Ontwikkelingen in de organisatie van de rijksdienst; Verslag algemeen overleg over positionering inspecties, coördinerende bewindspersonen en vorming bestuurskernen
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25226, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

10-09-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

25226 nr. 3

26-08-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de minister van Binnenlandse ZakenNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25226Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 42 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 226Ontwikkelingen in de organisatie van de rijksdienstnr. 3VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 26 augustus 1997De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken1
heeft op 18 juni 1997 overleg gevoerd met minister Dijkstal van Binnenlandse
Zaken over:– kabinetsstandpunt positionering inspecties (25 226,
nr. 2);– notitie over coördinerende bewindspersonen (21 427,
nr. 160);– notitie inzake stappen verschillende ministeries in de richting
van de vorming van bestuurskernen (21 427, nr. 165).Van het gevoerde overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag
uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieMevrouw Scheltema-de Nie (D66) herinnerde aan de inhoud van
de motie-Koetje. De eerstelijnsinspectie zou zoveel mogelijk moeten worden
gedecentraliseerd. Voor de tweedelijnsinspectie zou bezien worden of dit nodig
was. Indien dit het geval was, zou zoveel mogelijk naar de provincie worden
gedecentraliseerd. Als het niet mogelijk bleek, zou moeten worden gestreefd
naar bundeling van inspecties. Van dit alles is niet veel terechtgekomen,
omdat het kabinet voor een andere filosofie heeft gekozen. De bestuurslaag
die verantwoordelijk is voor beleid en regelgeving op een bepaald terrein,
wordt nu tevens geacht de taken uit te oefenen op het gebied van kaderstelling,
toezicht en evaluatie. Dit uitgangspunt brengt centralisatie met zich. De
inspecties zullen op rijksniveau worden gehandhaafd. Waarom zou de eerstelijnscontrole
echter niet op het niveau van de uitvoering kunnen plaatsvinden? Een wat abstracter,
hoger toezicht zou vervolgens heel best bij de provincie kunnen worden gelegd.
Indien niet wordt gekozen voor decentralisatie van het toezicht, moet voor
bundeling worden gekozen. Dat gebeurt echter niet, omdat het toezicht volgens
het kabinet met het oog op de ministeriële verantwoordelijkheid zoveel
mogelijk binnen de kokers moet worden gehouden.Nagegaan moet worden of kan worden gekomen tot een wat onafhankelijker
vorm van toezicht. Vooral in het tweedelijnstoezicht bestaan hiervoor mogelijkheden.
Het toezicht moet uiteengerafeld worden in enerzijds signalerend en informerend
toezicht en anderzijds corrigerend toezicht. Het signaleren en informeren
kan heel goed bij een onafhankelijke instantie worden ondergebracht, die vervolgens
kan rapporteren aan de instantie waarop het toezicht wordt uitgeoefend.
Deze rapportage kan beoordeeld worden door de centrale overheid en het parlement.Het kabinet acht de coördinerend bewindspersoon slechts van belang
voor de voorbereidende besluitvorming in onderraden en ministeriële commissies.
Als de bewindspersoon duidelijk de eenheid van het beleid moet bevorderen,
is de coördinerende bevoegdheid alléén niet genoeg. In
situaties waarin hem een zware rol wordt toegedacht in de vorming van eenheid
van beleid, moet worden overwogen om hem dan ook de tools te verschaffen.De brandendekwestieminister is afgezwakt tot een projectminister of een
projectstaatssecretaris. De commissie-Wiegel was indertijd voorstander van
een sterke toerusting, zowel geldelijk als qua bevoegdheden. Staatssecretaris
Kohnstamm moet beide ontberen. Als in een volgend kabinet opnieuw voor de
figuur van een projectbewindspersoon wordt gekozen, moeten de bijbehorende
bevoegdheden en het budget wél worden verstrekt. Een belangrijk deel
van zijn tijd heeft staatssecretaris Kohnstamm besteed aan het sprokkelen
van geld bij de diverse ministeries. Als hem een budget zou zijn verstrekt,
had hij direct aan de slag gekund.De heer Kamp (VVD) constateerde dat geduld noodzakelijk is
in het proces van verandering in de organisatie van de rijksoverheid en de
politieke aansturing ervan. Eind 1993 heeft de Kamer in een motie-Wiebenga
gevraagd om een stappenplan voor de invoering van kerndepartementen. Omdat
het plan maar niet verscheen, heeft de Kamer in maart 1996 er opnieuw voor
gepleit. De minister kondigde aan, binnen enkele maanden te zullen rapporteren
over de stappen die richting bestuurskernen worden gezet. De verschillen tussen
de kerndepartementen van Wiegel en de bestuurskernen van minister Dijkstal
zijn niet zo groot en zitten vooral in de vorm van de bestuurskernen en in
de aantallen ambtenaren. Voor het primaat van de politiek zou het beter zijn
geweest als aan de terminologie was vastgehouden. Door andere termen te hanteren
dreigt de inzichtelijkheid te verminderen. Het kabinet speculeert op de aversie
van de Kamer tegen blauwdrukken. Een stappenplan met tijdschema is echter
geen blauwdruk, maar een controleerbare vastlegging van afspraken over een
proces.Het kabinet zit op de goede koers met de ontwikkeling van agentschappen,
met de doorlichting van de zelfstandige bestuursorganen en met de praktische
resultaten inzake kerndepartementen c.q. bestuurskernen. Met de vorm van agentschappen
met een eigen boekhouding die bedrijfsmatig is opgezet, met minder betrokkenheid
bij de dagelijkse gang van zaken van de minister zonder dat uiteindelijk de
eindverantwoordelijkheid wordt aangetast, zal datgene wat overblijft tot kerndepartement
kunnen worden benoemd. Om de tussenhaven te kunnen binnenlopen zou er op dit
moment echter een kaderwet zelfstandige bestuursorganen moeten zijn en zou
er een stappenplan met tijdschema beschikbaar moeten zijn. Het gewenste eindresultaat,
dat binnen bereik ligt, blijft hierdoor nodeloos lang uit.Medio 1993 heeft de Kamer zich in de motie-Koetje uitgesproken over de
inspecties. Anderhalf jaar later kwam er een brief, waarna een onderzoek is
verricht dat niet geleid heeft tot een rapport. Nu ligt een brief voor met
het kabinetsstandpunt. In de afgelopen periode hebben zich bij een groot aantal
inspecties positieve ontwikkelingen voorgedaan. De analyse van het kabinet
is waardevol. Het is goed om onderscheid te maken tussen een aantal functies.
Ook is het waardevol dat de uitgangspunten zijn vastgesteld die gelden voor
de verdeling van de verantwoordelijkheden en taken over de verschillende bestuurslagen.
De kanttekening bij de conclusie van het kabinet geldt het tweedelijnstoezicht
in het kader van het medebewind. In het bijzonder moet gedacht worden aan
de VROM- en VW-inspecties. In de praktijk is sprake van een soms verlammende, maar vaak vertragende beleidsconcurrentie tussen inspecties,
provincies en gemeenten. In de gemaakte analyse wordt dit probleem niet opgelost.
Het gaat uiteindelijk om de vertaling van de analyses, uitgangspunten en conclusies
van het kabinet bij de inspecties. Daarover is de brief wat schimmig. Er wordt
een verwijzing gegeven naar informatie die afzonderlijke ministers aan de
Kamer hebben gegeven. Vier jaar na de motie-Koetje had duidelijk moeten zijn
hoe de algemene lijn vertaald wordt voor de verschillende inspecties en binnen
welke periode de veranderingen gerealiseerd kunnen worden. De minister moet
alsnog met zo'n totaalbeeld komen.De brief over de coördinerend bewindspersoon bevat vooral een terugblik.
Voor de huidige tijd wordt de figuur achterhaald geacht. De interdepartementale
beleidscoördinatie behoort tot de normale taken van de minister. Van
de mogelijkheden om aanvullende bevoegdheden te verstrekken wordt nauwelijks
gebruikgemaakt. Het stelsel van onderraden en ministeriële commissies
zou goed functioneren. Het zou met het oog op de Securitelaffaire goed zijn
als de minister helder aangeeft op welke terreinen dit stelsel goed heeft
gefunctioneerd.De heer Koekkoek (CDA) riep eveneens de motie-Koetje in herinnering.
In deze motie werd het kabinet onder meer verzocht, stelselmatig te bezien
of de eerstelijnsinspectietaken kunnen worden gedecentraliseerd, in dier voege
dat het Rijk een tweedelijns monitorfunctie zou behouden. Dit is in feite
gebeurd; de CDA-fractie stemt in met de benadering van de minister. Een van
de uitgangspunten is dat per bestuurslaag onderscheid wordt gemaakt tussen
enerzijds de ontwikkeling van beleid, regelgeving en de implementatie ervan
en anderzijds het toezicht, de handhaving en de monitoring. Dat onderscheid
is echter niet helder. Implementatie van beleid is uitvoering, net zo goed
als handhaving dat is.Het eerstelijnstoezicht moet worden gedecentraliseerd daar waar gemeenten
beleids- en regelgevende bevoegdheden hebben. Als het Rijk tevens een beleidsbepalende
bevoegdheid heeft, kan het het tweedelijnstoezicht uitoefenen. Deze benadering
wordt echter lang niet altijd gevolgd. Zo is de verantwoordelijkheid voor
de schoolbegeleidingsdiensten naar de gemeenten gedecentraliseerd. De onderwijsinspectie
oefende vroeger toezicht uit op de diensten. Nu moeten de gemeenten dat doen.
Het tweedelijnstoezicht van het Rijk is op dit punt echter in het geheel niet
geregeld.Rijksinspecteurs gedragen zich soms als rijksheren die komen vertellen
hoe het moet. Meer dan tot op heden moet erop worden toegezien dat rijksinspecteurs
zich behoorlijk gedragen tegenover lagere overheden. Inspectie kan op verschillende
manieren gestalte krijgen. Boekhoudkundige inspectie naar de letter van de
wet is goed, maar moet ook in de tweede lijn worden aangevuld met moderne
vormen als visitatie. Voorkomen moet in ieder geval worden dat doublures optreden
in eerste- en tweedelijnsinspectie.Het coördinerend ministerschap is in feite teruggebracht tot coördinatie
in een onderraad of commissie van de ministerraad. De eerstverantwoordelijke
minister heeft vanuit zijn vakgebied een coördinerende rol. Het projectministerschap
is nauwelijks van de grond gekomen. Het zou goed zijn als de minister nog
eens de meerwaarde van de titel van coördinerend bewindspersoon zou aangeven.
Er moet terughoudend worden omgegaan met aparte coördinerende bevoegdheden.De brief over de vorming van bestuurskernen is positief. Overigens is
het beter om te spreken van beleidskernen. Immers, het gaat om de kern van
het ministerie die het beleid ontwikkelt en evalueert. De voordelen van het
onderscheid tussen beleidsvorming en beleidsuitvoering worden opgesomd. Met
erkenning van die voordelen, moet echter ook gewezen worden op de nadelen.
Zo raken beleidsmakers gemakkelijk los van de uitvoerders en daarmee
van de contacten met de samenleving. De afstand tussen beleid en burger dreigt
dan groter te worden. Ook moet de verbinding tussen beleid en uitvoering opnieuw
georganiseerd worden, bijvoorbeeld met een directoraat relatiemanagement.
Verzelfstandiging heeft het gevaar dat de uitvoeringsdienst vooral op het
eigen belang gaat letten. Vanwege deze bezwaren is de CDA-fractie voorstander
van interne verzelfstandiging.Het is opmerkelijk dat de ministeries van Justitie en van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen het bestuursraadsmodel hebben verlaten. Het blijkt heel moeilijk
om beleid te sturen zonder eigen verantwoordelijkheid voor een deel van het
beleid. Het is goed dat de functies van inspectie en toezicht afzonderlijk
worden georganiseerd. Het zal nodig zijn om de inspectiefunctie een zekere
zelfstandigheid binnen het departement te gunnen. Een algemene lijn van zoveel
mogelijk verzelfstandigde inspecties is echter niet raadzaam. De minister
moet een mogelijkheid behouden om de inspecties te sturen.De heer Feenstra (PvdA) las dat de studie naar de positie van
de inspecties is uitgemond in een gezamenlijk inzicht, maar miste de inhoud
van dat inzicht. De positionering van de inspecties maakt deel uit van de
zogenaamde takendiscussie tussen Rijk, IPO en VNG. Onduidelijk is wat de stand
van zaken in deze discussie is en wanneer de Kamer hierover geïnformeerd
kan worden. De departementen hebben de eigen inspecties gebundeld en gereorganiseerd.
Per departement zal dat in opperste wijsheid zijn gebeurd, maar het totstandgekomen
patroon is onnavolgbaar gedifferentieerd.Over de positionering van de inspecties binnen de departementen staat
in de brief een merkwaardige passage: voor de kwaliteit en betrouwbaarheid
van inspectietaken wordt een zekere onafhankelijke positionering bepleit,
een zekere mate van functiescheiding en afzonderlijke organisatorische eenheden.Als men trots op de taak is, moet hij ook voluit onderdeel van het departement
uitmaken. Er moet een relatie worden aangebracht met de ontwikkelingen in
het eerste- en tweedelijnstoezicht. Hoewel het besef doorklinkt dat bepaalde
taken niet bij het Rijk thuishoren, worden ze ook niet echt losgelaten. De
fractie van de PvdA is voorstander van een actieve, gemotiveerde en voortvarende
groeiaanpak, waarbij de andere overheden de mate waarin taken te decentraliseren
zijn «verdienen». Niet alle inspectietaken zijn in dezelfde mate
te decentraliseren, maar in de hoek van VROM, VW en LNV is een actievere opstelling
op haar plaats.Het kabinet geeft aan dat de bestuurslaag die verantwoordelijk is voor
de beleidsontwikkeling en -vaststelling, ook verantwoordelijk is voor de handhaving.
Is het niet ook denkbaar om te stellen: waar de één het beleid
vaststelt, wordt de ander in staat gesteld om te handhaven? Op milieugebied
zou bijvoorbeeld kunnen worden gedacht aan vergunningverlening op provinciaal
niveau en handhaving op gemeentelijk niveau.Het kabinet slaagt erin om zijn ambities op het terrein van de coördinerend
bewindspersoon zorgvuldig toe te dekken. Op congressen worden vele mogelijkheden
voor coördinerend ministerschap genoemd, bijvoorbeeld voor het Groene
Hart, de Randstad of de elektronische snelweg. Het verdient aanbeveling om
in het regeerakkoord heldere afspraken te maken. Als gekozen wordt voor de
figuur van coördinerend minister, moeten zijn bevoegdheden helder worden
omschreven.Het lijkt goed om de Kamer te betrekken bij de ontwikkelingen rond de
bestuurskernen. Verticaal moet worden aangegeven wat tot de echte kerntaken
behoort en wat kan worden geprivatiseerd of gedecentraliseerd. Horizontaal
moet worden geduid tot hoever de omvang van het departement voor de beleidsopbouw
strekt. Voor de uitvoering kan worden gedacht aan de markt, aan doelgroepen
of aan andere overheden. Het antwoord van de minister van Binnenlandse ZakenDe minister bevestigde dat het kabinet heeft gekozen voor een
andere filosofie en verwees daarvoor onder meer naar het regeerakkoord. Herstel
van het primaat van de politiek is het leidend motief. De zwakheid van het
openbaar bestuur in de afgelopen decennia ligt in de onduidelijkheid rond
bevoegdheden en verantwoordelijkheden en daar moet dus aan gewerkt worden.
Parallel hieraan loopt de vormgeving van het modern management. Er zijn nieuwe
aansturings- en controle-instrumenten. De commissie-Wiegel heeft enigszins
geleden aan blauwdrukdenken. Er moet steeds ruimte blijven om af te wijken
van de lijn. Zo zijn de spelregels rond zelfstandige bestuursorganen (ZBO's)
duidelijk, maar kan het soms effectief zijn om ervan af te wijken. Daarbij
moeten wel redenen en consequenties worden aangegeven.Er is geen gevaar voor centralisatie, maar er is een nauwe samenhang met
de takendiscussie. Het eerste deel van de takendiscussie met IPO en VNG is
succesvol afgerond, 80% van het materiaal is helder toegedeeld. Over de laatste
20% zijn nog keiharde onderhandelingen gaande. Het gaat daarbij om regionale
taken die terug moeten naar de provincie of de gemeente en om een gelijktijdig
verder decentraliseren van rijkstaken. In het najaar moet deze discussie afgerond
zijn. Hierbij horen de medebewindstaken. Als twee overheden zich met een probleem
moeten bezighouden, ontstaat onmiddellijk de vraag naar de bevoegdheidsverdeling,
inclusief toezicht. De uitlatingen van enkele aanwezige leden wekken enige
verbazing met het oog op de gang van zaken rond het politiedossier. Op kousenvoeten
wordt nu een inspectie politie opgericht. De wijze waarop deze wordt geregeld,
gaat lang niet zover als de regeling van andere inspecties op rijksniveau.
Bij de controle is het direct van belang om de vraag te beantwoorden om welke
controle op welk onderdeel het gaat. De Kamer zal altijd wensen dat de politieministers
vertellen wat er in het land aan de hand is. Daarvoor is dus een vorm van
monitoring noodzakelijk. Tussen de gedecentraliseerde politie en de behoefte
om centraal de ministers te kunnen aanspreken zit een gat, dat op dit moment
door de politie zelf wordt ingevuld. Het Nederlands politie-instituut (NPI)
is opgericht om in het gesignaleerde gat te duiken. Er moet goed worden nagedacht
over de manier waarop de bevoegdheden en verantwoordelijkheden worden toegedeeld.
Op het moment dat dat gebeurd is, kan de inspectie anders worden gepositioneerd.Volgens de fractie van de PvdA zouden gemeenten decentralisatie moeten
verdienen: de vraag of de rijksoverheid er op de een of andere manier toezicht
op houdt, moet worden beantwoord naar de mate waarin de gemeenten in staat
worden geacht de taak op een goede manier zelf te vervullen. Hier mag niet
achter verscholen zitten een zekere aantasting van wat in onze gedecentraliseerde
eenheidsstaat het hart van het openbaar bestuur is: de autonomie van de gemeenten.Er is geen verschil van mening over de wenselijkheid om zo onafhankelijk
mogelijke inspecties te hebben. Per sector kan het een andere vorm krijgen,
maar de inspectie is niet het handzame instrument van de minister om te signaleren
of af te dekken al naar gelang het hem uitkomt. Een totaal onafhankelijke
inspectie heeft grote voordelen, maar bergt ook nadelen in zich. De praktijk
in Nederland is die van vergaand onafhankelijke inspecties, hetgeen te maken
heeft met de rol van de pers en die van het parlement. Heel lang gingen de
rapporten van de onderwijsinspectie slechts naar de minister. Een jaar of
tien geleden is bewust gekozen voor openbaarheid van inspectierapporten. Het
kabinet denkt in een breder kader na over de ordening van toezichtsfuncties,
onder meer samenhangend met de mededingingsproblematiek. Begin volgend jaar
zal alles op een rij kunnen worden gezet. De vertaling per departement is
onduidelijk genoemd. Dat kan samenhangen met het beleidsterrein, maar ook
met een nog niet geheel ontwikkeld denken over toezicht. Het gaat hierbij
om een individuele ministeriële verantwoordelijkheid. Het ministerie
van Binnenlandse Zaken heeft in dezen slechts een brievenbusfunctie. Als de
situatie met de inspecties op een bepaald departement schimmig is, moet de
desbetreffende minister daarop worden aangesproken. Dat laat onverlet dat
Binnenlandse Zaken een prikkelende, motiverende en ordenende rol speelt.De fractie van het CDA is ingegaan op het onderscheid tussen de eerste
en de tweede lijn. Uitvoering zit inderdaad zowel aan de ontwikkelings- als
aan de handhavingskant. Het voorbeeld van de schoolbegeleidingsdiensten lijkt
niet geheel juist weergegeven. Het kenmerk daarvan is dat ze zijn gedecentraliseerd
onder gelijktijdige overdracht van bevoegdheden. Wat moet de onderwijsinspectie
zelf dan nog doen? Te denken valt aan het verzamelen van materiaal om te kunnen
beoordelen of de decentralisatie goed is verlopen. Daarbij moet wel gelet
worden op de instantie namens welke de inspectie optreedt. Dat rijksinspecteurs
allemaal arrogant zijn is niet het beeld, maar het is een gevaar dat dreigt
en dus in de hand moet worden gehouden. Behoorlijkheid en zorgvuldigheid dienen
de basis voor het handelen te zijn.Gevraagd is of het mogelijk is om een overzicht te maken van de verschillende
soorten inspecties en de spelregels die daarbij gelden. Interessant is het
of daarbij ook de Algemene rekenkamer in beschouwing moet worden genomen.
Zolang het gaat om de rechtmatigheid van het doen van uitgaven is er geen
twijfel, zodra het gaat om de doelmatigheid gaan zich echter andere vragen
voordoen. Het gevaar van een politieke beoordeling ligt constant op de loer.
De Rekenkamer treedt veel vaker naar buiten.Is het denkbaar dat datgene wat de één vaststelt, door een
ander wordt gecontroleerd? De strafwet wordt vastgesteld door de wetgever
op nationaal niveau, terwijl het toezicht erop plaatsvindt door de gedecentraliseerde
politie. Op zichzelf behoeft hier ook geen bezwaar tegen te bestaan, mits
het doordacht gebeurt en mits de bevoegdheden en verantwoordelijkheden helder
verdeeld zijn. Inspectietaken worden soms gezien als managementtool. Soms
worden ze gebruikt als bron voor beleidsbijsturing. Soms zijn ze nadrukkelijk
handhavingsinstrument.Het coördinerend ministerschap is niet bedoeld voor de bevordering
van eenheid van beleid. Deze wordt alleen in het kabinet bewaakt, waarbij
de minister-president een belangrijke rol speelt. Coördinatie vindt wekelijks
plaats in de onderraden van de ministerraad en in de ministerraad zelve. De
genoemde Securitelzaak kan ook niet als een coördinatieprobleem worden
gezien. Het gaat primair om een bestuurlijk vraagstuk, waarbij aan elk van
de departementen moet worden gevraagd of naar behoren is gewerkt. De rol van
de minister van Economische Zaken werd in de publiciteit te zwaar aangezet,
waarmee afbreuk werd gedaan aan de individuele verantwoordelijkheid van de
ministers.Projectministerschap is weinig zinvol als het niet gepaard gaat met eigen
bevoegdheden en verantwoordelijkheden. Bevoegdheden voor een projectminister
zullen van een andere minister worden weggenomen. Het is de vraag of dat als
structurele aanpak wenselijk is. Een projectmatige aanpak kan af en toe overigens
wel nuttig zijn. In het regeerakkoord is bijvoorbeeld afgesproken een bepaald
accent te geven aan het grotestedenbeleid. Het is goed om dan iemand tijdelijk
met die taak te belasten. Staatssecretaris Kohnstamm is zeer in zijn taak
geslaagd. Het grotestedenbeleid, dat vele departementen raakt, is niet meer
uit de kranten weg te denken. Het zou niet eenvoudig geweest zijn om een van
de desbetreffende ministers met de taak te belasten. Dat laat onverlet dat
zich onduidelijkheden voordoen. De Kamer spreekt de staatssecretaris aan,
maar hij kan dat vaak pareren met de opmerking dat hij geen geld heeft. Uiteindelijk
is het de vraag of niet gedecentraliseerd moet worden. De fondsen zijn tussenstappen
tussen begrotingsgeld en gemeentegeld.Er komt geen stappenplan voor de invoering van kerndepartementen, want het gewenste eindresultaat is min of meer bereikt. In de kerntakendiscussie
stelt de overheid zich voortdurend de vraag of een bepaalde taak als overheidstaak
moet worden gezien en, zo ja, bij welke overheidslaag hij dan thuishoort.
Van iets recenter datum is de discussie over interne dan wel externe verzelfstandiging.
Hierbij speelt de grote afstand een rol. Er is het risico van de uitvoering
die te ver van het beleid af staat. In feite is sprake van een zekere teruggang.
Nadat aanvankelijk externe verzelfstandiging het parool was, is de laatste
tijd weer meer sprake van interne verzelfstandiging. Ook is er de afstand
tussen beleid en uitvoering aan de ene kant en de doelgroep en de markt aan
de andere kant. Per beleidsterrein moeten de verhoudingen beoordeeld worden. Nadere gedachtewisselingDe heer Feenstra (PvdA) pleitte voor voortvarendheid bij het
afronden van de tweede en derde fase van de takendiscussie. Ook hierbij geldt
het primaat van de politiek. De minister moet zich niet laten gijzelen in
een onderhandelingsproces.Het departement kan wat de positie van de inspecties betreft worden aangesproken
op het geven van inzicht, op bundeling, op het ontwikkelen van een gemeenschappelijke
beleidsaanpak. Op het punt van afzonderlijke taken moet de desbetreffende
bewindspersoon worden aangesproken. In de ruimtelijke hoek zijn op dit punt
stappen te zetten.De minister heeft een duidelijk signaal aan de Rekenkamer afgegeven. De
verantwoordelijkheid van de Rekenkamer richting Kamer bestaat er bovenal uit
dat materiaal wordt aangeleverd op basis waarvan tot beleidsoordelen kan worden
gekomen.Het punt van de beleidsvaststelling op het ene niveau en het toezicht
en de handhaving op het andere is helder. Rondom milieutaken worden vaak slechts
de extreme posities bediscussieerd. Ten onrechte is steeds de complete vergunningverlening
en handhaving in één hand.De heer Koekkoek (CDA) meende dat de minister zijn eerste verantwoordelijkheid
voor de aan de orde zijnde onderwerpen iets te licht opvat. Over de positionering
van de inspecties verwijst hij de Kamer naar de individuele ministers, terwijl
het gaat om een kabinetsstandpunt over de hoofdlijnen op dit punt. De eerstverantwoordelijke
minister moet er achterheen zitten dat de kabinetslijn wordt nageleefd.Zolang een zaak wettelijk is geregeld, moet de tweedelijnsfunctie worden
uitgeoefend. Bij de schoolbegeleidingsdiensten is deze wat minder zichtbaar.De Algemene rekenkamer is geen inspectie, maar een onafhankelijk orgaan.
Zij kan op een moderne manier naar buiten treden. Het is duidelijk dat zij
haar taak op een andere manier uitoefent dan vroeger. Er wordt meer in evaluerende
zin gewerkt, waarmee zij eerder in politiek vaarwater komt. De beleidsdoelmatigheid
komt meer dan voorheen aan de orde. De benadering van de D66-fractie, waarin
inspecties/toezichthouders meer de kant van de Rekenkamer opgaan en aldus
de controlerende taak van het parlement op een lager niveau wordt versterkt,
past wat minder in het Nederlandse bestel. De CDA-fractie hecht aan de ministeriële
verantwoordelijkheid en kiest voor een relatief zelfstandige positie van inspecties
binnen het departement. Als inspecties geheel zelfstandig worden, kan de politiek
niet langer sturen.De CDA-fractie benadrukt de coördinerende rol van de eerstverantwoordelijke
minister. Het Securitelarrest is niet alleen een bestuurlijk probleem, maar
ook een coördinatieprobleem. De minister van Economische Zaken is eerstverantwoordelijke
voor de implementatie van de richtlijn en de minister van Justitie voor het
algemeen wetgevingsbeleid. De heer Kamp (VVD) toonde zich tevreden over de benadering
van de minister. Er is een sanering in gang gezet bij de ZBO's en er is veel
bereikt op het punt van de agentschappen. Al met al is een situatie ontstaan
die lijkt op het oorspronkelijke doel van de kerndepartementen. De overheid
blijft natuurlijk altijd in beweging, maar dit proces moet een behoorlijke
afronding kunnen krijgen. De brief van de minister van 14 mei 1997 is daarvoor
niet voldoende. Het zou goed zijn als de minister per departement helder zou
aangegeven hoever het proces van vorming van agentschappen en andere verzelfstandigingen
is gevorderd en wanneer het kan worden afgerond.Ook op het punt van de inspecties moet zo langzamerhand tot een conclusie
worden gekomen. Het in de brief van 21 april 1997 vervatte overzicht is daarvoor
onvoldoende. Naast een beschrijving van de stand van zaken is een opsomming
van nog te realiseren doelen wenselijk.Het is bekend dat coördinatie van beleid in de ministerraad geschiedt,
maar het zou interessant zijn om te vernemen op welke punten succesvolle coördinatie
heeft plaatsgevonden. Is de minister tevreden over zijn coördinerende
werkzaamheden op het gebied van het minderhedenbeleid? Met het oog op de toekomst
moet gedacht worden aan de elektronische snelweg.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66) vroeg zich af of het goede uitgangspunt
van herstel van het primaat van de politiek noodzakelijkerwijs leidt tot het
uitgangspunt dat bij de inspecties is gehanteerd: de bestuurslaag waaraan
taken en bevoegdheden worden toegedeeld, zal het toezicht moeten uitoefenen.
De minister heeft een en ander wat genuanceerd. Zo heeft de uitwerking van
de takendiscussie gevolgen voor de uitoefening van het toezicht, dat ook op
een lager niveau kan worden uitgeoefend. Als taken naar decentraal niveau
gaan, zal vaak sprake zijn van medebewind, hetgeen problemen bij de toezichtstoedeling
oproept. Met wat meer onafhankelijk toezicht kan het primaat van de politiek
worden hersteld. Als het toezicht signalerend en informatievergarend wordt
geformuleerd, kan via rapportages een beeld ontstaan van de gang van zaken
bij de rijksoverheid en de decentrale overheid. De politiek verantwoordelijke
instantie kan daar haar voordeel mee doen.Terughoudendheid bij het instellen van projectbewindslieden is gewenst,
maar als er toch weer voor wordt gekozen, moeten er bevoegdheden en geld bij
geleverd worden.Het proces van overheidsreorganisatie houdt nooit op. Dat laat onverlet
dat tussentijdse actualisering nuttig kan zijn. De golfbeweging richting interne
verzelfstandiging via agentschappen dreigt thans wat door te slaan. Misschien
moeten de mogelijkheden van externe verzelfstandiging toch weer wat meer in
ogenschouw worden genomen.De minister onderschreef het belang van afronding van de tweede
en derde fase van de takendiscussie in de huidige kabinetsperiode. De Kamer
zal hiervoor een tijdpad overgelegd krijgen.Het is onvoldoende om te spreken van de coördinerende rol van de
eerstverantwoordelijke minister. Bedoeld wordt de coördinerende rol van
de eerstverantwoordelijke vakminister. De Kamer is uitvoerig ingelicht over
de visie op de coördinerende rol inzake het minderhedenbeleid. Deze rol
kan niet zover gaan dat de minister voor Binnenlandse Zaken gaat over het
onderwijs aan minderheden. Uiteindelijk gaat het om de toedeling van bevoegdheden,
verantwoordelijkheden en geld. Doordat daarover in het regeerakkoord niet
veel is opgenomen, is in het begin van de kabinetsperiode relatief veel energie
besteed aan het expliciteren van de bevoegdheden.Resteert de vraag of een departement naar zijn aard niet dienstverlenend
kan zijn aan andere departementen. Coördinerend ministerschap levert
een positieve bijdrage, maar er moet niet alle heil van worden verwacht.
Het vanuit één departement signaleren en activeren is zonder
meer nuttig.Er zijn vele vormen van toezicht: externe accountants, inspecties, al
dan niet verzelfstandigde toezichtsorganen en de Algemene Rekenkamer. Toezicht
valt in twee delen uiteen. Er is informatie die relevant is voor de beleidsontwikkeling
en er is informatie die interessant is voor de handhaving en verantwoording.
De Rekenkamer mag zelf bepalen hoe zij haar taken invult. Er is sprake van
een zekere mate van politisering in de rapporten. Het kabinet en Kamer mogen
of moeten daarover een politiek oordeel geven. Daarnaast maakt de Rekenkamer
intensiever gebruik van de publiciteit.Vier departementen hebben hun werk op het punt van de inspecties gedaan.
De andere ministeries zal worden gevraagd op welke wijze de vertaling van
inspectiefuncties gestalte krijgt. Ook daarvan zal eind dit jaar een «foto»
worden gepresenteerd. De grootste problemen doen zich voor bij medebewind.
Daarachter verscholen zit een discussie over het complementair bestuur en
over de chaotisering van het openbaar bestuur door de Wet gemeenschappelijke
regelingen. Hoewel er bij sommige onderwerpen niet aan te ontkomen is, moet
worden gestreefd naar zo weinig mogelijk medebewind. Een inspectierol moet
in dit soort gevallen zoveel mogelijk buiten de overheden worden geplaatst.Het zal niet eenvoudig zijn om een compleet afrondend beeld te schetsen
rond de bestuurskernen. Daarvoor zijn de processen te dynamisch. Wel kan het,
ook voor een volgend kabinet, nuttig zijn om aan het eind van de kabinetsperiode
een laatste stand van zaken te presenteren. De voorzitter van de commissie,De CloeDe griffier van de commissie,Coenen XNoot1Samenstelling: Leden: V.A.M. van der Burg (CDA), Te Veldhuis (VVD), Van
der Heijden (CDA), De Cloe (PvdA), voorzitter, Janmaat (CD), Van den Berg
(SGP), Scheltema-de Nie (D66), ondervoorzitter, Apostolou (PvdA), Kalsbeek-Jasperse
(PvdA), Zijlstra (PvdA), Van der Hoeven (CDA), Remkes (VVD), Gabor (CDA),
Koekkoek (CDA), Nijpels-Hezemans (groep-Nijpels), Oedayraj Singh Varma (GroenLinks),
Hoekema (D66), Essers (VVD), Dittrich (D66), De Graaf (D66), Cornielje (VVD),
Rouvoet (RPF) en Rehwinkel (PvdA).Plv. leden: Dankers (CDA), Van Hoof (VVD), Bijleveld-Schouten (CDA), Liemburg
(PvdA), Poppe (SP), Schutte (GPV), Jeekel (D66), Van Heemst (PvdA), Noorman-den
Uyl (PvdA), Feenstra (PvdA), Verhagen (CDA), Van der Stoel (VVD), Mateman
(CDA), Mulder-van Dam (CDA), Van Wingerden (AOV), Rabbae (GroenLinks), Van
Boxtel (D66), Korthals (VVD), Assen (CDA), Bakker (D66), Klein Molekamp (VVD),
Leerkes (Unie 55+), Van Oven (PvdA) en M.M. van der Burg (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25226-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl