Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk Overig
Datum: 2025-12-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2025-2026
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 36 861
 
 Wijziging van de begrotingsstaat van het Ministerie van Klimaat en Groene Groei (XXIII) voor het jaar 2025 (Incidentele suppletoire begroting inzake Ternaard)
 
 
 Nr. 2
 
 MEMORIE VAN TOELICHTING
 
 
 
 
 A
 ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL
 
 Wetsartikelen 1
 De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2025 wĳzigingen aan te brengen in de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Klimaat en Groene Groei.
 De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht.
 
 
 
 
 De Minister van Klimaat en Groene Groei,
 
 S.Th.M.
 Hermans
 
 
 
 
 
 
 
 
 B
 ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ DE BEGROTINGSARTIKELEN
 
 
 
 1.
 Leeswijzer
 
 
 Ondergrenzen toelichtingen
 Voor wat betreft het toelichten van significante verschillen in de uitgaven, ontvangsten en verplichtingen zĳn de ondergrenzen gehanteerd zoals opgenomen in de onderstaande tabel.
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omvang begrotingsartikel (stand ontwerpbegroting) in € miljoen
 
 
 Beleidsmatige mutaties (ondergrens in € miljoen)
 
 
 Technische mutaties (ondergrens in € miljoen)
 
 
 
 
 
 
 < 50
 
 
 1
 
 
 2
 
 
 
 
 => 50 en < 200
 
 
 2
 
 
 4
 
 
 
 
 => 200 < 1.000
 
 
 5
 
 
 10
 
 
 
 
 => 1.000
 
 
 10
 
 
 20
 
 
 
 
 
 In sommige gevallen, waar politiek relevant, worden ook posten toegelicht beneden deze ondergrenzen.
 
 
 
 2.
 Beleidsartikelen
 
 
 
 2.1
 Beleidsartikel 31 Een doelmatige energievoorziening en beperking van de klimaatverandering
 
 
 Tabel 1 Budgettaire gevolgen van beleid incidentele suppletoire begroting (ISB) (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting (incl. Suppletoire Begrotingen, NvW en amendementen) (1)
 
 
 Mutaties incidentele suppletoire begroting (2)
 
 
 Stand incidentele suppletoire begroting (3) = (1) + (2)
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 45.945.969
 
 
 
 
 163.000
 
 
 
 
 46.108.969
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 6.582.758
 
 
 
 
 163.000
 
 
 
 
 6.745.758
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies (regelingen)
 
 
 
 
 5.094.544
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 5.094.544
 
 
 
 
 
 Missiegedreven Onderzoek en Ontwikkeling en Innovatie (MOOI)
 
 
 74.798
 
 
 
 74.798
 
 
 
 
 Hernieuwbare Energietransitie (HER+)
 
 
 23.795
 
 
 
 23.795
 
 
 
 
 Green Deals
 
 
 448
 
 
 
 448
 
 
 
 
 Demonstratieregeling Energie- en Klimaatinnovatie (DEI+)
 
 
 93.664
 
 
 
 93.664
 
 
 
 
 Subsidieregeling Duurzame Scheepsbouw (SDS)
 
 
 2.311
 
 
 
 2.311
 
 
 
 
 Projecten Klimaat en Energieakkoord
 
 
 3.482
 
 
 
 3.482
 
 
 
 
 SDE
 
 
 603.664
 
 
 
 603.664
 
 
 
 
 SDE+
 
 
 2.083.271
 
 
 
 2.083.271
 
 
 
 
 SDE++
 
 
 585.621
 
 
 
 585.621
 
 
 
 
 Aardwarmte
 
 
 12.611
 
 
 
 12.611
 
 
 
 
 ISDE-regeling
 
 
 560.396
 
 
 
 560.396
 
 
 
 
 Carbon Capture Storage (CCS)
 
 
 2.620
 
 
 
 2.620
 
 
 
 
 Hoge Flux Reactor
 
 
 6.985
 
 
 
 6.985
 
 
 
 
 Caribisch Nederland
 
 
 17.154
 
 
 
 17.154
 
 
 
 
 Overige subsidies
 
 
 13.955
 
 
 
 13.955
 
 
 
 
 Opschalingsinstrument waterstof
 
 
 81.620
 
 
 
 81.620
 
 
 
 
 Subsidieregeling Coöperatieve Energieopwekking (SCE)
 
 
 7.058
 
 
 
 7.058
 
 
 
 
 IPCEI-waterstof
 
 
 55.401
 
 
 
 55.401
 
 
 
 
 Vulmaatregelen gasopslag
 
 
 74.060
 
 
 
 74.060
 
 
 
 
 MIEK
 
 
 4.671
 
 
 
 4.671
 
 
 
 
 Schadeafhandeling mijnbouw Limburg
 
 
 4.262
 
 
 
 4.262
 
 
 
 
 Warmtenetten Investeringssubsidie (WIS)
 
 
 11.033
 
 
 
 11.033
 
 
 
 
 NGF-project NieuweWarmteNu!
 
 
 14.059
 
 
 
 14.059
 
 
 
 
 Tijdelijk prijsplafond energie kleinverbruikers 2023
 
 
 63.701
 
 
 
 63.701
 
 
 
 
 Compensatie aanbestedende diensten SEFE-contracten
 
 
 13.928
 
 
 
 13.928
 
 
 
 
 Tegemoetkoming blokaansluiting
 
 
 2.000
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 Investeringen waterstofbackbone
 
 
 52.461
 
 
 
 52.461
 
 
 
 
 NGF – project Circulaire Zonnepanelen
 
 
 22.193
 
 
 
 22.193
 
 
 
 
 Geothermie (Klimaatfonds)
 
 
 1.946
 
 
 
 1.946
 
 
 
 
 Subsidieregeling flexibiliteit
 
 
 29.630
 
 
 
 29.630
 
 
 
 
 Energiecoöperaties en burgerbetrokkenheid energietransitie
 
 
 258
 
 
 
 258
 
 
 
 
 Subsidieproject Djewels
 
 
 16.478
 
 
 
 16.478
 
 
 
 
 Efficiëntere benutting elektriciteitsnetten
 
 
 5.379
 
 
 
 5.379
 
 
 
 
 Realisatie Zon op Zee
 
 
 1.992
 
 
 
 1.992
 
 
 
 
 Verduurzaming industrie
 
 
 69.475
 
 
 
 69.475
 
 
 
 
 Infrastructuur duurzame industrie (PIDI)
 
 
 890
 
 
 
 890
 
 
 
 
 NGF – project Groenvermogen van de Nederlandse economie
 
 
 156.042
 
 
 
 156.042
 
 
 
 
 Indirecte kostencompensatie ETS
 
 
 167.400
 
 
 
 167.400
 
 
 
 
 Investeringen Verduurzaming Industrie – Klimaatfonds
 
 
 79.067
 
 
 
 79.067
 
 
 
 
 NGF – project Circulaire Plastics
 
 
 18.054
 
 
 
 18.054
 
 
 
 
 NGF – project Biobased Circular
 
 
 23.191
 
 
 
 23.191
 
 
 
 
 Stikstofaanpak piekbelasters industrie
 
 
 15.348
 
 
 
 15.348
 
 
 
 
 Stimuleringsprogramma koolstofverwijdering klimaatfonds
 
 
 150
 
 
 
 150
 
 
 
 
 Subsidies WarmtelinQ
 
 
 3.022
 
 
 
 3.022
 
 
 
 
 Subsidie Invest NL
 
 
 15.000
 
 
 
 15.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leningen
 
 
 
 
 120.539
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 120.539
 
 
 
 
 
 Lening EBN
 
 
 117.000
 
 
 
 117.000
 
 
 
 
 Lening InvestNL
 
 
 604
 
 
 
 604
 
 
 
 
 Leningen NGF – project Circulaire zonnepanelen
 
 
 300
 
 
 
 300
 
 
 
 
 Verduurzaming industrie
 
 
 2.635
 
 
 
 2.635
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Garanties
 
 
 
 
 7.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 7.000
 
 
 
 
 
 Verliesdeclaratie aardwarmte
 
 
 7.000
 
 
 
 7.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 95.309
 
 
 
 
 163.000
 
 
 
 
 258.309
 
 
 
 
 
 Onderzoek mijnbouwbodembeweging
 
 
 4.740
 
 
 
 4.740
 
 
 
 
 SodM onderzoek
 
 
 1.593
 
 
 
 1.593
 
 
 
 
 Uitvoeringsagenda klimaat
 
 
 477
 
 
 
 477
 
 
 
 
 Klimaat mondiaal
 
 
 2.055
 
 
 
 2.055
 
 
 
 
 Onderzoek en opdrachten
 
 
 26.302
 
 
 
 26.302
 
 
 
 
 Programma Opwek Energie op Rijksbastgoed (OER)
 
 
 18.045
 
 
 
 18.045
 
 
 
 
 Energiehulp Oekraïne
 
 
 750
 
 
 
 750
 
 
 
 
 Projecten Kernenergie
 
 
 31.924
 
 
 
 31.924
 
 
 
 
 Stikstofaanpak piekbelasters industrie
 
 
 13
 
 
 
 13
 
 
 
 
 Verduurzaming industrie
 
 
 2.676
 
 
 
 2.676
 
 
 
 
 Werkbudgetten
 
 
 4.243
 
 
 163.000
 
 
 167.243
 
 
 
 
 CSIRT – DSP
 
 
 266
 
 
 
 266
 
 
 
 
 Energie-efficiency
 
 
 2.225
 
 
 
 2.225
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 218.414
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 218.414
 
 
 
 
 
 Bijdrage RVO.nl
 
 
 177.550
 
 
 
 177.550
 
 
 
 
 Bijdrage RDI
 
 
 11.328
 
 
 
 11.328
 
 
 
 
 Bijdrage NEa
 
 
 22.069
 
 
 
 22.069
 
 
 
 
 Bijdrage KNMI
 
 
 3.761
 
 
 
 3.761
 
 
 
 
 Bijdrage NVWA
 
 
 1.058
 
 
 
 1.058
 
 
 
 
 Bijdrage RIVM
 
 
 176
 
 
 
 176
 
 
 
 
 Bijdrage RWS
 
 
 2.472
 
 
 
 2.472
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 140.231
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 140.231
 
 
 
 
 
 Doorsluis COVA-heffing
 
 
 111.000
 
 
 
 111.000
 
 
 
 
 TNO kerndepartement
 
 
 25.566
 
 
 
 25.566
 
 
 
 
 TNO SodM
 
 
 2.265
 
 
 
 2.265
 
 
 
 
 TNO publieke SDRA
 
 
 1.400
 
 
 
 1.400
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan medeoverheden
 
 
 
 
 888.856
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 888.856
 
 
 
 
 
 Uitkoopregeling
 
 
 750
 
 
 
 750
 
 
 
 
 Regeling toezicht energiebesparingsplicht
 
 
 9.879
 
 
 
 9.879
 
 
 
 
 Uitvoeringskosten klimaat medeoverheden
 
 
 878.227
 
 
 
 878.227
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
 
 
 
 
 10.506
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 10.506
 
 
 
 
 
 Nuclear Research Group
 
 
 8.637
 
 
 
 8.637
 
 
 
 
 Internationale contributies
 
 
 1.724
 
 
 
 1.724
 
 
 
 
 PBL Rekenmeesterfunctie
 
 
 145
 
 
 
 145
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Storting/onttrekking begrotingsreserve
 
 
 
 
 7.359
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 7.359
 
 
 
 
 
 Storting in begrotingsreserve duurzame energie en klimaattransitie
 
 
 7.359
 
 
 0
 
 
 7.359
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 4.182.293
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 4.182.293
 
 
 
 
 
 Ontvangsten COVA
 
 
 111.000
 
 
 
 111.000
 
 
 
 
 Ontvangsten zoutwinning
 
 
 2.511
 
 
 
 2.511
 
 
 
 
 Onttrekking reserve duurzame energie en klimaattransitie
 
 
 2.746.003
 
 
 
 2.746.003
 
 
 
 
 ETS-ontvangsten
 
 
 840.000
 
 
 
 840.000
 
 
 
 
 Diverse ontvangsten
 
 
 75.694
 
 
 
 75.694
 
 
 
 
 Opbrengsten tenders Wind op Zee
 
 
 21.085
 
 
 
 21.085
 
 
 
 
 Ontvangsten verduurzaming industrie
 
 
 40.000
 
 
 
 40.000
 
 
 
 
 Dividenduitkering GasTerra
 
 
 3.600
 
 
 
 3.600
 
 
 
 
 Ontvangsten Mijnbouwwet
 
 
 341.000
 
 
 
 341.000
 
 
 
 
 Ontvangsten NAM publieke SDRA
 
 
 1.400
 
 
 
 1.400
 
 
 
 
 
 
 Tabel 2 Uitsplitsing verplichtingen (bedragen x€ 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting (incl. Suppletoire Begrotingen, NvW en amendementen) (1)
 
 
 Mutaties incidentele suppletoire begroting (2)
 
 
 Stand incidentele suppletoire begroting (3) = (1) + (2)
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 45.945.969
 
 
 
 
 163.000
 
 
 
 
 46.108.969
 
 
 
 
 
 waarvan garantieverplichtingen
 
 
 7.000
 
 
 0
 
 
 7.000
 
 
 
 
 waarvan overige verplichtingen
 
 
 45.938.969
 
 
 163.000
 
 
 46.101.969
 
 
 
 
 
 Toelichting
 De Tweede Kamer heeft een motie aangenomen om geen vergunning af te geven voor gaswinning bij Ternaard (Kamerstuk 32 849, nr. 262). Er zal geen nieuwe gaswinning plaatsvinden onder UNESCO werelderfgoed Waddenzee (Ternaard). Dit is de uitkomst van overleg tussen het kabinet en de Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. (hierna: NAM) waarbij NAM ook haar medevergunninghouder ExxonMobil Producing Netherlands B.V. (hierna: EMPN) vertegenwoordigde.
 Verplichtingen en uitgaven
 In het akkoord met NAM en EMPN is vastgelegd dat zij een bedrag krijgen voor het afzien van gaswinning bij Ternaard van in totaal € 163 mln bruto inclusief btw.