Wet op het BTW-compensatiefonds; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27293, nr. 7

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

05-04-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27293 nr. 7

23-03-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudsopgave ALGEMEEN DEEL1. Inleiding2. BTW-problematiekVoorbeeld3. BTW-compensatiefondsVoorbeeldIntegrale methodeLatmethodeTabel 1 Vergelijking feitelijke BTW 1997 en score op uitneemformule
(exclusief Reiniging) voor steekproefgemeenten voor diverse typen gemeenten.
Bedragen in guldens per inwoner. Tabel 2 Spreidingsbeeld steekproefgemeenten naar verschil
tussen feitelijke BTW en uitneemformule op basis van gegevens 1997 (exclusief
cluster Reiniging), ingedeeld naar omvang van het verschil. Tabel 3 Verschil feitelijke BTW en uitneemformule per
provincie voor 1997 4. Gemeenten en provincies versus andere overheden5. De voeding van het fonds en de uitname uit het gemeentefonds
en het provinciefondsVoorbeeldTabel A (bedragen x f 1000) Tabel B (bedragen x f 1000) 6. Budgettaire effecten individuele gemeenten en provinciesVoorbeeldToelichtingVoorbeeld Toelichting7. Kostendekkende heffingen8. Gemeenschappelijke regelingen9. Uitvoering van het BTW-compensatiefondsVoorbeeld10. Rfv-adviesARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27293Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 115 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 293Wet op het BTW-compensatiefondsnr. 7NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 23 maart 2001Inhoudsopgave ALGEMEEN DEEL11.Inleiding12.BTW-problematiek6 3.BTW-compensatiefonds94.Gemeenten en provincies
versus andere overheden185.De voeding van het
fonds en de uitname uit het gemeentefonds en het provinciefonds21 6.Budgettaire effecten
individuele gemeenten en provincies26 7.Kostendekkende heffingen328.Gemeenschappelijke
regelingen33 9.Uitvoering van het
BTW-compensatiefonds34 10.Rfv-advies39ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING39ALGEMEEN DEEL1. InleidingHet voorliggende wetsvoorstel strekt er met name toe voor provincies en
gemeenten de BTW als beslissingsfactor te neutraliseren bij de keuze tussen
het zelf uitvoeren van taken en het uitbesteden daarvan. Wij zijn verheugd
dat de leden van de fracties van de PvdA en GroenLinks deze doelstelling onderschrijven,
dat de leden van de VVD-fractie de beoogde ontwikkeling toejuichen en dat
de leden van de D66-fractie het kabinetsstreven steunen om provincies en gemeenten
een grotere vrijheid in de keuze tussen in- en uitbesteden te geven. Net als
de leden van de VVD-fractie voorzien ook wij dat het BTW-compensatiefonds
een positief effect heeft op de werking van markten. Voorts onderkennen wij
met de leden van de GroenLinks-fractie dat het wetsvoorstel er toe kan leiden
dat minder adviseurs worden ingehuurd voor BTW-constructies.De leden van de CDA-fractie zijn er nog niet van overtuigd dat er een
BTW-compensatiefonds moet komen. De leden van de fracties van GPV en
RPF zien de voordelen van het voorgestelde BTW-compensatiefonds, maar menen
dat moeilijk aannemelijk kan worden gemaakt of de voordelen opwegen tegen
de nadelen. In deze nota zullen wij de gestelde vragen beantwoorden. Daarmee
willen wij ook de aanwezige twijfels wegnemen.De leden van de fractie van het CDA vragen de regering het wetsvoorstel
nader te motiveren.De motivatie tot het indienen van dit wetsvoorstel ligt in de verstorende
werking die de heffing van omzetbelasting heeft op afwegingen die door gemeenten
en provincies worden gemaakt. Deze verstoring is op drie punten zichtbaar:
de afweging tussen het zelf uitvoeren van taken en het uitbesteden daarvan
aan private partijen, de prikkel tot het aangaan van constructies om daarmee
de lasten van de omzetbelasting te beperken en de problematiek rond het onderling
uitwisselen van personeel tussen gemeenten en provincies.De heffing van omzetbelasting leidt op dit moment bij overheidslichamen
tot een verstoring in de afweging die gemaakt wordt tussen het zelf uitvoeren
van taken en het uitbesteden daarvan. Doordat de BTW-lasten bij uitbesteden
maximaal 19% hoger zijn, stimuleert de heffing van BTW overheden taken zelf
uit te voeren, ook al zijn private partijen efficiënter in het uitvoeren
daarvan. Daarmee kunnen, zoals hierna in paragraaf 3 wordt toegelicht,
substantiële maatschappelijke efficiencyvoordelen verloren gaan. Het
gaat dan bijvoorbeeld om taken als de inzameling van huisvuil, het onderhoud
aan gebouwen, het straatbeheer, schoonmaakactiviteiten, archivering, ingenieurswerkzaamheden,
groenbeheer en dergelijke.Het wetsvoorstel heeft tot doel te voorkomen dat de BTW een bepalende
factor is in een keuzeproces rond het uitbesteden van activiteiten. Daardoor
worden de overheden zo goed mogelijk in staat gesteld zelf op basis van wel
relevante argumenten dergelijke afwegingen te maken. Overigens wordt opgemerkt
dat ook in de situatie dat een overheid een taak uitbesteedt deze nog steeds
zelf verantwoordelijk blijft. Bij uitbesteding wordt slechts de keuze gemaakt
de uitvoering bij een private partij neer te leggen.Doordat de heffing van omzetbelasting afwegingen door gemeenten en provincies
beïnvloedt, proberen zij door middel van het aangaan van belastingbesparende
constructies de hoogte van de BTW-lasten te beperken. In het verleden zijn
met name met betrekking tot onroerende zaken dergelijke constructies toegepast
en door middel van wetgeving beëindigd.1
Ook nu blijkt er voor gemeenten en provincies nog een prikkel te bestaan om
op zoek te gaan naar mogelijkheden om de lasten van de omzetbelasting te beperken.
Hier gaan BTW-opbrengsten voor het Rijk mee verloren. Daarnaast leidt dit
tot forse inspanningen voor de Belastingdienst. Beide effecten zijn maatschappelijk
ongewenst. Met het compenseren van de omzetbelasting, verdwijnt de prikkel
om op zoek te gaan naar de mogelijkheden de BTW-druk te verminderen. Deze
compensatie wordt mede gefinancierd door een uitname uit het gemeentefonds
en het provinciefonds.Tot slot leidt de heffing van omzetbelasting er toe dat het voor gemeenten
en provincies relatief duur is om onderling personeel te detacheren. De gemeente
of provincie treedt in dat geval op als belast ondernemer (vergelijk een uitzendorganisatie)
en moet BTW in rekening brengen bij de gemeente of provincie die het personeel
tijdelijk in dienst heeft. Doordat de BTW wordt gecompenseerd verdwijnt dit
probleem.2De invoering van een BTW-compensatiefonds heeft naast de bovengenoemde
argumenten ook nog een aantal voor de gemeenten en provincies positieve neveneffecten,
bijvoorbeeld op het vlak van de bestemmingsplannen en bij het organiseren
van evenementen. Deze neveneffecten worden hierna in paragraaf 2 besproken. De leden van de fracties van PvdA, VVD, CDA, D66 en GroenLinks vragen
naar een eventueel uitstel van de invoering van het BTW-compensatiefonds tot
1 januari 2003. De leden van de fracties van GPV en RPF vragen waarom
de regering haast heeft met het BTW-compensatiefonds. Verder is bij de behandeling
in de Tweede Kamer van de begroting voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
ook namens de SGP-fractie gevraagd naar een mogelijk uitstel (kamerstukken
II 27 400 B en C, 2000–2001, nr. 9, blz. 8).In de brief van 1 februari 2001 van de Minister van Financiën aan
de Tweede Kamer is gemeld dat in een bestuurlijk overleg met vertegenwoordigers
van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en het Interprovinciaal Overleg
is afgesproken dat de datum van inwerkingtreding van het wetsvoorstel voor
zowel gemeenten als provincies wordt uitgesteld tot 1 januari 2003 (kamerstukken
II 27 293, 2000–2001, nr. 5). In de nota van wijziging wordt
hiertoe artikel 13 van het wetsvoorstel gewijzigd.De reden van dit uitstel is mede gelegen in de inspanningen die gemeenten
nog moeten verrichten voor een goede invoering van de euro. De leden van verschillende
fracties wijzen hier ook op. Verder is de voorbereidingstijd van belang die
nodig is voor een goede invoering van het BTW-compensatiefonds door provincies
en gemeenten. In de brief van de Vereniging van Nederlands Gemeenten (VNG)
van 3 januari 2001 aan de Vaste Commissie voor Financiën van de
Tweede Kamer wordt hier ook op gewezen.We begrijpen de opmerkingen van de PvdA-fractie in paragraaf 9 van
het verslag zo dat naar hun oordeel met het opschuiven van de invoeringsdatum
een onevenredige vergroting van de administratieve taken van de lokale overheden
wordt voorkomen. De leden van de GroenLinks-fractie merken op dat uitstel
veel problemen oplost. Verder willen wij, dit onder verwijzing naar de opmerkingen
van leden van de D66-fractie, onduidelijkheden zoveel mogelijk wegnemen. Wij
vertrouwen er op dat deze nota daaraan bijdraagt.Uitstel leidt er wel toe dat wij nu een jaar langer niet in staat zullen
zijn een oplossing te bieden voor sommige BTW-problemen waar provincies en
gemeenten mee kampen. Wij delen daarom de inzet van de leden van de VVD-fractie
dat het BTW-compensatiefonds met behoud van de vereiste zorgvuldigheid snel
wordt ingevoerd.Daarbij is het wenselijk om gewoon door te gaan met het wetgevingstraject
voor het BTW-compensatiefonds, zodat na afronding van de parlementaire behandeling
voor de provincies en gemeenten voldoende voorbereidingstijd resteert. Na
afronding van de parlementaire behandeling zal verder een intensivering plaatsvinden
van de voorlichting aan de provincies en gemeenten.De fracties van VVD, CDA, D66 en GroenLinks vragen een reactie op de brief
van de VNG van 3 januari 2001 aan de Vaste Commissie voor Financiën
van de Tweede Kamer. Hierboven zijn wij reeds ingegaan op het verzoek om uitstel
van de inwerkingtreding tot 1 januari 2003. Bij de beantwoording van
de vragen uit het verslag, zullen wij ook de andere vragen en opmerkingen
van de VNG betrekken. In algemene zin merken wij op dat zowel de VNG als het
Interprovinciaal Overleg (IPO) in het bestuurlijk van 31 januari 2001
hebben laten weten dat het idee van het BTW-compensatiefonds hen nog steeds
aanspreekt1. De VNG heeft gemeld het wetsvoorstel
van belang te vinden omdat de afweging tussen uitbesteden en niet-uitbesteden
beter wordt en omdat bepaalde ongewenste effecten van de BTW-heffing verdwijnen.
Sommige aspecten, zoals het comptabele probleem met de afschrijfbare activa,
moesten volgens hem nog nader worden uitgewerkt.Het IPO heeft gemeld dat de provincies op een goede manier door willen
met het BTW-compensatiefonds. Overigens is ons bekend dat met name in gemeentekring
verschillend wordt gedacht over de invoering van het BTW-compensatiefonds.
Wij streven er naar om tot een goed uitvoerbaar systeem te komen, waarmee
de belangrijke voordelen van het BTW-compensatiefonds kunnen worden verwezenlijkt.
Afgesproken is enkele aspecten nog voor het bestuurlijk voorjaarsoverleg van
11 april 2001 uit te werken. Tijdens dit voorjaarsoverleg kan dan het
totaalpakket van het BTW-compensatiefonds besproken worden. Uiteraard zal
de Tweede Kamer over de uitkomsten van dit overleg worden geïnformeerd.De leden van de fracties van CDA, D66, GPV en RPF vragen naar het comptabele
vraagstuk van de investeringen en de oude activa. Dit aspect wordt ook besproken
in de brief van de VNG van 3 januari 2001. Bij dit comptabele vraagstuk
is van belang dat de Werkgroep financiële verslaglegging (FinVer) op
4 september 2000 aan de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
en de Minister van Financiën een advies heeft uitgebracht over de financiële
verslaglegging van provincies en gemeenten met betrekking tot het BTW-compensatiefonds.
Een afschrift van dit advies is als bijlage bij deze nota opgenomen.1De werkgroep heeft een algemeen advies geformuleerd ten aanzien van de
wijze van verwerken van de effecten van de BTW. Daarbij zijn twee methoden
te onderscheiden:a. De netto-methode: alle compensabele uitgaven worden exclusief BTW geboekt
en de BTW wordt afzonderlijk als compensabele uitgave verwerkt.b. De bruto-methode: alle compensabele uitgaven worden inclusief BTW geboekt
en de BTW staat als zodanig niet herkenbaar in de verslaglegging.De werkgroep heeft geadviseerd om te kiezen voor de netto-methode. Hoofdoverwegingen
zijn dat deze methode voldoet aan het uitgangspunt van de financiële
verslaglegging en dat de doelen van het BTW-compensatiefonds door die methode
het beste worden ondersteund.In haar advies maakt de werkgroep melding van een belangrijke complicatie
van de netto-methode, die er mee verband houdt dat gemeenten en provincies
overeenkomstig de Comptabiliteitsvoorschriften het stelsel van baten en lasten
toepassen. De complicatie hiervan is dat bij investeringen de (kapitaal)lasten
bij gemeenten en provincies worden genomen in meerdere jaren conform de periode
waarover de desbetreffende investering wordt afgeschreven. De jaarlijkse bijdrage
uit de algemene uitkering uit het gemeente- en provinciefonds voorziet in
een dekking voor de jaarlijkse (kapitaal)lasten. Indien de BTW over deze investeringen
wordt gecompenseerd uit het BTW-compensatiefonds, zal het Rijk vanwege de
beoogde budgetneutraliteit een bedrag gelijk aan deze BTW-compensatie korten
op de algemene uitkering uit het gemeentefonds casu quo het provinciefonds.
Daarmee worden gemeenten en provincies direct geconfronteerd met een korting
op de algemene uitkering die wordt gecompenseerd door lagere (kapitaal)lasten
als gevolg van het in mindering brengen van de BTW op de investeringen in
de jaren waarover de investeringen worden afgeschreven. Hierbij is sprake
van een mismatch in de tijd.Anderzijds zullen provincies en gemeenten bij de netto-methode minder
(bestemmings)reserves en voorzieningen nodig hebben omdat zij exclusief BTW
kunnen investeren; dit geldt in elk geval – de VNG erkent dat ook in
de brief van 3 januari 2001 – voor bestemmingsreserves en voorzieningen
die in het leven zijn geroepen ter vervanging van kapitaalgoederen, zoals
bij rioleringen.In het bestuurlijk overleg van 31 januari 2001 is geconcludeerd dat het
hier besproken comptabele probleem budgettair neutraal moet worden opgelost
voor zowel Rijk als de provincies en gemeenten. Binnen die randvoorwaarde
worden oplossingen gezocht. In dat kader is op 20 februari 2001 opdracht
gegeven aan Ernst & Young voor het verrichten van een feitenonderzoek
naar de consequenties van de netto-methode. Door een deelwaarneming
bij gemeenten uit te voeren moet een beter kwantitatief beeld worden gevormd
van het daarbij optredende overgangsvraagstuk. Daarbij worden de budgettaire
nadelen en voordelen van die methode voor gemeenten gekwantificeerd. De resultaten
van dit onderzoek worden binnen een maand verwacht.Mede op basis van de resultaten van het hiervoor genoemde onderzoek van
Ernst & Young en de uitkomsten van het bestuurlijk overleg van 11 april
2001, zal een nadere afweging moeten worden gemaakt. Uiteraard zullen wij
de Tweede Kamer hierover nader informeren.De leden van de D66-fractie menen dat de invoering van het BTW-compensatiefonds
een administratief complexe zaak is. De leden van de fracties van GPV en RPF
vragen zich af of niet te snel is gezegd dat de administratieve lasten voor
de gemeenten en provincies beperkt van omvang zullen zijn. Ook de VNG heeft
hier opmerkingen over gemaakt. Graag lichten wij toe waarom de toename van
de administratieve lasten beperkt is.Uitgaande van de voorgestelde wet moet uit de boekhouding blijken hoeveel
compensabele BTW de gemeenten en provincies kunnen claimen. Dit is zichtbaar
te maken door de aanleg van nieuwe grootboekrekeningen «compensabele
binnenlandse BTW» en «compensabele buitenlandse BTW». Een
binnenkomende factuur wordt nu ook door codering gesplitst naar diverse grootboekrekeningen
en vervolgens bewaard. Indien in de factuur compensabele BTW zit, zal die
BTW door een journaalpost naar de nieuwe grootboekrekening compensabele BTW
worden geboekt. Deze grootboekrekening moet per periode worden afgesloten
en kan dienen als totaaltelling voor de opgave van de bijdrage aan de Belastingdienst.
Deze opgave moet maandelijks worden gedaan. In wezen wijken deze handelingen
niet af van wat een normale ondernemer doet. Bovendien zijn deze handelingen
sterk geautomatiseerd.De verwerking van de facturen die op de belaste en vrijgestelde ondernemersactiviteiten
van de gemeenten betrekking hebben verandert na inwerkingtreding van de voorgestelde
wet niet. Dit geldt eveneens voor de facturen die betrekking hebben op niet-compensabele
taken. Deze zullen op dezelfde wijze als nu worden verwerkt. Voor de verwerking
van de facturen, die zowel op belaste ondernemersactiviteiten, vrijgestelde
ondernemersactiviteiten en al dan niet compensabele taken betrekking hebben,
wordt verwezen naar paragraaf 9 van deze nota.Een ander aspect betreft de aanpassing van de begrotingen van de provincies
en gemeenten aan de invoering van het BTW-compensatiefonds. Dit betreft een
eenmalige aanpassing. De tijd die nodig is voor een zorgvuldige aanpassing
van deze begrotingen heeft er mede toe geleid dat de invoering van het BTW-compensatiefonds
verschoven is naar 1 januari 2003. Deze verschuiving stelt gemeenten
en provincies nu in staat de invoering van het BTW-compensatiefonds nauwkeurig
en zorgvuldig voor te bereiden.De leden van de fracties van VVD en D66 vragen naar de reactie van de
Europese Commissie op de melding van het wetsvoorstel.De eerste kennisgeving van het wetsvoorstel heeft de Commissie nooit bereikt.
Onlangs is een nieuwe kennisgeving verzonden. Zodra de reactie van de Commissie
ontvangen wordt, zal de Tweede Kamer daarover worden bericht. Overigens verwachten
wij niet dat de Commissie bezwaar tegen het wetsvoorstel zal hebben gezien
het antwoord van de Commissie op de vraag van het lid van het Europees Parlement
Hansenne waarin wordt aangegeven dat de Commissie van mening is dat een vergelijkbare
regeling van het Verenigd Koninkrijk geen inbreuk maakt op de BTW-richtlijnen
en dat het een zuiver budgettair instrument betreft1.De leden van de fracties van CDA en GroenLinks merken terecht op dat het
onderzoek naar de uitname uit het gemeentefonds en het provinciefonds
volgens onze planning eind 2000 afgerond zou worden. Dit onderzoek is in onze
opdracht verricht door het Centrum Beleidsadviserend Onderzoek B.V. (Cebeon).
Het ontbreken van enkele belangrijke gegevens van een aantal grotere gemeenten
leidde er helaas toe dat Cebeon eind vorig jaar niet tot een zorgvuldige en
nauwkeurige bepaling van de uitneemformules kwam. Inmiddels heeft Cebeon op
22 februari 2001 het onderzoeksrapport vastgesteld. De belangrijkste bevindingen
uit dit onderzoeksrapport worden hierna in paragraaf 3 besproken.Op 22 februari 2001 hebben wij over het Cebeon-rapport advies gevraagd
aan de Raad voor de financiële verhoudingen (Rfv). Het onderzoeksrapport
en de adviesaanvraag zijn als bijlage bij deze nota gevoegd.1 Wij vertrouwen erop dat wij het advies van de Rfv binnen enkele weken
ontvangen. Uiteraard zullen wij de Tweede Kamer hierover nader informeren.De leden van de fractie van het GPV vragen inzicht in de budgettaire effecten
van de invoering, mede gebaseerd op buitenlandse ervaringen.Het hiervoor genoemde onderzoek van Cebeon heeft inzicht gegeven in de
omvang van de budgettaire effecten die met de invoering van het BTW-compensatiefonds
gepaard gaan. Relevante gegevens over de budgettaire effecten van de invoering
van het fonds in het buitenland zijn niet aanwezig. Daarbij geldt dat in een
aantal gevallen dergelijke effecten niet zijn opgetreden doordat het compensatiefonds
gelijktijdig is ingevoerd met de heffing van omzetbelasting. Hierdoor kon
het fonds eenvoudig gefinancierd worden uit de BTW-opbrengsten. Daarnaast
wordt het fonds in een aantal landen gevoed met relatief globale maatstaven
als de belastingcapaciteit of het aantal inwoners. Het spreekt voor zich dat
de voeding van het fonds in Nederland – waarbij gebruik wordt gemaakt
van de verdeelmaatstaven in het gemeente- en provinciefonds – beter
aansluit bij de daadwerkelijke kosten van gemeenten en provincies.De leden van de fractie van GPV en RPF delen verder de twijfels van de
gemeenten omtrent de budgettaire neutraliteit op microniveau.De invoering van het BTW-compensatiefonds vindt voor de collectiviteit
van gemeenten en de collectiviteit voor provincies budgettair neutraal plaats.
Individuele gemeenten en provincies kunnen daarentegen geconfronteerd worden
met initiële positieve of negatieve budgettaire effecten. Er is dus geen
sprake van initiële budgettaire neutraliteit op microniveau. De initiële
negatieve budgettaire effecten zullen beperkt worden door het hanteren van
een onderbandbreedte, die een minimumuitkering uit het BTW-compensatiefonds
garandeert. Dit wordt hierna in paragraaf 3 nader toegelicht.Naast de initiële budgettaire effecten, zijn er effecten op langere
termijn. Na inwerkingtreding van dit wetsvoorstel zijn er in beginsel voor
alle gemeenten en provincies mogelijkheden om efficiencyvoordelen te behalen
met uitbesteden van taken.2. BTW-problematiekDe vraag van de leden van de PvdA-fractie waarom de oplossing van de BTW-problematiek
niet is gezocht in het verlenen van een recht op aftrek van voorbelasting
valt kort te beantwoorden: de Zesde BTW-richtlijn staat het niet toe. In de
systematiek van de richtlijn is het recht op aftrek gebonden aan het verrichten
van prestaties in de ondernemerssfeer. Het kenmerk van de overheidsprestaties
waarop het BTW-compensatiefonds ziet is nu juist dat deze prestaties niet
worden verricht in het kader van een onderneming. Ook biedt de Zesde BTW-richtlijn
niet de ruimte om definities in de nationale wet omzetbelasting naar believen
op te rekken. De leden van de fracties van het GPV en de RPF vragen zich af hoe sterk
de rol van BTW is bij de afweging tussen inbesteden en uitbesteden. Zij vragen
of er nog wel sprake is van een vrije keuze en wat de voorkeur van de regering
tot het uitbesteden van taken veroorzaakt.Dit wetsvoorstel is niet ingegeven door een principiële voorkeur
van de regering voor het uitbesteden van taken. De achtergrond is veeleer
dat de heffing van omzetbelasting bij de afweging van overheden tussen het
inbesteden en het uitbesteden van activiteiten tot forse verschillen leidt.Afhankelijk van de opbouw van de kosten van inbesteden (de omvang van
de toegevoegde waarde) kan het verschil oplopen tot 19% (het normale BTW-tarief).
Dit houdt in dat gemeenten en provincies op dit moment geen volledige keuzevrijheid
kennen. Doordat inbesteden door de heffing van BTW relatief goedkoper is zullen
zij veelal kiezen voor inbesteden, ook in die gevallen dat het uitbesteden
van de activiteit, afgezien van de heffing van omzetbelasting, goedkoper is.
Juist door de verstoring van de BTW te laten vervallen wordt de keuzevrijheid
van de betreffende overheid vergroot.Overigens zijn er ook enkele niet onbelangrijke positieve neveneffecten
van de voorgestelde wet.Twee voorbeelden van positieve neveneffecten zijn het vervallen van de
zogenaamde BTW-28-resolutie en het verkrijgen van aftrek van voorbelasting
op gratis toegankelijke manifestaties.Het eerste voorbeeld betreft BTW-281. Deze
resolutie bevat een goedkeuring voor gemeenten om onder voorwaarden toch aftrek
van BTW te krijgen op de aanleg van gemeenschapsvoorzieningen. Deze voorzieningen
zijn onder andere openbare straten, pleinen, plantsoenen, riolering, lichtmasten
en brandkranen. Zonder deze goedkeuring zouden de gemeenten geen aftrek van
BTW krijgen op de aanleg van deze voorzieningen, omdat zij hiervoor immers
geen ondernemer zijn in de zin van de Wet op de omzetbelasting 1968. Het lijkt
tegenstrijdig dat het vervallen van deze goedkeuring een positief effect oplevert
voor de gemeenten. Toch leveren met name de voorwaarden die aan deze BTW-28
verbonden zijn veel rekenwerk op voor de gemeenten en is de aftrek van BTW
soms niet volledig. Aftrek van BTW op de aanleg van gemeenschapsvoorziening
wordt alleen gegeven als de opbrengst verkregen met de met BTW belaste verkoop
van bouwterreinen hoger is dan de kosten van het bouwrijp maken van die bouwterreinen.
Resteert er een positief saldo dan kan de BTW op de aanleg van de gemeenschapsvoorziening
in zoverre tot aftrek leiden. Voor een goed begrip is het noodzakelijk aan
de hand van een voorbeeld de werking te zien dat aftrek niet altijd voor 100%
is geregeld in BTW-28.VoorbeeldStel, een gemeente voert een bestemmingsplan uit. In het kader daarvan
levert deze gemeente bouwterreinen voor een totaalbedrag van f 10 000 000.
De kosten van de bouwterreinen bedragen f 6 750 000. Voor de
aanleg van de gemeenschapsvoorzieningen resteert derhalve een bedrag van f 3 250 000.Indien de werkelijke kosten van de aanleg van de aan dit bestemmingsplan
toe te rekenen gemeenschapsvoorzieningen f 3 000 000 bedragen,
kan de inkoop-BTW die betrekking heeft op deze aanleg – hoewel geen
belaste ondernemersactiviteit – op dit moment op grond van de resolutie
BTW-28 al volledig in aftrek worden gebracht op de BTW-aangifte. Deze inkoop-BTW
zal in de toekomst vanuit het BTW-compensatiefonds worden gecompenseerd.Indien de kosten van de aanleg van de gemeenschapsvoorzieningen niet f 3 000 000
bedragen, maar bijvoorbeeld f 4 000 000, komt op dit moment
de inkoop-BTW over het bedrag van f 3 250 000 (de kostendekkende component) op grond van resolutie BTW-28 voor aftrek in aanmerking.
Vanaf 1 januari 2003 zal de inkoop-BTW over zowel het kostendekkende
deel (de inkoop-BTW over de f 3 250 000) als het niet-kostendekkende
deel (de inkoop-BTW over de f 750 000) voor compensatie in aanmerking
komen.Dit voorbeeld is uiteraard een vereenvoudigde weergave van de complexe
berekening die per bestemmingsplan door de gemeenten moet worden gemaakt.
Met de invoering van het BTW-compensatiefonds wordt deze BTW-28-resolutie
overbodig, omdat dan de BTW volledig op de aankopen voor compensabele overheids-
en niet-ondernemersprestaties gecompenseerd wordt. Dit geldt dan ook voor
de aanleg van gemeenschapsvoorzieningen.Het tweede voorbeeld van een positief neveneffect heeft betrekking op
door de gemeenten georganiseerde gratis toegankelijke festivals. Om voor aftrek
van BTW op de kosten van de organisatie van zo'n feest in aanmerking te komen
geldt onder andere dat de gemeente een toegangsprijs moet heffen. De Wet op
de omzetbelasting 1968 stelt namelijk dat pas sprake is van een dienst als
de prestatie tegen vergoeding wordt verricht. Ook de bepaling in de Zesde
Europese richtlijn spreekt van diensten onder bezwarende titel. Bij het verrichten
van een dienst zonder dat daartegenover een vergoeding staat, ontbreekt het
ondernemerschap. Zonder ondernemerschap bestaat er geen recht op aftrek van
BTW. Tot nu toe is het voor gemeenten dus onmogelijk om een gratis toegankelijk
festival te organiseren en toch aftrek van BTW te krijgen, zij treden immers
op als niet-ondernemer. Dit zelfde geldt als slechts een symbolische toegangsprijs
wordt gevraagd. Binnen de voorgestelde Wet op het BTW-compensatiefonds krijgt
de gemeente ook bij compensabele niet-ondernemersprestaties de BTW op de kosten
gecompenseerd. Dit geldt dus ook voor de gratis toegankelijke festivals.Een niet onbelangrijk neveneffect van dit wetsvoorstel is het wegnemen
van de prikkel om te zoeken naar en gebruik te maken van, voor het Rijk ongewenste,
fiscale constructies door provincies en gemeenten. Door de Wet bestrijding
constructies onroerende zaken (Wet van 18 december 1995, Stb. 659) is al een
halt toegeroepen aan het ongewenste gebruik van de optiemogelijkheid voor
de verhuur van onroerende zaken door niet (volledig) aftrekgerechtigde gebruikers,
zoals gemeenten en provincies. Inmiddels signaleert de Belastingdienst dat
niet (volledig) aftrekgerechtigde gebruikers via andere wegen trachten de
omzetbelastingdruk te ontlopen.Wat betreft onroerende zaken wordt in sommige constructies gestuurd op
de regel dat de verhuur van onroerende machines en bedrijfsinstallaties wordt
uitgezonderd van de algemene vrijstelling voor de verhuur van onroerende zaken
(artikel 11, eerste lid, onderdeel b, 1°, van de Wet op de omzetbelasting
1968). Als gevolg van die regel is de verhuur van onroerende machines en bedrijfsinstallaties,
zoals bijvoorbeeld vuil- of slibverwerkingsinstallaties, belast zonder dat
daarvoor een optieverzoek nodig is. De Wet bestrijding constructies onroerende
zaken grijpt aan op het ongewenste gebruik van de optiemogelijkheid. Nu in
de genoemde situatie voor het belasten van de verhuur geen optie nodig is,
heeft deze reparatiewetgeving daarop geen effect.Ook bij roerende zaken wordt de Belastingdienst geconfronteerd met constructies.
Deze constructies hebben als doel om via een omweg de voorbelasting die drukt
op de aanschaf van roerende zaken (gedeeltelijk) in aftrek te brengen. Provincies
en gemeenten hebben voor hun aanschaffingen voor overheidstaken en niet-ondernemerstaken
geen recht op aftrek van voorbelasting. Door een rechtspersoon tussen te schuiven
en de roerende zaken niet rechtstreeks aan te schaffen, maar te huren van deze rechtspersoon beoogt men de omzetbelastingdruk in de tijd te spreiden
of te minimaliseren. Deze verhuur geschiedt vaak onder condities die ongebruikelijk
zijn bij transacties tussen onafhankelijke partijen. De verhuurconstructie
betreft één van de varianten van dergelijke constructies. In
de praktijk komen verscheidene andere varianten voor.Al met al blijkt er thans voor gemeenten en provincies een prikkel te
bestaan om op zoek te gaan naar mogelijkheden om de lasten van de omzetbelasting
te beperken. Hier gaan BTW-opbrengsten voor het Rijk mee verloren. Daarnaast
leidt dit tot forse inspanningen voor de Belastingdienst. Beide effecten zijn
maatschappelijk ongewenst.3. BTW-compensatiefondsHet voorstel heeft tot doel de verstoring in de afweging tussen het inbesteden
en het uitbesteden van overheidsactiviteiten op te lossen. Dit houdt in dat
het financiële voordeel van inbesteden ten opzichte van het uitbesteden
van taken zal komen te vervallen. De leden van de fractie van de PvdA vragen
of er mogelijkheden zijn de positieve prikkel tot uitbesteden die met de systematiek
op voorhand gepaard gaat te neutraliseren. De leden van de fractie van het
CDA betwijfelen of het gewenst of beoogd is dat lagere overheden die veel
uitbesteden beloond worden en die weinig uitbesteden bestraft worden.We stellen voorop dat het wetsvoorstel niet beoogt te belonen of te bestraffen.
De invoering van het compensatiefonds gaat wel gepaard met initiële positieve
en negatieve budgettaire effecten voor individuele gemeenten en provincies.
Zoals hierna nader wordt toegelicht, zijn daarvoor verschillende oorzaken
aan te wijzen.Het is niet zo dat een gemeente of provincie eventuele initiële negatieve
budgettaire effecten kan compenseren door zonder meer taken uit te besteden,
teneinde daarmee een hogere uitkering uit het fonds te verkrijgen. Met deze
hogere uitkering kan de gemeente of provincie immers slechts de hogere BTW-lasten
betalen die het gevolg zijn van de keuze om taken uit te besteden. In zoverre
is er geen sprake van een ongeclausuleerde prikkel tot uitbesteden. Een gemeente
of provincie kan na inwerkingtreding van de voorgestelde systematiek wel budgettaire
voordelen behalen met uitbesteden wanneer er een efficiencyvoordeel gerealiseerd
kan worden, doordat een private partij een activiteit goedkoper kan uitvoeren
dan de gemeente of provincie zelf. Het wetsvoorstel zorgt er onder meer voor
dat gemeenten en provincies een betere afweging kunnen maken. Het staat een
gemeente of provincie evenwel steeds vrij een taak zelf uit te voeren. Zelfs
als de uitvoering van een activiteit door een gemeente duurder is dan de uitvoering
door een externe marktpartij, is de gemeente nog vrij die activiteit zelf
uit te voeren. Er wordt dus geen inbreuk gemaakt op de lokale autonomie.De leden van de fracties van het CDA en D66 vragen meer inzicht te geven
in de mogelijke efficiencywinsten die gepaard gaan met het uitbesteden van
overheidsactiviteiten.Wetenschappelijk onderzoek in zowel het buitenland als in Nederland heeft
aangetoond dat bij een groot aantal activiteiten efficiencyvoordelen gerealiseerd
kunnen worden door deze uit te besteden aan de markt.1Deze kostenbesparingen hangen samen met de aanwezige prikkel vanuit de
markt om efficiënter te gaan werken, waardoor het management verbetert,
efficiënter wordt omgegaan met kapitaalgoederen en de innovatie toeneemt.
De omvang van deze voordelen varieert naar de verschillende activiteiten,
maar kostenvoordelen van rond de 10% tot 30% worden geconcludeerd.Door de werking van de BTW worden deze kostenvoordeel thans tot maximaal
19% afgeroomd. Door de BTW te compenseren, vervalt de kostenfactor
BTW als onderdeel van de afweging tussen in- en uitbesteden. In situaties
waarin een provincie of gemeente onder het huidige regime besluit niet tot
uitbesteden over te gaan, omdat rekeninghoudend met het BTW-effect geen sprake
is van een kostenvoordeel, kan er na invoering van het BTW-compensatiefonds
dus een kostenvoordeel zijn te behalen van maximaal 19%1.Uiteraard spelen meerdere argumenten een rol bij de afweging rond het
al dan niet uitbesteden van overheidstaken. Niet altijd is er sprake van potentiële
efficiencywinsten in de markt. Soms leidt het uitbesteden ook tot een te sterke
afhankelijkheid van marktpartijen. In die gevallen kan het verstandig zijn
om taken zelf uit te voeren. Het BTW-compensatiefonds zorgt er wel voor dat
gemeenten en provincies deze afweging optimaal kunnen maken, zonder de verstorende
invloed van verschillen in de heffing van BTW tussen de beide alternatieven.De leden van de fracties van D66 en GroenLinks geven aan beducht te zijn
voor de situatie dat gemeenten en provincies taken uitbesteden en daarna geen
vrije keuze hebben deze weer zelf uit te voeren. De leden van de fractie van
GroenLinks verwijzen daarbij ook naar het rapport van de Wetenschappelijke
Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) over dit onderwerp.Bij de afweging die gemeenten en provincies maken rond de uitbesteding
van overheidstaken speelt een groot aantal argumenten. De keuze om een taak
uit te besteden wordt veelal gemaakt vanwege de efficiencyvoordelen die daarmee
zijn te realiseren. Een private partij is evenwel niet per definitie in staat
een taak goedkoper uit te voeren dan de overheid zelf. Daarnaast gaat ook
het uitbesteden van activiteiten aan de markt soms gepaard met extra kosten
(transactie-, contracts-, toezichts- en beheerskosten). Een belangrijke voorwaarde
voor een kostenbesparende uitbesteding is dat de markt waarop de private partij
opereert die de taak moet uitvoeren voldoende competitief is. Er moeten voldoende
partijen op de markt aanwezig zijn waardoor de concurrentie zorgt voor een
efficiënt opererende markt. Wanneer de taak zeer specialistisch is, zal
het aantal aanbieders veelal beperkt zijn, waardoor de kans kleiner is dat
uitbesteden aan de markt leidt tot lagere kosten. Een belangrijk aspect is
ook de mate waarin met de uitvoering van taken specifieke investeringen gepaard
gaan. Wanneer er sprake is van investeringen die verloren gaan wanneer een
overheid de keuze wil maken over te stappen naar een andere private partij,
is er feitelijk geen sprake van concurrentie tussen meerdere aanbieders. De
Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid wijst daar ook op in zijn
rapport «Het Borgen van Publiek Belang» (Den Haag, 2000, rapport
nr. 56). Steeds moet goed afgewogen worden of er daadwerkelijk sprake is van
concurrentie op de markt waarin de taak wordt uitbesteed. Deze afweging kan
alleen maar op lokaal niveau worden gemaakt.Voorts geldt dat in situaties waar specifieke investeringen nodig zijn
voor het uitvoeren van een taak, het niet altijd eenvoudig zal zijn om weer
in te besteden. Dit aspect zal ook moeten worden meegewogen bij het besluit
bepaalde activiteiten al dan niet uit te besteden.De uitname uit het gemeente- en provinciefonds wordt gebaseerd op het
onderzoek van Cebeon. Daarin is voor de uitgavencategorieën van gemeenten
en provincies onderzocht wat de hoogte van de uitgaven en de bijbehorende
BTW-lasten zijn. Daardoor wordt de uitname gebaseerd op de uitgaven van gemeenten
en provincies, rekening houdend met de structuurkenmerken van de gemeenten
en provincies. Bij de vormgeving van het fonds is ook een andere methode overwogen,
de leden van de PvdA-fractie vragen daarnaar. De leden van de fractie van
de PvdA vragen tevens of is overwogen om de voeding van het BTW-compensatiefonds
te laten geschieden door per gemeente en provincie een bijdrage te bepalen aan de hand van de betaalde BTW in het jaar voorafgaand aan de invoering
van het fonds.De onderzochte alternatieve methode is de zogenoemde latmethode. Deze
methode houdt in dat de gemeente of provincie alleen die BTW vergoed krijgt
uit het fonds, die uitstijgt boven het historische niveau van BTW-uitgaven
van de desbetreffende gemeente of provincie (de «lat»). De latmethode
vergelijkt het historische niveau van BTW-uitgaven met de feitelijke BTW op
individueel niveau, doordat het jaar van invoering van het BTW-compensatiefonds
op microniveau als basisjaar wordt genomen en de daaropvolgende jaren met
dit basisjaar worden vergeleken. Hierdoor ontstaat er budgettaire neutraliteit
voor individuele gemeenten en provincies.In de memorie van toelichting is aangegeven dat, conform het advies van
de Raad voor de financiële verhoudingen (Rfv), er voor is gekozen de
latmethode niet te hanteren, maar te kiezen voor de integrale methode. Bij
de integrale methode kan vanaf het begin alle betaalde BTW bij het BTW-compensatiefonds
worden gedeclareerd. Daar staat tegenover dat het Rijk gecompenseerd wordt
voor de gederfde inkomsten op het moment van invoering door het gemeentefonds
en het provinciefonds met hetzelfde bedrag te verlagen.Bij de latmethode kan bij het BTW-compensatiefonds slechts de betaalde
BTW die een bepaald bedrag overschrijdt, gedeclareerd worden. Hierbij dient
bepaald te worden wat elke gemeente of provincie in een bepaalde basisperiode
aan BTW betaald heeft. Dat bedrag fungeert in de toekomst als basis voor de
desbetreffende gemeente of provincie.Met behulp van een vereenvoudigd voorbeeld, dat is ontleend aan het advies
van de Rfv over het BTW-compensatiefonds van april 1998 (Rfv 33.01/001 008),
zullen de twee methoden geïllustreerd worden.VoorbeeldEr zijn twee gelijke gemeenten die beide een algemene uitkering ontvangen
van 1000. Gemeente A besteedt veel uit en betaalt in de basisperiode 100 aan
BTW en gemeente B besteedt weinig uit en betaalt in de basisperiode 20 aan
BTW.Na invoering van het BTW-compensatiefonds zal bij gemeente B de uitbesteding
gaan toenemen om na verloop van tijd ook 100 aan BTW te gaan betalen.Integrale methodeVanaf het begin kunnen A en B alle BTW bij het BTW-compensatiefonds declareren.
Om de budgettaire neutraliteit voor het Rijk te garanderen wordt 120 (100+20)
uit het gemeentefonds gehaald. Aangezien het in het voorbeeld om twee identieke
gemeenten gaat, komt de korting op de algemene uitkering voor beide gemeenten
uit op 60.In het eerste jaar ontvangt gemeente A 100 aan BTW uit het BTW-compensatiefonds
en verliest 60 aan algemene uitkering; een voordeel van 40. Gemeente B ontvangt
20 aan BTW uit het BTW-compensatiefonds en verliest 60 aan algemene uitkering;
een nadeel van 40. Het Rijk speelt quitte.Gemeente B kan zijn aanvankelijke nadeel op termijn wegwerken en uiteindelijk
op een voordeel uitkomen door in de toekomst evenveel uit te besteden als
gemeente A. LatmethodeBij invoering van het BTW-compensatiefonds wordt op grond van de historisch
betaalde BTW bepaald dat gemeente A pas BTW terugkrijgt, voorzover hij meer
dan 100 aan BTW gaat betalen. Voor gemeente B bedraagt de «lat»
20. Bij ongewijzigd beleid van gemeente A en B verandert en niets aan hun
financiële situatie.In de aanvangsfase is er geen verschil, maar de verschillen ontstaan op
termijn. De gemeente die al veel uitbesteedt (A), kan vrijwel geen voordelen
meer behalen. De gemeente die nu nog weinig heeft uitbesteed en dus een lage
historische «lat» heeft, zal juist wel voordelen behalen. Daarmee
ontstaat een structurele ongelijkheid ten nadele van het overheidslichaam
dat nu al door het gewenste beleid van meer uitbesteden voert.Zoals uit het voorbeeld blijkt zou de latmethode een onrechtvaardigheid
in zich hebben doordat gemeenten en provincies die in het verleden al veel
zaken hebben uitbesteed en daardoor dus al hoge BTW-lasten kennen, niet of
nauwelijks van het fonds zouden kunnen profiteren.Een ander argument om niet voor de latmethode te kiezen, is dat het historische
niveau van de BTW (de op het moment van invoering van het BTW-compensatiefonds
betaalde BTW bij de uitoefening van niet-ondernemerstaken) van een individuele
gemeente of provincie niet eenduidig is te bepalen. Ten eerste komt dat doordat
de BTW-uitgaven op dit moment niet systematisch worden bijgehouden. Ten tweede
fluctueert het uitgavenpatroon van individuele gemeenten en provincies, mede
door het incidentele karakter van investeringen. Hierdoor zou het historische
niveau sterk door incidentele factoren kunnen worden bepaald. Het spreekt
voor zich dat dit ook ongewenste gedragsreacties zou kunnen uitlokken. De
hoogte van de investeringen leiden, zoals ook blijkt uit het onderzoek van
Cebeon, tot een grote mate van variatie in het uitgavenpatroon van individuele
gemeenten en provincies.De leden van de fractie van GroenLinks vragen of het een bewust en gewenst
effect is dat gemeenten die nu relatief veel uitbesteden een voordeel hebben
en gemeenten die nu veel zelf doen een budgettair nadeel ondervinden. De uitname
uit het gemeentefonds wordt gebaseerd op de gemiddelde uitgaven van gemeenten
en provincies, rekening houdend met de structuurkenmerken van de gemeenten
en provincies. De initiële budgettaire effecten vormen geen bewust effect,
maar hangen samen met de gekozen uitname-methodiek (zie hierna).De leden van de fracties van PvdA, CDA, GroenLinks, GPV en RPF vragen
naar de uitkomsten van het onderzoek van Cebeon naar de hoogte van de uitname
uit het gemeentefonds en het provinciefonds. Wij delen de mening van de leden
van de fracties van de PvdA en GroenLinks dat inzicht in de financiële
consequenties van de invoering van het BTW-compensatiefonds van belang is.De leden van fractie van de PvdA vragen verder om een advies van de Raad
voor de financiële verhoudingen (Rfv) over de uitkomsten van het Cebeon-onderzoek.
Direct na ontvangst van het Cebeon-rapport op 22 februari 2001 hebben
wij dit advies gevraagd aan de Rfv. Uiteraard zal de Tweede Kamer worden geïnformeerd
over dit advies, nadat het door ons is ontvangen. Het onderzoeksrapport en
de adviesaanvraag zijn als bijlage bij deze nota gevoegd.Het onderzoek van Cebeon resulteert in uitneemformules voor het gemeentefonds
en provinciefonds. Deze uitneemformules zijn gebaseerd op gegevens voor het
jaar 1997. Op basis van het Cebeon-rapport bedraagt het uitnamebedrag voor
gemeenten circa 1,7 à 1,8 miljard gulden (circa 770 à
815 miljoen euro) en voor provincies circa 190 miljoen gulden (circa 86 miljoen
euro). Indien dit bedrag per inwoner wordt omgeslagen betekent dit een uitname
voor gemeenten van circa 106 gulden per inwoner (circa 48 euro) en voor provincies
ruim 12 gulden per inwoner (circa 5,5 euro).Voor de verdeling van de uitname over de gemeenten en provincies is voor
een normatieve aanpak gekozen. Daarbij wordt de uitname clusterspecifiek vormgegeven,
in aansluiting op het uitgangspunt van kostenoriëntatie van het gemeentefonds
en het provinciefonds. Hierbij zijn de resultaten van het Cebeon-onderzoek
leidend, rekening houdend met de actualisering en de lopende deeltrajecten.De nu opgestelde uitneemformule voor gemeenten heeft betrekking op alle
Nederlandse gemeenten, met uitzondering van de vier grote steden, waarvoor
nog een afzonderlijk deeltraject loopt. Met behulp van analyses per cluster
van de verdeelmaatstaven van het gemeentefonds is bepaald wat de totale omvang
van de feitelijke relevante BTW-component in 1997 voor de steekproef van gemeenten
is geweest. In het onderzoek zijn alle taakgebieden betrokken, waarbij Cebeon
voor het taakgebied Reiniging nog aanvullende werkzaamheden zal verrichten.De onderzoeksuitkomsten in het Cebeon-rapport hebben betrekking op het
jaar 1997. Door middel van aanvullend onderzoek zal een actualisering plaatsvinden
naar het jaar van invoering (2003). Bij het aanvullende onderzoek zal rekening
worden gehouden met wijzigingen die zich vanaf 1997 hebben voorgedaan,
bijvoorbeeld door taakmutaties, wijzigingen in de wet- en regelgeving en door
wijziging van het BTW-tarief. Het aanvullende onderzoek kan tevens een nader
inzicht geven in de invloed van dynamiek op de uitneemformule, dat wil zeggen
dat wordt bezien hoe de uitneemformule werkt met gegevens van een ander jaar.
Ook zal kan dan meer inzichtelijk worden in hoeverre de afwijkingen tussen
de feitelijke BTW van een individuele gemeente en de uitneemformule veroorzaakt
wordt door incidentele effecten. Bij het aanvullende onderzoek zal ook bijzondere
aandacht worden besteed aan de positie van groeigemeenten.Bij de actualisering zullen ook de uitkomsten van de nog lopende deeltrajecten
worden meegenomen, te weten de vier grote gemeenten en het cluster Reiniging.Het bestuurlijk overleg heeft 31 januari 2001 op basis van de voortgangsrapportages
ingestemd met het Cebeon-onderzoek en de voorgestelde actualisatie.De leden van de fracties van PvdA, CDA, GroenLinks, GPV en RPF vragen
naar de budgettaire effecten voor provincies en gemeenten door de uitname
uit het gemeentefonds en het provinciefonds.Voor verschillende typen gemeenten is gemiddeld sprake van een aansluiting
tussen uitneemformule en feitelijke BTW-patronen. Binnen elk type van gemeenten
zijn er in het onderzoeksjaar echter individuele gemeenten te vinden, waarvoor
de feitelijke BTW (duidelijk) hoger en (duidelijk) lager ligt dan de uitneemformule.
Uit tabel 1 blijkt dat er voor de diverse typen gemeenten steeds sprake is
van een globale aansluiting tussen de feitelijke BTW en de uitneemformule.
Het cluster Reiniging is niet betrokken in onderstaande tabellen, vanwege
het feit dat er nog aanvullende onderzoekswerkzaamheden lopen om de juiste
BTW voor dit cluster te bepalen. Tabel 1 Vergelijking feitelijke BTW 1997 en score op uitneemformule
(exclusief Reiniging) voor steekproefgemeenten voor diverse typen gemeenten.
Bedragen in guldens per inwoner. GemeentetypeFeitelijke BTW per inwonerUitneemformule per inwonerVerschilStedelijkheid   Lage OAD188880 Middelmatige OAD88870 Hoge OAD93940     Diverse fysieke kenmerken   Veel oppervlakte land per inwoner1001000 Met historische kern9192– 1 Slechte bodemgesteldheid9092< – 2 Veel oeverlengte92920    Regionale structuur   Relatief weinig KPreg2 per inwoner92920Gemiddeld Kpreg per inwoner8485– 1 Relatief veel Kpreg per inwoner93921    Sociale structuur   Relatief weinig bijstandsontvangers per inwoner87880Relatief veel bijstandsontvangers per inwoner90900 Relatief weinig minderheden per inwoner8788– 1Relatief veel minderheden per inwoner90900     Overig   Groeigemeenten totaal126129– 3(excl. bovengemiddeld deel algemene ondersteuning)(81)(84)(– 3) Niet-groeiende gemeenten90891bron: «Bepaling uitneemformules Gemeente- en Provinciefonds in verband
met introductie BTW-compensatiefonds», Cebeon, 22 februari 2001, blz.
39.1 OAD = omgevingsadressendichtheid.2 Kpreg = klantenpotentieel regionaal.Uit bovenstaande tabel blijkt dat er op individueel niveau voor enkele
typen gemeenten sprake is van een beperkt verschil (van maximaal tussen de
1 en 2 gulden per inwoner). Het beeld op macroniveau is neutraal. Waar verschillen
optreden is dit in het algemeen te herleiden tot een beperkt aantal extreem
scorende individuele gemeenten met relatief lage c.q. hoge scores in de sfeer
van feitelijke BTW. De voornaamste reden hiervoor ligt in verschillen in het
investeringsniveau van gemeenten binnen de desbetreffende groep. Gemeenten
die incidenteel relatief veel investeren dan wel gemeenten die incidenteel
relatief weinig investeren kunnen het totaalbeeld binnen de groep enigszins
beïnvloeden.Voor de groep groeigemeenten is sprake van een relatief erg hoog niveau
van de feitelijke BTW per inwoner in 1997. Het betreft hier voornamelijk extra
investeringen in de sfeer van algemene ondersteuning die zijn te relateren
aan de sterke groei van gemeenten. Dit aspect zal bij het te verrichten actualisatie-onderzoek
nog nader worden bezien in een meerjarig perspectief.De uitname uit het gemeentefonds leidt bij individuele gemeenten tot initiële
negatieve of positieve budgettaire effecten, waarbij de spreiding zoals die
naar voren komt in het Cebeon-onderzoek in de onderstaande tabel wordt weergegeven.
Hierbij benadrukken wij dat in het onderzoeksjaar op onderdelen sprake is
van een momentopname voor individuele gemeenten. Daarbij is van belang dat
er (sterk) wisselende uitgavenniveaus tussen de jaren kunnen optreden, met
name in de sfeer van projecten en investeringen. De oorzaak van de eenmalige
initiële budgettaire effecten heeft al met al drie hoofdoorzaken:
(1.) de mate waarin taken op dit moment worden uitbesteed dan wel zelf worden
uitgevoerd, (2.) de relatieve hoogte van de uitgaven van de gemeente of provincie
en (3.) de hoogte van het investeringsniveau. De initiële budgettaire
effecten moeten dan ook niet geïsoleerd worden bezien over één
jaar, maar in meerjarig perspectief worden geplaatst.In tabel 2 wordt het spreidingsbeeld van de steekproefgemeenten weergegeven
naar verschil tussen de feitelijke BTW en de uitneemformule op basis van gegevens
1997.In de eerste kolom wordt het verschil tussen de feitelijke BTW per inwoner
en de uitneemformule weergegeven. Het bedrag van 10 gulden lager vormt de
grens van de negatieve effecten die bij de aanvang van het BTW-compensatiefonds
kunnen ontstaan. Deze zijn voor gemeenten geaccepteerd tot een bedrag van
tien gulden per inwoner. Dit bedrag is door de minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties vastgelegd in een brief aan de Tweede Kamer (kamerstukken
II 1999–2000, 26 800 B, nr. 10). De gemeenten met een negatief
verschil in de eerste jaren worden geconfronteerd met een initieel negatief
herverdeeleffect, maar dit effect is beperkt tot maximaal het afgesproken
bedrag van 10 gulden per inwoner. Tot slot zijn er gemeenten met een positief
verschil. Deze gemeenten hebben te maken met een initieel positief herverdeeleffect.
Dit voordeel is niet gemaximaliseerd.In de tweede kolom van bovenstaande tabel is het spreidingsbeeld weergeven
indien alle clusters, exclusief Reiniging, worden meegenomen. In de derde
kolom is het spreidingsbeeld weergegeven indien alleen de clusters worden
meegenomen die voornamelijk uit het gemeentefonds bekostigd worden (dat wil
zeggen exclusief Reiniging, Riolering en de overige eigen middelen (OEM)).
Deze laatste kolom geeft dus de situatie weer van de uitname uit het gemeentefonds,
waarbij het verschil wordt weergegeven van de uitneemformule op basis van
gegevens 1997 en de feitelijke BTW, die wordt bekostigd met de algemene uitkering
uit het gemeentefonds. In deze kolom zijn niet de clusters meegenomen die
worden bekostigd uit opbrengsten van de overige eigen middelen en de riolering
(heffingen). Hierdoor wordt duidelijk dat de hoogte van de opbrengsten van
de overige eigen middelen en de riolering van invloed zijn op de hoogte van
de uitgaven en dus feitelijke BTW.Tabel 2 Spreidingsbeeld steekproefgemeenten naar verschil
tussen feitelijke BTW en uitneemformule op basis van gegevens 1997 (exclusief
cluster Reiniging), ingedeeld naar omvang van het verschil. Feitelijke BTW per inwoner ten opzichte
van uitneemformuleAandeel
steekproefgemeenten in procenten (alle clusters, excl. Reiniging)Aandeel steekproefgemeenten
in procenten (alle clusters, excl. Reiniging, riolering en OEM1)Negatief verschil
boven de bandbreedte van het eerste jaar Meer dan 30 gulden lager 12% 6% Tussen 20 en 30 gulden lager 8% 13% Tussen 10 en 20 gulden lager 15% 13% Negatief verschil
onder de bandbreedte van het eerste jaar Tussen 0 en 10 gulden lager 19% 22% Positief verschil Tussen 0 en 10 gulden hoger 15% 16%tussen 10 en 20 gulden hoger 13% 16% tussen 20 en 30 gulden hoger 7% 8% meer dan 30 gulden hoger 11% 6% totaal steekproef100%100%bron van de gegevens: «Bepaling uitneemformules Gemeente- en Provinciefonds
in verband met introductie BTW-compensatiefonds», Cebeon, 22 februari
2001, blz. 42.1 OEM = overige eigen middelen. Bij de provincies leidt de uitname uit het provinciefonds eveneens tot
initiële budgettaire effecten. De spreiding van deze negatieve en positieve
effecten zoals die naar voren komt in het Cebeon-onderzoek wordt in onderstaande
tabel in beeld gebracht voor alle provincies. De spreiding van de initiële
budgettaire effecten worden bij provincies door vergelijkbare factoren als
bij gemeenten veroorzaakt.Tabel 3 Verschil feitelijke BTW en uitneemformule per
provincie voor 1997 ProvincieVerschil tussen de feitelijke BTW 1997 ten opzichte
van de uitneemformule in guldens per inwonerVerschil tussen de feitelijke BTW 1997 ten opzichte
van de uitneemformule in procenten van de uitgavenijkpuntenNegatief verschil
boven de bandbreedte van het eerste jaar 1– 3– 1,8% 2– 3– 1,5%3– 2– 1,3% Negatief verschil
onder de bandbreedte van het eerste jaar4– 3– 0,9% 5– 2– 0,6%6– 1– 0,2% 7– 0– 0,2%Positief verschil 8+ 1+ 0,4%9+ 1+ 0,4% 10+ 3+ 1,9%11+ 5+ 2,0% 12+ 4+ 2,1%bron van de gegevens: «Bepaling uitneemformules Gemeente- en Provinciefonds
in verband met introductie BTW-compensatiefonds», Cebeon, 22 februari
2001, blz. 52.In de tweede kolom van tabel 3 worden de verschillen tussen de feitelijke
BTW in het jaar 1997 ten opzichte van de uitneemformule weergegeven in guldens
per inwoner. In de derde kolom worden deze verschillen uitgedrukt in een percentage
van de uitgavenijkpunten van het provinciefonds, zodat aangesloten wordt bij
de beoogde vormgeving van de onderbandbreedte (zie hierna).De leden van de PvdA-fractie vragen om met een invoeringswet, en niet
in eerste instantie via een ministeriële regeling, de invoering van het
fonds plaats te laten vinden. De leden van de VVD-fractie zijn van mening
dat de nadere regels voor de minimumuitkering en de vereveningsfactor aan
de Tweede Kamer moeten worden voorgelegd door middel van een voorhangprocedure.
Ook de leden van de fracties van het CDA en GroenLinks vragen of ministeriële
regelingen worden voorgelegd aan de Tweede Kamer en of een voorhangprocedure
zal worden voorgesteld.Artikel 2 van het wetsvoorstel laat de uitwerking van de meer gedetailleerde
regels over de voeding van het fonds, de hoogte van de minimumuitkering (onderbandbreedte),
de vereveningsfactoren en de meerjarige werking van de onderbandbreedte over
aan bij ministeriële regeling te stellen regels. Het komt ons niet juist
voor om in dit wetsvoorstel of in een invoeringswet alle financiële aspecten
van het BTW-compensatiefonds volledig te regelen, mede gelet op het sterk
technische karakter van dergelijke regels. Daarbij is verder van belang dat
overeenkomstig de regels van de Comptabiliteitswet, jaarlijks een begrotingswet
voor het BTW-compensatiefonds zal worden vastgesteld.De vraag van verschillende fracties naar een voorhangprocedure voor de
in artikel 2 bedoelde ministeriële regels kunnen wij begrijpen, gelet
op de directe financiële consequenties die deze regels voor individuele
provincies en gemeenten kunnen hebben. In de nota van wijziging
wordt daarom voorzien in een voorhangprocedure voor de hier bedoelde ministeriële
regelingen.De leden van de fractie van GroenLinks vragen naar de grootte van de budgettaire
derving ingeval het Rijk de buitenlandse BTW voor haar rekening zou nemen.
De exacte omvang van de aan de Nederlandse provincies en gemeenten in rekening
te brengen BTW door ondernemers in de in artikel 1, lid 1, letter d, van de
voorgestelde wet genoemde landen is nu niet bekend.De heffing over een aantal prestaties kan wel worden geschat. In de eerste
plaats gaat het om de levering van goederen uit andere EU-lidstaten naar Nederland.
Gelet op de drempel van f 23 000 per gemeente of provincie voor
alle aankopen van goederen uit andere EU-lidstaten, is de buitenlandse BTW
op deze verwervingen voor alle gemeenten en provincies gezamenlijk nooit meer
dan zo'n 2 miljoen gulden per jaar.1In de tweede plaats gaat het om diensten die gemeenten en provincies van
ondernemers in andere EU-lidstaten betrekken. Enkele van deze diensten zijn,
doordat ze niet worden afgenomen door een ondernemer, belast met de in die
EU-lidstaten te heffen BTW2. Hierbij kan gedacht
worden aan diensten door in andere EU-lidstaten gevestigde raadgevende personen,
ingenieurs, adviesbureaus, advocaten, accountants en soortgelijke dienstverrichters.
Maar ook kan gedacht worden aan het inhuren van personeel alsmede de huur
van roerende zaken en telecommunicatiediensten uit de andere EU-lidstaten.
Voor de diensten die worden verricht door raadgevende personen die als deskundigen
worden ingeroepen voor adviezen die betrekking hebben op een in Nederland
gelegen of te stichten onroerende zaak geldt evenwel een heffing van Nederlandse
BTW.3Heffing van buitenlandse BTW komt ook voor op de door de gemeenten en
provincies in de EU-lidstaten en EER-landen ter plaatse genoten diensten en
consumptie van goederen. Hierbij kan worden gedacht aan buitenlandse bezoeken
door een delegatie van de gemeente of het verzorgen van een presentatie in
die landen. Een nauwkeurige schatting van de omvang van de buitenlandse BTW
op deze specifieke diensten en ter plaatse genoten consumpties kan niet worden
gemaakt, maar de omvang zal naar verwachting niet groot zijn. Om inzicht te
krijgen in de exacte omvang van de buitenlandse compensabele BTW is aparte
registratie gewenst. Overwogen wordt om de groei van deze buitenlandse BTW
voor rekening van het Rijk te laten komen, zodat alsdan geen gebruik wordt
gemaakt van de door artikel 2, lid 11, van het wetsvoorstel geboden mogelijkheid
om te werken met een vereveningspercentage voor de buitenlandse BTW.Aanhakend op de vraag over budgettaire derving voor het Rijk wordt het
volgende opgemerkt. De extra BTW die na invoering van het BTW-compensatiefonds
door uitbesteding van overheidsen niet-ondernemerstaken en het vervallen van
de goedkeurende regeling voor gemeenschappelijke regelingen (10 van de Toelichting
Gemeenten) wordt ontvangen, wordt toegevoegd aan het fonds. Deze voeding van
het fonds wordt niet gekort met de verplichte bijdrage van het Rijk aan de
Europese Unie (de zogenoemde eigen middelen) van rond de 0,8% (jaar 2001)
van de BTW-grondslag. De verwachting is dat dit percentage gaat dalen. Het
Rijk neemt deze bijdrage voor zijn rekening.De vragen van de leden van de fractie van het CDA over de onderbandbreedte
en de minimumuitkering voor gemeenten en provincies worden hierna in paragraaf 6
besproken. De vragen van de leden van de fractie van GroenLinks over het systeem
voor de compensatie van BTW van departementen wordt hierna in paragraaf 4
besproken. Het wetsvoorstel volgt voor het recht op bijdrage uit het compensatiefonds
deels het factuurstelsel. Gegeven dit uitgangspunt is het denkbaar dat partijen
bij prestaties die worden verricht vóór het tijdstip van inwerkingtreding
van de Wet op het BTW-compensatiefonds de facturering uitstellen tot na dat
tijdstip, teneinde recht op bijdrage deelachtig te worden. Een dergelijke
handelwijze houdt oneigenlijk gebruik van de compensatieregeling in. Om deze
reden bevat de nota van wijziging een overgangsbepaling, die erop neerkomt
dat het recht op bijdrage wordt uitgesloten in gevallen waarin op grond van
de omzetbelastingwetgeving facturering had behoren plaats te hebben vóór
de inwerkingtreding van de Wet op het BTW-compensatiefonds.4. Gemeenten en provincies versus andere overhedenDe fracties van PvdA, VVD, CDA, D66, GroenLinks, GPV en RPF vragen in
hoeverre het mogelijk is de BTW-compensatie uit te breiden naar sectoren als
de zorg en het onderwijs alsmede andere overheidslichamen, zoals politieregio's
en waterschappen.Het voorliggende wetsvoorstel voorziet in een BTW-compensatiefonds dat
zich vooralsnog alleen uitstrekt tot gemeenten en provincies. In de memorie
van toelichting is aangegeven dat op termijn de compensatie uitgebreid kan
worden. De uitbreiding van het wetsvoorstel zou op twee wijzen kunnen plaatsvinden.
De eerste mogelijkheid betreft de uitbreiding van de activiteiten die voor
compensatie in aanmerking komen van alleen de niet-ondernemersprestaties naar
mede de vrijgestelde ondernemersprestaties. De tweede mogelijkheid betreft
een uitbreiding naar andere overheidslichamen dan gemeenten en provincies.Op dit moment voorziet het wetsvoorstel slechts in compensatie van niet-ondernemersprestaties.
De problematiek rond de heffing van BTW speelt, zoals de leden van de fractie
van de PvdA terecht opmerken, evenwel ook bij vrijgestelde ondernemersprestaties
zoals het verstrekken van onderwijs en het verlenen van zorg. In de memorie
van toelichting is aangegeven dat de Europese regelgeving een compensatie
van BTW, zoals deze bij gemeenten en provincies wordt voorgesteld, voor vrijgestelde
ondernemersprestaties niet toestaat. Een aangepaste compensatievorm, waarbij
de sector zelf de middelen financiert die nodig zijn voor de compensatie van
BTW, is van toepassing in een aantal andere Europese landen, zoals Zweden,
Denemarken en Finland. Hierbij worden er door het Rijk geen BTW-ontvangsten
aan het fonds toegevoegd wanneer er sprake is van een toename van het uitbestedingsgedrag.
Het voordeel van het fonds voor de sector is daardoor minder groot. In het
geval de sector meer uitbesteedt, moet het de hogere BTW-lasten die daarmee
gepaard gaan als collectiviteit zelf opbrengen. Daarnaast treedt bij een compensatie
van vrijgestelde ondernemersprestaties het probleem op dat deze activiteiten
zowel door publieke als private partijen worden uitgevoerd. Uit concurrentieoverwegingen
is het niet gewenst de compensatie te beperken tot de publieke partijen. Uit
het oogpunt van staatssteun is het compenseren van private partijen voor de
lasten van BTW niet goed mogelijk.Een belangrijk verschil tussen Nederland en de genoemde Scandinavische
landen is dat de desbetreffende vrijgestelde ondernemersprestaties –
zoals onderwijs en gezondheidszorg – daar grotendeels door de lokale
overheid worden verzorgd, waardoor er in mindere mate sprake is van concurrentievervalsing.
In deze landen is echter inmiddels ook in toenemende mate sprake van een aanbod
door private partijen. Deze partijen komen niet voor compensatie in aanmerking.
Uiteraard leidt de compensatie voor uitsluitend publieke partijen tot ongelijke
behandeling tussen publieke en private partijen (publieke partijen krijgen
immers de BTW gecompenseerd en de private partijen niet). In de desbetreffende
landen wordt dan ook bezien hoe de compensatiesystematiek moet
worden aangepast om de problematiek vanuit concurrentie-overwegingen op te
lossen. Ook gezien deze ervaringen zal de compensatie voorshands niet uitgebreid
worden naar andere sectoren.In de memorie van toelichting is aangegeven dat op termijn de compensatie
uitgebreid kan worden naar andere publiekrechtelijke lichamen voor zover die
niet-ondernemersprestaties verrichten. De compensatie is vooralsnog beperkt
tot de gemeenten en provincies. Deze keuze is gemaakt omdat met deze overheden
een financiële relatie bestaat in de vorm van een fonds (gemeente- en
provinciefonds). Dit maakt het relatief eenvoudig de voeding van het compensatiefonds
te bepalen. Gemeenten en provincies betalen nu immers een bedrag aan BTW dat
straks voor compensatie in aanmerking zal komen. Om het fonds voor het Rijk
budgettair neutraal in te voeren, komt de uitkering van het fonds bij invoering
in beginsel voor rekening van de collectiviteit van gemeenten en provincies
(zie paragraaf 5 hierna). Doordat de verdeelmaatstaven van het gemeente-
en provinciefonds zijn gebaseerd op achterliggende kostenstructuren, bestaat
daarbij de mogelijkheid de aandelen van individuele gemeenten en provincies
in de voeding van het compensatiefonds goed aan te laten sluiten bij de bestaande
kostenstructuren en de daaraan gerelateerde BTW-lasten.Bij de vormgeving van een compensatiefonds voor andere overheden zoals
waterschappen en politieregio's zijn er twee aandachtspunten. Ten eerste moet
een financieringsinstrument gevonden worden waarmee de bijdrage aan het fonds
bij invoering vormgegeven kan worden. Daarnaast moet dit instrument recht
doen aan de verschillen in kosten binnen de desbetreffende groep overheden.
Het eerste vraagpunt zou kunnen worden opgelost op een vergelijkbare manier
als het compensatiefonds gevoed wordt in de Noord-Europese landen. Daar betaalt
elke gemeente of provincie een bijdrage aan het fonds, veelal naar rato van
het aantal inwoners. Het tweede vraagstuk is complexer. De keuze in de Noord-Europese
landen om de bijdrage te baseren op aantallen inwoners doet geen recht aan
de verschillen in kostenstructuren die dergelijke overheden hebben. De bijdrage
zou dus op meer factoren gebaseerd moeten zijn, waarover op dit moment geen
goed bruikbare informatie beschikbaar is. Hier zou dus afzonderlijk onderzoek
naar gedaan moeten worden. Wij zijn voornemens een dergelijk onderzoek te
verrichten naar een BTW-compensatiefonds voor waterschappen.De uitbreiding van het fonds kan plaatsvinden wanneer de beide vraagstukken
zijn opgelost. Het komt ons echter gewenst voor om niet met de invoering van
het BTW-compensatiefonds voor gemeenten en provincies te wachten totdat deze
vraagstukken voor andere overheidslichamen zijn opgelost.De leden van de fractie van de VVD vragen in hoeverre gemeentelijke ZBO's
voor compensatie van BTW in aanmerking komen.De BTW over alle activiteiten van gemeenten en provincies die worden beschouwd
als niet-ondernemersprestaties – behoudens de in de wet genoemde uitzonderingen –
komen voor compensatie in aanmerking. Een op afstand geplaatste organisatie,
zoals een gemeenschappelijke regeling of een besloten vennootschap, kan niet
rechtstreeks een beroep doen op het fonds1. De
gemeente of provincie krijgt de door een gemeenschappelijke regeling of een
besloten vennootschap in rekening gebrachte BTW in beginsel wel gecompenseerd
uit het fonds.Overigens kan een gemeenschappelijke regeling of een besloten vennootschap
die belaste ondernemersprestaties verricht vooraftrek krijgen op grond van
de Wet op de omzetbelasting 1968, waardoor zij niet worden geconfronteerd
met de BTW-problematiek bij het in- en uitbesteden van activiteiten. De leden van de fracties van PvdA en CDA vragen de regering aan te geven
waarom er gekozen is voor een begrotingsfonds en niet voor een begrotingsartikel
op de begroting van het ministerie van Financiën. De leden van de fractie
van het CDA vragen zich tevens af of de voorgestelde systematiek aansluit
bij de operatie VBTB.Er is door ons gekozen om in aansluiting bij het gemeentefonds en het
provinciefonds een begrotingsfonds voor het BTW-compensatiefonds op te richten.
Hiermee wordt bereikt dat er sprake is van een afzonderlijke bron van middelen
voor gemeenten en provincies. Hiermee wordt de inzichtelijkheid van de geldstromen
vanuit het Rijk naar de gemeenten en provincies vergroot. Een begrotingsartikel
biedt deze inzichtelijkheid minder. Bovendien sluit een begrotingsartikel
qua systematiek minder goed aan dan een begrotingsfonds op het VBTB-traject.De leden van de fracties van D66 en GroenLinks verzoeken om duidelijker
aan te geven waarom er niet voor gekozen is het systeem voor de compensatie
van BTW van departementen ook op gemeenten en provincies toe te passen. De
leden van de fractie van GroenLinks vragen zich daarbij af of de keuze voor
een andere systematiek bij departementen dan bij gemeenten en provincies samenhangt
met de daarmee gepaard gaande herverdeeleffecten.De regeling voor de compensatie van BTW bij departementen wijkt af van
die voor gemeenten en provincies. Bij departementen wordt compensatie van
BTW gegeven wanneer er in een individueel geval sprake is van een hogere BTW-last
als gevolg van een keuze om een taak uit te besteden. Een dergelijke keuze
is mogelijk omdat er vanuit het ministerie van Financiën een eenvoudige
controle mogelijk is op de juistheid van de verzoeken. Er bestaat namelijk
al een relatie met de verschillende departementen in het kader van de reguliere
begrotingsvoorbereiding. Bovendien gaat het in verhouding tot het aantal gemeenten
en provincies om een beperkt aantal departementen. Overigens wordt alleen
compensatie gegeven wanneer het BTW-bedragen van beduidende omvang betreft
en slechts voor het bedrag dat als extra BTW-lasten ontstaat wanneer er sprake
is van uitbesteding dan wel verzelfstandiging. De compensatie van uitsluitend
Nederlandse BTW aan departementen geschiedt via de begroting. Aanvragen moeten
beargumenteerd vooraf worden ingediend. Een dergelijke vormgeving is voor
gemeenten en provincies niet goed mogelijk omdat dan per uitbestedingsoperatie
van een gemeente of provincie een verzoek gedaan zou moeten worden, waarover
per individueel geval besloten zou moeten worden en waarvoor dan ook op individueel
niveau per te compenseren BTW-betaling controle plaats zou moeten vinden.
Om deze reden is er voor gekozen bij gemeenten en provincies een integrale
compensatie van BTW te verstrekken, onafhankelijk van de achtergrond van de
BTW-betaling.De departementen worden niet met budgettaire effecten geconfronteerd,
omdat er geen fonds gevoed hoeft te worden bij de invoering van het systeem.
Bij gemeenten en provincies is dit onvermijdelijk, doordat het BTW-compensatiefonds
onder andere gevoed wordt door een uitname uit het gemeentefonds en het provinciefonds.
Hiervoor is in paragraaf 3 toegelicht dat een methode die tegemoet komt
aan het achterwege blijven van budgettaire effecten (de zogenoemde latmethode)
vanwege een aantal bezwaren is afgewezen. Wel is bij de gemaakte keuze geprobeerd
de budgettaire effecten beperkt te houden. Daartoe is de uitname uit het gemeente-
en provinciefonds vormgegeven met behulp van de verdeelmaatstaven van de beide
fondsen. Daarnaast worden de budgettaire effecten in de overgangsperiode beperkt
door het hanteren van de onderbandbreedte (zie hierna in paragraaf 5). 5. De voeding van het fonds en de uitname uit het gemeentefonds
en het provinciefondsDe leden van de fractie van de PvdA vragen of de regering bij benadering
kan aangeven hoeveel het totale BTW-bedrag zal zijn, als dit volledig zou
worden teruggestort aan de gemeenten en provincies. De leden van de fractie
van de VVD vragen of de regering kan aangeven wat de omvang of de orde van
grootte van de omvang zal zijn van het BTW-compensatiefonds. De leden van
de fractie van het CDA vragen met welke factoren rekening wordt gehouden bij
de voeding van het BTW-compensatiefonds.De leden van de fractie van het CDA vragen voorts of de extra BTW-opbrengsten
de extra uitgaven voor het vervallen van de buitenwettelijke vrijstelling
voor gemeenschappelijke regelingen en hogere BTW-ontvangsten voor het Rijk
als gevolg van meer uitbesteding door gemeenten en provincies dekken.De omvang van het BTW-compensatiefonds wordt in het jaar van invoering
bepaald door de hoogte van de geclaimde compensabele BTW. Tegenover de claims
staan een aantal voedingsbronnen, namelijk:1) De uitname uit het gemeentefonds en het provinciefonds. Deze bron is
in paragraaf 3 aan de orde gekomen.2) De BTW-opbrengsten als gevolg van het intrekken van resolutie BTW-28.
Op dit moment krijgen gemeenten en provincies de BTW over kostendekkende gemeenschapsvoorzieningen
op basis van de resolutie BTW-28 in beginsel terug van de Belastingdienst.
Deze BTW valt in de toekomst onder de uitgaven die voor compensatie in aanmerking
komen, zodat de teruggave in de toekomst via het BTW-compensatiefonds verlopen.
Hiervoor wordt een bedrag aan het BTW-compensatiefonds toegevoegd.3) De BTW-opbrengsten als gevolg van het in beginsel BTW-plichtig worden
van gemeenschappelijke regelingen. Op dit moment kennen gemeenschappelijke
regelingen op grond van paragraaf 10 van de Toelichting gemeenten een –
buitenwettelijke – vrijstelling voor de heffing van omzetbelasting.
Na de invoering van het BTW-compensatiefonds vervalt deze paragraaf, waardoor
gemeenschappelijke regelingen in beginsel BTW-plichtig worden. Deze BTW-opbrengsten,
die in paragraaf 8 verder worden besproken, worden toegevoegd aan het
BTW-compensatiefonds.4) De BTW-toevoegingen als gevolg van het vervallen van de regeling BTW-OV.
Gemeenten en provincies kunnen op dit moment de BTW in het kader van het openbaar
vervoer gecompenseerd krijgen van het ministerie van Verkeer en Waterstaat.
Deze BTW valt in de toekomst onder de uitgaven die voor compensatie in aanmerking
komen, zodat de teruggave in de toekomst via het BTW-compensatiefonds zal
verlopen. De middelen die thans op de aanvullende post staan, zullen worden
overgeheveld naar het BTW-compensatiefonds.In het jaar van invoering wordt de omvang van het fonds gelijkgesteld
aan de hoogte van de compensatieverzoeken van gemeenten en provincies.Op basis van de huidige stand van zaken bedraagt het uitnamebedrag voor
gemeenten circa 1,7 à 1,8 miljard gulden (circa 770 à 815 miljoen
euro) en voor provincies circa 190 miljoen gulden (circa 86 miljoen euro).
Indien dit bedrag per inwoner wordt omgeslagen betekent dit een uitname voor
gemeenten van circa 106 gulden per inwoner (circa 48 euro) en voor provincies
circa 12 gulden per inwoner (circa 5,5 euro). De omvang van de overige voedingsbronnen
moet nog worden bepaald.Als gevolg van het vervallen van de regeling BTW-OV worden deze middelen
overgeheveld van de aanvullende post naar de begroting van het BTW-compensatiefonds.
De omvang van BTW-OV zal op basis van specifieke ramingen voor 2003 begroot
worden. De omvang van de BTW als gevolg van het vervallen van de resolutie BTW-28
en het BTW-plichtig worden van gemeenschappelijke regelingen zullen in beginsel
op basis van gegevens die door de Belastingdienst worden verzameld, worden
bepaald. Voor de omvang van de post BTW-28 zal daarvoor worden aangesloten
bij gegevens over het jaar 2002, dat is immers het laatste jaar van de toepassing
van BTW-28. Voor de post gemeenschappelijke regelingen zal worden aangesloten
bij gegevens over het jaar 2003, dat is het eerste jaar waarover de gemeenschappelijke
regelingen volgens de nieuwe systematiek aangiften omzetbelasting moeten indienen.
Op dit moment bestaat nog geen inzicht in de hoogte van deze bedragen. Deze
bedragen zullen in 2004, op het moment dat de uitname uit het gemeentefonds
nacalculatorisch wordt bepaald, wel bekend zijn. Bij het opstellen van de
eerste begroting van het BTW-compensatiefonds zal worden gewerkt met ramingen,
mede op basis van de cijfers afkomstig uit het onderzoek van Cebeon.De leden van de fractie van de PvdA vragen of gemeenten en provincies
die niet profiteren van de specifieke uitkeringen, door de methodiek van de
uitname, wel worden gekort op hun algemene uitkering. De leden van de fracties
van het GPV en de RPF vragen bovendien of het niet beter is de specifieke
uitkeringen niet voor compensatie in aanmerking te laten komen.In het wetsvoorstel is er voor gekozen om alle uitgaven – onafhankelijk
van de wijze waarop deze gefinancierd zijn – voor compensatie in aanmerking
te laten komen. Voor deze keuze bestaat een aantal argumenten. Ten eerste
worden ook bij de uitgaven die gefinancierd worden door middel van eigen heffingen
of specifieke uitkeringen afwegingen gemaakt tussen inbesteden en uitbesteden.
Het uitsluiten van deze activiteiten zou de problematiek voor die taken intact
laten terwijl deze voor door de algemene uitkering gefinancierde taken verholpen
wordt. Ten tweede is het vaak niet goed mogelijk om binnen de gemeentelijke
en provinciale uitgaven een goed onderscheid te maken naar de inkomstenbron
waarmee de uitgaven gefinancierd zijn.Overigens laat het onderzoek van Cebeon zien dat hoewel individuele specifieke
uitkeringen ongelijk verdeeld zijn, dit geen problemen oplevert voor de voeding
van het compensatiefonds ten laste van het gemeentefonds en het provinciefonds.
De belangrijkste redenen waarom de uitname geen problemen oplevert zijn:• Een (substantieel) deel van de specifieke uitkeringen zijn niet
BTW-relevant (bijvoorbeeld allerlei inkomensoverdrachten en subsidies in de
sfeer van bijstand/welzijn/werkgelegenheid of kunst/cultuur of specifieke
middelen in de sfeer van onderwijs).• Voor het wel BTW-relevante deel van de gemeentelijke uitgaven die
worden bekostigd met specifieke uitkeringen geldt dat er sprake is van een
globale relatie met de structuurkenmerken van gemeenten en provincies zoals
deze ook in de uitneemformules zijn opgenomen. Voor bepaalde specifieke geldstromen
is er zelfs een zeer directe verdeelsleutel opgenomen in de uitneemformule.
Dit is met name het geval voor de uitneemformule uit het gemeentefonds in
verband met BTW-uitgaven in de sfeer van stadsvernieuwing.• Er vindt voorts een compensatie plaats over de jaren.De Raad voor de financiële verhoudingen heeft in zijn advies van
april 1998 de specifieke uitkeringen ook besproken. De Raad heeft in dat advies
geadviseerd de wijze waarop de hoogte van specifieke uitkeringen wordt bepaald
in de toekomst niet te veranderen als gevolg van de invoering van het BTW-compensatiefonds.Wij zullen de ontwikkeling van de specifieke uitkeringen in de toekomst
wel nauwgezet volgen. Hierdoor kunnen eventuele relevante wijzigingen in de
specifieke uitkeringen direct opgemerkt worden. Indien de wijziging van
invloed is op de voeding van het BTW-compensatiefonds zal dit worden meegenomen
bij de actualisatie van de uitneemformule dan wel bij het periodiek onderhoud
van het gemeentefonds en het provinciefonds.De leden van de fractie van de VVD vragen waarom de regering er niet voor
heeft gekozen het BTW-compensatiefonds te voeden door de inkomstenkant van
de rijksbegroting te belasten.Op basis van de huidige stand van zaken (cijfers 1997) bedraagt alleen
al het uitnamebedrag voor gemeenten circa 1,7 à 1,8 miljard gulden
(circa 770 à 815 miljoen euro) en voor provincies circa 190 miljoen
gulden (circa 86 miljoen euro). Om de invoering van het fonds voor het Rijk
budgettair neutraal te laten verlopen is er voor gekozen de uitkeringen uit
het gemeente- en provinciefonds te korten. De gemeenten en provincies krijgen
deze middelen dan voortaan uit het BTW-compensatiefonds uitgekeerd. Een financiering
van het fonds vanuit de rijksbegroting zou inhouden dat de gemeenten en provincies
een niet beoogd voordeel ontvangen van circa 2 miljard gulden ten laste van
de rijksbegroting. Er is geen enkele reden de invoering gepaard te laten gaan
met een dergelijk voordeel.De leden van de VVD-fractie vragen of de vereveningsfactor toereikend
zal zijn om een eventueel tekort in het BTW-compensatiefonds op te vangen.
Het werken met een onderbandbreedte zorgt ervoor dat een aantal gemeenten
meer aan compensatie ontvangen, dan waar zij anders recht op zouden hebben.
Om het BTW-compensatiefonds voor het Rijk toch budgettair neutraal in te kunnen
voeren, wordt gewerkt met een vereveningsfactor. De hoogte van deze factor
hangt af van de mate waarin gemeenten en provincies een lager bedrag aan compensabele
BTW hebben dan het bedrag van de voor hen geldende onderbandbreedte. De vereveningsfactor
zal altijd toereikend zijn om het tekort op te vangen (althans meerjarig).
De vereveningsfactor kan gezien worden als de factor die «de som kloppend
houdt». De vereveningsfactor zal op basis van gegevens uit het Cebeon-onderzoek
vooraf geraamd worden. Indien op basis van nacalculatie blijkt dat de voorlopige
vereveningsfactor te laag is vastgesteld, zal het tekort in een later jaar
worden verrekend.De herberekening van de uitname en van het vereveningspercentage met betrekking
tot het eerste jaar vindt plaats in het jaar na de invoering. Dit heeft tot
gevolg dat het herberekende uitnamebedrag pas in het tweede jaar na invoering
de basis vormt voor de begrote uitname. Het ligt in de rede dat een verschil
tussen de voor- en nacalculatie van de uitname uit het gemeentefonds en het
provinciefonds in de eerste twee jaren leidt tot een verrekening met de gemeenten
en provincies in een later jaar (naar rato van de uitname uit het gemeentefonds
respectievelijk het provinciefonds). Het vereveningspercentage zal, indien
dit nodig blijkt te zijn, jaarlijks herberekend worden, maar pas in het jaar
erop volgend toegepast worden. Hierbij hangt de herberekening af van het verloop
en het gebruik van gemeenten en provincies van de onderbandbreedte.De leden van de fractie van VVD en CDA vragen of een tekort in het BTW-compensatiefonds
kan ontstaan als gevolg van hogere compensatie dan de historische BTW. Indien
na de invoering van het BTW-compensatiefonds sprake is van toegenomen uitbestedingsgedrag
van gemeenten en provincies leidt dit tot extra BTW-opbrengsten bij het Rijk.
Het Rijk zal deze extra BTW-opbrengsten, die afkomstig zijn van begroting
IX-B, in het BTW-compensatiefonds storten, waardoor er geen tekort in het
fonds kan ontstaan. Er is dan ook geen sprake van een aanvulling uit een begroting
van dit tekort. De leden van de fractie van D66 vragen de gevolgen van het BTW-compensatiefonds
voor de groei van het gemeentefonds en het provinciefonds nader toe te lichten.
De voeding van het BTW-compensatiefonds vindt mede plaats door een uitlichting
uit het gemeentefonds en het provinciefonds. Dit heeft tot gevolg dat de grondslag
voor de berekening van de groei van het gemeentefonds en het provinciefonds
in principe lager wordt. Het bedrag dat uitgenomen wordt telt met andere woorden
niet meer mee bij de normering van het gemeentefonds en het provinciefonds.
In onderstaand voorbeeld wordt duidelijk gemaakt dat door de verlaging van
de accresgrondslag gemeenten en provincies er niet op achteruit gaan.De leden van de D66-fractie vragen in aansluiting op de bovenstaande vraag
of het kabinet het voornemen heeft compensatie te verlenen aan gemeenten en
provincies voor de verlaging van de grondslag voor de normering van het gemeentefonds
en het provinciefonds. Het verlenen van compensatie zou er uit kunnen bestaan
dat het Rijk de garantie afgeeft dat de omvang van de beschikbare middelen
voor de gemeenten en provincies na de invoering van het BTW-compensatiefonds
(over een reeks van jaren bezien) ten minste gelijk is aan de omvang van het
gemeentefonds en het provinciefonds als geen sprake zou zijn geweest van een
BTW-compensatiefonds. Gemeenten en provincies zouden dan de garantie hebben
dat zij er door de invoering van het BTW-compensatiefonds niet op achteruit
gaan. Naar ons oordeel is het niet nodig om een dergelijke garantie te verlenen.
Een dergelijke garantie past niet bij de nieuwe situatie met een BTW-compensatiefonds.
Er mag worden aangenomen dat de procentuele stijging van de betalingen uit
het BTW-compensatiefonds groter zal zijn dan het accrespercentage. Het ligt
immers in de rede dat gemeenten en provincies na de invoering van het fonds
meer gaan uitbesteden en daardoor meer BTW gecompenseerd krijgen. Gemeenten
en provincies gaan er niet op achteruit zolang de compensabele BTW minstens,
ceteris paribus, eenzelfde groei vertoont als het gemeentefonds en het provinciefonds.VoorbeeldDit voorbeeld is beperkt tot het gemeentefonds en is van overeenkomstige
toepassing op het provinciefonds.In het gestileerde voorbeeld worden de volgende aannamen gehanteerd:• De omvang van het gemeentefonds bedraagt 25 000 miljoen gulden.• Het accres bedraagt 5%.• De totale omvang van de BTW-compensatie voor gemeenten bedraagt
2000 miljoen gulden in het eerste jaar.• De uitname is gelijk aan feitelijk geclaimde BTW, de feitelijk
geclaimde BTW is bepalend voor de omvang van het BTW-compensatiefonds1.• De betalingen uit het BTW-compensatiefonds groeien jaarlijks met
6% als gevolg van (1.) prijsontwikkelingen, (2.) extra uitgaven mogelijk door
de accresontwikkeling en (3.) toegenomen uitbestedingen.In de onderstaande tabel wordt de ontwikkeling van het gemeentefonds getoond
bij een accres van 5% indien er geen sprake zou zijn van een uitname van 2000
miljoen. Tabel A (bedragen x f 1000) Jaar12345Omvang gemeentefonds25 00026 25027 56328 94130 388Indien er wel rekening wordt gehouden met een uitname en de ontwikkeling
van het (uit)bestedingsgedrag van gemeenten, levert dit het volgende beeld
op.Tabel B (bedragen x f 1000) Jaar12345Omvang gemeentefonds na invoering BCF23 00024 15025 35826 62527 957 Omvang betalingen uit BTW-compensatiefonds2 0002 1202 2472 3822 525Totaal omvang beschikbare middelen25 00026 27027 60529 00730 482In het eerste jaar wordt een bedrag van 2000 miljoen uit het gemeentefonds
genomen. De ontwikkeling van de (nieuwe) omvang van het gemeentefonds vindt
analoog plaats zoals thans gebruikelijk is.De omvang van de betalingen uit het BTW-compensatiefonds wordt bepaald
door het totaal van de compensatieaanvragen. Het ligt in de rede dat de prijsontwikkelingen,
de stijging van het gemeentefonds met het accres en toegenomen uitbestedingen
leiden tot een toename van de compensatieaanvragen. Dit leidt vervolgens tot
een stijging van de betalingen uit het BTW-compensatiefonds.De ontwikkeling van de voeding van het BTW-compensatiefonds zal na de
invoering van het fonds nauwkeurig gevolgd worden. Dit is met name van belang
in het geval er veranderingen zijn die een herberekening van de uitname uit
het gemeentefonds en het provinciefonds rechtvaardigen.Indien een aanpassing van de uitname uit het gemeentefonds en het provinciefonds
nodig blijkt te zijn als gevolg van wijzigingen in de omvang van het gemeentefonds
en het provinciefonds (te denken valt bijvoorbeeld aan wijzigingen in het
BTW-tarief of substantiële taakmutaties van gemeenten en provincies op
BTW-relevante taakgebieden), zal in overleg met alle betrokken partijen naar
oplossingen gezocht worden. Wij zijn voornemens om in overleg met VNG en IPO
een analyse op te stellen van wijzigingen die van invloed kunnen zijn op de
uitname. Daarbij zal moeten worden bezien hoe dat kan worden ingepast in het
periodiek onderhoudsrapport van het gemeentefonds en het provinciefonds.De VNG onderschrijft in haar brief van 3 januari 2001 de gedachte dat
na afloop van het eerste jaar na invoering van het BTW-compensatiefonds het
uitnamebedrag uit het gemeenteen provinciefonds herberekend wordt op basis
van de daadwerkelijk geclaimde BTW bij het BTW-compensatiefonds. De achterliggende
gedachte hiervan is het voorkomen van ongewenste effecten als gevolg van een
verschil tussen voorcalculatie en nacalculatie. Indien na een aantal jaren
blijkt dat de hoogte van de BTW-lasten op macro-niveau in het eerste jaar
door incidentele factoren substantieel afwijkt van de daarop volgende jaren
zal het uitnamebedrag voor de dan nog komende jaren aangepast worden. Dit
om te bewerkstelligen dat noch het Rijk, noch de gemeenten en provincies financieel
verliezen louter als gevolg van een incidentele situatie. Indien die situatie
zich voordoet, zal dit uiteraard worden besproken in bestuurlijk overleg met
VNG en IPO. De VNG merkt verder op dat gemeenten en provincies gezamenlijk in het
eerste jaar niet profiteren van eventuele uitbestedingen. Dit is inherent
aan de werking van het BTW-compensatiefonds. Alleen voorzover sprake is van
een feitelijk blijkende stijging van de BTW-uitgaven wordt extra compensatie
verleend en is er voor de gemeenten en provincies gezamenlijk sprake van een
financieel voordeel. Om de feitelijk blijkende stijging rond de BTW-uitgaven
te bepalen moet de BTW van enig jaar vergeleken worden met een peiljaar. Omdat
geen exacte gegevens beschikbaar zijn over de feitelijke BTW-uitgaven van
gemeenten en provincies over het aan de inwerkingtreding van het BTW-compensatiefonds
voorafgaande jaar, wordt het eerste jaar in beginsel gehanteerd als peiljaar.
In alle volgende jaren kunnen ook gemeenten en provincies als collectiviteit
ten volle profiteren van de stortingen die het Rijk doet in het BTW-compensatiefonds.
Ook zijn er dan meer mogelijkheden voor gemeenten en provincies om efficiencyvoordelen
te behalen met uitbesteden van taken.6. Budgettaire effecten individuele gemeenten en provinciesDe leden van de PvdA-fractie vragen of bij de regering signalen bekend
zijn of het vooruitzicht op financiële meevallers bij uitbesteding van
taken leidt tot gedragsverandering, in de zin van versnelde uitbestedingsprocedures.Wij hebben geen onderzoek verricht naar dergelijke gedragsveranderingen.
Wel is ons door de VNG in het bestuurlijk overleg van 31 januari 2001
gemeld, dat door gemeentebesturen al geanticipeerd wordt op het BTW-compensatiefonds
door zaken uit te besteden. Een gedragsverandering is ook te verwachten, omdat
door de voorgestelde Wet op het BTW-compensatiefonds immers de belemmerende
BTW-factor bij uitbesteden wordt opgeheven.De leden van de PvdA-fractie willen weten op welke termijn aan gemeenten
en provincies bekend wordt gemaakt wat de hoogte is van de uitname uit het
gemeentefonds en het provinciefonds. Men vraagt zich tevens af of dit aansluit
bij de begrotingsvoorbereiding bij gemeenten en provincies voor 2002.De start van het begrotingstraject bij gemeenten en provincies voor het
jaar 2002 heeft er mede tot geleid dat de invoering van het BTW-compensatiefonds
verschoven is naar 1 januari 2003. Deze verschuiving stelt gemeenten en provincies
in staat de invoering van het BTW-compensatiefonds nauwkeurig en zorgvuldig
voor te bereiden.De voorlopige uitneemformule, zoals die in het Cebeon-rapport staat verwoord,
zal na het verschijnen van deze nota bekend worden gemaakt aan gemeenten en
provincies. Dit zal echter onder voorbehoud plaatsvinden, omdat er –
zoals ook in paragraaf 3 van dit verslag naar voren komt – nog
een aantal deeltrajecten afgerond dient te worden om tot een juiste bepaling
te komen van de hoogte van de uitname uit het gemeentefonds en het provinciefonds
voor het jaar van invoering van het BTW-compensatiefonds.Mede op basis van de uitkomsten van de thans lopende deeltrajecten van
het onderzoek van Cebeon (onderzoek cluster Reiniging, G-4 en de actualisering)
zullen de gemeenten en provincies in de septembercirculaire 2001 en definitief
in de meicirculaire 2002 geïnformeerd worden over de stand van zaken
met betrekking tot de uitname uit het gemeentefonds en het provinciefonds
en andere relevante zaken ten aanzien van de invoering van het BTW-compensatiefonds.De leden van de PvdA-fractie vragen naar de kosten die de Belastingdienst
maakt voor de uitvoering van het BTW-compensatiefonds. De incidentele uitvoeringskosten
voor de Belastingdienst zijn begroot op f 1,7 miljoen voor
de jaren 2001 en 2002 gezamenlijk, waarbij deze kosten nagenoeg volledig in
2002 zullen worden gemaakt.Deze kosten hebben betrekking op de bouw van een geautomatiseerd systeem,
opleidingskosten alsmede voorlichtingsmateriaal. De structurele uitvoeringskosten
zijn geraamd op f 0,4 miljoen per jaar vanaf 2003. Dit betreft een
saldo van kosten en baten. De kosten zien op extra personeelskosten alsmede
de aanmaak van aangiftebiljetten. De baten bestaan uit een daling van de uitvoeringskosten
voor de omzetbelasting. Immers door een vereenvoudiging in de verschillende
omzetbelastingregelingen, zullen de handhavingskosten dalen.De uitvoeringskosten voor provincies, gemeenten en gemeenschappelijke
regelingen zijn niet als zodanig berekend. Verwacht mag worden dat het daarbij
voornamelijk zal gaan om incidentele kosten, terwijl in de structurele situatie
de administratieve kosten en de baten elkaar ook redelijk in evenwicht zullen
houden. Bij de structurele administratieve kosten voor lokale overheden gaat
het vooral om het boeken van facturen op verschillende grootboekrekeningen,
het splitsen van de BTW op de zogenoemde gemengde kosten, het invullen van
de maandelijkse BTW-opgaven door provincies en gemeenten en het doen van BTW-aangifte
door gemeenschappelijke regelingen. Bij de structurele baten gaat het onder
meer om het wegvallen van de administratieve lasten die nu samenhangen met
de toepassing van de zogenoemde resolutie BTW-28 (met betrekking tot de gemeenschapsvoorzieningen
bij bestemmingsplannen) en om een vermindering van de (advies)kosten om de
BTW-druk te vermijden.De uitvoeringskosten van de Belastingdienst, ook de leden van de D66-fractie
en de CDA-fractie vragen hiernaar, worden opgevangen binnen de begroting van
Financiën (IXB) en specifiek op artikel 04.01 Personeel en materieel
Belastingdienst. De uitvoeringskosten van de lokale overheden dienen ook binnen
de eigen begrotingen te worden opgevangen.De leden van de fracties van VVD, D66, GPV en RPF vragen naar de ijkpunten
en uitgangspunten bij het vaststellen van de minimumuitkering als gevolg van
de onderbandbreedte voor gemeenten en provincies. De leden van de fracties
van VVD en D66 vragen zich tevens af hoeveel deze minimumuitkering gaat bedragen
en hoelang er met deze onderbandbreedte gewerkt zal worden.De invoering van het fonds verloopt voor de collectiviteit van gemeenten
en de collectiviteit van provincies budgettair neutraal. Er kunnen echter
voor afzonderlijke gemeenten en provincies positieve dan wel negatieve budgettaire
effecten optreden. Deze effecten treden op indien het uitnamebedrag uit het
gemeentefonds van de desbetreffende gemeente of provincie afwijkt van het
te compenseren bedrag aan BTW. De negatieve effecten zullen echter in de overgangsfase
beperkt worden door een minimumuitkering (onderbandbreedte) voor iedere gemeente
of provincie te garanderen.De jaaruitkering als gevolg van de onderbandbreedte is afhankelijk van
de cumulatieve verzoeken over de verstreken jaren en de daarbij horende cumulatieve
onderbandbreedtes, dat wil zeggen de jaaruitkering is:a. het bedrag van de cumulatieve verzoeken dan wel het bedrag van de cumulatieve
jaaronderbandbreedtes (het hoogste van deze twee bedragen); verminderd met:b. de cumulatieve uitkering tot en met het voorafgaande jaar.Onderstaand voorbeeld zal de berekening van de jaaruitkering en de werking
van de onderbandbreedte illustreren. VoorbeeldEr zijn twee gemeenten (A en B) met gelijke structuurkenmerken en een
gelijk aantal inwoners (10 000). De gemeenten verschillen slechts op
bestedingsgedrag in de twee jaren (gemeente A besteedt gelijkmatig, terwijl
gemeente B in het eerste jaar veel en in het tweede jaar weinig besteedt).
De uitname voor beide gemeenten bedraagt 100 gulden per inwoner, dus 1 miljoen
gulden.De compensabele BTW per inwoner is verschillend en de negatieve financiële
budgettaire effecten worden beperkt tot een bedrag van 10 gulden per inwoner
per jaar, dus 100 000 gulden. De onderbandbreedte (OBB) bedraagt hierdoor
90 gulden per inwoner (100–10) per jaar, dus 900 000 gulden.Dit leidt tot het volgende beeld (bedragen x f 1 000): Gemeente AJaar20032004CumulatiefUitname1 0001 0002 000 Compensabele BTW8808801 760 Financieel effect zonder OBB– 120– 120– 240    Onderbandbreedte9009001 800Jaaruitkering900900 (1 800–900)1 800    Financieel effect met OBB– 100– 100– 200Gemeente BJaar20032004CumulatiefUitname1 0001 0002 000 Compensabele BTW1 0007601 760 Financieel effect0– 240– 240    Onderbandbreedte9009001 800Jaaruitkering1 000800 (1 800–1 000)800    Financieel effect met OBB0– 200– 200ToelichtingDe werking van de onderbandbreedte is zodanig dat na twee jaar een bedrag
voor de onderbandbreedte ontstaat van 180 (90+90) gulden per inwoner.Gemeente A heeft zonder toepassing van de onderbandbreedte een financieel
nadeel van 12 gulden per inwoner in beide jaren. Dit nadeel wordt door toepassing
van de onderbandbreedte beperkt tot het afgesproken bedrag van 10 gulden per
inwoner. De jaaruitkering van gemeente A bedraagt in het eerste jaar 90 gulden
per inwoner en in het tweede jaar ook 90 per inwoner.Gemeente B heeft zonder toepassing van de onderbandbreedte in het eerste
jaar geen financieel nadeel, maar in het tweede jaar een nadeel van 24 gulden
per inwoner. Zonder toepassing van de beschreven rekenregels zou dit nadeel
beperkt worden tot 10 gulden per inwoner. Hierdoor zou gemeente B er, meerjarig
bezien, in dezelfde situatie minder op achteruitgaan dan gemeente A. De rekenregels
zorgen er echter voor dat gemeente B in het tweede jaar een jaaruitkering
van 80 gulden per inwoner ontvangt (180–100). De negatieve effecten die bij de aanvang van het BTW-compensatiefonds
kunnen ontstaan, zijn voor gemeenten geaccepteerd tot een bedrag van tien
gulden per inwoner per jaar. Dit bedrag is door de minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties vastgelegd in een brief aan de Tweede Kamer (kamerstukken
II 1999–2000, 26 800 B, nr. 10).Het bedrag van 10 gulden per inwoner geldt voor de periode tot en met
2005. Voor de daarop volgende jaren zal de hoogte van de onderbandbreedte
nader worden bepaald, mede op basis van gegevens over de werking van de onderbandbreedte
in de eerste jaren. In het bestuurlijk overleg van 31 januari 2001 bestond
er overeenstemming over dat de onderbandbreedte uiteindelijk wordt afgebouwd.
Over de wijze van afbouw zal, nadat enkele jaren ervaring is opgedaan met
de werking van het BTW-compensatiefonds, nader bestuurlijk overleg plaatsvinden.
De werking van de onderbandbreedte zal dan ook in de toekomst nauwgezet gevolgd
worden. Het is hierbij met name van belang in welke mate er in de eerste jaren
gebruik wordt gemaakt van de onderbandbreedte.Daarbij zal met name worden bezien of er groepen van gemeenten met vergelijkbare
structuurkenmerken zijn, die structureel gebruik maken van de vangnetwerking
van de onderbandbreedte. Indien die situatie zich voordoet, zal daarvoor een
passende aanpak worden gekozen en zal bepaald kunnen worden hoe de onderbandbreedte
na het jaar 2005 vorm gegeven zal worden.De omvang van de onderbandbreedte voor provincies wordt op voorstel van
het Interprovinciaal Overleg (IPO) gekoppeld aan de bruto-uitkering uit het
provinciefonds (inclusief belastingcapaciteit). Daarbij acht het IPO een negatief
initieel budgettair effect acceptabel in het eerste, tweede en derde jaar
van achtereenvolgens één, twee en drie procent van de uitgaven-ijkpunten
van het provinciefonds (zie ook tabel 3 in paragraaf 3). Na het derde
jaar bestaat dan geen behoefte meer aan een onderbandbreedte. Dit sluit goed
aan bij onze wens om de onderbandbreedte af te bouwen, zodat er een maximale
werking van het BTW-compensatiefonds binnen enkele jaren gerealiseerd kan
worden. De optimale mogelijkheid om te kiezen voor het al dan niet uitbesteden
van taken is door de onderbandbreedte namelijk slechts gedeeltelijk aanwezig.
Gemeenten en provincies krijgen door de onderbandbreedte namelijk een gegarandeerde
minimumuitkering, zodat BTW-lasten tot het bedrag van de onderbandbreedte
niet leiden tot een hogere BTW-compensatie. Aldus blijft de verstorende werking
van de BTW-heffing nog gedeeltelijk bestaan.De leden van de D66-fractie willen graag van het kabinet weten waarom
er gekozen is voor budgettaire neutraliteit, zeker gezien het feit dat er
door de uitname uit het gemeentefonds en het provinciefonds geen sprake is
van budgettaire neutraliteit voor individuele gemeenten en provincies.De invoering van het BTW-compensatiefonds verloopt voor de collectiviteit
van gemeenten en de collectiviteit van provincies alsmede het Rijk budgettair
neutraal. De keuze voor budgettaire neutraliteit ligt in de lijn van de doelstelling
van het wetsvoorstel. De Wet op het BTW-compensatiefonds beoogt er een einde
aan te maken dat de BTW als relevante beslisfactor beschouwd wordt bij de
afweging in of uit te besteden. Na invoering komen de budgettaire voordelen
van het fonds volledig ten gunste van de gemeenten en provincies. Er lijkt
om deze reden, mede tegen de achtergrond van de ruime accressen voor het gemeente-
en provinciefonds in deze kabinetsperiode (reëel gemiddeld 2,6% per jaar),
geen reden vanuit het Rijk de invoering van het fonds financieel te ondersteunen.De leden van de fractie van D66 vragen de regering in te gaan op prikkel
die ontstaat om taken uit te besteden, ook als er geen sprake is van efficiencyvoordelen.
De leden van de fractie van GPV en RFP zijn van mening dat de invoering van
het BTW-compensatiefonds een paradoxale situatie oplevert. Deze situatie ontstaat
volgens de leden doordat na de invoering van het fonds uitbestedende
gemeenten geld uit het BTW-compensatiefonds kunnen halen in plaats van uit
de eigen begroting. Hierdoor zijn zij van mening dat hoe meer geld een overheidslichaam
uitgeeft, des te groter de kans is dat de lokale lasten voor de inwoners omlaag
kunnen.De gemeenten en provincies worden gekort op de hoogte van de algemene
uitkering uit het gemeentefonds en het provinciefonds. Dit betekent dat er
minder middelen uit het gemeentefonds en het provinciefonds richting de begroting
van gemeenten en provincies vloeit. Hier staat echter tegenover dat er meer
middelen uit het BTW-compensatiefonds naar de begroting van gemeenten en provincies
kunnen vloeien. De invoering van het compensatiefonds gaat hierdoor gepaard
met positieve en negatieve budgettaire effecten voor individuele gemeenten
en provincies. Zoals hiervoor in deze nota is toegelicht zijn daarvoor verschillende
oorzaken aan te wijzen. Het is overigens niet zo dat een gemeente of provincie
deze eenvoudig kan oplossen door zonder meer taken uit te besteden omdat daarmee
een hogere uitkering uit het fonds verkregen kan worden. Met deze hogere uitkering
kan de gemeente of provincie immers slechts de hogere BTW-lasten betalen die
gevolg zijn van de keuze om taken uit te besteden.Een gemeente of provincie kan wel de keuze maken een taak uit te besteden
wanneer er een efficiencyvoordeel gerealiseerd kan worden doordat een private
partij een activiteit goedkoper kan uitvoeren dan de gemeente of provincie
zelf. Het staat de gemeente of provincie evenwel vrij ook in dat geval de
taak zelf uit te voeren.De leden van de fractie van D66 willen graag toegelicht hebben waarom
voor het systeem van verevening is gekozen en niet voor een systeem om de
minimumuitkering met terugwerkende kracht te verlagen.De voorgestelde systematiek van het vereveningspercentage en de onderbandbreedte
werkt zodanig dat eerst het vereveningspercentage wordt toegepast op de geclaimde
BTW van de individuele gemeente of provincies en dat vervolgens wordt gekeken
of het resultaat lager of hoger is dan het bedrag van de voor de desbetreffende
gemeente of provincie geldende onderbandbreedte. Is het resultaat lager dan
de onderbandbreedte, dan wordt het bedrag van de onderbandbreedte uitgekeerd.
Is het resultaat hoger, dan wordt dit hogere bedrag uitgekeerd. In zoverre
dragen alle gemeenten en provincies die geen gebruik maken van de vangnetregeling
van de onderbandbreedte bij aan de kosten van onderbandbreedte. Dit is een
rechtvaardige systematiek waarbij het niet nodig is de minimumuitkering met
terugwerkende kracht te verlagen.De jaaruitkering wordt berekend door eerst het vereveningspercentage (VP)
op de het bedrag van de compensabele BTW toe te passen. Vervolgens wordt bezien
of dit bedrag onder of boven de onderbandbreedte (OBB) valt. In onderstaand
voorbeeld wordt dit nader geïllustreerd. Voorbeeld Situatie 1 Situatie 2 Uitname100Uitname100OBB90OBB90 VP98%VP98%    Compensabele BTW110Compensabele BTW91Jaaruitkering na toepassing VP107,8Jaaruitkering na toepassing VP89,2     Jaaruitkering met OBB107,8Jaaruitkering met OBB90ToelichtingIn de eerste situatie bedraagt de jaaruitkering na de toepassing van het
vereveningspercentage 107,8. Dit bedrag valt boven de onderbandbreedte (90)
en men krijgt dus 107,8 uitgekeerd. In de tweede situatie valt de jaaruitkering
onder het bedrag van de onderbandbreedte. De desbetreffende gemeente of provincie
ontvangt in deze situatie het bedrag van de onderbandbreedte.De leden van de fractie van D66 willen graag van het kabinet vernemen
welke mate van budgettaire onzekerheid, die voortvloeit uit de systematiek
van het BTW-compensatiefonds voor gemeenten en provincies aanvaardbaar wordt
geacht.De budgettaire onzekerheid vloeit met name voort uit de nacalculatie van
de uitname uit het gemeentefonds en het provinciefonds, die in het jaar na
invoering plaatsvindt, maar ook uit de herberekening van het vereveningspercentage
(in paragraaf 5 is dit onderwerp aan de orde gekomen). De VNG wijst in
haar brief erop dat gemeenten en provincies hierdoor pas ruim na afloop van
het jaar zekerheid krijgen over hun budgettaire mogelijkheden. Deze methode
wijkt niet af van de methode die thans gebruikt wordt bij de verdeling van
het gemeente- en provinciefonds. Gemeenten en provincies krijgen ook bij deze
verdeling pas in het jaar erop volgend definitief zekerheid over hun budgettaire
mogelijkheden, doordat in het jaar erop volgend de uitkeringsfactor definitief
wordt vastgesteld. In dat jaar wordt immers de begroting van het Rijk van
het voorgaande jaar afgesloten en kan de definitieve omvang van het gemeentefonds
en het provinciefonds bepaald worden. Eventuele wijzigingen die zich na dit
moment voordoen, worden ten laste gebracht van daarop volgende uitkeringsjaren.
De nacalculatie van de uitname en de herberekening van het vereveningspercentage
werken pas in het jaar erop volgend door (de nacalculatie van de uitname in
beginsel eenmalig). Het is dan ook naar onze mening aanvaardbaar dat gemeenten
en provincies pas na afloop van een lopend jaar definitief financiële
zekerheid krijgen. De mogelijke onzekerheid kan naar onze mening verder verminderd
worden door in het jaar van inwerkingtreding bij de mei- en septembercirculaire
gemeenten en provincies zo goed mogelijk te informeren omtrent de verwachte
nagecalculeerde uitname.De leden van de fracties van het GPV en de RPF vragen of het fonds aan
het beoogde doel, te weten het vergemakkelijken van het uitbesteden, zal voldoen.
Is de regering ook van mening, zo vragen deze leden, dat overheden de eerste
jaren met name zullen moeten investeren, waarbij het voordeel onzeker is?Het is evident dat het BTW-compensatiefonds er toe zal leiden dat de verstoring
in de afweging tussen inbesteden en uitbesteden die de heffing van BTW op
dit moment veroorzaakt verdwijnt. Welke precieze effecten dit zal hebben op
het uitbestedingsgedrag van gemeenten en provincies is op voorhand
niet te zeggen. Dergelijke keuzes zijn immers van meerdere factoren afhankelijk,
zoals de inzetbaarheid van personeel. Wanneer gemeenten en provincies hun
gedrag op dit punt niet zouden aanpassen, neemt de omvang van het fonds niet
toe en vindt er louter een beperkte herverdeling van middelen plaats. Wanneer
gemeenten en provincies wel meer zullen uitbesteden, wat een logische consequentie
is van de invoering van het BTW-compensatiefonds, zullen de daarmee gepaard
gaande efficiencyvoordelen volledig voor rekening van de betreffende gemeenten
en provincies komen.De invoering van het BTW-compensatiefonds zal zowel voor het Rijk als
voor de gemeenten en provincies gepaard gaan met initiële administratieve
lasten en daarmee samenhangende kosten. Voor de langere termijn wordt verwacht
dat de administratieve lasten van beperkte omvang zullen zijn. Gelijk na de
invoering zijn gemeenten en provincies in staat een betere afweging te maken
tussen het zelf uitvoeren van taken of het uitbesteden daarvan. De efficiencyvoordelen
kunnen dus al meteen optreden.De VNG geeft in haar brief van 3 januari 2001 aan dat de overheidssfeer
in beweging is en dat een uitbreiding van de overheidssfeer na invoering van
het BTW-compensatiefonds tot een voordeel voor de gemeenten leidt, omdat het
te compenseren bedrag aan BTW dan stijgt zonder dat daarmee bij het bepalen
van de korting uit het gemeentefonds rekening is gehouden.Met de VNG zijn wij van mening dat de grensafscheiding tussen overheidstaken
en ondernemerstaken onder invloed van jurisprudentie van de Hoge Raad of het
Hof van Justitie van de EG kan wijzigen. Dit kan naar beide kanten uitwerken.
Daarnaast kunnen ook andere ontwikkelingen tot een verschuiving leiden, bijvoorbeeld
als het bedrijfsleven diensten gaat verlenen die tot dan toe uitsluitend door
de overheid worden verricht. Wij wijzen in dat verband op de exploitatie van
tolwegen in enkele Europese lidstaten waarover recent arresten zijn gewezen
door het Hof van Justitie1. Voorts is het ook
mogelijk dat de overheidstaken van provincies en gemeenten wijzigen door beleidsmatige
beslissingen, zoals decentralisatie of centralisatie van overheidstaken.Het overheidsdomein kan na invoering van het BTW-compensatiefonds dus
groter of kleiner worden of gelijk blijven. Er is geen eenduidige tendens
waarneembaar in één richting. Bij substantiële wijziging
ligt aanpassing van de uitname uit het gemeentefonds in de rede. Dit aspect
zal daarom nauwgezet gevolgd worden en worden ingepast in het periodiek onderhoud
van het gemeentefonds en het provinciefonds. Dit zal uiteraard onderwerp zijn
van nader overleg met VNG en IPO.De zorg van de VNG voor een toename van discussies tussen gemeenten en
belastinginspecteurs delen wij niet. Enerzijds is het onderscheid tussen overheidstaken
en ondernemerstaken ook nu van belang. Anderzijds zal na de inwerkintreding
van het BTW-compensatiefonds dit onderscheid nog slechts in een beperkt aantal
situaties van direct financieel belang zijn voor individuele provincies en
gemeenten, door het recht op aftrek van belasting dan wel het recht op compensatie
van belasting.7. Kostendekkende heffingenDe leden van de GroenLinks-fractie zijn niet gelukkig met de keuze die
is gemaakt bij de kostendekkende heffingen. Mede op aandringen van de VNG
is er voor gekozen de BTW als kostenpost te blijven beschouwen bij het bepalen
van de hoogte van de kostendekkende heffingen. Zoals in de memorie van toelichting
is beschreven, wordt hiermee een onbedoelde lastenverschuiving voorkomen.De leden van de GroenLinks-fractie menen dat een lastenverschuiving bij
een geleidelijke overgang geen probleem hoeft te zijn. Wij kunnen ons voorstellen dat sommige gemeenten, op enig moment na de inwerkingtreding
van het BTW-compensatiefonds, zullen besluiten om het niveau van de kostendekkende
heffingen te verlagen tot het kostenniveau exclusief BTW. Als zo'n verlaging
geleidelijk gaat, zullen gemeenten doorgaans goed in staat zijn dit op te
vangen, bijvoorbeeld door een lastenverschuiving. Wij zien echter geen aanleiding
om gemeenten hiertoe te dwingen.De VNG wijst er in de brief van 3 januari 2001 op dat gemeenten bij het
verhalen van kosten op derden of burgers, rekening moeten blijven houden met
de BTW, ook indien bij de netto-methode de uitgaven in de gemeentelijke administratie
exclusief BTW worden verantwoord. Dit geldt in elk geval voorzover het gaat
om bestaande geldstromen. Indien de gemeenten bij bestaande geldstromen geen
rekening meer zouden houden met de BTW, leiden zij een financieel nadeel.
Bij de bepaling van de uitname uit het gemeentefonds, wordt namelijk geen
uitzondering gemaakt voor BTW die kan worden verhaald. De VNG vraagt in dit
verband aandacht voor de kostendekkende heffingen (afvalstoffenheffing en
rioolrechten), de uitvoeringskosten van de Wet waardering onroerende zaken
(WOZ) en specifieke uitkeringen.Mede op aandringen van de VNG is er voor gekozen de BTW als kostenpost
te blijven beschouwen bij het bepalen van de kosten van de kostendekkende
heffingen. De VNG wijst nu op de consequentie dat uit de gemeentelijke begrotingen
en rekeningen bij burgers en bedrijven ten onrechte de indruk kan ontstaan
dat er meer dan kostendekkend wordt verhaald. Het punt waarvoor de VNG aandacht
vraagt is geen feitelijk of juridisch vraagstuk. Het gaat alleen om goede
voorlichting en communicatie.Wij achten de gemeenten hiertoe zeker in staat. Ook waar het de uitvoeringskosten
van de WOZ en accountantsverklaringen bij bestaande specifieke uitkeringen
betreft, zien wij geen wezenlijk probleem.8. Gemeenschappelijke regelingenDe leden van de PvdA-fractie hebben enkele vragen over de gevolgen van
de invoering van de voorgestelde wet voor de gemeenschappelijke regelingen.
Ook de VNG vraagt in haar brief aandacht voor de positie van gemeenschappelijke
regelingen met het oog op de invoering van de voorgestelde wet op 1 januari
2002.Gemeenschappelijke regelingen van gemeenten en provincies blijven momenteel
in het algemeen buiten de heffing van BTW voor prestaties tussen de gemeenschappelijke
regeling en de deelnemende gemeenten en provincies (paragraaf 10 van
de Toelichting gemeenten1 ). Deze faciliteit
voor gemeenten en provincies zal bij de invoering van het BTW-compensatiefonds
worden ingetrokken, waardoor een gemeenschappelijke regeling volledig als
ondernemer zal worden behandeld. In beginsel zal sprake zijn van een vrijgesteld
samenwerkingsverband in de zin van artikel 11, eerste lid, onderdeel u, van
de Wet op de omzetbelasting 1968. In dat geval wijzigt er in wezen niets voor
de gemeenschappelijke regeling. Zij blijft dan vrijgesteld van BTW.Voor een goede werking van het BTW-compensatiefonds is het echter gewenst
om de gemeenschappelijke regelingen, bestaande uit deelnemers die voor de
taken van de gemeenschappelijke regeling recht hebben op een bijdrage uit
het BTW-compensatiefonds, indien nodig door een goedkeuring, in de heffing
van BTW te betrekken en daarmee ook aftrekgerechtigd te laten zijn in de zin
van de Wet op de omzetbelasting 1968. In dat geval zal de administratie van
de gemeenschappelijke regeling uiteraard moeten gaan voldoen aan de in de
Wet op de omzetbelasting 1968 gestelde eisen. Voor deze gemeenschappelijke
regelingen, vergt dit een aanpassing van de administratie, gelijk aan elke
ondernemer die start met zijn bedrijf of die van de vrijgestelde
ondernemerssfeer naar de belaste ondernemerssfeer overgaat. Hierbij is van
belang dat gemeenschappelijke regelingen in beginsel volledig als ondernemer
worden aangemerkt, zodat de vraagstukken over gemengd gebruik voor ondernemers-
en overheidsactiviteiten, zoals die in paragraaf 9 voor provincies en
gemeenten worden beschreven, hier doorgaans niet aan de orde zijn.De afspraken over de verhouding van de bijdragen van de gemeenten aan
de desbetreffende gemeenschappelijke regelingen, de leden van de PvdA-fractie
vragen hiernaar, worden niet beïnvloed door de invoering van het BTW-compensatiefonds,
althans voorzover de bijdragen zijn uitgedrukt in een percentage of breukdeel
van de totale uitgaven van de gemeenschappelijke regeling. Met het voorgestelde
uitstel van de inwerkingtreding tot 1 januari 2003, resteert ook voldoende
tijd om de aanpassing van de administratie en de begroting voor te bereiden.Tevens vragen de leden van de PvdA-fractie naar de historische BTW en
de mogelijkheden van overgangsrecht. Een mogelijkheid van overgangsrecht voor
de historische BTW is een afgeleide regeling van de in de Wet op de omzetbelasting
1968 opgenomen mogelijkheid tot herrekening en herziening van BTW op bepaalde
investeringen die langdurig worden gebruikt1.
Bij de overgang van de van omzetbelasting vrijgestelde sfeer naar de belaste
ondernemerssfeer wordt dan jaarlijks gedurende een bepaalde periode na ingebruikname
van de investering voor het belast gebruik daarvan een deel van de oorspronkelijk
betaalde BTW alsnog teruggegeven. Dit zou in theorie ook kunnen gaan gelden
voor de gemeenschappelijke regelingen die, door het vervallen van de goedkeuring
van paragraaf 10 in de Toelichting gemeenten, na invoering van de voorgestelde
Wet op het BTW-compensatiefonds in de BTW heffing worden betrokken. Dergelijk
overgangsrecht wordt echter niet voorgesteld. Wij gaan namelijk uit van een
budgettair neutrale oplossing voor de gemeenten en provincies, zodat een noodzaak
voor dergelijk overgangsrecht niet aanwezig is. Bij de bepaling van de uitname
wordt namelijk ook geen rekening gehouden met deze historische BTW, zodat
per saldo een evenwichtige benadering resteert. Bovendien zou dergelijk overgangsrecht,
zoals hiervoor genoemd, een extra administratieve last voor de gemeenschappelijke
regelingen, gemeenten en provincies betekenen.9. Uitvoering van het BTW-compensatiefondsDe leden van de PvdA-fractie delen onze conclusie dat de administratieve
lasten na de invoering marginaal zullen zijn. De leden van de CDA-fractie
vragen echter op grond van welke feiten wij tot deze conclusie zijn gekomen.Deze conclusie is gebaseerd op het feit dat bij de reeds bestaande administratie
wordt aangesloten. Aan de bestaande administratie kan een grootboekrekening
compensabele BTW – en indien van toepassing een aparte grootboekrekening
buitenlandse compensabele BTW – worden toegevoegd, zodat bij het boeken
van een factuur de compensabele BTW apart zichtbaar wordt. Deze grootboekrekening
kan vervolgens worden gebruikt voor het doen van de opgave voor de bijdrage
uit het BTW-compensatiefonds. De administratieve verwerking van een factuur
blijft in beginsel gelijk aan de verwerking zoals deze nu ook plaatsvindt.
Wij verwijzen ook naar de beantwoording van de desbetreffende vraag van de
leden van de fracties van D66, GPV en RPF in paragraaf 1 van deze nota.Een aspect dat hier moet worden meegewogen is het vervallen van de resolutie
van 6 augustus 1980, nr. 280–178, ook wel bekend als «BTW-28».
Daarmee vervalt de complexe berekening voor de beoordeling van de mate van
kostendekkendheid. BTW-28 behelst een goedkeuring om de inkoop-BTW die betrekking
heeft op de aanleg van gemeenschapsvoorzieningen voor aftrek in aanmerking
te laten komen, voorzover de kosten van die aanleg zijn doorberekend
in de verkoopprijzen van de met berekening van BTW geleverde bouwterreinen.
Deze faciliteit houdt in dat de desbetreffende gemeente per bestemmingsplan
moet vaststellen in hoeverre die doorberekening daadwerkelijk heeft plaatsgevonden.
Met de inwerkingtreding van het voorliggende wetsvoorstel bestaat geen reden
meer om deze regeling te handhaven. De BTW op de aanleg van gemeenschapsvoorzieningen
is dan namelijk compensabel, ongeacht of deze kosten zijn doorberekend in
de uitgifteprijzen van de geleverde bouwterreinen. Hiermee worden de administratieve
lasten verlicht.De VNG vraagt in haar brief van 3 januari 2001 aandacht voor de gevolgen
van het BTW-compensatiefonds voor de gemeentelijke administratie zowel voor
de structurele situatie na invoering van de voorgestelde wet als voor de overgangssituatie.
Om inzicht te geven in de gevolgen voor de administratie gaan wij achtereenvolgens
in op de structurele en de overgangssituatie.Voor de structurele situatie betekent de invoering van het BTW-compensatiefonds
een aanpassing van de bestaande administratie op de voor de opgave benodigde
informatie. Wij verwijzen voor de aanpassing van de inrichting van de bestaande
administratie naar hetgeen in paragraaf 1 van deze nota is toegelicht
op de vragen van de leden van de fracties D66, GPV en RPF. De VNG uit haar
zorg voor de verzwaring van administratieve lasten aan de hand van een voorbeeld
van 1000 tot 1500 facturen per maand.De huidige behandeling is, ongeacht het aantal facturen, nu zo dat deze
facturen per stuk door middel van codering worden geboekt naar een kostenrekening.
Voor de belaste ondernemersactiviteiten volgt een afzonderlijke codering naar
de grootboekrekening voor aftrekbare BTW. Voor de vrijgestelde ondernemersactiviteiten
blijft de codering naar een aftrekbare of compensabele BTW uit. Voor beide
categorieën gelden na invoering van het BTW-compensatiefonds dezelfde
handelingen.Alleen de facturen die betrekking hebben op compensabele niet-ondernemersactviteiten
en compensabele overheidsactiviteiten krijgen, als gevolg van het BTW-compensatiefonds,
één journaalpostcodering meer naast de nu gehanteerde coderingen
per factuur. Dit geldt dus niet voor alle facturen en geschiedt in één
handeling met de ook nu gebruikelijke boeking per factuur.Bij de facturen betreffende gemengde kosten is niet zozeer het boeken
een verzwarende factor maar het vereist wel een duidelijke splitsing. Overigens
zijn de gemeenten ook nu al bekend met splitsing van aftrekbare BTW op factuurniveau.
Ook kan in bepaalde gevallen een splitsingsmaatstaf op afdelingsniveau denkbaar
zijn. Hierbij kan gedacht worden aan regelmatige aankoop van goederen voor
gemengd gebruik op een afdeling waar 20% belaste en 80% compensabele overheidsactiviteiten
worden verricht. In dat geval zou een splitsing 20/80 kunnen worden gehanteerd
voor alle gemengde kostenfacturen voor die afdeling.Niet elke opgave van de bijdrage zal maandelijks leiden tot een onderbouwing
op factuurniveau richting de Belastingdienst. Wel zullen in de administratie,
evenals nu het geval zal zijn, de facturen ordelijk moeten worden bewaard
en moet bij controle een duidelijk inzicht in de boeking van de factuur kunnen
worden gegeven. Dat inzicht kan duidelijk worden gemaakt door de codering
en bij gemengde kosten door vermelding van de gehanteerde splitsingsmethode.Op grond van het voorgaande zijn wij van mening dat de invoering van het
BTW-compensatiefonds structureel wel tot een wijziging, maar niet tot een
meer dan marginale verzwaring van administratieve lasten leidt. Daarbij dient
het vervallen van de administratieve handelingen betreffende «BTW-28»,
zoals hiervoor is aangegeven, te worden meegewogen. Voor de overgangssituatie vraagt de invoering van het BTW-compensatiefonds
een inventarisatie van het bedrag aan compensabele BTW. Op enig moment zal
dit voor de compensabele overheidstaken en de compensabele niet-ondernemerstaken
dienen te geschieden. De begroting van 2003 biedt daarvoor het eerste moment.
Voor de afdelingen van de gemeenten met gemengde prestaties zal een maatstaf
voor de hiervoor beschreven splitsing moeten worden vastgesteld op basis van
de bij de gemeente bekende gegevens van werkelijk gebruik.We onderkennen dat de voorbereiding van de begroting 2003 op dat punt
meer werk vergt dan de jaren daarvoor. Het is echter een goed moment om, gebruikmakend
van het extra jaar uitstel, een aanvang te maken met deze inventarisatie.Op het verzoek van de leden van de VVD-fractie om duidelijkheid te verschaffen
hoe bij gebrek aan omzetverhoudingen de splitsingsmaatstaf kan worden vastgesteld
en de vraag van de leden van de D66-fractie om een toelichting op de berekeningswijze
van de bijdrage bij gemengd gebruik van goederen en diensten lichten wij het
onderwerp nader toe.Bij gemengd gebruik zijn de kosten niet direct toe te rekenen aan één
activiteit en hebben betrekking op zowel een overheidsprestatie (al of niet
compensabel) als een ondernemersprestatie (belast of vrijgesteld). In beginsel
is de berekeningsmethode niet anders dan reeds wordt toegepast bij het bepalen
van het recht op aftrek bij de heffing van omzetbelasting.Artikel 8 van het voorstel voor de Wet op het BTW-compensatiefonds geeft
de mogelijkheid nadere regels te stellen voor splitsing van belasting bij
gebruik van goederen en diensten zowel in het kader van de onderneming van
het publiekrechtelijk lichaam als in het kader van andere doeleinden van het
publiekrechtelijk lichaam. Met de in de nota van wijziging opgenomen wijziging
van artikel 8 wordt tevens de mogelijkheid geboden om nadere regels te stellen
bij gebruik mede voor niet-compensabele doeleinden (zoals onderwijs). In de
toelichting op dat artikel 8 is aangegeven dat zoveel mogelijk zal worden
aangesloten bij de regels die in vergelijkbare situaties voor de bepaling
van het recht op aftrek van omzetbelasting gelden.In de methode van splitsing zal niet of nauwelijks een wijziging optreden.
Wel neemt het aantal soorten voor de splitsing relevante activiteiten met
één soort toe. Op dit moment wordt een onderscheid gemaakt tussen
voor de omzetbelasting belaste en vrijgestelde activiteiten en de overige
activiteiten. Met het BTW-compensatiefonds worden de overige activiteiten
gesplitst in de compensabele en niet compensabele overheidsactiviteiten.In de artikelen 11 en 12 van de Uitvoeringsbeschikking omzetbelasting
1968 is aangegeven dat de omzetbelasting die drukt op goederen en diensten
(de voorbelasting) die zowel vrijgesteld als belast worden gebruikt, aftrekbaar
is overeenkomstig de omzetverhouding tussen de belaste en vrijgestelde prestaties.
Indien het werkelijke gebruik van die goederen en diensten daarmee niet overeenstemt,
wordt de voorbelasting gesplitst op basis van het werkelijke gebruik.Het hanteren van de omzetverhouding zal bij gemeenten en provincies veelal
niet bruikbaar zijn. Afhankelijk van de soort kosten en de beschikbare gegevens
kan de keuze voor een bepaalde maatstaf verschillend zijn. In de praktijk
wordt bijvoorbeeld gesplitst op basis van vierkante meters (gebouwen) of aan
de tijdwerkregistratie ontleende gegevens over de aard van de verrichte werkzaamheden.In de huidige praktijk wordt van ontvangen facturen niet steeds onmiddellijk
de aftrekbare omzetbelasting bepaald. Eerst worden de facturen geboekt op
kostenrekeningen of kostenplaatsen. Dit zal met name gelden voor gemengde
kosten. Uitgangspunt is dat een gemeente binnen de grenzen van de wet vrij
is in de wijze van administreren (vergelijk artikel 9, achtste
lid, van het wetsontwerp). In paragraaf 13 van de Toelichting Gemeenten
is wat betreft de omzetbelasting aangegeven dat een systeem van het doorboeken
van kosten geoorloofd is, ook indien dat betekent dat het recht op aftrek
op een later tijdstip dan de wet aangeeft, wordt geëffectueerd. Uiteraard
mag een dergelijke verschuiving geen gevolgen hebben voor de omvang van de
aftrek. Het doorboeken over het jaar heen zal doorgaans geen probleem zijn.
Van de doorboeking van 2003 naar 2004 is echter wel relevant om te weten hoeveel
te compenseren BTW over het jaar heen wordt doorgeboekt. Het jaar 2003 is
immers bepalend voor de omvang van de uitname. Om vertroebeling van de gegevens
voor de bepaling van de uitname te voorkomen zal éénmalig moeten
worden geïnventariseerd wat de omvang is van de doorgeboekte compensabele
BTW van 2003 naar 2004. Die inventarisatie zal tijdig moeten plaatsvinden
om het resultaat daarvan mee te kunnen nemen in de bepaling van de uitname
in 2004.Als voorbeeld van de berekening van de bijdrage bij gemengd gebruik kan
de volgende casus dienen.VoorbeeldIn een gemeentelijk kantoorpand is één afdeling gevestigd
met belaste, compensabele en niet compensabele activiteiten. Een aantal ambtenaren
is belast met verschillende activiteiten. De kantoorkosten van de afdeling
worden geboekt op een afzonderlijke kostenrekening. De gemeente heeft zich
tot nu toe op het standpunt gesteld dat de voltijds formatieplaatsen dan wel
gewerkte uren een goede maatstaf vormen voor de verdeling van de kosten over
de ondernemers- en de overige activiteiten. Het vaststellen van het aantal
voltijds formatieplaatsen van ambtenaren die slechts met één
activiteit zijn belast, zal vrij eenvoudig zijn. Voor de overige ambtenaren
kan de toedeling aan de verschillende activiteiten bijvoorbeeld worden gebaseerd
op een tijdwerkregistratie. Na afloop van iedere maand kan op die wijze naar
de verhouding van de aan de verschillende activiteiten toe te rekenen tijd
de ten aanzien van de kantoorkosten in die maand in rekening gebrachte belasting
worden gesplitst in een aftrekbaar, een compensabel en een niet compensabel
deel. Indien de inspecteur zich in de berekeningswijze van de gemeente ten
aanzien van de heffing van omzetbelasting heeft kunnen vinden, zal de inwerkingtreding
van het BTW-compensatiefonds in beginsel geen reden zijn dat standpunt te
herzien.In de praktijk komt het voor dat in dergelijke gevallen in de loop van
een jaar de splitsing plaatsvindt op basis van ervaringscijfers over de voorafgaande
jaren, zonodig aangepast in verband met voorziene wijzigingen; aan het einde
van het jaar vindt dan de definitieve berekening plaats. Dit voorkomt dat
maandelijks de toedeling en de aftrekbare en compensabele voorbelasting moet
worden berekend.De leden van de CDA-fractie hebben gevraagd waarom gekozen is voor een
maandelijkse aangifteplicht. In de artikelsgewijze toelichting op artikel
9, tweede lid, van de Wet op het BTW-compensatiefonds is toegelicht dat uit
beheersoogpunt en vanwege de wens van uniforme toepassing, gekozen is voor
de periode van één maand voor alle betrokkenen. Om te voorkomen
dat een gemeente of provincie renteverlies leidt zullen wel wekelijks voorschotten
worden overgemaakt.Een tijdvak van een maand biedt voor alle betrokkenen de mogelijkheid
om snel over bruikbare bestuurlijke informatie te beschikken. Na de inwerkingtreding
van de Wet op het BTW-compensatiefonds kan de informatie van twee respectievelijk
zes aangiftetijdvakken al verwerkt worden in de mei- en septembercirculaire
van dat jaar. Zeker de eerste jaren is het voor alle partijen wenselijk snel
een goed inzicht te hebben in de effecten van het BTW-compensatiefonds.
Dit is ook van belang voor de lokale overheden, omdat het beroep op het BTW-compensatiefonds
in het eerste jaar medebepalend is voor de uiteindelijke omvang van de uitname
uit het provincie- en gemeentefonds. Indien gekozen zou worden voor een kwartaal
als tijdvak, ligt het moment van de eerste indiening op eind april en de verwerking
in mei, zodat eind mei pas de eerste aangifteresultaten van één
aangiftetijdvak kunnen worden geïnventariseerd. Dit is te laat voor verwerking
in de meicirculaire.Wel kan na enkele jaren na invoering bezien worden of het wenselijk is,
het tijdvak van het BTW-compensatiefonds te laten aansluiten bij het tijdvak
van de aangifte omzetbelasting van de desbetreffende gemeente of provincie.
Overigens kunnen gemeenten al op eigen verzoek van kwartaalnaar maandaangiften
omzetbelasting overgaan.Tevens vragen de leden van de CDA-fractie of, met het oog op uniforme
uitleg van deze nieuwe wetgeving, de uitvoering van het BTW-compensatiefonds
centraal wordt gecoördineerd.Voor het verwerken van de verzoeken om bijdrage en de coördinatie
van de uitvoering van de Wet op het BTW-compensatiefonds is de eenheid Grote
Ondernemingen te Breda als centrale eenheid aangewezen. Voor de controle voor
het BTW-compensatiefonds zijn wel de lokale Belastingeenheden, die bevoegd
zijn voor de BTW-heffing van de desbetreffende gemeente of provincie, aangewezen.In antwoord op de desbetreffende vraag van de leden van de CDA-fractie
kunnen wij bevestigen dat voor de maandelijkse verzoeken om een bijdrage een
apart opgaveformulier komt.De leden van de CDA-fractie vragen op welke wijze de Belastingdienst kan
controleren of de in het buitenland betaalde BTW werkelijk aldaar is afgedragen
hetzelfde geldt overigens voor binnenlandse BTW). Wij wijzen er op dat voor
het verkrijgen van het recht op een bijdrage van belang is of de buitenlandse
BTW aan het publiekrechtelijk lichaam in rekening is gebracht ter zake van
aan hem verrichte leveringen en diensten (artikel 5 van het voorstel voor
de wet op het BTW-compensatiefonds). Dit is te controleren aan de hand van
de in de administratie van het publiekrechtelijk lichaam opgenomen factuur
en overige bescheiden.De bijdrage vervalt als het publiekrechtelijk lichaam niet dan wel niet
geheel zal betalen of het bedrag terugontvangt (artikel 6 van het voorstel
voor de wet op het BTW-compensatiefonds). Ook dit is door de Belastingdienst
af te leiden uit de eigen administratie van het lichaam.Tevens vragen de leden van de CDA-fractie op welke wijze de Belastingdienst
kan controleren of de buitenlandse BTW conform de wettelijke bepalingen in
rekening is gebracht. Bij prestaties door ondernemers in andere EU-lidstaten
aan de publiekrechtelijke lichamen gelden de bepalingen zoals neergelegd in
de Zesde BTW-richtlijn. De nationale wettelijke bepalingen voor de BTW van
de EU-lidstaten zijn hierop gebaseerd en zijn in grote lijnen gelijk aan de
Nederlandse Wet op de omzetbelasting 1968. Dit stelt de Belastingdienst in
algemene zin in staat te beoordelen of de in rekening gebrachte BTW uit de
lidstaten conform de wettelijke bepalingen is vastgesteld. Dit geldt eveneens
voor de meeste diensten die door de publiekrechtelijke lichamen worden afgenomen
van ondernemers die in de in artikel 1, eerste lid, onderdeel d, genoemde
EER-staten zijn gevestigd1. De plaatsbepaling
van die diensten is geregeld in artikel 6, tweede lid, onderdeel e, van de
Wet op de omzetbelasting 1968. Hierdoor is de plaats van dienst doorgaans
in Nederland gelegen en is daarom met Nederlandse BTW belast. Bij leveringen
van goederen vanuit de EER-staten zal geen sprake zijn van in rekening gebrachte
buitenlandse BTW. In die gevallen is namelijk sprake van exportleveringen
die tegen het 0%-tarief of zelfs zonder omzetbelasting worden gefactureerd
door de leverancier. De vragen in de brief van VNG over de invloed van de buitenlandse BTW
op de vergelijking bij Europese aanbiedingen berusten waarschijnlijk op een
misverstand, aangezien in de voorgestelde wet (artikel 1, lid 1, onderdeel
d) wel is voorzien in een compensatie voor de buitenlandse BTW. Dit is de
BTW uit andere EU-lidstaten en EER-staten. Bekeken vanuit de administratieve
lasten vraagt de VNG apart aandacht voor het afzonderlijk administreren van
de buitenlandse BTW. Op zich zal de handeling van deze afzonderlijke boeking
niet meer vergen dan de keus tussen het boeken van de compensabele BTW met
de code van de grootboekrekening «compensabele binnenlandse BTW»
of met de code van de grootboekrekening «compensabele buitenlandse BTW».
Ook is op de factuur duidelijk zichtbaar of sprake is van binnenlandse of
buitenlandse BTW. Zelfs indien een aparte grootboekrekening «compensabele
buitenlandse BTW» achterwege gelaten zou mogen worden, moet hoe dan
ook de op de factuur vermelde buitenlandse BTW door middel van een code geboekt
worden. Er is dus geen sprake van extra boekingen. 10. Rfv-adviesDe leden van de PvdA-fractie vragen waarom de adviezen van de Raad voor
de financiële verhoudingen en de Raad van State voor de regering niet
zwaarwegend zijn.De Raad voor de financiële verhoudingen heeft in zijn advies van
april 1998 aangegeven positief te staan tegenover het voornemen om een BTW-compensatiefonds
in te voeren, maar pas een definitief oordeel te kunnen geven wanneer de financiële
effecten van het voorstel bekend zijn. Na ontvangst van het Cebeon-rapport
«Bepaling uitneemformules Gemeente- en Provinciefonds in verband met
introductie BTW-compensatiefonds» op 22 februari 2001, hebben wij een
tweede advies gevraagd (zie bijlagen). De Raad heeft in zijn eerste advies
een groot aantal aspecten besproken. Zoals blijkt uit de memorie van toelichting
is het grootste deel van de adviezen door ons overgenomen.Het negatieve advies van de Raad van State is met name gebaseerd op de
keuze het compensatiefonds voorlopig tot gemeenten en provincies te beperken
en het feit dat er op het niveau van individuele gemeenten en provincies positieve
en negatieve budgettaire effecten optreden. Zoals in het nader rapport bij
het wetsvoorstel is aangegeven acht de regering beide argumenten onvoldoende
zwaar om het wetsvoorstel niet in te dienen. In paragraaf 4 van deze
nota is toegelicht dat vanwege een aantal argumenten de compensatie vooralsnog
wordt beperkt tot gemeenten en provincies en dat in de toekomst de compensatie
mogelijk zal worden uitgebreid naar andere sectoren. Bij de budgettaire effecten
op het niveau van individuele gemeenten en provincies zijn met name de oorzaken
van deze effecten en de mogelijkheden voor gemeenten en provincies deze effecten
op te vangen van belang. Hiervoor in deze nota is daar nader op ingegaan.
Daarbij is aangegeven dat deze budgettaire effecten voort kunnen komen uit
verschillen in de mate van inbesteding dan wel en uitbesteding van taken,
het relatieve uitgavenniveau en het tijdspatroon in de uitgaven.ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGDe opmerkingen van de VVD-fractie over het voorleggen van ministeriële
regelingen aan de Tweede Kamer hebben wij hiervoor in paragraaf 3 besproken. Daar is aangekondigd dat in de nota van wijziging wordt voorzien
in een voorhangprocedure voor de in artikel 2 van het wetsvoorstel genoemde
ministeriële regelingen.De Minister van Financiën,G. ZalmXNoot1Wet bestrijding constructies onroerende zaken (Wet van 18 december 1995,
Stb. 659).XNoot2Op dit moment bestaat een beperkte goedkeuring om heffing van BTW achterwege
te laten op het ter beschikking stellen van personeel in het kader van (her)structurering
van publiekrechtelijke lichamen. Deze goedkeuring en de voorwaarden zijn neergelegd
in het besluit van 21-3-1995 nr. VB/952 (V-N 1995 blz. 1243 pt. 21, FED 1995/356),
laatstelijk gewijzigd op 31-7-2000 nr. RTB/2000/1326 (mededeling 36, NTFR
nr. 34 2000/1252).XNoot1Zie ook VNG-magazine, 9 februari 2001, blz. 5.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Schriftelijke vraag P-2861/99, Michel Hansenne (PPE-DE), 2000/C225 e/241.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Resolutie van 6 augustus 1980, nr. 280– 10178.XNoot1S. Domberger, S. Rimmer, Competitive tendering and contracting in the
public sector: A survey, International Journal of the Economics
of Business, vol 1 (3), p. 439–453 (1994); S. Domberger, P.
Jensen, Contracting out by the public sector, Oxford Review
of Economic Policy, vol. 4, p. 67–78 (1997); R. H. J. M. Gradus,
E. Dijkgraaf, Vuilophaal kan goedkoper: de winst van uitbesteding, ESB, 19 februari 1997, p. 144–147; Vereniging Nederlandse
Gemeenten, Zelf doen of laten doen, de rol van gemeenten
in de inzameling van afval, Den Haag, 1999, p. 41–42.XNoot1In Denemarken, Finland, Noorwegen, het Verenigd Koninkrijk en Zweden,
is al enige tijd een BTW-compensatieregime van kracht. In Finland, het Verenigd
Koninkrijk en Zweden is dit regime ingevoerd in samenhang met de invoering
van de BTW volgens de Europese systematiek. Hierdoor is het voor deze landen
niet goed mogelijk conclusies te trekken over de gevolgen van de invoering
van het fonds op de mate van uitbesteding en de daarmee gepaard gaande efficiencyvoordelen.
Navraag in de andere twee landen leert dat met name in Denemarken uit de ontwikkeling
van de omvang van het fonds aldaar wordt geconcludeerd dat er met de invoering
van het fonds een groei is van de uitbestedingen van de desbetreffende overheden.XNoot1Voor leveringen van goederen, andere dan nieuwe vervoermiddelen en accijnsgoederen,
afkomstig uit ander EU-lidstaten aan rechtspersonen, andere dan ondernemers,
is een bijzondere bepaling opgenomen in artikel 1a, lid 2, van de Wet op de
omzetbelasting 1968. Deze regeling bepaalt dat tot en met het drempelbedrag
van f 23 000 de aankoop van goederen niet in het land van verwerving
belast zijn met BTW. Heffing vindt tot het drempelbedrag dan plaats in het
land van herkomst. De drempel geldt per koper per kalenderjaar, mits de drempel
in het voorafgaande jaar niet is overschreden. Ook kan er door optie voor
gekozen worden om de drempel niet toe te passen en vanaf de eerste gulden
verwerving in Nederland, Nederlandse BTW te betalen op de aankoop. Voor de
buitenlandse BTW op leveringen van goederen uit de EER-staten Noorwegen, IJsland
en Liechtenstein kan, door de export tegen 0% of afwezigheid van heffing,
de totale som op nul gulden per jaar worden gesteld. Dit geldt ook voor de
diensten bestemd voor gebruik buiten Noorwegen en IJsland.XNoot2De diensten genoemd in artikel 6, lid 2, onderdeel d, van de Wet op de
omzetbelasting 1968.XNoot3De diensten genoemd in artikel 6, lid 2, onderdeel a, van de Wet op de
omzetbelasting 1968.XNoot1Gemeenten kennen geen ZBO's, zoals bedoeld in het wetvoorstel voor de
Kaderwet zelfstandige bestuursorganen (kamerstukken II 2000–2001, 27 426,
nrs. 1–3).XNoot1Hierbij wordt geabstraheerd van de toevoegingen voor BTW-28, gemeenschappelijke
regelingen en BTW-OV.XNoot1Voor Nederland, Hof van Justitie EG, 12 september 2000, C-408/97, Vakstudie
Nieuws 2000/41.19.XNoot1Bijlage M, bij het Besluit van 29 oktober 1968, nr. 120.XNoot1Artikel 15, lid 6, Wet op de omzetbelasting 1968, juncto artikelen 11
tot en met 14a Uitvoeringsbeschikking omzetbelasting 1968.XNoot1In de artikelsgewijze toelichting in de Memorie van Toelichting is de
toelichting bij artikel 1, eerste lid, onderdeel c, abusievelijk verwisseld
met de toelichting bij artikel 1, eerste lid, onderdeel d. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27293-7.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl