Verbetering verantwoording en begroting; Brief van de Minister van Financiën
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-26 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST133530
 2008-2009
 
 31 865
 Verbetering verantwoording en begroting
 
 
 
 
 Nr. 
 6
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 30 juni 2009
 
 In de brief van 4 juni jongstleden stelt de commissie voor de Rijksuitgaven
vragen over de voorgestelde begrotingswijzigingen bij de ministeries van BZK
en Financiën (2009Z10470/2009D27504). Deze vragen richten zich op de
bundeling van (een deel van de) apparaatsuitgaven op één centraal
niet-beleidsartikel. In mijn reactie wordt ingegaan op de begrotingspresentatie
van apparaatsuitgaven en wordt een antwoord gegeven op de vragen uit de bijlage
bij uw brief.
 1. Inleiding
 Ongeveer tien jaar geleden is het Rijk in het kader van VBTB overgegaan
van inputgerichte begrotingen en jaarverslagen naar output- en outcomegerichte
begrotingen en jaarverslagen. Eén van de doelstellingen van de VBTB-operatie
is om per beleidartikel inzicht te bieden in de integrale uitgaven voor beleid.
Dat houdt in dat zowel de programma- als ook de apparaatsuitgaven per beleidsartikel
worden weergegeven. De toerekening van apparaatsuitgaven naar beleidsartikelen
is vanaf het begin van de VBTB-operatie lastig gebleken. Om die reden is in
de rijksbegrotingsvoorschriften de mogelijkheid opengehouden om apparaatsuitgaven
op een zogenaamd «niet-beleidsartikel» op te nemen.
 
 In de praktijk lopen ministeries aan tegen de grenzen van het toedelen
van apparaatsuitgaven aan beleidsartikelen. De flexibele inzet van medewerkers
wordt belemmerd wanneer daarvoor eerst een formele begrotingswijziging moet
plaatsvinden. De ontwikkeling van een flexibele rijksdienst in combinatie
met de taakstelling vraagt juist om méér flexibiliteit. Indien
apparaatsuitgaven op één artikel staan, geeft dit een ministerie
meer ruimte om medewerkers in te zetten op de verschillende beleidsprioriteiten
en rekening te houden met voortschrijdende inzichten. Het voordeel van één
begrotingsartikel apparaatsuitgaven is ook dat er een duidelijker (want minder
gefragmenteerd) inzicht in de totale apparaatsuitgaven per ministerie ontstaat.
Dit sluit aan op de wens van uw Kamer om meer zogenaamde inputinformatie te
ontvangen, zoals onder andere aangegeven in uw «evaluatie
behandeling begrotingen 2009» van 12 februari jl. De verantwoording
over de externe inhuur en de informatie over grote ICT-projecten in de departementale
jaarverslagen zijn voorbeelden waarbij nu al inputinformatie aan de Tweede
Kamer wordt verstrekt.
 2. Randvoorwaarden bij de centralisatie van apparaatsuitgaven
door BZK en Financiën
 Vanuit de coördinerende rol van het ministerie van Financiën
voor de inrichting van de rijksbegroting is aan de ministeries van BZK en
Financiën een aantal randvoorwaarden gesteld voor de overgang naar verdere
centralisering van apparaatsuitgaven. De randvoorwaarden zijn als volgt:
 • de onderliggende veranderingen rondom het interne budgethouderschap
zoals een reorganisatie, moeten zijn afgerond. De begroting is geen instrument
van organisatieverandering maar het sluitstuk hierop;
 • voor de Tweede Kamer is en blijft het nuttig om inzicht te houden
in de (indicatieve) apparaatsuitgaven per beleidsartikel. Om dit inzicht te
bewaren, moet bij het centrale apparaatsartikel in de toelichting een tabel
worden opgenomen waarin wordt aangegeven in welke mate de apparaatsuitgaven
drukken op de verschillende beleidartikelen. Met zo’n tabel gaat er
geen informatie voor de Kamer verloren en wordt op voldoende wijze voldaan
aan de eisen hieromtrent in de huidige Comptabiliteitswet (artikelen 5 en
55);
 • de voorgestelde begrotingsstructuur – inclusief het centrale
artikel apparaatsuitgaven – wordt door het desbetreffende ministerie
voorgelegd aan de Algemene Rekenkamer. Daarnaast wordt het voorstel in een
brief voor instemming voorgelegd aan de desbetreffende Kamercommissie.
 
 De door de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en door
mij gedane voorstellen voor de opname van de apparaatsuitgaven op een centraal
niet-beleidsartikel, voldoen aan deze voorwaarden. Ik hoop dat de desbetreffende
Kamercommissies met de voorstellen kunnen instemmen.
 3. Perspectief
 Op dit moment geven de ministeries hun apparaatsuitgaven op verschillende
manieren weer op hun begrotingen; voor de langere termijn is dat ongewenst
en wordt gestreefd naar meer uniformiteit.
 
 Om tegemoet te komen aan de wens van de Tweede Kamer om de outputinformatie
te combineren met de inputinformatie, stel ik voor om in ambtelijk overleg
met uw commissie en de Algemene Rekenkamer nadere voorstellen hiervoor uit
te werken. Hierbij kan ook ingegaan worden op een mogelijke integratie van
diverse rapportages (zoals bijvoorbeeld de rapportage over grote ICT-projecten).
Ook kan daarbij aandacht worden besteed aan de uitwerking van enkele vragen
zoals door u in uw brief gesteld. De uitkomsten van dit overleg kunnen meegenomen
worden in de evaluatie van het «Experiment Verbetering verantwoording
en begroting», voorzien in de tweede helft van 2010. Het streven is
om de elementen uit dit overleg waar mogelijk vooruitlopend op deze evaluatie
voor de begrotingsvoorbereiding 2011 af te ronden.
 
 In het vervolg van deze brief ga ik in op de door u in de bijlage van
uw brief gestelde vragen. Een aantal van de vragen is al beantwoord in de
algemene tekst; in dat geval wordt volstaan met een verwijzing naar deze tekst. 
 Achtergrond
 
 Kan de minister aangeven op basis van welke argumenten
en overwegingen het is toegestaan dat op de begroting van VROM, en mogelijkerwijs
op de begrotingen van BZK en Financiën is afgeweken van het VBTB-principe
dat apparaatskosten moeten worden toegerekend aan beleidsartikelen?
 
 
 Zie ook onder 1. Inleiding
 In de rijksbegrotingsvoorschriften (RBV) is van meet af aan rekening gehouden
met de mogelijkheid dat het niet in alle gevallen haalbaar is om per beleidsartikel
inzicht te bieden in de integrale uitgaven voor beleid. De huidige RBV biedt
ruimte voor departementen om op een niet-beleidsartikel apparaatsuitgaven
te verantwoorden. Dit kan het geval zijn als er volgens de inschatting van
het verantwoordelijke departement geen realistische verdeelsleutel voor deze
uitgaven voorhanden is (bijvoorbeeld, welk deel van het automatiseringsysteem
drukt op beleidsartikel A en welk op B). Deze ruimte wordt door departementen
(waaronder VROM) momenteel in verschillende mate benut.
 Hoe verhoudt zich dit tot de rijksbegrotingsvoorschriften?
 Zie hiervoor en onder 1. Inleiding
 Is het besluit om in de VROM-begroting te komen tot centrale
verantwoording van apparaatskosten onderdeel van het experiment? Zo ja, wordt
dit ook geëvalueerd?
 Centrale verantwoording van apparaatsuitgaven in de VROM-begroting vormt
geen onderdeel van het experiment. De VROM begroting kende al een centrale
verantwoording van apparaatsuitgaven voordat VROM met ingang van de begrotingsvoorbereiding
2009 is gaan deelnemen aan het Experiment Verbetering verantwoording en begroting.
De centrale verantwoording van apparaatsuitgaven vormt dan formeel ook geen
onderdeel van de evaluatie. Zoals echter aangeven in deze brief, wordt voorgesteld
om dit wel te betrekken in de evaluatie.
 Kan de minister deze ontwikkelingen plaatsen in het licht
van hetgeen hierover gewisseld is in het debat over de Voorjaarsnota 2008,
waarbij de minister de Kamer voorhield dat een ontwikkeling naar inputgerelateerde
artikelen (i.c. gericht op het apart inzichtelijk maken van externe inhuur)
niet wenselijk werd geacht?
 Het sturen op input om beleidsdoelen te realiseren is en blijft onwenselijk,
zeker als dit een keuze zou betekenen voor kostensoorten als primaire ordening
voor de Rijksbegroting. Dit neemt niet weg dat een minder versnipperde weergave
van apparaatsuitgaven zou kunnen bijdragen aan meer inzicht in de apparaatsuitgaven
van het Rijk. Om deze reden is het onderzoeken van alternatieve wijze van
begrotingsweergave de moeite waard. Een ordening van uitgaven gerelateerd
aan beleidsdoelen blijft daarbij het uitgangspunt.
 Meerwaarde
 Kan de minister nader beargumenteren wat de meerwaarde
is van het niet langer consequent toerekenen van apparaatskosten aan beleidsdoelstellingen?
 Zie onder 1. Inleiding 
 Heeft de minister hierover overleg gevoerd met de Algemene
Rekenkamer? Zo ja, wat is hiervan de uitkomst? Zo nee, waarom niet?
 In de hoedanigheid van coördinerend bewindspersoon voor de inrichting
van de Rijksbegroting heb ik geen overleg gevoerd met de Algemene Rekenkamer.
Zoals hierboven gemeld is de betreffende departementen als voorwaarde gesteld
dat zij deze begrotingspresentatie voorleggen aan de Algemene Rekenkamer.
 Zal de minister van Financiën in de rijksbegrotingsvoorschriften
bij de overheveling van apparaatskosten naar een niet-beleidsartikel, voortaan
ook nadere eisen stellen aan de indeling en verdere onderverdeling van het
centrale beleidsartikel?
 Zie onder 3. Perspectief. Dit kan in het voorgestelde overleg uitgewerkt
worden.
 Betekent dit bijvoorbeeld dat alle kosten voor externe
inhuur ook afzonderlijk zichtbaar worden op het niet-beleidsartikel.
 Hoewel deze uitgaven al zichtbaar zijn in de jaarverslagen zal dit worden
meegenomen in het overleg met uw commissie en de Algemene Rekenkamer.
 Welke extra informatie over input zal de Tweede Kamer
ontvangen indien wordt overgegaan tot overheveling van apparaatskosten naar
een niet-beleidsartikel?
 Dit onderdeel wordt eveneens uitgewerkt in overleg met uw commissie en
de Algemene Rekenkamer.
 Reikwijdte/precedentwerking
 Zullen in de toekomst meer begrotingen (deels) worden
aangepast in de zin dat apparaatskosten worden overgeheveld van beleidsartikelen
naar een centraal niet-beleidsartikel?
 Dit is afhankelijk van de uitkomsten van het voorgestelde ambtelijk overleg.
 Kan aan de hand van enkele voorbeelden van enkele begrotingsartikelen
waarop relatief veel apparaatskosten worden verantwoord (bijvoorbeeld onderwijs
en de inning van belasting) hoe beleidsartikelen er dan uit komen te zien?
 De nadere invulling van de begrotingsartikelen, waarop relatief veel apparaatsuitgaven
worden verantwoord, kunnen in het ambtelijk overleg besproken worden. Bij
centralisatie van de apparaatsuitgaven bestaat het risico dat bij sommige
beleidsartikelen nog maar weinig programma-uitgaven overblijven.
 
 De minister van Financiën,
 W. J. Bos