Spoor: vervoer- en beheerplan; Brief regering; Winterweer op het spoor
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST141315
 2009-2010
 
 29 984
 Spoor: vervoer- en beheerplan
 
 
 
 
 Nr. 
 217
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VERKEER EN WATERSTAAT
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 3 maart 2010
 
 Zoals toegezegd tijdens het spoeddebat inzake het winterweer op 20 januari
2010 (Handeling der Kamer II, vergaderjaar 2009–2010, nr. 44, blz. 4247–4274)
zou ik uw Kamer uiterlijk begin maart nader informeren over de evaluatie van
de effecten van het winterweer op het spoor. Dit in samenhang met mijn conclusies
en het maatregelenpakket om het spoor winterhard te maken.
 
 Zoals gemeld in de schriftelijke beantwoording van Kamervragen over dit
onderwerp en tijdens het spoeddebat heb ik ProRail en NS reeds op 22 december
2009 per brief gevraagd om de vanaf 16 december ontstane situatie
grondig te evalueren en mij daarover eind januari te rapporteren. Vragen die
ik daarbij aan beide organisaties heb gesteld betroffen:
 • De voorbereidingen op het winterse weer;
 • Welke infrastructurele storingen zich hebben voorgedaan, welke
maatregelen zijn genomen, en hoe lang duurde het alvorens deze storingen hersteld
waren;
 • Welke logistieke verstoringen zich bij de NS voordeden, welke maatregelen
werden genomen en hoe lang duurde het alvorens er op de gewone dienstregeling
kon worden teruggeschakeld;
 • Welke maatregelen zijn genomen om de reiziger te informeren en
hoe deze verliepen;
 • Wat de overwegingen waren om over te gaan op een beperkte dienstregeling;
 • Welke bijsturingsmaatregelen genomen zijn en hoe deze verliepen
gedurende de verstoringen.
 
 ProRail en NS hebben ter beantwoording van mijn vragen het onafhankelijke
adviesbureau Twynstra Gudde gevraagd om een feitelijk evaluatieonderzoek uit
te voeren. Na het spoeddebat heb ik ProRail en NS verzocht om aanvullende
punten uit het debat ook in het evaluatieonderzoek mee te nemen. Op basis
van de analyse van Twynstra Gudde heeft de sector een actieprogramma opgesteld
(Winterhard Spoor) met concreet genomen en het komend jaar te nemen maatregelen,
teneinde een situatie als in december 2009 in het vervolg te voorkomen.
Bijgaand treft u aan de brief van de sector inclusief bijlagen en de brief
van Twynstra Gudde met de bevindingen uit de evaluatie.
 
 Het onderzoek richt zich met name op de periode tussen 16 en 24 december
waarin de problemen met de wisselverwarming voor veel vertraging zorgden.
Tussen 17 december en 15 januari ontstonden ook problemen bij NS;
ongeveer 30% van het materieel is in die periode defect geweest. Een
belangrijke reden hiervan was het verschil tussen de sneeuwsimulatie in de
klimaatkamer en de praktijk waardoor niet meer verwachte defecten aan het
materieel toch weer optraden. Dit heeft geleid tot minder splitsingen en combinaties
van materieel en tot een beperking van de treindienst op de Noordoost-corridor.
Helaas was ook de reisinformatie over de aanpassingen in de dienstregeling
tussen 17 en 23 december verre van optimaal.
 
 Uit de evaluatie blijkt dat beide organisaties in de periode medio december
onvoldoende voorbereid waren op het winterweer, met name het feit dat het
extremer was en anders dan voorspeld. Zoals ik tijdens het spoeddebat al aangaf
wordt door beide organisaties onderkend dat dit voor de reiziger onacceptabel
is. Ik waardeer het dat zowel NS als ProRail hun excuses hebben gemaakt aan
de reiziger en lering getrokken hebben uit het gebeurde. Dat blijkt onder
andere doordat de organisaties vooruitlopend op een structureel pakket maatregelen
dat in de sectorbrief is opgenomen ook per direct concrete maatregelen hebben
getroffen om een situatie zoals in de periode 17–23 december 2009
te voorkomen zoals:
 • in de nacht te rijden om het spoor sneeuwvrij te houden;
 • extra storingsploegen in te zetten;
 • het ongemak voor de klanten te verzachten door:
 – het aanbieden van het zoutkaartje,
 – het verlenen van gratis consumpties; en
 – coulante behandeling van verzoeken om Geld terug Bij Vertragingen;
 • het geven van korting op gebruiksvergoeding.
 
 De audit van Twynstra Gudde laat zien dat NS en ProRail weliswaar de vanaf 2006
aangekondigde maatregelen hebben uitgevoerd, maar dat het effect daarvan duidelijk
te wensen heeft overgelaten. De aangekondigde verbeterprogramma’s voor
de wisselverwarming, weerbestendigheid van het materieel, treindienstscenario’s
(opstellen van nooddienstregeling), verbetering van reisinformatie, en beter
alternatief vervoer zijn volgens de audit uitgevoerd. Ondanks verbeterde monitoring
en vervanging van wisselverwarming en investeringen in meer weerbestendige
installaties in het materieel heeft dit echter helaas niet het destijds verwachte
positieve effect gehad. Oorzaken daarvan zijn bijvoorbeeld de eerder genoemde
problematiek rond de simulatietest in de Klimaatkamer en het feit dat de vervanging
van wisselverwarmingen onder andere vanwege buitendienststellingen een lange
doorlooptijd kent.
 
 NS heeft ook per direct aangegeven aanvullend te gaan investeren om het
materieel winterhard te maken, voor ProRail geldt dit voor haar wisselverwarmingen.
Een 100 procent garantie is echter niet te geven.
 Daarom zullen beide organisaties zorgen voor sneller herstel van onverhoopt
nog optredende verstoringen, waarbij het eigen gespecialiseerde – vanaf
de zomer operationele – weerbureau van ProRail, (vergelijkbaar met de
werkwijze in Zwitserland) een belangrijke rol gaat spelen.
 Voor wat betreft de situatie op Station Den Haag HS is de conclusie dat
de wisselverwarming als gevolg van werkzaamheden door een derde partij niet
tijdig functioneel was. ProRail wist dat en heeft als beheersmaatregel in
de nacht van 16 op 17 december 2009 een extra ploeg op Den Haag HS ingezet. Deze inzet was echter niet voldoende doordat er meer sneeuw
viel dan verwacht en deels was de inzet niet effectief door het niet tijdig
aanwezig zijn van een veiligheidsman (verplicht voor het werken aan het spoor
in de dienstregeling). Gevolg was onnodige hinder voor de treindienst in de
ochtendspits van 17 december 2009.
 
 De analyse door TG levert een groot aantal noodzakelijke verbeterpunten
op. NS en ProRail delen mijn mening dat een situatie als deze niet meer mag
voorkomen. Juist wanneer er sprake is van winterweer, moet het openbaar vervoer
een betrouwbaar alternatief zijn voor de reiziger. Aanvullende en effectievere
maatregelen dan die uit 2006 zijn dus noodzakelijk – én zullen
voor de volgende winterperiode ook zijn genomen door ProRail en NS –
om het spoor winterhard te maken.
 
 De maatregelen resulteren in een Actieplan Winterhard Spoor. De maatregelen
staan beschreven in bijgevoegde sectorbrief en de samenvattende brief van
TG en betreffen:
 • het winterbestendig maken van de infrastructuur waaronder de wisselverwarming;
 • het winterbestendig maken van het materieel;
 • een robuustere inrichting en besturing van knooppunt Utrecht;
 • overige verbeteringen in de bijsturing van de treindienst;
 • een betere voorbereiding op winterweer waaronder het aanstellen
van procesmanagers winter;
 • het actueel en betrouwbaar houden van de reisinformatie waaronder
de ontwikkeling van alternatieve dienstregelingen;
 • de samenwerking tussen NS en ProRail.
 
 Mijn conclusie is dat de spoorsector zich het gebeurde aantrekt. In de
sectorbrief is een uitgebreid pakket maatregelen opgenomen en zijn de daarvoor
benodigde financiële middelen ook gereserveerd. NS en ProRail hebben
aangegeven deze maatregelen zelf te bekostigen respectievelijk in te passen
binnen het bestaande budget. Ik ben verheugd dat de sector de hand in eigen
boezem steekt en ook zelf de verantwoordelijkheid neemt voor een beter functioneren
in de toekomst. NS en ProRail hebben mij verzekerd dat de acties die zij nu
ondernemen wel effect zullen sorteren en dat verreweg de meeste maatregelen
voor de volgende winter zullen zijn geïmplementeerd. Ik constateer op
dit moment in ieder geval dat er ondanks het aanhoudende winterweer sinds
eind december op het spoor geen nieuwe problemen zijn ontstaan. Dit is mede
een gevolg van de reeds genomen maatregelen.
 
 Ik vind het van belang dat de sector het maatregelenpakket voortvarend
oppakt teneinde de ontstane situatie in de toekomst voor de reiziger te voorkomen.
Daarbij wil ik voor wat betreft de aanpak van de sector het zekere voor het
onzekere nemen. Dat betekent dat ik een onafhankelijk bureau opdracht heb
gegeven om in mei 2010 een review uit te voeren op de toekomstvastheid van
de te nemen maatregelen, de voortgang van de uitvoering van deze maatregelen
en de relatie met de door het bureau Twynstra Gudde uitgevoerde onderliggende
analyse. Dit geeft mij de ruimte om indien nodig de sector bij te sturen in
de uitvoering van het programma en zeker te stellen dat er de komende winter «winterhard»
spoor ligt. Ik zal u over de uitkomsten van deze review uiteraard informeren.
 
 De minister van Verkeer en Waterstaat,
 C. M. P. S. Eurlings
 
 
 
 
 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.