Ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid; Verslag algemeen overleg over het plan van aanpak terugdringing volume arbeidsongeschiktheid
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 22187, nr. 87

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

07-04-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

22187 nr. 87

26-03-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de regeringNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 22187Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 75 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
22 187Ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheidnr. 87VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 26 maart 1999De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid1 heeft op 4 maart 1999 overleg gevoerd met de staatssecretaris
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over het plan van aanpak terugdringing
volume arbeidsongeschiktheid(22 187, nr. 71).Van het overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieMevrouw Smits (PvdA) merkte op dat er geen enkele reden is
voor paniek over de groei van het aantal WAO'ers. Het aantal WAO'ers blijft
als percentage van de beroepsbevolking stabiel en de absolute stijging is
te verklaren uit de toenemende vergrijzing en werkdruk. De PvdA wil de groei
van het WAO-volume wel beperken. Daarvoor zijn goede en veilige werkomstandigheden
nodig, evenals een gedegen verzuimbeleid in het eerste ziektejaar en het leveren
van meer inspanning gericht op de reïntegratie van WAO'ers. Voorop staat
echter dat degenen die langdurig ziek of gehandicapt zijn, recht hebben op
een goede inkomensbescherming.In het plan van aanpak (22 187, nr. 71) wordt voorgesteld zieke
werknemers die uitzicht hebben op herstel vaker op te roepen voor herbeoordelingen.
Dit leek haar logisch, maar er zijn wel grote verschillen tussen de uitvoeringsinstellingen
(UVI). Zij gaf de staatssecretaris graag ruimte om de praktijk te uniformeren,
maar zij zag geen enkele aanleiding daarbij een onderscheid te maken tussen
fysieke en psychische aandoeningen. Wel kunnen goede normen worden vastgelegd.
Is de staatssecretaris bereid de KNMG (Koninklijke Nederlandse maatschappij
ter bevordering van de geneeskunst) te verzoeken aan te geven bij welke aandoening
op welk moment herstel kan worden verwacht? De UVI's wordt door de frequentere
beoordelingen een enorme werklast opgelegd. De PvdA wil daarbij alle energie
richten op de reïntegratie en niet op een massale bureaucratische herbeoordelingsoperatie.
Zij verzocht de staatssecretaris daarom de Tweede Kamer te betrekken bij de
uitwerking van de aanwijzingen voor de UVI's.Veel WAO'ers vrezen in de problemen te komen door het verrichten van onbetaald
werk. De UVI dit kan dit immers beoordelen als een vergroting van hun verdiencapaciteit
en op grond daarvan de uitkering verlagen. Mevrouw Smits stelde daarom een experiment voor waarbij WAO'ers die geen
zicht op herstel hebben, in een bepaalde periode ruimte wordt geboden voor
sociale activering. Binnen deze termijn zou dan geen herbeoordeling mogen
plaatsvinden.Uit onderzoeken blijkt dat de werknemers zelf zich het meest inspannen
om terug te keren in hun bedrijf. Veel WAO'ers, vooral die met psychische
klachten, geven aan dat zij hadden kunnen blijven werken als hun bedrijf meer
moeite had gedaan het werk aan te passen. Het voorstel van de staatssecretaris
om bij de WAO-beoordeling voortaan het herstelgedrag van werknemers te bezien,
vond zij daarom niet gepast. Zij verzocht hem dit voorstel in te trekken.Met de constatering van de staatssecretaris dat het poortwachtersmodel
niet werkt, was zij het eens. Van de beoogde samenwerking tussen de Arbo-diensten
en de UVI's komt onvoldoende terecht. Ook zijn de rol en de mogelijkheden
van verzekeraars in het eerste ziektejaar onduidelijk. Elke werkgever moet een werknemer die dertien weken ziek is, melden bij
de UVI. In de praktijk blijkt dit een papieren maatregel te zijn. Het vervroegen
van de melding, na zes weken, levert waarschijnlijk nog meer papier op. Het
leek haar beter UVI's in staat te stellen om na dertien weken of zoveel eerder
als nodig is, deel te nemen aan het collegiaal reïntegratieoverleg. Dit
kan bijvoorbeeld gebeuren op verzoek van de werkgever, de Arbo-dienst, de
verzekeraar én de werknemer. Hierbij is het uitdrukkelijk niet de bedoeling
dat de werkgever achterover gaat leunen zodra de UVI in beeld komt of dat
de verzekeraar of de Arbo-dienst op een zijspoor worden gezet. De UVI's hebben
voor deze taak nu geen budget, maar zouden dat wel moeten krijgen. Hiermee
wilde zij overigens niet de taakstelling van 500 mln. op de uitvoeringskosten
ter discussie stellen; binnen het huidige budget dient prioriteit te worden
gegeven aan een inspanning voor reïntegratie.Het is belangrijk vast te stellen dat in veel sectoren in het eerste ziektejaar
wel goede resultaten worden geboekt. Zij was er blij mee dat de staatssecretaris
zich heeft voorgenomen met twintig sectoren Arbo-convenanten af te sluiten.
Het leek haar nodig deze ontwikkeling te steunen door in de Arbo-wet wettelijke
normen vast te leggen inzake de fysieke en vooral psychische belastbaarheid
van werknemers. Sectoraal beleid is ook een antwoord op de problemen van het
MKB. Kleine ondernemers zijn immers financieel aansprakelijk gesteld voor
de WAO-instroom en het verzuim in hun bedrijf, terwijl hun invloed hierop
gering is. Deze individuele verantwoordelijkheid kan collectief ondersteund
worden, bijvoorbeeld door sectorfondsen, door de inzet van REA-gelden voor
sectoren en een experimentele inzet van WAO-premiegeld. Er is op dit moment geld beschikbaar voor 50 000 bemiddelingstrajecten.
Dit lijkt veel, maar het is niet veel meer dan het aantal bemiddelingstrajecten
in 1996. Bovendien geeft bemiddeling geen garantie op een baan. Het aantal
arbeidsgehandicapten dat deelneemt aan het bedrijfsleven stijgt amper. Zij
verzocht de staatssecretaris daarom in het najaarsoverleg met de sociale partners
hierover streefcijfers af te spreken. De Wet REA (wet op de (re)integratie
arbeidsgehandicapten) biedt de mogelijkheid een quotum op te leggen. Zij gaf
echter de voorkeur aan het maken van afpraken met de sociale partners, omdat
een wettelijk opgelegd quotum niet wordt gefundeerd door sectoraal beleid.De PvdA had de indruk dat de huidige ontslagbescherming van arbeidsongeschikte
of arbeidsgehandicapte werknemers faalt. De directeur van het arbeidsbureau
moet een verzoek om ontslag toetsen. Uit de weinige cijfers die hierover bekend
zijn, blijkt dat een kwart van de ontslagvergunningen waar bij de arbeidsbureaus
om wordt gevraagd, betrekking heeft op werknemers met een arbeidshandicap.
Dat vond zij schrikbarend veel. Zij verzocht de staatssecretaris daarom een
kwalitatieve en kwantitatieve analyse te maken van de procedure bij de arbeidsbureaus.
Door de procedures bij de kantonrechter is het begrip «goed werkgeverschap»
zo vertaald dat de werkgever verplicht is arbeidsgehandicapten
passend werk te bieden. Zij was ervoor deze jurisprudentie vast te leggen
door in het BW op te nemen dat de werkgever gehouden is de werknemer in de
gelegenheid te stellen arbeid te verrichten in aangepaste omstandigheden.
Ook kan de kantonrechter de mogelijkheid worden geboden bij kennelijk onredelijk
ontslag herstel van de dienstbetrekking op te leggen. Zij deed de suggestie
de ontslagbescherming te verbeteren, anders zouden verdergaande stappen, zoals
een ontslagverbod, moeten volgen.Tot slot merkte zij nog op dat een WAO-beoordeling kwalitatief goed moet
zijn. De genoemde 16 000 WAO'ers minder is een resultante van het beleid
dat in het plan van aanpak is geformuleerd, maar is voor de PvdA geen doel
op zichzelf.De heer Wilders (VVD) vond het verstandig en nodig om het volume
arbeidsongeschikten te beheersen door meer aandacht te besteden aan arbeidsomstandigheden,
preventie, reïntegratie en claimbeoordeling. De volumeontwikkeling baart
immers grote zorgen. Ondanks een behoorlijke groei van de beroepsbevolking
stijgt het aantal arbeidsongeschikten als percentage van de beroepsbevolking
licht. De forse groei van het aantal arbeidsongeschikten in 1998 en de toenemende
instroomkans waren bij het maken van het regeerakkoord niet bekend. De kwalificatie
van de staatssecretaris dat deze ontwikkeling zorglijk is, vond hij terecht.
Een gedegen analyse van de volumeontwikkeling ontbreekt echter in het plan
van aanpak. De wezenlijke informatie die nu als bijlage van het plan van aanpak
in de quick scan wordt gegeven, had in feite al eerder boven tafel moeten
komen. Het plan van aanpak is een prima aanzet voor het terugdringen van het
volume arbeidsongeschikten, maar levert nog onvoldoende op. De lat mag hoger
gelegd worden om te voorkomen dat de aantallen de komende jaren onbeheersbaar
worden.Juist in het eerste ziektejaar kan door preventie en reïntegratie
veel structurele winst worden behaald. Een forse inzet op betere arbeidsomstandigheden
als preventief traject is zeer zinvol. De VVD hoopt dan ook dat de ruim twintig
Arbo-convenanten op bedrijfstakniveau de arbeidsomstandigheden verbeteren
en uitval voorkomen. Hiermee kan ook recht worden gedaan aan de sectorspecifieke
problemen die in de WAO-instroom zijn terug te zien.De Wet REA lijkt vooralsnog onvoldoende te worden gebruikt. Een betere
voorlichting over de aard en de werking van de REA-instrumenten is essentieel,
temeer nu blijkt dat de werkgevers die de Wet REA wel kennen, daar overwegend
tevreden over zijn.In het eerste ziektejaar is een betere en snellere begeleiding van zieke
werknemers gewenst. Het is nodig dat werkgevers niet de minimale pakketten
afnemen bij Arbo-diensten en dat Arbo-diensten beter functioneren. De VVD
is ervan overtuigd dat werkgevers het financiële belang van uitgebreidere
Arbo-contracten zullen inzien door de effecten van de premiedifferentiatie
WAO. Verzekeraars eisen nu al bij het aangaan of verlengen van het verzekeringsarrangement
dat werkgevers uitgebreider pakketten van de Arbo-diensten afnemen. Door de
premiedifferentiatie en door de uiteindelijk lagere instroom in de WAO zullen
ook de kleine werkgevers deze investering dubbel en dwars terugverdienen.De verhouding werkgever/Arbo-dienst enerzijds en UVI anderzijds laat vaak
te wensen over. Het poortwachtersmodel werkt niet. De contacten zijn bureaucratisch
en vooral sanctie- en domeingericht. De heer Wilders was dan ook blij met
de voorstellen die de staatssecretaris in de media heeft gedaan, zoals het
afschaffen van de bureaucratische reïntegratieplannen en het verplichten
van de werkgever een zieke werknemer na zes weken bij de UVI te melden. De
UVI zal de werkgever daarop een brief sturen waaruit de kosten voor de werkgever
blijken indien de zieke in de WAO terechtkomt. Hij vond het goed dat de UVI
daarbij de werkgever/Arbo-dienst een reïntegratieadvies kan aanbieden.
Hij verzocht de staatssecretaris deze voorstellen, die nog niet
in het plan van aanpak staan, toe te lichten.Terecht wordt in het plan van aanpak aandacht besteed aan een betere claimbeoordeling.
De informatievoorziening en de medische en arbeidsdeskundige beoordeling bieden
veel ruimte voor verbetering. Deze plannen van de staatssecretaris genieten
op hoofdlijnen de instemming van de VVD.De heer Wilders legde uit dat de VVD met alle macht wil voorkomen dat
het volume de komende jaren opnieuw onbeheersbaar wordt en het daarom noodzakelijk
vindt een aantal aanvullende voorstellen te doen. Hij realiseerde zich evenwel
dat deze zonder de steun van de coalitiepartners niet kunnen worden gerealiseerd
en dat ze bij groepen arbeidsongeschikten niet meteen op applaus zullen kunnen
rekenen. Hij stelde in de eerste plaats voor de mensen uit het zittende bestand
arbeidsongeschikten die een kans op herstel hebben, actiever en selectiever
te herkeuren dan het kabinet nu voorstaat. Voor bestaande en nieuwe gevallen
dient daarbij hetzelfde herkeuringsregime te gelden. Een dossierselectie van
het zittende bestand is wel gewenst omdat het herkeuren van 900 000 mensen
onzinnig is; het moet gaan om de mensen met een kans op herstel. De VVD stelt
voor te beginnen met het herkeuren van de meest recente instroom omdat de
mensen die het kortst in de WAO zitten de grootste kans hebben op uitstroom.
Uiteraard zal bij een herkeuring ook gekeken moeten worden naar mogelijkheden
voor werkhervatting en reïntegratie.In de tweede plaats stelde de heer Wilders voor een ander regime te hanteren
voor psychisch arbeidsongeschikten. Zij vormen naar de mening van de VVD een
aparte groep omdat zij o.a. de grootste groep van het WAO-bestand zijn, de
grootste instroom kennen, de groep vormen waarin de meeste volledig arbeidsongeschikten
voorkomen, de groep zijn met de meeste medisch arbeidsongschiktverklaarden,
sinds 1967 de grootste stijging arbeidongeschikten kennen en de groep vormen
waar na herbeoordeling het vaakst het oude arbeidsongeschiktheidspercentage
wordt gehandhaafd. Uit een internationale vergelijking blijkt verder dat het
aantal psychisch arbeidsongeschikten in Nederland buitenproportioneel hoog
is. Nederland kent evenveel psychisch arbeidsongeschikten als België,
Zweden, het Verenigd Koninkrijk en de VS tezamen. Hij benadrukte hierbij dat
dit uiteraard een aanvulling zal zijn op de extra inspanningen – preventie,
reïntegratie, arbeidsomstandigheden – die vooral in het eerste
ziektejaar geleverd moeten worden. Juist voor deze groep is het belangrijk
dat klachten zo snel mogelijk worden gesignaleerd, dat aan reïntegratie
wordt gewerkt en dat zij zo intensief mogelijk wordt begeleid. De criteria
die thans worden gehanteerd bij het medisch arbeidsongeschikt verklaren zijn
a. of opname in een instelling of ziekenhuis, b. of het niet meer kunnen verrichten
van adl-functies of c. het niet meer in staat zijn persoonlijk en sociaal
te functioneren. Volgens de bestaande standaard GDBM (geen duurzaam benutbare
mogelijkheden) functioneert men alleen niet persoonlijk en sociaal als men
1. en niet kan functioneren in een samenlevingsverband 2. en niet kan functioneren
in sociale contacten buiten het gezin inclusief de werkrelaties 3. en niet
meer voor zichzelf kan zorgen. Nu wordt 48% van alle psychisch arbeidsongeschikten
op deze gronden volledig medisch arbeidsongeschikt verklaard. De heer Wilders
kon niet geloven dat de helft van de psychisch arbeidsongeschikten aan deze
reeds bestaande forse criteria voldoet. Hierop hoorde hij graag een uitgebreide
reactie van de staatssecretaris. Het kabinetsvoornemen om deze standaard te
codificeren leidt wellicht tot meer gedeeltelijk psychisch arbeidsongeschikten.
Het is maar de vraag of dit genoeg is om de omvangrijke volumeproblematiek
inzake psychisch arbeidsongeschikten te beteugelen. De VVD vindt het wel belangrijk
dat een arbeidsongeschiktheidsuitkering toegankelijk blijft voor zware psychische
gevallen. De heer Wilders stelde daarom voor de regels van de reeds gehanteerde
standaard op een andere wijze voor psychisch arbeidsongeschikten in te zetten.
Om op psychische gronden voor een uitkering in aanmerking te komen, zal men
moeten voldoen aan de criteria die volgens de bestaande standaard worden gehanteerd.
Voldoet men daaraan, dan heeft men altijd recht op een maximale arbeidsongeschiktheidsuitkering.
Voldoet men daar niet aan, dan wordt de claim geheel afgewezen. Het nieuwe
regime moet voor de nieuwe instroom gelden, maar ook voor het zittende bestand
dat de VVD van 2000 tot 2005 op grond van dit criterium wil herkeuren. Tegelijkertijd
moet extra geld worden besteed aan het voorkomen en behandelen van psychische
arbeidsongeschiktheid. Het binnenkort te starten pilotproject voor burn-outtrainingen
moet worden verbreed naar andere sectoren. Deze op werkhervatting gerichte
trainingen wil de VVD aanbieden aan iedere psychisch arbeidsongeschikte uit
het zittende bestand die volgens zijn voorstel tussen 2000 en 2005 voor herkeuring
in aanmerking komt. Deze trainingen dienen in het geheel uit REA-gelden te
worden gefinancierd. Ook zal bekeken moeten worden of een deel van de kosten
door werkgevers-verzekeraars kan worden gedragen. Bovendien moet extra geld
beschikbaar worden gesteld voor het terugdringen van de wachtlijsten bij het
RIAGG en de WSW. Deze inzet is erop gericht een uiterste inspanning te leveren
om te voorkomen dat mensen het einde van het eerste ziektejaar bereiken. Uiteraard
zal daarna bekeken moeten worden of zij wel of niet voor een arbeidsongeschiktheisuitkering
in aanmerking komen.Door deze aanvullende voorstellen zou het WAO-volume naar de mening van
de VVD in 2002 met ongeveer 150 000 mensen en in 2005 met nog eens 100 000
mensen worden teruggedrongen. Deze cijfers hebben betrekking op de bestaande
gevallen en de nieuwe instroom. Hierdoor kan in 2002 2,5 mld. aan uitkeringen
worden bespaard en het dubbele in 2005. Een deel van deze besparingen wil
de VVD inzetten voor het flankerend beleid. Ook kan geld gereserveerd worden
voor de reïntegratiefondsen die, naar de heer Wilders hoopte, in de toekomst
sterk benut zullen worden. Het gros van de besparingen leidt tot een forse
premieverlaging en dus tot een daling van de loonkosten en de werkgeverslasten
met ruim 2 mld. in 2002 en het dubbele in 2005. Het CPB heeft berekend dat
deze voorstellen leiden tot een extra economische groei van 0,3% in 2002 en
0,6% in 2006 en tot 50 000 extra banen in 2002 en meer dan 100 000
extra banen in 2006. Door een uitvoering van deze voorstellen zal er in de
toekomst geen noodzaak meer zijn voor verdere generieke ingrepen.Mevrouw Bijleveld-Schouten (CDA) zei het treurig te vinden
dat het aantal arbeidsongeschikten weer stijgt en het ziekteverzuim toeneemt.
De WULBZ (Wet uitbreiding loondoorbetalingsverplichting bij ziekte) had weinig
effect en kort na de PEMBA (premie en marktwerking bij arbeidsongeschiktheidsverzekeringen)
moeten nieuwe maatregelen worden genomen. Het is niet aanvaardbaar dat zoveel
mensen aan de kant staan. Een WAO-uitkering moet voor mensen die geen betaalde
arbeid meer kunnen verrichten, een goede waarborg zijn, maar vormt voor hen
die nog kunnen herstellen, vaak een belemmering om weer aan het werk te komen.
Daarom is een veel fundamenteler visie op de beperking van de instroom nodig,
een visie waarbij nadrukkelijk naar de verantwoordelijkheden wordt gekeken
en die miste zij in het plan van aanpak van de staatssecretaris.Het keuringstijdstip voor de WAO is onderbelicht gebleven. Op dit onderdeel
was zij het eens met de heer Wilders. Vaak zijn de klachten en het arbeidsvermogen
op het tijdstip van de WAO-uitkering nog onzeker. De reïntegratieactiviteiten
zijn maar net op gang gekomen, of de uitkering moet al worden geregeld. Ook
wordt niet of nauwelijks bekeken of iemand nog bij zijn eigen werkgever kan
werken. De uitkering is de claim en herintreden is bijzaak, terwijl juist
alles uit de kast gehaald moet worden voor herstel. Juist door
de koppeling aan het uitkeringsrecht, wordt de keuring als definitief gezien.
De keuring moet dus later plaatsvinden. Het oude SER-idee – nog niet
keuren als er kans is op werkhervatting – en de uitbreiding van de loondoorbetalingsverplichting
voor de werkgever tot maximaal de ontslagtermijn van twee jaar, vond mevrouw
Bijleveld nog steeds relevant. Met name bij de psychische gevallen leek haar
nog veel winst te behalen. Een fundamentele visie op beperking van de instroom
en het bieden van perspectief aan mensen die in de WAO terecht zijn gekomen
miste het CDA in het plan van aanpak.De fractie van het CDA vond dat de staatssecretaris te veel verwacht van
de weinige voorstellen in zijn plan van aanpak. Mevrouw Bijleveld stemde niet
in met het voorstel de psychische gevallen vaker te herkeuren. Zij wilde geen
onderscheid maken door een categorie vaker te herkeuren. Voor iedereen moet
gelden dat het perspectief gericht moet zijn op herstel. In de overige voorstellen
van de staatssecretaris kon zij zich wel vinden, maar zij vond deze vooral
meer van hetzelfde. Het aspiratieniveau zou hoger moeten liggen. Zij verzocht
de staatssecretaris een fundamentele visie op de instroombeperking te geven.
De winst moet immers behaald worden in het eerste ziektejaar. Als de staatssecretaris
van plan is nieuwe voorstellen te doen, zoals uit de media kan blijken, wilde
zij graag weten wanneer deze worden gedaan en hoe een en ander moet worden
bezien in relatie tot de Stichting van de arbeid en de in het najaarsoverleg
met hen gemaakte afspraken.Zij vroeg zich verder af waarom niet meer op sectorspecifieke oorzaken
van ziekte en arbeidsongeschiktheid wordt ingegaan. Er is immers een opmerkelijk
verschil te zien met het verleden. Vrouwen blijken tweemaal zo vaak in de
WAO te belanden als mannen. Werkdruk en leefdruk spelen een rol. Verder meldde
de CTSV dat de Arbo-diensten wel aandacht besteden aan de fysieke omstandigheden,
maar te weinig letten op de stijl van leidinggeven, de werkomgeving en de
werkorganisatie, terwijl ook de sociaal-emotionele aspecten van belang zijn
bij afkeuring om psychische redenen. Dit zou toch een taak van de Arbo-diensten
moeten zijn. Zij vroeg de staatssecretaris dan ook in te gaan op de positie
van de Arbo-diensten. Zouden geen minimumeisen gesteld moeten worden aan de
Arbo-contracten, met daarbij een onderscheid tussen het MKB en het grootbedrijf?Om werkelijk een perspectief te bieden aan de mensen die in de WAO zijn
gekomen, deed mevrouw Bijleveld namens het CDA enkele voorstellen: de werkgever
en werknemer stellen met de Arbo-diensten een verplicht herstelplan op in
aanvulling op de arbeidsovereenkomst; de kosten van het herstelplan kan de
werkgever declareren uit de herstelde Ziektewet per sector; de loondoorbetalingsverplichting
wordt naar twee jaar uitgebreid terwijl dit risico voor de werkgever wordt
gedempt door een ziektewetbasisuitkering op minimumniveau vanaf 26 weken
ziekte, waardoor het mogelijk wordt de herstelperiode met een jaar te verlengen;
de taken van de UVI's verschuiven naar de Arbo-diensten omdat alles gericht
moet zijn op herstel en terugkeer naar de werkplek; de volledig arbeidsongeschikten
krijgen meer mogelijkheden voor sociale activering en de oudere arbeidsongeschikten
die al voor de stelselherziening van 1993 een uitkering hadden, worden niet
meer herkeurd.Omdat het moeilijk is uit de WAO te stromen, moet de WAO-uitkering niet
worden verleend als er nog perspectief is op herstel. De basisziektewet, die
voor iedere sector moet gaan gelden, is bedoeld om het risico van de werkgever
af te dempen. De loondoorbetalingsverplichting wordt naar twee jaar opgerekt
om voor werknemer en werkgever reïntegratie in het eigen bedrijf aantrekkelijk
te maken. Daarvoor is het nodig dat de werknemer nog in dienst is bij zijn
werkgever. Zolang er nog perspectief is op herstel zou de werknemer daarom
geen WAO-uitkering moeten genieten, omdat daarmee de bestaande arbeidsrelatie
wordt verbroken. Mevrouw Bijleveld zei in de plannen van de verschillende fracties –
behalve het plan van de VVD, dat nog niet beschikbaar is – tal van overeenkomsten
te zien. Zij verzocht de staatssecretaris in te gaan op de overeenkomsten
die hij daarin ziet. Concluderend merkte zij nog op dat het kabinet geen duidelijke
probleemstelling en doel formuleert en het aspiratieniveau te laag legt. De
staatssecretaris verwacht te veel van te weinig.Mevrouw Schimmel (D66) was van mening dat het plan van aanpak
van de staatssecretaris vooral een opsomming van lopende activiteiten is.
Hij doet alleen voorstellen voor de keuringspraktijk en dat terwijl hij de
uitvoeringspraktijk niet rechtstreeks kan aansturen. Overigens is een verbetering
van de keuringspraktijk wel nodig omdat in de huidige praktijk ongerechtvaardigde
verschillen in de claimbeoordeling plaatsvinden. Zij sprak zich dan ook uit
voor een kwalitatief goede en transparante keuringspraktijk die rechtsbescherming
en rechtszekerheid biedt. D66 vindt sneller keuren bij herstelkansen bizar.
Bij herstelkansen gaat het immers om een snellere werkhervatting en keuren
heeft geen relatie met reïntegratie. Dat de staatssecretaris bij psychische
klachten sneller wil keuren dan bij fysieke klachten vond zij vreemd. Behalve
de getalsmatige argumenten die hij hiervoor aanvoert, hoorde mevrouw Schimmel
graag de inhoudelijke argumenten hiervoor. Zij vond het onaanvaardbaar dat
de keuringsarts niet alleen claimbeoordelaar moet zijn, maar ook moet optreden
als een soort politieagent omdat hij moet nagaan of verzekerde voldoende meewerkt
aan zijn herstel- en reïntegratiekansen. Heeft de keuringsarts daarvoor
eigenlijk wel mogelijkheden, bevoegdheden en voldoende inzicht? Zij kon zich
hiervan geen voorstelling maken omdat het in de huidige praktijk blijft bij
een theoretische beoordeling en de reïntegratie aan anderen wordt overgelaten.Bij het realiseren van een sluitende aanpak van de WAO is de inzet in
het eerste ziektejaar belangrijk. D66 stelde daarom voor in het eerste ziektejaar
uiterlijk na drie maanden een soort interventieteam te laten optreden, dat
vooral niet met papieren schuift, maar probeert iemand het werk te laten hervatten.
Zo'n interventieteam zou voorlopig betaald moeten worden uit de publieke middelen.
Wellicht is hiervoor het opnemen van een experimenteerartikel in de WAO nodig.De afgelopen tien jaar heeft D66 altijd gepleit voor de versterking van
de reïntegratie in de sociale zekerheid. Daarvoor is het nodig dat de
positie van de verzekerde wordt versterkt. Nu is de verzekerde voor werkhervatting
afhankelijk van de inzet van allerlei instellingen. De werknemer zou eens
een proces moeten kunnen voeren met werkhervatting als eis. Mevrouw Schimmel
stelde dan ook voor, enerzijds een recht op werkhervatting in het BW op te
nemen en anderzijds de plicht van de werkgever te versterken door de bestaande
jurisprudentie te codificeren. Voor de uitvoering is een overleg nodig tussen
werkgever, werknemer en de Arbo-dienst dat erop is gericht herstel te bevorderen
en werkhervatting te belichten. Hiervoor kan een contract worden afgesloten.
Dit sprak mevrouw Schimmel ook aan in de voorstellen van het CDA. Zij wees
erop dat D66 eind 1997 een motie met deze strekking heeft ingediend. Hierop
is nog geen reactie gegeven. Wat is hiermee gebeurd?Een aantal jaren geleden is in een motie van PvdA en D66 ook gevraagd,
streefcijfers in te voeren, de sociale partners voor de uitvoering daarvan
verantwoordelijk te stellen en, als dit onverhoopt niet lukt, tot quotering
over te gaan. Zij verzocht de staatssecretaris ook deze motie uit te voeren.
Het aantal WAO'ers dat wordt herplaatst moet ten minste 25 000 per jaar
kunnen zijn en het vaststellen van streefcijfers is daarvoor noodzakelijk.
Zij vond het overigens vervelend dat de Kamer zo weinig betrouwbare cijfers
krijgt aangeleverd. Het LISV en het CTSV spreken elkaar tegen over het nieuwe
arbeidsongeschiktheidscriterium; de media en de arbeidsinspectie geven
verschillende percentages over de aansluiting bij de Arbo-dienst. Beleid kan
alleen maar op betrouwbare informatie worden gebaseerd.Mevrouw Schimmel benadrukte dat D66 er niet voor is een onderscheid te
maken tussen psychische en andere klachten. D66 is er wel voor de keuringspraktijk
op dit gebied te onderzoeken. Bekend zou moeten worden wat de verschillende
oorzaken zijn van de psychische klachten. D66 is eveneens niet voor het terugdraaien
van de privatisering van de Ziektewet. Door deze privatisering is de aandacht
voor reïntegratie immers versterkt. Bovendien vond mevrouw Schimmel het
onverstandig om na drie jaar stelselherziening opnieuw een herziening voor
te stellen. Alles moet er nu op gericht zijn, de reïntegratie werkelijk
vorm te geven. Van het voorstel van het CDA voor een ziektewetbasisuitkering
vanaf 26 weken verwachtte zij geen resultaat. Het voorstel van de VVD
betitelde mevrouw Schimmel als asociaal. Zij kon zich niet voorstellen dat
een man of vrouw die na 52 weken ziekte nog steeds overspannen is en een gezin
met kinderen moet onderhouden, naar de bijstand wordt verwezen.De heer Harrewijn (GroenLinks) vond het goed dat de heer Wilders
aandacht heeft gevraagd voor de psychische klachten. Hij wilde best bezien
wat de door de VVD voorgestelde trainingen opleveren, maar hij vond het ontzettend
slecht dat zij aan haar voorstel het ontnemen van de uitkering koppelt. Daarmee
gaat de VVD eraan voorbij dat zij de mensen iets onmogelijks aandoet. Even
leek het erop dat het WAO-spook weer los was. De heer Harrewijn sprak dan
ook zijn waardering uit voor de rustige toon die de staatssecretaris in zijn
plan van aanpak aanslaat.Voor het onderscheid tussen fysiek en psychisch zieken was volgens de
heer Harrewijn in de Kamer geen draagvlak. Hij vroeg de staatssecretaris daarom
dit voorstel in te trekken. Voor een uitbreiding van de sanctiemogelijkheden
voor arbeidsongeschikten die niet voldoende meewerken aan hun herstel, is
evenmin draagvlak. Ook hierop hoorde hij graag een reactie.Tegen het stroomlijnen van de medische keuringen had hij geen bezwaar.
De verwachtingen die de staatssecretaris hiervan heeft, deelde hij echter
niet. Het is namelijk niet duidelijk wat er precies misgaat. Waarschijnlijk
spelen hierbij andere factoren dan de keurder een rol. Te snel wordt geconcludeerd
dat er wat te winnen is. Bovendien is de keuring een bureaucratische aangelegenheid.
Meer keuringen leiden alleen maar tot meer bureaucratie, terwijl juist bekeken
moet worden hoe mensen weer aan het werk geholpen kunnen worden. Hij pleitte
in dezen voor een sluitende aanpak van de WAO, opdat niemand meer in de uitkering
verdwijnt zonder een serieuze integratiepoging en de hulp heeft gehad die
hij nodig heeft.Bij het terugdringen van de WAO-instroom is de grootste winst te behalen
in het eerste ziektejaar, maar juist in die periode gaat veel fout. De Arbo-diensten
sluiten minimale contracten af omdat werkgevers zo min mogelijk willen betalen.
De preventieve prikkel die daarvan uitgaat, is te klein. Een andere, fundamentele
fout is dat de instellingen die in de eerste periode worden ingezet, de Arbo-dienst
en de UVI, niet berekend zijn op echte reïntegratieactiviteiten. Wellicht
moet de eigen verantwoordelijkheid van de werkgever in het eerste ziektejaar
worden teruggebracht. Hij steunde wat dat betreft de plannen van het CDA.
De verantwoordelijkheid kan dan worden gelegd bij het Centrum voor werk en
inkomen (CWI), dat zich wel met arbeidsintegratie bezighoudt. Voor het eerste
ziektejaar is ook meer geld nodig. Wordt van de REA-middelen wel optimaal
gebruik gemaakt en kunnen uit de grote geldstroom, de WAO-premiegelden, geen
investeringen worden gedaan die voorkomen dat mensen in de WAO terechtkomen?Voorts benadrukte GroenLinks dat het MKB en de grote bedrijven in dezen
verschillende posities innemen. In het MKB is het moeilijker om een plek te creëren in het eigen bedrijf en de kosten van een echt reïntegratieplan
zijn in het MKB relatief zwaarder. De heer Harrewijn pleitte dan ook voor
het maken van een onderscheid.Hij stemde ermee in dat de staatssecretaris meer wil doen aan het verbeteren
van de contracten van de Arbo-diensten. Deze dienen vooral transparanter te
worden. Pakketten en prijsstellingen moeten duidelijker worden. Wellicht kan
de arbeidsinspectie een sterkere rol spelen bij de controle op de naleving
van de Arbo-contracten.De arbeidsongeschikte werknemer moet meer centraal komen te staan. Het
persoonsgebonden reïntegratiebudget mag van GroenLinks dan ook verbreed
worden en versneld worden ingevoerd. De heer Harrewijn vond het te gek dat
de betrokkene zelf geen instrumenten heeft om actie af te dwingen. Verder
pleitte hij voor het bieden van mogelijkheden tot sociale activering. Als
voorbeeld gaf hij de experimenten in de bijstand.De heer De Wit (SP) liet er geen misverstand over bestaan:
ook de SP-fractie vindt 900 000 mensen in de WAO te veel. De SP wil dit
probleem echter anders aanpakken dat de staatssecretaris nu voorstelt.Opnieuw wordt de indruk gewekt dat de schuld van de toename ligt bij de
WAO'ers zelf en dat klopt niet. De toename van de beroepsbevolking, de toegenomen
arbeidsdeelname van vrouwen, de vergrijzing en het toenemend aantal ambtenaren
in de WAO moeten hier zeker tegen afgezet worden. De maatregelen van het kabinet
zijn vooral toegespitst op de keuringen. Het is de vraag of dat helpt.De plannen van het kabinet en de VVD hebben grote onrust teweeggebracht
omdat hier een aantal dreigingen van uitgaat. De VVD vindt namelijk dat ook
de bestaande gevallen onder het nieuwe keuringsregime moeten worden gebracht.
Door het voorstel van de VVD wordt de indruk gewekt dat de meeste mensen met
psychische klachten ten onrechte in de WAO zitten.Het kabinet heeft bepaald dat de nieuwe keuringssystematiek hoe dan ook
moet leiden tot 16 000 mensen minder in de WAO en een bezuiniging van
300 mln. De heer De Wit sloot echter niet uit dat door een verbetering
van de keuringen juist meer mensen aanspraak kunnen maken op een WAO-uitkering.
Hij verwees hierbij naar de mensen met een ME-syndroom.Het kabinet had volgens de SP een andere keuze moeten maken en het beleid
moeten aansluiten op de oorzaken van de arbeidsongeschiktheid: werkdruk, tilproblemen,
arbeidsongevallen, werken met gevaarlijke stoffen en stress. Het zou het kabinet
sieren als het de werkgevers daarop zou aanspreken. Hij was daarom een voorstander
van het vastleggen van normen in de wet in plaats van in convenanten. Convenanten
leken hem te slap en niet geschikt om iets te doen aan de oorzaken van arbeidsongeschiktheid.
Hoewel de ziektewet is bedoeld om de instroom in de WAO terug te dringen,
vormt zij juist een belemmering voor gedeeltelijk arbeidsongeschikten om aan
de slag te komen. De SP vindt het daarom tijd vast te stellen dat de privatisering
van de Ziektewet niet heeft gewerkt en gebruik te maken van de mogelijkheid
die de Wet REA biedt: een quotum van 5%.De rol die de Arbo-artsen vervult bij de reïntegratie en de begeleiding
in de periode van ziekte is op dit moment minimaal. De inzet van de Arbo-arts
is groter of kleiner, afhankelijk van het pakket dat een werkgever heeft afgesproken
met de Arbo-dienst. Dat kan niet. De heer De Wit stelde daarom voor, de Arbo-diensten
uit de commercie te halen en weer te financieren uit de algemene middelen.
De suggestie van de FNV om te zoeken naar mogelijkheden om de Arbo-dienst
onder toezicht te plaatsen, vond hij zinvol.In nog vaker en strenger keuren zag de SP helemaal niets. In feite wordt
in het huidige systeem al vaak gekeurd. De heer De Wit sloot zich wat dat
betreft aan bij mevrouw Schimmel, die juist inzet op begeleiding naar werk. Het effect van het onder supervisie zetten van de keuringsarts
betwijfelde hij. Zal de superarts dan opnieuw keuren, of beoordeelt hij op
basis van dossiers?De SP sprak zich uit tegen het opleggen van een sanctie aan de werknemer
die onvoldoende meewerkt aan herstel of reïntegratie. De specifieke aanpak
van de VVD, waarbij de indruk wordt gewekt dat mensen met psychische klachten
ten onrechte in de WAO zitten, vond de SP niet de juiste weg.De heer Van Dijke (RPF) was het een lief ding waard geweest
als het kabinet wat krachtiger afstand had genomen van de paniek die vooral
de werkgevers over de WAO hebben veroorzaakt. Toch waardeerde hij de rustige
toon in het plan van aanpak.Het is moeilijk te verteren dat in een tijd met zeer grote krapte op de
arbeidsmarkt het aantal arbeidsongeschikten weer stijgt. In het regeerakkoord
werd al geconstateerd dat er sprake is van een relatief hoge volumeontwikkeling.
Niettemin is op de WAO een structurele besparing ingeboekt van 300 mln.
en wordt de uitvoeringsorganisatie, waaronder de UVI's, met een 0,5 mld.
gekort. Een volumereductie van 16 000 ten opzichte van de meerjarenramingen
vond hij dan ook redelijk ambitieus. Hoewel de RPF ook kritiek heeft op onderdelen
van de kabinetsplannen, vindt zij ook dat het plan van aanpak goede dingen
bevat. Terecht wordt geconstateerd dat de groei van het WAO-volume in belangrijke
mate kan worden verklaard door demografische factoren. Ook legt de staatssecretaris
terecht de vinger bij de toegenomen werkdruk. De heer Van Dijke stelde het
op prijs als de staatssecretaris daarbij nog een stap verder wil gaan door
te erkennen dat een overheidsbeleid dat zich sterk richt op betaalde arbeid
ten koste gaat van de mogelijkheid zorg en arbeid te combineren. Hij had de
indruk dat dit een belangrijke oorzaak is van de relatief hoge instroom van
vrouwen in de WAO. Een kabinet dat voortbouwt op werk, werk en nog eens werk
kan moeilijk iets ondernemen tegen de negatieve gevolgen van die hoge druk. Hoe ernstig het WAO-probleem is, werd de heer Van Dijke niet duidelijk.
Niet bekend is hoeveel WAO'ers met een gedeeltelijke WAO-uitkering werkzaam
zijn. Bovendien zijn er dubbeltellingen en worden sinds 1 januari 1998
16 500 mensen met een klein ABP-invaliditeitspensioen bij de totalen
meegeteld. Kan de staatssecretaris aangeven in hoeverre het beeld hierdoor
wordt vertroebeld? De verschillen per sector zijn onvoldoende verdisconteerd
in de kabinetsvoornemens. Bestaat wel voldoende inzicht in de relatief grote
instroom vanuit de grote ondernemingen?Het zwaartepunt van de voorstellen van de staatssecretaris ligt bij de
keuringspraktijk. De vraag rijst of de keuringspraktijk wel het knelpunt is,
nu blijkt dat in een aantal sectoren een daling van het aantal arbeidsongeschikten
mogelijk is terwijl zij onder eenzelfde keuringsregime vallen.Het lijkt onomstreden dat de meeste winst kan worden geboekt in het eerste
ziektejaar. De contracten die werkgevers sluiten met de Arbo-diensten zijn
evenwel minimaal. De heer Van Dijke verzocht de staatssecretaris in te gaan
op de gedachte aan deze contracten wettelijke minimumeisen te stellen die
uitgaan van een werkelijke verzuimbegeleiding. Het reïntegratieplan dat
na dertien weken verzuim moet worden opgesteld, stelt in praktijk niet zoveel
voor, maar dit plan afschaffen ging hem een stap te ver. Wellicht kan in de
wet worden voorgeschreven aan welke criteria een dergelijk plan moet voldoen.Doordat de UVI's in het eerste ziektejaar nauwelijks in beeld zijn, wordt
inpassing op de eigen werkplek vaak bemoeilijkt. De mogelijkheden om Arbo-diensten
en UVI's bij de reïntegratie van zieke werknemers te laten samenwerken,
zijn nu nog zeer beperkt. In feite wordt de UVI een taak toebedeeld waarvoor
zij nauwelijks mogelijkheden heeft. Hij verzocht de staatssecretaris de stand
van zaken weer te geven van het overleg hierover met de betrokken instanties.
Ook kan overwogen worden om de arbeidskundige beoordeling naar
voren te halen, zodat eerder gebruik kan worden gemaakt van de Wet REA. De
RPF had wel sympathie voor het voorstel van het FNV, na zes weken een eerste
toets te laten plaatsvinden op een mogelijke instroom in de WAO. Het voorstel
om in het verlengde hiervan de eigenrisicoperiode voor het MKB terug te brengen
naar twee tot zes weken, had eveneens haar sympathie. Vervolgens zou in een
collectief gefinancierde ziektewet de reïntegratie ter hand genomen kunnen
worden door een collectief gefinancierde instantie zoals het CWI.Met name bij de psychische klachten zijn verbeteringen van het keuringsregime
hard nodig. Dit kan tot betere resultaten, o.a. op het gebied van de rechtsgelijkheid.
Misschien wordt winst geboekt door de beoordeling hiervan meer te uniformeren
door het hanteren van betere richtlijnen, maar de oorzaken van deze klachten
zijn daarmee nog niet weggenomen. De heer Van Dijke kon zich voorstellen dat
bij aandoeningen met herstelkansen vaker wordt beoordeeld, maar had er grote
moeite mee als daarbij oude en nieuwe gevallen over een kam worden geschoren.Een verbetering van de kwaliteit van de keuringen zal enerzijds ten dele
tot minder WAO-instroom leiden. Anderzijds bestaat de indruk dat momenteel
in veel gevallen juist strenger wordt gekeurd. Het is de vraag welke middelen
beschikbaar worden gesteld voor een verbetering van de keuringspraktijk. De
RPF vond het niet acceptabel dat het percentage pro-formakeuringen nog altijd
zo hoog is. Hoe de UVI's hierin extra kunnen investeren, was hem niet duidelijk.
Zij hebben immers te weinig capaciteit. Hij vroeg zich dan ook af hoe zij
meer aandacht kunnen besteden aan een inhoudelijke controle van elkaars werk.
De enorme bezuinigingen op de uitvoeringspraktijk leken hem niet gewenst.Tot slot vestigde de heer Van Dijke de aandacht op de Arbo-pas, een gepopulariseerd
belastbaarheidsprofiel waarmee de werkzoekende zelfstandig de arbeidsmarkt
kan betreden. Welke plaats wil de staatssecretaris dit belangrijke instrument
geven in het reïntegratietraject?De heer Van der Staaij (SGP) vond de beheersing van het arbeidsongeschiktheidsvolume
geen sinecure. Tal van maatregelen hebben niet kunnen verhinderen dat het
WAO-volume absoluut en relatief stijgt. Het WAO-volume moet worden beperkt,
maar zonder aan de duur en de hoogte van de uitkering te tornen.Hij was het met de staatssecretaris eens dat een meer frequente herbeoordeling
bij herstelkansen winst kan opleveren. Dit voorstel roept echter veel gevoelens
op zodat duidelijk moet zijn dat het positieve effecten heeft. Hij verzocht
de staatssecretaris deze effecten nader aan te geven. De heer Van der Staaij
had wel de indruk dat onevenredig veel nadruk ligt op de verbetering van de
medische en arbeidskundige keuringen. Het ambitieniveau waarvan in het plan
van aanpak wordt uitgegaan, is overigens meer gebaseerd op het behalen van
de bezuinigingstaakstelling dan op het realiseren van een maximale reductie
onafhankelijk van die bezuinigingsdoelstelling. Op een conferentie heeft de
staatssecretaris opgemerkt dat een lepel vol daad beter is dan een schepel
vol raad, maar aan welk formaat lepel denkt de staatssecretaris daarbij?Betrouwbare beleidsinformatie is van groot belang. Aan de hand daarvan
moet immers beleid worden geformuleerd. Vastgesteld moet worden welke informatie
nog ontbreekt en er moet overeenstemming worden bereikt over de analyse van
de oorzaken van de instroom. Wat is bijvoorbeeld de invloed van de toenemende
vergrijzing op de omvang van het arbeidsongeschiktheidsvolume, hoe is het
grote aandeel van vrouwen daarin te verklaren en worden arbeidsconflicten
een steeds grotere bron van arbeidsongeschiktheid? Het is van belang de oorzaken
van de arbeidsongeschiktheid te achterhalen, opdat de preventie, waarop meer
nadruk moet komen te liggen, effectiever kan zijn. Nu de arbeidsongeschiktheidsrisico's sterk per sector verschillen, is
het nodig een gedifferentieerd beleid te voeren. Hij vroeg zich af in hoeverre
de staatssecretaris aan zo'n beleid uitwerking geeft. Wellicht bieden de Arbo-convenanten
hiertoe mogelijkheden, maar is de kwaliteit hiervan wel voldoende gewaarborgd?
Voelt de staatssecretaris overigens voor de suggestie om de verantwoordelijkheid
van de werknemer voor het ontstaan van arbeidsongeschiktheid buiten de werksfeer,
op enigerlei wijze door te laten werken in het arbeidsongeschiktheidsbeleid?Reïntegratie is in de visie van de SGP essentieel. In een zo vroeg
mogelijk stadium moet worden getracht de potentiële WAO-gerechtigde te
reïntegreren. Over het algemeen wordt aangenomen dat de reïntegratiekansen
in het eerste ziektejaar het grootst zijn. Hij plaatste daarom kanttekeningen
bij de effectiviteit van het poortwachtersmodel. De controle die de UVI's
uitvoeren, krijgt onvoldoende inhoud en de samenwerking tussen de Arbo-diensten
en de UVI's laat nog te wensen over. De heer Van der Staaij verzocht de staatssecretaris
aan te geven hoe hij deze samenwerking wil optimaliseren.In het plan van aanpak wordt relatief weinig aandacht besteed aan de positie
van de psychisch arbeidsongeschikte. De kritiek op het functie-informatiesysteem
(FIS) moet leiden tot een revisering daarvan. Wordt daarbij ook rekening gehouden
met de psychische klachten? Bovendien zijn nog onvoldoende instrumenten ontwikkeld
om de mate van arbeidsongeschiktheid van mensen met psychische klachten vast
te stellen. Hij vond het terecht dat de heer Wilders aandacht vroeg voor deze
groep, maar meende wel dat er te eenvoudig van uit werd gegaan dat op basis
van de bestaande normen makkelijk een onderscheid kan worden gemaakt tussen
de lichtere en zwaardere vormen van psychische arbeidsongeschiktheid. De SGP
vond deze normen te vaag om op basis daarvan overtuigend nieuwe selecties
te kunnen maken.Concluderend merkte de heer Van der Staaij op dat zo vroeg mogelijk maatregelen
genomen moeten worden om arbeidsongeschikten weer aan de slag te krijgen.
Hoewel daarvan niet te veel verwacht mag worden, moet er oog zijn voor kleine
beoordelingsverbeteringen. Instrumenten moeten vooral in het eerste ziektejaar
worden ingezet en het algemeen preventief beleid moet ook gericht zijn op
de verbetering van de arbeidsomstandigheden.De heer Van Middelkoop (GPV) bleef het moeilijk vinden om een
goede taxatie te geven van de ernst van de WAO-problematiek, maar de tendens
die thans kan worden waargenomen, gaf hem meer dan voldoende redenen het probleem
serieus te bekijken. Een grote groep Nederlanders die recht heeft op deze
uitkering moet niet meer gestigmatiseerd worden dan nodig is. Honderdduizenden
mensen hebben simpelweg een recht op een uitkering en daar is ook premie voor
betaald. De vraag wie waarvoor verantwoordelijk is, kan wel worden gesteld.
Hij vond het niet goed dat 80% van de werkgevers er niet aan denkt mensen
met de arbeidshandicap in dienst te nemen en sloot zich daarom aan bij mevrouw
Smits, die pleitte voor het vastleggen van goed werkgeverschap.In de afgelopen jaren is de institutionele ordening veranderd en een forse
wetgevingsslag gemaakt. Dat kunt je niet ieder jaar doen. De WULBZ, PEMBA
en de Wet REA zijn nog vrij nieuw. Een kenmerk van die wetgeving is wel dat
de wetgever hoge verwachtingen had van financiële prikkels, terwijl nu
geconstateerd kan worden dat de gevoeligheid voor deze prikkels zwaar is overschat.
De staatssecretaris moet dus proberen om het op een andere manier te doen.Bij een internationale vergelijking valt het op dat de instroomcijfers
in Nederland 20% tot 40% hoger zijn dan in de meeste andere landen. Wat is
daarvoor de reden?In het plan van aanpak wordt gesteld dat bij de Arbo-diensten meer ruimte
ontstaat voor kwaliteitsontwikkeling. Vindt de staatssecretaris die kwaliteit
nu onvoldoende? De Arbo-diensten moeten gecertificeerd zijn, maar dit betekent
kennelijk niet dat zij allemaal goed zijn. De heer Van Middelkoop vroeg zich
af of dit impliceert dat de certificering nog eens onder de loep moet worden
genomen dan wel of een vorm van toezicht op de Arbo-diensten gewenst is. Op
deze manier kan het in ieder geval niet langer. Het is niet goed de Arbo-diensten
enerzijds strengere eisen op te leggen en hun anderzijds in staat te stellen
minimale contracten af te sluiten met werkgevers. Het verdient daarom overweging,
hogere eisen te stellen aan de contracten die de werkgevers met de Arbo-diensten
moeten aangaan.Het poortwachtersmodel is aan revisie toe. Op dat punt wilde de heer Van
Middelkoop de staatssecretaris niet tegenspreken. Bij het voorstel het reïntegratieplan
af te schaffen, plaatste hij echter een kanttekening. Als dit plan een dode
letter wordt, moet het afgeschaft worden, maar dat moet niet te snel gebeuren.
De staatssecretaris heeft immers in de media ook voorgesteld de UVI's na zes
weken ziekte van een werknemer daarvan op de hoogte te stellen en diens werkgever
na deze termijn de sancties voor te houden die zullen volgen als deze werknemer
in de WAO belandt. De heer Van Middelkoop kon zich voorstellen dat de werkgever
dan graag over een goed reïntegratieplan beschikt. Dit plan kan ook worden
gebruikt bij de psychisch zieken. De voorstellen van de heer Wilders op dit
gebied vond hij niet asociaal, maar wel onmaatschappelijk. Bij psychische
ziekten gaat het namelijk vrijwel altijd om relationele problemen waarvan
de oplossing niet alleen op het niveau van het individu kan worden gezocht.
Voordat het GPV toe is aan het veranderen van rechten, moet lang worden gesproken
over de plichten van de bedrijven, de organisaties, de personeelschefs, enz.
Wellicht is het daarom verstandig een soort selectie te maken opdat dit soort
potentiële arbeidsongeschikten sneller wordt gesignaleerd. Ook hiervoor
kan dan een soort reïntegratieplan worden opgesteld. Het GPV stond niet
onwelwillend tegenover de ideeën van de VVD, maar vond het niet goed
dat deze bij voorbaat worden belast met het afnemen van rechten als de voorgenomen
maatregelen niet tot succes leiden. Het risico daarvan is dat betrokkenen
achterover gaan leunen omdat ze weten dat bij het mislukken van de reïntegratie
de rechten worden afgenomen.De instrumenten van de Wet REA zijn goed en belangrijk. Het probleem is
echter dat deze instrumenten pas kunnen worden ingezet als de betrokkene al
in de WAO zit. Het verdient dan ook aanbeveling deze instrumenten bijvoorbeeld
al na een halfjaar in te zetten.Het is prima dat de staatssecretaris de claimbeoordeling wil verbeteren.
De heer Van Middelkoop wees er evenwel op dat dit enerzijds kan betekenen
dat per saldo niet minder, maar meer mensen in de WAO komen. Anderzijds zullen
uit een betere claimbeoordeling minder bezwaar- en beroepsprocedures volgen.
Voorts vroeg hij de staatssecretaris of in het verleden niet te veel is bezuinigd
op de kleine geldstroom, nu de UVI's enorm verschillende instroomcijfers laten
zien.Frequenter herkeuren is volgens het GPV pas aan de orde als in het eerste
ziektejaar een goede aanpak en een beoordeling heeft plaatsgevonden. Dit gebeurt
vaak te laat. Voorts heeft het LISV geconstateerd dat momenteel door een capaciteitstekort
nog onvoldoende herkeuringen plaatsvinden. Dit probleem moet eerst maar eens
worden opgelost. Zit in het voorstel tot frequenter herkeuren een negatief
oordeel over de werkwijze van verzekeringsartsen? Als herstelkansen onvoldoende
benut worden, kan dat beter gezegd worden. Dan weten de artsen waar zij aan
toe zijn. Antwoord van de regeringDe staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid zei
dat de enorme golf van publiciteit die zijn plan van aanpak heeft veroorzaakt,
aangeeft hoe gevoelig de materie ligt. De WAO is dan ook een groot maatschappelijk
probleem, heeft in de jaren negentig diepe sporen achtergelaten en het WAO-volume
is in feite een smet op het blazoen van het poldermodel.Internationaal gezien heeft Nederland veel WAO'ers. Nederland heeft geen
uniek slechte arbeidsomstandigheden of uniek slechte werkgevers, maar wel
een heel bijzonder WAO-stelsel. Alleen in Nederland wordt geen onderscheid
gemaakt tussen beroepsrisico en sociaal risico. In andere landen komt men
pas in aanmerking voor een uitkering als de arbeidshandicap voortkomt uit
het werk of men ontvangt een lagere uitkering voor een arbeidshandicap die
niet werkgebonden is. Bovendien heeft dit soort uitkeringen in het buitenland
heel hoge referte-eisen en vaak worden gedeeltelijk arbeidsongeschikten niet
toegelaten tot dit soort regelingen. De toetredingsvoorwaarden zijn in Nederland
dus veel ruimer. In Nederland is verder de overgang van kostwinnersmaatschappij
naar de tweeverdienersmaatschappij sneller gegaan dan in elk ander land. Dat
de WAO lange tijd is gebruikt als afvloeiingsregeling, speelt ook een rol.
Daarin heeft de politiek enigszins berust door ermee in te stemmen dat de
groep WAO'ers van 50 jaar en ouder – 470 000 mensen – met
rust wordt gelaten. Sinds 1968 is het volume slechts in drie jaar gedaald.
Dat kwam door een diepe ingreep in de hoogte en duur en door een enorme verscherping
van de keuringen.Sinds kort stijgt het WAO-volume weer, absoluut en als percentage van
de beroepsbevolking. De staatssecretaris legde uit dat de stijging van de
instroom te verklaren is uit de enorme expansie van de arbeidsmarkt. Dat betekent
meer verzekerden voor de WAO en meer WAO'ers in absolute zin. Verder vindt
een vergrijzing van de beroepsbevolking plaats en zijn de genomen maatregelen
om de keuringen strenger te maken, voor een deel weer ongedaan gemaakt. Deze
factoren, plus de toenemende arbeidsparticipatie van vrouwen, die een hogere
kans hebben op invalidering, leiden tot toename van de instroom in de WAO.Over de positie van vrouwen merkte de staatssecretaris op dat het ook
hem plausibel leek dat een dubbele belasting – werk en zorgtaken –
tot een verhoogde WAO-instroom leidt. Uit onderzoek is echter gebleken dat
het psychisch welbevinden van werkende vrouwen over het algemeen hoger is
dan dat van alleenstaande vrouwen. Juist bij alleenstaande jonge vrouwen is
de instroom in de WAO bovenproportioneel hoog. Het is ook duidelijk dat vrouwen
eerder psychische klachten hebben. De oorzaken van de hogere kans op invalidering
bij vrouwen moet daarom worden onderzocht.De staatssecretaris zei de ambitie te hebben de huidige trend van de stijgende
instroompercentages te doorbreken en wel door te werken aan preventie, reïntegratie
en een verbetering van de keuringssystematiek. De resultaten van dit ambitieniveau
zijn afgestemd op de behoedzame ramingen van het regeerakkoord. Bij de totstandkoming
van het regeerakkoord is afgesproken dat niet gesleuteld zou worden aan de
hoogte en de duur en dat de beoordelingscriteria niet zouden veranderen en
daaraan wilde de staatssecretaris zich houden. Een verlaging van de WAO-instroom
in vier jaar tijd met 100 000 of 200 000 zonder een fundamentele
stelselwijziging is niet realistisch. De staatssecretaris verwees hierbij
naar de samenstelling van de huidige populatie WAO'ers. Er zijn 115 000
wajongers, jong gehandicapten; deze jongeren zijn over het algemeen zeer zwaar
gehandicapt. 190 000 WAO'ers zijn gedeeltelijk arbeidsongeschikt en verrichten
nog werk. 85 000 WAO'ers doorlopen een REA-traject of hebben net een
REA-traject doorlopen. Dan resteert nog een groep van 465 000 overwegend
oudere WAO'ers. Deze cijfers bevatten wel nog dubbeltellingen, onder andere
bij de wajongers. De staatssecretaris zegde de Kamer toe haar een overzicht
met exacte cijfers toe te sturen zodra dat beschikbaar was.De hervormingen in de vorige periode hebben ertoe geleid dat het bedrijfsleven
zes jaar lang direct met de gevolgen van de WAO-instroom is geconfronteerd.
Sommige effecten van de privatisering van de Ziektewet zijn al waarneembaar,
maar de PEMBA en de Wet REA moeten hun vruchten nog afwerpen. Er is een voedingsbodem
gelegd voor meer aandacht voor preventie en reïntegratie. Bovendien meende
hij met de voorstellen rond het eerste ziektejaar, die in het voorjaar zullen
worden gepresenteerd, extra volume-effecten te bereiken die de raming uit
het regeerakkoord mogelijk overtreffen.Hij wees erop dat op het gebied van de arbeidsomstandigheden voor een
zeer ambitieus beleid is gekozen. Dit is het eerste kabinet dat fors investeert
in een verbetering van de arbeidsomstandigheden. Deze regeerperiode is 160
mln. beschikbaar voor het afsluiten van twintig Arbo-convenanten met bedrijfstakken.
De Arbo-convenanten zijn erop gericht een arbeidsomstandighedenbeleid te verankeren
in het CAO-overleg. Afspraken over bijvoorbeeld technische hulpmiddelen kunnen
leiden tot algemene beleidsregels per bedrijfstak en vervolgens worden afgedwongen
door de arbeidsinspectie.Deze aanpak vindt een vruchtbare bodem bij werknemers en werkgevers, die
erkennen dat het zin heeft om in preventie te investeren. Met de thuiszorg
is reeds een Arbo-convenant afgesloten dat toeziet op werkdruk en tilproblemen.
Daarbij heeft de overheid 10 mln. beschikbaar gesteld voor het oplossen van
de tilproblematiek. Bovendien melden tal van andere sectoren zich spontaan
aan voor het afsluiten van een Arbo-convenant.De staatssecretaris vond het Arbo-convenant ook een goed instrument om
de verhoging van de kwaliteit van de Arbo-dienstverlening te realiseren. Worden
er onvoldoende contracten afgesloten, dan kan de arbeidsinspectie door het
instrument van de bestuurlijke boete het afsluiten van contracten afdwingen.
In een Arbo-convenant kunnen per sector of branche, zoals het MKB, afspraken
worden gemaakt. De staatssecretaris voelde er niet voor minimumeisen aan de
pakketten te stellen. Door zo'n wettelijke verplichting kunnen de Arbo-diensten
achterover gaan leunen omdat zij hun business in de schoot geworpen krijgen.
De behoefte aan een groot of klein pakket verschilt per sector. Worden minimumpakketten
afgedwongen, dan kan geen maatwerk worden geleverd, en dat is wel nodig. De
Arbo-convenanten zijn dan ook toegesneden op de sectoren. Tegen de heer De
Wit merkte hij op niet in te zien hoe hij een in de wet vastgelegde norm voor
werkdruk zou kunnen operationaliseren. De Arbo-diensten willen niets liever
dan zo breed mogelijke contracten afsluiten. Bovendien zijn verzekeraars het
steeds vaker niet eens met het afsluiten van magere Arbo-pakketten omdat ook
zij het nut van verzuimbegeleiding inzien. Kort geleden is het een en ander
overgelaten aan de private sector. De staatssecretaris zag de positieve effecten
hiervan en vond dat dit initiatief een kans moet worden gegeven. Hij ging
er overigens vanuit dat ook sociaal-emotionele aspecten onderdeel zullen uitmaken
van de Arbo-dienstverlening.Keuringen van hoge kwaliteit zijn van eminent belang. Een objectieve keuring
is belangrijk voor de reïntegratie van een potentiële WAO'er en
een stringente keuring werkt preventief. De staatssecretaris hechtte eraan
op te merken de keuringspraktijk niet de schuld te willen geven van de huidige
problematiek. Hij zag wel ruimte voor een verbetering van de keuringspraktijk.
Omdat er nu nog te veel verschillen zijn tussen de UVI's en de professionals,
zal worden geprobeerd meer objectivering en uniformering in de praktijk aan
te brengen. Hiervoor is een diepgaande analyse van de keuringspraktijk nodig
die moet resulteren in een verscherpte normering, een best practise. Het CTSV
brengt reeds de claimbeoordeling van vijftien disctrictskantoren in beeld.
Mede op basis daarvan zullen het LISV en SZW proberen, deze best practise
in kaart te brengen. Het resultaat hiervan wordt nog dit jaar verwacht. Uiteraard
zal de Kamer bij de uitwerking hiervan worden betrokken. Op basis van deze
vastgestelde best practise zal worden geprobeerd de aansturing van en de controle op de medische en arbeidskundige beoordeling te vergroten.
De staatssecretaris kon niet garanderen dat dit tot minder uitkeringen leidt,
maar hij vond dat wel waarschijnlijk omdat uit onderzoek is gebleken dat door
meer intercollegiale toetsing de keuring objectiever wordt en dat minder vaak
volledige uitkeringen worden toegekend.De staatssecretaris zei bij de WAO geen enkel onderscheid te willen maken
tussen psychische en somatische klachten. Hij stelde wel vast dat de keuringspraktijk
veel moeite heeft met het beoordelen van psychische gevallen. De categorie
psychische gevallen is erg groot en daarbinnen wordt onevenredig vaak volledig
afgekeurd. De keuringspraktijk heeft het gevoel – en dat wordt bevestigd
in rapporten van het CTSV – dat dit percentage veel te hoog is. Het
gaat vaak om jonge mensen of om klachten die niet permanent hoeven te zijn.
Slechts 15% van de psychische gevallen betreft ernstige psychiatrische klachten.
Bij meer dan 50% gaat het om milde stoornissen. Hij vond het onaannemelijk
dat iemand die op jonge leeftijd als gevolg van psychische klachten in de
WAO komt, daarin voor de rest van zijn leven blijft zitten, maar dit is helaas
vaak de praktijk. Het CTSV meldt dat artsen vaak niet precies weten wat zij
ermee aan moeten en dan kiezen voor de veilige weg: een volledige uitkering.
Dat vond de staatssecretaris geen softe instelling van de artsen; het is gewoon
makkelijker om een gebroken arm te beoordelen dan iets wat tussen de oren
zit. Zijn ambitie was dan ook hiervoor meer instrumenten aan te reiken.Hij was het met de heer Wilders eens, dat de zeer stringente GDBM-standaard
niet goed wordt nageleefd. Dat wordt ook door de praktijk erkend. Het aantal
psychische gevallen dat volledig wordt afgekeurd zonder dat er een arbeidsdeskundige
aan te pas komt, is erg hoog. De arts moet een belastbaarheidspatroon opstellen
aan de hand van een lijst. Die lijst is voor psychische klachten erg summier.
De staatssecretaris wilde de artsen ertoe aanzetten deze klachten genuanceerder
en objectiever in kaart te brengen zodat de arbeidsdeskundige bij het gebruik
van het FIS daar beter mee uit de voeten kan. Het komt nog te weinig voor
dat de arts goed overlegt met de arbeidsdeskundige; ook kan het nodig zijn
dat gebruik wordt gemaakt van externe expertise.Het voorstel van de heer Wilders om iedereen die niet voldoet aan de GDBM-standaard
niet meer voor een uitkering in aanmerking te laten komen, impliceert een
vergaande verandering van het huidige systeem, en dat terwijl juist in het
regeerakkoord is afgesproken het systeem niet te veranderen. Bovendien zal
het in de praktijk niet houdbaar zijn om voor één categorie
een andere systematiek te volgen. De staatssecretaris vond het veel belangrijker
ervoor te zorgen dat de afspraken die al zijn gemaakt, goed worden nageleefd.
Dat betekent dat aan de GDBM-standaard strakker de hand moet worden gehouden.
Getracht moet worden zoveel mogelijk psychisch gehandicapten voorbij de verzekeringsarts,
dus bij de arbeidsdeskundige te krijgen. Aan hem moet meer gelegenheid worden
gegeven de beoordeling te verfijnen.De kern van het plan van het CDA is het verleggen van het WAO-keuringsmoment
naar een later tijdstip. Het is belangrijk dat de keuring niet te vroeg plaatsvindt
omdat daardoor de reïntegratie wordt belemmerd. Zij moet echter ook niet
te laat worden gehouden, omdat de werkgever dan de gelegenheid krijgt in de
Ziektewet weg te zinken. Keuren na één jaar ziek zijn, leek
de staatssecretaris een goed moment en hij vond ook dat dit moment wettelijk
moet worden vastgelegd.Hij zei nadrukkelijk niet van plan te zijn te gaan herkeuren om het herkeuren.
Het gaat juist om keuringen gericht op reïntegratie. Is bij een reguliere
keuring sprake van een kans op herstel binnen drie of zes maanden, dan kan
aan deze persoon een hersteltraject worden aangeboden in de vorm van een werkervaringsplaats
of een beroepskeuzebegeleiding. Het tijdstip van herkeuring is maatwerk en
kan dus per individu verschillen. Van de werknemer wordt wel verlangd dat
hij hieraan meewerkt. Hierbij wilde de staatssecretaris een sanctie
introduceren, waartoe artikel 28 van de WAO reeds mogelijkheden biedt.De staatssecretaris zag niet zoveel in het hanteren van algemene streefcijfers,
maar erkende wel de aanjagende werking ervan. Nu hier in een motie van D66
wel om wordt gevraagd, zei hij aan het LISV te verzoeken de instroom en uitstroom
per sector in kaart te brengen. Ook hierbij wilde hij uitgaan van een best
practise. Hij stelde voor jaarlijks een rapport uit te brengen waarin de verschillen
per sector en de mogelijke verklaringen daarvoor in kaart worden gebracht.
Die resultaten kunnen dan met de Kamer, bijvoorbeeld in het voorjaars- of
najaarsoverleg, worden besproken. Hierbij kan ook een relatie worden gelegd
met aanpak via de Arbo-convenanten.Tot slot ging de staatssecretaris in op de reïntegratie. Het werkplan
van het LISV betreft 60 000 trajecten. Die moeten resulteren in 30 000
plaatsingen. Het geld dat hiervoor nodig is, is beschikbaar. Hiermee kunnen
50 000 nieuwe WAO'ers worden bereikt. Dat leek de staatssecretaris voldoende
om de nieuwe instroom in de WAO aan te pakken. De 10 000 overige trajecten
wilde de staatssecretaris inzetten voor WAO'ers uit het bestaande bestand.
Geschat wordt dat 30 000 tot 50 000 WAO'ers uit het bestaande bestand
nog een plekje op de arbeidsmarkt kunnen verwerven. Hij gaf wel toe, dat de
uitvoering nog stroef verloopt en dat er nog veel moet gebeuren om die te
verbeteren. Hij was er overigens blij mee dat het aantal arbeidsgehandicapten
in bedrijven is toegenomen. Het initiatief dat op sectoraal niveau wordt genomen
door het REA-actief initiatief van sociale partners – door bemiddeling
WAO'ers en bedrijven bij elkaar brengen – wilde hij graag stimuleren.Het poortwachtersmodel functioneert niet goed. Werkgevers hebben nog onvoldoende
besef van de financiële consequenties van een instroom in de WAO, en
daarmee van de potentiële winst die zij kunnen boeken. De huidige reïntegratieverplichtingen
voor de werkgever zijn papieren maatregelen. Dat heeft tot gevolg dat de werkgever
alleen maar op formaliteiten wordt gesanctioneerd en niet op het feit of hij
inhoudelijk heeft bijgedragen aan de reïntegratie van de werknemer. Sanctioneren
omdat de werkgever niet goed meewerkt aan reïntegratie is daarom moeilijk.
De UVI's worden niet geprikkeld om tijdig in te grijpen omdat zij daar geen
aparte vergoeding voor krijgen. Dat resulteert in een afwachtende houding
van de UVI's. De staatssecretaris stelde daarom voor deze papieren verplichtingen
opzij te zetten. In plaats daarvan vindt dan een eenvoudige ziektemelding
plaats na ongeveer zes weken. De werkgever krijgt daarop een brief van de
UVI. Daarin wordt de werkgever voorgerekend wat de mogelijke kosten zijn als
de desbetreffende werknemer in de WAO belandt. De werkgever wordt ook geattendeerd
op zijn plicht het te melden als de reïntegratie in het eigen bedrijf
niet lukt. Verder wordt hij geattendeerd op de sanctionering die aan het einde
van het eerste ziektejaar kan plaatsvinden als hij niet aan zijn reïntegratieverplichtingen
voldoet. Daarnaast wordt de werkgever aangeboden een reïntegratieadvies
van de UVI te ontvangen. De UVI zal dan ter plekke bekijken of reïntegratie
in het eigen bedrijf mogelijk is. Is dat niet het geval, dan kan de UVI de
verantwoordelijkheid voor deze persoon overnemen. Bij deze gelegenheid kan
de UVI ook de REA-middelen in beeld brengen. Die zijn er immers niet alleen
voor WAO'ers, maar ook voor arbeidsgehandicapten en kunnen dus in het eerste
jaar worden ingezet. De staatssecretaris was van plan de UVI's hiervoor apart
te vergoeden. Blijkt aan het eind van het eerste ziektejaar dat de werkgever
onvoldoende aan zijn verplichtingen heeft voldaan omdat hij nooit een aanvraag
voor een reïntegratieadvies heeft ingediend en wordt de desbetreffende
werknemer gedeeltelijk arbeidsongeschikt verklaard en blijkt hij wel herplaatsbaar
te zijn, dan kan de UVI de werkgever sanctioneren. De werkgever zal dan het
WW-gedeelte moeten betalen. Deze systematiek staat overigens al in de wet.
Zij wordt alleen nooit toegepast. De staatssecretaris zei toe de vragen die mevrouw Smits heeft gesteld
over de praktijk rond de verlening van ontslag aan WAO'ers zorgvuldig te bestuderen
en hierover een aparte notitie naar de Kamer te sturen. Nadere gedachtewisselingMevrouw Smits (PvdA) ging eerst in op het voorstel van de VVD,
een apart regime te hanteren voor werknemers met psychische klachten. Net
als de staatssecretaris was zij van mening dat dit niet houdbaar is voor de
rechter, maar dit antwoord vond zij toch niet overtuigend. Voor de PvdA is
het VVD-voorstel onacceptabel. Het lijkt erop dat de VVD van mening is dat
er bij psychische klachten sprake is van aanstellerij of dat aandoeningen
die het gevolg zijn van arbeidsconflicten of relatieproblemen, niet thuis
horen in de WAO. Arbeidsconflicten kunnen zich overigens niet alleen uiten
in psychische, maar ook in fysieke klachten. Mensen die ziek zijn en hun werk
niet meer kunnen doen, hebben aanspraak op de WAO en dat wil de PvdA zo houden.
Van een aantasten van de hoogte en duur van de WAO-uitkering mag geen sprake
zijn.Nu de VVD heeft gezegd dat alles gezet moet worden op reïntegratie,
verwachtte mevrouw Smits steun van de VVD voor het PvdA-voorstel om werkgevers
die weigeren passende arbeid te beiden, de pas af te snijden. Is de staatssecretaris
bereid de rechtspraak op dit punt in het BW vast te leggen? Zij was verheugd
over de toezegging een onderzoek in te stellen naar de procedure, maar het
gaat om het vastleggen van het begrip «goed werkgeverschap» in
het BW.Graag hoorde zij nog een reactie op het idee meer ruimte te bieden voor
sociale activering voor WAO'ers die geen uitzicht hebben op herstel. Verder
herinnerde zij de staatssecretaris aan haar vraag over de KNMG. Zij was er
blij mee dat de staatssecretaris geen onderscheid maakt tussen psychische
en fysieke aandoeningen en overlegt over de vraag bij welke aandoening er
sprake is van herstel en dus een herkeuring kan volgen. Zij nam aan dat de
UVI's voor het op verzoek van de werkgever meewerken aan de reïntegratie
een apart budget krijgen.Zij vond het goed dat voortaan per sector beter zal worden geïnventariseerd
hoeveel arbeidsgehandicapten deelnemen aan het bedrijfsleven. Zij pleitte
ervoor meer druk op dit proces te zetten opdat al in het najaarsoverleg concrete
streefcijfers per sector kunnen worden vastgelegd.De heer Wilders (VVD) was blij met de toelichting van de staatssecretaris
op het poortwachtersmodel. Dat ziet er nu goed uit. Hij verzocht de staatssecretaris
de verzekeraars, die op dit gebied veel expertise hebben een grotere rol toe
te bedelen, en niet alleen in het eerste spoor, maar vooral in het tweede
spoor.Op het frequenter keuren van het zittende bestand is de staatssecretaris
niet expliciet ingegaan. Wat is er nu op tegen om de instroom van de laatste
drie jaar te herkeuren? De heer Wilders wees erop dat bij de mensen die kort
geleden zijn ingestroomd, de kans op uitstroom het grootst is.Het was hem duidelijk geworden dat er weinig sympathie is voor een apart
regime voor psychisch arbeidsongeschikten. Toch persisteerde hij in dit voorstel,
dat hij de moeite waard vond. De staatssecretaris heeft immers toegegeven
dat de GDBM-standaard niet goed wordt nageleefd. Er zijn genoeg redenen om
psychisch arbeidsongeschikten apart te behandelen, uiteraard onder een gelijktijdige
versterking van het flankerend beleid. Hij verzocht de staatssecretaris voorts
zijn mening te geven over de burn-outtrainingen.Tot slot merkte de heer Wilders op dat eenieder die de VVD-voorstellen
gemakshalve afwijst en ook zelf geen voorstellen doet, mede verantwoordelijk
is voor een mogelijk onbeheersbare volumegroei en verdere ingrepen in de toekomst. Mevrouw Bijleveld-Schouten (CDA) benadrukte nogmaals dat in
het eerste ziektejaar, maar ook in de periode daarna, alles op herstel gezet
moet worden en dat geen WAO-uitkering verstrekt moet worden zolang er perspectief
is op herstel. Zij was erover verheugd dat hoogte en duur en het ontslagverbod
niet meer op tafel zijn gekomen. De staatssecretaris wil geen onderscheid
maken tussen psychische en fysieke klachten en daar was zij het mee eens.
Wel vroeg zij nog meer aandacht voor maatgericht werk en de positie van vrouwen.
Zij verzocht de staatssecretaris uitdrukkelijk nog in te gaan op de sociale
activering.Mevrouw Schimmel (D66) had begrepen dat de staatssecretaris
meer duidelijkheid wil over de aard van de psychische klachten omdat de verzekeringsartsen
daarom vragen. Zij vond het vreemd dat de deskundigen aan de staatssecretaris
vragen uit te leggen wat zij wel en niet onder milde klachten moeten verstaan,
terwijl in de wet toch duidelijk is aangegeven dat de uitvoering wordt overlaten
aan deze deskundigen.Met de manier waarop de staatssecretaris haar motie wilde uitvoeren, was
zij het niet eens. Het leek haar niet erg nuttig de uitstroom per sector openbaar
te maken. Per sector moeten juist afspraken worden gemaakt over het aantal
plaatsingen van arbeidsgehandicapten, vooral bij een andere werkgever dan
die waarbij de betrokkene eerst in dienst was. 25 000 per jaar moet in
dezen haalbaar zijn. Het LISV-aanbod van 50 000 trajecten is wel aardig,
maar in het verleden is telkens gebleken dat het aantal geraamde plaatsingen
veel hoger is dan het aantal reële plaatsingen. Aan de desbetreffende
motie hield zij dan ook vast.De actie die de staatssecretaris voor het eerste ziektejaar onderneemt,
is met name een bewijslastverzwaring voor de werkgever, met een mogelijk verhaal
van WW. Voor mevrouw Bijleveld was het nog maar de vraag, of daardoor werkelijk
actie wordt ondernomen. De plannen van de staatssecretaris over de keuringspraktijk
vond zij nog niet duidelijk.De heer Harrewijn (GroenLinks) vond het fijn dat de herkeuringen
nu meer in het licht van de reïntegratie worden geplaatst. Is de staatssecretaris
van plan de contracten met de Arbo-diensten te monitoren? Het leek hem nuttig
de resultaten van deze contracten boven water te krijgen, opdat de politiek
hierover kan beraadslagen.Hij vroeg zich af hoe de extra middelen voor de UVI's voor hun reïntegratietaken
zich verhouden met de bezuinigingsdoelstelling. De bezuiniging hoeft voor
GroenLinks overigens niet door te gaan. Worden de UVI's gestimuleerd bij de
reïntegratietaken het CWI te betrekken? Verder pleitte hij voor een onderscheiden behandeling van het MKB en het
grootbedrijf, en niet alleen bij de Arbo-convenanten, maar vooral bij de verantwoordelijkheidsverdeling.
Tot slot wees hij nog op de inzet van WAO-premiegelden in het eerste ziektejaar.De heer De Wit (SP) had het idee dat de aantallen WAO'ers voor
de staatssecretaris toch wel heel belangrijk zijn. Hij vreesde dat hierdoor
de druk op de keuringsartsen en arbeidsdeskundigen zo groot wordt dat de vraag
of iemand wel of niet in de WAO terechtkomt, de hoofdzaak wordt. Dit brengt
onrust teweeg, terwijl voor de mensen die in de WAO zitten en voor een goede
uitwerking van de wet juist rust geboden is. Hij verwachtte overigens niet
dat de Arbo-convenanten daadwerkelijk een vermindering van de oorzaken van
arbeidsongeschiktheid als effect heeft.Is het juist dat mensen die in de pro-formakeuringen ten onrechte op 80%
of 100% uitkering zijn gezet, de gelden terug moeten betalen? Dat leek
de heer De Wit onmogelijk omdat degene die de uitkering krijgt, geen enkel
verwijt kan worden gemaakt. En als deze mensen moeten terugbetalen, krijgen
zij dan recht op WW of de bijstand?De nieuwe aanpak Arbo-dienst-UVI-werkgever vond de heer De Wit niet zo
erg nieuw. Hij vroeg zich af of de werkgever werkelijk wordt gestimuleerd iets te doen aan de reïntegratie. Hij kan er immers nog steeds
voor kiezen niets te doen. De sanctie vond de heer De Wit niet indrukwekkend.De heer Van Dijke (RPF) was er blij mee dat de staatssecretaris
de VVD-voorstellen naar de prullenbak heeft verwezen. Hij vond het vreemd
dat de staatssecretaris wel met stelligheid kan beweren dat tweeverdienersstress
geen oorzaak is van de WAO-instroom, maar over andere gevolgen geen antwoord
kan geven. Kan de staatssecretaris aangeven waarom de kwaliteitsborging van
de keuringen per sector verschilt? Hoe is het mogelijk dat er zoveel pro-formakeuringen
zijn? Wat is het ambitieniveau voor het terugdringen van deze keuringen?Hij verzocht te staatssecretaris de reïntegratietaak van de UVI en
de daarvoor beschikbaar te stellen middelen te kwantificeren. Tot slot stelde
hij voor de staatssecretaris schriftelijk uiteen te zetten wat zijn bedoelingen
zijn met de Arbo-pas. Daarop kan de staatssecretaris dan schriftelijk reageren.De heer Van der Staaij (SGP) benadrukte dat een nauwgezette
analyse van de oorzaken van de WAO-instroom essentieel is voor de verdere
aanpak. Nu de staatssecretaris geen minimumeisen wil stellen aan de Arbo-contracten,
vroeg hij zich af hoe de staatssecretaris de kwaliteit hiervan wil waarborgen.
De analyse van de staatssecretaris bij de psychische klachten – de klachten
zijn moeilijk vast te stellen, maar er is wel een heldere richtlijn die nageleefd
moet worden – vertoont toch wel enige spanning. Waar wringt nu precies
de schoen? Hij kon zich vinden in de frequentere herkeuring bij een kans op
herstel, maar dan moeten deze keuringen wel op reïntegratie zijn gericht.
Hoe denkt de staatssecretaris over een verdere intensivering van een persoonsgebonden
reïntegratiebudget? Dit zijn immers ook voorstellen op maat.De heer Van Middelkoop (GPV) vroeg zich af of de GDBM-standaard
niet moet worden aangepast, nu blijkt dat deze in de praktijk vaak wordt omzeild.
Van het verschil tussen de benadering van de staatssecretaris en die van de
VVD was hij nog niet erg overtuigd. De mogelijkheid die in de nieuwe opzet
wordt aangegeven om de WW te verhalen op de werkgever die niet zijn best doet,
is er nu ook al, maar wordt kennelijk niet benut. Om verhaalsrecht te genereren,
moet verwijtbaarheid worden gecomponeerd. Wat gaat de staatssecretaris doen
om die nauwelijks benutte mogelijkheid meer te gebruiken, zodat daar een echte
dreiging naar de werkgever uitgaat? Hij hield het niet voor onmogelijk dat,
als de bestaande praktijk op dit punt wordt gehandhaafd en de sanctionering
weinig zal voorstellen, het eindverhaal van de staatssecretaris het scenario-Wilders
is.De staatssecretaris voor Sociale Zaken en Werkgelegenheidzag
niet in hoe de haalbaarheid van de sanctionering verband kan houden met de
voorstellen van de heer Wilders. De sanctionering is alleen maar een sluitstuk
van het eerste ziektejaar. Hij ging er overigens vanuit dat maar weinig tot
sanctionering behoeft te worden overgegaan. Hij verwachtte meer van de bewustmaking
van de gevolgen bij de werkgever en van het aanbieden van het reïntegratieplan.
Hierover wilde hij nog graag discussiëren na de brief die nog zal volgen.De brief van de heer Van Dijke zei de staatssecretaris graag te zullen
beantwoorden.Op het vastleggen van goed werkgeverschap in het BW wilde hij ingaan in
de brief waarin de praktijk rond de ontslagwetgeving voor WAO'ers wordt beschreven.
Hij vond deze vraag te gecompliceerd om nu te kunnen beantwoorden.Er zijn geen wettelijke belemmeringen voor sociale activering binnen de
WAO. De angst dat de uitkering wordt verlaagd doordat iemand een sociaal activeringstraject
ingaat, vond de staatssecretaris echt onterecht. Hij zei toe
te bezien of er in de praktijk wel belemmeringen zijn en te proberen de angst
voor korting op de uitkering weg te nemen door voorlichting.De staatssecretaris gaf aan de KNMG te betrekken bij het onderzoeken van
de herstelmogelijkheden.De staatssecretaris verwachtte geen succes van de suggestie van mevrouw
Schimmel, werkgevers en werknemers bij het najaarsoverleg te confronteren
met streefcijfers. Hij wilde eerst een vergelijking maken tussen de branches
en die goed in beeld brengen door middel van een best practise of benchmarking.
Hij verzocht de Kamer hem de tijd te geven om dit nader uit te werken en in
een brief aan haar kenbaar te maken.Of de rol van de verzekeraars in het tweede spoor groter kan worden, kon
de staatssecretaris zo niet beoordelen. Hierop wilde hij schriftelijk reageren.Op het verzoek van de heer Wilders het zittende bestand van de laatste
drie jaar te herkeuren, antwoordde de staatssecretaris dat volgend jaar de
herkeuring van het eerste post-TBA-bestand zal plaatsvinden. Die betreft 60 000
mensen. Vanwege de capaciteitsproblemen is besloten deze keuring om de vijf
jaar te doen plaatsvinden. Nu is het mogelijk om deze keuringen later te verrichten
en de daardoor vrijkomende capaciteit te gebruiken voor de gevraagde herkeuringen,
maar dat heeft al gauw tot gevolg dat sommige categorieën niet meer aan
bod komen en dat wilde de staatssecretaris zeker vermijden. Het is voor de
uitkeringspraktijk al moeilijk genoeg om het voorstel voor een frequentere
herkeuring met daaraan gekoppeld een hersteltraject te combineren met alle
reguliere keuringen. Hij wilde wel bekijken of bepaalde categorieën uit
het oude bestand – bijvoorbeeld psychiatrische patiënten die opgenomen
zijn in een instelling – op objectieve gronden een minder zware keuring
kunnen ondergaan, maar ook daar stond hij aarzelend tegenover. Hij zei wel
toe het voorstel van de heer Wilders over de burn-outtrainingen te betrekken
bij de Arbo-convenanten.Welke onderzoeken kunnen volgen naar de positie van vrouwen wordt nog
in kaart gebracht. Zodra deze bekend zijn, zal de Kamer hierover een brief
ontvangen.De staatssecretaris zei zich natuurlijk niet persoonlijk te gaan bemoeien
met de beoordeling van de psychisch arbeidsongeschiktheid. Hiervoor zal de
stuurgroep kwaliteitsborging WAO worden ingesteld, die alleen maar uit deskundigen
bestaat.Door het SZW-werkgeverspanel worden de Arbo-diensten gemonitord. Uit een
binnenkort te verschijnen rapport zal blijken dat de omvang van de contracten
toeneemt. Het werkgeverspanel geeft andere cijfers over de ontwikkelingen
in de Ziektewet dan de andere instellingen omdat de laatste een groep heel
kleine bedrijven heeft meegeteld waarvoor de bedoelde verplichting niet geldt.Over de verantwoordelijkheidsverdeling in het eerste ziektejaar wilde
de staatssecretaris nog niet discussiëren. Hij wilde de bestaande wetgeving
eerst rust gunnen.Als de REA-gelden opraken en blijkt dat de besteding hiervan een gunstig
effect heeft gehad op het WAO-volume, zal aan de minister van Financiën
meer geld worden gevraagd. De staatssecretaris was ervan overtuigd, dat dit
beschikbaar wordt gesteld.Dat mensen nog steeds niet op tijd worden gekeurd, waardoor pro-formakeuringen
nodig zijn, is onacceptabel. Het is niet zozeer een kwestie van capaciteit
als wel van een goede organisatie. Daar moet nog veel aan gebeuren. Dit onderwerp
zal daarom onderdeel uitmaken van het plan van de staatssecretaris. De pro-forma-uitkering
moet worden gezien als een voorschot omdat de echte WAO-keuring nog niet heeft
plaatsgevonden. Als uiteindelijk blijkt dat er geen recht op de uitkering
bestaat, wordt het bedrag alsnog teruggevorderd, tenzij er dringende redenen
zijn om niet over te gaan tot terugvordering. Dit is wettelijk
voorgeschreven in artikel 57.1. Deze wettelijke bepaling bevat dus een hardheidsclausule.Ondanks een gelijke keuringspraktijk, blijken tussen de sectoren toch
verschillen te bestaan in de WAO-instroom. De keuringspraktijk is niet het
enige element dat bepalend is voor de arbeidsongeschiktheid. Arbeidsomstandigheden
zijn hierbij ook van groot belang. Ter illustratie maakte de staatssecretaris
een vergelijking tussen de bouwsector en de detailhandel.Het persoonsgebonden reïntegratiebudget bevindt zich nog in een experimentele
fase. De evaluatie zal niet eerder dan volgend jaar volgen. Het nut hiervan
moet eerst in de praktijk worden bewezen, alvorens hier verder naar wordt
gekeken.Op de vraag of de GDBM-standaard niet moet worden aangepast antwoordde
de staatssecretaris dat deze standaard echt een goed handvat biedt en de arts
dwingt tot een zuiver oordeel. Hij wees erop dat een arbeidsongeschikte die
niet voldoet aan de criteria van deze standaard, wordt doorgestuurd naar de
arbeidsdeskundige. Om de problematiek van de psychische gevallen goed in kaart
te brengen, is meer samenwerking nodig tussen de arts en de arbeidsdeskundige. De voorzitter van de commissie,TerpstraDe griffier van de commissie,Van Dijk XNoot1Samenstelling: Leden: Terpstra (VVD), voorzitter, Biesheuvel (CDA), Schimmel
(D66), Kalsbeek-Jasperse (PvdA), Rosenmöller (GroenLinks), Van Zijl (PvdA),
Bijleveld-Schouten (CDA), Noorman-den Uyl (PvdA), ondervoorzitter, Kamp (VVD),
Essers (VVD), Van Dijke (RPF), Bakker (D66), Van Blerck-Woerdman (VVD), Visser-van
Doorn (CDA), De Wit (SP), Harrewijn (GroenLinks), Balkenende (CDA), Smits
(PvdA), Verburg (CDA), Bussemaker (PvdA), Spoelman (PvdA), Örgü
(VVD), Van der Staaij (SGP), Santi (PvdA), Wilders (VVD).Plv. leden: E. Meijer (VVD), Van Ardenne-van der Hoeven
(CDA), Giskes (D66), Hamer (PvdA), Van Gent (GroenLinks), Van der Hoek (PvdA),
Dankers (CDA), Kortram (PvdA), Blok (VVD), Hofstra (VVD), Van Middelkoop (GPV),
Van Vliet (D66), Klein Molekamp (VVD), Stroeken (CDA), Marijnissen (SP), Vendrik
(GroenLinks), Mosterd (CDA), Schoenmakers (PvdA), Eisses-Timmerman (CDA),
Wagenaar (PvdA), Middel (PvdA), Weekers (VVD), Van Walsem (D66), Oudkerk (PvdA),
De Vries (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-22187-87.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl