Preventiebeleid voor de volksgezondheid; Brief minister over onder meer de aanpak van sociaal-economische gezondheidsverschillen
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST135920
 2009-2010
 
 22 894
 Preventiebeleid voor de volksgezondheid
 
 
 
 
 Nr. 
 237
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 19 oktober 2009
 
 In december 2008 heeft het kabinet aan de Kamer het beleidsplan toegezonden voor de aanpak van de Sociaal Economische
Gezondheidsverschillen (SEGV). Op enkele onderdelen zou u nog verder worden
geïnformeerd: een kabinetsreactie op het advies over de parallelle belangen
bij gezondheid van de Sociaal-Economische Raad (SER), de Raad voor de Volksgezondheid
en Zorg (RVZ), de Onderwijsraad en de Raad voor het openbaar bestuur (Rob);
en een nadere analyse van cijfers die inzicht geven in de SEGV. De adviezen en de analyse van de cijfers zijn als bijlage toegevoegd.
 
 Met deze brief wordt aan de toezeggingen voldaan. Het is daarmee geen
zelfstandige beleidsbrief en moet in nadrukkelijke samenhang met het beleidsplan
SEGV van 2008 gelezen worden.
 1. Achtergrond en korte samenvatting van het beleidsplan
SEGV 2008
 Het Coalitieakkoord streeft naar het terugdringen van de invloed van sociaaleconomische
achtergronden op de gezondheid. Als de gemiddelde levensverwachting stijgt,
dan mogen mensen met een lage opleiding en een laag inkomen niet achterblijven.
De huidige cijfers laten echter grote verschillen zien. De laagst opgeleide
mannen en vrouwen (hoogstens basisonderwijs) leven respectievelijk 7 en 6
jaar korter dan mensen met een HBO/WO-opleiding. Het verschil in gezonde levensverwachting
is respectievelijk 19 en 16 jaar. Dit gegeven is voor het kabinet een belangrijk
signaal dat de gezondheid van laag-opgeleide mensen kan en moet verbeteren.
Tegelijkertijd moet het kabinet vaststellen dat het niet alleen de overheid
is die aan het verbeteren van de gezondheid van laag-opgeleide mensen kan
bijdragen.
 
 Mensen hebben belang bij en verantwoordelijkheid voor hun eigen gezondheid.
Maar juist ook andere actoren zoals familie, scholen, gemeenten,
werkgevers en de gezondheidsector zelf hebben baat bij de gezondheid van anderen.
In de preventievisie is aangegeven dat de belangen
van de verschillende partijen positief op elkaar kunnen inwerken en elkaar
kunnen versterken. Daar zet dit kabinet op in. Het tegengaan van gezondheidsschade
en het boeken van gezondheidswinst is een zaak van ons allemaal.
 
 In het beleidsplan SEGV 2008 staan tal van maatregelen die het kabinet
in gang heeft gezet die bijdragen aan het verminderen van sociaaleconomische
achterstanden. Het gaat om maatregelen in de gezondheidszorg, maar vooral
ook in andere sectoren, onder andere op het gebied van schoolverlaters met
convenanten Voortijdig Schoolverlaten, participatie met het tegengaan van
laaggeletterdheid, gezonde leefomgeving met binnenmilieu in huizen en ondersteuning
van lage inkomens met onder andere schuldhulpverlening. In het kabinetsbeleid
heeft de aanpak van krachtwijken een bijzondere plaats.
 2. Reactie op adviezen, rapporten en analyses
 In september 2008 heb ik namens het kabinet de RVZ, Rob en Onderwijsraad,
alsmede de SER, gevraagd om visie en advies over parallelle belangen bij gezondheid
en preventie. VWS heeft de Raden in het bijzonder gevraagd aanbevelingen te
doen over de versterking van de bijdrage van de scholen, het lokale bestuur
en bedrijven aan de gezondheid van leerlingen, burgers/wijkbewoners en werknemers.
Op 19 mei jl. zijn de rapporten «Buiten de gebaande paden»
van RVZ, Rob en Onderwijsraad, en «Een kwestie van gezond verstand:
breed preventiebeleid binnen arbeidsorganisaties» van de SER aan mij
aangeboden.
 
 Het kabinet heeft veel waardering voor de wijze waarop de Raden in nauwe
samenwerking tot hun adviezen zijn gekomen. Ze hebben daarmee een goed voorbeeld
gegeven van de mogelijkheden en de kracht van intersectorale samenwerking
tussen verschillende domeinen ten behoeve van de gezondheid.
 Bij de voorbereiding van de kabinetsreactie op de adviezen is een bijeenkomst
georganiseerd om de veldorganisaties in diverse sectoren te vragen naar hun
visie op de adviezen.
 
 De Raden concluderen dat intersectoraal beleid nodig is om gezondheidswinst
te boeken. Nadrukkelijke samenwerking en afstemming, zowel op rijks- als op
lokaal niveau, is daarvoor gewenst. In hun advies richten de Raden zich op
de bijdragen die onderwijs, lokaal bestuur en bedrijven kunnen bieden om gezondheidsproblemen
te voorkómen.
 
 Het kabinet is over het geheel genomen enthousiast over het advies van
de Raden want het ziet daarin een bevestiging van het ingezette beleid. De
voornemens in het beleidsplan SEGV 2008, zoals hierboven kort samengevat,
kunnen voortvarend verder worden uitgevoerd.
 
 Het voorstel van de Raden om interdepartementaal extra inzet te plegen
heeft het kabinet al eerder opgepakt. Het beleidsplan SEGV 2008 is daarvan
een voorbeeld. Het daarbij gevoegde overzicht van de beleidsinitiatieven in
de verschillende sectoren geeft een goed beeld van de beleidsmatige inzet
bij beleidstrajecten in andere sectoren voor de gezondheid. Maar ook na december
2008 is het kabinet met deze interdepartementale samenwerking ten aanzien
van gezondheid verder gegaan.
 
 Zo gaat bijvoorbeeld VenW in samenwerking met VROM de Gezondheidseffectscreening
(GES) toepassen in de Plan-m.e.r. waarover de kamer in juli dit jaar middels
een brief over is geïnformeerd. VWS organiseert samen met VenW, het Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen (NISB)
en de Fietsersbond in 2010 de campagne «heel Nederland fietst».
Het natuurspeelprogramma «natuursprong, bewegen tot je groen ziet»,
is een gezamenlijk initiatief van LNV, VWS, Staatsbosbeheer, het NISB, en
Jantje Beton. Bij het programma Groen en de Stad zijn het Rijk, gemeenten,
bedrijven en maatschappelijke organisaties zoals woningbouwverenigingen betrokken.
Het convenant voor de aanpak van binnenmilieu op scholen ligt gereed om ondertekend
te worden door de VNG, OCW en VROM.
 
 Een ander goed voorbeeld van intersectorale samenwerking ten aanzien van
gezondheid is het traject Gezond Lokaal-Centraal, waarin VWS, VNG en GGD Nederland
samenwerken, of het experiment de Gezonde Wijk met een gebiedsgerichte, intersectorale
aanpak. In dit verband is op 23 juni 2009 het bestuurlijk akkoord «de
verbinding» ondertekend tussen de G4 en het Rijk om gezondheidsachterstanden
terug te dringen. Zorgverzekeraars hebben hun medewerking toegezegd aan de
uitvoering van dit akkoord.
 
 SZW zet met J&G en gemeenten in op participatie en gezondheid. Voorbeelden
hiervan zijn de langdurigheidstoeslag en categoriale bijzondere bijstand ten
behoeve van de bevordering van maatschappelijke participatie van kinderen. Voor dit laatste traject heeft het kabinet in 2009 (net
als in 2008) 40 miljoen euro extra beschikbaar gesteld.
 
 Bij verdere implementatie van het beleidsplan SEGV 2008 en andere initiatieven
zoals hierboven, zal het kabinet nadrukkelijk rekening houden met de aanbevelingen
van de Raden. Op een onderdeel wil het kabinet in deze brief apart ingaan.
 
 In het SER-advies is op een aantal punten geschreven over de rol en positie
van de bedrijfsarts. Het kabinet is van mening dat het huidige stelsel van
de bedrijfsarts en de Arbo-zorg deugdelijk functioneert. Er kunnen wel enkele
knelpunten worden benoemd, bijvoorbeeld de effectiviteit van de doorverwijsfunctie
van de bedrijfsarts. Het kabinet gaat onderzoek laten verrichten op een aantal
nader te benoemen knelpunten. Afhankelijk van de uitkomsten zal bekeken worden
of het nodig is een adviesaanvraag aan de SER te richten.
 
 In het beleidsplan SEGV 2008 van 22 december is aangegeven dat op
twee onderdelen nog nadere informatie werd verwacht. Het kabinet zou de Kamer
daarover inlichten. Het betreft twee analyses van het RIVM. De eerste analyse
gaat over de (kosten)effectiviteit van interventies en maatregelen die ten
doel hebben de gezondheidsverschillen tegen te gaan. Het rapport is meegenomen
in het advies van de Raden. Daarnaast heeft het RIVM een analyse gemaakt van
de robuustheid van de CBS-cijfers over SEGV en heeft een internationale vergelijking
uitgevoerd. De aanbevelingen van het RIVM sluiten naadloos aan bij het advies
van de RVZ, Rob en de Onderwijsraad om tot betere interdepartementale afstemming
te komen.
 Het kabinet is met het beleidsplan van december 2008 en de interdepartementale
afstemming die in steeds grotere mate plaatsvindt op de goede weg.
 3. Conclusie
 Zoals in de adviezen te lezen is, gaat het bij het verbeteren van gezondheid
om de invloed van beleid op diverse terreinen op deze gezondheid. Intersectoraal
gezondheidsbeleid is van ons allen. Zo dragen een gezonde leefomgeving met
voldoende sport- en beweegmogelijkheden, de werkplek, een goede
opleiding en een maatschappij waarin mensen zich veilig voelen bij aan een
goede gezondheid. Werkgevers, bedrijven, zorgverzekeraars, het onderwijs,
de rijksoverheid en vooral ook de gemeenten hebben een rol in de fysieke en
sociale omgeving waarbinnen mensen zich begeven. Ook zij hebben belang bij
gezond levende Nederlanders. We zijn partners in gezondheid.
 
 In de dagelijkse praktijk zijn er vele positieve voorbeelden van kleinschalige
initiatieven om gezondheidsproblemen te voorkomen. Wat het kabinet meer is
gaan organiseren, is systematische aandacht voor intersectoraal gezondheidsbeleid.
Niet alleen door VWS, maar door het voltallige kabinet. Die systematische
aandacht voor gezondheid en de effecten van beleid op gezondheid in verschillende
sectoren, zal er uiteindelijk toe gaan leiden dat gezondheidsaspecten bij
alle beleidsdossiers vanzelfsprekend aan de orde komen. Dat moet het voor
de mensen in de dagelijkse praktijk makkelijker maken om in de diverse sectoren
de gezondheid van mensen te stimuleren. Het advies van de Raden om tot een
versterkte inzet van dit kabinet te komen, bevestigt dat het kabinet hiermee
de goede keuzes heeft gemaakt.
 
 Hoewel het kabinet verwacht dat de uitwerking van het beleidsplan SEGV
2008 voor alle Nederlanders effect zal hebben, zal een potentieel grote gezondheidswinst
te behalen zijn bij de laag-opgeleiden. Het kabinet
verwacht dan ook een stijging van de gezonde levensverwachting van laag-opgeleiden.
Het kabinet constateert daarmee dat de ambitie zoals in 2001 geformuleerd
door de commissie Albeda (3 gezonde levensjaren erbij in de periode 2001–2020)
naar alle waarschijnlijkheid ook gerealiseerd gaat worden. Naar aanleiding
van een analyse van de trendcijfers in de Volksgezondheid Toekomst Verkenning
2014 van het RIVM, zal het kabinet de Kamer verder informeren in de Preventienota
2014 over zijn ambities op dit vlak.
 
 Maar ook in de komende jaren zal intersectorale samenwerking en aandacht
voor SEGV een belangrijke plaats innemen in het gezondheidsbeleid. De eerstvolgende
Preventienota komt in 2010. Ik zal in deze Preventienota expliciet ingaan
op de intersectorale samenwerking.
 Ik vertrouw erop u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben.
 
 De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
 A. Klink
 
 
 
 
 Naar een weerbare samenleving. TK 2008–2009, 22 894 nr. 209.
 
 
 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.
 
 
 Gezond zijn, gezond blijven, een visie op gezondheid en preventie, 2007.
 
 
 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.
 
 
 TK 2008–2009, 29 385, nr. 51.
 
 
 TK 2007–2008, 31 441, nr. 1.
 
 
 TK 2007–2008, 24 515 en 31 200, nr. 121.
 
 
 Het percentage rokers onder laag-opgeleiden is 33,4% ten opzichte
van 17,3% onder hoogopgeleiden (RIVM, 2008).