Wegenverkeerswet 1994; wijziging ivm invordering rijbewijzen en ontzegging rijbevoegdheid; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24112, nr. 9

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

10-06-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

24112 nr. 9

02-06-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamI. ALGEMEEN 1. De administratieve sanctie van inhouding van het rijbewijs 1.1. Het voorgestelde systeem1.2 Motivering1.3 Artikel 6 EVRM en het ontbreken van een matigingsbevoegdheid2. Strafverhoging bij roekeloos rijden3. Overige vragen; algemeenArtikel 6 EVRMII. ARTIKELEN Artikel 164Artikel 164a, tiende lidArtikel 164bArtikel 175Artikel 179, vierde lidArtikel 179aOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24112Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 72 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 112Wijziging van de Wegenverkeerswet 1994 (wijziging van de regelingen
van de invordering en inhouding van rijbewijzen en de bijkomende straf van
ontzegging van de bevoegdheid tot het besturen van motorrijtuigen)nr. 9NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET NADER VERSLAGOntvangen 2 juni 1997Met belangstelling hebben wij kennis genomen van het nader verslag. Hoewel
veel vragen leven over de bij nota van wijziging ingevoegde administratieve
sanctie van inhouding van het rijbewijs, onderschrijven de meeste fracties
een meer stringente wijze van handhaving van het verkeersrecht. Voor de verhoging
van de strafmaat voor roekeloos rijden, voorgesteld ter uitvoering van de
motie-Van Heemst c.s. (kamerstukken II 1994/95, 22 100, nr. 25), bestaat steun.
Ook andere punten in de nota van wijziging vinden steun, zoals het opnemen
van een procentueel criterium van 50 procent voor de verplichte invordering
van het rijbewijs bij snelheidsovertredingen, waarop door verschillende fracties
was aangedrongen.Deze nota is verdeeld in een algemeen deel (I) en een artikelsgewijs deel
(II). In deel I zullen wij allereerst, aan de hand van de omtrent de administratieve
sanctie van inhouding gestelde vragen, nogmaals het voorgestelde systeem en
de daarvoor bestaande motieven uiteenzetten (zie par. 1). Vervolgens zullen
wij kort nog ingaan op de strafverhoging bij roekeloos rijden en de specifiek
daarop betrekking hebbende vragen beantwoorden (par. 2). De resterende vragen
worden behandeld in paragraaf 3 en in deel II (artikelsgewijs). Tevens zullen
in het navolgende enkele verbeteringen aan de orde komen die bij tweede nota
van wijziging worden voorgesteld. I. ALGEMEEN 1. De administratieve sanctie van inhouding van het rijbewijs 1.1. Het voorgestelde systeemOver de plaats van de voorgestelde administratieve sanctie van inhouding
van het rijbewijs in het bestaande stelsel van handhaving van het verkeersrecht
blijkt nog enige onduidelijkheid te bestaan. De aan het woord zijnde leden
van de CDA-fractie vragen bijvoorbeeld naar de verhouding van de nieuwe sanctie
tot het administratiefrechtelijke karakter van de Wet Mulder. Hierover merken
wij het volgende op.Naar huidig recht worden overtredingen van de verkeersregels op twee manieren afgedaan: via de Wet administratiefrechtelijke handhaving
verkeersvoorschriften (de Wet Mulder) en via het strafrecht. Daarnaast zijn
er enkele bijzondere sanctiesystemen voor de handhaving van bepaalde verkeersregels,
zoals de fiscale afdoening van onbetaald parkeren (door gemeenten die dat
wensen) en de regeling van het wegslepen van foutgeparkeerde motorrijtuigen
teneinde een hinderlijke of gevaarlijke verkeerssituatie te beëindigen.
In het systeem van de Wet Mulder, dat betrekking heeft op de lichte verkeersovertredingen,
wordt de sanctie opgelegd door een opsporingsambtenaar, waarna eerst (administratief)
beroep openstaat op de officier van justitie en vervolgens beroep op de kantonrechter
en de Hoge Raad. De sanctie bestaat uit een te betalen geldbedrag, waarvan
de hoogte per overtreding in een bijlage bij de wet is vastgelegd, met een
maximum van 500 gulden (in het recentelijk door de Eerste Kamer aanvaarde
wetsvoorstel 23 689 wordt dit verhoogd tot 750 gulden teneinde toekomstige
indexeringen mogelijk te maken). Hoewel de Wet Mulder wordt uitgevoerd door
de klassieke strafrechtelijke organen (politie, openbaar ministerie), betreft
het hier een vorm van bestuursrechtelijke handhaving. De sanctie wordt immers
opgelegd door een niet-rechterlijk overheidsorgaan. Daarnaast geldt voor de
zwaardere verkeersdelicten de strafrechtelijke wijze van afdoening –
dat wil zeggen door middel van een uitspraak van de strafrechter op vordering
van de officier van justitie (of, in bepaalde gevallen, door middel van een
transactie van de officier van justitie met de verdachte). Dit (verkeers)strafrecht
is waterdicht gescheiden van de Wet Mulder: een bepaald verkeersdelict kan
slechts op de ene of de andere wijze worden afgedaan. Zo worden snelheidsoverschrijdingen
tot en met 30 kilometer per uur via de Wet Mulder afgedaan en daarboven via
het strafrecht. De kwalificatie als strafbaar feit dan wel «Mulderfeit»
heeft gevolgen voor de op te leggen sancties. Bepaalde in het strafrecht voorkomende
sancties kunnen niet worden opgelegd voor een Mulderfeit. Dit geldt in het
bijzonder voor de door de strafrechter op te leggen bijkomende straf van ontzegging
van de rijbevoegdheid. Een dergelijke vergaande sanctie bestaat niet in de
Wet Mulder, omdat zij niet past bij de met die wet beoogde eenvoudige en snelle
afdoening van overtredingen, gebaseerd onder andere op een strikte aansprakelijkheid
van de kentekenhouder.In het onderhavige wetsvoorstel, zoals gewijzigd door de nota van wijziging,
wordt voorgesteld om voor bepaalde strafbare feiten – dat
wil zeggen feiten die volgens de bovengeschetste verdeling onder het strafrecht
vallen – naast de strafrechtelijke sancties een administratieve of bestuursrechtelijke sanctie in het leven te roepen, namelijk de
sanctie van inhouding van het rijbewijs. Deze sanctie vervangt voor die feiten
de (strafrechtelijke) sanctie van de ontzegging van de rijbevoegdheid en wordt
opgelegd door de officier van justitie en niet door de strafrechter. Als proces-verbaal
is opgemaakt ter zake van een van de in de wet omschreven strafbare feiten,
is de officier van justitie verplicht tot oplegging van de sanctie; hij heeft
niet de vrijheid om van oplegging af te zien. De feiten waarom het gaat zijn
ernstige gevallen van rijden onder invloed (een adem- resp. bloedalcoholgehalte
van meer dan 570 μg/l resp. 1,30 promille en het weigeren van medewerking
aan een alcoholonderzoek) en excessieve snelheidsoverschrijdingen (met meer
dan 50 procent). Ten aanzien van de snelheidsovertredingen is een ondergrens
gelegd bij een overschrijding met meer dan 30 kilometer per uur, opdat de
waterdichte scheiding met de Mulderfeiten in stand blijft. De nieuwe sanctie
kan dus niet voor een Mulderfeit worden opgelegd. De voor de sanctie van inhouding
van het rijbewijs in aanmerking komende feiten zijn verder nog op twee manieren
afgebakend: het moet gaan om feiten waarbij de bestuurder is staande gehouden
(dus geen constatering op kenteken) en voorts om feiten waarbij niet iemand
is gedood of lichamelijk letsel is toegebracht. Achtergrond hiervan is dat
het moet gaan om feiten die weinig discussie opleveren en daarom
door het bestuur kunnen worden afgedaan.Het voorstel leidt dus tot een gedeeltelijke substitutie van
strafrecht door bestuursrecht, namelijk alleen voor zover het de sanctie ten
aanzien van de rijbevoegdheid betreft en alleen ten aanzien van bepaalde ernstige
feiten. De voorgestelde administratieve sanctie laat onverlet dat de betrokken
overtreding een strafbaar feit is, dat langs de normale strafrechtelijke weg
door officier van justitie en strafrechter wordt afgedaan en met de gebruikelijke
strafrechtelijke sancties (geldboete, gevangenisstraf) kan worden gesanctioneerd,
zij het dat de rechter voor dat feit geen ontzegging van de rijbevoegdheid
kan opleggen.Procedureel leidt het wetsvoorstel ertoe dat de sanctie ten aanzien van
de rijbevoegdheid voor bepaalde strafbare feiten uit het strafrecht wordt
gelicht en voortaan in een afzonderlijke, bestuursrechtelijke procedure wordt
opgelegd. Op deze procedure is de Algemene wet bestuursrecht (Awb) van toepassing.
Over de voordelen van een aparte procedure komen wij zo te spreken. Een dergelijke
samenloop van twee procedures (een strafrechtelijke en een bestuursrechtelijke)
ter zake van een en dezelfde overtreding komt in ons recht vaker voor, bijvoorbeeld
in het sociale-zekerheidsrecht en het milieurecht. Overigens zal de strafrechter
de zaak later voor zich krijgen dan de officier van justitie die zich over
de inhouding van het rijbewijs moet uitlaten; dit laatste moet namelijk reeds
binnen tien dagen na de dag van invordering van het rijbewijs door de politie.
Als de strafrechter het feit bewezen acht en de betrokkene deswege strafbaar,
zal hij bij de strafmaat eventueel rekening kunnen houden met de opgelegde
administratieve sanctie. Voor het geval de rechter de betrokkene vrijspreekt
of ontslaat van rechtsvervolging bevat het wetsvoorstel een samenloopbepaling
die ertoe strekt dat de officier van justitie zich aan die uitspraak conformeert
en dus het rijbewijs teruggeeft. Aldus behoeft de samenloop van procedures
niet tot onverenigbare of onredelijke uitkomsten te leiden.Wat bij nader inzien wel tot problemen aanleiding zou kunnen geven is
de samenloop van het beklag tegen de invordering van het rijbewijs –
dit geschiedt bij de rechtbank – en het bezwaar, bij het OM, tegen de
administratieve sanctie van inhouding. Aanvankelijk was daarvoor bepaald dat
zodra de officier van justitie aan betrokkene mededeling heeft gedaan van
de oplegging van de sanctie van inhouding, het recht op beklag vervalt (art.
164c, eerste lid). Dit zou betekenen dat de raadkamer in zo'n geval een ingediend
klaagschrift niet-ontvankelijk zou moeten verklaren en de betrokkene naar
de officier van justitie zou moeten verwijzen voor het indienen van een bezwaarschrift
op grond van de Awb. Bij een dergelijke rechtsmiddelenregeling zijn misverstanden
in de communicatie tussen de griffie van de rechtbank en het parket van het
OM niet uit te sluiten, zeker gelet op de korte termijn waarbinnen een en
ander zich afspeelt (binnen 10 dagen na invordering moet een beslissing over
de inhouding worden genomen). Daarom wordt nu voorgesteld om reeds bij de
invordering onderscheid te maken: in de gevallen waarin invordering wettelijk
verplicht is met het oog op de oplegging van de sanctie van inhouding staat
tegen de invordering administratief beroep op de officier van justitie en
vervolgens beroep op de bestuursrechter open; in de overige gevallen, waarin
uitsluitend strafrechtelijke sancties mogelijk zijn, blijft beklag bij de
raadkamer van de rechtbank de aangewezen beroepsgang tegen de invordering.
Als de officier van justitie besluit tot oplegging van de administratieve
sanctie van inhouding en de betrokkene heeft administratief beroep ingesteld
tegen de invordering, wordt dit beroep van rechtswege aangemerkt
als een bezwaar tegen de inhouding. Deze concentratie van rechtsmiddelen bij
de officier van justitie waarborgt een efficiënte afwikkeling van de
procedure waarin de administratieve sanctie wordt opgelegd en vergroot voor
de burger de eenvoud en snelheid waarmee hij rechtsbescherming kan verkrijgen.
Voor de precieze uitwerking van dit voorstel zij verwezen naar
de tweede nota van wijziging en de toelichting daarop. 1.2 MotiveringDe leden van de fracties van de VVD en het CDA vragen een nadere toelichting
op de (achterliggende) redenen die hebben geleid tot het voorstel voor een
administratieve sanctie van inhouding van het rijbewijs en op de doelstellingen
van het voorgestelde systeem.Het voorstel past in het streven naar een krachtiger aanpak van verkeersovertredingen
in het algemeen en een aanscherping van het sanctie-instrumentarium bij ernstige
verkeersdelicten in het bijzonder. De Tweede Kamer heeft bij verschillende
gelegenheden op een dergelijke aanscherping aangedrongen, waarbij verschillende
suggesties zijn gedaan voor sancties die direct ingrijpen in de mogelijkheid
van bestuurders om deel te nemen aan het verkeer. De hier voorgestelde sanctie
vindt haar oorsprong in de discussie over het puntenstelsel. Wij hebben van
invoering van zo'n stelsel afgezien omdat het fraudegevoelig is in gevallen
van constatering op kenteken en omdat op het desbetreffende terrein –
dat van de lichte verkeersovertredingen – reeds een goed werkend sanctiestelsel
voorhanden is, namelijk de Wet Mulder. Het succes van deze wet schuilt niet
in de zwaarte of ingrijpendheid van de sanctie, maar in de snelheid en doeltreffendheid
waarmee die sanctie kan worden opgelegd. Deze zijn het gevolg van de in deze
wet opgenomen aansprakelijkheid van de kentekenhouder, die niet alleen zeer
strikt is en dus aan de kentekenhouder slechts beperkte ontsnappingsmogelijkheden
biedt, maar het ook mogelijk maakt om op grote schaal met (in toenemende mate
beschikbaar komende) technische hulpmiddelen het verkeersgedrag van burgers
te controleren en overtredingen te constateren. Deze kentekenaansprakelijkheid
past zoals gezegd echter minder goed bij een sanctie betreffende het rijbewijs
zoals in het puntenstelsel voorzien, zodat wij, geplaatst voor de keuze tussen
het puntenstelsel en de Wet Mulder, voor de laatste hebben gekozen. Daarbij
hebben wij wel aangekondigd om voor de zwaardere verkeersdelicten, die niet
onder de Wet Mulder vallen, te zullen zoeken naar instrumenten waarin de voordelen
van het puntenstelsel (direct ingrijpen in de mogelijkheid om aan het verkeer
deel te nemen, eenvoud en duidelijkheid in de oplegging) behouden blijven.
Het onderhavige wetsvoorstel is hiervan de uitkomst. In zijn huidige vorm
is het wetsvoorstel overigens het resultaat van enkele wijzigingen voorgesteld
bij (eerste) nota van wijziging. Oorspronkelijk bevatte het, wat de snelheidsovertredingen
betreft, alleen een automatische invordering door de politie bij een overschrijding
met 50 kilometer per uur, met een inhoudingsbevoegdheid voor het
OM bij een overschrijding met 70 kilometer per uur (vooruitlopend op de ontzegging
van de rijbevoegdheid door de rechter). De omzetting in een administratieve
inhouding van het rijbewijs bij wijze van sanctie is mede ingegeven door het
oordeel van verschillende fracties, uitgesproken tijdens het nota-overleg
van 13 maart 1995 en in het (eerste) verslag bij het onderhavige wetsvoorstel,
dat het oorspronkelijk voorgestelde regime met name op 50- en 80-kilometerwegen
niet effectief is.De voorgestelde administratieve sanctie van inhouding van het rijbewijs
kan alleen worden opgelegd bij ernstige alcohol- en snelheidsdelicten, die
een direct gevaar vormen voor de verkeersveiligheid. De bestrijding van deze
delicten is een landelijke prioriteit, noodzakelijk voor het terugdringen
van het nog steeds te hoge aantal verkeersslachtoffers. Dit laatste rechtvaardigt
onzes inziens een aparte, krachtige aanpak van met name de ernstige alcohol-
en snelheidsovertredingen. Naar onze mening bestaat er op het terrein van
het verkeer een dringende noodzaak om een gedragsverandering bij verkeersdeelnemers
te bewerkstelligen. Speciale en generale preventie staat hier dus voorop.
Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat het vooral van belang
is om de subjectieve pakkans te vergroten (vgl. N. J. Baas, Subjectieve pakkans
bij snelheidsovertredingen, WODC 1995, literatuurverkenningen nr. 5). Hierbij
zijn twee elementen van belang: de (gepercipieerde) kans op betrapping en
de zekerheid dat een sanctie volgt. In dit laatste element schuilt de kracht
van de voorgestelde sanctie: zij wordt langs bestuursrechtelijke weg opgelegd
zonder dat behoeft te worden gewacht op het oordeel van de rechter (lik op
stuk) en de duur van de sanctie is per overtreding wettelijk vastgelegd, zodat
de burger precies weet waar hij aan toe is en daarop dus zijn gedrag kan afstemmen.
Dit betekent uiteraard niet dat het andere element – de kans op betrapping –
mag worden verwaarloosd. Het voorgestelde systeem mag geen dode letter worden.
Daarbij gaat het er echter niet zozeer om het nieuwe sanctie-instrument heel
vaak in te zetten, door massaal bestuurders te gaan staandehouden, als wel
om het verstandig, gericht toe te passen, bijvoorbeeld in het kader van de
zogenaamde gericht verkeerstoezicht projecten. Een dergelijke weloverwogen
inzet van het nieuwe instrument is, naar wij verwachten, bevorderlijk voor
de zorgvuldigheid van het gedrag van verkeersdeelnemers; dit in antwoord op
een vraag van de leden van de VVD-fractie.De voor de nieuwe sanctie in aanmerking komende delicten, zoals die door
het wetsvoorstel zijn afgebakend, lenen zich om twee redenen goed voor administratieve
afdoening. Ten eerste wordt de mate van alcoholgebruik respectievelijk de
hoogte van de snelheid met behulp van beproefde technische hulpmiddelen met
een grote mate van precisie vastgesteld. Dit levert een objectief gegeven
op, aan de hand waarvan de relatieve ernst van het delict kan worden bepaald.
Deze relatieve ernst kan worden gebruikt als een objectieve maat voor de hoogte
van de op te leggen sanctie. Ten tweede kan de sanctie alleen worden opgelegd
bij staandehouding van de bestuurder, zodat geen twijfel behoeft te bestaan
over de vraag wie – met overtreding van de verkeersregels – heeft
gereden. Dit zou wel het geval zijn als de sanctie ook zou kunnen worden opgelegd
bij constatering op kenteken (dit is uiteraard alleen denkbaar bij de snelheidsovertredingen
en niet bij de alcoholdelicten). Constatering op kenteken zou bovendien afdoen
aan het lik-op-stuk-karakter van de administratieve sanctie, omdat eerst de
bestuurder zou moeten worden achterhaald voordat de sanctie zou kunnen worden
opgelegd. Wij realiseren ons dat deze beperking van de sanctie van inhouding
van het rijbewijs – alléén bij staandehouding –
meebrengt dat iemand die de maximumsnelheid met meer dan 50 procent overschrijdt
en daarvoor wordt staandegehouden, in het algemeen in een ongunstiger positie
zal komen te verkeren dan iemand die dezelfde overtreding begaat maar wordt
«geflitst». Deze laatste zou niet de administratieve sanctie van
inhouding van het rijbewijs kunnen krijgen maar «slechts» de normale
strafrechtelijke sancties (waaronder overigens ook een ontzegging van de rijbevoegdheid).
Dit levert onzes inziens echter geen ongerechtvaardigd onderscheid
in behandeling op. Dat iemand de «pech» heeft te worden staandegehouden,
neemt immers niet weg dat hij een ernstig verkeersdelict heeft begaan en dat
hij in het systeem van het wetsvoorstel van tevoren precies wist wat de consequenties
van zijn handelen zouden zijn als hij zou worden staandegehouden. 1.3 Artikel 6 EVRM en het ontbreken van een matigingsbevoegdheidVerschillende fracties (D66, SGP, GPV) hebben de vraag gesteld of de voorgestelde
administratieve sanctie zich verdraagt met artikel 6 EVRM. Als namelijk de
oplegging van deze sanctie moet worden aangemerkt als een «criminal
charge» in de zin van artikel 6 EVRM, rijst de vraag of het daarin besloten
liggende recht van de beschuldigde op een rechterlijke beoordeling van zijn
zaak in het voorgestelde sanctiestelsel voldoende is gewaarborgd. De vraag
is gesteld of dit recht een sanctiestelsel toelaat waarin de rechter
is gebonden aan wettelijk vastgelegde sancties zonder dat hij over de bevoegdheid
beschikt om daarvan af te wijken, met name niet naar beneden toe. In de toelichting
bij de nota van wijziging op artikel 164c hebben wij de vraag of de inhouding
van het rijbewijs een «criminal charge» oplevert, uitdrukkelijk
in het midden gelaten. Die vraag is onzes inziens namelijk niet met een ondubbelzinnig
ja of nee te beantwoorden. Weliswaar zijn de criteria die het Europese Hof
hanteert ter bepaling van een «criminal charge» inmiddels in abstracto wel duidelijk, hoe zij precies bij de concrete toepassing
op verschillende sancties uitwerken, is nog allerminst uitgekristalliseerd.
Een sanctie als een administratieve inhouding van het rijbewijs is bij ons
weten nog nooit aan het Hof voorgelegd en is gelet op haar gemengde karakter –
deels ordemaatregel, deels leed toevoegend – ook niet op één
lijn te stellen met bijvoorbeeld een bestuursrechtelijke boete.Niettemin zullen wij er, net als in de toelichting op de nota van wijziging,
veronderstellenderwijs van uitgaan dat de administratieve inhouding van het
rijbewijs gelijk is te stellen aan een «criminal charge» in de
zin van artikel 6 EVRM. Vervolgens rijst de vraag of artikel 6 zich verzet
tegen een stelsel waarin de wetgever de hoogte van de op te leggen sanctie
fixeert en dus geen vrijheid aan de sanctietoepasser c.q. de rechter laat
om te beoordelen welke sanctie in het concrete geval evenredig is. De leden
van de D66-fractie verwijzen in dit verband naar het beginsel van «straf
op maat». Naar ons oordeel verzet artikel 6 zich niet tegen zo'n wettelijke
fixering, mits daarvoor gegronde redenen bestaan en de wettelijk vastgestelde
sancties als evenredig zijn aan te merken ten opzichte van de betrokken overtredingen.
Het arrest van het Europese Hof inzake Albert en Le Compte (10 februari 1983,
Serie A nr. 58, i.h.b. § 36) wijst niet in een andere richting, nu daarin
geen sprake was van wettelijk gefixeerde sancties maar van een sanctiebevoegdheid
van medische tuchtorganen waarbij de wetgever hun welbewust een zekere keuzevrijheid
had gelaten, daarmee deze vrijheid automatisch aan de toetsing van de rechter
onderwerpend.Ons standpunt wordt bevestigd door de omstandigheid dat verschillende
landen die aangesloten zijn bij het EVRM, voor bepaalde strafbare feiten zogenaamde
minimumstraffen kennen, waar beneden de rechter bij zijn straftoemeting niet
mag gaan. Deze bijzondere strafminima zijn in het Nederlandse strafrecht onbekend;
dit kent alleen algemene strafminima (bij gevangenisstraf één
dag, bij geldboete vijf gulden; vgl. ook art. 9a Sr, schuldigverklaring zonder
oplegging van straf). Sommige landen gaan hierin nog veel verder. Zo kent
het Verenigd Koninkrijk een verplichte levenslange gevangenisstraf voor moord
(zie EHRM 25 oktober 1990, Serie A nr. 190 (Thynne e.a.), § 73 en 74,
waarin het Hof zijdelings over deze sanctie sprak en haar in ieder geval niet
afwees).Concluderend zijn wij van oordeel dat het voorgestelde systeem, waarvoor
wij dringende redenen hebben aangevoerd, niet in strijd is met artikel 6 EVRM.
Wel zal ervoor moeten worden gewaakt dat de in een algemene maatregel van
bestuur vast te stellen sancties als evenredig zijn aan te merken ten opzichte
van de betrokken overtredingen. Bij de toelichting op de nota van wijziging
is reeds een voorstel voor een dergelijke algemene maatregel van bestuur gevoegd.
De hierin opgenomen sancties zijn, gelet op de ernst van de betrokken overtredingen
en de beoogde preventieve werking, onzes inziens geenszins onevenredig zwaar
te noemen. Bij een eerste snelheidsoverschrijding met meer dan 50 procent
(maar niet meer dan 80 procent) volgt bijvoorbeeld een inhouding van 4 maanden;
bij recidive binnen 5 jaar is dit 6 maanden. Bij rijden onder invloed is de
sanctie in de eerste categorie (AAG tussen 570 en 786 μg/l.) 6 maanden
(bij recidive 9 maanden). De duur van de sanctie ten aanzien van rijden onder
invloed correspondeert met de duur van de ingevolge de huidige OM-richtlijn
inzake rijden onder invloed door de officier van justitie te vorderen ontzegging
van de rijbevoegdheid. Voorts is het niet zo dat in het voorgestelde systeem aan de (bestuurs)-
rechter die het besluit tot administratieve inhouding moet toetsen, slechts
een marginale rol is overgelaten. Hij dient te beoordelen of aan de voorwaarden
voor oplegging van de sanctie is voldaan. In de eerste plaats dient hij daarvoor
na te gaan, aan de hand van het beschikbare bewijs, of het betrokken feit
inderdaad is gepleegd. Daarbij zal het in de regel om technisch bewijs gaan
(behalve bij alcoholdelicten waarbij sprake is van een weigering om mee te
werken of waarbij (nog) geen adem- of bloedalcoholgehalte bekend is). Bij
de beoordeling van dat materiaal zal de bestuursrechter – net als thans
de strafrechter – moeten nagaan of het op zodanige wijze (met procedurele
en technische waarborgen) tot stand is gekomen dat de uitkomst van het onderzoek
als voldoende bewijs van de mate van alcoholgebruik respectievelijk snelheidsoverschrijding
kan worden aangemerkt. Vervolgens zal de rechter moeten nagaan of het feit,
zoals het bewezen is, ook een «strafbaar» feit oplevert. Daarbij
zal hij zich niet alleen moeten afvragen of het feit in de termen van een
strafbepaling valt, maar ook – gelet op de samenhang met de strafrechtelijke
procedure over hetzelfde feit – of er wellicht omstandigheden zijn waardoor
in het concrete geval de strafbaarheid aan feit of dader komt te ontvallen.
Bij dit laatste moet met name worden gedacht aan overmachtsituaties. In deze
lijn is in het voorgestelde artikel 164a, tiende lid, WVW 1994 bepaald dat
de administratieve inhouding moet worden beëindigd en het rijbewijs moet
worden teruggegeven als de strafrechter de betrokkene (ondanks een bewezenverklaring)
heeft ontslagen van rechtsvervolging.Wat de bestuursrechter in het voorgestelde stelsel zoals gezegd niet kan,
is in ieder concreet geval bepalen welke sanctie, gelet op alle omstandigheden
van het geval, evenredig en passend is. De strafrechter kan dit wèl.
In zoverre is het voorgestelde stelsel van administratieve inhouding van het
rijbewijs zeker strakker dan de bestaande strafrechtelijke regeling van de
ontzegging van de rijbevoegdheid. Uit deze stelselwijziging mag echter niet
worden afgeleid – zoals de fractie van de VVD veronderstelt –
dat wij de huidige straftoemetingspraktijk ten aanzien van ernstige verkeersdelicten
minder juist achten. Ons voorstel berust op een bewuste keuze, om redenen
zoals in de vorige paragraaf uiteengezet, voor een ander sanctiestelsel, namelijk
een met een zo groot mogelijke preventieve werking ten aanzien van delicten
waarbij algemeen de overtuiging bestaat dat zij krachtig moeten worden bestreden
omdat zij de verkeersveiligheid ernstig in gevaar brengen. Met name menen
wij dat in zo'n stelsel geen plaats meer is voor het rekening houden met allerlei
persoonlijke omstandigheden van de dader (bijv. het zijn van beroepschauffeur),
iets dat wel mogelijk is in ons strafrechtelijke stelsel. De grote kracht
van het voorgestelde stelsel is juist dat de burger precies weet welke sanctie
bij bepaald verkeersgedrag volgt en dat hij daarmee vooraf rekening kan houden.
Personen die menen hun rijbewijs niet te kunnen missen, zullen extra oppasend
moeten zijn. Op grond van deze overwegingen hebben wij afgezien van een bevoegdheid
van de rechter om de opgelegde sanctie te verlagen op grond van de omstandigheden
van het geval; dit in antwoord op vragen van leden van de fracties van VVD,
D66 en SGP. Zo'n matigingsbevoegdheid zou een van de pijlers van ons voorstel
(de zekerheid over de hoogte van de sanctie) ondergraven en daarmee onaanvaardbaar
afbreuk zou doen aan de beoogde preventieve werking. 2. Strafverhoging bij roekeloos rijdenVoor de bij de eerste nota van wijziging voorgestelde verhoging van de
maximumstraffen voor dood of zwaar lichamelijk letsel door schuld in het verkeer
bestaat – zo constateren wij met genoegen – brede steun. Zij beantwoordt
aan een in de praktijk bij de rechterlijke macht bestaande behoefte aan meer
armslag teneinde ook in bepaalde gevallen van zeer ernstig roekeloos
rijgedrag recht te kunnen doen. Deze behoefte werd recentelijk tot uitdrukking
gebracht in het arrest van het Hof Arnhem van 10 maart 1997 in de zogenaamde
Porsche-zaak, waarin het Hof opmerkte dat «(a)ls het wettelijke strafmaximum
geen adequate bestraffing mogelijk maakt, slechts aanpassing van dat wettelijke
strafmaximum uitkomst (kan) bieden.» Zie hierover ook de brief van de
minister van Justitie van 8 april 1997 aan de vaste commissie voor Verkeer
en Waterstaat van de Tweede Kamer.In het nader verslag zijn over het onderhavige voorstel enkele vragen
gesteld, die wij hier achtereenvolgens zullen beantwoorden. De leden van de
fractie van D66 vragen waarop de strafmaat voor roekeloos rijden in de Wegenverkeerswet
1994 gebaseerd is. Deze leden zouden graag een nadere onderbouwing zien van
het feit dat er niet voor is gekozen om het Wetboek van Strafrecht als uitgangspunt
te nemen bij alcohol- en snelheidsdelicten. Naar hun oordeel zou daarbij kunnen
worden aangesloten bij artikel 287 Wetboek van Strafrecht (doodslag). Met
name in gevallen waarin sprake is van recidive zou naar het oordeel van de
hier aan het woord zijnde leden veel te zeggen zijn voor de redenering dat
het gebruik van alcohol in het verkeer of het te hard rijden zou kunnen worden
gezien als het nemen van een bewust risico.Zoals in de memorie van toelichting bij wetsvoorstel 22 030, dat
heeft geleid tot de vervanging van de voordien geldende Wegenverkeerswet door
de Wegenverkeerswet 1994, is uiteengezet, heeft het in de Wegenverkeerswet
1994 voorziene sanctiestelsel ten opzichte van het sanctiestelsel van de Wegenverkeerswet
belangrijke vereenvoudigingen ondergaan. In dat kader is het in de Wegenverkeerswet
voorziene systeem, dat zich kenmerkte door een grote mate van differentiatie,
vervangen door een uniform, helder en eenvoudig systeem waarin in beginsel
is voorzien in slechts twee categorieën van sancties, onderscheidenlijk
voor misdrijven en voor overtredingen. Dit heeft ertoe geleid dat de tegen
bepaalde feiten bedreigde vrijheidsstraf in enkele gevallen wat hoger of lager
is uitgevallen, of dat ter zake van een bedreigde geldboete een verschuiving
naar de naasthogere geldboetecategorie heeft plaatsgevonden. Voor wat betreft
de in de Wegenverkeerswet 1994 voorziene sancties op het veroorzaken van dood
of lichamelijk letsel door schuld en op joyriding, heeft ten opzichte van
de Wegenverkeerswet geen wijziging plaatsgevonden van de aard van de bedreigde
straffen of van de hoogte daarvan.Zoals door de eerste ondergetekende bij brief van 11 mei 1995 (kamerstukken
II 1994/95, 22 100, nr. 40) werd toegezegd, hebben wij naar aanleiding
van de motie-Van Heemst (kamerstukken II, 1994/95 22 100, nr. 25) de
mogelijkheden onderzocht om in de Wegenverkeerswet 1994 een nieuw artikel
op te nemen met een opzet-variant van roekeloos rijden, dat dezelfde hoofdstraf
zou moeten kennen als artikel 287 van het Wetboek van Strafrecht (doodslag).
Zoals wij bij onze brief van 15 december 1995 (kamerstukken II 1995/96, 22 100,
nr. 47) aan de Kamer hebben medegedeeld, heeft dit onderzoek tot de conclusie
geleid dat het introduceren van een nieuwe gradatie van verwijtbaarheid tussen
roekeloosheid – in rechtspraak en literatuur gezien als de ernstigste
vorm van schuld – en voorwaardelijk opzet – de lichtste vorm van
opzet – niet bestaanbaar is. Op grond hiervan hebben wij moeten afzien
van een opzetvariant van roekeloos rijden. Uitgaande van dit gegeven hebben
wij ervoor gekozen de thans tegen het door schuld veroorzaken van dood of
lichamelijk letsel in het verkeer bedreigde straffen fors te verhogen en de
omstandigheid dat het betrokken ongeval is veroorzaakt of mede is veroorzaakt
doordat de schuldige de maximumsnelheid in ernstige mate heeft overschreden,
aan te merken als strafverzwarende omstandigheid. Door het huidige wettelijk
strafmaximum, dat – zoals het Gerechtshof te Arnhem het in zijn arrest
van 10 maart 1997 heeft verwoord – geen aan de maatschappelijke strafbehoefte
beantwoordende bestraffing toelaat, te verhogen naar drie jaar
c.q., indien sprake is van strafverzwarende omstandigheden, naar negen jaar,
krijgt de rechter meer ruimte om de mate van schuld van de veroordeelde aan
het veroorzaken van dood of lichamelijk letsel in de strafmaat te verdisconteren
en wordt een meer adequate bestraffing mogelijk gemaakt. Door de voorgestelde
verhoging wordt de nu nog bestaande discrepantie tussen het strafmaximum dat
in het Wetboek van Strafrecht wordt bedreigd tegen doodslag en het strafmaximum
dat in de Wegenverkeerswet 1994 wordt bedreigd tegen het veroorzaken van dood
door schuld in het verkeer, in belangrijke mate teruggebracht. Ook na die
verhoging blijft er onderscheid in strafmaximum bestaan tussen het Wetboek
van Strafrecht en de Wegenverkeerswet 1994. Naar ons oordeel is laatstbedoeld
onderscheid gerechtvaardigd omdat daarin het verschil in strafwaardigheid
tussen een opzetdelict (Wetboek van Strafrecht) en een schulddelict (Wegenverkeerswet
1994) tot uiting komt.Anders dan de leden van de fractie van D66 het zouden willen zien, is
het voor het bewijs van de voor het vervullen van de delictsomschrijving vereiste
(voorwaardelijk) opzet niet voldoende dat de verdachte alcohol heeft gebruikt
of dat hij te hard heeft gereden, maar is vereist dat hij zich willens en
wetens heeft blootgesteld aan de aanmerkelijke kans dat andere verkeersdeelnemers
door zijn gedraging het leven zullen verliezen, en dat hij die kans welbewust
heeft aanvaard en op de koop heeft toegenomen. Indien de verdachte door zijn
handelwijze ook zelf aanmerkelijk levensgevaar heeft gelopen, dient de rechter –
aldus de Hoge Raad in zijn arrest van 15 oktober 1996 in de Porsche-zaak (NJ
1997, 199) – in zijn oordeel te betrekken dat – behoudens aanwijzingen
van het tegendeel – naar ervaringsregelen niet waarschijnlijk is dat
de verdachte de aanmerkelijke kans dat een frontale botsing met een tegemoetkomende
auto zal plaatsvinden, en hij als gevolg van zijn gedraging zelf het leven
zal verliezen, eveneens op de koop toe neemt. Gezien het door de Hoge Raad
in de Porsche-zaak aangelegde criterium zal het er in een aantal gevallen
niet eenvoudiger op worden ter zake van een verkeersongeval met dodelijke
afloop met succes een vervolging ter zake van handelen in strijd met artikel
287 van het Wetboek van Strafrecht (doodslag) in te stellen, maar het blijft
zeker denkbaar dat in bepaalde gevallen doodslag ten laste wordt gelegd.De leden van de fractie van D66 vroegen of de regering nader kan motiveren
waar de strafmaten van tien jaar en vijf jaar ontzegging van de rijbevoegdheid
(zie het voorgestelde art. 179a WVW 1994) op zijn gebaseerd. Zoals wij reeds
hebben gesteld in de toelichting op de nota van wijziging, hebben wij voor
wat betreft de maximum duur van de bijkomende straf van ontzegging van de
bevoegdheid tot het besturen van motorrijtuigen bij veroordeling wegens doodslag
of moord begaan met een motorrijtuig aansluiting gezocht bij artikel 179,
vierde lid, van de Wegenverkeerswet 1994. Gezien de ernst van de in de artikelen
287 en 289 van het Wetboek van Strafrecht omschreven misdrijven achten wij
aansluiting bij het in de Wegenverkeerswet 1994 voorziene maximum van tien
jaar – de zwaarst denkbare bijkomende straf, die in geval van recidive
kan worden opgelegd bij veroordeling wegens een aantal ernstige verkeersmisdrijven,
opgesomd in artikel 179, eerste lid, van die wet – gepast. Voor wat
betreft de maximum duur van de bijkomende straf bij veroordeling wegens een
der in de artikelen 301, 302 of 303 van het Wetboek van Strafrecht omschreven
misdrijven gepleegd met een motorrijtuig achten wij het in de Wegenverkeerswet
1994 voorziene maximum van vijf jaar, dat buiten het geval van recidive kan
worden opgelegd bij veroordeling wegens de in artikel 179, eerste lid, van
die wet opgesomde verkeersmisdrijven, gerechtvaardigd. 3. Overige vragen; algemeenDe leden van de fracties van PvdA en D66 vragen of de regering voornemens
is om ruime bekendheid te geven aan de voorgestelde aanscherpingen van de
regels met betrekking tot sanctionering van verkeersdelicten. Het antwoord
luidt bevestigend. In het bijzonder van de voorgestelde administratieve sanctie
van inhouding van het rijbewijs wordt een grote preventieve werking verwacht.
Om deze preventieve werking te ondersteunen is het noodzakelijk dat de burger
tijdig wordt geïnformeerd over de inhoud en mogelijke gevolgen van de
aangescherpte regels. De voorlichtingsaanpak zal – gezien het feit dat
het onderwerp in principe elke burger kan raken – naar verwachting een
massamediaal karakter krijgen. Naast actieve persvoorlichting valt daarbij
te denken aan een campagne-achtige aanpak (bijv. een Postbus-51-spot op televisie
en radio, billboards langs de openbare weg e.d.). De nadere uitwerking van
de voorlichtingsstrategie en -middelen zal plaatsvinden in overleg tussen
de departementen van Justitie en Verkeer en Waterstaat en andere betrokken
partijen, zoals politie en openbaar ministerie.Het argument dat er in de buurt van de snelwegen geen opslagcapaciteit
is voor het onderbrengen van inbeslaggenomen auto's, kon de leden van de PvdA-fractie
niet overtuigen. Valt die ruimte niet te creëren, zo vroegen zij, en
zouden juist voor iedereen zichtbare autosilo's niet een afschrikwekkende
werking hebben? Deze leden zouden voorts graag van de regering vernemen welke
praktische gevolgen de introductie van een wettelijke risico-aansprakelijkheid
met zich zal brengen. Voorts zouden zij graag vernemen waarom een teruggaveregeling –
indien de bestuurder niet de eigenaar is – afbreuk zou doen aan een
dergelijke maatregel.Zoals wij in onze brief van 15 december 1995 aan de Kamer (kamerstukken
II 1995/96, 22 100, nr. 47) hebben uiteengezet, zijn aan het op grote
schaal toepassen van het middel van inbeslagname en verbeurdverklaring dermate
grote praktische en principiële nadelen verbonden – welke nadelen
zich bovendien niet laten ondervangen door verbetering van de regelgeving
terzake – dat die maatregel slechts in een beperkt aantal gevallen effectief
zal kunnen zijn. Het creëren van voldoende opslagruimte voor inbeslaggenomen
auto's in de buurt van snelwegen zou – daargelaten of voor iedereen
zichtbare autosilo's een afschrikwekkende werking zouden hebben – weliswaar
in beginsel denkbaar zijn, doch moet gezien de daaraan verbonden kosten, zeker
ook in relatie tot de geringe mate van effectiviteit van het middel van inbeslagname,
niet realiseerbaar worden geacht.Zoals wij in onze brief van 15 december 1995 hebben uiteengezet, hebben
wij niet voor een risico-aansprakelijkheid gekozen, omdat daardoor particulieren
die niet beroeps- of bedrijfsmatig hun auto uitlenen, onevenredig zouden kunnen
worden getroffen. Weliswaar zouden deze onevenredige gevolgen kunnen worden
ondervangen door het introduceren van een hardheidsclausule of een teruggaveregeling,
maar toepassing daarvan zou ernstig afbreuk doen aan de sanctie van inbeslagname.
Met name indien een eventuele teruggaveregeling op grote schaal zou worden
toegepast, zou het lonend kunnen zijn om in een geleende of gehuurde auto
te rijden.In antwoord op vragen van de leden van de VVD-fractie willen wij uitdrukkelijk
herhalen dat het voorstel voor een administratieve sanctie van inhouding van
het rijbewijs niet inhoudt een diskwalificatie van de wijze waarop openbaar
ministerie en strafrechter thans ernstige verkeersdelicten afdoen, maar voortkomt
uit een bewuste keuze voor een ander sanctiestelsel, dat berust op twee pijlers:
lik op stuk door middel van bestuurlijke afdoening en zekerheid over de hoogte
van de sanctie. Een dergelijke wijze van sanctionering is niet mogelijk binnen
de kaders van het strafrechtelijke stelsel, althans niet waar het gaat om
een sanctie betreffende de rijbevoegdheid. De door de leden van de VVD-fractie opgeworpen mogelijkheid van aanscherping van het transactie- en requireerbeleid
van het OM is dan ook in onze ogen geen gelijkwaardig alternatief voor de
voorgestelde administratieve sanctie.Deze leden vragen verder of in het voorgestelde systeem de mogelijkheid
bestaat dat OM en rechter strafuitsluitingsgronden en/of algemene beginselen
van behoorlijk bestuur zullen gebruiken om de persoonlijke omstandigheden
van de overtreder mee te wegen. In paragraaf 1 is aangegeven wat precies de
ruimte is van officier van justitie en rechter bij de beantwoording van de
vraag of een administratieve sanctie van inhouding van het rijbewijs moet
worden opgelegd onderscheidenlijk gehandhaafd. Aangegeven is dat indien aan
de voorwaarden daarvoor is voldaan, de officier van justitie verplicht is
om de sanctie op te leggen. Van een sanctiebevoegdheid, waarvan
de uitoefening aan beginselen van behoorlijk bestuur zou kunnen worden getoetst,
is dus geen sprake. Wel kunnen c.q. moeten officier van justitie en strafrechter
nagaan of sprake is van een strafbaar feit. In het kader van die
vraag kunnen (moeten) zij acht slaan op omstandigheden die strafrechtelijk
gezien een beroep op een rechtvaardigings- of schulduitsluitingsgrond zouden
opleveren. Bijzondere (persoonlijke) omstandigheden kunnen er echter in het
voorgestelde systeem, zoals uitvoerig beargumenteerd, niet toe leiden dat
een lagere sanctie wordt opgelegd dan wettelijk voor de betrokken overtreding
is voorzien.De leden van de VVD-fractie zijn geïnteresseerd in de recidivegegevens
voor verkeersdelinquenten. In het bijzonder vragen zij of er informatie beschikbaar
is over het recidivegevaar in die gevallen waarin de persoonlijke omstandigheden
bij de strafoplegging zijn meegewogen. Dergelijke specifieke informatie is
ons niet bekend. In het algemeen kan men stellen dat onderzoek naar de (speciaal-preventieve)
effecten van bepaalde sancties niet eenvoudig is, gelet op de diverse op het
gedrag van betrokkenen inwerkende factoren en op het onderscheid tussen kennis
en attitudes enerzijds en het feitelijk gedrag anderzijds. Dit wordt geïllustreerd
door een evaluatie-onderzoek van de Alcohol Verkeer Cursussen (WODC 1992,
reeks Onderzoek en Beleid, nr. 121). Een van de conclusies van dit onderzoek
was wel dat, nu alcohol-verkeersdelinquentie een hardnekkige vorm van gedrag
is, de op verandering gerichte interventie ingrijpend moet zijn. Daarbij werd
als voorbeeld genoemd de intrekking van het rijbewijs (a.w., blz. 47/48).De leden van de VVD-fractie vragen verder hoe het stelsel van administratieve
inhouding zich verhoudt tot het voornemen van de regering om het requireerbeleid
van het OM te matigen. Zij doelen hiermee, naar wij begrijpen, op de aankondiging
van de minister van Justitie om, ter beheersing van het aantal en de duur
van de lange gevangenisstraffen, de ontwikkeling in de opgelegde straffen
en de beschikbare detentiecapaciteit beter te gaan monitoren en
waar nodig het requireerbeleid daaraan aan te passen (zie de nota «In
juiste verhouding, Beleidsvoornemens met betrekking tot rechtshandhaving en
veiligheid», kamerstukken II 1995/96, 24 802, nr. 2). Wij zien echter
geen direct verband tussen dit voornemen van de minister van Justitie en het
onderhavige voorstel, nu het voorstel voor de administratieve sanctie van
inhouding geen gevolgen heeft voor de met de oplegging van lange gevangenisstraffen
gemoeide detentiecapaciteit.Deze leden vragen verder of wij de voordelen van regelmatige en nauwgezette
controle en van bevordering van de doorloopsnelheid van verkeerszaken hebben
afgewogen tegen het voorgestelde doel, het bewerkstelligen van een gedragsverandering
teneinde het aantal ernstige snelheids- en alcoholdelicten terug te dringen.
Wij zijn van mening dat wij niet het een kunnen doen en het andere laten.
Verkeershandhaving kan slechts effectief zijn bij een integrale aanpak, bestaande
uit zowel preventieve als repressieve maatregelen. Naast de door de vragenstellers genoemde maatregelen is er dan ook wel degelijk plaats voor stringente,
op bepaalde ernstige verkeersdelicten gerichte sancties.De leden van de VVD-fractie verzoeken de regering hen te informeren over
de wijze van berechting en sanctionering van verkeersdelicten in de ons omringende
landen zoals Groot-Brittannië, Frankrijk, Duitsland en België. Bij
onze brief van 7 maart 1995 (kamerstukken II 1994/95, 22 100, nr. 23)
informeerden wij de Kamer reeds over het zowel in Duitsland als in Frankrijk
bestaande puntenstelsel voor verkeersovertredingen en de ervaringen die in
die landen met een dergelijk stelsel zijn opgedaan. Voor een uiteenzetting
daaromtrent moge worden verwezen naar die brief. Met nadruk wijzen wij er
op dat noch Duitsland noch Frankrijk – en hetzelfde geldt voor België
en Groot-Brittannië – een systeem voor de afdoening van verkeersovertredingen
kent zoals te onzent is voorzien op grond van de Wet Mulder. Evenmin kennen
de ons omringende landen een systeem ten aanzien van de aansprakelijkheid
van de kentekenhouder voor overtredingen die met het voertuig zijn begaan.
Reeds op grond van de geschetste verschillen in handhavingsregime achten wij
een vergelijking van het Nederlandse sanctiestelsel met de wijze waarop in
de ons omringende landen verkeersdelicten worden berecht en gesanctioneerd,
niet goed mogelijk.In antwoord op de desbetreffende vraag van de leden van de VVD-fractie
merken wij op dat de organisatie voor het beroepsgoederenvervoer niet over
het voorgestelde systeem is geraadpleegd. Hun vraag of wij de huidige straftoemetingspraktijk –
waarin, zoals deze leden stellen, bij een first offender nogal
eens wordt gekozen voor een voorwaardelijke ontzegging van de rijbevoegdheid
of een weekendontzegging, al dan niet in combinatie met een onvoorwaardelijke
gevangenisstraf en/of forse geldboete – ontoereikend achten, is in het
voorgaande reeds beantwoord. Dat het voorgestelde systeem in voorkomende gevallen
met name voor een beroepschauffeur strenger uit kan pakken dan het bestaande
strafrechtelijke stelsel, doet onzes inziens niet af aan de dringende redenen
die ook van de zijde van de Tweede Kamer in het verleden zijn aangevoerd voor
aanscherping van het sanctie-instrumentarium bij ernstige verkeersdelicten
en die aan dit voorstel ten grondslag liggen. De omstandigheid dat oplegging
van de administratieve sanctie tot gevolg zou kunnen hebben dat een chauffeur
wordt ontslagen en daarmee tot een beroep op de Algemene bijstandswet of de
werkloosheidsvoorzieningen zou kunnen leiden, is naar onze mening geen omstandigheid
die bij de behandeling van dit wetsvoorstel specifiek van belang is. Ook andere
sancties, bijvoorbeeld een onvoorwaardelijke gevangenisstraf, kunnen tot het
verlies van een baan leiden en dus uiteindelijk tot een beroep op de collectieve
voorzieningen.De aan het woord zijnde leden van de VVD-fractie vragen tot slot of er
in het strafrecht nog andere delicten zijn waarvoor een minimumsanctionering
geldt. Zoals in paragraaf 1 reeds gesteld kent het Nederlandse strafrecht
geen bijzondere strafminima. Het wetsvoorstel brengt hier geen wijziging in.
Wij stellen immers voor de betrokken verkeersdelicten niet een bijzonder strafminimum binnen het strafrecht voor, maar overheveling van deze delicten –
voor zover het betreft de sanctie ten aanzien van de rijbevoegdheid –
naar het bestuursrecht. In het bestuursrecht zijn wettelijk gefixeerde sancties
niet ongebruikelijk; zie bijvoorbeeld artikel 27, eerste en tweede lid, van
de Werkloosheidswet (zoals gewijzigd bij de Wet boeten, maatregelen en terug-
en invordering sociale zekerheid, Stb. 1996, 248). Overheveling naar het bestuursrecht
is ten aanzien van de door de vragenstellers genoemde delicten als moord,
doodslag en verkrachting mogelijk noch gewenst, reeds omdat bij deze delicten
in de regel een geheel andere sanctie aan de orde is, namelijk gevangenisstraf,
en die sanctie slechts door de strafrechter kan worden opgelegd (vgl. art.
113, derde lid, Grondwet).De leden van de fractie van D66 constateren dat als gevolg van de voorgestelde ondergrens van 30 kilometer per uur overtredingen van
de maximumsnelheid met 50 procent in woonerven en in 30-kilometer-per-uur-gebieden
niet zullen kunnen worden bestraft met de voorgestelde administratieve inhouding
van het rijbewijs. Deze leden informeren welke sanctie er ingevolge de Wet
Mulder op deze overtredingen staat, en vragen om een nadere onderbouwing van
het gekozen systeem. Zoals wij in paragraaf 1.2 van deze nota hebben uiteengezet,
hechten wij er aan het bestaande systeem van afdoening via de Wet Mulder intact
te houden en achten wij het «ontmulderen» van feiten die thans
onder de Wet Mulder vallen, ongewenst vanwege het effect daarvan op de snelheid
en doeltreffendheid waarmee deze feiten kunnen worden afgedaan. Om die reden
hebben wij er voor gekozen om voor wat betreft de toepassing van de voorgestelde
sanctie van administratieve inhouding van het rijbewijs een ondergrens in
te bouwen van 30 kilometer per uur. Als gevolg van het inbouwen van die ondergrens
blijft overschrijding van de maximumsnelheid in woonerven en in 30- kilometer-per-uur-gebieden
met niet meer dan 30 kilometer per uur, net zoals thans reeds het geval is,
onder de werking van de Wet Mulder vallen. Ingevolge de bij die wet behorende
bijlage varieert de administratieve sanctie op overschrijding van de binnen
de bebouwde kom geldende maximumsnelheid, afhankelijk van de mate van overschrijding
en van de categorie van weggebruikers, van 50 tot 250 gulden. Indien de overschrijding
van de maximumsnelheid meer dan 30 kilometer per uur bedraagt, is daarmee
tevens voldaan aan het voorgestelde criterium van overschrijding van de maximumsnelheid
met meer dan 50 procent en wordt tot toepassing van de voorgestelde sanctie
van administratieve inhouding van het rijbewijs overgegaan.In antwoord op de desbetreffende vraag van deze leden wijzen wij erop
dat de verhoging van de administratieve sanctie met drie respectievelijk twee
maanden bij herhaling van een ernstig alcohol- respectievelijk snelheidsdelict
binnen vijf jaar is gebaseerd op het huidige requireerbeleid van het openbaar
ministerie ten aanzien van de ontzegging van de rijbevoegdheid (zie de OM-Richtlijn
inzake rijden onder invloed gebaseerd op de Wegenverkeerswet 1994 (Stcrt.
1996, 42) en de Richtlijn inzake misdrijven, overtredingen en gedragingen
als bedoeld in de WAHV, waarin zijn opgenomen de bijlagen van deze wet en
het Transactiebesluit 1994). Een verdere verhoging van de sanctie van inhouding
van het rijbewijs bij recidive lijkt ons niet noodzakelijk, nu de kracht van
deze sanctie vooral schuilt in de zekerheid dat bij een bepaalde overtreding
een sanctie van een bepaalde duur volgt en het dus niet zozeer gaat om die
duur zelf.De leden van de D66-fractie vragen waarom ooit rijden onder invloed is
aangemerkt als misdrijf en overschrijding van de maximumsnelheid als overtreding.
Mogelijk heeft dit onderscheid te maken met het feit dat lange tijd (tot begin
jaren vijftig) weinig specifieke snelheidsregels hebben gegolden, naast het
algemene gevaarzettingsverbod zoals thans neergelegd in artikel 5 WVW 1994.
Anders dan rijden onder invloed, dat in de Wegenverkeerswet van 1935 tot misdrijf
werd verheven, werd de overschrijding van bepaalde snelheidslimieten vermoedelijk
niet ervaren als een zelfstandige oorzaak van het toenemende aantal verkeersongevallen.
Zoals de vragenstellers terecht aangeven is dit in de huidige tijd anders,
nu de handhaving van de maximumsnelheden gelet op de in de vraag genoemde
omstandigheden van essentieel belang is geworden voor de verkeersveiligheid.
Op zichzelf zou dit reden kunnen zijn om bepaalde excessieve snelheidsdelicten
als misdrijf te kwalificeren. Uit praktisch oogpunt bestaat daartoe onzes
inziens echter geen noodzaak. Ten eerste zijn de verschillen in strafpositie
tussen rijden onder invloed en overschrijding van de maximumsnelheid niet
zodanig dat de strafrechter bij de berechting van snelheidsovertreders te
weinig armslag zou hebben (namelijk voor rijden onder invloed maximaal 3 maanden
gevangenisstraf, geldboete van de derde categorie en/of 5 jaren ontzegging
van de rijbevoegdheid en voor een snelheidsovertreding 2 maanden
hechtenis, geldboete van de tweede categorie en/of 2 jaren ontzegging rijbevoegdheid).
Ten tweede stelt het onderhavige wetsvoorstel ernstige alcohol- en snelheidsdelicten
voor wat betreft de oplegging van de sanctie van inhouding van het rijbewijs
juist op één lijn.Vervolgens vragen de leden van de D66-fractie zich, naar wij begrijpen,
af of wij aanleiding zien het delict rijden onder invloed, zijnde een misdrijf,
over te hevelen van de Wegenverkeerswet 1994 naar het Wetboek van Strafrecht.
Wij beantwoorden deze vraag ontkennend. Buiten het Wetboek van Strafrecht,
in wetten die betrekking hebben op bijzondere terreinen van het maatschappelijk
verkeer, komen immers talloze misdrijven voor, zonder dat met deze wettelijke
indeling afbreuk wordt gedaan aan de ernst van de betrokken delicten. Wij
wijzen bijvoorbeeld op de misdrijven die voorkomen in de Opiumwet.De leden van de fractie van D66 zeggen niet uit het wetsvoorstel te kunnen
opmaken of de mogelijkheid tot het opleggen van straf aan de juridische bestuurder
ook bestaat wanneer het gaat om de in het wetsvoorstel voorgestelde sancties
op alcohol- en snelheidsdelicten en om de straffen die staan op dood door
schuld en het toebrengen van lichamelijk letsel door schuld. Zij vragen of
de regering dit nader kan toelichten. Bij het merendeel van de krachtens de
Wegenverkeerswet 1994 strafbaar gestelde feiten richt het verbod zich tot
de bestuurder. Ingevolge artikel 1, eerste lid, onderdeel m, van de Wegenverkeerswet
1994 wordt onder bestuurder van een motorrijtuig verstaan degene die het motorrijtuig
bestuurt of degene die, overeenkomstig de bij algemene maatregel van bestuur
gestelde voorwaarde, wordt geacht het motorrijtuig onder zijn onmiddellijk
toezicht te doen besturen. Op grond van deze voorziening (het zgn. juridisch
bestuurderschap) wordt in gevallen, waarin sprake is van besturen onder toezicht
(dit doet zich voor bij het geven van rijonderricht en in de examensituatie),
de toezichthouder (de rijinstructeur c.q. de examinator) als bestuurder aangemerkt
en worden de op het feit gestelde sancties opgelegd aan de toezichthouder
(de zgn. juridische bestuurder) en niet aan de feitelijke bestuurder. Onder
meer doet zich dit voor bij overtreding van de maximumsnelheid. Hierbij moet
niet alleen worden gedacht aan de op het feit gestelde strafrechtelijke sancties
maar ook aan de voorgestelde administratieve sanctie (vgl. ook de tekst van
het voorgestelde artikel 164a: indien tegen «de bestuurder» proces-verbaal
is opgemaakt, houdt de officier van justitie de ingevorderde bewijzen in).
Daarnaast bevat de Wegenverkeerswet 1994 een aantal bepalingen waarbij het
verbod zich richt tot «een ieder» dan wel «een ieder die
aan het verkeer deelneemt». Onder meer is hiervan sprake bij het in
artikel 6 voorziene verbod op het door schuld veroorzaken van een verkeersongeval
waardoor een ander wordt gedood of aan een ander lichamelijk letsel wordt
toegebracht. Gezien de formulering van het verbod kunnen de op dit delict
gestelde straffen in gevallen waarin sprake is van rijden onder toezicht zowel
aan de feitelijke bestuurder als aan de juridische bestuurder worden opgelegd.
Ten slotte bevat de Wegenverkeerswet 1994 een aantal bepalingen waarbij het
verbod expliciet is gericht tot zowel degene die feitelijk bestuurt als tot
degene onder wiens toezicht wordt bestuurd. Onder meer gaat het daarbij om
rijden onder invloed (art. 8 Wegenverkeerswet 1994). Ook in die gevallen kan
de bedreigde straf zowel aan de feitelijke bestuurder als aan de juridische
bestuurder worden opgelegd.De vraag van deze leden naar de aan de nieuwe regels te geven publiciteit
is hiervoor reeds beantwoord. Artikel 6 EVRMDe meeste over artikel 6 EVRM gestelde vragen zijn met de uiteenzetting
in paragraaf 1 reeds beantwoord. De resterende vragen beantwoorden wij als
volgt.De leden van de CDA-fractie vragen of de invoering van een puntensysteem
niet meer mogelijkheden tot gerichter en genuanceerder optreden geeft dan
de voorgestelde administratieve sanctie van inhouding van het rijbewijs, en
of een dergelijk puntenstelsel niet beter in de opzet van de Wet Mulder past.
Zoals wij in onze brief van 7 mei 1995 aan de Kamer (kamerstukken II 1994/95,
22 100, nr. 23) hebben uiteengezet, ligt de kracht van een puntenstelsel met
name in de preventieve werking die ervan uitgaat. Deze preventieve werking
zou zich naar ons oordeel met name laten gelden indien sprake zou zijn van
een cumulatie van punten die worden toegekend ter zake van het begaan van
relatief lichte en veel voorkomende overtredingen. Het gaat daarbij dan echter
juist om verkeersovertredingen die thans administratiefrechtelijk worden afgedaan
op grond van de Wet Mulder. Zoals wij in genoemde brief en in paragraaf 1.2
van deze nota hebben betoogd, zouden wij het zeer ongewenst achten om deze
overtredingen voor een (groot) deel te «ontmulderen», gezien het
effect daarvan op de snelheid en doeltreffendheid waarmee deze feiten kunnen
worden afgedaan. Wij hebben dan ook geconcludeerd dat van de indiening van
een puntenstelsel moet worden afgezien. Bij de thans in het kader van het
onderhavige voorstel van wet voorgestelde sanctie van administratieve inhouding
van het rijbewijs gaat het dan ook niet om de relatief lichte overtredingen
die onder de werking van de wet Mulder vallen, maar om ernstige alcoholdelicten
en ernstige snelheidsdelicten, welke delicten in zodanige mate een bedreiging
voor de verkeersveiligheid vormen, dat het alleszins gerechtvaardigd is de
betrokken bestuurder direct te treffen in de mogelijkheid om aan het verkeer
deel te nemen.De leden van de CDA-fracties wijzen op de mogelijke samenloop van procedures
ter zake van hetzelfde feit en vragen of niet het risico van rechtsongelijkheid
en onduidelijkheid bestaat. In paragraaf 1.1. hebben wij reeds uiteengezet
waarom deze samenloop niet tot onverenigbare of onredelijke uitkomsten behoeft
te leiden. Samenloop van een beklagprocedure tegen de invordering en een bezwaarschriftprocedure
tegen de sanctie van inhouding zal na de wijziging zoals wij die in bijgaande
nota van wijziging voorstellen niet meer kunnen voorkomen, nu in de betrokken
gevallen – de ernstige alcohol- en snelheidsdelicten van artikel 164,
tweede lid – ook tegen de invordering door de politie de Awb-procedure
wordt opengesteld. Om te voorkomen dat bij de burger onduidelijkheid bestaat
over het aangewezen rechtsmiddel, wordt verder voorgeschreven dat de opsporingsambtenaar
die het rijbewijs invordert, de betrokkene schriftelijk over dit rechtsmiddel
informeert.Deze leden constateren verder een verschil van mening tussen de regering
en de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak met betrekking tot de vraag
of het voorgestelde administratieve sanctiestelsel in overeenstemming is met
artikel 6 EVRM. Zij vragen of de regering bereid is dit juridische vraagpunt
aan een onafhankelijke derde ter advisering voor te leggen. Zoals de NVvR
in haar advies zelf al aangeeft, bestaat in de literatuur geen eenduidigheid
over onder andere de reikwijdte van de ingevolge artikel 6 EVRM vereiste rechterlijke
toetsing en is de jurisprudentie van het Europese Hof voor de rechten van
de mens op dit punt nog in ontwikkeling. Ook een onafhankelijke deskundige
zal die duidelijkheid niet kunnen scheppen. In het bovenstaande is voldoende
beargumenteerd dat het voorgestelde stelsel de toets van artikel 6 kan doorstaan.
Wij hebben daarbij ook aangegeven dat de rechterlijke beoordeling zich in
het voorgestelde stelsel – anders dan de NVvR veronderstelde –
mede uitstrekt tot de aanwezigheid van een rechtvaardigings- of een schulduitsluitingsgrond. Het is dus niet juist dat in het voorgestelde systeem
de werking van het beginsel «geen straf zonder schuld» is uitgeschakeld.De leden van de D66-fractie vragen of de officier van justitie in bijzondere
omstandigheden op grond van het opportuniteitsbeginsel kan besluiten de inhouding
van het rijbewijs te beëindigen. Dit is niet het geval. Als aan de voorwaarden
voor oplegging van een administratieve sanctie is voldaan, schrijft de wet
de oplegging van een sanctie voor een bepaalde duur dwingend voor. Wel zal
de officier van justitie het rijbewijs onverwijld moeten teruggeven zodra
blijkt dat aan een van die voorwaarden niet is voldaan (bijv. als hem blijkt
dat de gebruikte meetapparatuur ondeugdelijk was, zodat de overtreding niet
kan worden vastgesteld). In lijn hiermee schrijft artikel 164a, tiende lid,
teruggave voor indien de strafrechter in de hoofdzaak bevindt dat geen strafbaar
feit is gepleegd en daarom de betrokkene vrijspreekt of van rechtsvervolging
ontslaat. Verder volgt uit de voorgestelde regeling dat de officier het rijbewijs
ook dient terug te geven indien bijvoorbeeld uit een later beschikbaar gekomen
resultaat van een bloedonderzoek blijkt dat het bloedalcoholgehalte van betrokkene
toch niet hoger was dan 1,3 promille (het aanvankelijke ernstige vermoeden
van een te hoog alcoholgehalte (zie art. 164, tweede lid, onderdeel a, WVW
1994) kan dan geen grond zijn om de sanctie voort te zetten; de uitvoering
van de sanctie tot dat moment moet overigens wel rechtmatig worden geacht).Deze leden wijzen verder op het verschil in sanctionering dat ontstaat
tussen snelheidsovertreders die worden staande gehouden en snelheidsovertreders
die op kenteken worden bekeurd. Alleen bij de eerste groep is de voorgestelde
regeling van de administratieve inhouding van het rijbewijs van toepassing.
Deze leden vragen of dit verschil geen rechtsongelijkheid meebrengt. Wij menen
dat dit niet het geval is. Ten eerste wijzen wij deze leden erop dat de strafrechtelijke
variant van de administratieve inhouding van het rijbewijs – de ontzegging
van de rijbevoegdheid – in beginsel ook kan worden opgelegd aan degene
die bij afwezigheid van een bekende bestuurder aansprakelijk is voor de verkeersovertreding
(zie art. 181, eerste lid, jo. 179, derde lid, WVW 1994). Dit neemt niet weg
dat het voorgestelde systeem van administratieve inhouding strakker is dan
het bestaande strafrechtelijke sanctie-instrumentarium. In zoverre hebben
degenen die op kenteken worden bekeurd «geluk». Wij herhalen hier
echter ons standpunt dat dit nog niet een ongerechtvaardigd onderscheid
in behandeling oplevert. Dat iemand de «pech» heeft te worden
staandegehouden, neemt immers niet weg dat hij een ernstig verkeersdelict
heeft begaan en dat hij in het systeem van het wetsvoorstel van tevoren precies
wist wat de consequenties van zijn handelen zouden zijn als hij zou worden
staandegehouden. Overigens dient wel te worden voorkomen – mede met
het oog op het maatschappelijk draagvlak voor de verkeershandhaving –
dat het verschil in behandeling van op kenteken bekeurde snelheidsovertreders
en van staandegehouden overtreders al te groot wordt. De minister van Justitie
beziet dan ook thans, samen met het openbaar ministerie, of het bestaande
transactie- en requireerbeleid met betrekking tot snelheidsovertredingen aanpassing
behoeft zodra de nieuwe sanctie in werking is getreden. In het bijzonder is
daarbij de vraag of de huidige absolute grens – een overschrijding van
70 km/u – waarboven het OM in beginsel pas een ontzegging van de rijbevoegdheid
vordert, niet bijstelling (naar beneden) behoeft gelet op het relatieve (vijftig-procents)criterium
van het wetsvoorstel.De leden van de D66-fractie vragen tot slot of er extra maatregelen nodig
zijn ten aanzien van personen die een bedrijfs- of lease-auto rijden. Hun
veronderstelling daarbij dat bij deze groep weggebruikers de administratieve
inhouding van het rijbewijs om bewijstechnische redenen moeilijk of zelfs
onmogelijk is, is echter onjuist. Deze sanctie kan immers alleen
worden opgelegd in geval van staandehouding van de overtreder. In dat geval
is er geen twijfel over de identiteit van de bestuurder.De leden van de SGP-fractie vragen of de beoogde generaal-preventieve
werking van de regeling c.q. de sanctie zich verdraagt met de veronderstelling
van algemene gevaarzetting als gevolg van overschrijding van maximum-snelheidsgrenzen.
Om deze veronderstelling aannemelijk te maken zou, naar het oordeel van deze
leden, uit de memorie van toelichting duidelijk geworden moeten zijn dat bedoelde
veronderstelling is gebaseerd op onderzoek. Deze leden vragen voorts op welke
onderzoeksresultaten de regering de stelling baseert dat van gevaar van recidive
in ieder geval sprake is bij een overschrijding van de toegestane maximumsnelheid
met 70 kilometer of meer.Het verband tussen snelheid en verkeersveiligheid is, zoals in de bij
brief van 20 december 1996 aan de Kamer aangeboden Evaluatienota Snelheden
wordt gesteld, in vele onderzoeken aangetoond. Uit die onderzoeken blijkt
dat bij afnemende snelheid het totaal aantal ongelukken afneemt, terwijl de
ernst van de ongelukken nog veel sterker afneemt. Zo zou een snelheidsreductie
van 5 procent bijvoorbeeld kunnen leiden tot een daling van het aantal dodelijke
slachtoffers met ongeveer 15 procent. In het advies dat door de Stichting
Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) is uitgebracht ten behoeve
van het Meerjarenprogramma Verkeersveiligheid 1996–2000 («De bakens
verzetten»), stelt de SWOV dat verlaging van de gemiddelde snelheid
met 1 procent leidt tot 3 procent minder ongevallen en 5 procent minder ernstige
letsels. Concrete onderzoeken waarin wordt aangetoond dat bij excessieve overschrijding
van de toegestane maximumsnelheid gevaar voor recidive mag worden aangenomen,
zijn ons niet bekend. Wij menen echter dat degene die de maximumsnelheid excessief
overschrijdt, daarmee blijk geeft van een structureel gebrek aan inzicht in
de consequenties van zijn verkeersgedrag. Gezien dat structurele gebrek aan
inzicht gaat het in dergelijke gevallen niet om een incidentele overtreding
en is derhalve sprake van gevaar voor recidive. Overigens spelen bij de voorgestelde
administratieve sanctie van inhouding van het rijbewijs, naast het voorkomen
van recidive, ook andere elementen een rol zoals de onmiddellijke beëindiging
van een gevaarlijke situatie en leedtoevoeging.De leden van de SGP-fractie vragen tot slot of op basis van de voorgestelde
regeling in de toekomst een beschikking van de Hoge Raad niet meer mogelijk
zal zijn. Zij noemen daarbij als voorbeeld HR 22 juni 1993, VR 1994, 29. In
deze beschikking stond centraal de bevoegdheid van de officier van justitie
om, vooruitlopend op een ontzegging van de rijbevoegdheid door de strafrechter,
het rijbewijs in te houden indien ernstig rekening moet worden gehouden met
de mogelijkheid dat de betrokkene opnieuw een ernstig verkeersdelict zal begaan
(zie thans art. 164, vierde lid, tweede volzin, WVW 1994). In de huidige regeling
kan de belanghebbende bij klaagschrift tegen die (voorlopige) maatregel opkomen,
eerst bij de rechtbank en vervolgens eventueel bij de Hoge Raad. In de regeling
van het wetsvoorstel wordt voor bepaalde ernstige alcohol- en snelheidsdelicten
een aparte procedure gecreëerd. Voor die delicten worden, zoals gezegd,
de ontzegging van de rijbevoegdheid door de strafrechter en, vooruitlopend
daarop, de bevoegdheid van de officier van justitie tot inhouding van het
rijbewijs omgezet in een verplichting voor het OM om, indien aan de desbetreffende
voorwaarden is voldaan, een administratieve sanctie van inhouding van het
rijbewijs op te leggen. Tegen dit besluit staan ingevolge de Algemene wet
bestuursrecht bezwaar bij het openbaar ministerie en beroep bij de bestuursrechter
open. In alle andere gevallen van gevaarlijk verkeersgedrag behoudt het OM
de bevoegdheid tot inhouding van het rijbewijs vooruitlopend op een ontzegging
van de rijbevoegdheid (zie het voorgestelde art. 164b, eerste lid) en kan
de betrokkene onveranderd tegen de uitoefening van die bevoegdheid
opkomen in een beklagprocedure als waarvan sprake was in de genoemde beschikking
van de Hoge Raad. II. ARTIKELEN Artikel 164De leden van de GPV-fractie vragen waarom niet is gekozen voor het invorderen
van het bromfietscertificaat als administratieve sanctie voor ernstige snelheids-
en alcoholdelicten. Waar in de door de regering voorgestelde regeling bromfietsers
die in het bezit zijn van een rijbewijs, hun rijbewijs inleveren, terwijl
bromfietsers die geen rijbewijs hebben, niets behoeven in te leveren, zou
het invorderen van het bromfietscertificaat de rechtsgelijkheid van bromfietsers
onderling bevorderen. Anders dan de leden van de GPV-fractie kennelijk veronderstellen,
is de voorgestelde regeling niet van toepassing ten aanzien van bestuurders
van bromfietsen. In artikel 164, derde lid, is zulks expliciet tot uitdrukking
gebracht voor wat betreft de vordering tot overgifte van het rijbewijs, terwijl
ingevolge artikel 164a, tweede lid, de voorgestelde inhouding van het rijbewijs
bij wege van administratieve sanctie expliciet buiten toepassing wordt verklaard
waar het gaat om bestuurders van bromfietsen. Van de door de leden van de
GPV-fractie veronderstelde rechtsongelijkheid tussen bromfietsers die in het
bezit zijn van een rijbewijs en bromfietsers die geen rijbewijs hebben, is
in zoverre derhalve geen sprake. Overigens is een politie-ambtenaar respectievelijk
de officier van justitie wel bevoegd om van bromfietsers die een ernstig verkeersdelict
begaan en die over een (auto)rijbewijs beschikken, dat rijbewijs in te vorderen
respectievelijk in te houden indien zij daartoe in de omstandigheden van het
geval aanleiding zien (art. 164, vierde lid, en art. 164b, eerste lid).Van de door de leden van de GPV-fractie gesuggereerde invordering en administratieve
inhouding van bromfietscertificaten hebben wij bewust afgezien. De verplichting
tot het hebben van een bromfietscertificaat is ingevoerd om te voorkomen dat
beginnende jonge bromfietsers – die blijkens de verkeersongevallenstatistieken
een risico-groep van de eerste orde vormen – zonder enige voorbereiding
aan het verkeer gaan deelnemen. Het bromfietscertificaat, dat wordt uitgereikt
indien de betrokken bromfietser is geslaagd voor een theorie-examen en in
die zin het beste vergeleken kan worden met het theorie-certificaat voor rijbewijsplichtige
motorrijtuigen, is een eenmalig toelatingsdocument tot het verkeer en heeft
als zodanig een wezenlijk andere status dan het rijbewijs. Artikel 164a, tiende lidDe leden van de VVD-fractie vragen of de omstandigheid dat zowel de bestuursrechter
(oordelend over de administratieve inhouding van het rijbewijs) als de strafrechter
(oordelend over de strafrechtelijke consequenties) zich met een en hetzelfde
feitencomplex kunnen bezighouden, in overeenstemming is met de rechtszekerheid
en de rechtseenheid. Wij menen dat dit het geval is. De rechtszekerheid en
rechtseenheid worden mede gewaarborgd door de samenloopbepaling vervat in
het voorgestelde artikel 164a, tiende lid, WVW 1994. Samenloop van sancties,
te beoordelen door verschillende rechters, komt overigens vaker voor, bijvoorbeeld
in het sociaal-zekerheidsrecht en het milieurecht. Voor een nadere beschouwing
hierover verwijzen wij naar par. 1.1.De leden van de D66-fractie vragen wie onder de «ambtenaar van het
openbaar ministerie» moet worden verstaan. Dit zal in de regel de officier
van justitie zijn. De terminologie «ambtenaar van het openbaar ministerie», waarover de WVW 1994 op enkele plaatsen nog spreekt,
is verouderd. In plaats daarvan heeft het onzes inziens de voorkeur om zo
veel mogelijk de betrokken functionaris van het OM te noemen. Dit is ook in
overeenstemming met de reorganisatie van het openbaar ministerie: daarbij
wordt onderscheid gemaakt tussen de rechterlijke ambtenaren van het OM (de
personen aan wie de wettelijke taken en bevoegdheden van het OM toekomen)
en de andere ambtenaren («de ondersteuning»). Voorgesteld wordt
dan ook om in het onderhavige wetsvoorstel de uitdrukking «ambtenaar
van het openbaar ministerie» te vervangen door: de officier van justitie.
Verwezen zij verder naar de toelichting op de tweede nota van wijziging. Artikel 164bDe leden van de VVD- en GPV-fractie vragen wanneer het recidivegevaar,
dat is vereist voor de (voorlopige) inhouding ingevolge het voorgestelde artikel
164b, feitelijk aanwezig kan worden geacht. De wet zegt hierover alleen dat
dit recidivegevaar moet zijn gebaseerd op «feiten of omstandigheden».
Veelal zullen deze feiten en omstandigheden bestaan uit eerdere veroordelingen
of transacties ter zake van een gevaarlijk verkeersdelict, blijkend uit de
justitiële documentatie (de OM-richtlijn inzake rijden onder invloed
gaat hierbij uit van een termijn van vijf jaar voorafgaande aan de dag van
invordering). Politie en OM kunnen echter ook uit andere hoofde wetenschap
hebben van de gevaarlijkheid van het verkeersgedrag van betrokkene, bijvoorbeeld
op grond van mutaties in dagrapporten van de politie. Verder wijzen wij erop
dat het voorgestelde artikel 164b, eerste lid, niet eist dat het recidivegevaar
betrekking heeft op hetzelfde soort verkeersdelicten als waarvoor het rijbewijs
is ingevorderd. Zo is denkbaar dat het rijbewijs van iemand die is aangehouden
voor een ernstig alcoholdelict (zij het niet een als bedoeld in artikel 164,
tweede lid), door het OM ingevolge artikel 164b wordt ingehouden omdat betrokkene
zich eerder heeft schuldig gemaakt aan ernstige snelheidsovertredingen en
zich daarmee, in combinatie met het alcoholdelict, een gevaarlijk verkeersdeelnemer
heeft betoond.Het is de leden van de PvdA-fractie niet duidelijk in hoeverre het in
geval van recidive mogelijk is het rijbewijs te laten vervallen. Deze leden
vragen in hoeverre het standpunt van de regering dat voldoende mogelijkheden
aanwezig zijn om op te treden bij recidive, in de praktijk betekent dat weggebruikers
die zich met regelmaat schuldig maken aan onveilig rijgedrag, er op kunnen
rekenen dat hun rijbewijs vervallen wordt verklaard.Zoals wij in de nota naar aanleiding van het verslag hebben betoogd, geeft
de reeds bestaande mogelijkheid om bij bepaalde overtredingen het rijbewijs
in te vorderen en in te houden in afwachting van oplegging, door de rechter,
van de bijkomende straf van ontzegging van de bevoegdheid tot het besturen
van motorrijtuigen, in combinatie met de thans voorgestelde administratieve
sanctie van inhouding van het rijbewijs, naar ons oordeel voldoende mogelijkheden
om op te treden tegen recidivisten. In aanvulling daarop vestigen wij de aandacht
van de leden van de fractie van de PvdA tevens op de in de artikelen 130 tot
en met 134 van de Wegenverkeerswet 1994 voorziene procedure die het mogelijk
maakt van een houder van een rijbewijs, van wie wordt vermoed dat hij niet
meer beschikt over de voor deelneming aan het verkeer vereiste rijvaardigheid
of geschiktheid, te vorderen dat hij zich onderwerpt aan een onderzoek naar
zijn rijvaardigheid of geschiktheid. Indien het vermoeden van onvoldoende
rijvaardigheid of geschiktheid door het resultaat van het onderzoek wordt
bevestigd, wordt het rijbewijs van betrokkene voor de categorie of de categorieën
waarop de vordering betrekking heeft, ongeldig verklaard. Daarnaast bestaat
de mogelijkheid om aan een houder van een rijbewijs, van wie wordt vermoed
dat hij niet langer beschikt over de voor deelneming aan het
verkeer vereiste rijvaardigheid of geschiktheid, de verplichting op te leggen
tot het ondergaan van zogenaamde educatieve maatregelen ter bevordering van
zijn rijvaardigheid of geschiktheid. Bij de in de artikelen 130 tot en met
134 van de Wegenverkeerswet 1994 voorziene vorderingsprocedure gaat het om
het rijbewijs als vergunning. Voldoet de betrokken rijbewijshouder blijkens
de resultaten van het gevorderde onderzoek naar zijn rijvaardigheid en/of
geschiktheid niet meer aan de eisen waaraan men dient te voldoen om in het
bezit te blijven van de vergunning (het rijbewijs), dan wordt de vergunning
ingetrokken (door middel van ongeldigverklaring van het rijbewijs). Het herhaaldelijk
overtreden van de verkeersvoorschriften kan zowel duiden op onvoldoende rijvaardigheid
als op onvoldoende geschiktheid, en kan voor de minister van Verkeer en Waterstaat
aanleiding vormen om van de betrokken rijbewijshouder te vorderen dat deze
zich aan een onderzoek naar zijn rijvaardigheid en/of geschiktheid onderwerpt.
In de huidige praktijk wordt de vorderingsprocedure met name toegepast wanneer
het gaat om alcoholdelicten. Artikel 175De leden van de VVD-fractie vragen onze mening over een verdere verhoging
van de maximumstraf bij dood door schuld in het verkeer tot vier jaren teneinde
bij dit delict voorlopige hechtenis mogelijk te maken. Naar ons inzicht bestaat
bij dit delict in het algemeen geen behoefte aan de mogelijkheid van voorlopige
hechtenis, gelet op de omstandigheden waaronder het delict doorgaans wordt
gepleegd en de persoon van de gemiddelde dader. Dit lijdt uitzondering in
die gevallen waarin de laakbaarheid van het handelen aanzienlijk wordt vergroot
doordat de betrokken bestuurder onder invloed verkeerde of veel te hard reed.
Wanneer in zo'n geval iemand bij het ongeval komt te overlijden, stelt het
wetsvoorstel de maximumgevangenisstraf op negen jaren. Daarmee behoort het
delict automatisch tot de gevallen waarin een bevel tot voorlopige hechtenis
kan worden gegeven (art. 67, eerste lid, onderdeel a, Wetboek van Strafvordering).
Overigens kan ook ingeval het rijden onder invloed of de ernstige snelheidsoverschrijding
niet tot de dood van iemand maar tot zwaar lichamelijk letsel leidt, een bevel
voorlopige hechtenis worden gegeven. Artikel 175, tweede lid, WVW 1994 wordt
namelijk in artikel 67, eerste lid, Wetboek van Strafvordering genoemd als
een van de misdrijven waarvoor ondanks een strafmaximum lager dan vier jaren
toch voorlopige hechtenis mogelijk is. Het wetsvoorstel laat deze verwijzing
naar het delict van artikel 175, tweede lid, in stand. In antwoord op de vragen
van de leden van de VVD-fractie kan dus worden geconcludeerd dat voorlopige
hechtenis (reeds) mogelijk is in die gevallen waarin sprake is van rijden
onder invloed of een ernstige snelheidsoverschrijding. Artikel 179, vierde lidDe leden van de VVD-fractie vragen wanneer bij een combinatie van een
ontzegging van de rijbevoegdheid en een lange onvoorwaardelijke gevangenisstraf
de ontzegging zal ingaan. Deze leden hebben gelijk dat een dergelijke combinatie
geen zin heeft als de ontzegging tegelijk met de gevangenisstraf ten uitvoer
zou worden gelegd. Het wetsvoorstel laat het ingaan van de ontzegging in beginsel
over aan het openbaar ministerie, zij het dat wij in de nota naar aanleiding
van het verslag hebben opgemerkt dat het voor de hand ligt de uitreiking van
de mededeling die ertoe strekt de sanctie in te laten gaan, zo kort mogelijk
te laten volgen op het moment dat de rechterlijke uitspraak voor wat betreft
de overige beslissingen voor tenuitvoerlegging vatbaar is geworden. Naar aanleiding
van de vragen van deze leden achten wij het wenselijk in de wet zelf duidelijkheid te verschaffen, zodat het niet aan het beleid van het
OM behoeft te worden overgelaten op welke wijze een combinatie van een ontzegging
van de rijbevoegdheid en een vrijheidsbenemende sanctie ten uitvoer wordt
gelegd en wat het effect van die sanctiecombinatie is. Daarom wordt in de
bijgevoegde nota van wijziging een bepaling voorgesteld die inhoudt dat de
termijn van de ontzegging wordt verlengd met de tijd dat de veroordeelde gedurende
de ontzegging rechtens zijn vrijheid is ontnomen. Deze bepaling waarborgt
dat de opgelegde ontzegging voor de volle termijn effect heeft en niet als
het ware wordt «geabsorbeerd» door de detentie, tijdens welke
de betrokkene toch niet kan rijden. De voorgestelde bepaling houdt niet alleen
rekening met een bij dezelfde uitspraak opgelegde gevangenisstraf, maar met
iedere andere vrijheidsbeneming waarin de betrokkene tijdens een ontzegging
mocht geraken (bijv. voorlopige hechtenis in een andere zaak). Iedere detentie,
op welke titel ook, ontneemt immers feitelijk het effect aan een door de rechter
opgelegde ontzegging van de rijbevoegdheid. Artikel 179aAnders dan de leden van de GPV-fractie kennelijk veronderstellen, is met
het voorgestelde artikel 179a niet beoogd de juridische eigenaar van een motorvoertuig
mede verantwoordelijk te stellen voor de met een motorvoertuig gemaakte overtreding.
Het voorgestelde artikel beoogt de mogelijkheid tot het opleggen van de bijkomende
straf van ontzegging van de rijbevoegdheid, die thans uitsluitend bestaat
wanneer het gaat om overtreding van bij of krachtens de Wegenverkeerswet 1994
vastgestelde voorschriften, ook te openen bij veroordeling wegens een der
misdrijven, omschreven in de artikelen 287, 289, 301, 302 en 303 van het Wetboek
van Strafrecht, indien deze misdrijven zijn begaan met een motorrijtuig. Daarbij
is oplegging van deze bijkomende straf mogelijk gemaakt zowel ten aanzien
van de feitelijke bestuurder als ten aanzien van de zogenaamde juridische
bestuurder (dit is degene onder wiens toezicht wordt bestuurd, bijvoorbeeld
de rijinstructeur of de examinator).De opmerking van de leden van de GPV-fractie dat de regering met het onderhavige
wetsvoorstel de feitelijke bestuurder van het motorvoertuig direct wil confronteren
met verkeersovertredingen in plaats van kentekenregistratie met een later
te volgen sanctie, en dat de regering met het voorgestelde artikel 179a van
haar standpunt lijkt te zijn afgeweken, berust blijkens het voorgaande op
een misverstand. Artikel 179a beoogt geen uitbreiding van de aansprakelijkheid
van de eigenaar of kentekenhouder; het breidt alleen de mogelijkheid om een
ontzegging van de rijbevoegdheid op te leggen uit tot bepaalde commune delicten.
Eventueel kan deze sanctie op grond van bestaande regels (zie artt. 165, 166,
181 en 182 WVW 1994) worden opgelegd aan de eigenaar of houder van het motorrijtuig
(c.q. de kentekenhouder). Dit laatste geldt niet voor de in het onderhavige
wetsvoorstel voorgestelde invoering van de administratieve sanctie van inhouding
van het rijbewijs, die in haar toepassing is beperkt tot gevallen waarin de
bestuurder is staande gehouden. Dit voorstel beoogt inderdaad de bestuurder
van een motorvoertuig onmiddellijk te confronteren met de gevolgen van zijn
overtredingen (lik op stuk).De Minister van Justitie,W. SorgdragerDe Minister van Verkeer en Waterstaat,A. Jorritsma-Lebbink 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24112-9.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl