Sancties in internationaal verband; Verslag algemeen overleg over de notitie over sancties en over de voorgenomen dialoog tussen de Verenigde Naties en Irak
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27477, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

21-02-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27477 nr. 2

13-02-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de regeringNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27477Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 52 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 477Sancties in internationaal verbandnr. 2VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 13 februari 2001De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken1
heeft op 25 januari 2001 overleg gevoerd met minister Van Aartsen van
Buitenlandse Zaken over:– de notitie «Sancties: een balans tussen
legitimiteit, proportionaliteit en effectiviteit» (27 477, nr.
1);– de brief van de minister d.d. 11 december 2000
inzake de voorgenomen dialoog tussen de Verenigde Naties en Irak (BuZa-000695).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieMevrouw Karimi (GroenLinks) is van mening
dat de notitie op een aantal punten tekortschiet en te algemeen van aard is.
Met de notitie wordt niet voldaan aan hetgeen in de motie-M. B. Vos (26 800-V,
nr. 43) gevraagd werd, want deze betrof met name de effecten van economische
sancties op de civiele samenleving. Dat krijgt in de notitie nauwelijks de
aandacht. In de notitie wordt met name getracht het sanctiebeleid ten aanzien
van Irak te onderbouwen, waarbij de regering nogal selectief argumenteert.
Er wordt bovendien geen enkele oplossingsrichting aangeduid voor het probleem
van Irak. Het ontbreekt ook aan beleidsmaatregelen waaruit blijkt hoe de zogenaamde
slimme sancties kunnen worden uitgewerkt.Zij onderschrijft wat in algemene zin in de notitie wordt opgemerkt over
legitimiteit, proportionaliteit en effectiviteit van sancties. Naleving en
handhaving van sancties zijn erg belangrijk, maar de minister maakt niet duidelijk
welk beleid hierbij wordt gevoerd. Niet alle sanctiecomités zijn volgens
de minister effectief, maar het blijft ongewis waardoor dat komt. Welke mogelijkheden
zijn er om hierin verbetering te brengen? Als via informatie-uitwisseling
en transparantie is gebleken op welke wijze sancties worden geschonden, wat
zijn dan de consequenties voor de schenders? In dat kader verwijst zij naar
de rol van Burkina Faso bij de wapen- en diamanthandel in de regio. Heeft
deze rol gevolgen voor de ontwikkelingsrelatie met Burkina Faso, zowel in
bilateraal als in multilateraal verband?Met de minister onderkent mevrouw Karimi een gebrek aan juridische en
administratieve capaciteit voor de implementatie van sancties. Dat betreft
onder meer de nationale sanctiewetgeving. In dat verband is het te betreuren
dat haar vragen over het Nederlandse registratiesysteem inzake de diamanthandel
nooit bevredigend zijn beantwoord. Op welke wijze worden de Nederlandse tekortkomingen
in dezen aangepakt? Wat gebeurt er om te voorzien in het gebrek aan capaciteit
in EU-verband voor uitvoering en monitoring van sancties?Voorts benadrukt zij het belang van interdepartementale coördinatie
ten behoeve van de implementatie van de zogenaamde slimme sancties. Is er
een interdepartementale werkgroep van Justitie, Defensie en Buitenlandse Zaken
ingesteld die zich bezighoudt met het wapenembargo tegen Eritrea en Ethiopië?
Het is verder van groot belang dat het thema van de slimme financiële
sancties nader wordt uitgewerkt. Volgens de notitie werken het ministerie
van Financiën, De Nederlandsche Bank en de handelsbanken doorgaans goed
samen, maar heeft De Nederlandsche Bank wel voldoende mogelijkheden voor toezicht
op de internationale activiteiten van het Nederlandse bankwezen? Uit de gang
van zaken bij de Soehartogelden bleek immers dat het toezicht niet goed georganiseerd
was.Volgens de minister worden economische sancties afgewenteld op de burgers
in de betrokken landen, hetgeen aan de aard van de betrokken regimes zou liggen.
Dat is natuurlijk het geval. Als er geen misdadige regimes aan de macht waren,
zouden er immers ook geen sancties van kracht zijn. Het ligt evenzeer voor
de hand, zoals de minister stelt dat handhaving van de macht de eerste prioriteit
is van het regime van Saddam Hoessein. Wat Irak betreft, hangt de minister
enigszins een «Verelendungstheorie» aan. In welk perspectief vinden
de sancties nu nog plaats, gezien de enorme armoede in Irak, het ontbreken
van een middenklasse, de nauwelijks functionerende gezondheidszorg, het nauwelijks
functionerende onderwijs en dergelijke?In dat verband constateert mevrouw Karimi een grote kloof tussen wat in
de notitie wordt opgemerkt over legitimiteit, effectiviteit en proportionaliteit
van sancties enerzijds en de praktijk van het sanctiebeleid inzake Irak anderzijds.
Het enige argument van de regering is dat de sancties effectief zijn, omdat
Saddam Hoessein nu niet beschikt over de middelen voor aankoop van wapens.
Volgens de notitie gaat het bij proportionaliteit ook om het verband tussen
het sanctiemiddel en de niet-beoogde neveneffecten. In het geval van Irak
is dan duidelijk sprake van disproportionaliteit, gezien de ellende die de
sancties hebben veroorzaakt. Volgens de minister kan een aanzienlijke disproportionaliteit
tussen het gestelde doel en de ongewenste neveneffecten de legitimiteit van
sancties ondergraven. Ook dat is van toepassing op het geval van Irak. Daarnaast
stelt de minister dat een sanctieregime het meest effectief is als het een
breed draagvlak heeft. In de samenleving en ook in de Kamer, althans als PvdA
en D66 vasthouden aan hun motie op dit punt, bestaat echter steeds minder
draagvlak voor de sancties tegen Irak. De vraag is ook op welke wijze de motie-Koenders/Hoekema
(26 949, nr. 9) zal worden uitgevoerd, nu het rapport-Chowdhury inmiddels
is uitgebleven.Tot slot releveert mevrouw Karimi dat de sancties tegen Irak bepaald niet
voldoen aan de in de notitie genoemde criteria voor slimme sancties. Het zijn
de domste sancties die er bestaan. Het is dan ook betreurenswaardig dat Nederland
tijdens zijn lidmaatschap van de Veiligheidsraad de kans heeft laten liggen
om tegen deze sancties op te treden. Gezien de nieuwe administratie in de
Verenigde Staten, maakt zij zich ook grote zorgen over wat de bevolking van
Irak nog te wachten staat. Zij is voorstandster van opheffing van de sancties
tegen Irak, met uitzondering van het wapenembargo.De heer Van Bommel (SP) kenschetst de notitie
als minimaal. Er wordt gesteld dat de laatste jaren veel is geleerd en bijgesteld
in de richting van «smart sanctions» om de burgerbevolking te
ontzien, maar dat valt in de praktijk tegen. Ook volgens de Verenigde Naties
is er op dat punt nog een wereld te winnen. Helemaal tegenvallend
is de brief d.d. 19 september 2000 met de reactie van de regering op
de motie-Koenders/Hoekema, want deze brief biedt in tegenstelling tot de notitie
niet eens meer mogelijkheden tot debat.Hij betreurt het dat de notitie louter betrekking heeft op sancties waaraan
Nederland deelneemt. De Verenigde Staten hebben bijvoorbeeld sancties ingesteld
tegen 75 landen, hetgeen aangeeft dat er veel meer te beoordelen en af te
wegen is dan in de notitie gebeurt. Het is een verkeerde voorstelling van
zaken dat sancties de derde weg vormen tussen enerzijds niets doen en anderzijds
militaire interventie. Sancties moeten worden gezien als een zelfstandig instrument
dat niet automatisch in beeld komt als besloten is tot het afzien van militaire
interventie. Teleurstellend is dat in de notitie geen oordeel wordt gegeven
over of conclusies worden verbonden aan het rapport van prof. Bossuyt, opgesteld
op verzoek van de VN-mensenrechtencommissie. Het rapport biedt immers goede
aanknopingspunten voor het bij sancties te voeren beleid. Het zou goed zijn
als dat rapport uitgangspunt wordt voor het Nederlandse beleid op dit punt.De heer Van Bommel constateert dat ongewenste neveneffecten van sancties
streng moeten worden getoetst op het beginsel van de proportionaliteit. Er
wordt echter geen aanwijzing gegeven voor de manier waarop en de mate waarin
dat moet gebeuren. Er wordt verwezen naar het voorbeeld van de sancties tegen
Zuid-Afrika, met als beoogd effect om de burgerbevolking in opstand te brengen.
Maar gold dat ook voor de sancties tegen de FRJ en geldt dit ook voor Irak?
Hoe stond en staat het bij die sanctieregimes met de proportionaliteit? Voortaan
dient expliciet te worden aangegeven of effecten op de burgers toelaatbaar
zijn, wat die effecten mogen inhouden en hoe indringend die effecten mogen
zijn. Het staat immers vast dat sancties effecten hebben op de burger, zoals
ook de VN hebben geconstateerd. Het is dan ook raadselachtig waarom de minister
dat bij brief volledig tegenspreekt als het gaat om Irak.Vervolgens memoreert hij dat sanctiecomités van de VN alleen kijken
naar ontduiking van sancties en eventueel te treffen uitzonderingen voor humanitaire
goederen, maar niet naar het vraagstuk van legitimiteit, proportionaliteit
en effectiviteit. Dat zou wél moet gebeuren, geïnstitutionaliseerd
en gestructureerd. Is de regering in dat verband bereid om in VN-verband te
pleiten voor de instelling van een permanente toetsingscommissie? Op blz.
7 van de notitie staat dat het in de praktijk onmogelijk blijkt om de effectiviteit
van sancties met zekerheid vast te stellen en dat het niet-behalen van de
doelstelling niet kan leiden tot de conclusie dat sancties in het geheel geen
effect hebben gehad. Hoe wil de regering dan de effectiviteit als een belangwekkend
en centraal criterium hanteren? Volgens de notitie ligt de betekenis van sancties
vaak in het politieke signaal dat ervan uitgaat, maar hoe staat het dan met
de proportionaliteit? Kan de minister een voorbeeld noemen van een sanctie
die als politiek signaal bedoeld is, waarbij de effecten niet meer te meten
zijn? Feit is ook dat sancties tegen regimes die als misdadig kunnen worden
gekarakteriseerd, niet werken en alleen de burgerbevolking treffen. In die
gevallen wordt de proportionaliteit uit het oog verloren. In dat opzicht sluit
hij zich aan bij de opmerkingen van mevrouw Karimi daarover. Desgevraagd memoreert
hij dat zijn bezoek aan Irak niet zozeer was bedoeld om vast te stellen of
de sancties een disproportioneel effect hebben op het lot van de burgerbevolking,
want dat was al voldoende bekend. Doelstelling was om het sanctiebeleid als
zodanig ter discussie te stellen en ervoor te zorgen dat er internationaal
en dus ook in Nederland meer debat komt over het nut van die sancties.Met mevrouw Karimi is de heer Van Bommel van mening dat het draagvlak
voor de sancties tegen Irak afneemt, zeker in de Kamer. Hoe meet de regering
overigens dat draagvlak voor die sancties? Wat is de stand van zaken in de
Algemene Vergadering van de VN? Wie controleert of bij sancties
sprake is van duidelijke, verifieerbare en haalbare doelstellingen? Wie is
verantwoordelijk voor tussentijdse evaluaties van sanctieregimes?De heer Koenders (PvdA) constateert dat het
indammen van Saddam Hoessein c.s., hoe wenselijk ook, zeer problematisch is
geworden. De mensenrechtensituatie in Irak is zeker niet verbeterd. De sancties
tegen Irak kunnen, ondanks het «Olie-voor-voedselprogramma», als
draconisch worden gekarakteriseerd vanwege het feit dat zij al tien jaar lang
worden volgehouden. Zij treffen de bevolking meer dan het regime. De sancties
zijn dan ook onvoldoende effectief.Blijkens een artikel in «The Financial Times» is sprake van
een erosie van het sanctieregime. Er is een oliepijplijn naar Syrië en
er is sprake van smokkelpraktijken met Jordanië en Turkije. Welke initiatieven
heeft het kabinet genomen om de praktijken van de genoemde drie landen in
internationaal kader aan de orde te stellen? De controle op de financiële
sancties wordt steeds meer een lachertje Het geld komt er dus toch wel, maar
het wordt voor de bouw van paleizen gebruikt en niet aan de bevolking besteed.
In die zin is Saddam Hoessein de eerstverantwoordelijke voor het lijden van
de Iraakse bevolking. Het is onduidelijk of het geld gebruikt wordt voor de
ontwikkeling van massavernietigingswapens, gezien het ontbreken van inspecties.
Daar komt bij dat het aantal «holds» bij het «Olie-voor-voedselprogramma»
enorm is, met name in de Verenigde Staten. Het is dan ook te betreuren dat
het kabinet de aangenomen motie-Koenders/Hoekema niet heeft gebruikt om uit
de huidige impasse te komen, ook al is dat niet eenvoudig. Er dient een plan
van slimme sancties te worden opgesteld dat op overeenstemming in de Veiligheidsraad
kan rekenen. Het gaat dan niet om een premie op het gedrag van Saddam Hoessein,
maar om mogelijkheden voor een grotere effectiviteit van het sanctiebeleid.
In ieder geval moet niet worden verdergegaan met een militarisering van het
conflict met Irak. Onder erkenning van het feit dat militaire acties nodig
kunnen zijn ter bescherming van de oppositie in Irak, dienen de Verenigde
Staten en het Verenigd Koninkrijk in ieder geval aan de Veiligheidsraad verantwoording
af te leggen over hetgeen zij op dat punt doen. Op welke wijze heeft de Nederlandse
regering dat in de Veiligheidsraad aan de orde gesteld? Wat hebben de VS en
het Verenigd Koninkrijk geantwoord op de vragen over de effectiviteit van
de militaire vluchten en het aantal slachtoffers dat daarbij gevallen is?De heer Koenders vindt het verheugend dat het kabinet in zijn brief d.d.
19 september 2000 opmerkt dat moet worden gekozen voor slimme sancties.
Hij is het echter niet eens met de stelling van het kabinet dat het de motie-Koenders/Hoekema
niet kon uitvoeren. Het kabinet wenste geen discussie over een plan van slimme
sancties te starten, omdat de VN in afwachting waren van het eind november
uit te brengen rapport van de werkgroep-Chowdhury. In het debat daarover heeft
de heer Koenders, de VN-bureaucratie kennende, daarin al weinig vertrouwen
uitgesproken. Volgens gisteren ontvangen informatie is dat rapport nog lang
niet te verwachten. Er is nog geen begin van overeenstemming op expertiseniveau
en de politiek is er nog helemaal niet aan te pas gekomen. Er zijn problemen
over modaliteiten, heldere voorwaarden en dergelijke. Met het oog daarop vraagt
hij de regering in hoeverre een parallelle discussie problematisch zou zijn
geweest nu de werkgroep-Chowdhury niet functioneert. Daarnaast is het de vraag
waarom niet is geprobeerd om in samenwerking met Irak te komen tot een investeringsfonds,
zoals in de motie werd gevraagd, als onderdeel van een breder pakket. Heeft
Kofi Annan met Irak over dit soort zaken gesproken en, zo ja, wat is de uitwerking
daarvan? Overigens is met de motie niet uitgesproken, zoals het kabinet in
zijn brief stelt, dat het huidige systeem van sancties de oorzaak is van de
zorgwekkende humanitaire situatie in Irak. Saddam Hoessein is immers de eerstverantwoordelijke
daarvoor. Feit is echter ook dat de sancties een direct gevolg hebben op het
welvaartsniveau van de Iraakse bevolking, met name ook gezien
de duur ervan. De motie leidt ook niet de aandacht af van het werkelijke probleem,
maar probeert juist de kern van het probleem te raken door het sanctieregime
voor de Iraakse bevolking te verlichten en tot sancties te komen die Saddam
Hoessein c.s. meer direct treffen. Volgens de sanctienotitie is een breed
draagvlak voor sancties noodzakelijk, maar dat blijkt nu problematisch te
zijn. Welke instrumenten zijn er nu om de doelstelling van de motie, te weten
het instellen van slimme sancties, effectief vorm te geven, ook in politieke
zin? Wat is thans de bredere politieke strategie inzake het sanctieregime
tegen Irak, bijvoorbeeld in samenwerking met Noorwegen en Frankrijk, en op
welke wijze komt dit in de discussies met de Verenigde Staten aan de orde?
Blijkens de media is de CIA op de hoogte van nieuwe gifgasfabrieken in Irak.
Wat is de Nederlandse regering hierover bekend? Is ook zij van opvatting dat
in dezen in het kader van de Veiligheidsraad volstrekte transparantie moet
worden betracht? Ingaande op de notitie over het sanctiebeleid, releveert
de heer Koenders dat de sancties tegen Irak zeker legitiem zijn. Wel verneemt
hij graag het standpunt van de minister over het rapport-Bossuyt. Ten aanzien
van de proportionaliteit van de sancties zijn de nodige vraagtekens te zetten.
De effectiviteit van de sancties ontbreekt niet geheel, maar is wel onvoldoende.Tot slot spreekt de heer Koenders de wens uit dat de Verenigde Naties
een eigen rol vervullen bij de controle op de regionale sancties met betrekking
tot Burundi en Sierra Leone. Ook ontvangt hij graag een evaluatie van de Nederlandse
positie in het VN-sanctiecomité met betrekking tot Irak, gezien de
problemen van administratieve aard en dergelijke. Voorts benadrukt hij dat
financiële sancties steeds belangrijker worden. Welke voorbereidingen
heeft Nederland getroffen bij de samenwerking tussen de centrale banken en
de handelsbanken, ook in het kader van het Interlakenproces, opdat financiële
sancties goed gecoördineerd worden uitgevoerd?De heer Hoekema (D66) is tevreden over de
notitie over het sanctiebeleid, gezien hetgeen wordt opgemerkt over de dilemma's
tussen legitimiteit, proportionaliteit en effectiviteit, over de noodzaak
van een exitstrategie en een zogenaamde sunsetclausule, over de aanpak van
overtredingen van sancties, over compensatie van landen die schade ondervinden
van sancties, over de flexibilisering van sancties, over de noodzaak om snel
te handelen en over het instellen van benchmarks om het effect te meten. Daarbij
gaat het om belangrijke noties, maar ook hier is «the proof of the pudding
in the eating».Met het oog daarop vraagt hij of de regering kiest voor een zo gemeenschappelijk
mogelijk optreden in EU-verband dan wel voor optreden in breder verband (OVSE,
VN). Wat is het standpunt van de minister over een eventueel solistisch optreden
van Nederland in dezen, zoals aan de orde kwam bij het wapenembargo tegen
India en Pakistan, teneinde te komen tot het gezamenlijk optrekken van een
groep gelijkgezinde landen in EU-kader? In dat verband noemt hij het voorbeeld
van Birma en van het Grote-Merengebied. Op beide punten is Nederland er in
zekere mate in geslaagd om voor zijn standpunt meer medestanders te krijgen
in EU-verband, met name als het gaat om het instellen van een wapenembargo
met betrekking tot het Grote-Merengebied. Wat is overigens de stand van zaken
op dat laatste punt?De heer Hoekema spreekt voorts zijn zorgen uit over het functioneren van
de VN-sanctiecomités. Ook hij krijgt graag een evaluatie van het Nederlandse
voorzitterschap van het Iraksanctiecomité. In de praktijk blijkt dat
de sanctiecomités vaak bureaucratisch en traag functioneren, lamgelegd
door politieke tegenstellingen in de Veiligheidsraad. In het blad Metro van
12 december jl. uitte de heer Van Walsum, voorzitter van het Iraksanctiecomité,
kritiek op de behandeling van exportverzoeken naar Irak van in wezen civiele
goederen. De Amerikaanse positie in dezen vormde een belemmering vanwege het
grote aantal «holds». De heer Van Walsum vond evenwel
ook dat Nederland zich op dit punt bescheiden moest opstellen, aangezien de
Amerikanen en de Engelsen de enigen waren die het werk deden. Daarmee wordt
echter tekortgedaan aan het functioneren van Nederland als gelijkwaardig lid
van het sanctiecomité.Een ander probleem is dat ontduikingen en schendingen van embargo's vaak
met de mantel der liefde worden bedekt. Wat is het commentaar van de minister
op de stelling dat Syrië, Jordanië en Turkije niet krachtig genoeg
worden aangepakt bij het ontduiken van de sancties tegen Irak? De effectiviteit
van sancties wordt sterk ondermijnd als ontduiking wordt toegestaan. Op welke
wijze worden ontduikingen van sancties in kaart gebracht? Wat gebeurt er om
de schuldigen effectief te straffen?Vervolgens vroeg de heer Hoekema of kandidaat-leden van de EU, die straks
een belangrijke rol zullen spelen bij het uitvoeren van embargo's van de Unie,
adequaat worden ondersteund bij hun vermogen om nu al mee te doen aan dergelijke
sanctieregimes. Vindt een overdracht van kennis, expertise en menskracht plaats?
Maakt dit onderdeel uit van de onderhandelingen van de Europese Commissie
met de betrokken landen? Is sprake van assistentie aan andere landen, buiten
de kandidaat-leden van de Unie, voor het opzetten van het vermogen om sancties
uit te voeren? Wat zijn de mogelijkheden daartoe? Wat zijn de mogelijkheden
om financiële sancties zo sluitend mogelijk te maken, gezien het nog
steeds bestaande bankgeheim en de internationale vertakkingen van het bankwezen?Hierna informeerde hij ernaar of Nederland en/of andere leden van de VN-mensenrechtencommissie
al officieel hebben gereageerd op het rapport-Bossuyt. Volgens dat rapport
moet bij sancties niet alleen naar het beoogde doel worden gekeken, maar ook
naar de niet-beoogde effecten ervan. In dat kader wordt gesproken van een
ernstige verslechtering van de humanitaire situatie in een land, zoals in
Irak het geval is. Volgens Bossuyt is dat zelfs strijdig met bepaalde artikelen
in de mensenrechtenverdragen van de VN. Wat is de visie van de minister op
dat punt? Met prof. Bossuyt is de heer Hoekema van mening dat sancties niet
mogen zijn ingegeven door louter politieke motieven of louter persoonlijke
grieven en evenmin door economisch gewin van hen die sancties instellen.Vervolgens wijst de heer Hoekema erop dat het sanctieregime tegen Cuba
al meer dan 40 jaar van kracht is. Wordt het niet hoog tijd dat de EU opnieuw
met de Amerikaanse regering in dialoog gaat om te pleiten voor een beëindiging
van dit sanctieregime? De sancties werken eigenlijk niet. Nederland heeft
in de VN ook keurig voor de resolutie gestemd die de sancties heeft veroordeeld.
Met name de economische middenklasse in Cuba ondervindt schade van de sancties.
Dat effect treedt overigens niet alleen in Cuba, maar ook in Irak op. Vanuit
de liberale visie geredeneerd moet juist worden gepleit voor het stimuleren
van economische groei en van de economische middenklasse als motor van politieke
veranderingen.Volgens het Institute for international economics is slechts eenderde
van de tussen 1914 en 2000 getroffen 116 sanctiemaatregelen effectief geweest.
Hoewel eindeloos kan worden gedebatteerd over wat «effectief»
op dit punt inhoudt, verneemt de heer Hoekema graag het commentaar van de
minister op de berekening van het instituut.Tot slot steunt hij de visie van de heer Koenders op de reactie van het
kabinet op de motie-Koenders/Hoekema. Ook hij twijfelt immers aan de stelling
van het kabinet dat het de motie niet kan uitvoeren. Het zou de moeite waard
zijn geweest om alles op alles te zetten om in de Veiligheidsraad het debat
over de sancties tegen Irak fundamenteel te voeren. Het zou ook goed zijn
geweest als Nederland dat debat in de Europese Unie had gevoerd. Zowel in
de Veiligheidsraad als in de Europese Unie lopen de gedachten op dit punt
immers uiteen en dat is een van de fundamentele redenen waarom het sanctieregime
tegen Irak niet goed werkt. Het is een majeure uitdaging voor de Unie om op
zo'n essentieel onderdeel van het gemeenschappelijk buitenlands
beleid de eenheid te herstellen. Wat is in beide gremia gebeurd om op dit
punt tot overeenstemming te komen? In wezen moet het gaan om het inruilen
van de huidige economische sancties voor een pakket sancties dat is toegespitst
op de financiële tegoeden van Saddam Hoessein c.s., op het niet-verlenen
van visa aan Saddam Hoessein c.s. en op het effectief aanpakken van het militair
vermogen van Saddam Hoessein, met name inzake het creëren van massavernietigingswapens.
Is de minister bereid om ten volle voor dat doel te gaan strijden? Thans is
sprake van een absolute patstelling, hetgeen een verslechtering van de humanitaire
situatie van de Iraakse bevolking met zich brengt en evenmin kansen biedt
op een politieke doorbraak voor een effectief regime tegen het militair vermogen
van Irak. Wat was de inzet van het gesprek tussen Kofi Annan en de Iraakse
regering dat november 2000 plaatsvond? Kennelijk bestaat thans geen vooruitzicht
op een begin van overeenstemming tussen de Verenigde Naties en Irak. Welke
wijzigingen zijn opgetreden na de brief van 11 december 2000 van de minister?
Zijn de VN nog steeds niet in staat om de humanitaire situatie in Irak te
monitoren? Hoe verloopt de uitvoering van het«Olie-voor-voedselprogramma»?
Is het dispuut tussen de VN en Irak over de 5%-toeslag op de olieprijs inmiddels
opgelost?De heer Weisglas (VVD) is het zeer eens met
de belangrijkste invalshoek van de sanctienotitie, namelijk dat bij het nemen
van sancties steeds een balans moet worden gevonden tussen legitimiteit, proportionaliteit
en effectiviteit. De nadruk ligt daarbij op het voorkomen van ongewenste effecten
van sancties. De sancties dienen dan ook zo gericht mogelijk te worden ingezet
zonder de bevolking onnodig te treffen, hoe moeilijk dat ook is. Uitgangspunt
bij het gebruik van het sanctie-instrument moet zijn dat een economische boycot
in het algemeen contraproductief werkt, omdat groei, welvaart en werkgelegenheid
in het betrokken land daaronder zullen lijden. Een boycot veroorzaakt ook
isolement van een land, hetgeen ook de mogelijkheden tot beïnvloeding
en voor kritische contacten bemoeilijkt. In dat kader bevestigt hij dat vanuit
de liberale visie moet worden gepleit voor het versterken van de economische
middenklasse als motor van veranderingen. Daar komt bij dat contacten met
buitenlandse ondernemingen in het algemeen leiden tot een positieve invloed
op de mensenrechtensituatie in de landen waar die ondernemingen werken. Derhalve
dient men terughoudender te zijn met de toepassing van het sanctie-instrument
dan de afgelopen jaren is gebeurd. Dat laat onverlet dat er situaties zijn
waarin sancties noodzakelijk blijven, zoals bij Irak. In die gevallen is in
de notitie voor een juiste benadering gekozen.Hij onderschrijft voorts de stelling in de notitie dat sancties een noodzakelijk
kwaad zijn ingeval politieke en diplomatieke beïnvloedingsmiddelen niet
werken. Het treffen van sancties mag nooit zijn bedoeld voor het oppoetsen
van het eigen blazoen van een land of een politieke stroming uit een land.
Het is een goede zaak dat in de notitie niet wordt gesproken van het totaal
verbreken van de diplomatieke betrekkingen als sanctiemiddel, omdat dit het
voeren van een kritische dialoog tussen landen geheel onmogelijk maakt. Een
goede afstemming van sancties met andere instrumenten en doelstellingen van
het buitenlands of totale regeringsbeleid is van groot belang. Te betreuren
is dat niet in de notitie staat dat bij het instellen van sancties expliciet
moet worden gekeken naar de negatieve effecten daarvan voor het Nederlandse
bedrijfsleven. Desgevraagd geeft hij aan zeer terughoudend te staan tegenover
compensatie van dat bedrijfsleven voor negatieve effecten van sancties.De heer Weisglas vindt het van groot belang dat sancties door zoveel mogelijk
landen, ten minste de EU-landen, worden ingesteld, omdat dit de effectiviteit
vergroot en de kans op ontduiking verkleint. Als regel zou Nederland niet
eenzijdig sancties moeten instellen, ook als het gaat om sancties
op het gebied van sport en cultuur. Overigens zijn culturele sancties in het
algemeen gesproken geen erg goed middel. Het toetsen van de effectiviteit
van sancties is cruciaal. Dat betreft allereerst de naleving van sancties.
Welke sancties kunnen bijvoorbeeld worden getroffen tegen sanctieschenders,
met name ook gezien de problemen rond de VN-sanctiecomités en de uitvoering
van sancties door EU-lidstaten? Het is moeilijk om vast te stellen dat het
politieke doel van sancties bereikt is, want daarover blijven altijd interpretatieverschillen
mogelijk. Volgens de notitie gaat het vooral ook om een politieke signaalwerking,
hetgeen al duidt op het gebrek aan meetbare, harde politieke effecten van
sancties in het algemeen. Ook dat vormt reden om in het algemeen terughoudend
te zijn met het instellen van sancties. Desgevraagd deelt hij mede dat hij
zich kan vinden in een aantal onderdelen uit het rapport-Bossuyt.Tot slot memoreert hij dat ook een duidelijke exitstrategie bij sancties
van groot belang is. Het kerndilemma van het sanctiebeleid is dat regimes
de nadelen van sancties afwentelen op onschuldige groepen in de bevolking
of zelfs de bevolking misbruiken ten behoeve van externe propaganda. Met het
oog daarop moeten sancties gericht en selectief worden ingezet. Dat laat onverlet
dat de fractie van de VVD haar opvatting ten aanzien van sancties tegen Irak
niet heeft veranderd, want deze opstelling past bij hetgeen in de onderhavige
notitie is gesteld. De VVD is het ook eens met de laatste brieven van de regering
op dit punt.Het antwoord van de regeringDe minister van Buitenlandse Zaken ziet sancties
inderdaad als een noodzakelijk kwaad. Zij vormen een belangrijke tussenweg
om te voorkomen dat in bepaalde gevallen moet worden overgegaan tot militair
ingrijpen. Als zodanig zijn sancties een goed middel om het nakomen van internationale
normen af te dwingen. Het is evenzeer goed om het sanctiemechanisme tegelijkertijd
in te zetten met een traject van politieke druk en diplomatieke middelen.
Uit de ervaringen uit de jaren negentig, waarin veel sancties zijn ingesteld,
blijkt dat de inzet van het sanctiemiddel goed moet worden afgewogen. Sancties
dienen zo gericht en selectief mogelijk te worden ingezet, juist om ongewenste
humanitaire neveneffecten te minimaliseren en de effectiviteit te maximaliseren.
Feit is echter dat sancties altijd pijn zullen veroorzaken, want dat is inherent
aan het instrument. Anders kan het instrument ook geen effect sorteren.Vervolgens memoreert hij dat het debat over de humanitaire gevolgen van
de sancties tegen Irak een nieuwe impuls heeft gegeven aan de internationale
discussie over het sanctiemiddel. Naar het oordeel van de regering is dat
ook terecht, omdat continu moet worden bekeken of sancties legitiem, proportioneel
en effectief zijn. Men dient zich echter te realiseren dat ook bij de inzet
van gerichte sancties bepaalde beperkingen blijven bestaan. Ongewenste neveneffecten
voor de burgerbevolking zijn moeilijk volledig uit te sluiten. Ook hier geldt
echter dat het criterium van de proportionaliteit sterk in de gaten moet worden
gehouden.Het is voorts juist dat er problemen optreden bij de handhaving en naleving
van sancties. Op dat punt dienen dan ook bepaalde verbeteringen te worden
gerealiseerd. Ook hierbij is het van belang dat het debat in het kader van
de Verenigde Naties wordt gevoerd. De ondersecretaris-generaal voor ontwapeningsaangelegenheden
heeft onlangs gesteld dat, naast internationale organisaties, ook regionale
organisaties een belangrijke rol kunnen spelen bij de naleving en monitoring
van sancties. De grootste verantwoordelijkheid voor de uitvoering en implementatie
van het sanctiemechanisme ligt bij nationale overheden. Dan doen zich vaak
gebreken voor op het gebied van de douane, grenscontrole, databases en transportsystemen.
Derhalve dient de internationale gemeenschap individuele staten die de politieke
bereidheid hebben om sancties te respecteren maar daarvoor de praktische uitvoeringscapaciteit
ontberen, financiële en technische hulp te bieden bij het
nakomen van hun verplichtingen krachtens internationale sanctieregimes. Nederland
wil daar zeker aan bijdragen. In dezen gaat het dan om de aanneming van nationale
wetgeving die ook strafrechtelijke vervolging van overtreders van sancties
mogelijk maakt. In VN-verband wordt gewerkt aan de opstelling van modelwetgeving
hiervoor. Ook de uitwisseling van informatie tussen nationale overheden, het
gebruik van nationale en internationale lijsten van wapenproducten en -handelaren,
verbeterde douanediensten en een verbeterde vergunningverlening zijn in dezen
van groot belang.In het algemeen onderschrijft minister Van Aartsen dat het van groot belang
is dat Nederland bij het treffen van sancties zoveel mogelijk in multilateraal
verband opereert. De inspanningen voor een verbetering van het mechanisme
moeten dan ook vooral op het multinationale vlak, met name in VN-kader, worden
gericht. Hij sluit niet uit dat Nederland bij bepaalde sancties voorop zal
lopen, maar dan wel gericht op sancties die de EU of de VN als geheel nemen.
Bij de instelling van een wapenembargo voor het Grote-Merengebied heeft Nederland
in de EU het debat geopend; het Zweedse voorzitterschap zal in dezen met voorstellen
komen. Nederland heeft tijdens zijn lidmaatschap van de Veiligheidsraad een
actieve bijdrage geleverd aan de discussie over het sanctievraagstuk en zal
dat ook blijven doen.Het is te betreuren dat vertraging is opgetreden bij het uitbrengen van
het rapport van de werkgroep-Chowdhury. Bij het Kamerdebat van begin september
2000 werd nog verwacht dat de werkgroep in november 2000 zou rapporteren.
De heer Koenders had evenwel gelijk, want de werkgroep bleek inderdaad meer
tijd nodig te hebben. Volgens de laatste meldingen zal dit rapport eind januari
worden uitgebracht, maar de ervaring leert dat dit niet waarschijnlijk is.
De discussie over het belang van meer transparantie in de besluitvorming van
de sanctiecomités is echter reeds vergevorderd. Onderkend wordt dat
het belangrijk is om zich voorafgaand aan de instelling van sancties rekenschap
te geven van de impact ervan, ook voor derdelanden, alsmede om voorwaarden
te stellen voor opschorting of opheffing van sancties. Nederland is in de
werkgroep als waarnemer vertegenwoordigd. In de tussenrapportage van de werkgroep
is al het nodige te vinden van hetgeen ook in de sanctienotitie van het kabinet
wordt gesteld. Nederland heeft de afgelopen twee jaar deelgenomen aan het
zogenaamde Bonn-Berlijnproces, een forum van experts dat zich heeft gebogen
over de effectiviteit van wapenembargo's en visumrestricties. Dat proces zal
in navolging van het Interlakenproces uiteindelijk resulteren in een aantal
concrete aanbevelingen aan de SGVN, alsmede aan de werkgroep-Chowdhury. Nederland,
Canada, de Verenigde Staten en Argentinië hebben zich, gelet op ervaringen
met de sancties tegen Irak en de FRJ, in de werkgroep toegespitst op vraagstukken
die te maken hebben met het daadwerkelijk raken van de groep waarop de sancties
zijn gericht, het zo goed mogelijk uitsluiten van humanitaire gevolgen en
de versterking van het VN-secretariaat ter ondersteuning van het sanctiemechanisme.Mede dankzij de Nederlandse inbreng in de Veiligheidsraad is in mei 1999
een onafhankelijk expertpanel ingesteld inzake de sancties tegen Angola: de
commissie-Fowler. Op 21 december 2000 heeft de commissie concrete aanbevelingen
gedaan voor het effectiever maken van het sanctieregime tegen Angola, die
door Nederland worden gesteund. Uit de rapportage van Fowler komen tamelijk
gefundeerde bewijzen naar voren van ontduiking van de sancties door Burkina
Faso, de Oekraïne en Rwanda. Nederland zal zich naar aanleiding van het
rapport beraden over de wijze waarop dit in de bilaterale contacten met Burkina
Faso aan de orde wordt gesteld. De minister heeft het onderhavige punt ook
expliciet aan de orde gesteld tijdens een gesprek met zijn collega uit Burkina
Faso. Voorts heeft een expertpanel zich uitgesproken over een
reeks concrete aanbevelingen inzake het sanctieregime tegen Sierra Leone,
die Nederland ook voluit steunt.Vervolgens merkt de minister op dat de sanctienotitie op belangrijke onderdelen
aansluit bij het rapport-Bossuyt, zoals het verder uitwerken en toepassen
van «smart sanctions» en het toepassen van een streng toetsingskader
bij de evaluatie van sancties aan de hand van de criteria van legitimiteit,
opportuniteit en effectiviteit. Nederland steunt de conclusie van Bossuyt
dat de VN bij het instellen van sancties altijd een humanitaire uitzondering
moeten opnemen en dat de sancties altijd in overeenstemming moeten zijn met
het internationale humanitaire recht.Hij is het niet eens met de stelling van Bossuyt dat de sancties tegen
Irak in strijd zijn met het internationale humanitaire recht. Het beleid is
immers gestoeld op resoluties van de Veiligheidsraad, de hoogste vorm van
internationaal recht. Sinds de inwerkingtreding van de sancties heeft de Veiligheidsraad
in toenemende mate aandacht geschonken aan de humanitaire situatie. Dat heeft
het debat van de afgelopen jaren in internationaal verband ook opgeleverd.
Derhalve is ook het humanitaire «Olie-voor-voedselprogramma» ingesteld,
waaraan Irak overigens tot 1996 überhaupt niet wilde meewerken. Uiteraard
moeten humanitaire overwegingen ten volle meespelen in de afwegingen van de
VN en de Veiligheidsraad en dat is ook zeker het geval. In het rapport-Bossuyt
wordt de verantwoordelijkheid van het Iraakse regime voor het niet meewerken
aan de uitvoering van het humanitaire programma onvoldoende aan de kaak gesteld.
Het feit dat Irak resolutie 1284 blijft verwerpen komt bijvoorbeeld niet aan
de orde. Alle mogelijkheden, ook in financieel opzicht, die de VN hebben aangereikt,
worden door Irak terzijde gelegd. Namens alle leden van de Veiligheidsraad
heeft de SGVN in november 2000 op de Iraakse regering een dringend beroep
gedaan om zich te houden aan resolutie 1284, zodat UNMOVIC inspecties kan
uitvoeren en vervolgens eventueel kan worden besloten tot opschorting van
de sancties. Het gesprek heeft evenwel niet tot succes geleid, maar het zal
eind februari 2001 worden vervolgd. De sleutel is in hoge mate in handen van
het Iraakse regime zelf.Het aantal «holds» is in de afgelopen periode gestegen van
1,6 mld. naar 3,1 mld. dollar. Reden daarvoor is dat de omvang van het programma
enorm is toegenomen. Bij meer dan de helft van de contracten ontbreekt het
aan voldoende informatie, hetgeen ook te wijten is aan de Iraakse regering.
Daardoor bestaat de verdenking van «dual use». Helaas doet zich
dat ook voor bij een aantal aanvragen voor medicijnen. Feit is dat het aantal
«holds» onacceptabel hoog is. De Nederlandse regering heeft dit
thema aan de orde gesteld in de gesprekken met president Clinton in september
2000. Nederland zal bij de Amerikaanse administratie ook blijven aandringen
op terugbrenging van het aantal «holds». Een en ander is tevens
aan de orde gekomen in gesprekken met de ministers van buitenlandse zaken
van de VS en het Verenigd Koninkrijk, alsmede in gesprekken die de PVVN en
de Nederlandse ambassadeur in hun gremia hebben gevoerd. Het is evenwel niet
eenvoudig om iets te doen aan dit probleem, gezien de ontbrekende informatie
en het risico van «dual use». Helaas heeft de ervaring ook geleerd
dat het risico van «dual use» niet kan worden uitgesloten. Overigens
is besloten dat het sanctiecomité, afgaande op eigen bronnen, ook zelf
contracten kan voorzien van de benodigde informatie, opdat oponthoud zoveel
mogelijk kan worden voorkomen. In de verlengingsresolutie van de «Olie-voor-voedselresolutie»
worden de leden van het sanctiecomité ook uitdrukkelijk opgeroepen
om het aantal «holds» naar beneden te brengen. De notificatielijsten
zijn uitgebreid met contracten voor de energie- en huisvestingssector, maar
daarvoor geldt eveneens dat Irak geen contracten wilde afsluiten. Het aantal
VN-waarnemers voor het toezicht op in Irak gearriveerde goederen
is uitgebreid, want ook dat kan «dual use» voorkomen.In het gesprek met president Clinton in september is eveneens gesproken
over het regelmatig aan de Veiligheidsraad rapporteren over de acties in de
«no-fly zones». Het thema is ook besproken met de toenmalige minister
van buitenlandse zaken en de toenmalige «national security advisor».
Op deze suggestie werd echter niet positief gereageerd, al zag men wel de
voordelen ervan. De VS kwalificeren evenwel alle militaire acties als geheim.
Nederland zal het thema echter aan de orde blijven stellen, hoewel niet mag
worden verwacht dat de nieuwe administratie in dezen een andere opvatting
zal innemen. Een en ander zal ook in de contacten aan de orde worden gesteld
met de EU-lidstaten die permanent lid zijn van de Veiligheidsraad.Voorts merkt de minister op niet te beschikken over harde bewijzen voor
het bericht dat Irak een tweetal fabrieken heeft gebouwd voor de productie
van massavernietigingswapens. Naar zijn idee beschikt ook de Amerikaanse regering
niet over dergelijke harde bewijzen, maar is in dezen slechts sprake van een
vermoeden. Duidelijk is wel dat dit punt scherp in de gaten zal moeten worden
gehouden. Ook ingeval van de sancties tegen Irak is de naleving van het sanctieregime
van belang. Nederland levert een bijdrage aan de «multi interception
force». Een Nederlands bedrijf houdt bij hoeveel olie Irak dagelijks
exporteert. In alle relevante resoluties zijn de VN-lidstaten opgeroepen om
het sanctieregime na te leven. Vanwege de gigantische omvang van de grenzen
van Irak is het echter helaas onmogelijk om smokkel geheel te voorkomen. Het
bericht over de pijplijn met Syrië is niet bevestigd. Jordanië is
voor 100% afhankelijk van de import van Iraakse olie; het sanctieregime had
dan ook geweldig grote consequenties voor de Jordaanse economie. Met toestemming
van de VN heeft Irak inmiddels een regeling mogen treffen met Jordanië
voor de export van olie tegen een zeer lage prijs. Wat betreft de smokkel
tussen Turkije en Irak, is inderdaad sprake van een reëel probleem. De
Turkse regering is hier op bilaterale wijze ook op aangesproken. Het is goed
om hieraan in de komende periode op basis van nadere informatie aandacht te
blijven schenken. Het sanctieregime verbiedt alle financiële transacties
met Irak, hetgeen ook is geïmplementeerd in de Nederlandse sanctiewet.
Alle buitenlandse tegoeden van Irak zijn bevroren. Details op dit punt kunnen
met de minister van Financiën worden besproken.Tot slot bevestigt de minister, ingaande op de motie-Koenders/Hoekema,
dat regering en Kamer op zichzelf de doelstelling rond het instellen van «smart
sanctions» delen. Nederland is mede de architect geweest van resolutie
1284 van december 1999, gesteund door alle leden van de Veiligheidsraad en
bedoeld om te komen tot nog intelligentere en nog meer gerichte sancties tegen
Irak. In het sanctiecomité heeft Nederland ook een belangrijke rol
gespeeld bij de vormgeving en de verbetering van het «Olie-voor-voedselprogramma»,
hetgeen het afgelopen halfjaar van positieve invloed is geweest op de levensomstandigheden
van de Iraakse bevolking. De kern van het in gang gezette sanctieregime was
het voorkomen dat Irak vrijelijk de beschikking kreeg over middelen die kunnen
worden aangewend voor massavernietigingswapens. Daarin is het sanctieregime
geslaagd, want de olie-inkomsten van Irak worden gestort op de door de VN
beheerde rekening. Het sanctieregime is op dit moment ook de enige waarborg
tegen de herbewapening van Irak, zeker nu Irak blijft weigeren wapeninspecteurs
toe te laten. De Nederlandse regering heeft gekozen voor het primaat van de
werkzaamheden van de werkgroep-Chowdhury, omdat daarin alle thema's aan de
orde komen voor de ontwikkeling van plannen voor intelligente sancties. Derhalve
vond de regering het niet verstandig om daarnaast plannen in die richting
te ontwikkelen, zoals in de motie wordt gevraagd. Dat zou ook op weinig begrip
hebben kunnen rekenen bij de internationale gemeenschap, gezien de
Nederlandse opstelling ten opzichte van resolutie 1284. Tot op de dag van
vandaag is sprake van tegenwerking van de Iraakse regering bij het opzetten
van de «cash component». Irak weigert ook mee te werken aan resolutie
1302, bedoeld om een commissie van experts in te stellen die in Irak onderzoek
doet naar de humanitaire situatie. In dat kader is het volgens de regering
een illusie dat de instelling van een gecontroleerd investeringsfonds, zoals
in de motie wordt gevraagd, wél op de instemming van de Iraakse regering
kan rekenen. Irak legt immers sterk de nadruk op de eigen soevereiniteit.
Daar komt bij dat er reeds miljarden dollars klaarliggen die kunnen worden
ingezet voor onderwijs en infrastructuur in Irak, maar ook daaraan wenst Irak
niet mee te werken.Nadere gedachtewisselingMevrouw Karimi (GroenLinks) constateert dat
de minister niet wil inzien dat het Iraakse regime zijn eigen bevolking in
gijzeling heeft genomen. Het is nu zaak om de impasse te doorbreken en in
eerste instantie te denken aan de bevolking van Irak. Het blijkt dat een meerderheid
van de Kamer problemen heeft met het sanctiebeleid tegen Irak. De minister
dient openheid te geven over de wijze waarop hij daarmee in het vervolg wil
omgaan.De heer Van Bommel (SP) concludeert dat de
regering de motie-Koenders/Hoekema wel kan maar niet wil uitvoeren. Reden
daarvoor is immers de inschatting van de regering rond haar eigen geloofwaardigheid.
Op dit punt verschilt de regering van mening met een Kamermeerderheid.Voorts krijgt hij graag nog antwoord op zijn pleidooi voor de instelling
van een VN-subcommissie voor de toetsing van sancties op de criteria van legitimiteit,
proportionaliteit en effectiviteit.Tot slot bestrijdt hij de conclusie van de minister dat het sanctieregime
tegen Irak is geslaagd. Er bestaat immers geen zicht op of Irak niet over
middelen beschikt om massavernietigingswapens te kunnen maken. Is de minister
bereid om zijn stelling in dezen te nuanceren?De heer Koenders (PvdA) is niet overtuigd
van de argumentatie van de regering inzake de vraag waarom zij de motie-Koenders/Hoekema
niet kan uitvoeren. In de motie wordt immers niet gevraagd om opheffing van
resolutie 1284. Hij blijft er ook bij dat het beleid in onvoldoende mate tot
resultaten heeft geleid, want er is geen wapeninspectieregime en er bestaat
onvoldoende duidelijkheid over de omvang van de smokkel. Verder wordt in de
motie duidelijk gesproken van «met het oog op discussies in de Veiligheidsraad».
Gezien de impasse waarvan nu met de werkgroep-Chowdhury sprake is, was een
dynamisering van de discussie juist van belang geweest. Tevens is onduidelijk
waarom een investeringsfonds een probleem zou zijn, gezien het feit dat juist
Kofi Annan een dergelijk fonds in discussie wil brengen. Hij verzoekt de minister
om de Kamer in te lichten over de uitkomsten van de rapportage-Chowdhury inzake
het sanctieregime tegen Irak. Ook als de werkgroep niet eind januari rapporteert,
kan de Kamer duidelijk worden gemaakt wat daarvoor de redenen zijn. Dan kan
de Kamer bezien in hoeverre andere stappen van de Nederlandse regering zinnig
zijn.De heer Hoekema (D66) is erover teleurgesteld
dat de minister nog steeds van mening is dat het kabinet de motie-Koenders/Hoekema
niet kan uitvoeren. Resolutie 1284 is er gekomen omdat resolutie 687 niet
meer kon worden uitgevoerd, maar ook deze resolutie werkt niet of nog niet.
De effectiviteit van het sanctieregime tegen Irak is twijfelachtig. Daarom
moet Nederland creatief nadenken over wezenlijke aanpassingen, veranderingen
en verbeteringen in resolutie 1284, waar de meerderheid van de
Kamer om heeft gevraagd. Derhalve vraagt hij de minister om opnieuw te rapporteren
over uitvoering van de motie, met name ook in relatie tot het standpunt van
de regering over het nog uit te brengen rapport-Chowdhury.De heer Weisglas (VVD) gaat ervan uit dat
de sanctienotitie na dit overleg voor de regering leidraad zal vormen bij
haar sanctiebeleid en dat er in het algemeen gesproken een grotere terughoudendheid
zal zijn bij de toepassing van het sanctie-instrument. In de debatten op 31
augustus en 6 september 2000 heeft de VVD-fractie met zeer veel argumenten
naar voren gebracht waarom zij de motie-Koenders/Hoekema niet wilde steunen.
Deze argumentatie is nog steeds van kracht. Derhalve heeft de VVD er ook alle
begrip voor dat de minister de motie niet kan uitvoeren.De minister onderkent dat het belangrijk is
om goed na te denken voordat sancties worden ingezet en om daarbij dan ook
het goede instrumentarium te gebruiken. Wat dat betreft, ademt de notitie
inderdaad een zekere terughoudende geest uit.Er liggen, zoals gezegd, al vele miljarden dollars op de plank om iets
te doen aan onderwijs en infrastructuur in Irak. Dat geschiedt nu niet vanwege
de tegenwerking van het Iraakse regime. Het kabinet kon, gegeven zijn positie
in de Veiligheidsraad en zijn investeringen in het tot stand brengen van resolutie
1284, niet overgaan tot uitvoering van de motie. De internationale gemeenschap
zou het immers niet hebben begrepen als Nederland daarnaast op een ander spoor
zou inzetten. Nederland heeft alle kaarten gezet op een verdere verbetering
en verfijning van het sanctieregime en op de werkzaamheden van de werkgroep-Chowdhury.Tot slot zegt hij toe dat Nederland zich zal blijven inzetten voor het
zoeken naar (creatieve) oplossingen voor het onderhavige probleem, ook nu
Nederland niet meer in de Veiligheidsraad is vertegenwoordigd. De Kamer zal
ook worden ingelicht over de voortgang die de werkgroep-Chowdhury boekt. Wellicht
dat de SGVN in februari wel een doorbraakje kan bereiken in de gesprekken
met de Iraakse regering. De echte doorbraak is pas een feit als Irak resolutie
1284 uitvoert.De voorzitter van de commissie,De BoerDe griffier van de commissie,HommesXNoot1Samenstelling: Leden: Blaauw (VVD), Weisglas (VVD), Van den Berg (SGP),
Ter Veer (D66), Van Middelkoop (RPF/GPV), Valk (PvdA), Apostolou (PvdA), Hillen
(CDA), Verhagen (CDA), ondervoorzitter, Hessing (VVD), Van Ardenne-van der
Hoeven (CDA), Hoekema (D66), Marijnissen (SP), M. B. Vos (GroenLinks),
Dijksma (PvdA), Van den Doel (VVD), Koenders (PvdA), De Boer (PvdA), voorzitter,
Verburg (CDA), Karimi (GroenLinks), Timmermans (PvdA), Remak (VVD), Wilders
(VVD), Molenaar (PvdA) en De Pater-van der Meer (CDA).Plv. leden: Dijkstal (VVD), Van Baalen (VVD), De Graaf (D66), Van 't Riet
(D66), Rouvoet (RPF/GPV), Zijlstra (PvdA), Belinfante (PvdA), Leers (CDA),
Eurlings (CDA), Cherribi (VVD), De Haan (CDA), Scheltema-de Nie (D66), Van
Bommel (SP), Harrewijn (GroenLinks), Gortzak (PvdA), Snijder-Hazelhoff (VVD),
Albayrak (PvdA), Van Oven (PvdA), Visser-van Doorn (CDA), Rosenmöller
(GroenLinks), Bussemaker (PvdA), Patijn (VVD), Balemans (VVD), Duivesteijn
(PvdA) en Van den Akker (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27477-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl