Stijging export naar Iran in de laatste maanden van 2022 en specificatie van handel in chemicaliën
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief
Datum: 2023-09-15 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2022-2023
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 36 200
 XVII
 
 Vaststelling van de begrotingsstaat van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (XVII) voor het jaar 2023
 
 
 Nr. 67
 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
 
 
 
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 Den Haag, 7 september 2023
 Conform het verzoek van de vaste commissie voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking van 6 juli jl. om een aanvullende brief (op de Kamerbrief «Export naar Iran en de verhouding tot de export van andere EU-landen naar Iran» van 29 juni jl.1Kamerstuk 36 200 XVII, nr. 64) met nadere informatie over 1) de oorzaken van de stijging in de handel met Iran in de laatste maanden van 2022 en 2) een specificatie van waar de handel in chemicaliën precies uit bestaat, informeer ik uw Kamer als volgt.
 Export wordt door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) als volgt gedefinieerd: «Goederentransacties waarbij een Nederlands bedrijf of persoon het economisch eigendom van de goederen overdraagt aan een buitenlands bedrijf of persoon, en omgekeerd.»2Tabeltoelichting StatLine – Internationale goederenhandel; eigendomsoverdracht, kerncijfers (cbs.nl) | https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85427NED/table?ts=1687164647449 Deze goederen hoeven derhalve niet fysiek in Nederland te zijn geweest. Bijvoorbeeld wanneer een Nederlands bedrijf goederen produceert in het buitenland en van daaruit exporteert naar een ander land dan Nederland. Of wanneer een bedrijf in Nederland eigenaar wordt van goederen in het buitenland en deze doorverkoopt aan een andere buitenlandse partij zonder dat deze goederen fysiek Nederland binnenkomen. Dit laatste noemen we transitohandel. Voor nadere uitleg over de statistiek internationale goederenhandel op basis van eigendomsoverdracht verwijs ik uw Kamer naar de website van het CBS.3Zie: Statistiek Internationale handel in goederen volgens eigendomsoverdracht en grensoverschrijding | https://www.cbs.nl/nl-nl/onze-diensten/methoden/onderzoeksomschrijvingen/korte-onderzoeksomschrijvingen/statistiek-internationale-handel-in-goederen-volgens-eigendomsoverdracht-en-grensoverschrijding
 Tabel 1 in de bijlage onder deze brief toont de internationale goederenhandel van Nederland naar Iran in 2022 volgens het CBS. Dit zijn voorlopige cijfers, de cijfers over 2022 worden eind 2023 geactualiseerd en eind 2024 definitief.
 Volgens de statistieken van het CBS is er in de maanden januari tot en met september 2022 voor EUR 274 mln. van Nederland naar Iran geëxporteerd. In het vierde kwartaal was dit EUR 291 mln. Zie tabel 1 in de bijlage bij deze brief. Van de totale uitvoer in het vierde kwartaal van 2022 betrof EUR 201 mln. goederen die niet fysiek in Nederland zijn geweest, dit was EUR 39 mln. van januari tot en met september 2022. De totale uitvoer van goederen die niet fysiek in Nederland zijn geweest betrof in 2.022 EUR 240 mln.
 Om deze statistieken samen te stellen stuurt het CBS onder andere enquêtes uit. Op het moment van bijstellen van de cijfers over de eerste drie kwartalen van 2022 beschikte het CBS nog niet over de uitkomsten van de enquêtes. Op het moment van bijstellen van de cijfers over het vierde kwartaal van 2022 beschikte het CBS wel over de uitkomsten van de betreffende enquête. Deze aanvullende informatie over het vierde kwartaal heeft geleid tot een hogere exportwaarde vooral als gevolg van transitohandel.
 In het vierde kwartaal van 2023 worden de betreffende cijfers over 2022 nogmaals bijgesteld. Het CBS verwacht dat ook over de maanden januari tot en met september de transitohandel naar boven wordt bijgesteld, waardoor er over het jaar heen een gelijkmatiger beeld zal ontstaan.
 Specificatie handel in chemicaliën
 De uitvoer in de categorie chemische producten in 2022 had volgens het CBS een totale waarde van EUR 90 mln. Dit was 16% van de totale uitvoer naar Iran voor dat jaar. Deze uitvoer bestond voornamelijk uit medicijnen en farmaceutische producten (EUR 66 mln.). De één-na-grootste groep binnen de categorie chemische producten is parfum en zeep (EUR 7 mln.). De verzamelcategorie «andere chemische producten» had een totale uitvoerwaarde van EUR 9 mln; hier maakten dual-use noch militaire goederen deel van uit. De uitvoer van kunststoffen en kunstmest was volgens het CBS nihil.
 De vaste commissie voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking heeft verzocht deze brief te ontvangen voor het nog te plannen commissiedebat Wapenexportbeleid en daarom informeer ik uw Kamer aanvullend als volgt.
 Militaire en dual-use goederen
 
 Dual-use goederen zijn goederen die zowel civiel als militair inzetbaar zijn. In internationale exportcontroleregimes wordt op basis van consensus besloten wat als dual-use wordt aangemerkt, en dit wordt overgenomen in de EU Dual-Use Verordening.4EU Dual-Use Verordening 2021/821https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX%3A02021R0821–20230526 Uitvoer van dual-use goederen is vergunningplichtig. Goederen met enkel militaire toepassing worden opgenomen in de Gemeenschappelijke EU-lijst van Militaire Goederen.5Gemeenschappelijke EU-lijst van Militaire Goederen GBVB 2023/C 72/02https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX%3A52023XG0228%2801%29 Ook de export van deze goederen is vergunningplichtig.6Deze vergunningplichten gelden zowel voor uitvoer als doorvoer en transitohandel (in de dual-use verordening gezien als tussenhandel) van militaire goederen. Voor tussenhandeldiensten van dual-use goederen geldt een meldplicht; de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking kan hierbij op case-by-case-basis een vergunningplicht opleggen. Zie ook: Heb ik een vergunning nodig voor dienstverlening voor militaire goederen of dual-use-goederen? (rijksoverheid.nl) | https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/exportcontrole-strategische-goederen/vraag-en-antwoord/heb-ik-een-vergunning-nodig-voor-dienstverlening-voor-militaire-goederen-of-dual-use-goederen
 EU Sanctieverordening 267/20127EU Sanctieverorderning 267/2012https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX%3A02012R0267–20230426 en EU Besluit 2010/413/GBVB8EU Besluit 2010/413/GBVBhttps://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX%3A02010D0413–20230426EUR-Lex – 02010D0413–20230426 – EN – EUR-Lex (Europa.eu) verbieden onder andere de export van militaire goederen en dual-use goederen gerelateerd aan rakettechnologie naar Iran. Het gaat voornamelijk om kennis en goederen gerelateerd aan rakettechnologie; deze worden via het Missile Technology Control Regime (MTCR) gecontroleerd. In 2022 zijn er in de bevraagde en genoemde categorieën géén exportvergunningen naar Iran afgegeven.
 Voor meer informatie over de geldende sancties en exportbeperkende maatregelen tegen Iran, alsmede EU-samenwerking op dit vlak, verwijs ik uw Kamer naar de Kamerbrief «Exportbeperkende maatregelen tegen Iran en samenwerking binnen de EU» van 23 mei jl.9Kamerstuk 36 200 XVII, nr. 59
 
 
 
 
 De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
 
 E.N.A.J.
 Schreinemacher
 
 
 
 
 
 BIJLAGE
 
 
 Tabel 1: Internationale goederenhandel, eigendomsoverdracht van Nederland naar Iran in 2022.1Centraal Bureau voor de Statistiek, StatLine – Internationale goederenhandel; eigendomsoverdracht, kerncijfershttps://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85427NED/table?ts=1687164647449
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 januari 
 
 
 
 
 februari
 
 
 
 
 maart
 
 
 
 
 april
 
 
 
 
 mei
 
 
 
 
 juni
 
 
 
 
 juli
 
 
 
 
 augustus
 
 
 
 
 september
 
 
 
 
 oktober
 
 
 
 
 november
 
 
 
 
 december
 
 
 
 
 20222Door afronden kan een klein verschil ontstaan
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal goederen
 
 
 
 38
 
 
 34
 
 
 43
 
 
 19
 
 
 21
 
 
 37
 
 
 19
 
 
 28
 
 
 35
 
 
 85
 
 
 98
 
 
 108
 
 
 564
 
 
 
 
 
 Voeding en levende dieren 
 
 
 
 3
 
 
 3
 
 
 1
 
 
 4
 
 
 3
 
 
 3
 
 
 2
 
 
 1
 
 
 3
 
 
 2
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 33
 
 
 
 
 
 Dranken en tabak
 
 
 
 .
 
 
 .
 
 
 .
 
 
 .
 
 
 .
 
 
 .
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 .
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Grondstoffen, niet eetbaar, behalve brandstoffen
 
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 5
 
 
 3
 
 
 3
 
 
 11
 
 
 2
 
 
 4
 
 
 5
 
 
 2
 
 
 5
 
 
 9
 
 
 54
 
 
 
 
 
 Minerale brandstoffen, smeermiddelen en dergelijke producten
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 .
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 .
 
 
 2
 
 
 
 
 
 Dierlijke en plantaardige oliën en vetten
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 1
 
 
 0
 
 
 .
 
 
 0
 
 
 1
 
 
 0
 
 
 3
 
 
 
 
 
 Chemische producten
 
 
 
 8
 
 
 10
 
 
 16
 
 
 2
 
 
 6
 
 
 9
 
 
 7
 
 
 5
 
 
 8
 
 
 5
 
 
 11
 
 
 4
 
 
 90
 
 
 
 
 
 Fabricaten hoofdzakelijk gerangschikt volgens grondstoffen
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 1
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 1
 
 
 3
 
 
 0
 
 
 1
 
 
 0
 
 
 6
 
 
 
 
 
 Machines en vervoermaterieel
 
 
 
 5
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 1
 
 
 10
 
 
 8
 
 
 4
 
 
 4
 
 
 5
 
 
 47
 
 
 
 
 
 Diverse gefabriceerde goederen
 
 
 
 8
 
 
 6
 
 
 6
 
 
 6
 
 
 6
 
 
 11
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 8
 
 
 5
 
 
 4
 
 
 19
 
 
 89
 
 
 
 
 
 Niet afzonderlijk genoemde goederen
 
 
 
 .
 
 
 .
 
 
 .
 
 
 .
 
 
 .
 
 
 .
 
 
 .
 
 
 .
 
 
 .
 
 
 .
 
 
 .
 
 
 .
 
 
 .
 
 
 
 
 
 niet fysiek in Nederland
 
 
 
 11
 
 
 11
 
 
 11
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 67
 
 
 67
 
 
 67
 
 
 240