Interdepartementaal beleidsonderzoek: Internationaal Onderwijs; Verslag algemeen overleg op 18 november 1999 over het interdepartementaal beleidsonderzoek: Internationaal onderwijs (26576, nr. 1)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26576, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

16-12-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

26576 nr. 2

06-12-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesHet antwoord van de regeringNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26576Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 45 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 576Interdepartementaal beleidsonderzoek: Internationaal Onderwijsnr. 2VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 6 december 1999De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken1
en de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen2 hebben op 18 november 1999 overleg gevoerd met minister Herfkens voor
Ontwikkelingssamenwerking en minister Hermans van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
over het interdepartementaal beleidsonderzoek: Internationaal
onderwijs (26 576, nr. 1).Van dit overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissiesMevrouw Dijksma (PvdA) wees erop dat het Nederlandse
internationaal onderwijs – het traditioneel Engelstalig onderwijs voor
mid career professionals uit ontwikkelingslanden – in het verleden vrijwel
exclusief werd verzorgd door veertien IO-instituten, maar dat nu ook universiteiten,
hogescholen en andere instituten dit onderwijs aan bieden. Eén van
de conclusies van het interdepartementaal beleidsonderzoek was dat het internationaal
onderwijs onvoldoende vraaggericht en flexibel is. Om die reden wordt aanbevolen
de concurrentie tussen de instituten te vergroten. In de geschetste structuur
stuurt de overheid op afstand via enkele onafhankelijke organisaties, die
de activiteiten op basis van concurrentie uitbesteden. Het kabinet neemt dit
advies op hoofdlijnen over.Mevrouw Dijksma refereerde aan de in het beleidsonderzoek gehanteerde
beeldspraak. Idealiter moet het IO-veld worden gezien als de vloot van reders
die zelfstandig opereren en voor eigen risico varen. Een deel van de opdrachten
komt van een bevrachtingskantoor, dus van de ministers. De conclusie is dat
onderlinge concurrentie de samenwerking zal vergroten. In deze beeldspraak
wordt gesteld dat in de huidige situatie de overheid bitter weinig heeft in
te brengen en dat de overzeese partners niet weten welke producten tegen welke
prijs door andere reders geleverd worden. Eén van de belangrijkste
aanbevelingen uit het beleidsonderzoek is dan ook het bevorderen van een vraaggerichte
werkwijze. De bevordering van de concurrentie, waardoor de prijs onder druk
komt te staan, leek mevrouw Dijksma vooral in het belang van de Nederlandse
regering en niet in dat van de partners. Waaruit blijkt dat de overzeese partners
niet tevreden zijn en graag willen weten welke producten tegen welke prijs
worden geleverd?In het rapport staat dat er op dit terrein de afgelopen vijftig jaar niet
zoveel is veranderd – hetgeen zeker te betwijfelen is – en blijkbaar
is dat ook de reden dat de huidige situatie als onvoldoende wordt beoordeeld.De betrokken instellingen pleiten voor samenwerking in plaats van concurrentie.
In het rapport-Cohen van enkele jaren geleden staat terecht dat het IO rekening
moet houden met de noodzaak, kennis te exporteren op een niveau dat aansluit
bij dat van de infrastructuur in en de kennisvraag van ontwikkelingslanden.
Het is dus voor het IO niet vanzelfsprekend, altijd in te spelen op de nieuwste
ontwikkelingen in fundamenteel en toegepast onderzoek in de westerse wereld.
In zoverre blijft er een wezenlijk verschil met het WO, dat overigens aan
samenwerking tussen IO en WO niet in de weg staat. Er wordt gesteld dat deze
aanbeveling met de concurrentiestelling wordt aangescherpt. Is er echter geen
sprake van een koerswijziging van 180°? Welk voordeel levert concurrentie
op?Mevrouw Dijksma pleitte voor bevordering van de samenwerking tussen instellingen
voor IO en de interdepartementale werkgroep met het oog op de vraaggerichte
werkwijze en de flexibiliteit. De overheid moet niet alleen de agenda bepalen.
Uiteindelijk is het doel dat degenen die in dit kader naar Nederland komen,
zo goed mogelijk onderwijs krijgen.De regering streeft naar bevordering van de marktwerking. In dit verband
kan men zich afvragen of het wel goed is om de concurrentie tussen Nederlandse
instellingen te bevorderen. Wellicht is het beter om de instellingen gezamenlijk
met Europese instituten te laten concurreren. Het IO-programma concentreert
zich op de landen waarmee Nederland een structurele bilaterale ontwikkelingsrelatie
heeft, de zeventien plus drie. In het rapport Assessing aid staat dat educatieve
activiteiten op hoog niveau juist in die landen door moeten gaan die om bepaalde
redenen niet meer in aanmerking komen voor reguliere hulp; goed beleid en
goed bestuur zijn ondenkbaar zonder een ontwikkeld kader. Daarnaast wordt
geconcludeerd dat investeren in onderwijs en capaciteitsopbouw in het zuiden
bijdraagt aan een daadwerkelijk ownership en een toekomst. Mevrouw Dijksma
had er begrip voor dat Nederland zijn bilaterale relaties wil structureren,
maar daarbij mogen niet alle risico's uit de weg worden gegaan. Juist in landen
met een slechte regering kan door het IO het middenkader gesteund worden.
Mevrouw Dijksma merkte op dat het een brug te ver is als het Nederlandse beleid
zich in alle opzichten beperkt tot de landen waarmee het een bilaterale ontwikkelingsrelatie
heeft.Mevrouw Karimi (GroenLinks) merkte op dat
de noodzaak om te streven naar meer marktwerking onvoldoende is aangetoond.
Er is geen sprake van dat de afgelopen vijftig jaar de sectorthema's hetzelfde
zijn gebleven. Het feit dat de namen niet gewijzigd zijn – hoewel dat
ook niet in alle gevallen klopt – zegt niets over de inhoud van de thema's
en over de mate waarin wordt aangesloten op de vraag in ontwikkelingslanden.
Effectiviteit en kwaliteit van het IO kunnen uiteraard altijd verbeterd worden,
maar de nu aangegeven richting lijkt daarvoor zeker niet de juiste weg.Het verbaasde mevrouw Karimi dat in de brief van de regering niets staat
over kwaliteitsbewaking. Het visitatiestelsel kan bijvoorbeeld ook van toepassing
op het IO verklaard worden. Op basis daarvan is een goede beoordeling mogelijk
en kan in overleg met de instelling aan kwaliteitsverbetering gewerkt worden.De in de brief voorgestelde wijze van financiering kan tot een gevaarlijke
tendens leiden. Bij de voorstellen voor basisfinanciering en marktwerking
is er geen oog voor de gevolgen voor de kwaliteit van het onderwijs. Waarom
wordt alleen ten aanzien van het IO voor outputfinanciering gekozen?Het internationaal onderwijs is juist van belang voor landen met een slecht
bestuur. Daarom moet het voorstel van de regering om op dit terrein de samenwerking
te beperken tot de zeventien landen waarmee het een langdurige
bilaterale ontwikkelingsrelatie heeft, als kortzichtig worden bestempeld.
Dit mag zich niet beperken tot een of andere lijst, maar moet voor alle ODA-landen
gelden. Het IO kan via scholing van het kader op termijn tot een beter bestuur
leiden.De Kamer heeft steeds aangegeven een flexibele invulling van de sectorale
benadering voor te staan. De vraag is of de Nederlandse regering moet bepalen
wat van belang is voor het hoger onderwijs in ontwikkelingslanden. Een strikte
beperking tot een sectorale benadering heeft te veel nadelen.Moet op het terrein van het IO de concurrentie tussen Nederland en andere
landen bevorderd worden of tussen Nederlandse instellingen onderling? Wordt
er samengewerkt met andere landen? Van belang is dat bij dit alles zorgvuldig
wordt gehandeld en dat de eigen waarde van het internationaal onderwijs wordt
erkend, bijvoorbeeld met het oog op het ontwikkelen van goed beleid en goed
bestuur. Wordt het veld betrokken bij de interdepartementale stuurgroep?De heer Eurlings (CDA) wees erop dat het Nederlandse
IO van oudsher een belangrijke rol speelt. Op veel onderzoeksgebieden heeft
het een vooraanstaande positie. De Nederlandse formule heeft meermalen als
voorbeeld voor het buitenland gediend. Er is inmiddels een omvangrijk netwerk
van alumni uit diverse landen opgebouwd. Er is geen enkel bezwaar om te spreken
over verdere verbetering van doelmatigheid van het IO. Het is goed, te streven
naar een grotere transparantie en prijs-kwaliteitverhouding van het IO, inclusief
een prominentere rol van outputelementen in de basisfinanciering. Dit dient
echter te gebeuren op basis van een goede analyse en niet op basis van de
constatering dat het systeem al vijftig jaar vrijwel ongewijzigd is.De doelstelling van het IO was altijd de institutionele versterking van
hoger onderwijs en het ontwikkelen van menselijk potentieel in ontwikkelingslanden
om een duurzame capaciteitsverbetering te bewerkstelligen. Deze ontwikkelingsdoelstelling
is niet te vergelijken met de internationaliseringsdoelstellingen van de reguliere
Nederlandse universiteiten. Toch wordt op grond van het IBO gesteld dat naast
uitgangspunten van ontwikkelingssamenwerking andere belangen in het IO een
rol spelen, zoals de internationalisering van het Nederlands onderwijs. Hoe
verhouden beide doelstellingen zich tot elkaar? Wordt in het IBO-rapport afgeweken
van de oorspronkelijke doelstelling en zo ja, om welke reden? De pure ontwikkelingsdoelstelling
van het IO mag niet in het gedrang komen.Wat zijn, hierop gelet, de voordelen van integratie? De CDA-fractie ziet
veel meer in samenwerking tussen de instellingen voor IO en die voor wetenschappelijk
onderwijs. De kleinschaligheid van de IO-instellingen is een goede randvoorwaarde
voor een succesvolle internationale uitwisseling. Als er al over integratie
gesproken moet worden, moet de eigenstandige ontwikkelingstaak van IO-instellingen
blijvend worden gewaarborgd. Het voorgestelde financieringssystematiek lijkt
hiermee in tegenspraak. Daarnaast moeten de IO-instellingen niet tot fusie
gedwongen worden. In dit kader dient de kwalitatieve afweging de doorslag
te geven en niet bijvoorbeeld geografische aspecten.In Duitsland wordt gepleit voor invoering van de Nederlandse IO-formule.
Hoe denken de ministers over de internationale positie van het Nederlands
IO? Is er vergelijkend onderzoek gedaan?Bij de prijs-kwaliteitverhouding moeten ook de relatieve investeringen
in het IO betrokken worden. Zijn er cijfers bekend van investeringen in andere
sterke IO-landen, zoals Australië? Als dat niet het geval is, hoe komt
men dan tot de conclusie dat de effectiviteit van de Nederlandse programma's
gebrekkig is? In het IBO-rapport wordt kritiek geuit op de geringe vraaggestuurdheid
van het IO? Uit welke kwalitatieve analyse blijkt dit? Is er al overleg met
de sector gevoerd over mogelijke verbeteringen of moet dit nog gebeuren?Uit het IBO-rapport krijgt men de indruk dat DGIS zelf wel in staat is
om de vraag naar onderwijs vast te stellen. DGIS kan bij uitstek de beleidsrelevantie
van het onderwijsaanbod bepalen, maar dat is iets anders dan de behoefte aan
gestructureerd onderwijs van het ontwikkelingsland.Het is de vraag of ambassades wel zo'n grote rol bij de uitwerking van
prioriteiten kunnen spelen. Het is van groot belang dat ook in de toekomst
de intermediairs, de netwerken van de instellingen en van de Wereldbank hierin
een grote rol spelen. Ambassades kunnen hierop aansluiten.De CDA-fractie is geen voorstander van de koppeling met de landenpolitiek
van Ontwikkelingssamenwerking. Het aantal landen voor het beurzenprogramma
mag niet te beperkt worden. Het IO is wellicht van het grootste belang voor
landen waar nog geen good governance is; zie het rapport Assessing aid. De
combinatie met het landenbeleid kan risico's inhouden voor de door de overheid
zelf als wenselijk geachte handhaving van de flexibele basiscapaciteit van
het IO.De interdepartementale stuurgroep die het beleidskader van het IO zal
formuleren, moet uitgebreid worden met vertegenwoordigers van het veld.Het voorstel tot vergroting van de concurrentie binnen het IO komt de
positie van dit onderwijs niet ten goede. Met het oog op de internationale
concurrentie liggen samenwerking en afstemming van de inspanning meer voor
de hand. Zowel in de onderwijsvisitatie uit mei 1997, in het rapport-Rinnnooy
Kan uit maart 1997 als in het evaluatierapport-Cohen uit juni 1998 wordt het
belang onderstreept van samenwerking tussen instellingen op nationaal niveau
en SAIL-instellingen en tussen SAIL en WO. In andere landen waar het IO goed
ontwikkeld is, gebeurt dit ook om het gezamenlijk aanbod zo krachtig mogelijk
te positioneren. Er is internationaal geen sprake van een level playing field.
Andere landen kunnen ervan profiteren als Nederland eenzijdig zijn deuren
opent. Dit neemt niet weg dat een goede analyse van de door de verschillende
IO-instellingen gevraagde prijs en het geleverde product zinnig is. Dit is
echter geheel anders dan het invoeren van een felle onderlinge concurrentie.Onderdeel van de concurrentiegedachte is het voorstel tot tendering. Instellingen
moeten eens in de vier jaar onderhandelen over de programma's. De termijn
van vier jaar kan leiden tot een verlies aan academisch gehalte van de opleidingen.
Het opzetten van een goed instituut duurt lang. Er moet geïnvesteerd
worden in hooglerarenbestand, personeel en langlopende onderzoeksprogramma's.
Alleen bij kortlopende cursussen kan met tendering gewerkt worden, maar niet
bij de kernactiviteiten. Met wie moeten de onderhandelingen over aanbod en
prijs gevoerd worden?Tot slot vroeg de heer Eurlings om een goede analyse van de effectiviteit,
vraaggerichtheid en relatieve kwaliteit van het IO. De interdepartementale
stuurgroep kan hierbij worden ingezet, mits het veld daarin wordt vertegenwoordigd.
In plaats van een opgelegde integratie moet de samenwerking worden bevorderd.
De voorstellen tot onderlinge concurrentie en koppeling aan het landenbeleid
hebben niet de steun van de CDA-fractie.Mevrouw Remak (VVD) achtte de aanbevelingen
uit het IBO-rapport niet revolutionair, maar kon zich wel voorstellen dat
de betrokken organisaties ervan geschrokken zijn. Er zijn wel enkele kanttekeningen
bij het rapport te plaatsen. Er is niet overtuigend aangetoond dat de IO-instellingen
onvoldoende doelmatig zijn. Op welke gronden komt de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
tot deze conclusie? Gesteld wordt dat er efficiënter, functioneler en
flexibeler met de middelen moet worden omgegaan en daartoe dient
het aanbod beperkt te worden, bijvoorbeeld ten aanzien van de ID-programma's.
Gelet op de verschillen tussen de ID-instellingen lijkt deze conclusie niet
gerechtvaardigd.Mevrouw Remak nam met nadruk afstand van de in het rapport gemaakte vergelijking
tussen «Weer samen naar school» en «Ontwikkeld en niet-ontwikkeld».
Leerlingen die bijvoorbeeld zijn aangewezen op LOM/MLK-onderwijs kunnen niet
vergeleken worden met studenten in ontwikkelingslanden.Het IBO-rapport bevat de omstreden stelling dat alleen concurrentiestelling
IO-instituten de mogelijkheid biedt, hun bestaansrecht te bewijzen. Concurrentiestelling
kan wel een middel zijn om de doelmatigheid te bevorderen, maar dan moet men
daar ook de mogelijkheden toe hebben. De vraag die door de subsidie gegenereerd
wordt, is niet zodanig dat er veel aanbieders te verwachten zijn. In de loop
der jaren hebben de instellingen veel kennis en eraring opgedaan. Er dient
dan ook voorzichtig met de concurrentiestelling te worden omgegaan om te voorkomen
dat het kind met het badwater wordt weggegooid. Het is essentieel dat de uiteindelijke
uitkomst van het proces tevoren helder is.Mevrouw Remak was evenals voorgaande sprekers van mening dat het zinnig
is om het veld bij de interdepartementale stuurgroep te betrekken.In hoeverre zijn de ambassades in de onderscheiden landen in staat om
de gewenste rol adequaat te vervullen? De sectorspecialisten onderwijs zijn
niet overal vertegenwoordigd.Onderwijs is een waardevol instrument bij het streven naar good governance.
Een te strikte koppeling met het landenbeleid is dan ook niet gewenst.De aparte subsidie voor huisvestingskosten wordt afgeschaft. Worden deze
middelen toegevoegd aan het budget of worden de instituten op dit punt gekort?
Voor bijvoorbeeld het KIT is huisvestingssubsidie een voorwaarde voor een
goede benutting van het gebouw.Outputfinanciering kan een goed middel zijn. Voordat deze drastische stap
gezet wordt, moeten er goede afspraken zijn gemaakt over doel en kwaliteit.
Het is vooralsnog niet duidelijk op welke wijze de kwaliteit gemeten kan worden.Het antwoord van de regeringDe minister voor Ontwikkelingssamenwerking
wees erop dat er absoluut geen sprake van is dat tot unilaterale ontbinding
wordt overgegaan. Er is alleen opgemerkt dat als er internationaal overeenstemming
kan worden bereikt over ontbinding op wederzijdse basis, een aantal Nederlandse
IO-instituten in potentie de concurrentie zeker moet aankunnen. De Kamer behoeft
zich derhalve geen zorgen te maken over het level playing field. Bij eventuele
internationale samenwerking wordt niet direct aan alleen Scandinavische landen
gedacht omdat hun gezamenlijk budget niet toereikend is. Ten minste één
of twee grotere Europese donoren – Engeland, Duitsland – zullen
mee moeten doen om het voor Nederland interessant te maken. Vooralsnog is
het echter niet gelukt om hierover afspraken te maken. Het streven is wel
om ten aanzien van de minst ontwikkelde landen op termijn hiertoe over te
gaan. Bepalend voor het welslagen hiervan is de hoogte van het budget dat
door samenwerking bereikt wordt. Alleen als dit een veelvoud van het Nederlandse
budget is, is het interessant. Samenwerking is voor Nederlandse onderzoekinstituten
goed omdat sommige op die manier heel wel in staat zijn om een internationale
tender te winnen.Een kwart miljard van de ODA-gelden wordt min of meer op de automatische
piloot via het IO besteed. De verdeling over de veertien instituten is als
het ware historisch gegroeid. Ten aanzien van vele andere budgetten in het
kader van ontwikkelingssamenwerking wordt nu de vraag gesteld of doorgegaan
moet worden met de huidige allocatie of dat er reden is voor aanpassing.
In het verleden is te weinig gecontroleerd of wel aan de behoefte in ontwikkelingslanden
werd voldaan. Sinds de jaren vijftig zijn hier vrijwel dezelfde instituten
met bijna dezelfde thema's bij betrokken. De vraag naar effectiviteit en eventuele
alternatieven is zeker legitiem. Alleen beantwoording van deze vraag geeft
inzicht in de mate van vraaggerichtheid. Er is nooit aan ontwikkelingslanden
gevraagd welke elementen van de Nederlandse kennisindustrie voor hen bruikbaar
zijn en de groep alumni is als referentiekader te beperkt. Het is overbodig
dat Nederland beurzen aanbiedt op terreinen waarop de desbetreffende ontwikkelingslanden
zelf voldoende kennis in huis hebben.De interdepartementale stuurgroep moet dit soort vragen opwerpen en (laten)
beantwoorden. Doel van het proces is het uitlokken van de vraag in ontwikkelingslanden.
Als instituten van mening zijn dat zij aan een dergelijke vraag tegemoetkomen,
behoeven zij ook niet bang te zijn voor een dergelijk proces. Uiteraard zal
een en ander in overleg met de instellingen gebeuren. Overigens had de minister
in haar contacten met de instituten niet de indruk dat men een defensieve
houding aanneemt.De afgelopen decennia zijn er in ontwikkelingslanden veel goede onderwijsinstellingen
opgericht, met name in Latijns-Amerika. Met het oog op de effectiviteit van
de besteding van het ontwikkelingsbudget moet studie in de regio worden bevorderd.Onderlinge concurrentie moet gestimuleerd worden vanwege de gewenste toename
van klantgerichtheid, van kwaliteit en van flexibiliteit. De minister zag
geen tegenstelling tussen samenwerking en concurrentie. Door het aanbod aan
de «markt» over te laten, ontstaan er interessante samenwerkingsvormen
en is er sprake van kwaliteitsverbetering. Versterking van de samenwerking
tussen WO en IO kan een verrijking betekenen, ook vanuit de invalshoek van
ontwikkelingssamenwerking. In het WO komt er steeds meer aanbod van Engelstalig
onderwijs. Ook daarvoor kan Ontwikkelingssamenwerking beurzen verstrekken.De minister onderschreef de stelling dat landen zonder goed bestuur en
goed beleid gebaat zijn bij het IO. De vraag is echter of Nederland een en
ander in 150 landen moet verzorgen. Het IBO-rapport dateert van voor het besluit
tot het concentratielandenbeleid. In het rapport wordt alleen om doelmatigheidsredenen
aanbevolen, tot meer concentratie over te gaan. De vraag die vervolgens beantwoord
moet worden is waar en in welke mate tot concentratie wordt overgaan. Voorop
staat dat de landen waarmee Nederland een bilaterale ontwikkelingsrelatie
heeft – de zeventien plus drie – hierbij zijn. Ook die landen
hebben behoefte aan meer ideeën, een beter maatschappelijk middenveld
en beter onderwijs. Over de keuze van de overige landen wordt met de instituten
gesproken.Het is goed te bedenken dat er in feite met twee programma's wordt gewerkt,
namelijk de institutionele versterking en de verstrekking van beurzen. Het
is moeilijk om de capaciteit in ontwikkelingslanden duurzaam te versterken
omdat de instellingen mede afhankelijk zijn van de regering in het desbetreffende
land. De institutionele versterking moet dan ook ingebed worden in de sectorale
benadering. De versterking van het middenkader wordt vooral bereikt via het
beurzenprogramma. De instituten is gevraagd om zelf aan te geven op welke
wijze het beurzenprogramma redelijkerwijze kan worden geconcentreerd. De officiële
lijst van 150 ontwikkelingslanden is volstrekt verouderd. Er staan landen
op die veel te rijk zijn om in aanmerking te komen voor ontwikkelingssamenwerking.
De minister had de indruk dat er veel beurzen aan Chinese studenten verstrekt
worden, terwijl het de vraag is of China nog wel als een echt ontwikkelingsland
gezien kan worden. Wellicht is het beter de aandacht te verleggen naar bijvoorbeeld
sub-Sahara-Afrika.De minister juichte de betrokkenheid van IO-instituten bij de sectorale
benadering toe. Op die manier kan er veel van elkaar geleerd worden. Het is
voor OS-mensen interessant om onderwijsspecialisten over de vloer te krijgen. Het is een goed idee om het instituut van de Wereldbank bij de bepaling
van de vraag te betrekken. De interdepartementale stuurgroep moet intens samenwerken
met de sector. Het is echter niet mogelijk dat vertegenwoordigers van het
veld daar lid van worden. Het gaat om een omslag van een aanbodgestuurde naar
een vraaggestuurde werkwijze. Het is niet juist dat bij het nemen van de finale
beslissing terzake de betrokken sector aan tafel zit. Overigens zal het zeer
moeilijk worden om de vraag uit ontwikkelingslanden duidelijk te krijgen.
De minister verwachtte dat dit een proces van vallen en opstaan zal zijn.In het gehele ontwikkelingsbeleid wordt van inputfinanciering overgeschakeld
op outputfinanciering. Bij het IO is er sprake van zeer omvangrijke inputfinanciering.
Deze overgang zal uiteraard niet van de ene dag op de andere plaatsvinden,
maar hierover zal uitgebreid overlegd worden. Evenals de concurrentiestelling
is dit een element dat de komende jaren geleidelijk ingevoerd zal worden.Gelet op de rol van de ambassades is er reden temeer voor concentratie
van de institutionele versterking op landen waarmee een ontwikkelingsrelatie
is. Een ambassade die zich vrijwel niet bezighoudt met ontwikkelingsbeleid
zal weinig toegevoegde waarde kunnen hebben. Er zijn ambassades met een ontwikkelingsafdeling
in de zeventien plus drie en in een enkel themaland.Het KIT krijgt vanwege het bijzondere gebouw waarin het is gevestigd een
speciale huisvestingssubsidie van 1 mln.De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen stipuleerde dat het IBO-rapport als basis voor het standpunt van
het kabinet heeft gediend, zoals verwoord in de brief van 31 mei. Het kabinetsstandpunt
wijkt op een groot aantal punten van het rapport af, zoals terzake van de
basisfinanciering.Ontwikkelingssamenwerking en Onderwijs dienen de handen ineen te slaan,
gezien de toenemende internationale concurrentie op het gebied van hoger en
universitair onderwijs. Er wordt nagegaan in hoeverre een verdergaande vorm
van samenwerking c.q. integratie – waarin IO-instellingen herkenbaar
blijven – synergie oplevert. Het kabinet erkent dat de IO-instellingen
de afgelopen decennia goed werk hebben geleverd. Mede door deze instituten
heeft Nederland in het buitenland een goede naam gekregen op het gebied van
hoger onderwijs. De alumni zijn te beschouwen als ambassadeurs van het Nederlands
onderwijs. Er is sprake van een wederzijdse beïnvloeding: buitenlandse
studenten worden er beter van en het Nederlandse onderwijs krijgt een goede
naam in het buitenland.OCW is verantwoordelijk voor de financiering van vijf IO-instellingen.
De basisfinanciering wordt in principe gehandhaafd, want de middelen worden
goed besteed. De outputfinanciering en de productgerichtheid kunnen echter
wel verbeterd worden. Naast de basisfinanciering lopen er extra lijnen naar
de universiteiten en zijn er integratiemogelijkheden. Er kan uiteraard nooit
gegarandeerd worden dat de basisfinanciering tot in eeuwigheid blijft bestaan.
Als er over enkele jaren sprake is van een sterke internationale concurrentie,
moet wellicht de gehele constructie opnieuw beoordeeld worden.Op dit moment wordt mede in het kader van het HOOP met de betrokken instituten
overlegd over de wijze waarop de integratie gestalte kan krijgen. De regering
zal een en ander niet opleggen. Wel krijgen instellingen met nadruk het advies,
op dit punt met één of meer universiteiten contact op te nemen.
Op die manier kan het IO gebruikmaken van het toenemend aanbod van Engelstalig
onderwijs in het regulier onderwijs. Dit biedt mogelijkheden om het Nederlandse
onderwijs een betere positie te geven op de internationale kennismarkt. Verder
kunnen de ontwikkelingen op het gebied van onderzoek en onderwijs beter gevolgd
worden. De afgelopen tijd zijn het IO en het regulier hoger onderwijs naar
elkaar toegegroeid vanwege de toenemende internationalisering
van het hoger onderwijs. Samenwerking is goed voor de relatie met Ontwikkelingssamenwerking,
zorgt voor continuïteit van activiteiten van IO-instellingen en levert
efficiencywinst op, zoals bij studentenhuisvesting, bibliotheek- en computerfaciliteiten
en personeelsbeleid.Er wordt al geruime tijd met de instellingen overlegd over de vraag op
welke wijze een en ander het beste kan plaatsvinden. In het ontwerp-HOOP wordt
het voornemen tot integratie verder uitgewerkt. De vijf IO-instituten bepalen
zelf in overleg met relevante universiteiten op welke wijze de integratie
vorm krijgt, dus er wordt maatwerk geleverd. Het is daarbij wel de bedoeling
dat de mogelijkheden tot synergie maximaal worden benut. Op dat punt zullen
IO-instellingen en universiteiten duidelijkheid moeten bieden. Integratie
kan op vele manieren vorm krijgen. Dit begrip wordt gebruikt omdat samenwerking
te vrijblijvend is. Het is noodzakelijk dat op het terrein van het internationaal
onderwijs de krachten gebundeld worden. De ervaring leert dat het Nederlandse
onderwijs af en toe een zetje in de goede richting nodig heeft. In het HOOP
krijgen de instellingen een grote mate van autonomie en veel mogelijkheden
tot zelfregulering. Desgevraagd zegde de minister toe dat ODA-middelen als
zodanig zullen blijven geoormerkt.SAIL zal in stand blijven en de universiteit van Wageningen kan daarin
een belangrijke rol blijven spelen. Geen van de betrokken instellingen heeft
bezwaar tegen de gang van zaken. Het IBO-rapport is te beschouwen als een
aanscherping van het rapport-Cohen. De brief van 31 mei is weer een aanscherping
van het IBO-rapport.Nadere gedachtewisselingMevrouw Dijksma (PvdA) achtte het verstandig
dat de regering afwijkt van de aanbevelingen uit het IBO-rapport. Zij constateerde
dat uit de mondelinge toelichting van de bewindslieden blijkt dat de brief
van 31 mei tot misverstanden heeft geleid. Is de regering bereid de maatregelen
die onder a t/m f worden voorgesteld, te herformuleren en opnieuw aan de Kamer
te doen toekomen? Het is bijvoorbeeld van belang dat wordt gegarandeerd dat
de IO-instellingen op adequate wijze worden betrokken bij de interdepartementale
werkgroep die het kader moet bepalen. De eerste taak van de stuurgroep is,
het formuleren van voorstellen voor een nieuw beleidskader. Mevrouw Dijksma
wees erop dat eerst de mogelijkheden daartoe geïnventariseerd moeten
worden. Vervolgens kan bezien worden op welke wijze de vraaggerichtheid verbeterd
kan worden. De doelstelling staat niet ter discussie, maar wel de wijze waarop
deze bereikt moet worden. Ook is het interessant, te vernemen welke andere
relevante aspecten van het buitenlands beleid moeten worden opgenomen in het
kader voor internationaal onderwijs. Daarnaast dient schriftelijk te worden
vastgelegd dat de ODA-gelden geoormerkt zijn.Er wordt nog gesproken over flexibilisering, over de versterking van de
samenwerking tussen IO en WO en over verheldering van de vraagstelling. Het
kabinet is er dus nog niet uit. De conclusie dat er sowieso concurrentiestelling
nodig is, lijkt dan ook voorbarig. Mevrouw Dijksma verzocht de regering, die
conclusie aan te houden. Eerst moet er duidelijkheid zijn over de koers en
dan pas komen de oplossingen in beeld.De heer Eurlings (CDA) was ermee ingenomen
dat in het kabinetsstandpunt op belangrijke punten afstand wordt genomen van
het IBO-rapport. Er blijven echter vragen over de volgorde en de te kiezen
weg. Er is nog te weinig duidelijkheid over de vraagsturing en over de kansen
van het IO. De oplossingen liggen echter wel op tafel. Niemand is erop tegen
dat gestreefd wordt naar meer samenwerking, meer vraaggerichtheid
en meer doelmatigheid. Daaraan vooraf moet echter een analyse van de knelpunten
gemaakt worden.Het is zeer de vraag of concurrentie de samenwerking in het IO bevordert.
In bijvoorbeeld de jeugdzorg heeft de introductie van concurrentie tot veel
problemen geleid. In plaats daarvan kunnen resultaatsafspraken worden gemaakt
waarop instituten worden afgerekend.De heer Eurlings onderschreef het verzoek van mevrouw Dijksma om een nieuwe
brief. Daarin moet duidelijkheid gegeven worden over de efficiency en over
de vraaggerichtheid, ook in internationaal perspectief. Het is van belang
dat het IO-veld bij de analyse wordt betrokken. Op basis van die analyse kan
het kabinet nadere voorstellen doen.In de brief moet ook nader op de samenwerking worden ingegaan. Integratie
is niet onmogelijk, maar daarbij dient aan twee voorwaarden te worden voldaan,
namelijk het blijvend garanderen van de doelstelling van ontwikkelingssamenwerking
en een keuze voor een kwalitatieve benadering. Instellingen moeten de ruimte
krijgen om afspraken te maken en niet om geografische redenen gedwongen worden
tot integratie.De heer Ter Veer (D66) verontschuldigde zich
ervoor dat hij door verplichtingen elders in het gebouw het eerste deel van
de discussie moest missen. Hij sloot zich aan bij de door mevrouw Dijksma
gestelde vragen.Mevrouw Remak (VVD) vroeg naar de achtergrond
van het voorstel om de aparte huisvestingssubsidie te schrappen. Het is goed
dat het IO-veld op een of andere wijze bij de stuurgroep betrokken wordt.
De Kamer moet op hoofdlijnen sturen. Daarop gelet, is het gewenst dat het
door de stuurgroep ontwikkelde kader aan de Kamer wordt voorgelegd. In dat
verband kunnen de onderscheiden aandachtspunten, zoals concurrentie, vraaggerichtheid
en flexibiliteit, weer aan de orde komen.Mevrouw Karimi (GroenLinks) sloot zich aan
bij het verzoek om een nieuwe brief. Daarin moet aandacht besteed worden aan
de concentratie op het bilaterale beleid. Mevrouw Karimi kwam terug op de
opmerking van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking dat het beurzencluster
wel breed ingezet kan worden, maar de steun aan opbouw van institutionele
capaciteit niet. Het nadeel van het bieden van een opleiding in Nederland
zonder enige vervolg in het land van eigen land is dat men niet zoveel met
de verworven kennis kan doen waardoor braindrain in de hand wordt gewerkt.Het is niet juist dat wordt verondersteld dat vraaggerichtheid in de huidige
situatie geheel ontbreekt. Dit principe dient vooral als uitgangspunt gehanteerd
te worden.Het veld kan op verschillende manieren bij de stuurgroep betrokken worden
zonder dat deze vertegenwoordigers op de stoel van de ambtenaren terechtkomen.De minister voor Ontwikkelingssamenwerking
schetste het voorgenomen implementatietraject. Eerst zal een inventarisatie
plaatsvinden. Daarna wordt het beleid geherformuleerd waarbij een of meer
intermediaire organisaties worden geselecteerd. De interdepartementale stuurgroep
zal hiertoe voorstellen doen, waarbij de desbetreffende organisaties intens
betrokken worden. Voor de zomer van het jaar 2000 zal de Kamer geïnformeerd
worden over de wijze waarop de voorgestelde maatregelen worden uitgewerkt.De term «andere relevante aspecten van het buitenlands beleid»
is overgenomen uit het IBO-rapport en stamt nog uit de tijd van de herijkingsoperatie.De minister benadrukte dat er nog geen duidelijkheid is over de wijze
waarop de vraaggerichtheid vorm moet worden gegeven. Uitgangspunten zijn
dat er niet wordt geconcurreerd met instellingen in ontwikkelingslanden en
dat geen programma's worden aangeboden die heel goed in ontwikkelingslanden
uitgevoerd kunnen worden. Over de vraag wordt op een open wijze met de instellingen
overlegd.Het is nooit de bedoeling geweest om ineens de kille wind van de concurrentie
los te laten op de instellingen. De komende jaren zal dit principe voorzichtig
worden geïntroduceerd. Ook studenten uit de derde wereld hebben recht
op een vergelijkend warenonderzoek van het IO in Nederland. Een ander voordeel
is dat de wijze waarop de middelen worden verdeeld, wordt gecheckt en, zo
nodig, bijgesteld. De minister was het met de Kamer eens dat het vergelijkend
warenonderzoek alleen mogelijk is als de vraag duidelijk is. De minister zegde
toe over de vormgeving van een en ander met de Kamer te overleggen.Bij capaciteitsopbouw in ontwikkelingslanden moet gegarandeerd kunnen
worden dat het instituut in stand gehouden worden. Daartoe moeten afspraken
gemaakt worden met de ministers van Onderwijs van de desbetreffende landen.
De kans van slagen is veel groter als instituten worden opgericht in landen
waar Nederland een ontwikkelingsrelatie mee heeft dan wanneer er geïsoleerd
capaciteit wordt opgebouwd. Voor het verstrekken van beurzen geldt dit bezwaar
niet. De minister was bereid met de betrokken instellingen te overleggen over
het probleem van de beklijfbaarheid van institutionele capaciteitsopbouw.Gegeven het beperkte budget van 250 mln. is het logisch dat er naar concentratie
wordt gestreefd. Het is weinig zinvol dit budget over de verouderde lijst
van 150 ontwikkelingslanden te verdelen. Overigens blijkt steeds weer dat
volstrekt niet bekend is in welke landen Nederlandse organisaties actief zijn.De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen herinnerde eraan dat in de bief is aangegeven dat de Kamer over
een jaar geïnformeerd wordt over de wijze waarop de maatregelen uitgewerkt
worden. Hij herhaalde dat er geen verschuiving tussen de budgetten zal plaatsvinden.
Het geld van Ontwikkelingssamenwerking blijft geoormerkt voor IO-activiteiten.
Wellicht blijkt dat om deze reden andere specifieke elementen, zoals huisvestingskosten,
in het geheel verwerkt moeten worden. Dan is er dus sprake van een lumpsumfinanciering.In het HOOP staat dat de integratiegedachte verder uitgewerkt zal worden,
waarbij maatwerk zal worden geleverd. De inhoudelijke samenwerking met andere
universiteiten of organisaties moet behouden kunnen worden. Het intensieve,
interactieve proces moet op 1 januari 2002 zijn afgerond. De integratie zal
niet worden voorgeschreven, maar het doel van bundeling moet wel bereikt worden
met het oog op de gewenste synergie, zowel ten aanzien van ontwikkelingssamenwerking
als ten aanzien van de binnenlandse structuur. Integratie en concurrentie
zijn middelen en geen doelen.Desgevraagd bevestigde minister dat de Kamer voor de zomer van 2000 een
brief zal ontvangen waarin de nadere stappen kenbaar worden gemaakt.De voorzitter van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,De BoerDe voorzitter van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,Van der HoevenDe griffier van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,HommesXNoot1Samenstelling: Leden: Blaauw (VVD), Weisglas (VVD), Van den Berg (SGP),
Ter Veer (D66), Van Middelkoop (GPV), Apostolou (PvdA), Voorhoeve (VVD), Hillen
(CDA), Valk (PvdA), Verhagen (CDA), ondervoorzitter, Hessing (VVD), Van Ardenne-van
der Hoeven (CDA), Hoekema (D66), Marijnissen (SP), M.B. Vos (GroenLinks),
Dijksma (PvdA), Van den Doel (VVD), Koenders (PvdA), De Boer (PvdA), voorzitter,
Van der Knaap (CDA), Ross-van Dorp (CDA), Karimi (GroenLinks), Bussemaker
(PvdA), Timmermans (PvdA) en Wilders (VVD).Plv. leden: Dijkstal (VVD), Van Baalen (VVD), De Graaf (D66),
Van 't Riet (D66), Rouvoet (RPF), Belinfante (PvdA), Patijn (VVD), Visser-van
Doorn (CDA), Zijlstra (PvdA), Eurlings (CDA), Cherribi (VVD), De Haan (CDA),
Scheltema-de Nie (D66), Van Bommel (SP), Harrewijn (GroenLinks), Gortzak (PvdA),
Remak (VVD), Albayrak (PvdA), Van Oven (PvdA), Van den Akker (CDA), Leers
(CDA), Rosenmöller (GroenLinks), Duivesteijn (PvdA), Feenstra (PvdA)
en Balemans (VVD).XNoot2Samenstelling: Leden: Schutte (GPV), Van der Vlies (SGP), Van de Camp
(CDA), Van der Hoeven (CDA), voorzitter, Rabbae (GroenLinks), Lambrechts (D66),
Dittrich (D66), Cornielje (VVD), De Vries (VVD), Dijksma (PvdA), Van Zuijlen
(PvdA), Cherribi (VVD), Rehwinkel (PvdA), ondervoorzitter, Passtoors (VVD),
Van Bommel (SP), Belinfante (PvdA), Kortram (PvdA), Ross-van Dorp (CDA), Hamer
(PvdA), Nicolaï (VVD), Barth (PvdA), Halsema (GroenLinks), Örgü
(VVD), Wijn (CDA) en Eurlings (CDA).Plv. leden: Stellingwerf (RPF), Schimmel (D66), Mosterd (CDA), Atsma (CDA),
Harrewijn (GroenLinks), Bakker (D66), Ravestein (D66), E. Meijer (VVD), Van
Baalen (VVD), Valk (PvdA), De Cloe (PvdA), Udo (VVD), Van der Hoek (PvdA),
Blok (VVD), Poppe (SP), Gortzak (PvdA), Middel (PvdA), Schreijer-Pierik (CDA),
Spoelman (PvdA), Brood (VVD), Arib (PvdA), Vendrik (GroenLinks), Rijpstra
(VVD), Verhagen (CDA) en Visser-van Doorn (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26576-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl