op
het financieel, administratief, informatie- en personeelsmanagement, de kwaliteit,
de deskundigheid i.v.m. nieuwe keuringsmethodieken en de slagvaardigheid en
flexibiliteit van de organisatie en medewerkers.Ook de overlegstructuur zoals die thans via de Gebruikersraad is vorm
gegeven, zal nader worden bezien. Hoofdlijn van de organisatiestructuurEen grote dienst als de RVV, waarin op de werkvloer zelfstandig beslissingen
worden genomen, vergt een heldere en eenduidige aansturing van centraal RVV
naar de regio's en van de regio's naar de werkvloer. Ook dient de relatie
met de beleidskern van het ministerie sterk verankerd te zijn. Regio'sDe RVV zal van de huidige 9 kringen overgaan naar een kleiner aantal regio's.
Gedacht wordt aan 5 regio's. Dit gaat gepaard met de overdracht van bedrijfsvoeringstaken
van de centrale directie naar de regio. Deze schaalvergroting
in de regio maakt het mogelijk om efficiënte ondersteunende eenheden
te plaatsen op regioniveau. Centrale directieDe centrale RVV-directie is verantwoordelijk voor de totale interne bedrijfsvoering,
de strategie, de vertaling van regelgeving naar uitvoeringsmodaliteiten, uniforme
uitvoeringskaders en de kwaliteitsborging. Daarnaast is de centrale directie
gericht op de samenwerking met het beleid en draagt zorg voor beleidsadvisering
en beleidsinformatie.Voorts zal binnen de centrale RVV-directie een aparte afdeling zijn belast
met de dierziektebestrijding.De RVV zal bij de uitvoering van de taken op het gebied van diergezondheid
op contractbasis gebruik maken van de specifieke deskundigheid van de Stichting
Gezondheidszorg voor Dieren. Dit kan werkzaamheden betreffen ten aanzien van
diergezondheidsprogramma's, monitoring, identificatie en registratie, inspectie
van erkende bedrijven en dierziektebestrijding. MedezeggenschapDe ondernemingsraad (OR) van de RVV zal nauw betrokken worden bij het
organisatieontwikkelingstraject en het uitwerken van de reorganisatie. Draagvlak
in de RVV-organisatie en betrokkenheid van medewerkers bij het ontwikkelingstraject
is essentieel voor het welslagen. In formele zin is bij de beoogde organisatieaanpassingen
de Leidraad Reorganisaties LNV van toepassing, hetgeen in een later stadium
zal resulteren in een adviesaanvraag aan de OR. 3.3 Enkele bijzondere aspecten Relatie met de SGDMijn beleid is dat de RVV weliswaar zelf verantwoordelijk is voor de uitvoering,
maar waar zinvol daarbij deskundigheid en menskracht inhuurt. De SGD beschikt
over specifieke deskundigheid in de primaire sector die bij dierziektebestrijding
van eminent belang is. Dit geldt eveneens voor deskundigheid van de SGD op
het vlak van monitoring en preventieve gezondheidszorg op het primaire bedrijf.
Daartoe zal LNV een meerjarenovereenkomst met deze stichting sluiten. In deze
overeenkomst zal ook de inschakeling van de SGD bij calamiteiten worden geregeld.Een en ander betekent dat de SGD niet langer verantwoordelijk is voor
de bestrijding van brucellose, leucose en tuberculose, maar daar uiteraard
wel een rol bij speelt. PersoneelsontwikkelingDe complexiteit en veelzijdigheid van het veterinaire werkveld van de
overheid vergt onder andere mensen met een veterinaire opleiding en bekwaamheid
in «het vak» van keuringen en dierziektebestrijding, die daarnaast
deskundig en bedreven zijn op het gebied van beleid en bestuur en management,
en tevens gevoel hebben voor de internationale context.Om tijdig de beschikking te kunnen hebben over voldoende mensen met deze
«veelzijdige» combinaties van kennis en vaardigheden, zal hieraan
in sterkere mate aandacht worden besteed via opleidingen en door middel van
gerichte personeelsontwikkeling binnen het ministerie.Op het gebied van de veterinaire opleiding zijn in overleg met de Rijks Universiteit Utrecht reeds een aantal van bovengenoemde elementen
in het opleidingsprogramma opgenomen. 4. FINANCIËLE CONSEQUENTIES 4.1 InleidingDe door mij in deze nota voorgestelde beleidsprioriteiten en -maatregelen
op het gebied van de diergezondheid hebben vanzelfsprekend budgettaire consequenties.
Deze budgettaire consequenties betreffen de komende periode van vijf jaar
(1999 t/m 2003).Aan het eind van deze periode ligt het in de rede een evaluatie te laten
plaatsvinden van de gedurende deze periode behaalde resultaten. Op basis van
deze evaluatie kan dan een prioriteitsstelling voor de periode daarna worden
vastgesteld.Uiteraard zullen jaarlijks in de ontwerp-begroting concrete voorstellen
en maatregelen worden gepresenteerd. 4.2 Preventief beleidVoor de verwezenlijking van de voorgestelde maatregelen in het kader van
het preventief beleid is in de periode van 1999 t/m 2003 een bedrag van f 267,5
mln. uitgetrokken.Als prioriteiten kunnen worden genoemd: verbetering van het l&R-systeem,
permanente en betere monitoring van de dierziektesituatie, onderzoek en een
substantieel pakket aan preventieve maatregelen. Voorts zullen via het Stimuleringskader
innovatieve investeringen en demonstratieprojecten financieel worden ondersteund.Dit leidt tot een volgend budgettair overzicht voor het preventief beleid
(1999 – 2003). Het betreffen indicatieve cijfers: Gezondheid
en KwaliteitszorgBedragen(15.03)/Structuurverbetering (12.02)(x f 1 mln.)Beschikbaar267,5  Voorgestelde maatregelen  1.
Innovatieve investeringen/onderzoek en l&R systeem80 2.
monitoringssysteem42,0 3. preventieve maatregelen (incl. wett.
Taken SGD)145,5Ter toelichting kan het volgende worden aangegeven: a. Innovatieve investeringen, onderzoek en l&R systeemDe komende periode is indicatief f 80 mln. beschikbaar voor de stimulering
van innovatieve investeringen (inclusief demonstratieprojecten), onderzoek
en investeringen in het l&R-systeem. Het subsidiestelsel zal daartoe worden
aangepast. De voor herziening van het l&R systeem beschikbare middelen
zullen o.a. worden ingezet voor een sluitend systeem in alle sectoren ten
behoeve van de exportcertificering en de dierziektebestrijding. Voorts zal
onderzoek plaatsvinden naar afstemming met andere registratiesystemen en de
mogelijke operationalisering van een systematiek waarin alle dieren een unieke
registratiecode krijgen; b. MonitoringssysteemDe in beginsel beschikbare f 42 mln zal ik met name inzetten voor
een transparantere opzet van het monitoringssysteem en de ontwikkeling van snelle diagnostieken; dit met het oog op de noodzakelijke permanente
bewaking en verhoging van het gezondheidsniveau. Moderne diagnostische methoden
moeten worden ontwikkeld als instrument voor een goed functionerend monitoringssysteem; c. Preventieve maatregelenVoor de komende periode 1999–2003 is hiervoor indicatief ruim f 145,5
mln. beschikbaar. Dat bedrag is inclusief de kosten van wettelijke taken zoals
uitgevoerd door de SGD. Ter indicatie denk ik aan de volgende maatregelen:– voor verschillende dierziekten (Para TBC, BSE, Scrapie, Salmonella
dublin, E-coli en CL) dienen op korte termijn snelle en praktische toepasbare
diagnostiekmethoden beschikbaar te komen;– bestrijdingsprogramma's van prioritaire dierziekten, zoals scrapie
en Para-tbc;– ontwikkelen van markervaccins;– vergroten van expertise op het terrein van de resistentie-problematiek
van diergeneesmiddelen;– maatregelen voor exportverzamelplaatsen.De voortgang van deze prioriteiten zal jaarlijks worden geëvalueerd
aan de hand van concrete ijkpunten. Mede op basis van deze evaluaties zullen
bijstellingen plaatsvinden c.q. nieuwe activiteiten worden opgevoerd. 4.3 BestrijdingsbeleidIn het kader van het wetsvoorstel herstructurering varkenshouderij heb
ik besloten dat de financiering van de dierziektebestrijding zal gaan verlopen
via een nieuw op te richten Diergezondheidsfonds.Het Diergezondheidsfonds is een begrotingsfonds als bedoeld in de Comptabiliteitswet.De ontvangsten van het fonds zullen voornamelijk bestaan uit jaarlijkse
bijdragen vanuit de begroting van LNV. Deze LNV-bijdragen zullen worden gefinancierd
uit heffingen (waaronder de varkensheffing). Ook de betreffende kosten van
het Bureau Heffingen, dat belast is met de uitvoering van het heffingensysteem,
zullen worden gefinancierd uit de heffingsopbrengsten. Naast LNV-bijdragen
kan het fonds voorts worden gevoed door bijdragen van de Europese Unie voor
dierziektebestrijding. De hoogte van de heffingen zal worden gebaseerd op
een inschatting van de kosten verbonden aan de bestrijding van besmettelijke
dierziekten.Vooralsnog is alleen voor de varkenshouderij een heffing voorzien. Uitgangspunt
daarbij is dat het bedrijfsleven, in principe, de kosten van dierziektebestrijding
voor 100% dekt. De overheid zorgt voor voorfinanciering bij een dreigend saldo-tekort
van het DGF.Het voorgaande heeft betrekking op alle diersoorten. Vooralsnog zal het
DGF echter alleen voor varkens concreet worden uitgewerkt. Mijn streven is
erop gericht het Diergezondheidsfonds ook voor de dierziektebestrijding van
de overige diersoorten open te stellen, zo mogelijk met ingang van 1/1/1999.
Ook de heffing voor de overige diersoorten zal 100% kostendekkend zijn. Overigens
vallen de uitgaven in verband met de thans heersende epidemie van klassieke
varkenspest onder het oude politionele fonds; deze uitgaven zullen derhalve
niet op de begroting van het DGF worden opgenomen.Voor de varkenshouderij heb ik dit heffingenstelsel als volgt ingevuld:
op basis van het gemiddeld aantal varkens dat in een kalenderjaar op een bedrijf
wordt gehouden vindt een heffing plaats. Op dit basistarief kan een korting
van in totaal maximaal 55% worden verkregen naarmate het bedrijf
een lager veterinair risico vormt. In beginsel wordt het tarief van de heffing
iedere drie jaar gewijzigd. Het nieuwe tarief van de heffing wordt enerzijds
gebaseerd op de uitgaven in de voorafgaande heffingsperiode(n) en anderzijds
op de mogelijke bestrijdingskosten in de komende periode. Het tarief van de
heffing voor de eerste periode is vastgesteld op f 11,50 per varken.
De GWWD biedt tevens de mogelijkheid om voor de preventieve gezondheidszorg
een vergelijkbare heffing in te voeren. De introductie van een dergelijke
heffing is zeker denkbaar. De kosten voor o.a. dierziektemonitoring kunnen
met deze heffing worden opgebracht. Raming ontvangsten en uitgavenOnderstaande raming is gebaseerd op berekeningen van CPB/LEI. Afhankelijk
van de nadere invulling van het herstructureringstraject zal de raming nog
worden bijgesteld. (x f 1
mln)199819992000200120022003
e.v.j.Ontvangsten      Heffingsontvangsten0481116108106       Uitgaven      Uitvoeringskosten Bureau      Heffingen6,7*4,7*4,74,74,74,7 Bijdrage0068,9*111,3103,3101,3Diergezondheidsfonds      * Uitvoeringskosten zullen in 1998 en 1999 door LNV worden voorgefinancieerd
en in 2000 worden verrekend met de ontvangsten uit de heffingen. 5. CONSEQUENTIES VOOR WET- EN REGELGEVING 5.1 InleidingDe in de voorgaande hoofdstukken aangegeven beleidsprioriteiten en -maatregelen
dienen vanzelfsprekend hun vertaling te krijgen in aanpassing van de wet-
en regelgeving. Voor het merendeel van de gevallen zal dat z'n beslag krijgen
via de GWWD. In voorkomende gevallen zal ook de weg gekozen worden van de
PBO-regelgeving in medebewind.Gezien het grote belang van de diergezondheid en de daaruit voortvloeiende
noodzaak van de bewaking van eenheid en transparantie in het beleid en de
regelgeving, is mijn intentie om de gehele regelgeving betreffende de diergezondheid
in beginsel te baseren op de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren (GWWD).
De GWWD biedt daarvoor een voldoende kader.Dit uitgangspunt laat onverlet de mogelijkheid dat de bedrijfslichamen
bij bepaalde onderwerpen in medebewind nadere regels stellen of uitvoeringstaken
ter hand nemen. Dit kan spelen ten aanzien van onderwerpen waarbij medebewind
bepaalde voordelen oplevert ten opzichte van LNV-regelgeving. De mate van
gedetailleerdheid die noodzakelijk is om bij de praktische bedrijfssystematiek
te kunnen aansluiten, is daarbij een belangrijke graadmeter. Als voorbeelden
van onderwerpen voor inschakeling in medebewind kunnen worden genoemd: de
fokkerij (zoötechniek) en de kunstmatige inseminatie van dieren.Teneinde versnippering van taken over meerdere bedrijfslichamen te voorkomen
zal dat medebewind in het algemeen worden gevorderd van het in
te stellen Gemeenschappelijk Lichaam diergezondheid en kwaliteit (GLD) dan
wel, als het om meer verticale aspecten gaat, van het Productschap voor Vee
en Vlees (PVV);De uitvoering van het hiermee samenhangende wetgevingsprogramma is deels
reeds gaande. Zo is de GWWD vorig jaar reeds aangepast op het punt van het
bovenbedoelde GLD. Voorts is op 1 januari jl. het Besluit identificatie en
registratie in werking getreden. Dit is een op de GWWD gebaseerde algemene
maatregel van bestuur waarin alle onderdelen van het l en R-systeem op overzichtelijke
wijze zijn ondergebracht en op basis waarvan medebewind is gevorderd van het
PVV en het BHV.Verder zijn inmiddels een aantal op grond van de GWWD gebaseerde algemene
maatregelen van bestuur in voorbereiding onder meer op de terreinen van bestrijding
en preventieve diergezondheid bij runderen, en kunstmatige inseminatie bij
dieren. 5.2 OverlegstructurenMet de Aanpassingswet herziening adviesstelsel is de Raad voor dierenaangelegenheden
ontheven van zijn adviestaak. De raad fungeert nu als een platform waar betrokken
groeperingen, organisaties, deskundigen en overheden een discussie voeren
en gezichtspunten uitwisselen. Voorts zou daarin meningvorming moeten plaatsvinden.Naast betrokken organisaties, maken ook ambtenaren deel uit van de raad.Echter, als gevolg van de omvorming is het functioneren van de raad in
de praktijk niet helder meer. De raad kan mij niet adviseren, aangezien het
geen adviesorgaan meer is.Anderzijds is ook de meningvorming in de raad niet helder, omdat ook ambtenaren
deel uitmaken van de raad. De raad heeft daarmee geen onafhankelijke positie
meer.De door mij nagestreefde heldere en duidelijke verdeling van verantwoordelijkheden
op het gebied van de diergezondheid vraagt om een aanpassing van deze overlegstructuur
in de vorm van de Raad voor dierenaangelegenheden.Om een heldere en transparante uitwisseling van opvattingen over beleidsvoornemens
te realiseren, wil ik de RDA opheffen en vervangen door een structuur, waarin
daadwerkelijk sprake is van overleg en beraad met de diverse actoren in het
maatschappelijk veld. 5.3 Naleving en handhavingHet formuleren van beleid en regelgeving alléén, acht ik
niet voldoende. Van doorslaggevend belang is dat beleid en die regelgeving
ook echt door het betrokken bedrijfsleven wordt nageleefd en door de overheid
wordt gehandhaafd. Dit belang speelt op het kwetsbare veterinaire terrein
wel heel direct, omdat immers de geringste veterinaire onachtzaamheid al tot
bijzonder grote consequenties kan leiden. Dit is inmiddels helaas genoegzaam
bekend. Stringent handhavingsbeleidNaast communicatie en voorlichting acht ik het cruciaal dat ook via gerichte
handhavings- en controle-inspanningen de sector bij voortduring duidelijk
wordt gemaakt dat het de overheid «menens is» met de naleving
en handhaving.Onlangs is in dat kader een specifiek Plan van aanpak geëffectueerd
gericht op de handhaving van het brede en cruciale terrein van de hygiëne,
waaronder met name de reiniging en ontsmetting (R en O). Dit plan is gericht
op alle schakels van de sector: het primaire bedrijf, het vervoer en de slachterijen.
De aanpak voorziet onder meer in een toegesneden handhavingsnetwerk bestaande
uit de AID, RVV, de VHI en de SGD. De SGD heeft vooral een signalerende functie
naar de bevoegde instanties, maar uiteraard ook een belangrijke rol bij de
bewustwording bij de betrokken ondernemers. Een van de onderdelen van dit
Plan van aanpak is dat in aanvulling op het permanente handhavingsniveau (AID,
RVV) in de handhaving periodieke speerpuntacties worden opgezet.Onderdeel van dit plan is voorts de inzet van een mix van adequate sancties,
zowel op strafrechtelijk als op bestuursrechtelijk gebied. Voor bestuursrechtelijke
sancties wordt onder meer gedacht aan het schorsen of intrekken van erkenningen
van bijvoorbeeld slachterijen, het tijdelijk staken van keurings- en certificeringswerkzaamheden
of het op kosten van de overtreder overgaan tot het afvoeren of doden van
dieren die op niet-gereinigde plaatsen (bijvoorbeeld slachterijen) staan.
In onderzoek is in welke situaties het instrument «dwangsom» een
toegevoegde waarde kan hebben.Over de inzet van strafrechtelijke sancties, waaronder de inzet van «lik
op stuk-beleid», vindt intensieve afstemming plaats met het Openbaar
Ministerie, dat voor de strafrechtelijke handhaving primair verantwoordelijk
is. TuchtrechtEen specifiek aandachtspunt op het punt van naleving en handhaving is
het instrument van tuchtrecht. De PBO-organen hebben verzocht om voor PBO-regelgeving
in medebewind tuchtrechtelijke handhaving mogelijk te maken. Thans worden
alle overtredingen op het terrein van de diergezondheid strafrechtelijk vervolgd.Bij tuchtrecht gaat het om handhaving in eigen kring. Voor tuchtrechtelijke
handhaving komen derhalve die overtredingen in aanmerking die primair de betrokken
bedrijfstak en de bedrijfsuitoefening aangaan. Gedacht kan worden aan normen
met een vooral economische inslag, waarbij schade wordt aangebracht aan de
betrokken bedrijfstak.Het publieke belang van diergezondheid vereist strafrechtelijke handhaving.
Dit neemt niet weg dat voor bepaalde categorieën overtredingen, die niet
direct een algemeen belang schaden, de mogelijkheid voor tuchtrechtelijke
afdoening overwogen kan worden. Dit zal per onderdeel nader worden bezien,
waarbij de overheidsverantwoordelijkheid ingevolge de betrokken EU-regelgeving
een belangrijke toets zal zijn. Een wetsvoorstel hiertoe wordt thans voorbereid.Het vertrouwen bestaat dat de bovenstaande hoofdsporen – inclusief
de onmisbare wil van de ondernemers zélf om de zaken op orde te hebben –
elkaar wederzijds zullen versterken, en dat dit zal leiden tot een vertrouwenwekkend
niveau van naleving. 6. TenslotteDe varkenspest heeft uitgewezen hoe groot de druk op de diergezondheid
in Nederland is.De intensieve veehouderij brengt met zich dat deze druk nog verder zal
toenemen als gevolg van de internationale ontwikkelingen. Ik doel daarmee
op de uitbreiding van de EU (Agenda 2000) en de voortschrijdende liberalisering
van de wereldhandel. Daardoor zal de internationale dier- en productenstroom
en daarmee ook het gezondheidsrisico voor mens en dier toenemen. Evident is dat de overheid ook in de toekomst een grote verantwoordelijkheid
heeft om een hoog gezondheidsniveau in Nederland te garanderen. Duidelijke
kaders en randvoorwaarden dienen te blijven worden gesteld. Om dat gezondheidsniveau
te garanderen moet er veel gebeuren. Het betreft een lange lijst van maatregelen.
Zoals ik heb aangegeven, gaat het om maatregelen op het gebied van de positie
van de dierenarts, identificatie en registratie van dieren, monitoring van
de gezondheidsstatus, kunstmatige inseminatie, reiniging en ontsmetting, verzamelplaatsen,
noodvaccinatie, destructie, financieel instrumentarium en de veterinaire organisatie.Als deze stappen daadwerkelijk worden gezet, kunnen we toegroeien naar
een diergezondheidszorg waarin de primaire sector in samenwerking met de andere
betrokken schakels in de keten een grotere verantwoordelijkheid neemt. De
diergezondheidszorg kan zich dan ontwikkelen in de richting van een versterking
van de eigen verantwoordelijkheid van de ondernemer en integratie van de schakels
in de keten gekoppeld aan certificering van kwaliteit en gezondheid. Dat kan
worden vormgegeven via gecertificeerde ketensystemen, waarin de schakels onderling
bij handelscontacten privaatrechtelijke garanties voor gezondheids- en veiligheidsaspecten
van dieren en vlees(producten) geven en dit ook vertalen in financiële
aansprakelijkheid. De kwaliteitsborging staat dus centraal in dit systeem.
Door onderlinge garantieverstrekking van alle schakels in de keten en met
behulp van certificatie kan zo een betrouwbare private garantiesystematiek
worden gecreëerd.Stringent overheidstoezicht zal ook dan blijven bestaan, maar zich meer
kunnen richten op de riskante onderdelen van de keten. Al met al gaat het
om ingrijpende wijzigingen waarvan de realisering derhalve een zaak van de
lange termijn is. XNoot1Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25229-49.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl