Wijziging van o.a. Wet toezicht accountantsorganisaties ter implementatie van richtlijn nr. 2006/43/EG betr. wettelijke controle jaarrekeningen; Memorie van Toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-23 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31270, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

23-11-2007

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

31270 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamAlgemeen1. Inleiding2. Begrippen in de richtlijn3. Toelating tot de Nederlandse markt4. De praktijkstage5. Effecten voor het bedrijfslevenInleidingAuditorganisaties van een derde landEisen aan de accountantsorganisatie6. Aanpassingen naar aanleiding van consultatieARTIKELSGEWIJSArtikel IOnderdeel AOnderdeel cOnderdeel hOnderdeel iOnderdeel mOnderdeel BOnderdeel CArtikel 12aArtikel 12bArtikel 12cArtikel 12dOnderdeel DOnderdeel EOnderdeel FOnderdeel GOnderdeel HOnderdeel IOnderdeel JOnderdeel KOnderdelen L en MOnderdeel NOnderdeel OOnderdeel POnderdeel QOnderdeel RArtikel 63aArtikel 63bArtikel 63cArtikel 63fArtikel 63gArtikel 63hArtikel 63iArtikel 63jArtikel 63kOnderdeel SArtikel 64Artikel 65Artikel 66Artikel 67Artikel 68Artikel 69Artikel 70Artikel 71Artikel IIOnderdeel AOnderdeel BOnderdelen C en DOnderdeel EARTIKEL IIIARTIKEL IV en VARTIKEL VIARTIKEL VIIOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31270Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 82 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 270Wijziging van de Wet toezicht accountantsorganisaties en Boek 2 van
het Burgerlijk Wetboek, ter implementatie van richtlijn nr. 2006/43/EG van
het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 17 mei 2006
betreffende de wettelijke controles van jaarrekeningen en geconsolideerde
jaarrekeningen, tot wijziging van de Richtlijnen 78/660/EEG en 83/349/EEG
van de Raad, en houdende intrekking van Richtlijn 84/253/EEG van de Raad (PbEU
L 157)nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGAlgemeen1. InleidingDit wetsvoorstel strekt tot implementatie van richtlijn nr. 2006/43/EG
van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 17 mei
2006 betreffende de wettelijke controles van jaarrekeningen en geconsolideerde
jaarrekeningen, tot wijziging van de Richtlijnen 78/660/EEG en 83/349/EEG
van de Raad, en houdende intrekking van Richtlijn 84/253/EEG van de Raad (PbEU
L 157), hierna: de richtlijn.1Een transparante en goed functionerende markt voor accountantsdiensten
draagt bij aan een belangrijke doelstelling van de Europese Unie, namelijk
het creëren van een goed functionerende kapitaalmarkt. Het objectieve
oordeel van de accountant en met name de waarde die daaraan in het maatschappelijk
verkeer wordt toegekend is van groot belang voor de economie. Ten opzichte
van personen die direct verantwoordelijk zijn voor een organisatie (zoals
bestuurders en commissarissen), hebben andere belanghebbenden een informatieachterstand.
De accountantsverklaring kan een verbetering brengen in hun informatiepositie
door een redelijke mate van zekerheid over de door de organisatie verstrekte
informatie te geven. Waar de kernfunctie van de accountant het toevoegen van
zekerheid in het maatschappelijk verkeer is, verliest deze functie haar waarde
door het wegvallen van het in de accountantsverklaring gestelde vertrouwen.
Dit is een probleem voor de accountant die zelf in diskrediet kan raken, voor
het vertrouwen in de beroepsgroep als geheel, maar nadrukkelijk ook voor het
maatschappelijk verkeer (bedrijfsleven, overheid, financiële markten)
ten behoeve waarvan de accountant zijn verklaringen afgeeft. Daarmee is het
belang van de publieke functie geduid. Het denken over de regelgeving met
betrekking tot de publieke accountant was reeds in beweging vóór
een reeks schandalen en affaires (onder andere Enron, Ahold en Parmalat) de
noodzaak hiertoe groter maakte. Op 15 november 2000 heeft
de Commissie een aanbeveling inzake«waarborging van de kwaliteit van
de wettelijke controle in de Europese Unie: minimumvereisten»1 en op 16 mei 2002 een andere aanbeveling over «de
onafhankelijkheid van de met de wettelijke controle belaste accountant in
de EU: basisbeginselen»2 vastgesteld. De
richtlijn bouwt daarop voort. De richtlijn beoogt een hoge mate van, maar
geen volledige, harmonisatie van de voorschriften inzake de wettelijke controle
van jaarrekeningen tot stand te brengen.Het kabinet heeft zich bovengenoemde functie van de publieke accountant
al eerder ter harte genomen. Dit heeft geleid tot de Wet toezicht accountantsorganisaties
(Wta) en het daarop gebaseerde Besluit toezicht accountantsorganisaties (Bta)
die op 1 oktober 2006 inwerking zijn getreden. Het merendeel van de bepalingen
van de richtlijn komt overeen met hetgeen reeds is bepaald in de Wta, Bta,
de Wet op de Registeraccountants (Wet RA) en de Wet op de Accountants-Administratieconsulenten
(Wet AA). Op basis van deze wetgeving bestaat er al toezicht op accountantsorganisaties
en individuele accountants. Op dit aspect is veelal dus geen nadere implementatie
nodig.Een aantal bepalingen behoeft daarentegen nog wel implementatie. Deze
bepalingen hebben betrekking op de informatie-uitwisseling en samenwerking
tussen toezichthouders in de Europese Unie, de informatie-uitwisseling met
toezichthoudende instanties van derde landen, het toezicht op auditorganisaties
van een derde land, de instelling van een auditcomité door organisaties
van openbaar belang (OOB’s), de transparantie van honoraria van accountants
en waarborgen in de benoeming en het ontslag van accountants. Ten aanzien
van deze twee laatste onderwerpen wordt het Burgerlijk Wetboek aangepast.
De overige implementatie vindt plaats in de Wta, Bta, Wet RA en Wet AA.2. Begrippen in de richtlijnIn artikel 2 van de richtlijn wordt een onderscheid gemaakt tussen de
volgende begrippen:1. auditkantoor;2. auditorganisatie van een derde land;3. wettelijke auditor;4. auditor van een derde land;5. groepsauditor.De eerste vier begrippen worden verwerkt in de Wta en het begrip «groepsauditor»
zal worden verwerkt in het Bta.Volgens artikel 2, derde lid, van de richtlijn is eenauditkantoor een rechtspersoon of een andere entiteit met om het
even welke rechtsvorm die door de bevoegde autoriteiten van een lidstaat in
overeenstemming met de richtlijn is toegelaten tot het uitvoeren van wettelijke
controles van jaarrekeningen. Indien we dit begrip bezien in de Nederlandse
situatie gaat het om een accountantsorganisatie als bedoeld in artikel 1,
eerste lid, onderdeel a, van de Wta, dus een onderneming of instelling, ongeacht
waar deze is gevestigd, die een vergunning heeft van de Autoriteit Financiële
Markten (AFM) om wettelijke controles te verrichten bij ondernemingen met
zetel in Nederland (zie de bijlage bij de Wta voor de desbetreffende wettelijke
bepalingen). Voorgesteld wordt het begrip «audit-kantoor» in de
Wta op te nemen om een auditkantoor aan te duiden dat door een toezichthoudende
instantie in een andere lidstaat is toegelaten om wettelijke controles te
verrichten bij ondernemingen met zetel in die lidstaat. Ook in dat geval is
het niet van belang waar het auditkantoor is gevestigd.Op grond van het bovenstaande kan worden geconcludeerd dat het met betrekking
tot de vraag welke lidstaat verantwoordelijk is voor de toelating van een
auditkantoor niet van belang is waar het betreffende
auditkantoor is gevestigd. Het gaat erom waar de statutaire zetel
van de onderneming zich bevindt waarbij de wettelijke controle wordt verricht.
Van belang is dat de richtlijn niet voorziet in een stelsel van wederzijdse
erkenning («Europees paspoort») waarbij een toelating inéén
lidstaat wordt erkend door de andere lidstaten.De richtlijn voorziet in samenwerking en informatie-uitwisseling tussen
de verschillende toezichthoudende instanties in de lidstaten (artikel 36 van
de richtlijn). Met het oog daarop zal een auditkantoor op grond van artikel
17, eerste lid, onderdeel i, van de richtlijn moeten aangeven of zij tevens
is toegelaten door een toezichthoudende instantie van een andere lidstaat
of van een derde land. Deze gegevens dienen in het register te worden opgenomen
(dit wordt geregeld in het Bta). Artikel 5, derde lid, van de richtlijn regelt
dat wanneer de toelating van een auditkantoor om welke reden dan ook wordt
ingetrokken, de desbetreffende bevoegde autoriteit dit met opgave van de redenen
voor de intrekking meedeelt aan de relevante bevoegde autoriteiten van de
lidstaten waar het auditkantoor eveneens is toegelaten. Deze bepaling is opgenomen
in artikel 11, zevende lid.Artikel 2, vierde lid, van de richtlijn omschrijft eenauditorganisatie van een derde land als een entiteit, met om het
even welke rechtsvorm, die de controle uitvoert van de jaarrekening of geconsolideerde
jaarrekeningen van een onderneming met statutaire zetel in een derde land.
De Wta bevat thans geen voorschriften met betrekking tot dergelijke auditorganisaties.
Voorgesteld wordt het begrip «auditorganisatie van een derde land»
in de Wta op te nemen. De auditor van een derde land die een onderneming drijft
(eenmanszaak) en niet in een organisatorisch verband met andere auditors van
een derde land is verbonden, wordt ook – bij wijze van juridische fictie –
aangemerkt als een auditorganisatie van een derde land. Op grond van artikel
45, eerste lid, van de richtlijn dient een toezichthoudende instantie van
een lidstaat over te gaan tot registerinschrijving van een auditorganisatie
van een derde land die een controleverklaring afgeeft betreffende de jaarrekening
of de geconsolideerde jaarrekening van een vennootschap die haar statutaire
zetel buiten de Europese Gemeenschap heeft en waarvan de effecten in die lidstaat
zijn toegelaten tot de handel op een gereglementeerde markt in de zin van
richtlijn nr. 2004/39/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese
Unie van 21 april 2004 betreffende markten voor financiële instrumenten,
tot wijziging van de Richtlijnen 85/611/EEG en 93/6/EEG van de Raad en van
Richtlijn 2000/12/EG van het Europees Parlement en de Raad en houdende intrekking
van Richtlijn 93/22/EEG van de Raad (PbEU L 145). Een auditorganisatie van
een derde land hoeft niet te worden ingeschreven voor zover de te verrichten
controle een uitgevende instelling betreft waarvan in een lidstaat uitsluitend
effecten zijn toegelaten tot de handel op een gereglementeerde markt in de
zin van de transparantierichtlijn, met een nominale waarde per eenheid van
ten minste € 50 000 of, in het geval van effecten die in een
andere munteenheid luiden, op de dag van uitgifte equivalent aan ten minste € 50 000.
Deze bepaling wordt verwerkt in de artikelen 11, 12b en 12c van de Wta.Voor de Nederlandse situatie betekent dit dat wanneer bijvoorbeeld een
Amerikaanse auditorganisatie de controle van de jaarrekening zou verrichten
van een Amerikaanse onderneming waarvan de aandelen worden verhandeld op een
in Nederland gereglementeerde markt (bijvoorbeeld Euronext Amsterdam), de
accountantsverklaring alleen het wettelijk beoogde rechtsgevolg heeft in Nederland
indien die auditorganisatie is ingeschreven in het register van de AFM (dit
volgt uit artikel 45, vierde lid, van de richtlijn). Indien die Amerikaanse
auditorganisatie van de AFM een vergunning verkrijgt als accountantsorganisatie,
wordt haar registratie als auditorganisatie van een derde land doorgehaald
(zie artikel 12a juncto artikel 11, negende lid). Dit volgt niet expliciet
uit de richtlijn, maar anders zou de desbetreffende auditorganisatie tweemaal
in het register van de AFM worden opgenomen, terwijl alleen het
feit dat de auditorganisatie een vergunning heeft al aantoont dat haar accountantsverklaringen
in Nederland het beoogde rechtsgevolg hebben.De richtlijn voorziet in samenwerking en informatie-uitwisseling tussen
de toezichthoudende autoriteiten van lidstaten en bevoegde autoriteiten van
derde landen (artikel 47 van de richtlijn). Hiertoe kunnen de toezichthoudende
autoriteiten van de lidstaten samenwerkingsovereenkomsten sluiten met bevoegde
autoriteiten van derde landen waarvan het stelsel van publiek toezicht, de
kwaliteitsborgingsstelsels en de onderzoeks- en sanctieregelingen gelijkwaardig
zijn aan die van de lidstaten. In deze overeenkomsten kunnen bijvoorbeeld
afspraken worden gemaakt over de mate waarin een toezichthoudende instantie
van een lidstaat toezicht uitoefent op de naleving van de in die lidstaat
geldende wettelijke voorschriften door een auditorganisatie van een derde
land.Volgens artikel 2, tweede lid, van de richtlijn is eenwettelijke auditor een natuurlijke persoon die door de bevoegde autoriteiten
van een lidstaat in overeenstemming met de richtlijn is toegelaten tot het
uitvoeren van wettelijke controles van jaarrekeningen. Indien we dit begrip
bezien in de Nederlandse situatie gaat het om een externe accountant als bedoeld
in artikel 1, eerste lid, onderdeel e, van de Wta. De externe accountant moet
ingevolge artikel 27 van de Wta een registeraccountant (RA) of een controlebevoegde
Accountant-Administratieconsulent (AA) zijn. Voor zover het gaat om een natuurlijke
persoon uit een andere staat (een andere lidstaat of derde land) zal deze
op grond van artikel 78 van de Wet RA of artikel 57 van de Wet AA een verklaring
van vakbekwaamheid moeten verkrijgen van de Commissie eindtermen accountantsopleiding
(CEA), waarna hij of zij op grond van artikel 58, onderdeel b, van de Wet
RA onderscheidenlijk artikel 38, onderdeel b, van de Wet AA kan worden ingeschreven
als RA dan wel AA. Dus het begrip «externe accountant» in de Wta
heeft zowel betrekking op een natuurlijke persoon uit Nederland als op een
natuurlijke persoon uit een andere staat (lidstaat of derde land).Op grond van artikel 2, vijfde lid, van de richtlijn is eenauditor van een derde land een natuurlijke persoon die de controle
uitvoert van de jaarrekening of de geconsolideerde jaarrekening van een onderneming
met statutaire zetel in een derde land. Voorgesteld wordt dit begrip in de
Wta te implementeren als «auditor van een derde land» en te omschrijven
als de persoon die werkzaam is bij of verbonden is aan een auditorganisatie
van een derde land en die verantwoordelijk is voor de uitvoering van de hiervoor
bedoelde controle. De auditor van een derde land die een onderneming drijft
(eenmanszaak) en niet in een organisatorisch verband met andere auditor van
een derde land is verbonden, wordt ook – bij wijze van juridische fictie –
aangemerkt als een auditorganisatie van een derde land.3. Toelating tot de Nederlandse marktArtikel 3 van de richtlijn bevat de voorwaarden waaraan wettelijke auditors
en auditkantoren moeten voldoen om in een lidstaat te worden toegelaten tot
het uitvoeren van wettelijke controles.Artikel 3, derde lid, van de richtlijn betreft de toelating van natuurlijke
personen en is reeds verwerkt in de Wet RA, de Wet AA, de Wta en het Bta.
Artikel 25 van de Wta bepaalt dat een externe accountant voldoet aan bij of
krachtens algemene maatregel van bestuur te stellen regels terzake van zijn
vakbekwaamheid, onafhankelijkheid, objectiviteit en integriteit. In artikel
35 van het Bta is geregeld dat een externe accountant zich houdt aan de verordeningen
en nadere voorschriften die krachtens de artikelen 19, eerste of tweede lid,
van de Wet RA en 24, eerste of tweede lid, van de Wet AA zijn vastgesteld
en die nadere regels stellen ter zake van zijn vakbekwaamheid, onafhankelijkheid,
objectiviteit en integriteit. Op de accountantsorganisatie rust
ingevolge artikel 14 van de Wta de verplichting om ervoor zorg te dragen dat
de bij haar werkzame en aan haar verbonden externe accountants voldoen aan
het bij of krachtens afdeling 3.2. van de Wta bepaalde.Ingevolge artikel 27 van de Wta moet de externe accountant een registeraccountant
(RA) of een Accountant-Administratieconsulent (AA) zijn ten aanzien van wie
in het accountantsregister een aantekening is geplaatst als bedoeld in artikel
36, derde lid, van de Wet AA en moet hij voldoen aan de bij en krachtens de
Wet RA of de Wet AA gestelde regels, voor zover deze van toepassing zijn op
het uitvoeren van werkzaamheden betreffende de totstandkoming of de uitvoering
van een opdracht tot het verrichten van wettelijke controles. De toelating
van een RA en AA tot de Nederlandse markt is geregeld bij en krachtens de
Wet RA onderscheidenlijk de Wet AA. Degene die voldoet aan de eisen gesteld
bij en krachtens die wetten, wordt ingeschreven in het accountantsregister
van de beroepsorganisaties. In het openbaar register dat de AFM op grond van
artikel 11 van de Wta houdt, worden externe accountants ingeschreven op voordracht
van de accountantsorganisatie waarbij zij werkzaam zijn of waaraan zij zijn
verbonden, indien zij voldoen aan het bij of krachtens afdeling 3.2. bepaalde.Artikel 3, vierde lid, van de richtlijn heeft betrekking op de toelating
van accountantsorganisaties en is reeds verwerkt in de Wta en het Bta. Artikel
3, vierde lid, is de enige bepaling in de richtlijn die totale harmonisatie
beoogt. Met andere woorden, er mogen geen lichtere en ook geen strengere eisen
worden gesteld aan een accountantsorganisatie dan genoemd in dit artikel.
Een van die voorwaarden is dat de accountantsorganisatie betrouwbaar moet
zijn. De lidstaten mogen zelf bepalen hoe het begrip «betrouwbaar»
wordt ingevuld. In de Wta is van betrouwbaarheid sprake indien de accountantsorganisatie
heeft aangetoond dat zijzelf en de bij haar werkzame of aan haar verbonden
externe accountants voldoen aan het bij of krachtens paragraaf 3.1.2
onderscheidenlijk 3.2 bepaalde. Dit is reeds geregeld in artikel 6, eerste
lid, van de Wta.4. De praktijkstageArtikel 10 van de richtlijn geeft een regeling voor de praktijkopleiding.
De tweede volzin van het eerste lid van dit artikel bepaalt dat de praktijkopleiding
voor ten minste twee derden wordt gevolgd bij een wettelijke auditor of een
auditkantoor van een lidstaat. Binnen het kader van de Wet RA en Wet AA is
door de beroepsorganisaties NIVRA en NOvAA een stageregeling vastgesteld1 waarbij de stagiair zijn stage kan lopen bij een accountantsorganisatie,
maar ook bij een interne accountantsdienst van een grote onderneming of de
overheid (bijvoorbeeld de Belastingdienst). In de huidige situatie zijn deze
stages gelijkwaardig.Tijdens de onderhandelingen over de richtlijn is gebleken dat er geen
inhoudelijke wijzigingen zijn beoogd tussen artikel 8 van de Achtste richtlijn
vennootschapsrecht2 en artikel 10 van de richtlijn.
Degenen die de stage begeleiden bij een interne accountantsdienst of bij de
overheid moeten altijd registeraccountant of controlebevoegde Accountant-Administratieconsulent
zijn en hebben dus dezelfde opleiding genoten als externe accountants bij
accountantsorganisaties. Het doel van de stageperiode is dat de stagiair ervaring
opdoet met het verrichten van de werkzaamheden in het kader van opdrachten
waarbij de accountant een conclusie formuleert die is bedoeld om het vertrouwen
van de beoogde gebruikers te versterken. Het betreft dan onder andere conclusies
ten aanzien van evaluaties of de beoordeling van de kwaliteit van bepaalde
systemen (zogenaamde «assuranceopdrachten»). Daartoe behoren ook
de controlewerkzaamheden van een interne accountant en van een overheidsaccountant
(zoals een accountant van de Belastingdienst). De huidige praktijk kan dus
worden voortgezet.5. Effecten voor het bedrijfslevenInleidingDe administratieve lasten die voortvloeien uit dit wetsvoorstel zullen
voornamelijk betrekking hebben op auditorganisaties van een derde land die
verklaringen afgeven bij de jaarrekening of geconsolideerde jaarrekening van
een onderneming met zetel in een staat die geen lidstaat is en waarvan de
effecten zijn toegelaten tot de handel op een gereglementeerde markt in Nederland
als bedoeld in artikel 1:1 van de Wft.Daarnaast hebben de administratieve lasten die voortvloeien uit dit wetsvoorstel
betrekking op een aantal nieuwe verplichtingen voor accountantsorganisaties
(de artikelen 16a, 20, derde lid, en 24a van de Wta).Auditorganisaties van een derde landBij de berekening van de administratieve lasten is uitgegaan van de veronderstelling
dat het gaat om ongeveer 70 auditorganisaties van een derde land. Dit aantal
is afgeleid van het aantal bedrijven met zetel buiten de Europese Unie dat
is genoteerd aan Euronext Amsterdam.De toezichtslasten als gevolg van het verkrijgen van een inschrijving
zullen afhankelijk zijn van twee factoren. Ten eerste de omvang van de auditorganisaties
van een derde land. Het zal gaan om auditorganisaties van een derde land die
beursgenoteerde ondernemingen controleren. Aangezien dit over het algemeen
grotere organisaties zijn, zal de AFM voordat tot de inschrijving kan worden
overgegaan een uitgebreider onderzoek dienen uit te voeren dan voor de kleinere
organisaties. Ten tweede is de hoogte van toezichtslasten afhankelijk van
het feit of de staat waar de auditorganisatie van een derde land haar zetel
heeft, is aangewezen als bedoeld in artikel 12d, derde lid, van de Wta. Daarbij
kan namelijk worden bepaald dat artikel 12c, eerste lid geheel of gedeeltelijk
niet van toepassing is. Dit zou inhouden dat de AFM dus niet of niet volledig
hoeft te beoordelen of de auditorganisatie van een derde land en de bij haar
werkzame of aan haar verbonden auditors van een derde land voldoen aan eisen
die gelijkwaardig zijn aan die bij of krachtens afdeling 3.1. onderscheidenlijk
artikel 25 van de Wta zijn gesteld.Het is thans niet in te schatten wat de gemiddelde kosten voor een inschrijving –
zonder aanwijzing als bedoeld in artikel 12d, derde lid – zullen zijn.
Relevante factoren zullen reisen verblijfkosten, omslag kosten vertalingen/inhuur
derden en reistijd zijn. De kosten zullen in de praktijk lager kunnen zijn
als er overeenkomsten worden gesloten tussen de AFM en de toezichthoudende
instantie van de staat die geen lidstaat is en waar de auditorganisatie van
een derde land haar zetel heeft (zie artikel 12d, derde lid, onderdeel c,
van de Wta).De auditorganisaties van een derde land die een aanvraag tot inschrijving
in het AFM-register doen, zullen daarnaast kosten moeten maken bij de administratieve
voorbereiding en begeleiding van de aanvraag tot inschrijving. De hoogte van
deze administratieve lasten is ook weer afhankelijk van het feit of er een
overeenkomst is gesloten. In het onderstaande wordt uitgegaan van de situatie
dat er geen overeenkomst is gesloten, dus van de maximale administratieve
lasten. Rekening is gehouden met het feit dat ook auditorganisaties van een
derde land geacht worden hun eigen organisatie en met name de kwaliteitsbeheersing
goed onder controle te hebben. Daardoor zullen zij materieel naar verwachting
weinig nieuwe maatregelen dienen te treffen. De te maken kosten
zullen dan ook vooral samenhangen met de begeleiding van de AFM bij de beoordeling
van relevante documenten. Naar verwachting zal een leidinggevende, een partner
in het bedrijf van een auditorganisatie van een derde land – afhankelijk
van de complexiteit van de organisatie – hieraan 10 tot 20 uur besteden,
wat neerkomt op een kostenpost van € 2750 – € 5500
(10–20 maal € 275)1, 2 Daarnaast zal een assistent hier 20–60 uur aan
besteden (20–60 maal € 100 = € 2000 – € 6000)
en zal deze zich laten bijstaan door een secretarieel medewerker voor 5–15
uur (5–15 maal € 40 = € 200 – € 600).
In totaal komt dit neer op een bedrag van ongeveer € 5000 – € 12 000
per auditorganisatie van een derde land. In totaal komt dit neer op € 350 000 – € 840 000.
De meerderheid van de auditorganisaties van een derde land behoort tot de
grote vier wereldwijd opererende netwerken van auditorganisaties; daarvan
mag worden verondersteld dat zij hun organisatiestructuur reeds eerder inzichtelijk
hebben gemaakt voor derden, mede als gevolg van de Amerikaanse Sarbanes-Oxley
Act. Maar om tot inschrijving over te gaan, zal de AFM toch een onderzoek
per vestiging moeten doen.Bij 70 inschrijvingen resulteert dit in een maximale eenmalige administratieve last voor het bedrijfsleven van € 840 000
(70 maal € 12 000).Naast de leges wegens inschrijving in het register zal de AFM de ingeschreven
auditorganisaties van een derde land jaarlijks een heffing in rekening kunnen
brengen in verband met het doorlopende toezicht op de naleving van de wet.
De hoogte van deze administratieve lasten is ook weer afhankelijk van het
feit of de staat die geen lidstaat is en waar de auditorganisatie van een
derde land haar zetel heeft is aangewezen in de zin van zie artikel 12d, derde
lid, van de Wta. De AFM kan besluiten artikel 48a van de Wta (doorlopend toezicht)
niet toe te passen indien de toezichthoudende instantie in een andere lidstaat
of in de desbetreffende staat waar de auditorganisatie van een derde land
haar zetel heeft, een beoordeling van het stelsel van kwaliteitsbeheersing
heeft uitgevoerd.De structurele administratieve lasten die gepaard gaan met de naleving
van de normen die in de Wta zijn opgenomen, zijn dus afhankelijk van het feit
of de AFM dan wel een andere toezichthoudende instantie het stelsel van kwaliteitsbeheersing
van de desbetreffende auditorganisatie van een derde land beoordeelt.Voor een indicatie van de structurele administratieve lasten die gepaard
gaan met de naleving van de normen die reeds in de Wta zijn opgenomen, wordt
verwezen naar de memorie van toelichting op het Wta-wetsvoorstel3. In het onderstaande volgt een indicatie van de structurele kosten
die gepaard gaan met de naleving van nieuwe normen die zijn gericht tot accountantsorganisaties.Eisen aan de accountantsorganisatieDe artikelen 16a, 20, derde lid, en 24a van de Wta bevatten nieuwe verplichtingen
voor accountantsorganisaties. Deze verplichtingen geven uitvoering aan richtlijnbepalingen.Artikel 16a van de Wta bevat een verplichting voor de accountantsorganisatie
die grotendeels overeenkomt met artikel 15 van de Verordening accountantsorganisaties.
In laatstgenoemde bepaling is opgenomen dat de meerderheid van de stemrechten
in een accountantsorganisatie middellijk of onmiddellijk in het bezit is van
registeraccountants of Accountants-Administratieconsulenten ten aanzien van
wie in het accountantsregister een aantekening is geplaatst als bedoeld in
artikel 36, derde lid, van de Wet op de Accountants-Administratieconsulenten.
Uit artikel 16a vloeien daarom geen administratieve lasten voort. Artikel 20, derde lid, van de Wta formuleert de verplichting voor een
accountantsorganisatie die haar opdracht heeft beëindigd bij een controlecliënt
om aan de accountantsorganisatie die de nieuwe opdracht bij die controlecliënt
heeft aanvaard, desgevraagd alle relevante informatie te verstrekken met betrekking
tot die controlecliënt. De administratieve lasten die hieruit voortvloeien
voor een accountantsorganisatie zijn van tevoren niet in te schatten. Relevante
factoren zijn de mate waarin het voorkomt dat dossiers worden overgedragen
en de hoeveelheid informatie die wordt gevraagd door de opvolgende accountantsorganisatie.
Overigens zal de bedoelde informatie ook thans al op basis van artikel B1–210.12
van de Verordening Gedragscode geheel of gedeeltelijk verplicht aan de opvolger
moeten worden verschaft.Artikel 24a bevat een nieuwe verplichting voor de accountantsorganisatie
die wettelijke controles verricht bij OOB’s om haar onafhankelijkheid
te bevestigen aan het auditcomité, bedoeld in artikel 41, eerste lid,
van de richtlijn. De werkzaamheden die voor deze handeling moeten worden gepleegd
zijn voor het grootste deel ook thans al verplicht. Borging van de onafhankelijk
vindt plaats op basis van artikel 27 en 28 van het Bta en communicatie over
controleaangelegenheden vindt plaats op basis van standaard 206 van de Nadere
voorschriften Controle- en overige standaarden (COS).1 Het tijdbeslag in verband met deze bevestiging aan het auditcomité
is gering. De verplichting voor de accountantsorganisatie om jaarlijks aan
het auditcomité alle door haar aan de controlecliënt verleende
diensten anders dan het uitvoeren van wettelijke controles te melden, is eveneens
gering. Het gaat om informatie die de accountantsorganisatie reeds voorhanden
heeft. Daarom hoeft deze inventarisatie nauwelijks tijd in beslag te nemen.
Uitgaande van een kwartier extra tijd per jaar per OOB, een uurtarief van € 275
en 300 OOB’s, kunnen de administratieve lasten worden ingeschat op 300
maal 0,25 maal 275= € 20 625.Gezien het feit dat de administratieve lasten die voortvloeien uit de
implementatie van deze richtlijn voor Nederlandse accountantsorganisaties
beperkt zijn en het feit dat alle auditkantoren met op basis van de richtlijn
aan gelijkwaardige eisen moeten voldoen, wordt niet verwacht dat de concurrentiepositie
van de Nederlandse accountantssector in Europa door de implementatie van deze
richtlijn wordt aangetast.6. Aanpassingen naar aanleiding van consultatieOver het wetsvoorstel zijn de beroepsorganisaties geconsulteerd die bij
de totstandkoming reeds nauw betrokken waren, enkele accountantsorganisaties,
diverse organisaties met een belang bij een goed functioneren van de accountantssector
en de AFM. De opmerkingen die in het kader van de consultatie zijn gemaakt,
hebben geleid tot diverse redactionele en technische aanpassingen. De belangrijkste
opmerkingen van inhoudelijke aard en aanpassingen naar aanleiding van consultatie
worden hieronder uiteengezet.Naar aanleiding van een opmerking van de accountantsorganisaties is artikel
16, tweede lid, tweede volzin, van de Wta in het wetsvoorstel opgenomen. Hiermee
geldt de eis dat de meerderheid van de dagelijks beleidsbepalers aan de vakbekwaamheidseisen
moet voldoen bij accountantsorganisaties met twee dagelijks beleidsbepalers
slechts voor één persoon. Aan de wens om in artikel 16a van
de Wta, dat regels stelt ten aanzien van het soort personen dat stemrechten
in een accountantsorganisatie kunnen hebben, «stemrecht» te vervangen
door «zeggenschap» en de formulering te gebruiken dat stemrechten «middellijk
of onmiddellijk» gehouden kunnen worden, is niet tegemoet gekomen, gezien
de formulering van de richtlijn. Enkele organisaties hebben gevraagd of het
wetsvoorstel specifieker kan zijn over het rechtsgevolg, bedoeld in artikel
12b van de Wta, als een auditorganisatie van een derde land die
niet is ingeschreven in het register, toch een controleverklaring afgeeft
over de jaarrekening of geconsolideerde jaarrekening van een vennootschap
die buiten de EU gevestigd is, maar waarvan de effecten wel zijn toegelaten
op een in Nederland gereglementeerde markt. Deze vraag heeft geleid tot een
aanvulling in de toelichting bij artikel 12b.De bevoegdheden van de AFM en de voorwaarden die daaraan zijn verbonden,
zijn gewijzigd na diverse opmerkingen. Op verzoek van de AFM zijn de criteria
voor inschrijving in het register van auditorganisaties van een derde land,
bedoeld in artikel 12c van de Wta en de voorwaarden voor het gebruik van vertrouwelijke
informatie voor toezichtstaken, bedoeld in artikel 63a, eerste lid, van de
Wta zodanig aangepast dat deze bepalingen beter werkbaar voor de AFM zijn
geworden. Dit betekent onder andere dat de AFM informatie die in het kader
van het toezicht op accountantsorganisaties is verkregen, ook kan gebruiken
voor het Wft-toezicht. Ten aanzien van de verstrekking van vertrouwelijke
gegevens of inlichtingen aan toezichthoudende instanties van andere lidstaten
was één van de beperkingen dat de gegevens of inlichtingen geen
betrekking mochten hebben op handelingen waartegen reeds een gerechtelijke
procedure is ingesteld. Dit is in dit wetsvoorstel verder beperkt tot gerechtelijke
procedures van punitieve aard in Nederland, zijnde strafrechtelijke procedures
of beroepsprocedures tegen een beschikking van AFM op basis waarvan een boete
wordt opgelegd.De opmerkingen in de consultatie hebben ertoe geleid dat nader gekeken
is naar de termijn, bedoeld in artikel VI, vierde lid, van dit wetsvoorstel,
waarin een overgangsregeling wordt vastgesteld voor auditorganisaties van
een derde land die hun aanvraag tot opname in het register binnen één
maand na de inwerkingtreding van deze wet indienen. Voor zover de Commissie
reeds beoordelingen maakt die de registratie van een auditorganisatie van
een derde land (mede) bepalen, moet het voor de AFM mogelijk zijn de uitkomst
van deze beoordeling af te wachten, teneinde onnodig en dubbel werk te voorkomen.
In het wetsvoorstel is vastgelegd dat na het besluit van de Commissie de AFM
vervolgens een termijn van twaalf maanden heeft om over de registratie te
beslissen.Ook is commentaar op de wijziging van het Burgerlijk Wetboek verwerkt
in het wetsvoorstel, met name wat betreft de vraag waarop de te verantwoorden
accountantshonoraria betrekking hebben en wat betreft de vrijstelling van
het vermelden van die honoraria voor rechtspersonen waarvan de financiële
gegevens zijn opgenomen in een geconsolideerde jaarrekening.ARTIKELSGEWIJSArtikel IOnderdeel AIn artikel 1 van de Wta worden vijf definities toegevoegd die nodig zijn
om de richtlijn te implementeren in de Wta.Onderdeel cHet begrip «auditkantoor» uit artikel 2, derde lid, van de
richtlijn ziet op ondernemingen en instellingen die door de toezichthoudende
instanties in een van de lidstaten zijn toegelaten om wettelijke controles
te verrichten. In de Wta zal een onderscheid worden gemaakt tussen de begrippen «auditkantoor»
en «accountantsorganisatie». In de Wta zullen ondernemingen en
instellingen waaraan door de AFM een vergunning is verleend en die zijn ingeschreven
in het register van de AFM, worden aangeduid als vergunninghoudende accountantsorganisaties.
Het begrip «auditkantoor» in de Wta zal betrekking
hebben op ondernemingen en instellingen die door de toezichthoudende instanties
van andere lidstaten zijn toegelaten tot het uitvoeren van wettelijke controles.Onderdeel hHet begrip «auditorganisatie van een derde land» uit artikel
2, vierde lid, van de richtlijn wordt in artikel 1, onderdeel h, van de Wta
verwerkt als «auditorganisatie van een derde land». Verwezen wordt
naar paragraaf 2 van het algemeen deel van de toelichting.Onderdeel iHet begrip «auditor van een derde land» uit artikel 2, vijfde
lid, van de richtlijn wordt in artikel 1, onderdeel i, van de Wta verwerkt
als «auditor van een derde land». Verwezen wordt naar paragraaf 2
van het algemeen deel van de toelichting.Onderdeel mHet begrip «bevoegde autoriteiten» uit artikel 2, tiende lid,
van de richtlijn wordt, voor zover het betreft de bevoegde autoriteiten in
een andere lidstaat, in artikel 1, onderdeel m, van de Wta verwerkt als «toezichthoudende
instantie». Daarnaast ziet het begrip «toezichthoudende instantie»
op de instantie in een derdeland die is belast met toezicht op auditorganisaties
van een derde land.Onderdeel BDit onderdeel wijzigt artikel 11 van de Wta (het openbaar register). De
voorgestelde wijzigingen vloeien voort uit de artikelen 5, derde lid, en 45,
eerste lid, van de richtlijn. auditorganisaties van een derde land die voldoen
aan artikel 12c, eerste lid, van de Wta en daarbij werkzame of daaraan verbonden
auditors van een derde land die betrokken zijn bij het afgeven van verklaringen
als bedoeld in artikel 12b worden ingeschreven in het openbare register van
de AFM (artikel 11, eerste lid). Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur
(in het Bta) worden regels gesteld over de gegevens over auditorganisaties
van een derde land en auditors van een derde land die in het register worden
opgenomen (artikel 11, derde lid, onderdeel b).Onderdeel B voegt vijf nieuwe leden toe aan artikel 11. Het nieuwe zevende
lid ziet op de situatie dat de AFM de vergunning intrekt van een accountantsorganisatie
die ook als auditkantoor in de zin van de richtlijn is ingeschreven in het
openbaar register in een andere lidstaat. In dat geval zal de AFM de toezichthoudende
instantie van die andere lidstaat van de intrekking op de hoogte stellen.Het achtste lid bevat de bevoegdheid voor de AFM om de inschrijving van
een auditorganisatie van een derde land door te halen als deze niet langer
voldoet aan artikel 12c, eerste lid. Het «kan» in dit lid ziet
op de situatie dat de AFM eerst andere middelen inzet alvorens over te gaan
tot doorhaling. Gedacht kan worden aan het geven van een aanwijzing. Ingevolge
het negende lid zal de AFM overgaan tot het doorhalen van een inschrijving
in het register van een auditorganisatie van een derde land indien de desbetreffende
onderneming of instelling een vergunning heeft verkregen als bedoeld in artikel
5 van de richtlijn of geen gevolg heeft gegeven aan een aanwijzing. Het tiende
lid bepaalt dat de doorhaling van de inschrijving van een auditorganisatie
van een derde land in het register van de AFM niet leidt tot verlies van rechtsgevolg
van reeds afgegeven verklaringen als bedoeld in artikel 12b. Een auditorganisatie
van een derde land wordt pas als accountantsorganisatie in het register ingeschreven
nadat haar een vergunning door de AFM is verleend.Het elfde lid komt grotendeels overeen met het huidige zesde lid voor
de doorhaling van de inschrijving van een externe accountant. De onderdelen b en f van het zesde lid zijn niet overgenomen, omdat die niet
van toepassing kunnen zijn op auditors van een derde land.Onderdeel CArtikel 12aDit artikel bevat een samenloopbepaling voor het geval dat een auditorganisatie
van een derde land ook een vergunning heeft verkregen op grond van de Wta.
In dat geval hoeft deze auditorganisatie van een derde land uitsluitend in
het register te worden ingeschreven als accountantsorganisatie. Haar inschrijving
als «auditorganisatie van een derde land» wordt op grond van artikel
11, zevende lid, doorgehaald. Als een auditorganisatie van een derde land
door een andere lidstaat wordt ingeschreven als auditkantoor, blijft de inschrijving
in het AFM-register als auditorganisatie van een derde land in stand.Artikel 12bUit artikel 45, vierde lid, van de richtlijn volgt dat auditorganisaties
van een derde land en auditors van een derde land die een verklaring bij een
jaarrekening of geconsolideerde jaarrekening afgeven van een onderneming die
haar zetel buiten de Europese Unie heeft en wier verhandelbare effecten (met
uitzondering van een bepaald soort obligaties) zijn toegelaten tot de handel
op een gereglementeerde markt in Nederland, moeten worden ingeschreven in
het register van de AFM. Indien de auditorganisaties van een derde land of
auditors van een derde land niet zijn ingeschreven, hebben de bovenbedoelde
door hen afgegeven verklaringen geen rechtsgevolg in Nederland. Het woord «rechtsgevolg»
is overgenomen uit de richtlijn. De Commissie gaat er vanuit dat het rechtsgevolg
per lidstaat kan verschillen, afhankelijk van het feit of de wetgever publiekrechtelijke
rechtsgevolgen verbindt aan de accountantsverklaring. Thans zijn in Nederland
geen publiekrechtelijke rechtsgevolgen verbonden aan een controleverklaring
die is opgesteld conform de wetgeving van een derde land. Opgemerkt dient
te worden dat een controleverklaring van een niet-geregistreerde auditorganisatie
van een derde land betreffende de jaarrekening of geconsolideerde jaarrekening
geen gevolgen heeft voor de vaststelling van de jaarrekening of geconsolideerde
jaarrekening van de desbetreffende onderneming – aangezien die vaststelling
onderworpen is aan wetgeving van het derde land waar de onderneming haar zetel
heeft – of voor de verhandeling van het betreffende effect op de gereglementeerde
markt in Nederland.Artikel 12cDit artikel regelt in het eerste lid, onderdelen a tot en met d, onder
welke voorwaarden auditorganisaties van een derde land worden ingeschreven
in het register van de AFM. Dit artikel verwerkt artikel 45, derde en vijfde
lid, van de richtlijn. Het gebruik van het woord «gelijkwaardig»
in artikel 12, onderdelen b en c, betekent dat auditorganisaties van een derde
land die aan de voorwaarden van artikel 45, vijfde lid, van de richtlijn voldoen,
daarmee ook voldoen aan de voorwaarden voor inschrijving in het register.
In het Bta zullen regels worden gesteld met betrekking tot de gegevens en
bescheiden die de auditorganisatie van een derde land aan de AFM moet verstrekken
en de wijze waarop zij de aanvraag tot inschrijving moet indienen. Bij de
beoordeling van een aanvraag tot inschrijving in het register van een auditorganisatie
van een derde land kan de AFM zo nodig gebruik maken van beoordelingen die
zijn verricht door een toezichthoudende instantie in een andere lidstaat.
Het is immers voorstelbaar dat een auditorganisatie van een derde land ook
in een andere lidstaat als zodanig is ingeschreven in het register van de
desbetreffende toezichthoudende instantie. Artikel 12dHet eerste en tweede lid van dit artikel verwerken artikel 45, derde lid,
van de richtlijn. Ingevolge artikel 45, derde lid, eerste volzin, van de richtlijn
onderwerpen de lidstaten de in het register ingeschreven auditors van een
derde land en auditorganisaties van een derde land aan hun stelsel van publiek
toezicht, hun kwaliteitsborgingsstelsels en hun onderzoeks- en sanctieregelingen.
Deze bepaling is geïmplementeerd in artikel 12d, eerste lid. De AFM heeft
de bevoegdheid om een aanwijzing te geven aan een auditorganisatie van een
derde land (artikel 52 van de Wta) en beoordeelt ten minste eenmaal in de
drie jaar of een auditorganisatie van een derde land voldoet aan de eisen
die bij of krachtens de Wta worden gesteld (artikel 48a van de Wta). Verder
zijn de hoofdstukken van de Wta met betrekking tot de geheimhoudingsplicht
en uitzonderingen daarop (hoofdstuk 5A) en de samenwerking tussen toezichthouders
(hoofdstuk 5B) en de bepalingen over de openbare waarschuwing (artikelen 64
tot en met 66) van overeenkomstige toepassing. De openbare waarschuwing kan
worden uitgevaardigd indien de auditorganisatie van een derde land niet voldoet
aan het bepaalde in artikel 12c, eerste lid. Tot slot heeft de AFM de bevoegdheid
om de inschrijving van de auditorganisaties van een derde land en auditors
van een derde land als ultimum remedium door te halen (artikel 11, achtste
en negende lid, van de Wta). Ingevolge de tweede volzin van artikel 45, derde
lid, van de richtlijn, mag een lidstaat ervan afzien een ingeschreven auditorganisatie
van een derde land aan zijn kwaliteitsborgingsstelsel te onderwerpen. Deze
bepaling is verwerkt in artikel 12d, tweede lid. Artikel 48a is niet van toepassing
op auditorganisaties van een derde land, indien de toezichthoudende instantie
van een andere lidstaat of een staat die geen lidstaat is die is aangewezen
ingevolge het derde lid, de in artikel 48a bedoelde beoordeling heeft uitgevoerd
in de voorgaande drie jaar.Uit artikel 46, eerste lid, van de richtlijn volgt dat lidstaten kunnen
besluiten om artikel 45, eerste en derde lid, van de richtlijn geheel of gedeeltelijk
buiten toepassing te laten ten aanzien van auditorganisaties van een derde
land uit staten die geen lidstaat zijn, indien zij in die staten zijn onderworpen
aan een gelijkwaardig stelsel van toezicht en handhaving als dat op grond
van de richtlijn. Uit het derde lid van artikel 46 kan worden afgeleid dat
in dat geval samenwerkingsovereenkomsten dienen te worden gesloten met betrekking
tot het toezicht. In het voorgestelde derde lid wordt geregeld dat bij of
krachtens algemene maatregel van bestuur kan worden bepaald dat de artikelen
12c, eerste lid, 48a, 52, 64, 65 en 66 van de Wta geheel of gedeeltelijk niet
van toepassing zijn ten aanzien van auditorganisaties van een derde land met
zetel in een daarbij aan te wijzen staat die geen lidstaat is. In de onderdelen
a tot en met c van het derde lid zijn de voorwaarden voor aanwijzing opgenomen.
Ten eerste moet er sprake zijn van wederkerigheid. Ten tweede dient de desbetreffende
staat te beschikken over een stelsel van toezicht en handhaving dat gelijkwaardig
is aan dat in Nederland. Tot slot dient de AFM met de desbetreffende toezichthoudende
instantie een overeenkomst te hebben gesloten over de samenwerking, bedoeld
in hoofdstuk 5B. Het vierde lid regelt dat de gelijkwaardigheid van een ander
stelsel van toezicht en handhaving wordt beoordeeld door de Europese Commissie
in samenwerking met de lidstaten.Onderdeel DDe wijziging van deze bepaling houdt verband met het nieuwe artikel 21a
van de Wta dat in tegenstelling tot de andere bepalingen van afdeling 3.1.
niet specifiek tot accountantsorganisaties is gericht. Onderdeel EDit onderdeel wijzigt artikel 16 van de Wta. Het eerste lid van artikel
16 wordt aangepast in de zin dat de natuurlijke personen die het dagelijks
beleid van de accountantsorganisatie bepalen deskundig zijn ten aanzien van
het stelsel van kwaliteitsbeheersing. Deze eis kan immers niet worden gesteld
aan organisaties.De wijziging van het tweede lid vloeit voort uit artikel 3, vierde lid,
onderdeel c, van de richtlijn.Onderdeel FHet voorgestelde artikel 16a verwerkt artikel 3, vierde lid, onderdeel
b, van de richtlijn. Door te bepalen dat de meerderheid van de stemrechten
in een accountantsorganisatie wordt gehouden door accountantsorganisaties,
auditkantoren of natuurlijke personen die voldoen aan de krachtens artikel
25 te stellen regels inzake vakbekwaamheid van externe accountants of regels
die daaraan gelijkwaardig zijn. Door te regelen dat de stemrechten ook kunnen
worden gehouden door personen die aan vakbekwaamheidseisen voldoen die gelijkwaardig
zijn aan bij krachtens artikel 25 te stellen regels, wordt bereikt dat personen
die voldoen aan door andere lidstaten te stellen regels ter uitvoering van
de in de artikelen 4 en 6 tot en met 12 van de richtlijn gestelde voorwaarden
(waarbij niet vereist is dat die natuurlijke persoon ook in die andere lidstaat
als wettelijk auditor is toegelaten), ook onder artikel 16a, onderdeel c vallen.
Deze bepaling laat onverlet dat de betreffende natuurlijke personen, auditkantoren
of accountantsorganisaties de stemrechten middellijk kunnen houden door gebruik
te maken van een holdingconstructie.Onderdeel GArtikel 20, eerste en derde lid, van de Wta verwerkt artikel 23 van de
richtlijn. Bij de voorgestelde wijziging is rekening gehouden met de wijzigingen
die in deze artikelen worden aangebracht door de Wet tuchtrechtspraak accountants.
De in het derde lid bedoelde, desgevraagd te verstrekken informatie zal het
de opvolgende accountantsorganisatie mogelijk maken informatie over de controlecliënt
te verkrijgen die niet bij de controlecliënt zelf beschikbaar is. In
deze situatie is de opdracht reeds aanvaard door de accountantsorganisatie.
In de Verordening Gedragscode van de beroepsorganisaties is aanvullend hierop
in artikel B1–210.12 aandacht besteed aan de door een (mogelijk) te
vervangen externe accountant aan zijn beoogde opvolger te verstrekken informatie
die de (mogelijk) te vervangen externe accountant voor zijn opvolger noodzakelijk
acht voor diens beoordeling van de aanvaardbaarheid van de opdracht.Onderdeel HDe titel van paragraaf 3.1.3. wordt aangepast, omdat door invoeging
van artikel 21a de paragraaf niet meer alleen op accountantsorganisaties van
toepassing is.Onderdeel IArtikel 21a voorziet in een grondslag om bij algemene maatregel van bestuur
OOB’s te verplichten een auditcomité als bedoeld in artikel 41
van de richtlijn of een orgaan met gelijksoortige taken in te stellen. Ter
uitvoering artikel 41 van de richtlijn zal op basis van deze grondslag en
artikel 391, vijfde en zesde lid, van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek een
algemene maatregel van bestuur worden vastgesteld. Hierin worden
mede voorschriften gesteld ten aanzien van de inrichting van het auditcomité.Onderdeel JArtikel 24a van de Wta verwerkt artikel 42, eerste lid, van de richtlijn.
Het voorgestelde artikel voorziet erin dat de accountantsorganisatie jaarlijks
aan het auditcomité van een OOB haar onafhankelijkheid bevestigt en
aangeeft welke andere diensten dan het uitvoeren van wettelijke controles
zij heeft verleend (eerste en tweede lid). Verder zal de accountantsorganisatie
jaarlijks overleg moeten voeren met het auditcomité over bedreigingen
inzake haar onafhankelijkheid en de door haar genomen maatregelen ter beperking
van die bedreigingen.Onderdeel KArtikel 29a van de Wta verwerkt artikel 42, derde lid, van de richtlijn,
en houdt in dat degene die als externe accountant verantwoordelijk is geweest
voor het uitvoeren van een wettelijke controle bij een OOB, geen centrale
leidinggevende functie bij die controlecliënt mag aanvaarden dan nadat
een periode van ten minste twee jaren is verstreken sinds hij zijn werkzaamheden
als externe accountant bij die controlecliënt heeft beëindigd. Handelen
in strijd met deze bepaling levert in elk geval strijd op met de Wet op de
economische delicten (zie artikel III), maar in geval van overtreding van
deze bepaling door een RA of een AA zal ook een klacht kunnen worden ingediend
bij de accountantskamer tegen het handelen van deze (toenmalige) externe accountant
op grond van artikel 31, eerste lid, van de Wta.Onderdelen L en MDe voorgestelde wijzigingen in de artikelen 40 en 41 zijn noodzakelijk
om kosten in rekening te kunnen brengen aan auditorganisaties van een derde
land.Onderdeel NDe voorgestelde wijziging van artikel 43, tweede lid, is nodig opdat de
AFM aan de minister van Financiën vertrouwelijke gegevens of inlichtingen
kan verstrekken die betrekking hebben op of herleidbaar zijn tot een afzonderlijke
auditorganisatie van een derde land die een inschrijving heeft als bedoeld
in artikel 12c, eerste lid.Onderdeel OArtikel 29, eerste lid, onderdelen f tot en met i, van de richtlijn is
verwerkt in artikel 48a, eerste, derde en vierde lid, van de Wta. Hiervan
heeft artikel 48a, eerste lid, van de Wta uitsluitend betrekking op het toezicht
op accountantsorganisaties die geen wettelijke controles verrichten bij organisaties
van openbaar belang. Artikel 43 van de richtlijn is verwerkt in artikel 48a,
tweede lid, van de Wta, dat uitsluitend het doorlopende toezicht betreft door
de AFM op accountantsorganisaties die wettelijke controles verrichten bij
organisaties van openbaar belang, waarbij ten minste eenmaal in de drie jaar
een onderzoek ter plaatse wordt gehouden. Artikel 48a, derde en vierde lid
betreffen het toezicht op alle vergunninghoudende accountantsorganisaties.
Ingevolge het vierde lid stelt de AFM een verslag op waarin de voornaamste
conclusies van de beoordeling zijn opgenomen. Dit verslag kan de AFM baseren
op een verslag dat is uitgebracht door organisaties als bedoeld in artikel
48 van de Wta. De AFM verstrekt een afschrift van dit verslag
aan de desbetreffende accountantsorganisatie. Het verslag wordt niet openbaar
gemaakt.Onderdeel PDoor de voorgestelde wijziging wordt het voor de AFM mogelijk een last
onder dwangsom op leggen op grond van artikel 53 van de Wta, indien niet wordt
voldaan aan de in artikel 16a van de Wta gestelde eisen omtrent het stemrecht
in het bestuur van de accountantorganisatie.Onderdeel QDoor de voorgestelde wijziging wordt het voor de AFM mogelijk een bestuurlijke
boete op te leggen, indien een accountantsorganisatie de in artikel 24a van
de Wta gestelde regels met de betrekking tot de relatie met het auditcomité
en de in artikel 20, derde lid, gestelde regels met betrekking tot de overdracht
van informatie aan een opvolgende accountantsorganisatie niet naleeft. Met
dit wetsvoorstel worden de reeds bestaande artikelen 15, eerste lid en 18,
eerste lid, tevens beboetbaar gesteld.Onderdeel RDit onderdeel voorziet in de invoeging van een nieuw hoofdstuk 5A en 5B.De bepalingen in hoofdstuk 5A zijn gewijd aan de geheimhoudingsplicht.Artikel 63aDe AFM houdt toezicht op accountantsorganisaties op basis van informatie
van of over die organisaties of daarbij betrokken personen. De benodigde informatie
zal doorgaans vertrouwelijk van aard zijn en kan meestal alleen van de accountantsorganisaties
zelf worden verkregen. Een onder toezicht staande accountantsorganisatie is
verplicht de vertrouwelijke informatie ter beschikking te stellen aan de AFM.
Vanwege het ingrijpende karakter van die verplichting en om informatieverstrekking
door de onder toezicht staande accountantsorganisaties te bevorderen, dient
gewaarborgd te zijn dat vertrouwelijke informatie vertrouwelijk blijft. Daartoe
is het nodig dat de AFM eenmaal ontvangen vertrouwelijke informatie geheim
houdt. De geheimhoudingsplicht van de AFM heeft dan ook mede tot doel vrije
informatieverstrekking door de onder toezicht staanden en derden en effectief
toezicht te bevorderen.Artikel 63a van de Wta verwerkt artikel 36, tweede en derde lid, van de
richtlijn. Artikel 36 van de richtlijn wijkt af van de bepalingen over geheimhouding
in de Europese financiële toezichtrichtlijnen. Die richtlijnen kennen
een strikt geheimhoudingsregime met een stelsel van limitatief omschreven
uitzonderingen op de geheimhouding. De geheimhoudingsbepaling in artikel 36
van de richtlijn kent geen gesloten stelsel; de richtlijn staat toe dat op
de hoofdregel van geheimhouding uitzonderingen mogelijk zijn, voor zover deze
voortvloeien uit nationale wet- of regelgeving of bestuursrechtelijke procedures.Met artikel 63a is beoogd te waarborgen dat vertrouwelijke gegevens in
de zin van de Wta binnen de muren van de AFM blijven, behoudens de gevallen
waarin verstrekking is toegestaan op grond van de Wta. Ingevolge het eerste
lid van dit artikel kan de AFM vertrouwelijke gegevens die in het Wta-toezicht
zijn verkregen onder voorwaarden voor het Wft-toezicht gebruiken. Hierbij
laat het beginsel van verbod van «détournement de pouvoir»
(artikel 3:3 van de Algemene wet bestuursrecht) in elk geval niet toe dat
de AFM toezichtsbevoegdheden op basis van de Wta gericht inzet op handhaving
van de Wft. De in het kader van het Wta-toezicht ontvangen vertrouwelijke
gegevens kunnen worden verstrekt aan relevante afdelingen binnen
de AFM, waarbij in ieder geval gedacht moet worden aan de afdelingen belast
met gedragstoezicht en het toezicht op marktmisbruik. Voordat de met Wta-toezicht
belaste afdeling informatie aan een met Wft-toezicht belaste afdeling verstrekt,
vergewist de eerste zich er in ieder geval van dat de te verstrekken informatie
daadwerkelijk noodzakelijk is voor het Wft-toezicht, bijvoorbeeld door het
aan de met Wft-toezicht belaste afdeling voorleggen van een geanonimiseerde
casus.Aan vertrouwelijke gegevens die in het kader van de Wta zijn vergaard,
wordt geen externe bekendheid gegeven behoudens de uitzonderingen die in de
Wta zijn geregeld. In de artikelen 63f, tweede lid, en 63b tot en met 63e
worden – limitatief – de gevallen opgesomd waarin de AFM vertrouwelijke
informatie mag verstrekken aan bepaalde personen of instanties. Hierbij moet
worden gedacht aan nationale en internationale informatie-uitwisseling met
andere toezichthoudende instanties en informatieverstrekking aan justitiële
autoriteiten.De geheimhoudingsplicht geldt voor huidige en voormalige werknemers, huidige
en voormalige opdrachtnemers en anderen die betrokken zijn of betrokken zijn
geweest bij de uitvoering van de Wta. Ook de AFM zelf geldt als normadressaat
van deze bepaling. De geheimhoudingsplicht betreft gegevens of inlichtingen,
kortweg informatie, van vertrouwelijke aard. Het gaat om informatie waarvan
verstrekking ingevolge artikel 10 van de Wet openbaarheid van bestuur achterwege
blijft. Rekening houdend met het feit dat geheimhouding van vertrouwelijke
gegevens het uitgangspunt is voor de AFM, kunnen vertrouwelijke gegevens nader
worden geconcretiseerd tot onder meer gegevens uit de persoonlijke levenssfeer
en bedrijfsgegevens die aan de AFM zijn meegedeeld. Volgens vaste rechtspraak
van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State is er sprake van
bedrijfs- en fabricagegegevens indien uit die gegevens wetenswaardigheden
kunnen worden gelezen of worden afgeleid met betrekking tot de technische
bedrijfsvoering of het productieproces dan wel met betrekking tot de afzet
van de producten of de kring van afnemers en leveranciers. Gegevens die in
elk geval onder het begrip »vertrouwelijke gegevens» vallen, zijn
onder andere gegevens van accountantsorganisaties over de bedrijfsvoering,
de liquiditeitspositie, de (maand)rapportages, gegevens over (potentiële)
bestuurders, (solvabiliteits)marges, gegevens over debiteuren, crediteuren
of cliënten, gegevens van de afdeling R&D, plannen voor fusies of
overnames en marketing- of verkoopstrategieën. Het gaat derhalve om gegevens
die van invloed kunnen zijn op de concurrentiepositie van de betreffende accountantsorganisatie
of van de door haar gecontroleerde ondernemingen of waarvan openbaarmaking
een disproportionele inbreuk kan maken op de persoonlijke levenssfeer van
betrokkenen.Buiten de geheimhoudingsplicht valt openbare informatie. Zo wordt informatie
betreffende de accountantsorganisatie of afzonderlijke personen die door de
betreffende organisatie of personen zelf kenbaar is gemaakt aan derden die
niet aan geheimhouding zijn gebonden of informatie die met expliciete of stilzwijgende
instemming van de betrokken onderneming of personen kenbaar is geworden aan
derden, niet beschouwd als vertrouwelijk in de zin van deze bepaling, maar
als openbare informatie. Hierbij kan gedacht worden aan elementen uit het
jaarverslag zoals de winst, omzet en algemene gegevens zoals namen van ondernemingen
en de beleidsbepalers. Deze openbare informatie van, over of verband houdende
met de onderneming of deze personen valt buiten het verbod op gebruikmaking
of bekendmaking, bedoeld in het eerste lid.De herkomst van de vertrouwelijke informatie is niet bepalend voor de
toepasselijkheid van het verbod op gebruikmaking of bekendmaking zoals bedoeld
in het eerste lid. Of de informatie nu is verkregen met gebruikmaking van
een inlichtingenbevoegdheid, is verstrekt door een accountantsorganisatie
of een gecontroleerde onderneming of is ontvangen van een andere Nederlandse
of buitenlandse toezichthoudende instantie of een rechter-commissaris in een
faillissement, in alle gevallen is de AFM gehouden tot geheimhouding van de
in haar bezit gekomen vertrouwelijke informatie.In het tweede lid is de eerste uitzondering gegeven op de geheimhoudingsplicht
van vertrouwelijke informatie over een afzonderlijke onderneming of personen
die bij die onderneming werkzaam of anderszins betrokken zijn. Het verbod
op het doen van mededelingen laat onverlet dat de AFM informatie van, over
of verband houdende met accountantsorganisaties, de door hen gecontroleerde
ondernemingen of personen die daar werkzaam zijn in geaggregeerde of niet
tot een individuele onderneming of persoon herleidbare vorm openbaar kan maken.
De AFM mag dus over bijvoorbeeld geanonimiseerde, niet op individuele ondernemingen
of personen herleidbare informatie mededelingen doen.Artikel 63bDit artikel verwerkt artikel 36, vierde lid, van de richtlijn. De in dit
artikel genoemde uitzonderingsgronden zijn gebaseerd op de richtlijn.Artikel 63cDit artikel regelt de verstrekking van vertrouwelijke informatie over
een accountantsorganisatie of de door haar gecontroleerde ondernemingen door
de AFM in het kader van het strafrecht. De bepaling sluit aan bij artikel
1:92 van de Wft. De bevoegdheid tot informatieverstrekking in het kader van
het strafrecht betreft overtredingen van artikel 5, eerste lid, of 6,
derde lid, van de Wta. Deze bepalingen zijn strafbaar gesteld in artikel 1
van de Wet op de economische delicten. Het eerste lid strekt ertoe dat de
AFM vertrouwelijke informatie over een of meer afzonderlijke accountantsorganisaties
of de door hen gecontroleerde ondernemingen gevraagd of ongevraagd mag verstrekken
aan bijvoorbeeld de officier van justitie of aan een rechter-commissaris,
maar ook aan de rechter ter terechtzitting. Zo kan de officier van justitie
verzoeken om vertrouwelijke informatie ten behoeve van de opsporing of vervolging
van overtredingen door accountantsorganisaties van artikel 5, eerste lid,
of 6, derde lid, van de Wta. In dat geval mag de AFM die gevraagde informatie
verstrekken zonder dat zij daarbij handelt in strijd met de geheimhoudingsplicht,
bedoeld in artikel 63a.Als de AFM van oordeel is dat het belang van geheimhouding dient te prevaleren
boven het belang bij waarheidsvinding in een strafzaak, dan is zij in de gelegenheid
dit naar voren te brengen bij de officier van justitie. De bepalingen uit
het Wetboek van strafvordering zijn daarbij onverkort van toepassing.Uit de jurisprudentie (voor het eerst HR 22 juli 1986, NJ 1986, 823,
HR 4 januari 2000, NJ 2000, 537) blijkt dat de AFM onder omstandigheden
over een verschoningsrecht van beperkte aard beschikt. Voor de vraag of de
AFM zich in een concreet geval op dat beperkte verschoningsrecht kan beroepen,
dient er een afweging gemaakt te worden tussen het belang van de waarheidsvinding
enerzijds en het belang van de handhaving van de vertrouwelijkheid van de
gegevens anderzijds. De AFM zal dan ook voorafgaand aan een verstrekking aan
de officier van justitie op eigen initiatief, een afweging maken tussen toezichtbelangen
en het belang van gegevensverstrekking aan de officier van justitie. Daarbij
geldt als uitgangspunt dat verstrekking plaatsvindt tenzij, na overleg met
de officier van justitie, in een specifiek geval duidelijk is dat het toezichtbelang
moet prevaleren boven het belang van een strafrechtelijk onderzoek.Wanneer de AFM mogelijke overtredingen van artikel 5, eerste lid, of 6,
derde lid, van de Wta ontdekt, kan zij dit ook op eigen initiatief meedelen
aan de officier van justitie en daarbij ook de voor de opsporing of vervolging
benodigde informatie verstrekken. Deze mogelijkheid is van groot belang
voor een tijdige en tussen de AFM en het OM goed gecoördineerde aanpak
van mogelijke criminaliteit in de accountantssector. Aan dergelijke samenwerking
en informatieverstrekking kan bijvoorbeeld gedacht worden in het kader van
de werkzaamheden van het Financieel Expertisecentrum (FEC). De informatieverstrekking
aan de Officier van Justitie in dit verband valt, voor zover de informatie
niet wordt verstrekt aan de andere FEC-deelnemers, binnen het bereik van artikel
63c en is derhalve, in afwijking van het in artikel 63a bepaalde, toegestaan.
Deze mogelijkheid tot informatieverschaffing op eigen initiatief is overigens
niet beperkt tot gevallen waarbij sprake is van een «redelijk vermoeden»
zoals bedoeld in artikel 27 van het Wetboek van strafvordering en laat de
mogelijkheid om conform artikel 161 van het Wetboek van strafvordering aangifte
te doen onverlet. Voor zover de toezichthouder ten behoeve van de samenwerking
in het kader van het FEC andere toezichtgegevens verstrekt dan gegevens die
onder het begrip«gevallen die onder het strafrecht vallen» kunnen
worden begrepen, is dat ook toegestaan voor zover een dergelijke gegevensverstrekking
vereist is voor de uitvoering van de taak van de AFM conform artikel 63a.Ingevolge het eerste lid mag de AFM vertrouwelijke informatie verschaffen
aan een deskundige, niet zijnde een opsporingsambtenaar, indien de officier
van justitie deze deskundige deze opdracht heeft gegeven tot een bepaald onderzoek
in het kader van de opsporing van een strafbaar feit vanwege deze wet.Het tweede lid verschaft de AFM een middel om het belang bij de geheimhouding
van vertrouwelijke informatie vooraf onder de aandacht te kunnen brengen van
de officier van justitie of de rechter-commissaris, indien deze overweegt
gebruik te maken van een dwangmiddel strekkende tot afgifte van documenten
waarin, of informatiedragers waarop, vertrouwelijke informatie is vastgelegd.
Dit middel is vervat in een hoorplicht. Die plicht strekt ertoe de rechter-commissaris
en de officier van justitie in staat te stellen om het belang van de geheimhouding
van vertrouwelijke informatie adequaat af te wegen tegen het belang van waarheidsvinding
ten behoeve van de opsporing en vervolging van strafbare feiten. Uiteraard
heeft dit middel slechts zin indien bijvoorbeeld de officier van justitie
hieraan gevolg geeft voordat hij eventueel besluit tot vordering van de afgifte
van of de inzage in een document of informatiedrager waarin of waarop vertrouwelijke
informatie is vastgelegd. Deze bepaling strekt er toe de desbetreffende officier
van justitie of opsporingsambtenaar te verplichten de AFM voorafgaand aan
de vordering tot uitlevering te horen en in staat te stellen haar zienswijze
naar voren te brengen en gemotiveerd uiteen te zetten in welke mate het verschaffen
van toezichtinformatie contrair is aan het belang van geheimhouding van de
gegevens. De afspraken betreffende de hoorplicht zullen in overleg met het
ministerie van Justitie en het OM tot stand komen. Deze kunnen worden neergelegd
in een beleidsregel van het College van procureurs-generaal. Tevens zullen
er afspraken gemaakt worden over de feitelijke en procedurele aspecten rond
de informatieverstrekking, zoals de wijze van overlegging, de geheimhouding
en bewaring, en de vormgeving van over te leggen stukken. De redenen voor
deze specifieke bepalingen worden hieronder besproken.Voor de effectieve uitoefening van toezichttaken is een systematiek noodzakelijk
die de vertrouwelijkheid waarborgt van de door de accountantsorganisaties
verstrekte gegevens. De onder toezicht staande accountantsorganisaties zullen
immers terughoudender kunnen worden met het verstrekken van de doorgaans gedetailleerde
en vertrouwelijke informatie, indien de vertrouwelijkheid van de gegevens
niet voldoende gewaarborgd is op het moment dat de met opsporing belaste instanties
de uitlevering of inzage van documenten of gegevensdragers vorderen. In documenten
en op gegevensdragers die nodig zijn voor een opsporingsonderzoek is doorgaans veel informatie vastgelegd. Daaronder kan ook informatie
zijn die niet relevant is voor de strafzaak.Daarbij speelt het feit dat deze gegevens (indien openbaar) hun weerslag
kunnen hebben op de concurrentiepositie van de accountantsorganisaties. De
gegevens die door een accountantsorganisatie aan de AFM verstrekt worden hebben
immers veelal betrekking op de bedrijfsvoering van de betrokken accountantsorganisatie.
Indien dit soort gegevens publiekelijk bekend worden, kan inzicht worden verkregen
in onder meer (cruciale aspecten van) de financiële en strategische situatie,
hetgeen schade kan toebrengen aan de concurrentiepositie van de betrokken
onderneming.Het waarborgen van de vertrouwelijkheid van de door de onder toezicht
staande accountantorganisaties verstrekte gegevens is verder nog van belang,
omdat toezichtinformatie, zeker nadat deze door de AFM is verwerkt, «verweven»
kan zijn met andere informatie die buiten het strafproces gehouden zou kunnen
worden. Hiermee wordt gedoeld op de situatie dat een document vaak zowel vertrouwelijke
informatie bevat die betrekking heeft op de strafzaak als vertrouwelijke informatie
die geen betrekking heeft op de strafzaak. Hierbij kan gedacht worden aan
bijvoorbeeld fusieplannen, gegevens over bestuurders en zelfs over andere
ondernemingen. Bij de afgifte van een document komt alle informatie ter beschikking
voor de strafzaak, ook die informatie die niet relevant is voor de strafzaak.
Om te voorkomen dat dergelijke gegevens publiekelijk bekend worden, voorziet
het tweede lid van het onderhavige artikel en de afspraken met het OM in waarborgen.Een ander belangrijk onderdeel van de afspraken met het OM betreft de
feitelijke en procedurele aspecten van een overlegging van stukken door de
AFM aan de strafrechtelijke autoriteiten. Zoals eerder aangegeven is in veel
documenten die de AFM onder zich heeft, de informatie «verweven».
Om te voorkomen dat er onnodig vitale bedrijfsinformatie publiekelijk bekend
wordt, zullen er tussen de AFM, DNB en het OM afspraken gemaakt worden over
het overleggen van stukken in strafrechtelijke procedures. Deze afspraken
bestaan er met name in om bepaalde stukken, waarvan de AFM tijdens het hierboven
beschreven overleg gemotiveerd aangeeft dat zij vertrouwelijke informatie
bevatten, buiten het strafdossier te bewaren, zo nodig totdat er een onherroepelijke
beslissing is van de raadkamer over een klaagschrift in verband met de afgifte
van stukken. In bepaalde gevallen kan er in overleg tussen de AFM en het OM
besloten worden om bepaalde niet op de zaak betrekking hebbende passages onleesbaar
te maken. Op deze manier kan voorkomen worden dat derden onnodig kennis kunnen
nemen van vertrouwelijke informatie.Op basis de Vierde nota van wijziging van het bij koninklijke boodschap
van 5 december 2005 ingediende voorstel van wet inzake de Wet tuchtrechtspraak
accountants (30 397) worden eveneens artikelen 63a en 63b in de Wta gevoegd
die gelijkluidend zijn aan de artikel 63d en 63e van dit wetsvoorstel, met
dien verstande dat de eerstgenoemde bepalingen nog betrekking hebben op de
geheimhoudingsplicht op basis van artikel 2:5 van de Algemene wet bestuursrecht.
De toelichting op die bepalingen is echter ook van toepassing als toelichting
op de artikelen 63d en 63e van dit wetsvoorstel. De samenloop met dit wetsvoorstel
is geregeld in de artikelen IV en V van dit wetsvoorstel.Hoofdstuk 5B betreft de samenwerking tussen toezichthouders. Afdeling
5B.1. heeft betrekking op de samenwerking tussen de AFM en toezichthoudende
instanties van andere lidstaten. Afdeling 5B.2. heeft betrekking op de samenwerking
tussen de AFM en toezichthoudende instanties van staten die geen lidstaat
zijn.Artikel 63fArtikel 63f van de Wta verwerkt artikel 36, eerste lid, van de richtlijn.
Het eerste lid van dit artikel behelst een algemeen gestelde
verplichting voor de AFM om samen te werken met toezichthoudende instanties
in andere lidstaten. Veelal zullen deze instanties ook belast zijn met het
toezicht op auditorganisaties van een derde land die zijn ingeschreven in
hun registers. De AFM dient samen te werken met instanties in andere lidstaten
als dat nodig is voor een juiste vervulling van hun eigen taak of voor de
taak van de toezichthoudende instanties van de andere lidstaten.Het tweede lid betreft in feite een concretisering van het eerste lid.
De algemene verplichting tot samenwerking brengt mee dat de toezichthouder
desgevraagd aan een toezichthoudende instantie van een andere lidstaat de
nodige gegevens en inlichtingen verstrekt.Artikel 63gArtikel 63g wordt in de Wta opgenomen om ervoor te zorgen dat de AFM steeds
van een ieder inlichtingen kan vragen, indien dat nodig is voor de juiste
uitoefening van haar taak tot samenwerking en informatieverstrekking op grond
van artikel 63f, tweede lid. Deze inlichtingenbevoegdheid wordt noodzakelijk
geacht in aanvulling op de inlichtingenbevoegdheden van de artikelen 50 en
51, welke uitsluitend kunnen worden aangewend in het kader van toezicht op
de naleving van regels die bij of krachtens de voorgestelde wet worden gesteld.
De bepaling biedt de AFM de mogelijkheid informatie te verlangen van zowel
personen die op grond van dit voorstel onder hun toezicht staan als van personen
die niet onder hun toezicht staan, maar waarvan redelijkerwijs kan worden
vermoed dat zij over gegevens of inlichtingen beschikken die van belang zijn
voor de vervulling van de (wettelijke) taak van een toezichthoudende instantie
van een andere lidstaat.Artikel 63hArtikel 63h van de Wta verwerkt artikel 36, zesde lid, van de richtlijn.
Het eerste lid bepaalt in welke gevallen de AFM op verzoek van een toezichthoudende
instantie onderzoek verricht ten behoeve van het toezicht op auditorganisaties
in die staat. De AFM mag het verzoek van een toezichthoudende instantie in
een andere lidstaat weigeren. De in dit lid genoemde weigeringsgronden zijn
gebaseerd op de richtlijn. Een onderzoek gaat verder dan het vorderen van
inlichtingen (zie artikel 63g), maar omvat ook het vorderen van inzage van
gegevens of bescheiden (artikel 5:17). Dit omvat de bevoegdheid om kopieën
te maken van de gegevens en bescheiden. Indien het maken van kopieën
niet ter plaatse kan geschieden, kan de AFM de gegevens en bescheiden voor
dat doel voor korte tijd meenemen. Door de overeenkomstige toepassing van
artikel 5:13 van de Awb geldt dat de AFM alleen gebruik mag maken van haar
bevoegdheden voor zover dat redelijkerwijs nodig is. Artikel 63iArtikel 63i van de Wta verwerkt artikel 36, vijfde lid, van de richtlijn.
Op grond van dit artikel dienen de toezichthoudende instanties in de lidstaten
elkaar te informeren indien zij constateren dat in een andere lidstaat handelingen
worden verricht of uitgevoerd in strijd met de richtlijn.Artikel 63jArtikel 63j van de Wta verwerkt artikel 47, eerste tot en met derde lid,
van de richtlijn. Voorgesteld wordt het vierde lid van artikel 47 van de richtlijn,
dat voorziet in een rechtstreekse verstrekking in uitzonderingsgevallen van
informatie door accountantsorganisaties aan toezichthoudende instanties in
een derde land, niet te implementeren. Ten eerste bestaat hiertoe geen verplichting.
Ten tweede wordt er de voorkeur aan gegeven de verstrekking van informatie
te laten verlopen via de AFM. Artikel 63kArtikel 63k wordt in de Wta opgenomen om ervoor te zorgen dat de AFM steeds
van een ieder inlichtingen kan vragen, indien dat nodig is voor de juiste
uitoefening van haar taak tot samenwerking en informatieverstrekking op grond
van artikel 63j, eerste lid. Deze inlichtingenbevoegdheid wordt noodzakelijk
geacht in aanvulling op de inlichtingenbevoegdheden van de artikelen 50 en
51, welke uitsluitend kunnen worden aangewend in het kader van het toezicht
op de naleving van regels die bij of krachtens de wet worden gesteld. De bepaling
biedt de AFM de mogelijkheid informatie te verlangen van zowel personen die
op grond van dit voorstel onder hun toezicht staan als van personen die niet
onder hun toezicht staan, maar waarvan redelijkerwijs kan worden vermoed dat
zij over gegevens of inlichtingen beschikken die van belang zijn voor de vervulling
van de (wettelijke) taak van een toezichthoudende instantie van een staat
die geen lidstaat is en waarmee een overeenkomst als bedoeld in artikel 63j,
eerste lid, van de Wta is gesloten.Onderdeel SUit artikel 30 van de richtlijn volgt de verplichting voor de lidstaten
om genomen maatregelen en sancties die aan een accountantsorganisatie zijn
opgelegd, op passende wijze openbaar te maken. Hierin voorziet hoofdstuk 6
van de Wta, maar dit hoofdstuk is nog gebaseerd op de sectorale financiële
toezichtwetgeving. Het is wenselijk dat de publicatiebevoegdheden van de AFM
geharmoniseerd worden met die van de Wft. Deze publicatiemogelijkheden bieden
de beste garantie om aan de gebruikers van accountantsverklaringen over te
dragen dat normen daadwerkelijk worden gehandhaafd en dat is in het belang
van de implementatie van artikel 30 van de richtlijn. Dit zal het vertrouwen
in het accountantsberoep versterken. Bovendien ligt het in de verwachting
dat het normbesef bij accountantsorganisaties vanwege de ruimere publicatiemogelijkheden
zal toenemen. De onderstaande toelichting op de artikelen 64 tot en met 71
sluit aan op de parlementaire geschiedenis (de memorie van toelichting, de
vierde en zesde nota van wijziging, het amendement op stuk nr. 52 van de leden
Van Egerschot en de Haan) van de Wft.1 Hoofdstuk
6 voorziet in een verruiming van de publicatiemogelijkheden van de AFM ten
opzichte van de huidige bepalingen. Met de publicatiemogelijkheid is mede
beoogd potentiële cliënten van accountantsorganisaties en degenen
die vertrouwen op door accountantsorganisaties afgegeven verklaringen te kunnen
waarschuwen. De nadruk op het oogmerk van de waarschuwing heeft er mede toe
geleid dat in bepaalde gevallen een eerdere publicatie moet kunnen plaatsvinden
dan onder de huidige bepalingen mogelijk is.Artikel 64Dit artikel voorziet in de bevoegdheid van de AFM om bepaalde overtredingen
die zij in het kader van haar toezicht constateert ter openbare kennis te
brengen. Deze bevoegdheid strekt tot de bescherming van de gebruikers van
accountantsverklaringen. Daarbij maakt de AFM de afweging tussen het belang
van het waarschuwen van het publiek en het publiek vertrouwen in het accountantsberoep
enerzijds en mogelijke nadelige gevolgen voor de betrokken accountantsorganisatie
anderzijds. Ook het Europese Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) heeft
het bestaan van preventieve maatregelen ter bescherming van het publiek erkend.
Verwezen kan worden naar de uitspraken van 28 oktober 1999 (Escoubet –
België)2 en 7 november 2000 (Blokker – 
Nederland)3. Debelangenafweging is uiteraard van groot belang. Indien de verwachting
gerechtvaardigd is dat de financiële schade voor de betreffende accountantsorganisatie
als gevolg van de publicatie substantieel zal zijn, terwijl de meerwaarde
van die publicatie om de gebruikers van de door de accountantsorganisatie
afgegeven accountantsverklaringen te waarschuwen niet kan worden
aangetoond, dan zal een dergelijke publicatie door het EHRM mogelijk toch
als sanctie worden aangemerkt.De AFM kan een openbare waarschuwing uitvaardigen bij overtreding van
de verbodsbepalingen uit de Wta. Indien de AFM een waarschuwing uitvaardigt,
staat deze waarschuwing los van handhavend optreden door de AFM. Indien de
AFM het nodig acht het publiek te waarschuwen, zal het in de regel gaan om
een feit dat zodanig ernstig is dat tevens handhaving noodzakelijk is. De
waarschuwingsmogelijkheid kan dan ook niet in de plaats treden van het handhavend
optreden van de AFM. Slechts indien zich bijzondere omstandigheden voordoen,
kan de toezichthouder bij normschending afzien van handhavend optreden.1 Dit is bijvoorbeeld aan de orde wanneer de AFM geen
mogelijkheden heeft om effectief op te treden. In dergelijke gevallen ligt
het in de rede dat de AFM, na een waarschuwing aan het publiek te hebben gegeven,
zich wendt tot een buitenlandse toezichthouder of tot het Openbaar Ministerie.Uit elke publicatie zal voldoende duidelijk moeten blijken dat de AFM
een redelijk vermoeden heeft dat de betreffende accountantsorganisatie de
in dit artikel genoemde verbodsbepalingen overtreedt en mag niet de indruk
ontstaan dat reeds in rechte is vastgesteld dat de overtreding is begaan.
Een publicatie mag de onschuldpresumptie geen geweld aandoen. In dit kader
wordt verwezen naar de uitspraak van de rechtbank Den Haag van 3 maart
2004 (NJ 2004, 356) over een perspublicatie van de NMa. De rechtbank overwoog
dat in casu het persbericht voldoende duidelijk maakte dat slechts sprake
was van een redelijk vermoeden en dat de branche zich nog moest verweren.
Er was daardoor geen sprake van een »stellig en voorbehoudloze schuldigverklaring».
De rechter kwam uiteindelijk tot het oordeel dat het optreden van de NMa niet
onrechtmatig was, ondanks de gemaakte «schoonheidsfouten». Ten
slotte wordt nog opgemerkt dat het opstellen van beleidregels door de AFM
over – globaal – de situaties waarin van de discretionaire publicatiebevoegdheid
gebruik wordt gemaakt, voor de hand ligt. Dit beleid kan er mede toe bijdragen
dat klachten over discriminatoir optreden worden voorkomen.Artikel 65De publicatiebevoegdheid van artikel 64 is bedoeld om gebruikers van de
door de accountantsorganisatie afgegeven accountantsverklaringen te waarschuwen.
De waarschuwing kan niettemin door de betrokken accountantsorganisatie als
ingrijpend worden ervaren. Daarbij komt dat de waarschuwing kan worden uitgevaardigd
op een moment dat nog niet is besloten tot concrete handhavingmaatregelen.
Dit brengt met zich mee dat de onderhavige bevoegdheid van de AFM met voldoende
waarborgen omkleed dient te worden, zodat de besluitvorming zorgvuldig tot
stand komt. Er zijn voor de betrokken accountantsorganisatie meerdere mogelijkheden
om bedenkingen aangaande de publicatie naar voren te brengen, via de regelingen
in de Awb en de onderhavige paragraaf.In het systeem van de Awb speelt het besluitbegrip een cruciale rol. Een
belangrijk criterium bij het bepalen of een handeling (publicatie) al dan
niet een besluit is, is het feit dat de handeling een rechtshandeling dient
te zijn. Dit wil zeggen dat de beslissing gericht moet zijn op rechtsgevolg.Hier is bijvoorbeeld sprake van als de beslissing leidt tot een wijziging
in de rechten of verplichtingen van het rechtssubject. Dit laatste hoeft bij
de publicatie door de AFM niet zonder meer het geval te zijn.Uit het oogpunt van rechtsbescherming is er voor gekozen om het voornemen
tot publicatie in artikel 65 uitdrukkelijk als besluit aan te merken. In de
literatuur2 wordt wel gesproken over het strategische
beschikkingsbegrip waarbij de rechter «als beschikking behandelt wat
de rechtsbescherming verdient die hij kan bieden». Een dergelijke situatie
is bij de publicatiebevoegdheid aan de orde; publicaties door de AFM dienen
immers vanwege de mogelijke gevolgen voor de betrokken accountantsorganisatie
met voldoende waarborgen omkleed te zijn. De publicatie zelf is een feitelijke
handeling.De eerste mogelijkheid voor de betrokken accountantsorganisatie om haar
zienswijze naar voren te brengen, volgt uit de hoorplicht van artikel 4:8,
eerste lid, van de Awb, waarin wordt bepaald dat voordat een bestuursorgaan
een beschikking geeft waartegen een belanghebbende die de beschikking niet
heeft aangevraagd naar verwachting bedenkingen zal hebben, het bestuursorgaan
de belanghebbende in staat stelt zijn zienswijze naar voren te brengen. De
hoorplicht heeft als doel het zorgvuldig voorbereiden van de beschikking.
Dat neemt niet weg dat het overleg tussen de toezichthouder en de betrokken
onderneming er toe kan leiden dat de gedragingen waar de publicatie op zal
zien, reeds voor de publicatie worden beëindigd. Dit wil overigens niet
zeggen dat de AFM in deze gevallen niet meer tot het informeren van het publiek
kan overgaan. Deze publicatie kan bijvoorbeeld nuttig zijn om partijen te
waarschuwen die reeds overeenkomsten hebben gesloten met ondernemingen waarvan
blijkt dat deze (op bepaalde punten) in strijd met deze wet handelen. Een
waarschuwing van de AFM kan voor deze partijen aanleiding zijn om hun bestaande
posities zo mogelijk te wijzigen dan wel te beëindigen.Artikel 65, tweede lid, bepaalt welke onderdelen het besluit om een openbare
waarschuwing uit te vaardigen in elk geval bevat. Het betreft de geconstateerde
overtreding, de inhoud van de openbaarmaking, de gronden waarop het besluit
berust en de wijze waarop en de termijn waarna wordt gepubliceerd. Deze bestanddelen
zijn voor de betrokken accountantsorganisatie van belang om zich een beeld
te kunnen vormen van het voornemen van de AFM en de gronden waarop dat voornemen
berust.Aan de inhoud van de openbaarmaking worden geen nadere eisen gesteld.
Expliciet wordt de mogelijkheid geboden dat de AFM de overwegingen op basis
waarvan besloten is tot publicatie, ook publiceert. Op deze manier laat de
AFM zien hoe bepaalde situaties worden beoordeeld en wordt inzicht gegeven
in de toezichtpraktijk. Wel is van belang dat het, gelet op de geheimhoudingsbepaling,
niet mogelijk is om bij de openbare waarschuwing ook vertrouwelijke gegevens
te publiceren. Verwezen wordt naar artikel 63a en de toelichting op dat artikel.De manier waarop de overtredingen openbaar worden gemaakt, wordt evenzeer
overgelaten aan de AFM. In algemene zin lijkt het voor de hand te liggen dat
gekozen wordt voor publicatie via de website van de betreffende AFM en indien
gewenst een persbericht. Daarnaast kunnen zich gevallen voordoen waarin het
nuttig of noodzakelijk is om een advertentie te plaatsen.Artikel 66Het eerste lid van dit artikel regelt de termijn die van toepassing is
op het uitvaardigen van de waarschuwing. Deze termijn vangt aan op het moment
van bekendmaking aan de accountantsorganisatie van het besluit dat tot publicatie
zal worden overgegaan. In de Awb is bepaald dat een besluit niet in werking
treedt voordat het bekend is gemaakt (artikel 3:40 van de Awb). Artikel 3:41
van de Awb bepaalt verder dat de bekendmaking geschiedt door toezending of
uitreiking. Indien uitreiking of toezending niet mogelijk is, geschiedt bekendmaking
op een andere geschikte wijze. Na de bekendmaking van de beschikking aan de
betrokken onderneming, moet de AFM vijf dagen wachten met het uitvaardigen
van de waarschuwing. Gedurende deze vijf dagen is er ruimte voor nader overleg
tussen de AFM en de betrokken accountantsorganisatie. De betrokken accountantsorganisatie
kan van deze periode eveneens gebruik maken om, in afwijking van de hoofdregel
van de Awb (artikel 6:16 van de Awb), schorsing van de beschikking te bewerkstelligen
door bij de voorzieningenrechter van de rechtbank een verzoek in te dienen
een voorlopige voorziening te treffen (artikel 8:81 van de Awb). Het tweede lid van het artikel ziet erop dat de voorlopige voorziening
ook betekenis kan hebben: de werking van het besluit wordt opgeschort tot
er een uitspraak is van de voorzieningenrechter. De voorzieningenrechter doet
zo spoedig mogelijk uitspraak en van aanzienlijke vertraging zal derhalve
geen sprake zijn.Het laatste lid van dit artikel ziet op de situatie waarin de door de
AFM geconstateerde misstanden dermate ernstig zijn, dat onverwijld tot uitvaardiging
van de waarschuwing dient te worden overgegaan. Deze (spoed)publicatie betreft
uitzonderingsgevallen waarbij er een acuut gevaar is voor de belangen van
een groot aantal gebruikers van accountantsverklaringen.Voor wat betreft de hoorplicht voorziet de Awb in deze uitzondering. Artikel
4:11 van de Awb bepaalt dat het horen achterwege kan blijven indien de vereiste
spoed zich daartegen verzet. Bij de «spoedpublicaties» door de
AFM, is er voor de betrokken accountantsorganisatie altijd achteraf de mogelijkheid
om de rechter te laten toetsen of de AFM in redelijkheid tot haar beslissing
heeft kunnen komen. De AFM motiveert daarbij hoe zij tot haar beslissing is
gekomen.Artikel 67Het eerste lid van artikel 67 bepaalt dat een tweetal categorieën
bestuurlijke boetes na de bekendmaking openbaar wordt gemaakt. De eerste categorie
haakt aan bij de verbodsbepalingen (zie ook artikel 64). De tweede categorie
overtredingen sluit aan bij de categorisering van de bestuurlijke boetes in
de algemene maatregel van bestuur op basis van artikel 55, eerste lid, van
de Wta. De bestuurlijke boetes die worden opgelegd voor overtredingen die
beboetbaar zijn gesteld met tariefnummer 4, 5 of 6, moeten na bekendmaking
aan de betrokken accountantsorganisatie worden gepubliceerd door de AFM.In het tweede en derde lid van artikel 67 wordt ruimte gecreëerd
voor een voorlopige voorzieningsprocedure. Deze wordt mogelijk door het creëren
van een termijn van vijf dagen (artikel 67, tweede lid), gedurende welke termijn
de AFM niet overgaat tot publicatie. De betrokken accountantsorganisatie kan,
na het aantekenen van bezwaar tegen het besluit tot oplegging van de bestuurlijke
boete, de bestuursrechter in voorlopige voorziening verzoeken de publicatie
op te schorten. Voorts bepaalt het artikel dat de AFM de publicatie van de
bestuurlijke boete opschort, zo lang er nog geen uitspraak is gedaan in de
voorlopige voorziening procedure (artikel 67, derde lid).Afsluitend bepaalt het vierde lid van artikel 67dat de openbaarmaking
van het besluit achterwege blijft indien dit in strijd is of zou kunnen komen
met het doel van het door de AFM uit te oefenen toezicht op de naleving van
deze wet.Het instrument van de vroegtijdige automatische publicatie op basis van
artikel 67 wordt voorbehouden voor specifieke gevallen. Alleen ernstige inbreuken
op de wet kunnen de basis vormen voor een vroegtijdige automatische publicatie
van de bestuurlijke boete.In deze gevallen prevaleert, uitzonderlijke gevallen daargelaten, het
belang van de publicatie boven dat van de betrokken accountantsorganisatie.
Van een uitzonderlijk geval zal alleen sprake zijn indien de voorzieningenrechter
meent dat de AFM ten onrechte geen gebruik heeft gemaakt van de tenzij-clausule.
Uiteraard zal een publicatie ook achterwege blijven indien de voorzieningenrechter
van oordeel is dat de boete redelijkerwijs niet door de AFM had mogen worden
opgelegd.Artikel 68Op basis van dit artikel zullen alle besluiten tot het opleggen van een
bestuurlijke boete openbaar worden gemaakt, ná het doorlopen van een
eventuele bezwaar- en beroepsprocedure. Op basis van dit artikel zullen overigens ook de bestuurlijke boetes die reeds op basis van artikel
67 zijn gepubliceerd, nogmaals, openbaar worden gemaakt. Het ligt voor de
hand dat de AFM de eerdere publicatie vermeldt bij de publicatie op basis
van dit artikel. Dit geldt eveneens wanneer er voor eenzelfde feit om een
andere reden een publicatie is gedaan. Deze situatie kan zich voordoen bij
een openbare waarschuwing en bij een eerdere publicatie van een last onder
dwangsom. Deze beide maatregelen van de AFM kunnen immers opgevolgd worden
door het opleggen van een bestuurlijke boete, die vroeg (artikel 67) en/of
laat (artikel 68) wordt gepubliceerd.Evenals in artikel 67, is in artikel 68 een «tenzij-bepaling»
opgenomen. Indien de openbaarmaking van het besluit in strijd is of zou kunnen
komen met het doel van het door de AFM uit te oefenen toezicht op de naleving
van deze wet, dan blijft deze achterwege.Artikel 69Het eerste lid van artikel 69 regelt de publicatie van een last onder
dwangsom. Deze publicatie vindt automatisch plaats indien de dwangsom wordt
verbeurd, tenzij de openbaarmaking van het besluit in strijd is of zou kunnen
komen met het doel van het door de AFM uit te oefenen toezicht op de naleving
van de Wta. Bij het opleggen van een last onder dwangsom zal de betrokken
accountantsorganisatie een periode moeten worden gegund om de overtreding
te beëindigen. De dwangsom zal dan niet worden verbeurd, zodat ook geen
publicatie plaatsvindt.Indien de betrokken accountantsorganisatie de last betwist en de handeling
niet wenst te beëindigen, maar wel de publicatie wenst te voorkomen,
dan kan zij bezwaar maken tegen het besluit tot oplegging van de last onder
dwangsom. Hangende dit bezwaar kan de betrokken accountantsorganisatie op
basis van artikel 8:81 van de Awb in een voorlopige voorziening de bestuursrechter
verzoeken de publicatie op te schorten. Het tweede lid van artikel 69 voorziet
voor dat geval in een schorsing van de uitvoering van het besluit totdat er
een uitspraak is van de voorzieningenrechter.Op deze plaats wordt nogmaals benadrukt dat de publicatie van de last
onder dwangsom in de praktijk een zeer belangrijke rol kan vervullen bij de
vervulling van de doelstellingen van de publicatiebepalingen in de Wta: het
waarschuwen. Dit komt bij de publicatie van de last onder dwangsom in het
bijzonder naar voren. Immers, bij het opleggen van een last onder dwangsom
tracht de AFM eerst de met de wet strijdige situatie te beëindigen –
en wel op korte termijn. Indien hieraan geen gehoor wordt gegeven kan de last
zo spoedig als mogelijk gepubliceerd worden. Het is duidelijk dat het wenselijk
is dat het niet opvolgen van een last zo spoedig mogelijk naar buiten wordt
gebracht.Artikel 70Bij de publicatie op basis van de artikelen 64, 67, 68 en 69 wordt in
alle gevallen een voorlopige voorziening geopend of wordt de publicatie opgeschort
tot het besluit rechtens onaantastbaar is geworden. Niet in alle gevallen
kan er echter worden gewacht met de publicatie. In bijzondere gevallen zal
onmiddellijke publicatie, vanwege de belangen die de wet beoogt te beschermen,
noodzakelijk zijn. Artikel 66, derde lid, voorziet hierin voor de openbare
waarschuwing op basis van artikel 64. Artikel 70 voorziet in deze behoefte
voor de publicaties op basis van de artikelen 67, 68 en 69.Artikel 71Het eerste lid van artikel 71 regelt dat een verzoek om een voorlopige
voorziening tegen publicatie van een besluit tot (i) het uitvaardigen van
een openbare waarschuwing, (ii) het opleggen van een bestuurlijke boete, en (iii) het opleggen van een last onder dwangsom met gesloten deuren
wordt behandeld.Artikel 71, tweede en derde lid, bewerkstelligen dat indien de voorzieningenrechter
een publicatieverbod heeft opgelegd, het horen door het bestuursorgaan in
een bezwaarprocedure niet in het openbaar plaatsvindt en dat het onderzoek
ter zitting in een beroepsprocedure tegen één van de hiervoor
genoemde besluiten eveneens met gesloten deuren plaatsvindt. Hiermee wordt
afgeweken van het systeem van artikel 8:62 van de Awb op grond waarvan geldt
dat de rechtszitting openbaar is, tenzij de rechtbank op grond van de het
tweede lid van dat artikel genoemde gronden bepaalt dat het onderzoek ter
terechtzitting geheel of gedeeltelijk met gesloten deuren zal plaatshebben.Wellicht ten overvloede wordt hierbij opgemerkt dat waar in dit wetsvoorstel
niet uitdrukkelijk wordt afgeweken van artikel 8:62 van de Awb dit niet betekent
dat uitsluitend openbaarheid geldt. Artikel 8:62, tweede lid, van de Awb blijft
immers van toepassing.Artikel IIArtikel II strekt tot uitvoering van de artikelen 37, 38 en 49 van de
richtlijn in titel 9 van boek 2 van het Burgerlijk Wetboek (BW) inzake de
jaarrekening.Onderdeel ANa artikel 2:382 BW wordt een nieuw artikel 382a toegevoegd waarin artikel
49, eerste lid, onder a, van de richtlijn wordt geïmplementeerd. Het
gaat om het in de toelichting bij de jaarrekening verstrekken van informatie
over de totale honoraria die de accountant en de accountantsorganisatie met
betrekking tot het desbetreffende boekjaar ten laste van de onderneming hebben
gebracht voor de diverse controle- en adviesdiensten. Hoewel in de Nederlandse
tekst van de richtlijn sprake is van «tijdens het boekjaar» in
rekening gebrachte honoraria, blijkt uit andere taalversies dat bedoeld is
dat de honoraria betrekking dienen te hebben op de diensten die ten behoeve
van het boekjaar zijn verricht. Aangezien bij het afsluiten van het boekjaar
nog niet alle diensten van de accountant in rekening zullen zijn gebracht,
zal het bedrag een schatting betreffen.Een van de door de accountant verrichte diensten is in artikel 49 van
de richtlijn aangeduid als «assurance-opdrachten». Deze term is
verder niet gedefinieerd en wordt in de Nederlandse regelgeving omtrent de
jaarrekening en de controle niet gebruikt. Daarom is gebruik gemaakt van de
Nederlandse term «controleopdrachten». Zo bepaalde opdrachten
niet onder de term «controleopdrachten» en wel onder «assurance-opdrachten»
zouden vallen, kunnen deze ook onder de categorie niet-controlediensten vallen.
Dit zou bijvoorbeeld kunnen gelden voor opdrachten tot beoordeling van (tussentijdse)
financiële berichtgeving.Artikel 49, tweede lid, van de richtlijn, dat eenzelfde bepaling voor
de geconsolideerde jaarrekening voorschrijft, wordt opgenomen in het BW door
in het tweede lid van artikel 2:382a BW de consolidatie van de informatie
over de honoraria voor te schrijven.De optie in de tweede alinea van artikel 49, eerste lid, onder a, van
de richtlijn stelt lidstaten in de gelegenheid de opgave van de accountantshonoraria
niet te vragen indien de financiële informatie van de vennootschap is
opgenomen in een geconsolideerde jaarrekening, mits daarin ook de informatie
over de honoraria is vermeld. Hiervan is gebruik gemaakt door in artikel 2:382a
lid 3 BW te bepalen dat de honoraria van rechtspersonen waarvan de financiële
informatie is meegenomen in een consolidatie, niet opgenomen hoeven te worden
in de enkelvoudige jaarrekening van die rechtspersoon. Dat de honoraria in
de geconsolideerde jaarrekening worden opgenomen, vloeit voort uit het tweede
lid. In de geconsolideerde jaarrekening kan voor alle groepsmaatschappijen
per categorie van de honoraria (voor onderzoek van de jaarrekening, voor andere
controleopdrachten, voor fiscale adviesdiensten en voor andere niet-controlediensten)
telkens met één totaalbedrag volstaan worden.Onderdeel BArtikel 37 van de richtlijn over de benoeming van de accountant vergt
geen aanpassing van artikel 2:393 BW. Uitgangspunt in beide artikelen is immers
dat de algemene vergadering van aandeelhouders de accountant opdracht geeft
tot onderzoek van de jaarrekening. Weliswaar schrijft artikel 37 voor dat
de accountant wordt benoemd door de algemene vergadering, maar deze formulering
geeft geen aanleiding om af te stappen van de in het BW gebruikelijke verlening
van de opdracht aan de accountant. Indien de algemene vergadering niet tot
opdrachtverlening overgaat, zal er op andere wijze een accountant aangesteld
moeten worden. Daarom is in de wet opgenomen dat in dat geval de raad van
commissarissen de opdracht verleent. Pas als noch de algemene vergadering,
noch de raad van commissarissen opdracht verlenen, gaat het bestuur zelf daartoe
over. Echter, zowel bij benoeming door de raad van commissarissen als bij
benoeming door het bestuur kan altijd de algemene vergadering die opdracht
weer intrekken. Aangezien deze regeling waarborgt dat de accountant onafhankelijk
is van het bestuur, zoals artikel 37, tweede lid, van de richtlijn voorschrijft,
kan artikel 2:393 lid 2 BW op dit punt ongewijzigd blijven.Artikel 2:393 lid 2 BW dient wel te worden aangepast aan artikel 38 van
de richtlijn. Ten eerste is in artikel 2:393 opgenomen dat de opdracht aan
de accountant alleen kan worden ingetrokken om gegronde redenen, ongeacht
welk orgaan van de rechtspersoon de accountant de opdracht heeft verleend.
De term intrekking impliceert dat het hier niet gaat om een regulier besluit
van een orgaan van de vennootschap om een andere accountant aan te stellen.
Het is niet de bedoeling van de voorgestelde tekst van artikel 2:393 lid 2
dat een rechtspersoon tot in lengte van jaren aan een eenmaal gemaakte keuze
voor een accountant vastzit als er geen gegronde redenen zijn voor intrekking
van zijn opdracht. De eis van gegronde redenen kan dienen om diegenen binnen
de organen van de rechtspersoon, die vermoeden dat de opdracht aan de accountant
is ingetrokken wegens een verschil van mening over de methode van verslaggeving
of controlewerkzaamheden of om soortgelijke redenen, een mogelijkheid in handen
te geven om dit besluit aan te vechten. Het is van groot belang dat de onafhankelijkheid
van de accountant ten opzichte van de bij het bestuur van de rechtspersoon
betrokken leden is gewaarborgd (zie hiervoor ook artikel 37, tweede lid, van
de richtlijn). In artikel 2:393 lid 2 BW is de term «methoden van verslaggeving»
gebruikt in plaats van de term «methoden van boekhoudkundige verwerking»
uit artikel 38 lid 1 van de richtlijn, omdat laatstgenoemde term beperkt lijkt
tot administratieve verwerking van de verslaggeving, terwijl het vooral zal
moeten gaan om meningsverschillen over de wijze van verslaggeving.Tevens is ter uitvoering van artikel 38, tweede lid, van de richtlijn
in artikel 2:393 lid 2 BW opgenomen dat in geval van intrekking van de opdracht
door een van de organen van de rechtspersoon (voor welke intrekking hetzelfde
geldt als hiervoor is opgemerkt) en in geval de accountant zelf de opdracht
tussentijds beëindigt, het bestuur van de rechtspersoon en de accountant
beiden de AFM hiervan onverwijld in kennis moeten stellen en dat ze daarbij
een afdoende motivering voor de intrekking dienen te geven.Onderdelen C en DArtikel 44, eerste lid, van de Vierde richtlijn (gewijzigd in artikel
49, eerste lid, van de richtlijn) geeft de lidstaten de mogelijkheid
om kleine rechtspersonen vrij te stellen van het verschaffen van informatie
over de accountantshonoraria. Daarvan is gebruik gemaakt in artikel 2:396
lid 5 BW. Hetzelfde doet artikel 45, tweede lid, van de Vierde richtlijn voor
middelgrote rechtspersonen. Aan deze vrijstelling is de voorwaarde verbonden
dat de gegevens over de accountantshonoraria moeten worden verstrekt aan de
toezichthoudende autoriteit indien deze daarom vraagt. Dit is overgenomen
in artikel 2:397 lid 4 BW.De term «openbare accountant» in het achtste lid van artikel
2:396 BW is vervangen door de in titel 9 gangbare term «accountant»,
aangezien de eerstgenoemde term nergens in enige betrokken wet omschreven
is.Onderdeel EDe richtlijn voegt aan de Zevende Richtlijn 83/349/EEG van de Raad van
13 juni 1983 betreffende de geconsolideerde jaarrekening (PbEG 1983 L
193) ook het voorschrift toe dat informatie moet worden verstrekt over de
accountantshonoraria (artikel 34, onderdeel 16). Dat is geregeld in artikel
2:382a lid 2 BW. Om te voorkomen dat de consolidatie dubbelop geregeld is,
moet artikel 2:382a in artikel 410 BW genoemd worden als artikel dat is uitgezonderd
van overeenkomstige toepassing op de geconsolideerde jaarrekening.ARTIKEL IIIDe wijziging van de Wet op de economische delicten (Wed) bevat de strafbaarstelling
van overtreding van de artikelen 21a en 29a van de Wta. Bij de strafmaat is
aangesloten bij andere Wed-overtredingen ten aanzien van de Wta. Indien de
overtreder een RA of een AA is, zou er ook gekozen kunnen worden voor het
indienen van een tuchtrechtelijke klacht tegen deze accountant bij de accountantskamer.
Indien deze persoon zich heeft doen uitschrijven als accountant in de registers
van de beroepsorganisaties, staat uitsluitend aangifte wegens overtreding
van de Wed tegen deze persoon open.ARTIKEL IV en VOp basis de Vierde nota van wijziging van het bij koninklijke boodschap
van 5 december 2005 ingediende voorstel van wet inzake de Wet tuchtrechtspraak
accountants (30 397) (Wtra) wordt eveneens een hoofdstuk 5a in de Wta
gevoegd met artikelen 63a en 63b die gelijkluidend zijn aan de artikel 63d
en 63e die met dit wetsvoorstel in de Wta worden gevoegd, met dien verstande
dat de eerstgenoemde bepalingen nog betrekking hebben op de geheimhoudingsplicht
op basis van artikel 2:5 van de Algemene wet bestuursrecht en de titel van
dat hoofdstuk 5a luidt: uitzonderingen geheimhoudingsplicht. Op basis van
artikel IV en V geldt hoofdstuk 5a van dat wetsvoorstel alleen als het eerder
in werking treedt dan dit wetsvoorstel. Dat hoofdstuk zal dan vervallen met
de inwerkingtreding van hoofdstuk 5a van dit wetsvoorstel. Daarnaast zijn
er diverse andere bepalingen in de Wta die zowel door dit wetsvoorstel als
de Wtra worden gewijzigd. Ook de samenloop tussen die wijzigingen wordt in
artikel IV en V geregeld.ARTIKEL VIEr is een overgangsregeling opgenomen voor auditorganisaties van een derde
land die op het tijdstip van inwerkingtreding van artikel 12b van de Wta verklaringen
afgeven als bedoeld in dat artikel. Op deze organisaties is het bepaalde in
artikel 12b niet van toepassing, op voorwaarde dat zij binnen een maand na
het tijdstip van inwerkingtreding een verzoek tot inschrijving
in het register doen bij de AFM en tijdig de gevraagde gegevens overleggen.
De termijn van drie maanden die wordt genoemd in het tweede lid, laat onverlet
dat de AFM op grond van artikel 4:5, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht
een aanvullende termijn kan stellen waarbinnen de aanvrager de aanvraag kan
aanvullen.Het derde lid bepaald dat het eerste lid van toepassing is totdat de AFM
onherroepelijk op de aanvraag heeft beslist of het onherroepelijke besluit
heeft genomen de aanvraag niet te behandelen (vgl. artikel 4:5 van de Algemene
wet bestuursrecht). Deze twee besluiten dienen van elkaar te worden onderscheiden.
Wanneer het verzoek tot inschrijving wordt afgewezen, is de overgangsregeling
niet langer van toepassing. Met deze overgangsregeling wordt aan de auditorganisatie
van een derde land die verklaringen afgeven als bedoeld in artikel 12b, eerste
lid, van de Wta enige tijd geboden om de overgang te maken naar het nieuwe
stelsel zonder dat zij hun activiteiten hoeven stil te leggen. De AFM wordt
in deze overgangsperiode extra tijd geboden (het vierde lid) om in de opstartfase
alle verzoeken tot inschrijving te kunnen verwerken en eventueel een besluit
van de Europese Commissie af te wachten in de zin van artikel 45, zesde lid,
en 46, tweede lid, van de richtlijn dat de beslissing op het verzoek tot inschrijven
kan bepalen.ARTIKEL VIIHet tijdstip van inwerkingtreding van het wetsvoorstel wordt bij koninklijk
besluit bepaald. Gezien de uiterste implementatiedatum van 29 juni 2008,
ligt de beoogde inwerkingtredingsdatum vóór of op die datum.De minister van Financiën,W. J. BosDe staatssecretaris van Justitie,N. Albayrak XNoot1De richtlijn dient uiterlijk op 29 juni 2008 te zijn verwerkt in
de Nederlandse wetgeving.XNoot1PbEU 2000 L 91, blz. 91.XNoot2PbEU L 191, blz. 22.XNoot1Verordening op de praktijkstage, vastgesteld in de ledenvergadering van
het NIVRA op 14 december 2006 (Stcrt. 252). Verordening op de praktijkstage,
vastgesteld in de ledenvergadering van de NOvAA op 11 december 2006 (Stcrt.
2007, 12).XNoot2Achtste richtlijn nr. 84/253/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschappen
van 10 april 1984 op de grondslag van artikel 54, lid 3, sub g), van
het Verdrag inzake de toelating van personen, belast met de wettelijke controle
van boekhoudbescheiden (PbEG L 126). In artikel 8 van de Achtste richtlijn
vennootschapsrecht is bepaald dat de praktijkopleiding voor ten minste twee
derde moet worden gevolgd bij een krachtens het recht van de lidstaat overeenkomstig
die richtlijn toegelaten persoon.XNoot1De gehanteerde tarieven zijn gebaseerd op navraag in de markt.XNoot2De inschatting van het aantal uren is afgestemd met betrokkenen in het
accountantsberoep, maar kent desondanks een zekere mate van onzekerheid.XNoot3Kamerstukken II 2003/04, 29 658, nr. 3, blz. 36 t/m 39.XNoot1De Nadere voorschriften Controle- en overige standaarden zijn door NIVRA
en NOvAA vastgesteld en bijna geheel gebaseerd op IFAC-standaarden.XNoot1Kamerstukken II 2003–2006, 29 708, nrs. 3, 19, 41 en 52.XNoot2Appl.No. 26780/95, par. 33–39.XNoot3Appl.No. 45282/99.XNoot1Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van 30 juni 2004,
zaaknummer 200307335/1.XNoot2Van Wijk, Konijnenbelt & Van Male, «Hoofdstukken van bestuursrecht»,
Elsevier, Den Haag 2002, blz. 185 en 186. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31270-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl