Vaststelling begroting van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2005; Brief ministers over ondersteuning van civiele autoriteiten door de krijgsmacht
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29800-X, nr. 84

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

02-05-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

29800-X nr. 84

22-04-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. Ontwikkelingen in de nationale veiligheid3. Nationale veiligheid en de rol van de krijgsmachtHernieuwde structurele samenwerkingVan kwantiteit naar kwaliteitBestrijding bij de bronWettelijke kaders4. De eigen taken van de krijgsmacht in NederlandKoninklijke marechausseeKustwacht voor de Nederlandse Antillen en ArubaKustwacht NederlandExplosievenopruimingBijzondere BijstandLuchtruimbewakingMilitaire Inlichtingen en Veiligheidsdienst (MIVD)Calamiteitenhospitaal5. Militaire steun en bijstandCiviel Militaire Bestuursafspraken (CMBA)VoorbereidingBescherming tegen NBC-wapensNon-ProliferatieICT-ondersteuningInzet reservisten6. Een verkenning van toekomstige mogelijkhedenInzet van waarnemingsmiddelenOndersteuning aansturingBescherming havensBescherming luchtruimBeveiliging objecten en gebieden7. Ten slotteOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29800-XToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 62 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 800 XVaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Defensie
(X) voor het jaar 2005nr. 84BRIEF VAN DE MINISTERS VAN DEFENSIE EN VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIESAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 22 april 20051. InleidingVan oudsher verleent de krijgsmacht de civiele autoriteiten militaire
bijstand en steun. Militaire middelen worden dan onder civiel gezag ingezet.
Tevens vervult Defensie enkele wettelijke taken onder civiel gezag. Zo is
de Koninklijke Marechaussee in het kader van de Politiewet 1993 belast met
diverse civiele politietaken. Tot voor kort had Defensie vooral een «vangnetfunctie»
voor de bestuurlijke autoriteiten voor het geval de capaciteiten van hulpverleningsdiensten
(dreigen) tekort (te) schieten. Dit betekent dat de krijgsmacht waar mogelijk
bijstand verleent.Het belang van de derde hoofdtaak van Defensie – de ondersteuning
van civiele autoriteiten – is door de terroristische dreiging verder
toegenomen. De ervaringen bij de aanslagen in New York en Madrid laten zien
hoe belangrijk het is duidelijke afspraken te maken over beschikbaar te stellen
capaciteiten en de aansturing daarvan. De samenleving verwacht dat de krijgsmacht
er ook in Nederland staat wanneer dat nodig is. Bij een incident of ramp moeten
civiele en militaire autoriteiten elkaar blindelings kunnen vinden en weten
wat ze aan elkaar hebben. Dit vereist duidelijke afspraken vooraf over beschikbaar
te stellen capaciteiten, een goede afstemming van de te hanteren procedures,
gezamenlijke draaiboeken en oefeningen. Het gaat daarbij niet langer alleen
om de vangnetfunctie van Defensie in geval van dreigende tekorten aan civiele
capaciteiten, maar om een structurele rol als veiligheidspartner.Ook de reducties in de defensiecapaciteiten als gevolg van de recente
herstructurering van Defensie en de veelvuldige inzet van militaire eenheden
in het buitenland, noodzaken tot structurele afspraken. Defensie investeert
in hoogwaardig opgeleid personeel en materieel en heeft die hard nodig voor
de veeleisende inzet in het buitenland. Omdat hun specialisaties schaars zijn,
vereist hun inzet voor algemene ondersteuning in eigen land een gedegen afweging
met andere taken. Anderzijds is gebleken dat de krijgsmacht ook
door haar inzet in het buitenland over unieke kennis, vaardigheden en middelen
beschikt die van wezenlijk belang kunnen zijn bij de bestrijding van terrorisme
en rampen in Nederland. Verder blijken moderne defensiecapaciteiten ook in
andere westerse landen op steeds meer gebieden te kunnen bijdragen aan de
nationale veiligheid.Bij de behandeling van de Defensiebegroting 2005 heeft Defensie de Kamer
een beleidsnota over de derde hoofdtaak toegezegd. Met deze brief doen wij
die toezegging gestand. Hierin tonen wij hoe Defensie vanuit al haar hoofdtaken
(bescherming grondgebied, internationale crisisbeheersing, ondersteuning civiele
autoriteiten) bijdraagt aan de nationale veiligheid. De brief geeft een overzicht
van de vele vormen van steun en bijstand die Defensie nu al biedt en beschrijft
een reeks maatregelen waarmee Defensie deze samenwerking op een meer structurele
wijze vorm geeft. Tot slot biedt de brief concrete mogelijkheden voor toekomstige
intensiveringen van de samenwerking.De borging van nationale veiligheid omvat uiteraard een breder palet aan
activiteiten dan de inzet van de krijgsmacht ten tijde van nationale crises.
Daarom is op voorhand overleg gevoerd met het ministeries van Justitie (coördinerend
ministerie voor terrorismebestrijding) en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
(BZK, coördinerend ministerie voor crisisbeheersing). De verbetering
van de samenwerking tussen Defensie en Justitie op het vlak van de terrorismebestrijding
heeft reeds vorm gekregen in een pakket aan maatregelen zoals gepresenteerd
in de terrorismebrief van 24 januari jongstleden. In aanvulling hierop
voert Defensie dit jaar in overleg met Justitie een evaluatie uit van de nota
«Defensie en terrorisme» (Kamerstuk 27 925 nr. 40, d.d.
18 januari 2002), waaruit aanvullende maatregelen kunnen voortvloeien.
Ook BZK heeft zich sterk voorstander getoond van een nauwere samenwerking
met Defensie op het terrein van de nationale veiligheid. Afgesproken is dat
BZK en Defensie de rol van Defensie als structurele veiligheidspartner in
Nederland verder gaan uitwerken in een gezamenlijke vervolgnota aan de Tweede
Kamer dit najaar. Hierin worden in ieder geval de volgende onderwerpen nader
uitgewerkt: (1) een gezamenlijk concept voor crisisbesluitvorming en -aansturing
en de ondersteuning daarvan door Defensie; (2) concretisering van de behoefte
aan ondersteuning met defensiecapaciteiten; (3) onderzoeksinspanningen en
-ontwikkeling van een gezamenlijke kennisbasis, (4) een gezamenlijk oefenbeleid
op centraal en decentraal niveau, en (5) mogelijkheden voor verdere samenwerking
tussen instellingen als de Hogere Defensie Opleidingen (HDO), NIBRA en Politieacademie.2. Ontwikkelingen in de nationale veiligheidDirecte conventionele bedreigingen van het Nederlands grondgebied hebben
plaats gemaakt voor een scala aan risico's voor onze nationale veiligheid.
Ook Nederland kan doelwit zijn van terroristische organisaties. Binnenlandse
en buitenlandse veiligheid zijn steeds moeilijker van elkaar te scheiden.
De wereld kent falende staten, grensoverschrijdende, georganiseerde misdaad
en grove schendingen van de mensenrechten. Radicale anti-westerse elementen
in de Nederlandse samenleving en de opkomst van het transnationale terrorisme
zorgen voor een toegenomen dreiging binnen Nederland. Door gebruik te maken
van het concept van de asymmetrische oorlogvoering richten terroristen zich
niet op de vaak superieure militaire capaciteit van een tegenstander, maar
juist op de meest kwetsbare plekken in de civiele samenleving. De hieruit
voortvloeiende ontwrichtende effecten geven deze vormen van terrorisme een
meer strategisch karakter.Ook natuurverschijnselen en technisch of menselijk falen kunnen leiden
tot incidenten of rampen met een maatschappij ontwrichtend karakter. De vuurwerkramp
in Enschede en de (dreigende) watersnoodrampen toonden de mogelijke effecten
van catastrofes in een dichtbevolkt land als Nederland. Die kwetsbaarheid
van de samenleving wordt versterkt door de toenemende afhankelijkheid van
vitale infrastructuur. Het «Beleidsplan Crisisbeheersing 2004–2007»
verdeelt de vitale infrastructuur onder in twaalf sectoren met een groeiende
onderlinge afhankelijkheid en steeds meer gebruik makend van dezelfde ICT-middelen.
Daarmee is de vitale infrastructuur in toenemende mate gevoelig voor wereldwijde
verstoringen en leiden verstoringen in één sector al snel tot
verstoringen in andere sectoren.De geschetste risico's voor onze samenleving zijn in meerdere opzichten
grensoverschrijdend van aard. Niet alleen ligt de bron vaak buiten onze landsgrenzen,
ook vereist een effectieve aanpak samenwerking tussen verschillende landen,
departementen, diensten en civiele instanties. Bovendien kunnen de effecten
van incidenten zoals terreuraanslagen de capaciteiten van de lokale hulpdiensten
te boven gaan. De bescherming tegen dreigende verstoringen vraagt daarom om
een multidisciplinaire, integrale visie en aanpak.Het kabinet heeft eerder al onderkend dat het huidige stelsel van terrorismebestrijding
en crisisbeheersing onvoldoende is toegesneden en voorbereid op de hedendaagse
dreigingen. De bestrijding is nog te klassiek ingericht en de sturing nog
te vrijblijvend en onduidelijk. De terrorismebrief van de ministers van Justitie
en van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van 10 september 2004
markeerde de verantwoordelijkheidsverdeling tussen beide departementen. In
een tweede brief van 24 januari 2005 kondigden de beide bewindslieden
een pakket van maatregelen aan ter bestrijding van het terrorisme. Verder
beschrijft het beleidsplan «Crisisbeheersing 2004–2007»
de inrichting van een nieuw crisisbeheersingsstelsel en voert de Commissie
Brinkman een verkenning uit naar de gewenste toekomstige veiligheidsstructuur.Defensie is nauw betrokken bij deze maatregelen, die onder andere hebben
geleid tot een nauwere samenwerking tussen de inlichtingendiensten en een
capaciteitsuitbreiding van zowel de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst
als de Koninklijke Marechaussee. Andere relevante ontwikkelingen zijn: het
project Civiel-Militaire Bestuursafspraken (CMBA), de regiegroep Nucleair,
Biologisch, Chemisch (NBC), de Adviescommissie Coördinatie ICT Rampenbestrijding
(ACIR), de oprichting van het Landelijk Operationeel Coördinatiecentrum
(LOCC) en de ontwikkeling van een nationaal alerteringssysteem. De (tussentijdse)
resultaten en consequenties voor Defensie worden verderop in deze brief nader
belicht.3. Nationale veiligheid en de rol van de krijgsmachtDe mogelijke ontwrichtende effecten van crises of terroristische aanslagen
op de samenleving zijn voor de regering aanleiding alle mogelijkheden te bezien
ter voorkoming en beteugeling daarvan, ook die van de krijgsmacht. De nieuwe
rol van de krijgsmacht in de nationale veiligheid behelst meer dan het fungeren
als vangnet en de incidentele ondersteuning met menskracht en materieel. De
rol heeft een structureel karakter en loopt van relatief eenvoudige beveiligingstaken
tot zeer complex optreden van gespecialiseerde eenheden. Met zowel de expeditionaire
inzet in het buitenland als de inzet in Nederland draagt de krijgsmacht op
vele manieren bij aan de nationale veiligheid.Hernieuwde structurele samenwerkingTijdens de Koude Oorlog waren in het kader van de verdedigingsvoorbereiding
tal van departementen betrokken bij de territoriale bescherming en het kunnen
functioneren van de maatschappij onder moeilijke of oorlogsomstandigheden.
De krijgsmacht vervulde al een belangrijke rol bij de bestrijding van rampen
en kon de civiele autoriteiten ondersteunen met grote aantallen personeel
en materieel. Ook was de civiel-militaire samenwerking gedetailleerd uitgewerkt
in gezamenlijke procedures en verankerd in lokale en landelijke crisisbestrijdingsstructuren.Doordat de directe bedreiging van het grondgebied wegviel, schoven deze
nationale taken grotendeels naar de achtergrond. De krijgsmacht werd ingrijpend
verkleind en toegesneden op taken tot ver buiten de landsgrenzen. In dit kader
werd de dienstplicht opgeschort, werden de mobilisabele eenheden opgeheven
en verdwenen capaciteiten en voorraden voor de territoriale verdediging. De
huidige krijgsmacht beschikt hierdoor niet meer over grote reserves aan personeel
en materieel om de civiele autoriteiten bij te staan. Voor enkele specifieke
nationale taken van Defensie zijn overigens aparte regelingen en capaciteiten
blijven bestaan. Voorbeelden hiervan zijn: explosievenopruiming, «Search and Rescue» en bijzondere bijstand.Inmiddels werken civiele en militaire autoriteiten nieuwe arrangementen
uit. Zo is een veelheid aan vormen van civiel-militaire samenwerking ontstaan
die steeds minder vrijblijvend is. De ervaringen bij de gecombineerde inzet
van hulpverleningsdiensten voor rampenbestrijding laten zien hoe belangrijk
het is duidelijke afspraken te maken over beschikbaar te stellen capaciteiten
en de aansturing daarvan. Dit vereist duidelijke afspraken over ter beschikking
te stellen capaciteiten, een goede afstemming van de te hanteren procedures
en regelmatig terugkerende gezamenlijke oefeningen op alle niveaus. Als inzet
nodig is, moeten alle partijen weten waar ze aan toe zijn en elkaar blindelings
kunnen vinden. Ook de beperkte beschikbaarheid van defensiecapaciteiten en
de veelvuldige inzet daarvan in het buitenland dwingen tot meer structurele
afspraken. Recent is in het kader van het project civiel-militaire bestuursafspraken
(CMBA) gekeken naar de kwantitatieve behoefte aan militaire ondersteuning
aan de hand van diverse rampenscenario's. Dit heeft zowel aan civiele als
aan militaire zijde geleid tot een hernieuwd stelsel van civiel-militaire
afspraken die in punt vier van deze brief nader worden toegelicht.Van kwantiteit naar kwaliteitDe ondersteuning van de civiele autoriteiten door Defensie heeft duidelijk
een nieuwe invulling gekregen. Alhoewel alle militairen op incidentele basis
uiteraard inzetbaar zijn als de nationale veiligheid dat vereist, is Defensie
niet meer de schijnbaar onuitputtelijke bron met personele steun van vroeger.
De toegevoegde waarde van Defensie ligt in toenemende mate in de ondersteuning
met hoogwaardige en unieke capaciteiten. Veel van de geschetste asymmetrische
bedreigingen van de nationale veiligheid zijn vergelijkbaar met de dreigingen
waarmee Defensie in de inzetgebieden wordt geconfronteerd. De krijgsmacht
beschikt vanuit haar inzet in het buitenland over specifieke kennis, vaardigheid
en middelen die van wezenlijk belang kunnen zijn bij de bestrijding van terrorisme
en rampen in Nederland. Zo is Defensie gewend snel te worden ingezet in uiteenlopende
crisissituaties in samenwerking met een veelheid aan nationale overheden,
private partijen, niet-gouvernementele organisaties, internationale militaire
eenheden en internationale organisaties. Ook beschikt Defensie over mobiele
en crisisbestendige commandovoerings- en verbindingssystemen die
een flexibele inzet onder chaotische omstandigheden ondersteunen. In combinatie
met het scala aan waarnemingsmiddelen en specialistische capaciteiten, geven
die Defensie een toegevoegde waarde in zowel preventieve als, zo nodig, repressieve
zin.Bestrijding bij de bronDe rol van de krijgsmacht in de nationale veiligheid beperkt zich niet
tot het grondgebied van het Koninkrijk. De oorzaken van nationale onveiligheid
liggen soms buiten onze landsgrenzen en vergen een aanpak in internationaal
en interdepartementaal verband. In dat kader moet Nederland de veiligheid
van zijn samenleving zowel dichtbij huis als ver weg van de landsgrenzen kunnen
afdwingen; de krijgsmacht moet naar de problemen toe kunnen gaan voordat deze
naar ons komen. Deelname van de krijgsmacht aan een crisisbeheersingsoperatie
in het kader van de tweede hoofdtaak is daarmee in sommige gevallen tevens
te beschouwen als een bijdrage aan onze nationale veiligheid.Wettelijke kadersDe nationale taken van Defensie worden uitgevoerd onder civiel gezag van
de Ministers van Justitie en/of van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
De ondersteuning van de civiele autoriteiten door de krijgsmacht kent diverse
categorieën. Allereerst vervult de krijgsmacht eigen wettelijke taken.
Zo is de taakuitoefening van de Koninklijke marechaussee wettelijk geregeld
in artikel 6 van de Politiewet 1993 en de Vreemdelingenwet. Voorts geschiedt
de inzet van defensiemiddelen in het kader van de Kustwacht Nederlandse Antillen
en Aruba op grond van een Algemene Maatregel van Rijksbestuur, die overigens
binnenkort zal worden vervangen door een Rijkswet.Naast deze wettelijke taken kan de krijgsmacht twee vormen van militaire
bijstand verlenen op verzoek van de bestuurlijke of justitiële autoriteiten.
Beide vormen zijn op een wet gebaseerd en geschieden onder gezag van een civiele
autoriteit. Zo kan de krijgsmacht, op grond van de Politiewet 1993, worden
ingezet voor politietaken. Hierbij gaat het om de bijstand ter handhaving
van de openbare orde of strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde (bijvoorbeeld
de inzet van bijzondere bijstandseenheden). Daarnaast is bijstand mogelijk
op grond van de Wet Rampen en Zware Ongevallen (Wrzo). Dit betreft de hulpverlening
van de krijgsmacht in het geval van een ramp of zwaar ongeval of bij de ernstige
vrees voor het ontstaan daarvan.Tot slot bestaat de categorie militaire steunverlening in het openbaar
belang, oftewel de steun door onderdelen van de krijgsmacht – niet zijnde
(bijzondere) militaire bijstand – in situaties waarbij openbare of economische
belangen in het geding zijn. Het betreft goederen of diensten die dringend
benodigd zijn en waar de civiele autoriteiten niet eenvoudig of niet direct
in kunnen voorzien. Deze ondersteuning is niet op een specifieke wet gebaseerd.4. De eigen taken van de krijgsmacht in NederlandDat de nieuwe rol van Defensie in Nederland meer behelst dan die van een
vangnet, blijkt wel uit de eigen, doorgaans wettelijk verankerde, taken die
Defensie vervult op het gebied van de nationale veiligheid. Dit betreffen
zowel structurele taken die Defensie permanent uitvoert, als de incidentele
inzet van hoogwaardige niche-capaciteiten. De taakuitoefening van de Koninklijke
Marechaussee en de Kustwacht voor de Nederlandse Antillen en Aruba zijn voorbeelden
van nationale taken die Defensie structureel uitvoert. Deze geschieden
onder civiel gezag en onder eigen operationele leiding. Niche-capaciteiten
zijn specialistische capaciteiten, zoals de explosievenopruimingsdienst en
de bijzondere bijstandseenheden, die op meer incidentele basis de civiele
autoriteiten kunnen ondersteunen bij de bestrijding van specifieke dan wel
meer gewelddadige dreigingen (bv. bommeldingen of extreem terrorisme). Een
dergelijke inzet geschiedt op grond van de wettelijke regelingen voor militaire
bijstand. De inzet van niche-capaciteiten staat hier echter als «eigen»
taak van de krijgsmacht genoemd omdat zij uitsluitend bij Defensie beschikbaar
zijn en dus niet, zoals bij militaire steun en bijstand gebruikelijk is, slechts
beschikbaar zijn in aanvulling op eventueel tekortschietende civiele capaciteiten.
Hieronder volgt een overzicht van de belangrijkste eigen taken die de krijgsmacht
vervult en de (interdepartementale) maatregelen die zijn genomen om de taakuitoefening
te verbeteren. Voor de taakafbakening, financiële verrekening en de samenwerkingsprocedures
gelden interdepartementale bestuurlijke regelingen.Koninklijke marechausseeAls zelfstandig onderdeel van Defensie verricht de Koninklijke Marechaussee
onder civiel gezag zowel nationale als internationale taken. Internationaal
voert zij eigenstandig (civiele) politiemissies uit en ondersteunt zij de
inzet van andere krijgsmachtonderdelen met politiediensten. De internationale
behoefte aan een dergelijke «third role»
inzet groeit, hetgeen onder andere blijkt uit de recente samenwerking in de «European Gendarmerie Force» (EGF).Nationaal is de marechaussee belast met een in de Politiewet 1993 verankerd
takenpakket. Dit pakket is ingedeeld in vijf taakvelden, namelijk: 1) Beveiliging (Koninklijk Huis, speciale beveiligingsopdrachten,
burgerluchtvaart en waardetransporten voor De Nederlandse Bank); 2) Handhaving vreemdelingenwet (grensbewaking, mobiel toezicht
vreemdelingen, ondersteuning asielprocedures); 3) Politietaken
Defensie (handhaving openbare orde op militaire terreinen, strafrechtelijke
handhaving rechtsorde en de noodhulpfunctie); 4) Politietaken
burgerluchtvaartterreinen (handhaving openbare orde, strafrechtelijke handhaving
rechtsorde, en hulpverlening); 5) Assistentieverlening,
samenwerking en bijstand (diverse vormen van bijstand en assistentie).De Koninklijke Marechaussee heeft een belangrijke verantwoordelijkheid
in de bestrijding van criminaliteit en terrorisme. Naast de uitvoering van
de wettelijke taken vervult zij, vooral voor situaties met een hogere geweldsintensiteit,
een essentiële aanvulling op het niveau waarop de politie opereert. Daarmee
vormt zij ook een logische opstap naar de inzet van andere defensiecapaciteiten
mocht de situatie dit vereisen. De brede taakstelling toont de bijzondere
positie van de Koninklijke Marechaussee als zowel een militaire als een politiële
organisatie. De gecombineerde kennis en ervaring van beide vakgebieden versterken
elkaar. Zo maken de militaire opleiding, training en vorming, maar ook de
militaire rechtspositie van het personeel, het mogelijk langdurig op te treden
in binnen- en buitenland. Het grootste deel van het marechausseepersoneel
is opgeleid als generalist, waardoor zonder kwalitatieve concessies, snel
zwaartepunten kunnen worden gelegd niet alleen binnen, maar ook tussen de
verschillende taken. Daarnaast fungeert de Koninklijke Marechaussee als een
soort strategische reserve van de centrale overheid, die nationaal kan worden
ingezet èn aangestuurd bij calamiteiten in Nederland. De centrale aansturing
en de daarmee samenhangende korte en duidelijke bevelslijnen maken een snelle
en flexibele inzet mogelijk.Met Justitie en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is een aantal
maatregelen overeengekomen om de inzetbaarheid van de Koninklijke Marechaussee
te vergroten en de samenwerking met de civiele diensten en autoriteiten te
verbeteren:• Zoals aangekondigd in de brief van de ministers van Justitie en
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van 24 januari jongstleden,
wordt de capaciteit van de Koninklijke Marechaussee uitgebreid met 113 functies
voor de handhaving van de vreemdelingenwetgeving en 35 functies voor de versterking
van de persoonsbeveiliging.• De militaire aspecten van de opleiding, training en vorming van
het personeel van de marechaussee krijgen meer nadruk om de brede inzetbaarheid
te kunnen borgen.• De samenwerking met onder andere de politie wordt geïntensiveerd
op de deelgebieden «onderwijs, leiderschap en kennismanagement»,
«recherche», «Europese samenwerking», en «operationele
informatievoorziening». Ook wordt de nieuwe initiële opleiding
van wachtmeester bij de Koninklijke Marechaussee gecertificeerd als een deel
van de politieopleiding.• Met de Nationale Recherche van het KLPD worden de mogelijkheden
bezien tot de oprichting van expertisecentra, waarbij de marechaussee «leidend»
is op de gebieden documenten- en identiteitsfraude.Kustwacht voor de Nederlandse Antillen en ArubaDe kustwacht voor de Nederlandse Antillen en Aruba (NAA) vormt een goed
voorbeeld van structurele en effectieve samenwerking tussen Defensie en civiele
autoriteiten. Ook toont deze samenwerking hoe een krachtdadig veiligheidsbeleid
mogelijk is met de betrokkenheid van zeventien ministeries uit drie landen.
De Kustwacht, een samenwerkingsverband van de drie landen van het Koninkrijk,
is een civiele organisatie in beheer bij de minister van Defensie. De Commandant
Zeemacht Caribisch Gebied is tevens Commandant Kustwacht. Onder zijn eenhoofdige
leiding en binnen de beleidskaders van de betrokken departementen, voert de
Kustwacht taken uit op het gebied van opsporing, toezicht en dienstverlening.
Onder opsporing en toezicht vallen taken als drugsbestrijding, grensbewaking,
douanetoezicht op zee, milieu- en visserijtoezicht en toezicht op de veilige
scheepvaart. Onder dienstverlening valt de continue bemensing van het Reddingsen
Coördinatiecentrum (RCC), de afhandeling van maritieme nood-, spoed-
en veiligheidsradiocommunicatie, de opsporing en redding van mensen op zee
(Search-and-Rescue) en de ondersteuning van maritieme
rampenplannen.Diverse maatregelen zijn genomen om de slagvaardigheid van de Kustwacht
NAA te verbeteren. Zo heeft de Rijksministerraad in 2003 en 2004 ingestemd
met de aanschaf van nieuwe patrouillevaartuigen voor de Kustwacht, de uitbreiding
van de personeelsformatie voor een 24-uurs bezetting van de steunpunten en
met de aanschaf van een permanent walradarsysteem voor de Benedenwindse eilanden
van de Antillen en Aruba. De Kustwacht kan hierover uiterlijk in 2006 beschikken.
In de tussentijd gebruikt de Kustwacht een mobiel interim systeem. Daarnaast
krijgt de Kustwacht naar verwachting vanaf 2007 de beschikking over eigen
civiele luchtverkenningcapaciteit. Tot dan stelt Defensie twee gemodificeerde
Fokker 60 vliegtuigen voor deze taak ter beschikking aan de Kustwacht.Kustwacht NederlandHet kustwachtmodel in de Nederlandse Antillen en Aruba kan als voorbeeld
dienen voor verbetering van de kustwachtorganisatie in Nederland. De Nederlandse
Kustwacht is een samenwerkingsverband tussen zes ministeries met
een Kustwachtcentrum in Den Helder. De diensten van de betrokken ministeries
stellen middelen beschikbaar voor de uitvoering van de dertien dienstverlenings-
en handhavingstaken op de Noordzee. Defensie is belast met de coördinatie
van de uitvoering en levert een deel van de capaciteiten. Verkeer en Waterstaat
(V&W) coördineert interdepartementaal de beleidsmatige aspecten.Er zijn diverse knelpunten geconstateerd die zowel de doeltreffendheid
als de doelmatigheid van de Kustwacht aantasten. Zo zijn de aanschaf en het
beheer van de middelen versnipperd belegd bij de betrokken departementen die
alle over eigen «rederijen» beschikken. Dit heeft een zekere vrijblijvendheid
tot gevolg bij de feitelijke beschikbaarstelling van middelen. Ook sluiten
de bevoegdheden en de rechtsposities niet goed op elkaar aan en ontbreekt
een integraal kosteninzicht. Het toegenomen belang van adequate bewaking van
de Nederlandse kustwateren en het continentaal plat tegen smokkel, milieuovertredingen
en mogelijke indringers versterken de noodzaak tot een herijking van de Nederlandse
Kustwacht. In dit kader onderzoeken de departementen van Verkeer & Waterstaat
en Defensie momenteel verdergaande samenwerkingsvormen met een eenduidige
scheiding van beleid en uitvoering, en een concentratie van middelen onder
het kustwachtcentrum. Nader overleg met de andere beleidsdepartementen is
daartoe begonnen.ExplosievenopruimingOok op het gebied van de opruiming van explosieven vervult Defensie een
structurele en belangrijke maatschappelijke taak. Deze taak bestaat uit het
ruimen van munitierestanten uit de Tweede Wereldoorlog, alsmede het ruimen
van geïmproviseerde explosieven. Zo heeft Defensie bijvoorbeeld, door
het opsporen en ruimen van explosieven, een bijdrage geleverd aan de ontwikkeling
van grote infrastructurele projecten zoals de uitbreiding van Schiphol, de
aanleg van de Betuwelijn en de VINEX-locatie Ypenburg.Met de opkomst van het terrorisme en de nieuwe asymmetrische dreigingvormen
neemt het nationale belang van een dergelijke capaciteit verder toe. Zo zijn
de explosieven-opruimingsdiensten (EOD) in 2004 diverse malen ingezet om verdachte
locaties te onderzoeken op de aanwezigheid van explosieven. Ook werden regelmatige
preventieve controles uitgevoerd.De EOD voorziet in capaciteit voor de opsporing, identificatie en ruiming
van conventionele en geïmproviseerde explosieven, zowel op het land als
in het water. Het takenpakket van de EOD omvat tevens de bescherming van uitgezonden
eenheden. Vanwege de toegenomen uitzenddruk en het gestegen aantal meldingen
van verdachte bompakketten is al eerder besloten de EOD-capaciteit van Defensie
te vergroten. Hoewel de vulling nog achterblijft, is inmiddels de personele
capaciteit uitgebreid. Ook is de uitrusting verbeterd, onder meer door verwerving
van NBC-beschermende kleding en scan-apparatuur. Voor de verwerving van robots
is geld gereserveerd. Verder wordt de EOD-capaciteit van de diverse krijgsmachtdelen
uiterlijk 2008 gebundeld binnen een krijgsmachtbrede Explosieven Opruimingsdienst
Defensie (EODD). Daarmee benut Defensie de schaarse EOD-capaciteit optimaal.
Tot slot heeft Binnenlandse Zaken en Koninkrijkstaken een Protocol Verdachte
Objecten ontwikkeld ter vervanging van het verouderde NBC-protocol hulpverleners.Bijzondere BijstandOp grond van artikel 60 van de Politiewet 1993 levert Defensie bijstandseenheden voor de uitvoering van bijzondere onderdelen van de politietaak,
onder andere in het kader van terrorismebestrijding. Daartoe beschikt zij
in eerste instantie over speciale eenheden als de bijzondere bijstandseenheid
van het Korps Mariniers en de Bijzondere Bijstandseenheid Krijgsmacht (BBE-K).
Deze capaciteit is naar aanleiding van het «Actieplan Terrorismebestrijding
en Veiligheid» uitgebreid met een derde peloton BBE. Voorts participeert
Defensie in een tijdelijk operationeel werkverband, de BBE-Snelle Interventie
Eenheid (BBE-SIE), bestaande uit personeel van de politie en de krijgsmacht.Ook andere dan de hiervoor genoemde bijzondere bijstandseenheden kunnen
in voorkomend geval een bijdrage leveren aan de bestrijding van het terrorisme.
Zo kondigde het «Actieplan Terrorismebestrijding en Veiligheid»
een betere samenwerking aan tussen de diverse soorten speciale eenheden. Hiertoe
behoren het Korps Commandotroepen (KCT) van de Koninklijke landmacht, het
amfibisch verkenningspeloton en het «mountain leader»-verkenningspeloton
van het Korps Mariniers. Op grond van het actieplan en van de Prinsjesdagbrief 2003
is het amfibische verkenningspeloton uitgebreid naar drie grotere maritieme
teams en wordt de capaciteit van het Korps Commandotroepen vergroot met 80
militairen. Ook de Brigade Speciale Beveiligingsopdrachten (BSB) van de Koninklijke
marechaussee levert een bijdrage aan terrorismebestrijding.LuchtruimbewakingNa «11 september» is het gebruik door terroristen van
vliegtuigen als wapen of explosief niet langer denkbeeldig. Ook aanslagen
met chemische of biologische strijdmiddelen vanuit (sproei)vliegtuigen kunnen
niet worden uitgesloten. Voor de bewaking van het nationale luchtruim maakt
Nederland gebruik van de commandovoeringsstructuur van de Navo, waarvan het
«Air Operations Control Station» Nieuw Milligen deel uitmaakt.
Hiervan is het «Control & Reporting Center» belast met het
bewaken van de integriteit van het Nederlandse luchtruim. Dat gebeurt door
de permanente opbouw, instandhouding en uitwisseling van een volledig en geïdentificeerd
luchtbeeld boven Nederland en het aangrenzende Noordzeegebied. In voorkomend
geval kunnen «Quick Reaction Alert» (QRA)-jachtvliegtuigen binnen
zeer korte reactietijden optreden onder gezag van de minister van Justitie.Militaire Inlichtingen en Veiligheidsdienst (MIVD)De versnippering van inlichtingendiensten zoals die in veel andere landen
bestaat, is in Nederland voor een groot deel ondervangen. Zo zijn de inlichtingendiensten
van de krijgsmachtdelen al samengevoegd tot één militaire inlichtingendienst.
De dienst is ingebed in diverse internationale militaire inlichtingenketens
en is onlosmakelijk verbonden met het militaire optreden van de krijgsmacht
in het buitenland. Met het veranderde dreigingbeeld en de omslag naar een
meer expeditionaire krijgsmacht is het belang van operationele inlichtingen
op strategisch, operationeel en tactisch niveau toegenomen. De ervaringen
met de aanslagen op Nederlandse militairen in Irak onderstrepen dit. De daaraan
gerelateerde verwevenheid tussen interne en externe veiligheid noodzaakt tot
een nauwere samenwerking tussen MIVD en AIVD.Om de samenwerking met de AIVD te structureren en de synergie tussen beide
diensten te verbeteren zijn binnen de kaders van de Wet op de Inlichtingen
en Veiligheidsdiensten (WiV 2002) verder de volgende maatregelen voorzien:• De diensten richten een gemeenschappelijke «Nationale Signaal Interceptie Organisatie» (NSO) op.• Er komt een nieuw convenant tussen Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
en Defensie over de samenwerking tussen beide diensten. Mede op grond van
de uitkomsten van de commissie Havermans bevat dit convenant verdergaande
afspraken over de verdeling van verantwoordelijkheden, de samenwerking op
deelterreinen, de ontsluiting van informatie en de afbakening van activiteiten.• Diverse wetswijzigingsvoorstellen zijn geïnitieerd ten aanzien
van de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2002 (WIV 2002) en de
Wet Veiligheidsonderzoeken. Zij omvatten onder meer deelmaatregelen zoals
betere mogelijkheden voor data-analyse, een betere toegankelijkheid van politiebestanden
en de mogelijkheid om vooral overheidsdiensten te verplichten de noodzakelijke
informatie te verschaffen.• Zoals aangekondigd in de terrorismebrief van de ministers van Justitie
en van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van 24 januari jongstleden
(29 754 nr. 5), wordt de capaciteit van de inlichtingendiensten gericht
uitgebreid. Dit betreft een versterking van de analysecapaciteit gericht op
de voor deze organisaties specifieke onderwerpen binnen het terrein van terrorismebestrijding.• De MIVD neemt deel aan de zogenoemde ContraTerrorisme-infobox.
Hierin bundelen de AIVD, de politie, het Openbaar Ministerie en de Immigratie
en Naturalisatiedienst (IND) informatie over een groep personen, die mogelijk
een gevaar vormt voor de nationale veiligheid c.q. zich mogelijk bezighoudt
met terroristische activiteiten. Ook met informatie vanuit haar buitenlandtaak
draagt de MIVD hier inhoudelijk aan bij. De informatiebundeling kan, naast
de start van opsporingsonderzoeken, ook leiden tot de inzet van het beschikbare
vreemdelingrechtelijke instrumentarium, zoals het intrekken van verblijfsvergunningen
en draagt in algemene zin bij aan de afstemming tussen de verschillende betrokken
diensten.• Vanwege de naar elkaar toegroeiende betekenis van de zorg voor
de externe en de interne veiligheid, levert de MIVD vanuit haar buitenlandtaak
een inhoudelijke bijdrage aan de rijksbrede coördinatie van de «Inlichtingen
en Veiligheid». Tevens draagt de MIVD zowel inhoudelijk als met personele
ondersteuning bij aan de organisatie van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding
(NCTB). In het kader van de instellingsbeschikking van de NCTB zal worden
bezien hoe de inlichtingenbehoefte van de NCTB kan worden afgestemd op de
inlichtingenvoorziening vanuit onder andere de MIVD.CalamiteitenhospitaalHet Calamiteitenhospitaal in Utrecht fungeerde oorspronkelijk als militair
noodhospitaal. Deze functie is in de loop van de jaren verbreed tot dat van
een calamiteitenhospitaal waarop bij rampen of ongevallen een beroep gedaan
kan worden voor kortdurende noodzakelijke medische zorg. In 2004 is deze samenwerking
tussen de departementen van Defensie en Volksgezondheid, Welzijn en Sport
(VWS) verder uitgebreid vanwege het toegenomen gevaar van (bio)terrorisme
(SARS-dreiging) en besmettelijke ziekten (pokkenvirus). Afgesproken is het
hospitaal geschikt te maken voor de eventuele opvang van slachtoffers en patiënten
met besmettingen. Hiervoor is een financiële verrekening overeengekomen.
Ook garandeert VWS de beschikbaarheid van vergelijkbare geneeskundige capaciteit
in andere ziekenhuizen om zo nodig militaire patiënten op te vangen in
geval van een gelijktijdig militair en civiel beroep op de faciliteiten van
het calamiteitenhospitaal.5. Militaire steun en bijstandNaast de in voorgaand hoofdstuk genoemde eigen taken kan de krijgsmacht
de civiele autoriteiten ondersteunen met andere vormen van militaire steun
en bijstand. Dit betreft de militaire bijstand en steunverlening voor het
geval de capaciteiten van civiele hulpverleningsdiensten (dreigen) tekort
(te) schieten. De bijstand en steun door Defensie is verankerd in rijksbrede
wet- en regelgeving en geschiedt onder civiel gezag. Evenals bij de eigen
taken geschiedt de ondersteuning op basis van vergoeding van de additionele
kosten (d.w.z. de kosten die zonder inzet niet zouden zijn gemaakt). Dit voorkomt
dat de inzet van defensiecapaciteiten ten laste gaat van middelen voor onderhoud,
modernisering en gereedheid. De volgende paragrafen tonen de belangrijkste
samenwerkingsvormen zoals die in de loop van de tijd in interdepartementaal
verband tot stand zijn gekomen. Ook beschrijven zij de vele geïnitieerde
en nieuwe maatregelen om die samenwerking met de civiele autoriteiten verder
te structureren.Civiel Militaire Bestuursafspraken (CMBA)In het CMBA-project onderzochten Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
Justitie en Defensie de mogelijkheden om de civiel-militaire samenwerking
te verbeteren en een structureler karakter te geven. In samenwerking met de
civiele hulpverleningsdiensten – politie, brandweer en de Geneeskundige
Hulp bij Ongevallen en Rampen (GHOR) – zijn scenarioanalyses uitgevoerd
om een goed beeld te krijgen van de behoefte aan ondersteuning vanuit de krijgsmacht.
Deze behoeftestelling is intern Defensie afgezet tegen de mogelijkheden en
resulteerde in een op 3 maart 2005 getekend convenant tussen Defensie,
Justitie en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, met de volgende afspraken:– Personele capaciteit. Defensie garandeert
de beschikbaarheid van 3000 militairen voor de ondersteuning van civiele autoriteiten
bij rampen en incidenten. Hiervoor gelden de volgende tijden tussen alarmering
en inzetgereedheid vanaf de kazerne: 200 militairen binnen 8 uur, 300 militairen
binnen 12 uur, 1000 militairen binnen 24 uur en 1500 militairen meer dan 24
uur.– Materiële/logistieke ondersteuning.
Defensie wijst per provincie een defensiecomplex aan met voldoende capaciteit
voor de tijdelijke opvang van grote aantallen personen. Op ad hoc basis kunnen
ook andere defensiecomplexen hiervoor worden aangewezen. Daarnaast beschikt
het Defensie Operatie Centrum over inzicht in de actuele beschikbaarheid van
transportsteun in de vorm van aantallen voertuigen, vliegtuigen, helikopters
en vaartuigen.– Rampengeneeskunde. Gebleken is dat
de krijgsmacht slechts beperkt kan voorzien in de civiele behoefte. Voor een
deel wordt dit veroorzaakt door de beperkte omvang van de militaire capaciteit
en de veelvuldige inzet daarvan in het buitenland. Een tweede oorzaak ligt
in de afwijkende geneeskundige competenties voor militair en civiel geneeskundig
personeel. Bij rampenbestrijding zijn de civiele competenties maatgevend.– Overige afspraken. Het convenant omvatte
een scala aan maatregelen om de procedures voor de aanvraag van militaire
steun en bijstand te vereenvoudigen en te versnellen. Zo is een voorwaarschuwingstraject
ontwikkeld om de reactietijd te bekorten. Ook is een regeling opgesteld voor
de verlening van militaire steun in het openbaar belang en zijn modelregelingen
ontworpen voor de te verlenen militaire bijstand en steun bij de bewaking
van civiele objecten. Voorts omvat het convenant afspraken over de verrekening
van kosten.VoorbereidingEen effectieve bestrijding van calamiteiten en dreigingen staat en valt
met een goede voorbereiding. Ook in de voorbereidende fase is winst te behalen.
Door te investeren in nauwe contacten tussen civiele overheden, rampenbestrijdingsorganisaties
en Defensie, kan een gecoördineerde en effectieve gezamenlijke inzet
worden geborgd. Bij de inzet van defensiecapaciteiten en -systemen in complexe
scenario's, veelal onder tijdsdruk, is het essentieel Defensiespecialisten
vroeg in de civiele planning, besluitvorming en bevelvoering te betrekken.
Regelmatige multidisciplinaire oefeningen vormen daarbij een essentiële
randvoorwaarde voor een goede samenwerking onder crisisomstandigheden.In het verleden vervulde het Nationaal Commando de brugfunctie tussen
Defensie en de civiele overheden. Inmiddels is dit commando opgeheven en zijn
de nationale taken en de Regionale Militaire Commando's (RMC) ondergebracht
bij het Operationele Commando van de landmacht (in de toekomst het Commando
Landstrijdkrachten, CLAS). Met haar geografische spreiding en regionale indeling
vormen deze RMC's een belangrijk aanspreekpunt voor lokale en regionale autoriteiten
tijdens de fase van preparatie en eventualiteitenplanning van inzetopties.
In dit kader zijn onderstaande maatregelen voorzien:• Het Defensie Operatiecentrum onder de Chef Defensiestaf fungeert
als centraal aanspreekpunt voor verzoeken tot militaire steun of bijstand.
Er komen onderling afgestemde draaiboeken en operatieplannen die een tijdige
inzet van de toegezegde capaciteiten garanderen en die aansluiten op de landelijke
alerteringsregelingen. Tevens ontwikkelt Defensie een regeling die erin voorziet
binnen 2 uur liaison- en advieselementen te kunnen uitbrengen vanuit de Regionale
Militaire Commando's (RMC's) naar de betreffende civiele autoriteiten. Defensie
en BZK onderzoeken de mogelijkheden om het Defensie Operatie Centrum (DOC)
in gevallen van nationale crises te benutten als uitwijklocatie en omgekeerd.• De Regionale Militaire Commando's worden gevuld met personeel uit
alle krijgsmachtdelen en worden conform de Koninklijke Marechaussee georganiseerd
in drie gelijke regio's die volledig aansluiten op de civiele indeling van
veiligheidsregio's. De regionale commando's ondersteunen de lokale en regionale
civiele autoriteiten met specialistische kennis en advies voor de ontwikkeling
en beoefening van rampenplannen. Reservisten die goed bekend zijn met het
lokale bestuur kunnen deze liaison- en adviesfunctie vervullen en zo een intermediair
vormen tussen Defensie en lokale autoriteiten.• Defensie en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties ontwikkelen
een gezamenlijk opleidings- en trainingsbeleid en een periodiek oefenplan
voor het bij de rampenbestrijding betrokken militaire en civiele personeel
op centraal en decentraal niveau.• Met de «Geneeskundige Hulp bij Ongevallen en Rampen»
wordt onderzocht hoe de ondersteuning met medische capaciteit kan worden vergroot
met inachtneming van de uitgangspunten van wet- en regelgeving voor incidenten
en rampen. Beperkingen op de inzet en het gebruik van aantoonbare geneeskundige
vaardigheid bij incidenten en rampen worden hierbij geïnventariseerd
en zonodig aangepastDefensie toetst de verwerving van nieuw materieel aan de inzetbaarheid
in het kader van nationale veiligheid.Bescherming tegen NBC-wapensIn de strijd tegen terrorisme vormt de bescherming tegen NBC-wapens een
belangrijk aandachtsgebied. Om uitgezonden eenheden te kunnen beschermen tegen
dit soort wapens is de NBC-verdedigingscompagnie paraat gesteld.
Deze eenheid is voorzien van nieuwe ontsmettingssystemen en wordt in de eerste
helft van 2005 uitgerust met verkenningsvoertuigen van het type Fuchs. Tevens
is het krijgsmachtbrede NBC-kenniscentrum en -school opgericht, waarin de
schaarse kennis over NBC-strijdmiddelen is gebundeld. Dit kenniscentrum en
de school vormen een herkenbaar aanspreekpunt voor militaire en civiele instanties.
Verder kan gerichte chemisch-toxicologische expertise van Defensie in het
Beleidsondersteunend Team Milieu-incidenten (BOTMI) bijdragen aan een betere
voorbereiding.Militairen in uitzendgebieden moeten steeds meer rekening houden met aanslagen
op chemische of nucleaire installaties in de gebieden waar zij optreden. De
dreiging is daarmee verbreed van chemische en biologische strijdmiddelen naar
alle denkbare chemische, biologische en radiologische middelen. De hiervoor
benodigde kennis en middelen zijn ook in Nederland bruikbaar. Ook de civiele
hulpverleningsdiensten zijn bezig met de aanschaf van materiaal en het vergaren
van kennis op het gebied van NBC. Een nauwe dialoog en complementariteit van
middelen zijn daarom gewenst. Dit moet resulteren in concrete afspraken over
de nationale inzet van NBC-middelen van Defensie bij aanslagen, rampen en
ongevallen.Non-ProliferatieHet afgelopen decennium heeft de proliferatie van massavernietigingswapens
(MVW) en hun overbrengingsmiddelen alsmede de daarvoor bestemde materialen
en technologieën, een belangrijke transformatie ondergaan. Een groeiend
aantal landen blijkt de beschikking te krijgen over kennis en technologie
van MVW, waardoor zij ook in staat zijn deze zelf te vervaardigen. Naast inzet
van de expertise van NBC-verdedigingscompagnie en het kenniscentrum verleent
Defensie ondersteuning bij andere initiatieven op het gebied van non-proliferatie
zoals het Proliferation Security Initiative (PSI). Het PSI is een (nieuw)
initiatief in de strijd tegen de proliferatie van massavernietigingswapens
(MVW) en tegen terrorisme met mogelijke inzet van MVW. Het PSI heeft ten doel
actief op te treden tegen illegaal transport van massavernietigingswapens,
waarbij in voorkomend geval door Defensie varende of vliegende middelen kunnen
worden ingezet. Het initiatief richt zich op een betere benutting van bestaande
internationale en nationale instrumenten (verdragen, wetgeving, exportcontrole) en
een verbetering van internationale samenwerking bij opsporing.ICT-ondersteuningIn het kader van het Programma Andere Overheid krijgt een rijksbrede bundeling
van ICT (netwerk)infrastructuren gestalte. Op veiligheidsgebied tekent zich
hier een clustering af bij de politie, Justitie en Defensie voor netwerkvoorzieningen,
rekencentrumfaciliteiten en de beveiliging daarvan. De samenwerking staat
nog in de beginfase, maar levert al een aantal concrete projecten op. Zo is
een breder gebruik mogelijk gemaakt van het vaste Defensienetwerk NAFIN en
levert de Defensie Telematica Organisatie (DTO) zowel de vaste verbindingen
voor het landelijk netwerk C2000 als de «backbone» van het politiedatacommunicatienetwerk. Ook verzorgt de DTO het
beheer en de exploitatie van de ICT-infrastructuur voor de Immigratie- en
Naturalisatiedienst (IND). Verder is de DTO belast met de uitvoering en het
beheer van de zogenaamde «Haagse Ring». Dat netwerk moet nog in
2005 operationeel zijn en voorziet in een onderlinge koppeling tussen alle
departementen en enkele hoge colleges van staat voor de uitwisseling van informatie.Inzet reservistenGelijktijdig met deze brief heeft Defensie het Parlement een reservistennota
aangeboden. Defensie onderscheidt twee soorten taken voor reservisten. Allereerst
vervult de reservist militaire taken op nationaal grondgebied in het kader
van de steunverlening en militaire bijstand alsmede ceremoniële taken.
Deze taken vereisen een algemene militaire basisopleiding. Deze reservist
wordt aangeduid als Reservist Militaire Taken (RMT). Daarnaast vervullen reservisten
specialistische taken bij internationale crisisbeheersingsoperaties en soms
bij de ondersteuning van de civiele en militaire autoriteiten in Nederland,
waarbij een beroep wordt gedaan op de specifieke deskundigheid en ervaring
van deze reservist. Deze reservist wordt aangeduid als Reservist Specifieke
Deskundigheid (RSD). Ofschoon rechtspositioneel slechts sprake is van één
categorie reservisten, is er een wezenlijk verschil tussen de vereiste opleiding
en de beschikbaarheid van de Reservist Militaire Taken en de Reservist Specifieke
Deskundigheid.Reservisten krijgen geen aanstelling meer bij een krijgsmachtdeel, maar
vormen een defensiebrede capaciteit. Voor de rol van Defensie in de nationale
veiligheid onderscheidt de reservistennota de volgende maatregelen:• Reservisten Militaire Taken maken nadrukkelijk deel uit van de
3000 militairen die Defensie beschikbaar stelt in het kader van de recente
CMBA-afspraken.• Reservisten Specifieke Deskundigheid kunnen ook nationaal worden
ingezet in aanvulling op de capaciteit van de parate eenheden.• Ongeveer 900 reservisten van de Koninklijke marechaussee vormen
een buffercapaciteit voor de ondersteuning bij de uitvoering van politietaken
bij calamiteiten of verhoogde dreiging.• Al eerder is de persoonlijke uitrusting (inclusief het wapen) van
reservisten die bewakings- en beveiligingstaken uitvoeren gelijk getrokken
met die van de beroepsmilitair. Daarnaast is de mobiliteit verder verbeterd
door de invoering van lichte terreinwagens en vrachtwagens. De materieelbehoefte
van reservisten zal voortaan worden meegewogen in de vervangingstrajecten
voor defensiematerieel.6. Een verkenning van toekomstige mogelijkhedenVoor Defensie gelden de hiervoor geschetste samenwerkingsvormen als een
tussenstand in een groeiproces. Oogmerk is om in nauwe samenwerking met de
betrokken ministeries, onder coördinatie van BZK, te komen tot een meer
integrale benadering van nationale veiligheid. Het Interne-Externe Veiligheidsonderzoek
(IEVO) dat RAND Europe in opdracht van vier departementen (Justitie, BZ, Defensie
en BZK) uitvoert, biedt inzicht in de wijze waarop vijf geselecteerde landen
(Verenigde Staten, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Spanje)
hun beleid voor nationale veiligheid vormgeven. RAND constateert een nadruk
op ad hoc maatregelen en bepleit meer aandacht voor de horizontale verbanden
tussen de betrokken departementen. Ook constateert RAND een grotere binnenlandse
rol van de krijgsmachten, waarbij in toenemende mate militaire expeditionaire
middelen worden ingezet voor civiele doeleinden op het eigen grondgebied.Defensie en BZK onderschrijven de noodzaak van een horizontale bundeling
van krachten. Een uitgebreid intern defensieonderzoek resulteerde in diverse
kansrijke gebieden voor toekomstige samenwerking. Hierbij kan de ondersteuning
variëren van de incidentele inzet van één bepaalde deelcapaciteit
(bijvoorbeeld een fotoverkenning door een F16), tot de structurele en samenhangende
inzet van diverse capaciteiten waarbij Defensie onder civiel gezag bepaalde
deeltaken zelfstandig uitvoert ter ondersteuning van de civiele
autoriteiten (bijvoorbeeld bescherming luchtruim). De komende maanden onderzoeken
Defensie en BZK de concrete toepassingsmogelijkheden en de consequenties daarvan.
Uiteraard mag dit niet ten koste gaan van de expeditionaire inzetbaarheid
van de krijgsmacht. Verdergaande samenwerking kan derhalve noodzaken tot capaciteitsuitbreidingen.
De volgende paragrafen bieden een concrete doorkijk naar vijf «kansrijke»
samenwerkingsgebieden die gezamenlijk worden onderzocht met behulp van scenario-analyses.Inzet van waarnemingsmiddelenZowel bij de bestrijding van het terrorisme, als bij civiele crisisbeheersing
is een goede operationele informatievoorziening van groot belang. Om snel
te kunnen reageren en de juiste maatregelen te kunnen treffen, moeten de civiele
autoriteiten beschikken over een actueel inzicht in de situatie. Dit vereist
de mogelijkheid om gericht bemande en onbemande sensoren te kunnen inzetten
voor de verzameling van inlichtingen. De ervaringen van Defensie in het buitenland
(bijvoorbeeld bij de aanslagen in Irak en bij de bestrijding van asymmetrisch
optredende groeperingen) tonen het belang van deze capaciteiten.Gebruik makend van verschillende soorten sensoren (optische, akoestische,
elektronische en warmtebeeldapparatuur) zijn diverse soorten ondersteuning
mogelijk. Te denken valt aan de inzet van F16's, helikopters en onbemande
vliegtuigen voor luchtwaarneming, inlichtingen-, verkennings- en infanterie-eenheden
voor grondwaarneming, maritieme eenheden voor de controle van haven- en zeegebieden
en aan de inzet van capaciteiten voor de interceptie dan wel de storing van
communicatiemiddelen. Al deze capaciteiten kunnen, al dan niet in onderlinge
samenhang, een belangrijke aanvulling vormen op de civiele middelen voor inlichtingenvergaring.Ondersteuning aansturingNauw gerelateerd aan de inzet van sensoren en middelen voor de vergaring
van inlichtingen, is de verwerking en integratie daarvan. Crises kenmerken
zich door een chaotisch karakter en een overaanbod van, soms tegenstrijdige,
informatie. Dit leidt bij de diverse lokale en regionale betrokken partijen
al snel tot verschillende percepties over de feitelijke situatie en de uit
te voeren maatregelen, met alle mogelijke consequenties van dien.Vanuit haar dagelijkse ervaring met het optreden onder chaotische en snel
wijzigende omstandigheden beschikt Defensie over specifieke capaciteiten,
procedures en ICT-ondersteuning voor de analyse en verwerking van inlichtingenstromen.
Nieuwe technologische ontwikkelingen maken een netwerkbenadering mogelijk
voor de aansturing van sensoren en voor de verwerking en verspreiding van
de daaruit voortvloeiende informatie. Onafhankelijke communicatiemiddelen
garanderen een continue uitwisseling van informatie in de vorm van beeld,
data en spraak. Verder beschikt Defensie over geografische informatiesystemen
zoals ISIS om de informatie te visualiseren en alle betrokken partijen een
«on-line» en identiek beeld te geven van de feitelijke situatie.
Met landen als de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk behoort de Nederlandse
krijgsmacht tot de koplopers op dit gebied. Alhoewel deze schaarse capaciteiten
essentieel zijn voor de inzet in het buitenland, bieden zij veel aanknopingspunten
voor de ondersteuning van civiele crisisbeheersingsoperaties onder gezag van
civiele autoriteiten.Bescherming havensDe havens vervullen een belangrijke functie in de nationale economie.
Zo behoort de mainport Rotterdam tot de vitale infrastructuur van Nederland.
Bij een oplopende dreiging kan de krijgsmacht op diverse wijzen bijdragen
aan de bescherming van havengebieden. In dit kader kan Defensie de burgemeesters
van gemeenten met zeehavens ondersteunen bij de controle van onderwaterlocaties
in de omgeving van objecten met een verhoogd veiligheidsrisico. Dit kunnen
bijvoorbeeld LPG-terminals, tunnels, schepen, afmeer- of ankerposities van
scheepvaart en aanlooproutes naar een haven zijn. Ook kan assistentie worden
verleend aan politie, douane en havenautoriteiten bij het monitoren, routeren
en controleren van scheepvaart in de haven en in de aanloopgebieden op zee.Diverse defensiemiddelen zijn hiervoor inzetbaar. Naast de eerdergenoemde
sensoren voor de observatie van deze gebieden, kunnen autonoom opererende
onderwatervaartuigen, kleine vaartuigen voorzien van speciale sonars en duikteams
worden ingezet voor de controle van onderwaterlocaties. Boven water kunnen
boardingteams of speciale eenheden vanaf fregatten of vanaf land verdachte
vaartuigen controleren. Afhankelijk van de dreiging kan de ondersteuning worden
uitgebreid met capaciteiten voor de bewaking van vitale terreinen en objecten
aan de landzijde en voor de bescherming van het luchtruim boven de havens.Bescherming luchtruimDe beveiliging van het nationale luchtruim is en blijft een belangrijk
aandachtsgebied. Niet alleen voor renegade passagierstoestellen,
maar ook voor de bewaking en bescherming van lagere, nu ongecontroleerde,
delen van het luchtruim. Dat is het gebied waar bijvoorbeeld sproeivliegtuigjes
kunnen optreden met chemische strijdmiddelen. Gekoppeld aan het nationale
alerteringssysteem kan Defensie de bescherming van (delen van) het luchtruim
voor haar rekening nemen. Ook kan Defensie zorg dragen voor de handhaving
van (tijdelijk) gesloten luchtgebieden («no-fly zones»).De bescherming van het luchtruim is zowel in nationaal als in internationaal
verband mogelijk. Diverse radarsystemen zoals de radar van het Patriot luchtverdedigingssysteem
kunnen het luchtruim stelselmatig afzoeken. Zij kunnen vervolgens andere capaciteiten
activeren om verdachte toestellen te onderscheppen met jachtvliegtuigen of
luchtverdedigingssystemen, ook tegen ballistische raketten.Beveiliging objecten en gebiedenDe beveiliging van objecten en gebieden is een taak die Defensie ook internationaal
regulier uitvoert. Dit kan in vele gradaties, afhankelijk van de dreiging
en de operationele noodzaak. Zo kunnen eenheden van Defensie gebieden bewaken,
bijvoorbeeld met waarnemingsmiddelen en controleposten. Zij hebben dan een
signaalfunctie om te kunnen controleren wie een gebied betreedt. Daarnaast
kunnen eenheden ook gebieden actief beveiligen tegen bijvoorbeeld asymmetrisch
optredende groeperingen. De eerder genoemde sensoren vervullen hierbij een
belangrijke rol. Met de menskracht en de voertuigen beschikt Defensie over
de capaciteit om snel en gedoseerd te reageren op onderkende dreigingen.Afhankelijk van de dreiging kan Defensie opschalen van licht bewapende
militairen, waarvoor bijvoorbeeld de Natres bij uitstek geschikt is, naar
de gecoördineerde inzet van lichte infanterie tot gemechaniseerde eenheden. De genie kan daarbij ondersteunen door de inrichting van controlepunten,
sluizen en versperringen. Zo zijn verkennings- en infanterie-eenheden van
het Britse leger tijdens de laatste Golfoorlog ingezet om de toegangswegen
rondom het vliegveld Heathrow in London met pantserwagens te beveiligen. Indien
er ook nog sprake is van luchtdreiging kan de capaciteit verder worden uitgebreid
met luchtverdedigingsmiddelen.7. Ten slotteIn de Prinsjesdagbrief 2003 presenteerde Defensie een nieuw evenwicht
tussen taken en middelen. Niet meer de kwantiteit, maar de kwaliteit is maatgevend.
De ingrijpende reorganisatie van Defensie is momenteel in volle gang. Daarmee
ontstaat een expeditionaire krijgsmacht die in staat is nieuwe dreigingen
bij de bron te bestrijden en zodoende bijdraagt aan een stabiele internationale
omgeving van ons land, hetgeen ook de veiligheid binnen onze landsgrenzen
ten goede komt.Met deze brief hebben wij laten zien dat de capaciteiten enprocedures
waarover Defensie beschikt voor het expeditionaire optreden in crisisbeheersingsoperaties
in toenemende mate van belang kunnen zijn voor de bestrijding van dreigingen
op het nationaal grondgebied. Uiteraard zijn alle militairen inzetbaar voor
hand- en spandiensten als de nationale veiligheid dat vereist. De grote meerwaarde
ligt echter vooral in de ondersteuning met de specialistische capaciteiten
waarover Defensie beschikt. De brief schetst de vele ontwikkelingen die vorm
geven aan een structurele en hoogwaardige ondersteuning van de civiele autoriteiten.
Voorts presenteren wij, binnen de budgettaire kaders, een breed pakket aan
maatregelen om die ondersteuning te verbeteren en blijvend te kunnen garanderen.
De krijgsmacht is bij uitstek een instrument om de verwevenheid tussen interne
en externe veiligheid het hoofd te bieden en ontwikkelt zich ook nationaal
tot een eigentijdse veiligheidspartner.De komende maanden gaan Defensie en BZK de samenwerking op de genoemde
vijf kansrijke gebieden verder uitwerken. Scenarioanalyses moeten leiden tot
concrete afspraken over de inzet van hoogwaardige Defensiecapaciteiten. Ook
worden de mogelijkheden onderzocht voor een gemeenschappelijk concept voor
besluitvorming en aansturing onder crisisomstandigheden, daarbij gebruik makend
van ervaringen en concepten op het terrein van informatiestromen en commandovoering.
Mede op grond van de ACIR-bevindingen onderzoeken Defensie en BZK een meer
netwerkachtige benadering van de informatievoorziening. Zo moet een zogenaamde
«proeftuin» bij het LOCC in Driebergen, uitwijzen of het ISIS-commandovoeringssysteem
van Defensie de besluitvorming en aansturing van nationale crises op de diverse
niveaus kan ondersteunen. Verder hebben wij afgesproken de samenwerkingsmogelijkheden
tussen de opleidingsinstituten (HDO, NIBRA, politie-academie) te onderzoeken
en de onderzoeksinspanningen op de diverse samenwerkingsgebieden op elkaar
af te stemmen teneinde een gemeenschappelijke kennisbasis te ontwikkelen.
Tot slot zullen wij de mogelijkheden bezien voor samenwerking bij de strategische
en technische aspecten van de versterking van de nationale veiligheid. De
resultaten van deze onderzoeken presenteren wij najaar 2005 in een gezamenlijke
vervolgbrief van BZK en Defensie.Kijkend naar de toekomst bepleiten wij een meer integrale benadering van
de nationale veiligheid. De ontwikkeling van het veiligheidsbeleid in andere
landen toont een verschuiving van de focus op verticale structuren naar horizontale
verbanden tussen de betrokken departementen. Ook toont zij een grotere binnenlandse
rol van de krijgsmachten. In dit kader hebben wij ons in deze brief niet willen
beperken tot verbeteringen in de huidige samenwerking met de
civiele autoriteiten, maar ook een doorkijk geboden naar mogelijke toekomstige
vormen van samenwerking. Defensie kan nu en in de toekomst een belangrijke
bijdrage leveren aan de maatregelen die het kabinet neemt om de gewijzigde
veiligheidssituatie het hoofd te bieden.De Minister van Defensie,H. G. J. KampDe Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,J. W. Remkes 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29800-X-84.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl