Wet tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten; Advies Raad van State en nader rapport
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-24 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31706, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

25-09-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

31706 nr. 5

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamOndertekeningLichaamBijlage bij het advies van de Raad van State betreffende no. W13.00.0381/I
met redactionele kanttekeningen die de Raad in overweging geeft.
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31706Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 67 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 706Regeling van een tegemoetkoming voor chronisch zieken en gehandicapten
(Wet tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten)nr. 5ADVIES RAAD VAN STATE EN NADER RAPPORTHieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State d.d. 8 september
2008 en het nader rapport d.d. 15 september 2008, aangeboden aan de Koningin
door de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, mede namens
de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de staatssecretaris van
Financiën. Het advies van de Raad van State is cursief afgedrukt.Bij Kabinetsmissive van 4 september 2008, no. 08.002.414, heeft
Uwe Majesteit, op voordracht van de Staatssecretaris van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport, mede namens de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
en de Staatssecretaris van Financiën, bij de Raad van State ter overweging
aanhangig gemaakt het voorstel van wet tot regeling van een tegemoetkoming
voor chronisch zieke en gehandicapte verzekerden (Wet tegemoetkoming chronisch
zieken en gehandicapten), met memorie van toelichting.Het voorstel introduceert een aantal maatregelen om chronisch zieken en
gehandicapten tegemoet te komen in de meerkosten waarmee zij te maken hebben.
Deze maatregelen zullen de thans in de inkomstenbelasting bestaande buitengewone
uitgavenregeling die op 1 januari 2009 zal vervallen, vervangen. Het
voorstel beslaat verschillende soorten maatregelen. Het gaat om specifieke
maatregelen gericht op de compensatie van chronisch zieken en gehandicapten
en om generieke maatregelen die met name de algemene inkomenspositie voor
ouderen en arbeidsongeschikten ondersteunen. De Raad van State maakt naar
aanleiding van het wetsvoorstel opmerkingen over de samenhang van de voorgenomen
generieke maatregelen met het doel van het voorstel, de fiscale regeling betreffende
uitgaven voor specifieke zorgkosten, de doelmatigheid van de systematiek van
de forfaitaire regeling, de toekenning van een publiekrechtelijke bevoegdheid
aan het CAK, de bescherming van persoonsgegevens en het toezicht op het CAK
met betrekking tot de uitvoering van een aantal wettelijke taken. Hij is van
oordeel dat het voorstel in verband daarmee (deels) nader dient te worden
overwogen.Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw Kabinet van 4 september
2008, no. 08.002.414, machtigde Uwe Majesteit de Raad van State zijn
advies inzake het bovenvermelde voorstel van wet rechtstreeks aan mij te doen
toekomen. Dit advies, gedateerd 8 september 2008, nr. W13.08.038/I,
bied ik U hierbij aan.De Raad maakt opmerkingen over de samenhang van de voorgenomen generieke
maatregelen met het doel van het voorstel, de fiscale regeling betreffende
uitgaven voor specifieke zorgkosten, de doelmatigheid van de systematiek
van de forfaitaire regeling, de toekenning van een publiekrechtelijke bevoegdheid
aan het CAK, de bescherming van persoonsgegevens en het toezicht op het CAK
met betrekking tot de uitvoering van een aantal wettelijke taken.De opmerkingen van de Raad hebben aanleiding gegeven tot aanvulling van
het wetsvoorstel in verband met de toekenning van publiekrechtelijke bevoegdheid
aan het CAK en tot een substantiële aanvulling van de memorie van toelichting
wat betreft de bescherming van persoonsgegevens. Daarnaast zijn ook op andere
punten passages aan de toelichting toegevoegd.I AANLEIDING VOOR HET VOORSTELHet buitengewone uitgaven-dossier is met de invoering van een regeling
op grond van het Besluit op de Inkomstenbelasting 1941 geopend en sedertdien
nooit gesloten geweest. Achtergrond van de regeling, die in het Besluit op
de Inkomstenbelasting 1941 was opgenomen en sedertdien in de opeenvolgende
wetten opgenomen is gebleven, is het bieden van een fiscale tegemoetkoming
indien de draagkracht ernstig wordt aangetast als gevolg van op de belastingplichtige
drukkende bijzondere uitgaven. Deze uitgaven waartoe de uitgaven ter zake
van ziekte, invaliditeit en sterfgeval werden gerekend, werden alleen als
buitengewone uitgaven gerekend indien de belastingplichtige tengevolge daarvan
grotere uitgaven heeft dan het merendeel van de belastingplichtigen die wat
inkomen, vermogen en gezin betreft, in dezelfde omstandigheden verkeren (artikel
51 Besluit op de Inkomstenbelasting 1941). «Normale» uitgaven
dienen aldus buiten aanmerking te blijven, hetgeen vorm is gegeven door het
opnemen van een drempel die moet worden overschreden, voordat aftrek mogelijk
is.De buitengewone lastenregeling is niet alleen ingezet voor de bijzondere
uitgaven. In de loop van de tijd is de regeling aangevuld met vaste aftrekken.
Deze vaste aftrekken hebben een inkomenspolitieke achtergrond. Zo zijn in
1983 in het tarief van de inkomstenbelasting de aftrekken wegens arbeidsongeschiktheid
en wegens ouderdom afgeschaft. Ter compensatie daarvan is naast maatregelen
in de sfeer van een aantal sociale uitkeringen de aftrek wegens buitengewone
lasten met een vaste aftrek voor arbeidsongeschiktheid en ouderdom uitgebreid.
Ingaande 1998 is deze vaste aftrek uitgebreid tot chronisch zieken in verband
met uitgaven die niet direct kunnen worden gerelateerd aan hun ziekte dan
wel niet kunnen worden gekwantificeerd. Zij kunnen – naast de op hen
drukkende kosten ter zake van ziekte, invaliditeit en bevalling – een
additioneel bedrag als aftrekbare ziektekosten in aanmerking nemen zonder
dat daar direct aanwijsbare uitgaven tegenover hoeven te staan. Evenzo zijn
in 2004 de vermenigvuldigingsfactoren voor de specifieke uitgaven ingevoerd
teneinde drempelverlagend te werken voor de uitgaven die ook in aanmerking
worden genomen voor de beoordeling van de toegang tot het chronisch ziekenforfait.
Het opnemen (en continueren) van deze inkomenspolitieke elementen in de buitengewone
uitgavenregeling vormt op zich een oneigenlijk element in die regeling. Deze
elementen hebben er ook aan in de weg gestaan de buitengewone uitgavenregeling
toe te spitsen op chronisch zieken en gehandicapten. Voor de kosten die door
chronisch zieken en gehandicapten moeten worden gemaakt uit hoofde van hun
ziekte of handicap, heeft de buitengewone uitgavenregeling daardoor de grenzen
bereikt van hetgeen een fiscaal instrument vermag.In het kader van het Belastingplan 2008 is de buitengewone uitgavenregeling
in twee stappen afgeschaft en is voorgesteld een compensatieregeling voor
chronisch zieken en gehandicapten op te nemen in de Wet maatschappelijke ondersteuning
(Wmo). Als leidend motief voor dat voorstel is in de toelichting op het Belastingplan
2008 gesteld dat de stijging van het gebruik van de buitengewone uitgaven
vooral het gevolg is van het gebruik door anderen dan chronisch zieken en
gehandicapten, hetgeen aangeeft dat de regeling te weinig gericht is, alsmede
dat door de toename van het gebruik de regeling budgettair onbeheersbaar is
geworden. In het Plan van aanpak «Vereenvoudigingsoperatie Belastingdienst»
is de regeling genoemd als een die verantwoordelijk is voor een onevenredige
complexiteit van de wetgeving. Tevens is aangegeven dat er sprake is van een
aanmerkelijk niet-gebruik van de regeling. I AANLEIDING VOOR HET VOORSTELTerugkijkend op de geschiedenis van het buitengewone uitgaven-dossier,
stelt de Raad terecht vast dat de buitengewone uitgavenregeling niet alleen
is ingezet voor bijzondere uitgaven, maar in de loop van de tijd ook is aangevuld
met vaste aftrekken met een inkomenspolitieke achtergrond. De Raad komt tot
de conclusie dat het opnemen en continueren van dergelijke inkomenspolitieke
elementen in de buitengewone uitgavenregeling op zich een oneigenlijk element
in die regeling vormt. De Raad merkt op dat deze elementen er ook aan in de
weg hebben gestaan de buitengewone uitgavenregeling toe te spitsen op chronisch
zieken en gehandicapten. Voor de kosten die door chronisch zieken en gehandicapten
moeten worden gemaakt uit hoofde van hun ziekte of handicap, heeft de buitengewone
uitgavenregeling daardoor de grenzen bereikt van hetgeen een fiscaal instrument
vermag.Deze waarnemingen van de Raad ondersteunen de keuze van het kabinet om
een regeling te treffen die specifiek gericht is op versterking van de financiële
positie van chronisch zieken en gehandicapten. Deze regeling gaat gepaard
met (tijdelijk) generieke maatregelen gericht op compensatie van onwenselijk
geachte inkomenseffecten. Het kabinet is van oordeel dat met een specifiek
op de groep chronisch zieken en gehandicapten afgestemde regeling een grote
stap voorwaarts wordt gezet. Gegeven de lange voorgeschiedenis van het buitengewone
uitgaven-dossier – de Raad wijst daar terecht op – zullen zowel
in de fiscaliteit en de sociale zekerheid, maar ook als het gaat om de afbakening
van doelgroep chronisch zieken en gehandicapten, verdere stappen kunnen worden
gezet die tot een volledig uitgebalanceerde wetgeving met betrekking tot tegemoetkoming
en compensatie van chronisch zieken en gehandicapten leiden.II HET VOORSTELOp grond van nader beraad heeft het kabinet besloten om geen regeling
gericht op chronisch zieken en gehandicapten in de Wmo op te nemen. Met het
voorstel wordt thans een zelfstandige regeling geïntroduceerd voor een
tegemoetkoming voor chronisch zieken en gehandicapten die worden geconfronteerd
met hoge uitgaven in verband met gezondheidsproblemen.De nieuwe regeling bestaat uit een combinatie van specifieke en generieke
elementen. De specifieke elementen betreffen een forfaitaire regeling voor
de meerkosten van chronisch zieken en gehandicapten (par. 2.1 van de Wet tegemoetkoming
chronisch zieken en gehandicapten; hierna Wtcg), een nieuwe fiscale regeling
voor uitgaven van specifieke zorgkosten in de Wet inkomstenbelasting 2001
(art. 8 Wtcg), en een grondslag voor een – niet fiscale – tegemoetkomingsregeling
als opvolger van de bestaande tegemoetkomingsregeling buitengewone uitgaven
(art. 19 Wtcg). Het generieke deel betreft met name een algemene inkomenscompensatie
voor ouderen en arbeidsongeschikten.II HET VOORSTELDe Raad constateert dat het kabinet op grond van nader beraad heeft besloten
de regeling gericht op chronisch zieken en gehandicapten niet op te nemen
in de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), maar een zelfstandige regeling
te introduceren voor een tegemoetkoming voor chronisch zieken en gehandicapten
die worden geconfronteerd met hoge uitgaven in verband met gezondheidsproblemen.III KRING VAN GERECHTIGDENMet de omschrijving van degenen die als chronisch ziek of gehandicapt
worden aangemerkt, wordt de knoop doorgehakt die ontstaan is als resultaat
van een weerbarstig en lang bediscussieerd probleem.Daarbij heeft de Raad begrip voor het feit dat de nauwkeurige afbakening
nog nader kan – en zal moeten – worden bepaald. De Raad acht het
daarom passend dat in artikel 2, derde en vierde lid, Wtcg een regeling is
opgenomen, die een snelle maar met waarborgen omklede aanvulling van de criteria
mogelijk maakt.De Raad zal over de in artikel 2, eerste lid, Wtcg omschreven criteria
dan ook thans geen inhoudelijke opmerkingen maken, maar behoudt zich voor
bij de verdergaande uitkristallisering van deze criteria kanttekeningen te
plaatsen. Wel is de Raad van oordeel dat gelet op aanleiding en doel van de Wtcg
de toegang tot de regeling beperkt zou dienen te blijven tot chronisch zieken
en gehandicapten. Voorkomen dient te worden dat andere groepen dan die chronisch
zieken en gehandicapten om inkomenspolitieke redenen tegemoetkomingen uit
hoofde van de Wtcg kunnen krijgen. Tegemoetkomingen aan anderen dienen een
eigen plaats buiten de hoofdstukken 1 en 2 van de Wtcg te krijgen. De Raad
wijst in dit verband op de voorgestelde tegemoetkoming aan arbeidsongeschikten.III KRING VAN GERECHTIGDENDe Raad kenschetst de omschrijving in het wetsvoorstel van degenen die
als chronisch ziek of gehandicapt worden aangemerkt, als het doorhakken van
een knoop die ontstaan is als resultaat van een weerbarstig en lang bediscussieerd
probleem, en toont begrip voor het feit dat de nauwkeurige afbakening nog
nader kan – en zal moeten – worden bepaald.De Raad acht het passend dat in artikel 2, derde en vierde lid, van het
wetsvoorstel een regeling is opgenomen die een snelle maar met waarborgen
omklede aanvulling van de criteria mogelijk maakt. De Raad onthoudt zich thans
van inhoudelijke opmerkingen over de gekozen criteria, maar behoudt zich het
recht voor die wel te maken bij de verdergaande uitkristallisering van deze
criteria.Het kabinet onderschrijft het oordeel van de Raad dat, gelet op aanleiding
en doel van het wetsvoorstel, de toegang tot de regeling beperkt zou dienen
te blijven tot chronisch zieken en gehandicapten. Bij de verdere verfijning
van de groep chronisch zieken en gehandicapten zal rekening worden gehouden
met de opmerking van de Raad over de aanleiding en het doel van het wetsvoorstel.IV DE AARD VAN DE MAATREGELENVoorts heeft de Raad opmerkingen over de aard van de voorgenomen maatregelen
en de wijze waarop vorm wordt gegeven aan de uitvoering van de forfaitaire
tegemoetkoming.In het voorstel zijn specifieke maatregelen, waaronder een forfaitaire
regeling voor de meerkosten van chronisch zieken en gehandicapten en een fiscale
regeling voor uitgaven van specifieke zorgkosten, en generieke maatregelen
die betrekking hebben op algemene inkomenscompensatie opgenomen. Met betrekking
tot de aard van de verschillende maatregelen maakt de Raad de volgende opmerkingen.1. De samenhang van de generieke maatregelen met het doel van het
voorstelHet voorstel bevat de volgende generieke maatregelen: een tegemoetkoming
voor arbeidsongeschikten (artikel 6 Wtcg), een verhoging van de ouderenkorting
(art. 8.17 Wet IB 2001) en een wijziging huurtoeslag voor ouderen (art. 12
Wtcg). Deze generieke maatregelen hebben, aldus de toelichting, betrekking
op de algemene inkomenscompensatie voor arbeidsongeschikten en ouderen.In zijn advies over het Belastingplan 2008 heeft de Raad aangegeven dat
de aanwezigheid van inkomenspolitieke elementen in de thans geldende buitengewone
uitgavenregeling op zich een oneigenlijk element vormt in die regeling. Het
is dan ook goed dat de voor de oorspronkelijke buitengewone uitgavenregeling
belastende inkomenspolitieke maatregelen weer een eigen plaats krijgen1.De Raad constateert echter dat toch een tegemoetkoming aan arbeidsongeschikten
wordt ingevoerd als onderdeel van het voorstel dat de tegemoetkoming in de
meerkosten van chronisch zieken en gehandicapten tot doel heeft. De Raad meent
dat genoemde generieke maatregel die niet specifiek betrekking heeft op de
tegemoetkoming van chronische zieken en gehandicapten, geen onderdeel van
hoofdstuk 1 en 2 Wtcg zou moeten vormen, maar in de desbetreffende uitkeringswetten
zou moeten worden opgenomen, zoals ook de ten aanzien van de inkomenspolitieke
maatregelen voor ouderen in de Wet IB 2001 en de Wet op de huurtoeslag is
geschied.De Raad adviseert het voorstel ten aanzien van de tegemoetkoming voor
arbeidsongeschikten aan te passen.Indien en voor zover het voorstel er echter vooral op zou zijn gericht
de gevolgen van de afschaffing van de buitengewone uitgavenregeling voor verschillende
groepen betrokkenen te compenseren en niet alleen als doel heeft
om chronisch zieken en gehandicapten te tegemoet te komen, is de Raad van
oordeel dat de motivering van het voorstel daarop moet worden afgestemd. In
dat geval moet bovendien in de toelichting nader worden aangegeven waarom
bepaalde (andere) groepen betrokkenen die tot 1 januari 2009 van de buitengewone
uitgavenregeling gebruik kunnen maken, niet ingevolge het voorstel worden
gecompenseerd.De Raad adviseert in dat geval de toelichting aan te vullen.IV. DE AARD VAN DE MAATREGELEN1. De samenhang van de generieke maatregelen met het doel van het
voorstelDe Raad onderschrijft dat met de in het wetsvoorstel vervatte generieke
maatregelen, te weten de algemene inkomenscompensatie voor arbeidsongeschikten
en ouderen, oneigenlijke elementen uit de thans geldende buitengewone uitgavenregeling
vervallen en weer een eigen plaats krijgen. De Raad constateert echter dat
toch een tegemoetkoming aan arbeidsongeschikten wordt ingevoerd als onderdeel
van het voorstel dat de tegemoetkoming in de meerkosten van chronisch zieken
en gehandicapten tot doel heeft. De Raad meent dat genoemde generieke maatregel
die niet specifiek betrekking heeft op de tegemoetkoming van chronische zieken
en gehandicapten, geen onderdeel van hoofdstuk 1 en 2 Wtcg zou moeten vormen,
maar in de desbetreffende uitkeringswetten zou moeten worden opgenomen, zoals
dat ook ten aanzien van de inkomenspolitieke maatregelen voor ouderen in de
Wet inkomstenbelasting 2001 (Wet IB 2001) en de Wet op de huurtoeslag is geschied.
De Raad adviseert het voorstel ten aanzien van de tegemoetkoming voor arbeidsongeschikten
aan te passen.Het advies van de Raad om de tegemoetkoming aan arbeidsongeschikten op
te nemen in de desbetreffende uitkeringswetten is niet overgenomen.Daarbij is overwogen dat de tegemoetkoming, gelet op de omschrijving van
de doelgroep, wel wordt verstrekt aan personen die in ieder geval langdurig
ziek zijn of een handicap hebben. Immers, de doelgroep bestaat uit personen
die wegens ziekte of gebreken niet in staat zijn hetzelfde te verdienen als
gezonde personen met een vergelijkbare opleiding of ervaring. Het gaat om
personen die een mate van arbeidsongeschiktheid hebben van 45% of meer,
en die dus niet ten minste 55% kunnen verdienen van wat een gezonde
persoon verdient. De regeling van de tegemoetkoming aan arbeidsongeschikten
heeft daarmee een aantal kenmerken die overeenkomen met de regeling van de
andere tegemoetkoming voor chronisch zieken en gehandicapten, zodat regeling
in hetzelfde hoofdstuk op zijn plaats is. Daarnaast zou het opnemen van het
verstrekken van de tegemoetkoming in de uitkeringsregelingen in de vorm van
een aanvulling op de arbeidsongeschiktheidsuitkering, zoals de tegemoetkoming
voor ouderen een aanvulling is op het ouderdomspensioen op grond van de AOW,
met zich brengen dat bij die uitkeringsverstrekking moet worden aangesloten.
Dit zou tot gevolg hebben dat de tegemoetkoming bruto per maand wordt verstrekt
en niet netto voor betrokkene. Voorts zou meer geregeld moeten worden om doorwerking
naar inkomensafhankelijke regelingen te voorkomen. Aparte regeling in dit
wetsvoorstel maakt het mogelijk te kiezen voor een tegemoetkoming, die netto
wordt uitgekeerd, niet behoort tot het voor inkomensafhankelijke regelingen
of bijdragen relevante verzamelinkomen en eenmaal per jaar ambtshalve wordt
toegekend. Om dit zonder al te veel uitvoeringslasten te bewerkstelligen,
is gekozen voor de uitvoering door het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen
(UWV) en een doelgroep, die bij het UWV bekend is. De memorie van toelichting
is op het punt van de uitvoering door het UWV en het aanduiden van de doelgroep
nog nader verduidelijktIn verband met het voorgaande behoeft niet verder te worden ingegaan op
de veronderstelling van de Raad dat de voorgestelde tegemoetkoming voor arbeidsongeschikten
er mogelijk vooral op is gericht de gevolgen van de afschaffing van de buitengewone
uitgavenregeling voor verschillende groepen betrokkenen te compenseren, en
niet alleen als doel heeft om chronisch zieken en gehandicapten te tegemoet
te komen. Dat is niet het geval. 2. De fiscale regeling betreffende uitgaven voor specifieke zorgkostenMet betrekking tot de voorgestelde nieuwe regeling voor specifieke zorgkosten
plaatst de Raad kanttekeningen bij het opnemen van die regeling in de Wet
IB 2001 alsmede de kring van gerechtigden, de hulpmiddelen en de vermenigvuldigingsfactoren
van de nieuwe fiscale regeling.a. Het inpassen van de specifieke zorgkosten in de Wet IB 2001In punt I van dit advies is reeds aangegeven dat de thans geldende buitengewone
uitgavenregeling met ingang van 1 januari 2009 wordt afgeschaft, omdat
deze te weinig gericht en onevenredig complex is en er bovendien sprake is
van een aanmerkelijk niet-gebruik van de regeling.De Raad merkt op dat door de inpassing van de nieuwe regeling voor specifieke
zorgkosten in de Wet IB 2001 opnieuw een regeling wordt vastgesteld die veel
uitvoeringsproblemen zal veroorzaken en onvoldoende gericht is op het compenseren
van die personen die dat het meeste nodig hebben.Een belangrijk aspect hierbij is, dat voor het geldend maken van de aftrek
voor de specifieke zorgkosten het doen van aangifte voor de inkomstenbelasting
nodig is. Het opnieuw betrekken van chronisch zieken en gehandicapten in de
aanslagregeling vormt een kwetsbaar element in het massale proces van die
aanslagregeling. Met name is dit het geval door de omstandigheid dat zij opgave
moeten doen van de in artikel 6.17 Wet IB 2001 opgenomen specifieke zorgkosten.
Dit vergt kennis van hetgeen onder die zorgkosten wordt begrepen en het administreren
van die kosten en de daarop betrekking hebbende bescheiden. Op deze wijze
wordt een beroep gedaan op fiscaal niet-geschoolden, de zwakste schakel in
de keten van de aanslagregeling. Dit is in strijd met het streven bij het
massale proces van de aanslagregeling inkomstenbelasting zomin mogelijk gebruik
te behoeven maken van gegevens die alleen aan de administratie van de belastingplichtigen
ontleend kunnen worden en niet door fiscaal meergeschoolde ondernemers of
anderen aan de belastingdienst ter beschikking worden gesteld. Voor de uitvoering
door de belastingdienst van de regeling is in een massaal proces daarenboven
de (handmatige) controle van de kosten en bescheiden niet goed doenlijk, zoals
in de toelichting is opgemerkt. Het is bovendien gebleken dat het doen van
aangifte een aanmerkelijke belemmering vormt voor de groep chronisch zieken
en gehandicapten, waardoor een aanzienlijk niet-gebruik van de buitengewone
uitgavenregeling is opgetreden. Niet valt in te zien dat dit voor de specifieke
zorgkostenregeling anders zal zijn. Daarenboven brengt de fiscale systematiek
van tarieven en aftrekposten ook nu mee dat juist personen die het gelet op
hun inkomsten het meeste nodig hebben minder gemakkelijk voor de aftrek van
specifieke zorgkosten in aanmerking komen.Daarnaast merkt de Raad op, dat het betrekken van de chronisch zieken
en gehandicapten in de aanslagregeling inkomstenbelasting er toe zal leiden
dat ook de uitvoering van de toekenning van met name de zorg- en huurtoeslag
verzwaard zal worden. Voor de toekenning kan niet meer worden uitgegaan van
de in de loonketen verzamelde gegevens. Dit leidt er toe dat het eerste authentieke
gegeven waarop de toekenning is gebaseerd, zal leiden tot een te lage toekenning
van de toeslagen. Na ontvangst van de aangifte zullen de toeslagen moeten
worden herzien, evenals na correctie van de aangifte door de belastingdienst
of na een gehonoreerd bezwaar of beroep tegen de aanslag. Dit alles vormt
een aanzienlijke administratieve belasting.De Raad merkt bovendien op dat het tegemoetkomen van chronisch zieken
en gehandicapten voor specifieke zorgkosten via de fiscale weg op indirecte
wijze plaats vindt, omdat de tegemoetkoming bestaat uit een verlaging van
de inkomstenbelasting. Dit leidt tot het verlies van de tegemoetkoming indien
geen inkomstenbelasting verschuldigd is; de verzilveringsproblematiek is hierdoor
opgeroepen. Voor degenen die wel inkomstenbelasting betalen, is de «waarde»
van de aftrekpost afhankelijk van het tarief dat zij verschuldigd zijn; de
vermenigvuldigingsfactoren zijn hierdoor opgeroepen. Deze complicaties kunnen
vermeden worden door ook de tegemoetkoming voor de specifieke zorgkosten als
zodanig op dezelfde wijze en met gebruikmaking van dezelfde gegevens als de
forfaitaire tegemoetkoming uit te keren.De Raad adviseert opnieuw te bezien of de beoogde tegemoetkoming voor
specifieke zorgkosten niet in de vorm van een bij algemene maatregel van bestuur
vast te stellen tegemoetkoming kan worden uitgekeerd. Zolang het nog noodzakelijk blijft voor de specifieke zorgkosten terug
te vallen op het fiscale systeem, merkt de Raad nog het volgende op over de
gekozen wijze van inpassing in de Wet IB 2001.b. De nieuwe fiscale regelingDe Wtcg ziet, zoals in de toelichting meermalen is gesteld, op chronisch
zieken en gehandicapten. De stap om te komen tot een geïntegreerde fiscale
en niet-fiscale regeling wordt echter niet gezet. Naar het oordeel van de
Raad is dit een belangrijk gemis. Het toespitsen van het voorstel op chronisch
zieken en gehandicapten heeft in zich, dat ook de fiscale regeling alleen
toegankelijk zou dienen te zijn voor degenen die op grond van het voorstel
als chronisch ziek of gehandicapt worden aangemerkt, tenzij zwaarwegende motieven
tot een andere kring van gerechtigden dwingen.De Raad merkt in dit kader op, dat bij de invoering van een nieuwe regeling,
ook al worden daarvoor vele elementen ontleend aan een afgeschafte regeling,
de kring van personen waarvoor de regeling zal gaan gelden, uitdrukkelijk
dient te worden gemotiveerd. Daarbij dient in het oog te worden gehouden dat
de motieven om de regeling af te schaffen, niet genegeerd kunnen worden; voorkomen
moet worden dat de nieuwe regeling dezelfde weg op gaat als de oude regeling
gegaan is. Waar het in het voorstel gaat om chronisch zieken en gehandicapten
dient een zwaarwegende motivering te worden gegeven ook niet-chronisch zieken
en niet-gehandicapten in de regeling te betrekken, zoals in artikel 6.16 Wet
IB 2001 wordt voorgesteld. De Raad adviseert de in artikel 6.16 Wet IB 2001
opgenomen kring van personen waarvan specifieke zorgkosten in aanmerking worden
genomen, te motiveren.In dit kader merkt de Raad nog het volgende op. Voor zover door anderen
dan chronisch zieken of gehandicapten specifieke zorgkosten worden gemaakt
ten behoeve van een chronisch zieke of gehandicapte, kan, indien het noodzakelijk
wordt geacht dat zij een inkomenscompensatie krijgen voor het verlies van
de buitengewone uitgavenaftrek die onder de vervallen regeling bestond, deze
compensatie worden gevonden in een gerichte uitbreiding van de persoonsgebonden
aftrek voor uitgaven voor levensonderhoud, die nu beperkt is tot kinderen
(artikel 6.13–6.15 Wet IB 2001). Het is hiervoor niet noodzakelijk de
kring van personen te verruimen. De Raad adviseert voor dat geval de artikelen
6.13–6.16 Wet IB 2001 opnieuw te bezien en aan te vullen met een inkomenscompenserende
regeling voor de uitgaven van levensonderhoud ten behoeve van zijn jonger
dan 27-jarige kinderen, tot zijn huishouden behorende ernstig gehandicapte
personen van 27 jaar of ouder en bij de belastingplichtige inwonende zorgafhankelijke
ouders, broers of zusters.Ten aanzien van de voorgestelde aftrekposten merkt de Raad op, dat op
grond van artikel 6.17 Wet IB 2001 als «andere hulpmiddelen» worden
uitgezonderd brillen, contactlenzen en overige hulpmiddelen ter ondersteuning
van het gezichtsvermogen en dat in het verlengde hiervan de ooglaserbehandelingen
ter vervanging van bril of contactlenzen eveneens worden uitgezonderd. Deze
uitzonderingen zijn in de toelichting niet dragend gemotiveerd. Enkel is gesteld
dat zij zijn uitgezonderd.De Raad ziet geen reden voor deze uitzonderingen. Het mag zijn, dat het
aanmerken van brillen als hulpmiddelen waarvan de uitgaven op grond van het
vervallen artikel 6.17 Wet IB 2001 als uitgaven wegens ziekte, invaliditeit
en bevalling werden aangemerkt, heeft geleid tot niet voorzien en beoogd gebruik
van de buitengewone uitgavenregeling. Dit gebruik is echter mogelijk gemaakt
doordat de buitengewone lastenregeling niet alleen is ingezet voor de bijzondere
uitgaven wegens ziekte, invaliditeit en bevalling, maar zoals hiervoor is
beschreven, in de loop van de tijd is aangevuld met inkomenspolitieke maatregelen.
Van belang is dat ingaande 1998 een vaste aftrek is opgenomen voor chronisch
zieken in verband met uitgaven die niet direct kunnen worden gerelateerd aan
hun ziekte dan wel niet kunnen worden gekwantificeerd en in 2004 de toegang
tot deze vaste aftrek is gekoppeld aan een minimumbedrag van € 325
voor een aantal specifieke uitgaven in het desbetreffende kalenderjaar (artikel
6.20a Wet IB 2001). Uitgaven voor hulpmiddelen, waaronder brillen, behoorden
tot deze specifieke uitgaven, hetgeen er toe heeft geleid dat de aanschaf
van een bril van meer dan € 325 een extra aanspraak heeft gegeven
op het chronisch zieken-forfait van € 821.Nu bij de uitgaven voor specifieke zorgkosten geen sprake meer is van
inkomenspolitieke maatregelen, geeft de aanschaf van een bril ook geen toegang meer tot die inkomenspolitieke maatregelen. Een bril ter ondersteuning
van het gezichtsvermogen onderscheidt zich niet van een ander hulpmiddel,
en behoort daarom ook niet uitgezonderd te worden. Evenzo is er geen reden
de uitgaven voor andere soms zeer kostbare visuele hulpmiddelen en de kosten
van een blindengeleide hond niet in aanmerking te nemen.De Raad adviseert de uitzonderingen voor gezichtsvermogen ondersteunende
behandelingen en hulpmiddelen te schrappen.Tevens merkt de Raad op, dat de kosten van het reizen in verband met het
regelmatig bezoeken van bepaalde verpleegde personen niet zien op kosten die
door een chronisch zieke of gehandicapte in verband met de eigen ziekte of
handicap worden gemaakt (artikel 6.17, eerste lid, onderdeel h, en zesde lid,
Wet IB 2001). Gelet op het toespitsen van de regeling op chronisch zieken
en gehandicapten ligt een dergelijke aftrekpost dan ook niet voor de hand.
Het opnemen van deze kosten dient dan ook uitdrukkelijk te worden gemotiveerd.De Raad adviseert de toelichting op dit punt aan te vullen.Tenslotte merkt de Raad op dat door de verhoging van de uitgaven voor
specifieke zorgkosten met een hoger percentage dan correspondeert met een «waarde»
van 42% of 52%, zoals is opgenomen in artikel 6.19 Wet
IB 2001, voor degenen die een verzamelinkomen hebben dat in de eerste of tweede
schijf van het inkomstenbelastingtarief valt, opnieuw een inkomenspolitieke
maatregel in de regeling wordt opgenomen. Naar het oordeel van de Raad dienen
de tegemoetkomingen op grond van de nieuwe regeling voor chronisch zieken
en gehandicapten op objectieve criteria te worden toegekend; hierbij passen
geen inkomenspolitieke elementen.De Raad adviseert de verhoging van de uitgave voor specifieke zorgkosten
zodanig vast te stellen dat de «waarde» van de tegemoetkoming
voor alle gerechtigden gelijk is.V DE WIJZE VAN UITVOERING VAN DE FORFAITAIRE TEGEMOETKOMINGDe voorgestelde forfaitaire regeling voor de meerkosten van chronisch
zieken en gehandicapten brengt mee dat daadwerkelijk personen die daarvoor
in aanmerking komen, compensatie krijgen. De verstrekking van de tegemoetkoming
vindt niet plaats op basis van een aanvraag of belastingaangifte van de chronisch
zieke of gehandicapte, maar op basis van gegevens die bij de overheid en zorgverzekeraars
beschikbaar zijn. De Raad heeft in de toelichting een uiteenzetting gemist
over de vraag of een regeling als deze aan een private instelling moet worden
overgelaten, nu het gaat om automatische besluitvorming, zonder aanvraag of
medeweten van betrokkenen, op basis van grootschalige verwerking van bijzondere
persoonsgegevens die voor een ander doel zijn samengebracht. De Raad heeft
acht geslagen op het nader rapport bij het advies inzake het voorstel van
wet houdende wijziging van de Zorgverzekeringswet en de Wet op de zorgtoeslag
houdende vervanging van de no-claimteruggave door een verplicht eigen risico1. De Raad meent niettemin dat de voorgenomen toekenning
aan het CAK van deze nieuwe taak gelet op de bijzondere kenmerken van de regeling
zelfstandige motivering vraagt. De Raad vraagt in het bijzonder aandacht voor
het volgende.2. De fiscale regeling betreffende uitgaven voor specifieke zorgkostenMet betrekking tot de voorgestelde nieuwe regeling voor specifieke zorgkosten
plaatst de Raad kanttekeningen bij het opnemen van die regeling in de Wet
IB 2001 alsmede de kring van gerechtigden, de hulpmiddelen en de vermenigvuldigingsfactoren,
die in het hierna volgende van een reactie door het kabinet worden voorzien.a. Het inpassen van de specifieke zorgkosten in de Wet IB 2001De Raad merkt als eerste op, dat door de inpassing van de nieuwe regeling
voor specifieke zorgkosten in de Wet IB 2001 opnieuw een regeling wordt vastgesteld
die veel uitvoeringsproblemen zal veroorzaken en onvoldoende gericht is op
het compenseren van die personen die dat het meest nodig hebben.In reactie hierop zij opgemerkt dat het kabinet bij de vormgeving van
een nieuwe regeling voor chronisch zieken en gehandicapten een goede balans
heeft moeten zoeken tussen verschillende criteria die soms tegenstrijdig zijn,
bijvoorbeeld de wens van individueel maatwerk afgewogen tegen de uitvoeringslasten
die daarmee gepaard gaan. In die afweging is uiteindelijk gekozen
voor een regeling die bestaat uit drie delen, waaronder een fiscale regeling
als vangnet voor specifieke zorgkosten. Voor de overwegingen die tot deze
keuze hebben geleid, zij verwezen naar de brief van 29 april 2008 (Kamerstukken
II, 2007–2008, 29 689, nr. 188). Door de nieuwe fiscale regeling
niet langer (ook) te richten op algemene kosten, zoals de kosten van een aanvullende
verzekering, maar uitsluitend op de specifieke kosten waar met name chronisch
zieken en gehandicapten mee worden geconfronteerd, is deze regeling veel gerichter
dan de buitengewone uitgavenregeling die per 1 januari 2009 vervalt.
Ter vergelijking: de nieuwe fiscale regeling zal naar verwachting worden gebruikt
door 1 miljoen huishoudens, terwijl de huidige buitengewone uitgavenregeling
door ongeveer 3,6 miljoen huishoudens (raming 2007) wordt gebruikt.De Raad merkt op dat het doen van aangifte een aanmerkelijke belemmering
vormt voor chronisch zieken en gehandicapten waardoor er sprake is van een
hoog niet-gebruik binnen deze groep. Echter, niet zozeer het doen van aangifte
was een belemmering om gebruik te maken van de regeling, maar de onbekendheid
met de individuele mogelijkheden van aftrek heeft geleid tot het niet doen
van aangifte. Met een zoveel mogelijk op de doelgroep gerichte voorlichting
verwacht het kabinet de mensen die (potentieel) gebruik kunnen maken van de
nieuwe fiscale regeling, te kunnen bereiken. Een van de daartoe openstaande
mogelijkheden is bijvoorbeeld de doelgroep in de toelichting bij de beschikking
inzake de algemene tegemoetkoming door het CAK te attenderen op de fiscale
mogelijkheden.Voorts zij nog opgemerkt dat de groep chronisch zieken en gehandicapten,
anders dan de Raad kennelijk veronderstelt, niet per definitie als fiscaal
niet-geschoold moet worden aangemerkt. En ook kan, anders dan de Raad aangeeft,
niet in zijn algemeenheid worden gezegd, dat de systematiek van tarieven en
aftrekposten met zich mee brengt dat juist personen die het, gelet op hun
inkomen, het meest nodig hebben, minder gemakkelijk voor de aftrek van specifieke
zorgkosten in aanmerking komen. Voor de financiële draagkracht van een
huishouden geldt immers het verzamelinkomen als maatstaf.De Raad merkt daarnaast op, dat het betrekken van chronisch zieken en
gehandicapten in de aanslagregeling inkomstenbelasting ertoe zal leiden dat
ook de uitvoering van de toekenning van met name de zorg- en huurtoeslag verzwaard
zal worden.Het kabinet is van mening dat hiervan geen sprake zal zijn. Zoals aangegeven,
zal het aantal huishoudens dat van de fiscale regeling gebruik kan maken,
fors dalen. Daarmee zal ook het aantal situaties waarin de vaststelling van
toeslagen mede afhankelijk is van de aftrek van zorgkosten fors verminderen.
Daarnaast zal het herzien van toeslagen, omdat bij de vaststelling is uitgegaan
van het loon en niet van het verzamelinkomen, zich slechts eenmalig voordoen.
Wanneer een belastingplichtige aangifte doet en vervolgens door de Belastingdienst
het verzamelinkomen wordt vastgesteld, zullen toeslagen die daarna worden
toegekend, op basis van dat verzamelinkomen worden vastgesteld. Bovendien
doet de omschakeling van toeslagen op basis van het loon naar toeslagen op
basis van het verzamelinkomen zich altijd voor wanneer wordt overgegaan tot
het doen van aangifte. Dat staat los van de aftrek voor uitgaven van specifieke
zorgkosten. Elke fiscale omstandigheid die leidt tot het indienen van een
aangifte zal vervolgens resulteren in het vaststellen van het verzamelinkomen
en daarmee de grondslag van berekening van eventuele toeslagen wijzigen.De Raad wijst voorts op de verzilveringsproblematiek die met de fiscale
regeling kan worden opgeroepen. In reactie hierop zij opgemerkt dat onder
de nieuwe fiscale regeling de groep die de aftrek niet (volledig) kan verzilveren,
kleiner zal zijn en dat er voor deze groep een met de huidige TBU-regeling
vergelijkbare regeling geldt, waardoor dit verzilveringsprobleem niet optreedt.Tot slot wijst de Raad nog op het afhankelijk zijn van de «waarde»
van de aftrekpost voor specifieke zorgkosten van het verschuldigde tarief.
Dit is bij aftrekposten echter inherent is aan een belastingstelsel met progressieve
tarieven. Om de complicaties die de Raad bij de voorgestelde nieuwe fiscale regeling
voorziet, te vermijden, adviseert de Raad opnieuw te bezien of de beoogde
tegemoetkoming voor specifieke zorgkosten niet in de vorm van een bij algemene
maatregel van bestuur vast te stellen tegemoetkoming kan worden uitgekeerd.In reactie op dit advies van de Raad zij verwezen naar de hiervoor reeds
aangehaalde brief van 29 april jl. waarin het kabinet het perspectief
heeft geschetst voor verdere ontwikkeling. Zo is onder meer een onderzoek
aangekondigd naar de mogelijkheid om de International Classification of Functioning,
Disability and Health (ICF) een meer prominente plaats te geven bij de bepaling
van de groep chronisch zieken en gehandicapten om tot een betere afbakening
van deze groep te komen. Naarmate de doelgroep beter kan worden afgebakend,
ontstaat ook het perspectief de omvang van de fiscale regeling in de toekomst
verder af te bouwen. Dit vormt tevens de reactie op de opmerkingen die de
Raad maakt onder punt 2b van het advies inzake het niet volledig afgestemd
zijn van de nieuwe fiscale regeling op chronisch zieken en gehandicapten.
Zolang een sluitende afbakening van de groep van chronisch zieken en gehandicapten
niet mogelijk is, zal een keuze moeten worden gemaakt hoe deze doelgroep het
optimaal wordt bereikt. Voor de nieuwe fiscale regeling die onderdeel uitmaakt
van het onderhavige wetsvoorstel, is daarbij gekozen deze regeling nog uitsluitend
te richten op specifieke kosten die met name door chronisch zieken en gehandicapten
worden gemaakt. Het kabinet heeft dus gekozen voor een benadering waarbij
de afbakening van de fiscale regeling plaatsvindt via de in aanmerking te
nemen zorgkosten. Op termijn hoopt het kabinet dat een fiscale vangnetregeling
niet meer nodig is en de doelgroep van chronisch zieken en gehandicapten volledig
en adequaat via de forfaitaire regeling kan worden bereikt.b. De nieuwe fiscale regelingDoor de Raad is een opmerking gemaakt over door anderen dan chronisch
zieken of gehandicapten gemaakte specifieke zorgkosten ten behoeve van een
chronisch zieke of gehandicapte. Indien het noodzakelijk wordt geacht dat
zij een inkomenscompensatie krijgen voor het verlies van de buitengewone uitgavenaftrek
die onder de vervallen regeling bestond, zou deze compensatie volgens de Raad
gevonden kunnen worden in een gerichte uitbreiding van de persoonsgebonden
aftrek voor levensonderhoud, die nu beperkt is tot kinderen. De Raad adviseert
voor dat geval de artikelen 6.13–6.16 Wet IB 2001 opnieuw te bezien
en aan te vullen met een inkomenscompenserende regeling voor de uitgaven van
levensonderhoud ten behoeve van jonger dan 27-jarige kinderen, tot het huishouden
behorende ernstig gehandicapte persoenen van 27 jaar of ouder en bij de belastingplichtige
inwonende zorgafhankelijke ouders, broers of zusters.Zoals hiervoor is aangegeven, vindt de afbakening van de doelgroep van
de nieuwe fiscale regeling plaats via de in aanmerking te nemen zorgkosten
en niet zozeer via beperking van de kring van gerechtigden. Uitgangspunt is
dat de specifieke zorgkosten die in aanmerking kunnen worden genomen, doorgaans
door chronisch zieken en gehandicapten worden gemaakt, waardoor een automatische
filtering ontstaat in de huishoudens die van de regeling gebruik kunnen maken.De Raad stelt dat kosten die door een ander dan de chronisch zieke of
gehandicapte zijn gemaakt ten behoeve van die chronisch zieke of gehandicapte,
niet binnen de regeling voor aftrek in aanmerking zouden moeten kunnen komen.De bedoeling is chronisch zieken en gehandicapten te compenseren voor
hun meerkosten die ontstaan vanwege gezondheidsproblemen. In bepaalde situaties
zullen chronisch zieken en gehandicapten deze meerkosten niet zelf kunnen
dragen, zoals bijvoorbeeld het geval is bij chronisch zieke of gehandicapte
kinderen van de belastingplichtige. Toch wil het kabinet die chronisch zieke
of gehandicapte – zij het in dat geval indirect – tegemoetkomen
voor de te zijnen behoeve gemaakte zorgkosten. Wanneer binnen de kring van
gerechtigden een ander dan de chronisch zieke of gehandicapte de zorgkosten
draagt voor die chronisch zieke of gehandicapte, kan er van worden uitgegaan
dat de belastingteruggave die daaruit voortvloeit, zal worden ingezet om de
chronisch zieke of gehandicapte van de zorg te voorzien die hij nodig heeft.
Daarmee wordt hetzelfde doel bereikt als in de situatie dat de chronisch zieke of gehandicapte zelf de kosten zou maken en in aftrek zou brengen.
Het kabinet ziet geen aanleiding om de kring van gerechtigden te herzien dan
wel een deel van de compensatieregeling, die specifiek is bedoeld voor zorgkosten,
onder te brengen binnen de aftrek voor levensonderhoud.Ten aanzien van de voorgestelde aftrekposten zijn door de Raad opmerkingen
gemaakt over de op grond van artikel 6.17 Wet IB 2001 in aanmerking te nemen
kosten voor brillen, contactlenzen en overige hulpmiddelen ter ondersteuning
van het gezichtsvermogen. De Raad adviseert de uitzonderingen voor gezichtsvermogen
ondersteunende behandelingen en hulpmiddelen te schrappen.In reactie hierop zij opgemerkt dat met de regeling uitgaven voor specifieke
zorgkosten is beoogd slechts die kosten voor aftrek in aanmerking te laten
komen die voortkomen uit chronische ziekte of handicap en bovendien naar hun
aard als meerkosten zijn aan te merken in vergelijking met kosten die doorgaans
gezonde personen maken.Het dragen van een bril of contactlenzen is een zo veel voorkomend verschijnsel
in onze samenleving dat de kosten die met de aanschaf en het gebruik hiervan
samenhangen niet als voldoende specifiek beoordeeld zijn, om voor aftrek in
aanmerking te komen. Daarbij wordt geen onderscheid gemaakt in afwijkingsgraad
van de ogen en daarmee in sterkte van bril of contactlenzen, omdat vanwege
uitvoeringstechnische redenen een dergelijke afbakening niet mogelijk is.
Dit is in de memorie van toelichting nader tot uitdrukking gebracht.In verband met het uitsluiten van brillen en contactlenzen zijn ook de
kosten voor een ooglaserbehandeling, die dient ter voorkoming of vervanging
van het dragen van een bril of contactlenzen, van aftrek uitgesloten.Hulpmiddelen die blinde personen nodig hebben, kunnen wel als voldoende
specifiek worden beoordeeld. Kosten voor een blindengeleidehond of andere
visuele hulpmiddelen voor deze groep komen voor aftrek in aanmerking, uiteraard
voor zover sprake is van drukkende uitgaven. Over het algemeen zullen deze
kosten (deels) worden vergoed. Anders dan de Raad veronderstelt, worden onder «overige
hulpmiddelen ter ondersteuning van het gezichtsvermogen» geen visuele
hulpmiddelen voor blinden verstaan. Hulpmiddelen voor deze groep zien niet
zozeer op ondersteuning van het gezichtsvermogen, maar op vervanging van het
gezichtsvermogen. In de memorie van toelichting is dit nader toegelicht.Ten aanzien van artikel 6.17 Wet IB 2001 wordt door de Raad tevens opgemerkt
dat de kosten van het reizen in verband met het regelmatig bezoeken van bepaalde
verpleegde personen niet zien op kosten die door een chronisch zieke of gehandicapte
in verband met de eigen ziekte of handicap worden gemaakt. Gelet op het toespitsen
van de regeling op chronisch zieken en gehandicapten, ligt een dergelijke
aftrekpost volgens de Raad niet voor de hand. Het opnemen van deze kosten
dient volgens de Raad dan ook uitdrukkelijk te worden gemotiveerd en geadviseerd
wordt de toelichting op dit punt aan te vullen.In reactie hierop zij opgemerkt dat uitgaven voor het regelmatig bezoeken
van wegens ziekte of invaliditeit langer dan een maand verpleegde personen
voor aftrek in aanmerking komen wanneer de bezoeker bij aanvang van de ziekte
of invaliditeit een gezamenlijke huishouding voerde met de verpleegde persoon.
De Raad stelt terecht dat de kosten van ziekenbezoek niet zijn aan te merken
als kosten gemaakt door een chronisch zieke of gehandicapte, maar deze kosten
worden wel gemaakt ten behoeve van een chronisch zieke of gehandicapte. Het
belang van bezoeken van een lid van de gezamenlijke huishouding aan een chronisch
zieke of gehandicapte wordt in de praktijk als zeer groot ervaren. Daarom
acht het kabinet het wenselijk om in situaties waarin de bezoeker dermate
veel ziektekosten (inclusief de bedoelde bezoekkosten) heeft dat deze de inkomensafhankelijke
drempel te boven gaan, aftrek van bezoekkosten toe te staan.Ten slotte merkt de Raad op dat door verhoging van de uitgaven voor specifieke
zorgkosten met een hoger percentage dan correspondeert met een «waarde»
van 42% of 52% voor degenen die een verzamelinkomen hebben
dat in de eerste of tweede schijf van het inkomstenbelastingtarief valt, opnieuw
een inkomenspolitieke maatregel in de regeling wordt opgenomen. De Raad adviseert
de verhoging van de uitgaven voor specifieke zorgkosten zodanig vast
te stellen dat de waarde van de tegemoetkoming voor alle gerechtigden gelijk
is.De opmerking van de Raad wordt zo geïnterpreteerd dat deze enerzijds
wijst op het verschil in marginaal tarief, waardoor de fiscale tegemoetkoming
voor eenzelfde kostenpost per belastingplichtige kan verschillen, en anderzijds
op de werking van de vermenigvuldigingsfactor die dat verschil niet exact
compenseert, waardoor er naar de mening van de Raad sprake is van een inkomenspolitiek
element dat niet in deze tegemoetkomingsregeling thuishoort.Allereerst wordt opgemerkt dat een fiscale regeling als de onderhavige –
dat wil zeggen in de vorm van een fiscale aftrekpost – te allen tijde
tot een tegemoetkoming leidt die (mede) afhankelijk is van het marginale tarief
dat van toepassing is op de belastingplichtige die de kostenpost in mindering
brengt op zijn inkomen. De vermenigvuldigingsfactor, zoals voorzien in artikel
6.19 Wet IB 2001, strekt er toe deze verschillen in tegemoetkoming voor één
specifieke situatie enigszins weg te nemen, namelijk wat betreft het verschil
tussen het belastingtarief dat van toepassing is op 65-plussers met een laag
inkomen (in 2008 maximaal 23,95%) en het tarief dat van toepassing
is op 65-minners met een dergelijk inkomen (in 2008 maximaal 41,85%).
De Raad merkt terecht op dat door deze vermenigvuldigingsfactor (opnieuw)
een inkomenspolitieke maatregel in de regeling wordt opgenomen. Het kabinet
acht deze maatregel echter gewenst om deze groep 65-plussers qua fiscale tegemoetkoming
grosso modo op dezelfde wijze te behandelen als 65-minners met een vergelijkbaar
inkomen. Daarbij is ervoor gekozen de vermenigvuldigingsfactor voor deze groep
op hetzelfde niveau te stellen als gold in de regeling voor de buitengewone
uitgaven.De vermenigvuldigingsfactor voor 65-minners is van tijdelijke aard. Het
kabinet is met de Raad van mening dat deze inkomenspolitieke maatregel in
beginsel niet thuishoort in de nieuwe fiscale regeling. Het kabinet is echter
van oordeel dat het vervangen van de buitengewone uitgavenregeling door de
nieuwe tegemoetkomingsregeling gepaard kan gaan met inkomenseffecten die weliswaar
in het licht van deze herziening aanvaardbaar worden geacht, maar desalniettemin
aanleiding geven tot een overgangsmaatregel in de vorm van een introductie
van een vermenigvuldigingsfactor die in twee jaar tot nul wordt afgebouwd.V DE WIJZE VAN UITVOERING VAN DE FORFAITAIRE TEGEMOETKOMINGDe Raad heeft in de toelichting een uiteenzetting gemist over de vraag
of een regeling als deze aan een private instelling moet worden overgelaten,
nu het gaat om automatische besluitvorming, zonder aanvraag of medeweten van
betrokkenen, op basis van grootschalige verwerking van bijzondere persoonsgegevens
die voor een ander doel zijn samengebracht. De Raad meent dat daarom de voorgenomen
toekenning aan het CAK van deze nieuwe taak, gelet op de bijzondere kenmerken
van de regeling, zelfstandige motivering vraagt.Aan die aanbeveling is gevolg gegeven door in paragraaf 7, Uitvoeringsaspecten
en administratieve lasten, van de memorie van toelichting een uitvoerige passage
toe te voegen waarin in deze zelfstandige motivering is voorzien.3. De doelmatigheid van de systematiek van de forfaitaire regelingDe Raad vraagt aandacht voor de uitvoering van de voorgenomen forfaitaire
regeling. Deze regeling gaat in principe uit van twee verschillende tegemoetkomingen:
een tegemoetkoming van 250 euro voor hen die zijn ingedeeld in de categorieën «gemiddeld»
en «zeer hoog intramuraal» en een tegemoetkoming van 450 euro
voor personen ingedeeld in de categorie «hoog». Voor personen
ouder dan 65 zijn beide tegemoetkomingen 150 euro lager, omdat deze groep
ook generieke inkomensondersteuning krijgt.Bij de totstandkoming van een forfaitaire systematiek dient een balans
te worden gevonden tussen enerzijds het belang van een eenvoudig uitvoerbare
regeling en anderzijds de wens dat de regeling voldoende tegemoet komt aan
de verschillende situaties waarin betrokkenen verkeren. De regeling kent echter
een complexe uitvoeringssystematiek. Hierbij zullen bovendien op grote schaal
bijzondere persoonsgegevens worden verwerkt, hetgeen – zoals hierna
onder 5 aan orde komt – bijzondere eisen aan de uitvoering stelt. Dit
terwijl de regeling uiteindelijk slechts uitgaat van drie relevante categorieën
zorgintensiteit en twee verschillende forfaits. Op grond hiervan is, naar
het oordeel van de Raad, de regeling onevenwichtig. Waar de toelichting
de wijze van uitvoering van de forfaitaire regeling en de daarbij gehanteerde
categorisering uitvoerig omschrijft, bestaat te weinig oog voor het vinden
van de juiste balans tussen uitvoeringscomplexiteit en de mate van gerichtheid
van de forfaitaire maatregel.De Raad adviseert in de toelichting de doelmatigheid van de uitvoeringssystematiek
nader te onderbouwen.3. De doelmatigheid van de systematiek van de forfaitaire regelingDe Raad erkent dat bij de totstandkoming van een forfaitaire systematiek
een balans dient te worden gevonden tussen enerzijds het belang van een eenvoudig
uitvoerbare regeling en anderzijds de wens dat de regeling voldoende tegemoet
komt aan de verschillende situaties waarin betrokkenen verkeren. Waar de toelichting
de wijze van uitvoering van de forfaitaire regeling en de daarbij gehanteerde
categorisering uitvoerig omschrijft, bestaat naar het oordeel van de Raad
te weinig oog voor het vinden van de juiste balans tussen uitvoeringscomplexiteit
en de mate van gerichtheid van de forfaitaire maatregel, die uiteindelijk
slechts uitgaat van drie relevante categorieën zorgintensiteit en twee
verschillende forfaits.Aan de aanbeveling van de Raad om in de toelichting beter uit te leggen
waarom voor het uitkeren van maar enkele forfaits zoveel gegevens moeten worden
verwerkt, is gevolg gegeven met een toevoeging aan paragraaf 3.2.1. Ook
in de toevoeging aan paragraaf 3.2.3 van de toelichting is nader ingegaan
op de argumenten voor de gekozen vormgeving van de regeling.4. De toekenning van een publiekrechtelijke bevoegdheid aan het CAKArtikel 2, eerste lid, Wtcg kent een groep verzekerden een jaarlijks recht
op een tegemoetkoming toe. Artikel 2, vijfde lid, Wtcg bepaalt dat het CAK
de tegemoetkoming, bedoeld in het eerste lid, verstrekt voor het einde van
het kalenderjaar volgend op het jaar waarop de uitkering betrekking heeft.
De toelichting bij dit vijfde lid geeft aan dat daarin wordt bepaald dat het
CAK de tegemoetkoming «uitkeert». De tegemoetkoming wordt, aldus
de toelichting, automatisch aan de verzekerde overgemaakt. De verzekerde hoeft
hiervoor geen aanvraag te doen. In dit kader maakt de Raad de volgende opmerkingen.a. De attributie van een bevoegdheidDe Raad constateert dat de tekst van artikel 2 Wtcg noch de toelichting
bij dat artikel helder maken dat aan het CAK een publiekrechtelijke bevoegdheid
wordt toegekend tot het vaststellen van een recht op uitkering. De toelichting
bij artikel 11 Wtcg, dat de bevoegdheid van de Centrale Raad van Beroep regelt,
geeft niettemin aan dat verzekerden die recht hebben op de tegemoetkoming
op grond van artikel 2, eerste lid, Wtcg van het CAK een beschikking krijgen.De Raad meent dat uit het oogpunt van transparantie en rechtszekerheid
de attributie van een publiekrechtelijke bevoegdheid beter herkenbaar in de
wet moet worden omschreven. Hierdoor wordt geen twijfel gelaten dat algemene
voorschriften betreffende bestuursorganen op het CAK van toepassing zijn.
Zo ook ontstaat meer duidelijkheid over de toepasbaarheid van specifieke bepalingen
van de Wet bescherming persoonsgegevens, wat mede gelet op hetgeen hierna
onder 5 aan de orde komt, voor dit voorstel van bijzonder belang is1.De Raad adviseert het voorstel aan te passen.b. De toekenning van de bevoegdheid aan een privaatrechtelijke rechtspersoonHet CAK is een besloten vennootschap. De Raad merkt op dat toekenning
van een publiekrechtelijke bevoegdheid aan privaatrechtelijke rechtspersonen
slechts in bijzondere gevallen plaatsvindt. Dit dient alleen te geschieden
indien dit bijzonder aangewezen wordt geacht voor de behartiging van het daarmee
te dienen openbaar belang en er voldoende waarborgen zijn dat de uitoefening
van de bevoegdheid onafhankelijk van de overige bestaande en toekomstige werkzaamheden
van die organisatie kan geschieden2. In de toelichting
wordt, naar het oordeel van de Raad, onvoldoende op deze aspecten ingegaan.De Raad adviseert de toelichting aan te vullen. c. De verhouding tussen de minister en het CAKDe toekenning van een publiekrechtelijke bevoegdheid aan het CAK impliceert
bovendien dat de minister verantwoording aflegt over het algemeen functioneren
van het CAK in de uitoefening van die bevoegdheid. De Raad merkt op dat de
minister van VWS begin dit jaar heeft aangegeven dat het CAK niet onder de
Kaderwet zelfstandige bestuursorganen wordt gebracht1. Dit hangt samen met het feit dat beleidsontwikkelingen in het kader
van de AWBZ worden afgewacht. De artikelen 4 en 5 Wtcg regelen de financiering
van en financiële verantwoording over de wettelijke taak van het CAK.
De Raad meent evenwel dat het voorstel door het ontbreken van verdere wettelijke
bevoegdheden en verplichtingen betreffende de informatievoorziening, sturing
en het toezicht, onvoldoende mogelijkheden biedt om de ministeriële verantwoordelijkheid
betreffende de uitvoering door het CAK van de bevoegdheid van artikel 2 Wtcg
te kunnen effectueren. De Raad is van oordeel dat deze voorschriften alsnog
in het voorstel moeten worden opgenomen, waarbij in de toelichting de keuze
voor de wijze van regeling van de verhouding tussen minister en het CAK moet
worden toegelicht2.De Raad adviseert het voorstel aan te passen.d. De rechtsbescherming tegen een niet genomen beschikkingGelet op artikel 2 Wtcg en de toelichting bij het voorstel stelt de Raad
vast dat de beschikking van het CAK krachtens welke het recht op tegemoetkoming
wordt vastgesteld ambtshalve wordt verleend. Het feit dat het ook om een begunstigende
beschikking gaat, roept de vraag op hoe de rechtsbescherming is geregeld van
belanghebbenden aan wie ambtshalve geen tegemoetkoming is verstrekt, terwijl
zij daar wel recht op (menen te) hebben. De toelichting geeft aan dat verzekerden
die geen recht hebben op een uitkering geen beschikking krijgen thuisgestuurd.
Als een verzekerde van mening is dat hem ten onrechte niet de tegemoetkoming
wordt toegekend, dient de verzekerde, aldus de toelichting, hierover een beschikking
te vragen bij het CAK. De Raad is van oordeel dat voor de belanghebbende die
recht heeft of meent te hebben op een tegemoetkoming, helder moet zijn op
welk moment ambtshalve wordt vastgesteld wie recht hebben op een tegemoetkoming,
zodat hij, wanneer hem geen beschikking bereikt, alsnog bij het CAK een verzoek
tot uitoefening van de ambtshalve bevoegdheid tot vaststelling van het recht
op tegemoetkoming kan indienen. Dit betekent in ieder geval dat in het voorstel
moeten worden geregeld op welke wijze aan betrokkenen bekend wordt gemaakt
dat ambtshalve beschikkingen zijn genomen.De Raad adviseert het voorstel aan te passen.4. De toekenning van een publiekrechtelijke bevoegdheid aan het CAKa. De attributie van een bevoegdheidDe Raad constateert dat de tekst van artikel 2 van het wetsvoorstel noch
de toelichting bij dat artikel helder maken dat aan het CAK een publiekrechtelijke
bevoegdheid wordt toegekend tot het vaststellen van een recht op uitkering.Aan het advies van de Raad het voorstel aan te passen, teneinde de attributie
van een publiekrechtelijke bevoegdheid beter herkenbaar in de wet te verankeren,
is gevolg gegeven in een nieuw toegevoegd artikel 3, waarin ook het vijfde
lid van artikel 2 is opgegaan.b. De toekenning van de bevoegdheid aan een privaatrechtelijke rechtspersoonDe Raad wijst er terecht op dat toekenning van een publiekrechtelijke
bevoegdheid aan privaatrechtelijke rechtspersonen slechts dient te geschieden
indien dit bijzonder aangewezen wordt geacht voor de behartiging van het daarmee
te dienen openbaar belang en er voldoende waarborgen zijn dat de uitoefening
van de bevoegdheid onafhankelijk van de overige bestaande en toekomstige werkzaamheden
van die organisatie kan geschieden.In de onder V vermelde passage die aan de memorie van toelichting is toegevoegd,
is eveneens op deze aspecten ingegaan.c. De verhouding tussen de minister en het CAKDe Raad meent dat in het voorstel alsnog voorschriften moeten worden opgenomen
inzake bevoegdheden van de minister en verplichtingen voor het CAK betreffende
de informatievoorziening, sturing en het toezicht, opdat de ministeriële
verantwoordelijkheid betreffende de uitvoering door het CAK van de bevoegdheid
tot het verstrekken van tegemoetkomingen kan worden geëffectueerd.Daaraan is gevolg gegeven in het nieuwe artikel 3 en het nieuwe artikel
7.d. De rechtsbescherming tegen een niet genomen beschikkingOmdat de beschikking waarbij het recht op tegemoetkoming wordt vastgesteld,
ambtshalve wordt genomen, moet naar het oordeel van de Raad voor de belanghebbende
die recht heeft of meent te hebben op een tegemoetkoming, helder zijn op welk
moment dat gebeurt. De Raad acht het van belang dat iemand, wanneer hem geen
beschikking bereikt, alsnog bij het CAK een verzoek tot uitoefening van de
ambtshalve bevoegdheid tot vaststelling van het recht op tegemoetkoming kan
indienen. De Raad adviseert in het voorstel te regelen op welke wijze aan
betrokkenen bekend wordt gemaakt dat ambtshalve beschikkingen zijn genomen.Het wetsvoorstel bepaalt dat het CAK de tegemoetkoming verstrekt voor
het einde van het kalenderjaar na dat waarop de tegemoetkoming betrekking
heeft. Het ligt in de bedoeling dat in de uitgebreide voorlichtingscampagne
die met de invoering van de tegemoetkomingsregeling gepaard zal gaan, ook
aandacht wordt besteed aan het tijdstip in het jaar waarop het CAK de beschikkingen
inzake verstrekking van de tegemoetkoming zal nemen. Ook de doelgroepenorganisaties
zullen naar verwachting hun doelgroep ook de nodige informatie doen toekomen.
Het tijdstip van verstrekking van de tegemoetkoming zal, zoals in de memorie
van toelichting is geschetst, in de maand november of uiterlijk december liggen.
Dit gegeven zal expliciet in de voorlichtingscampagne worden betrokken; daarbij
zal nadrukkelijk worden aangegeven dat belanghebbenden die menen in aanmerking
te komen, maar op 31 december geen beschikking hebben ontvangen, zich
tot het CAK kunnen wenden met het verzoek om alsnog ambtshalve tot vaststelling
van het recht op tegemoetkoming over te gaan. In dat licht lijkt het niet
noodzakelijk op wetsniveau te bepalen op welke wijze een en ander aan betrokkenen
bekend wordt gemaakt. Wel is in de memorie van toelichting een zinsnede aan
dit aspect gewijd.5. De bescherming van persoonsgegevensBij de uitvoering van het voorstel zal, aldus de toelichting, gebruik
worden gemaakt van de persoonsgegevens van ruim drie miljoen zorgverzekerden.
Het CAK wordt met de uitvoering van deze regeling belast. Zorgverzekeraars
zijn verantwoordelijk voor het aanleveren van deze gegevens. In de praktijk
zal Vektis1 in naam van de zorgverzekeraars reeds
voorgeselecteerde gegevens verwerken tot bestanden op grond waarvan het CAK
kan afleiden of de verzekerde recht heeft op een tegemoetkoming. Daarnaast
levert het CIZ AWBZ-gegevens en maakt het CAK gebruik van gegevens die het
ter uitvoering van zijn taak op grond van de Wmo reeds in bezit heeft.De Raad merkt op dat de persoonsgegevens die op basis van het voorstel
zullen worden verwerkt bijzondere persoonsgegevens betreffen. Naar het oordeel
van de Raad vergt de verwerking van bijzondere persoonsgegevens op de voorgestelde
schaal bijzondere aandacht voor de vraag of deze verwerking daadwerkelijk
noodzakelijk en evenredig is, wie op basis van welke grondslag verantwoordelijk
is voor de voorgenomen verwerking van persoonsgegevens, hoe aan de bepalingen
van de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp) wordt voldaan en of nadere wettelijke
bepalingen dienen te worden gesteld om adequate bescherming te kunnen bieden.De Raad adviseert paragraaf 3.2.3 meer nadrukkelijk toe te spitsen
op het juridisch kader waarbinnen de gegevensverwerking zal plaatsvinden,
waarbij tevens kan worden ingegaan op het advies van het College bescherming
persoonsgegevens (Cbp). De Raad vraagt daarbij nadrukkelijk aandacht voor
het volgende.a. Noodzaak en subsidiariteitIn paragraaf 3.2.3 wordt gemotiveerd waarom de voorgestelde verwerking
voldoet aan het proportionaliteitsbeginsel en het subsidiariteitsbeginsel
ingevolge de Wbp. Het Cbp heeft in zijn advies2
aangegeven dat het enkele feit dat er sprake is van substantieel niet-gebruik
van een fiscale regeling, niet zonder meer het invoeren van een automatische
selectie van gerechtigden door zorgverzekeraars en andere instanties rechtvaardigt,
zonder dat de betrokkene daar toestemming voor heeft gegeven
dan wel hiertegen bezwaar heeft kunnen maken.De huidige problemen met het niet-gebruik doen zich voor bij de buitengewone
uitgavenregeling die deel uitmaakt van de Wet inkomstenbelasting 2001. Niet
duidelijk is echter waarom de toelichting er zonder meer van uitgaat, dat
dit niet-gebruik zich ook steeds zal voordoen bij elke niet-fiscale regeling
die geen gebruik maakt van ambtshalve besluitvorming op basis van automatische
verwerking van de desbetreffende persoonsgegevens. De vraag rijst bovendien
of overwogen is om bijvoorbeeld in de wet een grondslag te scheppen om betrokkenen
(ook) op aanvraag voor de forfaitaire tegemoetkoming in aanmerking te doen
komen, dan wel om vooraf de instemming van betrokkenen te vragen voor besluitvorming
op basis van automatische gegevensverwerking. Tot slot is de Raad in tegenstelling
tot de toelichting van oordeel, dat het feit dat het hier om een begunstigende
regeling gaat, geen bijzondere rechtvaardiging vormt om verwerking van bijzondere
persoonsgegevens toe te staan.De Raad adviseert de noodzaak en evenredigheid van de voorgenomen verwerking
van bijzondere persoonsgegevens alsnog dragend te motiveren.b. De verschillende verwerkingen en verantwoordelijkhedenUit de toelichting is naar het oordeel van de Raad thans onvoldoende duidelijk
welke verwerkingen van gegevens op basis van dit voorstel plaatsvinden bij
de verzekeraars, Vektis respectievelijk het CAK, en met name hoe in deze verschillende
uitvoeringsfasen tegemoet wordt gekomen aan de uitgangspunten van de Wbp.
Onder meer in dit verband leest de Raad het advies van het Cbp om gelet op
artikel 21, tweede lid, jo 21, eerste lid, Wbp een geheimhoudingsplicht in
het voorstel op te nemen, en tevens te voorzien in een wettelijke bewaartermijn
voor de door deze organisaties verwerkte gegevens.Het Cbp heeft in zijn advies voorts aandacht gevraagd voor de risico’s
van het inschakelen van een bewerker, waarbij wordt gedoeld op Vektis. Voor
zover een verwerking namens zorgverzekeraars door Vektis geschiedt moet naar
het oordeel van de Raad worden geëxpliciteerd hoe de zorgverzekeraars
als verantwoordelijken waarborgen dat de eisen van de Wbp door Vektis worden
gewaarborgd.Niet duidelijk is ten slotte of de voorschriften die krachtens artikel
3, vierde lid, onder a en b, Wtcg zullen worden gesteld alleen het CAK of
ook de verzekeraars en Vektis betreffen.De Raad adviseert de toelichting aan te vullen, en zo nodig het voorstel
aan te passen.c. Bijzondere waarborgen gelet op de geautomatiseerde besluitvormingHet Cbp heeft aandacht gevraagd voor het feit dat het hier om geautomatiseerde
besluitvorming gaat als bedoeld in artikel 42 Wbp. Artikel 42, eerste lid,
Wbp bepaalt dat niemand kan worden onderworpen aan een besluit waaraan voor
hem rechtsgevolgen zijn verbonden of dat hem in aanmerkelijke mate treft,
indien dat besluit alleen wordt genomen op grond van geautomatiseerde verwerking
van persoonsgegevens bestemd om een beeld te krijgen van bepaalde aspecten
van zijn persoonlijkheid. Artikel 42, tweede lid, aanhef en onder b, Wbp bepaalt
dat het eerste lid niet van toepassing is, indien het daar bedoelde besluit
zijn grondslag vindt in een wet waarin maatregelen zijn vastgelegd die strekken
tot bescherming van het gerechtvaardigde belang van de betrokkene. Artikel
42, vierde lid, Wbp bepaalt dat in een geval als bedoeld in het tweede lid
de verantwoordelijke de betrokkene de logica meedeelt die ten grondslag ligt
aan de geautomatiseerde verwerking van de hem betreffende gegevens.De ratio van artikel 42 Wbp is, aldus het Cbp, het beschermen van het
belang van de betrokkene om deel te nemen aan het totstandkomingsproces voor
beslissingen waaraan voor hem rechtgevolgen zijn verbonden. Daarbij speelt
tevens dat de menselijke waardigheid vereist dat dergelijke beslissingen ook
door een persoon, en niet slechts door een geautomatiseerd systeem, worden
genomen1. De Raad mist in het voorstel voorschriften
die betrekking hebben op de bescherming van het gerechtvaardigde belang van
de betrokkene die wordt geraakt door de geautomatiseerde verwerking van zijn
persoonsgegevens. Gelet op de ratio achter artikel 42 Wbp, alsmede de toelichting
bij dit artikel2, meent de Raad, in tegenstelling
tot de toelichting bij het voorstel, dat het hierbij specifiek
gaat om bijzondere waarborgen die zien op de zorgvuldige totstandkoming van
het besluit, en niet om waarborgen die betrekking hebben op de rechtsbescherming
tegen het genomen besluit. Gelet op het belang van deze waarborgen voor de
betrokkenen, meent de Raad bovendien dat deze in het voorstel zullen moeten
worden opgenomen en niet bij ministeriële regeling, zoals in de toelichting
wordt aangegeven1. Het Cbp is van oordeel dat één
van de maatregelen dient te zijn dat de betrokkene in de gelegenheid wordt
gesteld bezwaar te maken tegen de verstrekking van zijn gegevens. Mede gelet
op hetgeen hierboven onder a is opgemerkt meent de Raad dat deze optie nadere
overweging verdient. De Raad meent echter dat er ook andere mogelijkheden
bestaan. Zo kunnen vooringevulde aanvragen aan belanghebbenden worden toegestuurd.
Ook kan aan belanghebbenden worden meegedeeld dat op een bepaalde datum uitgaande
van bepaalde gegevens zal worden beslist. In beide gevallen kan naar analogie
van artikel 42, derde lid, Wbp een mogelijkheid worden gecreëerd om de
betrokkene, indien dat wenselijk wordt geacht, voorafgaand aan de beschikking,
te horen. De Raad meent tot slot dat de logica van de geautomatiseerde besluitvorming
ten minste ook moet worden toegelicht in de beschikking van het CAK krachtens
welke het recht op tegemoetkoming wordt vastgesteld.De Raad adviseert gelet op het bovenstaande het voorstel zodanig aan te
passen dat tegemoet wordt gekomen aan artikel 42 Wbp.5. De bescherming van persoonsgegevensa. Noodzaak en subsidiariteitAan het advies van de Raad in de inleiding en onder a en b (wat betreft
de verduidelijking van de verwerking van persoonsgegevens door verzekeraars,
Vektis en het CAK in verschillende uitvoeringsfasen) om paragraaf 3.2.3
van de memorie van toelichting meer nadrukkelijk toe te spitsen op het juridisch
kader waarbinnen de gegevensverwerking zal plaatsvinden, en om de noodzaak
en evenredigheid van de voorgenomen verwerking alsnog dragend te motiveren,
is uitvoering gegeven.b. De verschillende verwerkingen en verantwoordelijkhedenIn paragraaf 3.2.3 is geëxpliciteerd dat zorgverzekeraars als
verantwoordelijken ervoor dienen te zorgen dat de eisen van de Wet bescherming
persoonsgegevens (Wbp) door Vektis worden gewaarborgd. Daartoe dienen verzekeraars
daarop gerichte bewerkersovereenkomsten als bedoeld in de Wbp af te sluiten
met Vektis. Deze concrete waarborgen dienen aldus onderdeel te vormen van
de bedoelde overeenkomsten.Het advies van de Raad om een geheimhoudingsplicht op te nemen is niet
overgenomen, omdat de artikelen 12, tweede lid, en 21, tweede lid, van de
Wbp een geheimhoudingsplicht leggen op de verantwoordelijke, de bewerker,
alsmede op de onder hun gezag handelende personen.Op het punt van de bewaartermijnen is in de toelichting bij artikel 4,
vierde lid, opgemerkt dat bij ministeriële regeling een bewaartermijn
zal worden vastgesteld. De bepaling geeft een grondslag voor het vaststellen
van een bewaartermijn voor zowel het CAK, verzekeraars/Vektis als het CIZ.c. Bijzondere waarborgen gelet op de geautomatiseerde besluitvormingHet advies van de Raad om de betrokkene, gelet op artikel 42 Wbp, in de
gelegenheid te stellen bezwaar te maken tegen de verwerking van zijn gegevens,
is niet gevolgd.Naar het oordeel van de regering laat artikel 42 Wbp toe dat geautomatiseerde
verwerking van persoonsgegevens plaatsvindt zonder voorafgaande betrokkenheid
van de persoon, en verzet het artikel zich er «slechts» tegen
dat een besluit alleen op grond van persoonsgegevens wordt genomen, indien
die gegevens bestemd zijn om een beeld geven van de persoonlijkheid van de
betrokkene.Ook de Raad lijkt de opvatting te huldigen dat artikel 42 Wbp toelaat
dat verwerking van persoonsgegevens als zodanig plaatsvindt, ook zonder dat
de betrokkene daarmee heeft ingestemd. De twee door de Raad bij wijze van
alternatief gedane suggesties, om vooringevulde aanvragen aan belanghebbenden
toe te sturen of de mededeling aan de betrokkene te doen dat op een bepaalde
datum uitgaande van bepaalde gegevens zal worden beslist, wijzen in
die richting. Aan beide alternatieven zou immers de automatische verwerking
van persoonsgegevens al vooraf zijn gegaan.Het CBP, waaraan de Raad in zijn advies ook refereert, lijkt daarentegen
van oordeel te zijn dat de betrokkene in de gelegenheid moet worden gesteld
bezwaar te maken tegen de verwerking van zijn gegevens als zodanig. In de
lezing van het CBP is niet «pas» het automatische besluit de handeling
waartegen de persoon bescherming behoeft, maar reeds de daaraan ten grondslag
liggende verwerking.Naar het oordeel van het kabinet geeft de tekst van artikel 42 Wbp onvoldoende
steun aan deze laatste opvatting. Daarbij zij erop gewezen dat in de memorie
van toelichting bij artikel 42, eerste lid, over de ratio van dat artikel
onder meer is gesteld dat «beslissingen op grond van bepaalde gegevens
over iemand, diens persoonlijke levenssfeer minder aantasten dan wanneer door
de veelheid van informatie van hem een min of meer uniek beeld ontstaat».
Ook is daar aangegeven dat «de precieze betekenis van deze bepaling
in de jurisprudentie nadere inhoud (zal) moeten krijgen». Als voorbeelden
van persoonlijkheidsaspecten waarop artikel 42 van toepassing is, worden genoemd «de
beroepsprestatie, kredietwaardigheid, betrouwbaarheid of gedrag. Daarbij wordt
een kwalificatie over een persoon gegeven op grond van een interpretatie van
uiteenlopende gegevens. De menselijke waardigheid vereist dat dergelijke beslissingen
over iemand ook door een andere persoon, en niet slechts door een geautomatiseerd
systeem, worden genomen. Het profiel mag geen grond zijn voor besluitvorming
over die persoon zonder daadwerkelijke menselijke tussenkomst».Op grond van het voorgaande kan op goede gronden betoogd worden dat artikel
42 beoogt de persoon te beschermen tegen geautomatiseerde «waardeoordelen»
die tot stand komen op basis van uiteenlopende gegevens die vatbaar zijn voor
interpretatie. Bij de verwerking van persoonsgegevens en de besluitvorming
of een persoon voldoet aan de objectieve criteria om voor de onderhavige tegemoetkoming
in aanmerking te komen, zijn dergelijke waardeoordelen en interpretatiekwesties
echter niet aan de orde. Op grond van het voorgaande meent de regering dat
artikel 42 niet op de voorgestelde regeling van toepassing is. In verband
hiermee is paragraaf 8 van het algemene deel van de memorie van toelichting
aangepast.VI OVERIGE OPMERKINGENTot slot vraagt de Raad aandacht voor het volgende.6. Het toezicht op het CAK met betrekking tot de uitvoering van een
aantal wettelijke takenOp grond van artikel 15 Wtcg wordt voorzien in het toezicht door de Nederlandse
Zorgautoriteit op de rechtmatige en doelmatige uitvoering door het CAK van
hetgeen bij of krachtens artikel 118a van de Zorgverzekeringswet en artikel
15 van de Wmo is geregeld. De Nederlandse Zorgautoriteit is krachtens artikel
16 van de Wet marktordening gezondheidszorg belast met het toezicht op de
zorgmarkten, het toezicht op de rechtmatige uitvoering van de Zorgverzekeringswet
en met het toezicht op de rechtmatige en doelmatige uitoefening van de AWBZ.
De toezichthoudende taak op het CAK is een voortzetting van de taak van het
College toezicht op de zorgverzekeringen (CTZ). Deze taak is opgedragen in
afwachting van verdere besluitvorming inzake de toekomst van de AWBZ1. De Raad acht het niet vanzelfsprekend de zorgautoriteit
te belasten met het toezicht op nieuwe wettelijke taken of bevoegdheden. Dit
geldt in het bijzonder voor het toezicht op nieuwe taken en bevoegdheden betreffende
de Wmo.De Raad adviseert het voorstel aan te passen.VI OVERIGE OPMERKINGEN6. Het toezicht op het CAK met betrekking tot de uitvoering van een
aantal wettelijke takenDe Raad adviseert het voorstel aan te passen wat betreft de toekenning
van een nieuwe toezichthoudende taak aan de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa).
De Raad acht het niet vanzelfsprekend de NZa te belasten met het toezicht
op nieuwe wettelijke taken of bevoegdheden. Dit geldt in het bijzonder voor
het toezicht op nieuwe taken en bevoegdheden betreffende de Wmo. Anders dan de Raad ben ik van oordeel dat er goede gronden zijn om de
NZa met de voorgestelde taken te belasten. Wat betreft de compensatie voor
het verplichte eigen risico, berust dat oordeel op het gegeven dat de compensatieregeling
voor het verplichte eigen risico, en de financiering daarvan, hun grondslag
vinden in de Zvw en daar ook een integraal onderdeel van vormen. Om die reden
is het logisch het toezicht op de uitvoering van deze compensatieregeling
door het CAK bij de NZa neer te leggen.De keuze om het toezicht op het CAK, voor zover het de uitvoering van
artikel 15 van de Wmo betreft, eveneens aan de NZa op te dragen, berust op
de noodzaak dat de eigen bijdrage Wmo en de eigen bijdrage AWBZ goed op elkaar
afgestemd worden uitgevoerd. Goed toezicht op de uitvoering door het CAK van
de eigen bijdragen in het kader van de Wmo, is van direct belang vanuit het
perspectief van de AWBZ. Hetzelfde geldt uiteraard ook in de omgekeerde situatie.
Dit is een argument om het toezicht op de uitvoering door het CAK van beide
eigen bijdrageregelingen in één hand te houden. Tevens is de
doelmatigheid van het toezicht een belangrijk element geweest. Door de NZa
met het toezicht te belasten, wordt bereikt dat het toezicht op de uitvoering
van twee taken van het CAK die vanwege de mogelijke samenloop van eigen bijdragen
van de AWBZ en van de Wmo nauw met elkaar samenhangen, bij dezelfde toezichthouder
komt te liggen. Hierdoor krijgt het CAK voor de uitvoering van de eigen bijdragen
van de AWBZ en van de Wmo, met dezelfde toezichthouder te maken.In de toelichting op artikel 17 is een passage toegevoegd waarin uitgebreid
op de overwegingen voor de gekozen aanpak is ingegaan.7. Voor redactionele kanttekeningen verwijst de Raad naar de bij
het advies behorende bijlage.7. Redactionele kanttekeningenAan de redactionele kanttekeningen van de Raad is aandacht besteed. De
voorgestelde wijzigingen van artikel 8.18, tweede lid, Wet IB 2001 en van
artikel 22c, tweede lid, Wet LB 1964 zijn zowel in het Belastingplan 2009
als in het onderhavige wetsvoorstel zodanig geformuleerd dat de volgorde waarin
deze wijzigingen worden aangebracht, niet van belang is. Een samenloopbepaling
zou in dit geval derhalve geen toegevoegde waarde hebben.Van de gelegenheid is gebruik gemaakt om een extra overgangsmaatregel
ter mitigering van inkomenseffecten te nemen. In het voorgestelde artikel
6.20 van de Wet IB 2001 is daartoe het bedrag van de inkomensafhankelijke
drempel bij het in aanmerking nemen van uitgaven voor specifieke zorgkosten
verhoogd van € 31 231 naar € 40 000; verder
is de voorziene wijziging van artikel 10.1, eerste lid, van de Wet IB 2001
in verband daarmee technisch aangepast en is het aanvankelijk in Artikel I,
onderdeel J, voorgestelde artikel 10.3a van de Wet IB 2001 komen te vervallen.
Ook is in verband hiermede de inwerkingtredingsbepaling van het wetsvoorstel
technisch aangepast. In paragraaf 4.2 van het algemene deel van de memorie
van toelichting is een passage toegevoegd betreffende het verleggen van de
knik in de inkomensafhankelijke drempel in de regeling voor uitgaven voor
specifieke zorgkosten; in de artikelsgewijze toelichting zijn eveneens wijzigingen
aangebracht die met die maatregel samenhangen.Voorts zijn de cijfers in Tabel 5 nog enigszins aangepast als gevolg van
de algemene besluitvorming over inkomensmaatregelen 2009. Het gaat hier om
besluitvorming rond algemene fiscale maatregelen, waardoor inkomenseffecten
van de overgang van buitengewone uitgavenregeling naar de tegemoetkomingsregeling
voor chronisch zieken en gehandicapten iets muteren.De Raad van State geeft U in overweging het voorstel van wet niet te zenden
aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal dan nadat met het vorenstaande rekening
zal zijn gehouden.De Vice-President van de Raad van State,H. D. Tjeenk Willink Ik moge U, mede namens de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
en de Staatssecretaris van Financiën, verzoeken het hierbij gevoegde
gewijzigde voorstel van wet en de gewijzigde memorie van toelichting aan de
Tweede Kamer der Staten-Generaal te zenden.De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,M. Bussemaker Bijlage bij het advies van de Raad van State betreffende no. W13.00.0381/I
met redactionele kanttekeningen die de Raad in overweging geeft.– In artikel 3, tweede, derde en vierde lid, wordt verwezen naar
de «uitvoering van» respectievelijk «het uitvoeren van»
artikel 2, eerste lid, terwijl artikel 2, eerste lid, slechts een recht vestigt
en geen wettelijke taak of bevoegdheid toekent.– In artikel 3, derde lid «Bij algemene maatregel van bestuur
kan worden bepaald» vervangen door: Bij algemene maatregel van bestuur
wordt bepaald.– In artikel 6.20, eerste lid, aanhef na «samen» invoegen:,
na toepassing van de verhoging ingevolge artikel 6.19,.– Voorzien in een samenloopbepaling nu het ingevolge artikel 8,
onderdeel H, gewijzigde artikel 8.18, tweede lid, Wet IB 2001 en het ingevolge
artikel 9, onderdeel B, gewijzigde artikel 22c, tweede lid, Wet LB 1964 ook
worden gewijzigd ingevolge de artikelen I, onderdeel V, respectievelijk IV,
onderdeel F, van het Belastingplan 2009 waar de Raad heden ook advies over
uitbrengt. XNoot1Kamerstukken II 2007/08, 31 205, nr. 4.XNoot1Kamerstukken II 2006/07, 31 094, nr. 4.XNoot1Zie onder meer artikel 8, onder e, Wbp.XNoot2Vergelijk aanwijzing 124b, tweede lid, van de Aanwijzingen voor de regelgeving
en artikel 4 van de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen.XNoot1Kamerstukken II 2007/08, 25 268, nr. 57, p. 2.XNoot2Vergelijk aanwijzing 124l van de Aanwijzingen voor de regelgeving.XNoot1Vektis cv is een organisatie die ten behoeve van verzekeraars gegevens
genereert over kosten van de zorg in Nederland en standaarden ontwikkelt voor
elektronische informatieuitwisseling.XNoot2Advies Cbp d.d. 13 augustus 2008, kenmerk z2008–00971.XNoot1Kamerstukken II 1997/98, 25 892, nr. 3, p. 169–170.XNoot2De Raad duidt hier met name op de verwijzing in de toelichting naar artikelen
van de Awb die betrekking hebben op het horen van belanghebbenden vóór
een beschikking wordt gegeven (Kamerstukken II 1997/98, 25 892, nr. 3,
p. 170).XNoot1Overigens kent artikel 3, vierde lid, van dit voorstel geen grondslag
die regeling van de desbetreffende waarborgen mogelijk maakt.XNoot1Kamerstukken II 2004/05, 30 186, nr. 3, p. 28. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31706-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl