Wijziging Boek 1 BW i.v.m. verkorting adoptieprocedure en wijziging Wobka i.v.m. adoptie door echtgenoten van gelijk geslacht tezamen; Memorie van Antwoord
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-26 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20072008-30551, nr. F

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum ontvangst

09-09-2008

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

30551 nr. F

08-09-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamAlgemeenAdoptie door echtgenoten van gelijk geslachtAdvies van de commissie-Kalsbeek en mogelijke gevolgenSamenlevingstermijnLeeftijdsgrensOverigOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30551Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 40 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 551Wijziging van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek in verband met verkorting
van de adoptieprocedure en wijziging van de Wet opneming buitenlandse kinderen
ter adoptie in verband met adoptie door echtgenoten van gelijk geslacht tezamenFMEMORIE VAN ANTWOORDOntvangen 8 september 2008AlgemeenMet belangstelling heb ik kennisgenomen van het voorlopig verslag. Het
doet mij genoegen dat de leden van de fracties van CDA, PvdA, SP en D66 positief
zijn over het wetsvoorstel. De leden van de SGP-fractie en van de ChristenUnie-fractie
hebben grote moeite met de mogelijkheid van adoptie door paren van gelijk
geslacht. Ik ga hierna op hun bedenkingen in. Ik hecht er wel aan reeds aanstonds
op te merken dat deze mogelijkheid van adoptie niet wordt opengesteld om tegemoet
te komen aan het subjectieve belang van de potentiële adoptiefouders,
maar juist omdat ook voor het kabinet het criterium van het belang van het
kind onverkort geldt.In mijn brief aan de Tweede Kamer van 11 april 2008 (Kamerstukken
II 2007/08, 30 551, nr. 21), heb ik aangegeven dat er een verband
bestaat tussen het wetsvoorstel en de kabinetsreactie op het rapport van de
Commissie Kalsbeek over lesbisch ouderschap, omdat de aanbevelingen van de
Commissie gevolgen zouden kunnen hebben voor de wijze waarop de behandeling
van dit wetsvoorstel zou worden voortgezet. In mijn brief van 12 augustus
2008 (Kamerstukken II 2007/08, 30 551, nr. 22) heb ik aangegeven
dat het kabinet de aanbevelingen van de Commissie Kalsbeek op hoofdlijnen
zal volgen en dat ik, gelet op de tijd die gemoeid zal zijn met de voorbereidingen
en inwerkingtreding van een nieuw wetsvoorstel, de behandeling van dit wetsvoorstel
met voortvarendheid zal voortzetten.Bij de beantwoording van het voorlopig verslag wordt zoveel mogelijk de
indeling en volgorde van het verslag aangehouden.Adoptie door echtgenoten van gelijk geslachtDe leden van de CDA-fractie vragen waarop mijn opmerking in het nader
rapport is gebaseerd dat een adoptie door de vrouwelijke partner van de moeder
van het kind eerder in het buitenland zal worden geaccepteerd dan de reeds
bestaande mogelijkheid van adoptie door twee homoseksuele partners die niet
de biologische ouders zijn.Aan deze opmerking ligt geen nader onderzoek ten grondslag, zo antwoord
ik deze leden, maar de inschatting dat de erkenning van slechts één
adoptie door de vrouwelijke partner van de moeder van het kind wellicht minder
gevoelig ligt dan de erkenning van twee adopties door partners van gelijk
geslacht. In het eerste geval is immers een van de partners – de moeder –
de biologische ouder van het kind, terwijl het kind in het tweede geval tot
geen van beide ouders in familierechtelijke betrekking staat.De leden van de PvdA-fractie veronderstellen dat van de 25 landen waarmee
Nederland een adoptierelatie heeft, mag worden aangenomen dat zij kinderen
ter adoptie ter beschikking blijven stellen ten behoeve van éénouderadoptie
(wellicht wetende dat deze kinderen uiteindelijk een paar van gelijk geslacht
als ouder zullen hebben).In antwoord op de vraag van deze leden of hun veronderstelling juist is,
stel ik voorop dat het aantal beschikbare adoptiekinderen voor éénouderadoptie
gering is en zelfs daalt, evenals het aantal kinderen dat beschikbaar is voor
adoptie door echtparen. Er mag van worden uitgegaan dat de wijziging van artikel
1 van de Wet opneming buitenlandse kinderen ter adoptie (Wobka) niet van invloed
is op de beschikbaarheid van kinderen voor éénouderadoptie en
dat landen kinderen daarvoor beschikbaar blijven stellen. Zestien van de 25
herkomstlanden hebben dit desgevraagd aangegeven. Van de overige negen landen
is geen reactie ontvangen. Omdat deze landen echter ook nu al kinderen beschikbaar
stellen voor éénouderadoptie, acht ik de kans gering dat die
landen ten gevolge van de voorgestelde wijziging van artikel 1 van de Wobka
geen kinderen meer beschikbaar zullen stellen.Deze leden vragen tevens of de verwachting is dat de reductie van de verzorgingstijd
door de tweede partner naar nul (amendement-Pechtold/Wolfsen) nog verandering
in deze bereidheid zal brengen. De leden van de SP-fractie vragen of de minister
het laten samenvallen van de verzorgingstermijn van de homoseksuele partner
van de adoptant met die van de adoptant zelf niet schadelijk acht voor de
betrekkingen met onze verdragspartners.Het door de Tweede Kamer aanvaarde amendement-Pechtold/Wolfsen brengt
met zich dat bij twee opeenvolgende éénouderadopties de verzorgingstermijn
van een jaar tussen deze twee adopties komt te vervallen. Het amendement komt
erop neer dat de twee éénouderadopties op hetzelfde tijdstip
kunnen worden uitgesproken en dat er dus feitelijk een adoptie door partners
van gelijk geslacht tezamen plaatsvindt. De procedure is nu echter reeds zo
ingericht, dat de landen van herkomst op de hoogte zijn van de feitelijke
gezinssituatie en gezinssamenstelling. Zij weten derhalve ook nu al of de
aspirant-adoptiefouder die om éénouderadoptie verzoekt, een
relatie heeft met een partner van hetzelfde geslacht. Hoewel ik niet geheel
kan uitsluiten dat genoemd amendement van invloed kan zijn op de bereidheid
van de landen van herkomst om nog steeds kinderen beschikbaar stellen voor éénouderadoptie,
acht ik de kans daarop betrekkelijk gering.In antwoord op de vraag van de leden van de PvdA-fractie naar een concrete
uitwerking van goede voorlichting, merk ik op dat reeds thans door de Stichting
Adoptievoorzieningen in de verplichte algemene voorlichting aan aspirant-adoptiefouders
uitvoerig aandacht wordt besteed aan de (on)mogelijkheden van adoptie door
aspirant-adoptiefouders met een partner van gelijk geslacht. Het voorlichtingsmateriaal
is nog niet aangepast, maar dit zal naar verwachting gereed zijn zodra het
wetsvoorstel in werking treedt. Ik hecht veel waarde aan een goede voorlichting
en een realistische weergave van de feitelijke situatie, om irreële verwachtingen
bij paren van gelijk geslacht zoveel mogelijk te voorkomen.De leden van de PvdA-fractie vragen hoe de minister motiveert dat een
kind dat binnen een Nederlands huwelijk is geboren, niet rechtens familierechtelijk
is gerelateerd aan beide huwelijkspartners in geval van gelijk geslacht van
die partners, bezien in relatie tot artikel 1 van de Grondwet en artikel 2,
lid 1 van het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind (IVRK).Bij de invoering van het huwelijk tussen twee personen van gelijk geslacht
is er destijds niet voor gekozen hieraan ook van rechtswege afstammingsrechtelijke
gevolgen te verbinden in het geval binnen die relatie kinderen worden geboren.
Het juridisch ouderschap van de echtgenote van de moeder van het kind kan
daarom alleen door adoptie tot stand worden gebracht. Dit is, voor zover in
andere landen het huwelijk tussen twee personen van gelijk geslacht al mogelijk
is (en adoptie openstaat voor paren van gelijk geslacht), in die landen niet
anders. Reeds om die reden kan bezwaarlijk worden aangenomen dat sprake zou
zijn van strijd met het IVRK. Uit artikel 1 van de Grondwet vloeit evenmin
de noodzaak van een andere benadering van dit punt van afstammingsrecht voort.De leden van de fracties van SGP en ChristenUnie vragen of er naar de
opvatting van de regering op grond van het Europees Verdrag voor de Rechten
van de Mens en het IVRK gesproken moet worden van discriminatie wanneer adoptiemogelijkheden
voor hetero- en homoseksuele paren niet gelijk zouden worden gesteld.Het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de
fundamentele vrijheden (EVRM) omvat niet het recht tot adoptie, zoals het
Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft geoordeeld in zijn uitspraak
van 26 februari 2002 (Fretté vs. France, NJ 2002, 553). In deze
zaak mocht Frankrijk een alleenstaande homoseksuele man toestemming weigeren
voor éénouderadoptie. Het Hof oordeelde dat de lidstaten terzake
een ruime beoordelingsmarge («margin of appreciation») hebben.
Lidstaten kunnen en mogen dus wel kiezen voor adoptie door homoseksuele personen,
maar zijn daartoe niet verplicht. Deze ruime beoordelingsbevoegdheid hangt
samen met het feit dat binnen de lidstaten van de Raad van Europa geen algemeen
aanvaarde opvatting («common ground») bestaat over het al dan
niet toelaatbaar zijn van adoptie door homoseksuelen, wat bijvoorbeeld ook
het geval is met het homohuwelijk. Uit deze uitspraak blijkt dat uit het EVRM
niet volgt dat sprake is van discriminatie, indien de adoptiemogelijkheden
voor heteroseksuele en homoseksuele paren niet gelijk zouden worden gesteld.
Dat laat evenwel de alleszins gerechtvaardigde doelstelling van dit wetsvoorstel
onverlet om paren van gelijk geslacht voor de toepassing van de Nederlandse
wetgeving gelijk te behandelen. Het IVRK ten slotte laat zich niet uit over
adoptiemogelijkheden door paren van verschillend en paren van gelijk geslacht.Desgevraagd antwoord ik de leden van de fracties van SGP en ChristenUnie
dat de mogelijkheid van adoptie door een homopaar niet te beschouwen valt
als een dwingend sequeel van de mogelijkheid tot het sluiten van een huwelijk
tussen personen van hetzelfde geslacht, dan wel van de bestaande mogelijkheid
van éénouderadoptie, maar is ingegeven door het belang van het
kind.Advies van de commissie-Kalsbeek en mogelijke gevolgenDe vraag van de leden van de PvdA-fractie naar het advies van de Commissie
Kalsbeek over lesbisch ouderschap, dat op 31 oktober 2007 is uitgebracht,
en de wijze van verwerking daarvan in Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek (BW),
beantwoord ik als volgt. Omdat de aanbevelingen van de Commissie Kalsbeek
gevolgen konden hebben voor de wijze waarop de behandeling van het onderhavige
wetsvoorstel zou worden voortgezet, heeft de behandeling van dit
wetsvoorstel geruime tijd stilgelegen. Het kabinet heeft inmiddels zijn standpunt
bepaald met betrekking tot het advies van de Commissie Kalsbeek. Bij brieven
van 12 augustus 2008 heb ik de Eerste en de Tweede Kamer daarvan op de
hoogte gesteld (Kamerstukken I 2007/08, 30 551, nrs. E en 22). De adviezen
van de Commissie Kalsbeek zullen op hoofdlijnen worden gevolgd. Voor de duomoeder
wordt juridisch ouderschap zonder tussenkomst van de rechter mogelijk gemaakt.
Bij de uitwerking staat het belang van het kind voorop. Ook zal aandacht worden
besteed aan de positie van de biologische vader met family
life als bedoeld in artikel 8 EVRM en het recht van het kind op informatie
met betrekking tot zijn afstamming. Voor gehuwde of geregistreerde lesbische
paren die gebruik hebben gemaakt van een donor in de zin van de Wet donorgegevens
kunstmatige bevruchting, wordt het ouderschap van rechtswege geïntroduceerd.
Het zal enige tijd kosten het desbetreffende wetsvoorstel voor te bereiden.
Zoals in de brieven is aangegeven, zal ik in de voorbereidende fase van het
wetsvoorstel deskundigenadvies inwinnen op het gebied van het EVRM. Ik streef
ernaar dat voor de zomer van 2009 een wetsvoorstel aan de Raad van State wordt
voorgelegd. Gelet op de tijd die gemoeid is met de voorbereidingen van een
nieuw wetsvoorstel en vervolgens de behandeling ervan in de beide Kamers der
Staten-Generaal, acht het kabinet het zinvol voor de tussentijd de versoepeling
van de adoptieregels voor de duomoeder in dit wetsvoorstel door te zetten.De leden van de PvdA-fractie vernemen daarnaast graag wat de belasting
is van de bij het personen- en familierecht betrokken instanties en personen
(notarissen, advocaten, rechterlijke macht, vergunninghouders, etc.) als het
nu voorliggende wetsvoorstel inclusief de adoptie door de lesbische partner
zou moeten worden ingevoerd, terwijl op korte termijn daarna het advies van
de Commissie-Kalsbeek in een nieuw wetsvoorstel zou moeten worden verwerkt.Invoering van dit wetsvoorstel kan als een tijdelijke oplossing worden
beschouwd indien het zo-even aangeduide wetsvoorstel over het duomoederschap
anders dan door adoptie het Staatsblad zal hebben bereikt en in werking zal
zijn getreden. Na inwerkingtreding van laatstbedoeld wetsvoorstel over het
duomoederschap, zal worden bezien of en in welke mate aan de versoepeling
van de adoptieregels die in het onderhavige wetsvoorstel wordt geregeld, nog
behoefte bestaat. Indien dit niet het geval zou zijn, zou dat kunnen betekenen
dat advocaten en gerechten slechts voor een tijdelijke duur met de in het
onderhavige wetsvoorstel gewijzigde adoptiebepalingen zullen moeten werken.
Deze wijzigingen zijn echter niet van dien aard, dat dit bezwaarlijk kan worden
geacht. Voor de Stichting donorgegevens kunstmatige bevruchting geldt dat
zij zowel op grond van de tijdelijke wijzigingen in dit wetsvoorstel als ingevolge
het nieuw voor te bereiden wetsvoorstel gevraagd kan worden een verklaring
af te leggen dat de moeder en de duomoeder gebruik hebben gemaakt van een
anonieme donor. Dit wetsvoorstel levert voor deze stichting derhalve geen
extra werk op in vergelijking met de toekomstige situatie. Voor de vergunninghouders
heeft een en ander geen gevolgen. Zij zijn immers uitsluitend bij interlandelijke
adopties betrokken.Het valt de leden van de PvdA-fractie op, dat inzake adoptie verschillende
partiële wijzigingen zijn en zullen worden ingevoerd. Deze leden vragen
welke instrumenten de minister inzet om «over all» een transparant,
consistent en zo eenvoudig mogelijk rechtsstelsel te behouden ondanks de genoemde
partiële wijzigingen.Bij de verdere voorbereiding van het wetsvoorstel over het lesbisch ouderschap
anders dan door adoptie, zal worden bezien of en in hoeverre de thans aan
de orde zijnde wijzigingen van de adoptieregels voor de duomoeder die in dit
wetsvoorstel zijn opgenomen, zullen worden gehandhaafd. In dat
nieuwe wetsvoorstel zal worden gestreefd naar zoveel mogelijk consistentie,
eenvoud en transparantie van de adoptiebepalingen in Boek 1 van het BW. Voor
de interlandelijke adopties is reeds een wetsvoorstel tot wijziging van de
Wobka voorbereid. De verdere voorbereiding van dat wetsvoorstel is vorig jaar
stilgelegd in verband met de advisering door de Commissie Kalsbeek over interlandelijke
adoptie. Laatstgenoemd advies is op 29 mei uitgebracht. Zodra het kabinetsstandpunt
over dat (tweede) advies van de Commissie Kalsbeek gereed is, zal de voorbereiding
van dat wetsvoorstel weer ter hand worden genomen. In dat wetsvoorstel zullen
de aanbevelingen van de Commissie Kalsbeek, voor zover het kabinet die overneemt,
worden verwerkt. De reeds aangekondigde wijzigingen van de Wobka en de wijzigingen
van de Wobka als gevolg van het (tweede) advies van de Commissie Kalsbeek
kunnen derhalve in één wetsvoorstel worden geregeld. Ook dit
zal een goede bijdrage leveren aan een transparant, consistent en eenvoudig
rechtsstelsel, waarvoor de leden van de PvdA-fractie terecht hebben gepleit.De leden van de SP-fractie constateren dat er nog steeds een groot tekort
aan pleegouders is en vragen of de minister van mening is dat het verantwoord
is te denken aan een verruiming van de mogelijkheden om kinderen uit het buitenland
te halen, terwijl kinderen in Nederland in tehuizen terecht komen of blijven
bij gebrek aan pleeggezinnen. Deze leden vragen voorts of de minister bereid
is om de opdracht aan de Commissie-Kalsbeek te verruimen om ook dit aspect
mee te nemen in haar advisering.De Commissie Kalsbeek heeft in haar advies over interlandelijke adoptie
aangegeven dat zij het uitdrukkelijk niet de taak van de overheid acht om
een toename te faciliteren van het aantal kinderen dat voor adoptie naar Nederland
in aanmerking komt (zie paragraaf 5.3 en de samenvatting blz. 15, laatste
alinea). Ik onderschrijf deze mening, maar teken daarbij aan dat ik, ingeval
kinderen ouders nodig hebben, daarbij niet te zeer terughoudend wil zijn.
Van belang is dat de nodige zorgvuldigheid in acht wordt genomen en er geen
sprake is van commerciële praktijken. De Commissie is in haar advies
ook ingegaan op pleegzorg als alternatief voor interlandelijke adoptie (paragraaf 5.4)
en heeft aanbevolen na te gaan in hoeverre het interesseren van potentiële
adoptieouders voor de pleegzorg behoort tot een van de mogelijke oplossingen
om het potentieel aan pleegouders te versterken en een deel van de wachtlijst
van potentiële adoptieouders te doen afnemen (aanbeveling 25). Het kabinet
beraadt zich thans over zijn standpunt met betrekking tot dit advies. Overigens
meld ik met instemming dat in de periode oktober 2007 tot juli 2008 op projectbasis
door de Stichting Adoptievoorzieningen in samenwerking met Pleegzorg Nederland
extra voorlichtingsbijeenkomsten zijn georganiseerd ten behoeve van aspirant-adoptiefouders
om hen te informeren over de afnemende en veranderende adoptiemogelijkheden.
Daarin werden de aspirant-adoptiefouders eveneens attent gemaakt op de mogelijkheid
van pleegzorg als alternatief voor adoptie.De leden van de fracties van SGP en ChristenUnie vragen hoe de regering
zich het vervolgtraject met betrekking tot de aanpassing van de wetgeving
betreffende interlandelijke adoptie voorstelt. Zij vragen tevens of, en zo
ja in hoeverre, conclusies omtrent de evaluatie van de Wobka in zulk een vervolgtraject
zullen worden meegenomen en of daarvan ook de verruiming van leeftijdscriteria
bij interlandelijke adoptie deel uitmaakt.In antwoord op een eerdere vraag van de leden van de PvdA-fractie heb
ik aangegeven dat de wijzigingen van de Wobka als gevolg van het advies van
de Commissie Kalsbeek over interlandelijke adoptie zullen worden opgenomen
in het reeds aangekondigde wetsvoorstel tot wijziging van de Wobka dat nog
in voorbereiding is. In dat wetsvoorstel is ook de evaluatie van
de Wobka verwerkt, waarnaar deze leden verwijzen. De Commissie Kalsbeek heeft
tevens aanbevelingen gedaan over de leeftijdsgrenzen. Voor zover het kabinet
die aanbevelingen overneemt, zullen zij eveneens in genoemd wetsvoorstel worden
uitgewerkt.De leden van de fractie van D66 vragen naar de gevolgen voor de positie
van de bijmoeder als de moeder komt te overlijden, als de adoptie-aanvraag
vóór de geboorte of binnen zes maanden na de geboorte plaatsvindt.
Deze leden vragen voorts of de bijmoeder met terugwerkende kracht het kind
kan adopteren als het kind te vroeg wordt geboren en de moeder overlijdt voordat
er een aanvraag tot adoptie is ingediend. Deze leden vragen of het hierbij
nog uitmaakt of het paar getrouwd is, een geregistreerd partnerschap heeft
of een andere relatievorm heeft, en of het tevens uitmaakt of het kind is
verwekt via een IVF-behandeling waarbij de biologische vader al dan niet bekend
is.Indien de duomoeder op grond van artikel 1:230, lid 2, BW de adoptie verzoekt
voor de geboorte of binnen zes maanden na de geboorte, werkt de adoptie terug
tot het tijdstip van indiening van het verzoek. Dat geldt ook indien de (biologische)
moeder tijdens of na de geboorte van het kind overlijdt, indien het kind te
vroeg is geboren en indien het verzoek om adoptie pas na het overlijden van
de (biologische) moeder wordt ingediend. De duomoeder kan het kind derhalve
in al deze situaties met terugwerkende kracht adopteren. De relatievorm tussen
de (biologische) moeder en de duomoeder is niet relevant. Met een verklaring
van de Stichting donorgegevens kunstmatige bevruchting zal de adoptie eenvoudiger
kunnen worden uitgesproken dan zonder deze verklaring. Voor het overige maakt
het geen verschil of er een bekende of onbekende biologische vader is.SamenlevingstermijnDe leden van de CDA-fractie stellen de vraag met betrekking tot het schrappen
van de samenlevingstermijn als bedoeld in artikel 1:227 BW, of een zekere
bestendigheid van het milieu waarin de adoptie plaatsvindt, of van de relatie
van de adoptiefouders, toch niet een noodzakelijke voorwaarde vormt voor een
uit te spreken adoptie. Deze leden vragen met behulp van welk criterium dient
te worden beoordeeld of de adoptiefouders voldoende basis hebben voor het
uitoefenen van het (adoptief-) ouderschap, wanneer de genoemde termijn komt
te vervallen.Het wetsvoorstel voorziet erin dat het juridisch ouderschap ook ingeval
een kind wordt geboren binnen een relatie van twee vrouwen, in een zo vroeg
mogelijk stadium en in ieder geval tijdig, namelijk met ingang van de geboorte,
kan worden gevestigd. Ik wijs er daarbij op dat voor de beide andere situaties
van juridisch ouderschap – ontstaan door erkenning van het kind of een
van rechtswege gevestigd ouderschap – evenmin een samenlevingstermijn
geldt. De voorgestelde regeling beoogt de vereisten die aan de relatie tussen
de moeder en haar vrouwelijke partner worden gesteld zoveel mogelijk gelijk
te doen zijn met de vereisten te stellen aan de relatie tussen personen van
verschillend geslacht. De rechter zal het adoptieverzoek steeds toetsen aan
het kennelijk belang van het kind. In zoverre vindt er bij adoptie altijd
nog een toets plaats.De leden van de SP-fractie merken op dat in artikel 1:227 lid 4 BW niet
een uitzondering op de samenlevingstermijn is gemaakt voor de adoptant en
de moeder, maar voor de adoptant en de ouder. Deze leden vragen of er andere
situaties denkbaar zijn waarin de samenlevingseis niet geldt en zo nee, of
het niet duidelijker is om te benoemen dat het gaat om de moeder en haar levensgezel
van gelijk geslacht, zoals in artikel 1:228 lid 3 BW.Ingevolge de voorgestelde nieuwe volzin in artikel 1:227 lid 2 BW geldt
de in dit artikellid genoemde samenlevingstermijn niet indien het kind wordt geboren binnen de relatie van de adoptant en de ouder. In deze nieuwe
volzin is gekozen voor een sekseneutrale formulering. Dat betekent dat deze
bepaling ook zou kunnen gelden voor heteroseksuele paren. In de praktijk zal
dat echter niet zo gauw tot toepassing komen. Normaalgesproken zal de mannelijke
partner van de moeder van rechtswege ouder worden of, indien van een huwelijk
geen sprake is, het kind erkennen. Indien de moeder na de geboorte van het
kind een nieuwe (mannelijke) partner krijgt, is het kind niet geboren binnen
de relatie van de moeder en haar partner en is de regeling van artikel 1:227
lid 2 BW niet van toepassing. Ten slotte kan zich de situatie voordoen dat
de moeder tijdens haar zwangerschap een nieuwe partner krijgt. Indien de moeder
niet gehuwd is en de biologische vader het kind niet erkent, zou de (mannelijke)
partner van de moeder in dit geval op grond van artikel 1:227 lid 2, derde
volzin, BW kunnen adopteren zonder dat de samenlevingstermijn geldt. Hoewel
deze nieuwe partner het kind ook zou kunnen erkennen terwijl hij niet de biologische
vader is, loopt hij in dat geval het risico dat deze erkenning op de voet
van artikel 1:205 BW wordt vernietigd.LeeftijdsgrensOnder verwijzing naar een door de Tweede Kamer met een ruime meerderheid
aangenomen amendement over de leeftijdsgrenzen vragen de leden van de CDA-fractie
naar de stand van zaken van het conceptwetsvoorstel dat ter consultatie is
verzonden en wat dienaangaande de stand van zaken in het buitenland is.Het wetsvoorstel tot wijziging van de Wobka waar deze leden op doelen,
is in de zomer van 2006 ter advisering voorgelegd aan verschillende bij adoptie
betrokken organisaties. Mede naar aanleiding van de kritische adviezen met
betrekking tot de verruiming van de leeftijscriteria is de Commissie Kalsbeek
gevraagd daarover te adviseren. De Commissie heeft in haar advies over interlandelijke
adoptie aangegeven dat de leeftijdsgrenzen niet dienen te worden verruimd.
Feitelijk is er mogelijk wel sprake van enige verruiming in de aanbevelingen
van de commissie, omdat de Commissie aanbeveelt de maximumleeftijd van het
te adopteren kind te verhogen van 6 naar 8 jaar, terwijl het maximale leeftijdverschil
tussen adoptiefouder enkind volgens de commissie gehandhaafd kan blijven op
veertig jaar. Zoals hiervoor al werd aangegeven, zal de voorbereiding van
genoemd wetsvoorstel weer ter hand worden genomen zodra het kabinetsstandpunt
over het (tweede) advies van de Commissie Kalsbeek gereed is.In antwoord op de vraag van deze leden naar de stand van zaken aangaande
de leeftijdsgrenzen in het buitenland, geef ik de laatst bekende cijfers van
de ontvangende landen die een wettelijke leeftijdsgrens hanteren of die in
de praktijk leeftijdsgrenzen hanteren: Australië: 45 (uitzonderingen
in enkele staten); België: 45–50; Duitsland: 45 (praktijk); Finland:
55–58 (praktijk); Griekenland: 60; Ierland: 40–45 (praktijk);
IJsland: 45; Italië: 63 (praktijk); Litouwen: 50; Noorwegen: 45 (uitzonderingen
mogelijk); Oostenrijk: 45 (praktijk); Polen: vrouw 40, man 45 (praktijk);
Portugal: 50; Slowakije: 50 (praktijk); Tsjechië: 45 (praktijk); Zweden:
45 (aanbeveling)1. Uit deze cijfers blijkt dat
in de meeste landen waarin een leeftijdsgrens wordt gehanteerd, deze grens
ligt tussen de 45 en 50 jaar.De leden van de fractie van SP vragen, in verband met de verruiming van
de leeftijdsgrenzen, of het mij bekend is dat, nu het aanbod van ter adoptie
aangeboden kinderen drastisch daalt en de vraag naar kinderen in ernstige
mate het aanbod overstijgt, dit leidt tot ernstige, als mensenhandel te kwalificeren,
misstanden en of een verruiming van de mogelijkheden tot adoptie, in dit licht
bezien, een verantwoord signaal is.De incidenten, zoals door de media aan het licht gebracht met betrekking tot India en China, laten de kwetsbaarheid zien van interlandelijke
adoptie. Het adoptieproces kan onder druk komen te staan als gevolg van het
grote aanbod aan aspirant-adoptiefouders en het dalende aantal kinderen dat
voor interlandelijke adoptie beschikbaar wordt gesteld. Of daarbij in bepaalde
gevallen gesproken kan worden van mensenhandel, is niet te zeggen. Uiteraard
is en blijft het bij interlandelijke adoptie van groot belang dat de adoptieprocedure
zorgvuldig verloopt en dat dergelijke misstanden zoveel mogelijk worden voorkomen.Ik ben van mening dat verruiming van de mogelijkheden tot adoptie geen
doel op zich mag zijn. Dit is bij dit wetsvoorstel ook niet het geval. Hoewel
de Commissie Kalsbeek aanbeveelt de maximumleeftijd van het te adopteren kind
met twee jaar te verhogen, is het, zo het kabinet deze aanbeveling overneemt,
nog maar de vraag of de potentiële groep te adopteren kinderen hierdoor
groter zal worden. De algemene tendens is momenteel immers dat het aantal
kinderen dat ter adoptie wordt aangeboden, afneemt.OverigDe leden van de CDA-fractie wijzen erop dat in het nader rapport de opvatting
van de Raad van State wordt bestreden dat adoptie een kinderbeschermingsmaatregel
is waarbij het kind niets meer van de ouder heeft te verwachten, met het argument
dat een maatregel van kinderbescherming in beginsel is gericht op herstel
van de relatie van de ouder(s) met het kind. Deze leden vragen zich af of
dit argument valide is, omdat bij een kinderbeschermingsmaatregel het belang
van het kind toch bepalend is, ook in het geval dat het kind niets meer van
de ouder(s) heeft te verwachten en een herstel van de relatie met de ouder(s)
zelfs dient te worden ontraden. Deze leden vragen hoe de minister het karakter
van adoptie opvat wanneer deze naar zijn mening niet (voornamelijk) als een
kinderbeschermingsmaatregel moet worden gezien waarbij het belang van het
kind allesbepalend is.De Raad van State heeft in zijn advies opgemerkt dat adoptie een kinderbeschermingsmaatregel
is waarbij het kind niets meer van de ouder te verwachten heeft. Anders dan
deze leden veronderstellen, heb ik in het nader rapport niet bedoeld te bestrijden
dat adoptie een maatregel van kinderbescherming is. Wel heb ik in het nader
rapport aangegeven dat adoptie niet in alle gevallen primair een maatregel
van kinderbescherming is, maar in geval van adoptie door een duomoeder meer
als een instrument van gezinsvorming, een voorziening waarbij het aspect van
(het vestigen van) afstamming vooropstaat, kan worden beschouwd. Een maatregel
van kinderbescherming is in beginsel gericht op herstel van de relatie tussen
de ouder en het kind. Wanneer herstel van deze relatie niet (meer) in beeld
is, kan adoptie een gewenste maatregel zijn om de positie van een kind te
beschermen. In de gevallen waar het wetsvoorstel betrekking op heeft, heeft
het kind niets (meer) van de biologische ouder – een (onbekende) donor –
als ouder te verwachten. In die gevallen kan adoptie in meerdere mate als
een mogelijkheid tot gezinsvorming en in mindere mate als een maatregel van
kinderbescherming worden gezien.De leden van de CDA-fractie vragen of het ontbreken van een voornemen
van de regeringen van de Nederlandse Antillen en Aruba om een wijziging als
in het onderhavige wetsvoorstel aan te brengen kan betekenen dat deze regeringen
bezwaren hebben tegen een zodanige wetswijziging, of dat de regering van mening
is dat daarvan geen sprake is.Omdat het onderhavige wetsvoorstel materieel geen ingrijpende wetswijziging
bevat, zijn de Nederlandse Antillen en Aruba destijds niet geconsulteerd.
Mij is wel bekend dat de regeringen van deze landen zelf niet het voornemen
hebben een vergelijkbare voorziening te treffen. Zij behoeven een dergelijke
voorziening ook niet te treffen.Er bestaat, dit in antwoord op de vraag van de leden van de CDA-fractie
naar een overzicht van de landen waarmee Nederland bilaterale overeenkomsten
heeft gesloten met betrekking tot interlandelijke adoptie en wanneer daarbij
ook adoptie door een paar van gelijk geslacht tot de mogelijkheden behoort,
momenteel geen bilaterale overeenkomst met enig land van herkomst met betrekking
tot interlandelijke adoptie.De leden van de SP-fractie vragen waarom het afwijkende toetsingscriterium
in geval van adoptie waarbij gebruik gemaakt is van een anonieme donor in
artikel 1:227 lid 4 BW noodzakelijk is, mede in het licht van artikel 3 IVRK
en het feit dat adoptie door de doctrine nog onweersproken als een kinderbeschermingsmaatregel
moet worden gezien. Deze leden vragen voorts of ik het neveneffect, dat hierdoor
wellicht eerder gekozen wordt voor een anonieme donor, waarschijnlijk en gewenst
acht.In het voorgestelde artikel 1:227 lid 4 BW is toewijzing van het adoptieverzoek
het uitgangspunt, tenzij de adoptie kennelijk niet in het belang van het kind
is. Ik vind dat een goed uitgangspunt, omdat dat recht doet aan de omstandigheden
waarin het verzoek tot adoptie wordt gedaan en past in de beleving van degenen
die hebben gekozen voor een anonieme donor. De (vrouwelijke) adoptant en de
moeder kiezen er immers bewust voor om samen een gezin te stichten en het
binnen hun relatie geboren kind samen te verzorgen en op te voeden. Op grond
van artikel 3 IVRK, waarnaar deze leden verwijzen, vormen de belangen van
het kind een eerste overweging bij alle maatregelen betreffende kinderen.
De voorgestelde regeling van artikel 1:227 lid 4 BW verandert niets ten nadele
van het kind dat is verwekt door middel van een anonieme donor, maar dient
nu juist in het belang van het kind. Het kind heeft er immers belang bij twee
ouders te hebben. De anonieme donor heeft een andere positie dan de bekende
donor of de verwekker van het kind. Een anonieme donor heeft geen family life met het kind. Het kind heeft van een anonieme
donor derhalve niets te verwachten als ouder. Onder deze omstandigheden vind
ik dat als uitgangspunt mag worden gehanteerd dat het verzoek om adoptie wordt
toegewezen, tenzij er desalniettemin toch aanwijzingen zouden zijn dat de
adoptie kennelijk toch niet in het belang van het kind zou zijn.Het door deze leden genoemde neveneffect acht ik niet waarschijnlijk.
De vraag van deze leden of het gewenst is dat wellicht vaker voor een anonieme
donor wordt gekozen, kan ik niet in zijn algemeenheid beantwoorden. Dat zal
immers per individueel geval verschillen.De leden van de SP-fractie vragen in verband met het lid dat aan artikel
1:230 BW wordt toegevoegd en dat de postume adoptie in ere herstelt, of een
kinderbeschermingsmaatregel met terugwerkende kracht kan worden opgelegd.
Deze leden wijzen er voorts op dat de stelling dat een kinderbeschermingsmaatregel
in beginsel gericht is op herstel van de relatie met het kind niet houdbaar
is, gelet op het doel en de gronden van ontheffing en ontzetting.Zoals ik hiervoor in antwoord op een vraag van de leden van de CDA-fractie
heb gesteld, is in het nader rapport aangegeven dat adoptie niet alleen een
maatregel van kinderbescherming is, maar in de gevallen van adoptie door de
duomoeder primair als een voorziening die afstamming van de duomoeder tot
stand brengt, kan worden beschouwd. Ik heb aangegeven dat een maatregel van
kinderbescherming in beginsel gericht is op herstel
van de relatie tussen de ouder en het kind. Dat geldt uiteraard niet voor
de situatie waarin herstel van de relatie met de ouder schadelijk moet worden
geacht voor het kind. Ook in geval van ontheffing en ontzetting van het gezag
is herstel in het gezag mogelijk, namelijk indien de rechtbank overtuigd is
dat het kind wederom aan zijn ontheven of ontzette ouder mag worden toevertrouwd
(art. 1:277 BW). De voogd dient hiervoor ook oog te hebben, zoals
met name blijkt uit de artikelen 40 e.v. van het Uitvoeringsbesluit Wet op
de jeugdzorg.Met de aanvulling van artikel 1:230 lid 2 BW wordt zoveel mogelijk aangesloten
bij de regeling van de erkenning, die ook reeds voor de geboorte kan worden
gedaan en die ertoe leidt dat het kind reeds vanaf diens geboorte bij overlijden
van de erkenner voor de geboorte in familierechtelijke betrekking komt te
staan tot de erkenner. De terugwerkende kracht van de adoptie is beperkt gehouden:
alleen wanneer de adoptie voor de geboorte of binnen zes maanden na de geboorte
is verzocht, kan de adoptie terugwerkende kracht hebben. Terugwerkende kracht
wordt bovendien niet verleend wanneer door de adoptie familierechtelijke betrekkingen
met een andere ouder worden verbroken. Onder deze voorwaarden acht ik deze
beperkte regeling van terugwerkende kracht verantwoord en wenselijk.De leden van de SP-fractie vragen of het mogelijk is dat een (al dan niet
postuum) geadopteerd kind opnieuw wordt geadopteerd of alsnog wordt erkend.In antwoord op deze vraag merk ik op dat indien de adoptie wordt uitgesproken
na het overlijden van adoptant, adoptie van het kind door anderen mogelijk
is. Erkenning is in dat geval niet meer mogelijk (zie artikel 1:204 lid 1,
onderdeel f, BW), tenzij de adoptie eerst is herroepen (artikel 1:232 BW).De leden van de fractie van D66 vernemen graag wat de juridische gevolgen
van dit wetsvoorstel zijn voor de positie van partners, al dan niet van gelijk
geslacht, die gebruik maken van een draagmoeder. Deze leden vragen of de relatievorm
hierbij van belang is en welke de situatie is als de draagmoeder tijdens of
kort na geboorte overlijdt.Het wetsvoorstel heeft geen gevolgen voor paren van gelijk geslacht die
gebruik hebben gemaakt van een draagmoeder, zo antwoord ik deze leden. De
wijzigingen in dit wetsvoorstel zien uitsluitend op de situatie dat een kind
geboren wordt in de relatie van de adoptant en de moeder. Indien sprake is
van een draagmoederschapconstructie wordt het kind niet binnen de relatie
van de moeder en de adoptant geboren.De minister van Justitie,Dr. E. M. H. Hirsch BallinXNoot1International Social Service/International Reference Centre for the Rights
of Children Deprived of their Family, The age prescriptions for the prospective
parents, november 2001. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20072008-30551-F.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl