Goedkeuring op 5-11-1992 te Straatsburg tot stand gekomen Europees Handvest voor streektalen of talen van minderheden; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24092, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

31-07-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

24092 nr. 5

19-07-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. Doel van het Handvest1. Cultuurtaal2. Het aspiratieniveau3. Het gebruik in officiële taaldomeinen3. Redenen voor ondertekening door het Koninkrijk der
Nederlanden4. Het huidige beleidOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24092Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 34 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 092Goedkeuring van het op 5 november 1992 te Straatsburg tot stand gekomen
Europees Handvest voor streektalen of talen van minderheden (Trb. 1993, 1
en 199)nr. 5NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 19 juli 1995 1. InleidingWij stellen de belangstelling en de waardering van de verschillende fracties
voor dit wetsvoorstel op prijs.Evenals de fracties van PvdA en CDA betreuren ook wij het dat het nogal
lang heeft geduurd voordat dit wetsvoorstel is voorgelegd aan de Raad van
State.In de memorie van toelichting zijn wij al ingegaan op de oorzaken hiervan.De leden van de fractie van de PvdA vroegen zich af hoe dit Handvest zich
verhoudt tot de wetsvoorstellen inzake de positie van het Fries in het bestuurlijke
en het rechtsverkeer.1 In dat verband merkten
zij op dat het onderhavige wetsvoorstel later wordt behandeld dan de beide
in de vorige volzin genoemde wetsvoorstellen, terwijl het Handvest toch het
kader lijkt te zijn waarbinnen laatstbedoelde wetsvoorstellen behoren te worden
bekeken.Ten aanzien van de verhouding tussen het Handvest enerzijds en nationale
regelgeving anderzijds merken wij op dat, hoewel een verdrag in juridisch
opzicht een hogere status bezit dan een formele wet, er in onze visie in de
praktijk geen hiërarchische verhouding bestaat tussen het Handvest en
de beide genoemde wetsvoorstellen. In de praktijk zijn juist de beide wetsvoorstellen
inhoudelijk bepalend geweest bij het afwegen welke bepalingen uit het zogenoemde
keuzemenu door Nederland konden worden overgenomen. Verder biedt nationale
regelgeving per definitie meer mogelijkheden om goed op de Nederlandse praktijk
afgestemde regels tot stand te brengen. Zie hiervoor ook de memorie van toelichting
bij het wetsvoorstel tot wijziging van de Algemene wet bestuursrecht in verband
met opneming van regels betreffende het gebruik van de taal in het bestuurlijk
verkeer, Kamerstukken II 1993/94, 23 543, nr. 3, blz. 9. Uit het voorgaande
volgt dat wij het niet als nadelig ervaren dat de beide wetsvoorstellen eerder
in werking zullen treden dan dit Handvest.In antwoord op de vraag van de leden van de fractie van het CDA naar de
verhouding tussen dit Handvest en het op 1 februari 1995 te Straatsburg tot
stand gekomen Kaderverdrag inzake de bescherming van nationale
minderheden (Trb. 1995, 73) kan worden geantwoord dat het Handvest een andere
doelstelling heeft en een ander karakter draagt dan het Kaderverdrag.Het Handvest richt zich op de bescherming van bepaalde talen, het Kaderverdrag
daarentegen richt zich op de bescherming van nationale minderheden, waaronder,
maar niet exclusief, linguïstische minderheden. Het Handvest bevat een
serie, soms gedetailleerde doelstellingen en beginselen waaruit de staten
die partij worden een nadere selectie moeten maken, het Kaderverdrag bevat
een serie algemene beginselen, waarvan slechts enkele betrekking hebben op
taal. Aan partijen staat het niet vrij een nadere selectie te maken van de
beginselen waaraan men zich wil houden. Alleen artikel 10 en artikel 14 van
het Kaderverdrag richten zich expliciet op het vraagstuk van de taal. Deze
artikelen zijn zodanig geformuleerd dat enerzijds de beginselen algemeen aanvaardbaar
zijn en anderzijds de beginselen voldoende rekening houden met de uiteenlopende
feitelijke situaties in de diverse landen.Met de leden van de VVD-fractie zijn wij van mening dat het Handvest goede
mogelijkheden biedt tot het beschermen en bevorderen van deels kwetsbare minderheidstalen.
Ook de opvatting van de leden van de fractie van D66 dat de positie van de
Friese taal op grond van dit Handvest niet moet worden gezien als een eindpunt,
maar als een tussentijdse balans die van tijd tot tijd actualisering behoeft,
onderschrijven wij. Met deze leden zijn wij van mening dat de periodieke evaluatie
van de bestuursafspraak Friese taal en cultuur een goed aanknopingspunt kan
bieden om ook mogelijkheden voor verdere actualisering zoals hier bedoeld
te bespreken. In hoofdstuk 4 van deze nota komen wij hierop nog terug.De leden van de fracties van PvdA, D66, SGP en GPV achtten de vertaling
«regionale of minderheidstalen» een betere vertaling van «regional
or minority languages» dan «streektalen en talen van minderheden».
Bij nader inzien delen wij deze opvatting. De in het Tractatenblad gepubliceerde
vertaling wordt op dit punt aangepast.De leden van de fracties van het CDA en het GPV hebben gevraagd naar de
stand van zaken met betrekking tot de ondertekening van het Handvest. Hierop
kan geantwoord worden dat het Handvest, behalve door het Koninkrijk, is ondertekend
door de Bondsrepubliek Duitsland, Cyprus, Denemarken, Finland, Hongarije,
Liechtenstein, Luxemburg, Malta, Noorwegen, Oostenrijk en Spanje (alle op
5 november 1992) en door Zwitserland op 9 oktober 1993.Het Handvest is bekrachtigd door Finland (9 november 1994), Hongarije
(26 maart 1995) en Noorwegen (10 november 1993).De leden van de fractie van het GPV vragen voorts of de Nederlandse regering
het tot haar taak rekent om andere Europese landen aan te spreken op de wenselijkheid
het Handvest mede te ondertekenen. In voorkomende gevallen zal aan landen
die problemen hebben met hun minderheden het nut van het Handvest worden voorgehouden.
Dit is ook al verschillende malen gebeurd op ambtelijk en ministerieel niveau. 2. Doel van het HandvestDe leden van de fracties van de PvdA en de VVD vroegen zich af waarom
in de memorie van toelichting niet langer aandacht aan het Jiddisch wordt
besteed. De leden van de VVD-fractie merkten in dat verband op dat de zigeunertalen
wel worden genoemd; talen waarvoor eveneens geldt dat zij van oudsher in Europa
worden gesproken, zonder evenwel met een bepaald gebied te kunnen worden vereenzelvigd.
Zij informeerden naar de afweging die de regering hierbij heeft gemaakt. De
leden van de PvdA-fractie vroegen welk beleid de overheid ten aanzien van het Jiddisch voert en in het bijzonder of er voldoende mogelijkheden
zijn voor het ontsluiten van archieven.De overweging om geen aandacht aan het Jiddisch te besteden in de memorie
van toelichting, zo antwoorden wij, is dat het Jiddisch niet meer actief wordt
gebruikt in Nederland en dit Handvest geen betrekking heeft op niet (meer)
in Nederland gesproken talen. Voor de zigeunertalen geldt dat zij wel worden
gesproken in Nederland, hetgeen verklaart waarom deze talen wel vallen onder
de werking van deel II van het Handvest. De regering voert om de eerder genoemde
reden geen specifiek beleid ten aanzien van het Jiddisch. Dit geldt ook voor
in het Jiddisch gestelde archiefstukken.De leden van de fractie van de PvdA wijzen op de houding van de zigeuners
in Nederland ten opzichte van bemoeienis met hun taal door de overheid. Voor
zover bekend is dit in andere landen niet wezenlijk anders. In het algemeen
kan gezegd worden dat zigeuners beducht zijn voor bemoeienis door nationale
overheden en meer vertrouwen hebben in bescherming door bijvoorbeeld internationale
organisaties.Voor wat betreft de vraag van de leden van de fractie van het CDA of de
onderhavige verdragsbepalingen een ieder kunnen binden in de zin van artikel
93 en artikel 94 van de Grondwet kan er op worden gewezen dat de beantwoording
van deze vraag uiteindelijk aan de rechter toekomt. Echter, geconstateerd
kan worden dat met name vanwege de intenties van de opstellers van het Handvest
en de bewoordingen van het Handvest, het niet in de rede ligt dat bepalingen
uit het Handvest door de rechter als een ieder verbindende bepalingen zullen
worden beschouwd.De leden van de fracties van CDA en GPV informeerden naar de wijze waarop
wij uitvoering gaan geven aan artikel 7, vierde lid, van het Handvest. Deze
leden vroegen zich af in hoeverre het «Berie foar it Frysk» als
het in die bepaling bedoelde adviesorgaan kan fungeren. De leden van de GPV-fractie
achtten het bestaan van een dergelijk adviesorgaan vooral wenselijk met het
oog op het overnemen van meer paragrafen uit het zogenoemde keuzemenu, waarvoor
een overlegstructuur met de betrokkenen in het veld van de Friese taal en
cultuur nodig is.Hierop zij geantwoord dat het denkbaar is, maar geenszins zeker, dat het
«Berie foar het Frysk» wordt aangewezen als adviesorgaan in de
zin van artikel 7, vierde lid, van het Handvest. Het voornemen is hierover
op korte termijn met gedeputeerde staten van Friesland in overleg te treden
en vervolgens de nodige besluiten te nemen. Het takenpakket van dit adviesorgaan
zal één van de in dit overleg te bespreken onderwerpen zijn.
Het ligt voor de hand dat de door de leden van de GPV-fractie genoemde taak
tot het takenpakket van het adviesorgaan zal behoren.De vraag van de leden van de fracties van het CDA en de SGP of de voordracht
van een Nederlandse kandidaat voor de in deel IV genoemde commissie van deskundigen
zal plaatsvinden in overleg met het provinciaal bestuur van Friesland, beantwoorden
wij bevestigend.De leden van de VVD-fractie zetten een vraagteken bij de mening van de
regering dat het Fries de enige in Nederland gesproken taal is die voldoet
aan de in artikel 1, onder a, geformuleerde definitie van streektalen. Zij
vroegen op welke wijze het Nedersaksisch in de beschouwingen is betrokken.
De leden van deze fractie wezen daarbij op het feit dat de diverse Nedersaksische
dialecten door een niet-onbelangrijk deel van de bevolking van Oost-Nederland
(Groningen, Drenthe, West- en Oost-Stellingwerf, Overijssel en de Achterhoek)
worden gesproken en in de culturele tradities van dit gebied aanwezig zijn.
Zij vestigden verder de aandacht op de waarschijnlijke aanmelding
voor deel III van het Handvest van het aan het Nedersaksische dialecten verwante
«Niederdeutsch» door Duitsland. Het «Niederdeutsch»
zou namelijk wel voldoen aan de genoemde definitie uit artikel 1, onder a.
De leden van de VVD-fractie vroegen zich af of dit Duitse voornemen bij de
regering bekend is en of daarin niet een extra argument is gelegen voor het
aanmelden van het Nedersaksisch voor deel III van het Handvest. Deze leden
informeerden ook of het juist is dat de provinciale besturen van Drenthe en
Groningen kenbaar hebben gemaakt dat dit laatste zou moeten gebeuren.Tenslotte vroegen de leden van de fractie van de VVD of de regering het
Nederfrankisch (de dialecten van Brabant, Limburg en de Liemers) in haar beschouwingen
heeft betrokken.Over de positie van de Nedersaksische en de Nederfrankische dialecten
in relatie tot het Handvest merken wij het volgende op.In artikel 1, sub a, van het Handvest, wordt een tweeledige definitie
gegeven van streektalen of talen van minderheden. Op zich voldoen zowel de
Nedersaksische als de Nederfrankische dialecten aan deze definitie. Immers,
zij worden van oudsher gebruikt in een bepaald gebied en taalkundig verschillen
zij ten opzichte van de officiële rijkstaal. In die zin is er geen sprake
van een principieel verschil met het Fries. In dezelfde bepaling wordt echter
in aanvulling op de bedoelde tweeledige definitie duidelijk gemaakt dat dialecten
van de officiële taal en talen van migranten geen streektaal of minderheidstaal
in de zin van het Handvest zijn. Er zijn drie, onderling nauw samenhangende,
redenen waarom naar onze mening op dit moment en onder de huidige omstandigheden
de Nedersaksische en de Nederfrankische dialecten als dialecten van het Nederlands
moeten worden beschouwd en niet onder de werking van het Handvest vallen,
terwijl wij voor het Fries tot een tegenovergestelde conclusie komen. 1. CultuurtaalHet Fries heeft zich veel meer dan de Nedersaksische en Nederfrankische
dialecten ontwikkeld tot een volwaardige cultuurtaal. Zo is voor het Fries
door provinciale staten een maatschappelijk geaccepteerde standaardspelling
vastgesteld. Er bestaan Friese grammatica's, waarvan de «Frisian reference
grammar» uit 1985 internationaal erkend is. Voorts bestaan er Friese
woordenboeken: vertaalwoordenboeken Fries-Nederlands en Nederlands-Fries,
met als richtinggevend standaardwerk het Woordenboek der Friese Taal in twintig
delen, waarvan er inmiddels elf gereed zijn. In het verlengde hiervan dient
gewezen te worden op het bestaan van een gerenommeerd onderzoeksinstituut
op het vlak van de Friese taal en cultuur (de Fryske Akademy). Dit alles is
voor de genoemde dialecten niet of maar in zeer bescheiden mate het geval.Ook is er in Friesland, op een veel grotere schaal dan in het Nedersaksische
en Nederfrankische dialectgebied, sprake van eigentijdse cultuuruitingen in
de eigen taal. Dit blijkt onder meer uit feit dat jaarlijks ongeveer 100 literaire
werken in het Fries verschijnen, waarvan ± 20 kinderboeken in
relatief aanzienlijke oplagen. Voorts bestaan er naast een Friestalig professioneel
theatergezelschap («Tryater») vele amateurgezelschappen die Friese
toneelstukken opvoeren. In allerlei muziekvormen, van opera tot popmuziek
in al zijn genres, wordt de Friese taal gebruikt. Tenslotte zijn er de afgelopen
jaren enkele Friestalige speelfilms geproduceerd («De Dream» en
«De Fjoertoer»). 2. Het aspiratieniveauBij de direct betrokkenen ligt ten aanzien van de positie van het Fries
het aspiratieniveau wezenlijk hoger dan ten aanzien van de positie van de Nedersaksische en Nederfrankische dialecten het geval is. Illustratief
hiervoor zijn de, doorgaans (vrijwel) unanieme, uitspraken van provinciale
staten van Friesland en diverse Friese gemeenteraden, waaruit een duidelijk
streven naar gebruik van het Fries in de meer officiële taaldomeinen
blijkt. Ook door organisaties op het vlak van de Friese taal en cultuur (bijvoorbeeld
de Ried fan de Fryske Beweging) worden met een zekere regelmaat dergelijke
uitspraken gedaan. De politiek-maatschappelijke steun voor de emancipatie
van de Nedersaksische en Nederfrankische dialecten is, althans vooralsnog,
veel geringer.Dit verschil kan worden verklaard uit een andersoortig taalbesef bij de
sprekers van de Nedersaksische en Nederfrankische dialecten. Zij beschouwen
hun dialecten vooral als een communicatiemiddel binnen de eigen groep. In
de officiële taaldomeinen en met niet-dialectsprekers pleegt men over
te schakelen op het Nederlands. Bij vele Friestaligen heeft deze houding de
afgelopen decennia geleidelijk plaatsgemaakt voor een meer zelfbewuste attitude.
Zij schakelen niet zonder meer over op het Nederlands in een gesprek met niet-Friestaligen
en gebruiken het Fries ook in de officiële taaldomeinen (zie ook onder
3). Illustratief voor het verschil in taalbesef is het feit dat ongeveer 25%
van de familieberichten (zoals overlijdensafvertenties, geboorteaankondigingen)
in de twee Friese dagbladen in het Fries is gesteld, terwijl dit percentage
voor de Nedersaksische en Nederfrankische dialecten vrijwel nul is. 3. Het gebruik in officiële taaldomeinenHet feit dat het Fries op een, in vergelijking met de Nedersaksische en
Nederfrankische dialecten, grote schaal wordt gebruikt in de meer officiële
taaldomeinen: bestuur, rechtsverkeer, kerk en onderwijs. Voor een deel is
dit relatieve succes van het Fries het gevolg van bewust overheidsbeleid,
voor een ander deel betreft het een van onderop gegroeide situatie. Vaak ook
is er sprake van een wisselwerking. In beide gevallen heeft een actieve Friese
taalbeweging als katalysator gefungeerd.Het in het vorenstaande beschreven verschil in de positie van enerzijds
het Fries en anderzijds de Nedersaksische en Nederfrankische dialecten is
niet van principiële, maar van situationele aard. Dat betekent dat wij
geen categorische blokkade opwerpen tegen toepassing van het Handvest op één
of meer Nedersaksische of Nederfrankische dialecten. Op zich achten wij het
niet uitgesloten dat dit laatste op enig moment het geval kan zijn. Voorwaarde
hiervoor is dat deze dialecten op de genoemde drie aspecten (gebruik in officiële
taaldomeinen, aspiratieniveau, cultuurtaal) in voldoende mate een met het
Fries vergelijkbaar niveau zullen hebben bereikt.De mogelijke aanmelding van het «Niederdeutsch» voor deel
III van het Handvest door Duitsland heeft geen rol gespeeld in onze afweging
ten aanzien van het Nedersaksisch. Voorzover ons bekend is de feitelijke situatie
van het «Niederdeutsch» op dit moment weinig rooskleurig en zijn
de inspanningen van de betrokken overheden om daarin een verandering ten goede
te brengen, tot nu gering in aantal en beperkt in omvang geweest. Dit betekent
dat het Handvest voor de bedoelde Duitse overheden een sterk programmatisch
karakter zal dragen, hetgeen een wezenlijk verschil betekent met de door Nederland
gekozen codificerende benadering.Tenslotte zijn ons geen uitspraken bekend van de provinciale besturen
van Groningen en Drenthe ten gunste van aanmelding van het Nedersaksisch voor
deel III van het Handvest. 3. Redenen voor ondertekening door het Koninkrijk der
NederlandenDe leden van de CDA-fractie vroegen of de regering het niet pijnlijk vindt
dat, afgezien van de Algemene wet bestuursrecht, nergens vastgelegd is wat
de officiële taal van het Koninkrijk der Nederlanden in de zin van artikel
1 van het Handvest is. Ons antwoord op deze vraag is ontkennend.Tevens vragen deze leden naar een eventuele financiële ondersteuning
aan andere landen door Nederland. Ook hier kan ontkennend op geantwoord worden.
Het belang van ondertekening door landen in Midden- en Oost-Europa is er in
gelegen dat minderheden in die landen een instrument wordt geboden om aandacht
voor hun problemen te vragen. 4. Het huidige beleidDe leden van de fracties van het CDA, de VVD en de SGP informeerden of
een eventuele uitbreiding van de te onderschrijven artikelen van het Handvest
kan worden betrokken bij het periodieke overleg over de bestuursafspraak Friese
taal en cultuur.Ons voornemen is deze procedure te volgen. Dat houdt in dat de mogelijke
uitbreiding van de onderschreven bepalingen een vast formeel agendapunt zal
zijn bij het jaarlijkse overleg met gedeputeerde staten van Friesland op grond
van artikel 6.1. van de bestuursafspraak Friese taal en cultuur 1993. Van
de ontwikkelingen terzake hangt af of een uitbreiding van de onderschreven
bepalingen in een bepaald jaar ook feitelijk aan de orde zullen komen. Het
ligt immers niet in de verwachting dat de lijst ieder jaar wordt aangevuld.De leden van de fracties van CDA, D66, SGP en GPV vroegen zich af waarom
niet ook artikel 8, eerste lid, onderdeel d, onder iv, kon worden onderschreven;
de leden van de VVD-fractie vroegen zich af of de mogelijkheid tot overname
van deze bepaling bestaat.De leden van de CDA-fractie wezen in dat verband op de bestuursafspraak
Friese taal en cultuur, waarin is aangegeven dat mogelijkheden voor Fries
in het onderwijs in alle onderdelen van onderwijs gestimuleerd moeten worden.Hierop zij als volgt geantwoord. In de bestuursafspraak Friese taal en
cultuur wordt in artikel 4.1.1. geconstateerd dat het onderwijs mogelijkheden
biedt die van essentieel belang zijn voor de instandhouding en bevordering
van de Friese taal en cultuur. In het verlengde daarvan is vastgelegd dat
de tweetalige situatie in Friesland in alle fasen van het onderwijs bijzondere
aandacht vereist. In het secundair beroepsonderwijs zijn het evenwel de scholen
zelf die de inhoud van het onderwijs bepalen binnen de daartoe vastgestelde
eindtermen. De bestuursafspraak is bedoeld om de scholen te stimuleren het
vak Fries aan te bieden. In het secundair beroepsonderwijs is echter niet
voorzien in een verplichting tot het onderwijzen in de desbetreffende streektaal,
het Fries, als integrerend deel van het leerplan, zoals bedoeld in artikel
8, eerste lid, onderdeel c, onder iii. In het beroepsonderwijs is geen sprake
van wettelijk voorgeschreven vakken en examenvakken. Instellingen voor beroepsonderwijs
kunnen daarom geen verplichtingen op dit vlak worden opgelegd.Om leerlingen de mogelijkheid te bieden te functioneren in een tweetalige
samenleving zijn scholen in de provincie Friesland verplicht in het basisonderwijs
en de basisvorming in het voortgezet onderwijs het vak Fries als verplicht
vak aan te bieden (behoudens de mogelijkheid van ontheffing van
deze verplichting). Scholen bepalen daarbij zelf hoe zij het Fries in het
onderwijsprogramma integreren. Leerlingen kunnen het Fries als keuze-examenvak
kiezen voor de afsluiting van het voortgezet onderwijs.De leden van de D66-fractie vroegen wat onderschrijving van artikel 8,
eerste lid, onderdeel c, onder ii, verhindert. Is dat het feit dat volgens
de bestuursafspraak Friese taal en cultuur alleen de basisvorming in het voortgezet
onderwijs doel is van stimulerend beleid en niet het gehele voortgezet onderwijs,
zo vroegen deze leden zich af. Verder vroegen deze leden wat onder «een
werkelijk deel» moet worden verstaan en of er sprake is van een verschil
tussen «bieden» (onderdeel c, onder ii) en «voorzien»
(onderdeel c, onder iii).Ons antwoord luidt als volgt. Artikel 8, eerste lid, onderdeel c, onder
ii, houdt in dat het Fries voor een aanmerkelijk deel instructietaal zou zijn.«Aanmerkelijk» houdt in dat een meer dan symbolisch deel van
de lesuren in het Fries wordt gegeven. Een bezwaar tegen het aangaan van een
verplichting een aanmerkelijk deel van het onderwijs in het Fries in het voortgezet
onderwijs te geven, is dat in Friesland, met name in de steden, de betrokken
scholen ook veel niet-Friestalige leerlingen kennen. Het is wel mogelijk dat
scholen vrijwillig ervoor kiezen het Fries als instructietaal te hanteren.
Dit zal afhangen van de lokale en regionale omstandigheden. Een en ander is
ook van toepassing op het beroepsonderwijs. Het bedoelde verschil tussen «bieden»
en «voorzien» is voor het voorgaande niet relevant. Artikel 8,
onderdeel c, onder ii, doelt namelijk op het gebruik van de minderheidstaal
als instructietaal in het voortgezet onderwijs, terwijl artikel 8, onderdeel
c, onder iii, betrekking heeft op onderwijs van de minderheidstaal als afzonderlijk
vak.De leden van de fracties van de PvdA, VVD, D66 en het GPV vroegen zich
af waarom niet ook artikel 9, eerste lid, onderdeel a, onder iv en artikel
9, eerste lid, onderdeel c, onder ii, kunnen worden onderschreven.Wat betreft artikel 9, eerste lid, onderdeel a, onder iv, merken wij op
dat de daarin impliciet neergelegde verplichting voor de nationale staat om
te allen tijde te voorzien in betaling van daar bedoelde vertaalkosten zeker
niet kan worden onderschreven. In ons systeem is sprake van een genuanceerd
stelsel van kostentoerekening, zowel in het verkeer tussen bestuursorganen
en belanghebbenden als in het rechtsverkeer. Om die reden komt dit artikelonderdeel
niet in aanmerking voor onderschrijving. Wat betreft het andere bedoelde artikelonderdeel
merken wij op dat dat naar huidig recht nog niet onderschreven kan worden
maar naar verwachting wel over enige tijd, na inwerkingtreding van de wijziging
van de Wet gebruik Friese taal in het rechtsverkeer. Wij geven er derhalve
de voorkeur aan deze actualisering aan te brengen bij de eerste tussentijdse
aanvulling.De leden van de PvdA-fractie wezen erop dat in het «explanatory
report» staat dat staten, die niet kiezen voor de optie waarin staat
dat vertalingen of het gebruik van tolken kosteloos voor de gebruiker van
de streektaal moeten zijn, zelf dit vraagstuk dienen op te lossen. Zij vroegen
zich af of in wetsvoorstel 23 818 hieraan in voldoende mate wordt voldaan.Wij beantwoorden deze vraag bevestigend. Wetsvoorstel 23 818 biedt,
in samenhang met andere wettelijke bepalingen, een uitgewogen stelsel van
mogelijkheden van kostentoewijzing. Globaal weergegeven komt het systeem van
wetsvoorstel 23 818, voor zover hier van belang, erop neer dat tolkenkosten
in straf- en bestuursrechtelijke zaken altijd voor rekening van de Staat zijn
en in civiele procedures hetzij voor rekening van een der partijen hetzij
voor rekening van de Staat, en dat vertaalkosten in beginsel ten laste komen
van degene die het desbetreffende te vertalen stuk heeft ingebracht,
tenzij toerekening van de kosten aan een andere partij of aan de Staat naar
het oordeel van de rechter meer voor de hand ligt. Bedacht moet echter worden
dat in verreweg de meeste gevallen geen gebruik hoeft te worden gemaakt van
tolken of vertalingen, gelet op de aanwezige kennis van het Fries en op de
mogelijkheden van informele oplossingen terzake.De leden van de fracties van PvdA, CDA en D66 vroegen zich af waarom artikel
10, eerste lid, onderdeel a, onder ii, niet kan worden onderschreven.De fracties van PvdA, VVD, D66, SGP en GPV stelden deze vraag met betrekking
tot artikel 10, eerste lid, onderdeel a, onder iv, en die van het CDA met
betrekking tot artikel 10, eerste lid, onderdeel a, onder iii. De fracties
van PvdA, CDA, VVD, D66 en SGP informeerden tenslotte naar de redenen waarom
artikel 10, vierde lid, onderdeel b, niet kan worden overgenomen.Artikel 10, eerste lid, onderdeel a, onder ii, gaat verder, zo merken
wij op, dan artikel 2:7 van de Wet van 4 mei 1995, houdende wijziging van
de Algemene wet bestuursrecht in verband met opneming van regels betreffende
het gebruik van de taal in het bestuurlijk verkeer. Het tweede lid van laatstgenoemde
bepaling kent namelijk een grond om af te wijken van het in het eerste lid
gegeven recht aan burgers om in het verkeer met bestuursorganen in Friesland
de Friese taal te gebruiken. Deze afwijking betreft situaties waarin het bestuursorgaan
heeft verzocht de Nederlandse taal te gebruiken, omdat het gebruik van de
Friese taal tot een onevenredige belasting van het bestuurlijk verkeer zou
leiden. Artikel 10, eerste lid, onderdeel a, onder ii, kent een dergelijke
afwijkingsmogelijkheid niet, terwijl die om praktische redenen wel noodzakelijk
is.De in de vorige alinea genoemde bezwaren tegen overname van artikel 10,
eerste lid, onderdeel a, onder ii, zijn evenzeer van toepassing op artikel
10, eerste lid, onderdeel a, onder iii en iv. Het in de vorige alinea genoemde
wetsartikel heeft namelijk ook betrekking op het schriftelijk verkeer.Artikel 10, vierde lid, onderdeel b, legt de verplichting op tot het aanwerven
en, waar nodig, opleiden van de vereiste ambtenaren. Vanwege het verplichtende
karakter van deze bepaling – een uitzonderingsclausule ontbreekt –
kunnen wij deze bepaling niet onderschrijven. Het is niet goed mogelijk om
voor kleine ambtelijke diensten (bijvoorbeeld de ambtelijke apparaten van
kleinere gemeenten en kleine gedeconcentreerde rijksdiensten) en bepaalde
gespecialiseerde functies een dergelijk aanstellings- en opleidingsbeleid
te garanderen. Bovendien achten wij het binnen de Nederlandse bestuurlijke
verhoudingen niet goed denkbaar dat dergelijke verplichtingen door de centrale
overheid aan decentrale overheden worden opgelegd. Wij zijn echter bereid
om met kracht te stimuleren dat de in deze bepaling bedoelde maatregelen worden
uitgevoerd.De leden van de fractie van D66 informeerden waarom, in het licht van
het vigerende stimulerende en faciliterende overheidsbeleid, artikel 11, eerste
lid, onderdeel a, onder ii, en artikel 11, eerste lid, onderdeel e, onder
i, niet zijn overgenomen. Ten aanzien van de eerstgenoemde bepaling stelden
de leden van de GPV-fractie in andere bewoordingen dezelfde vraag. De leden
van de D66-fractie vroegen zich af of deze redenen soms gelegen zijn in de
«waarborg» genoemd in de eerstgenoemde bepaling en de wens op
rijksniveau geen committeringen aan te gaan ter zake van de bevordering van
het gebruik van de Friese taal en cultuur.Hierop zij geantwoord als volgt. Het feit dat thans via de regionale «Omrop
Fryslân» radio- en televisieuitzendingen in het Fries plaatsvinden,
wordt mogelijk gemaakt door het beleid inzake de regionale omroep. Wij constateren
met genoegen dat dit reguliere beleid tot gevolg heeft dat in aanzienlijke
mate regionale radio- en televisieuitzendingen in het Fries plaatsvinden.
Dat laat echter onverlet dat bezwaar bestaat tegen onderschrijving van artikel
11, eerste lid, onderdeel a, onder ii, waarin wordt gestreefd naar tenminste
één radiostation en één televisiestation in de
minderheidstaal, in dit geval het Fries.Dat zou een fundamenteel verder strekkende committering van het Rijk inhouden,
waartegen bezwaar bestaat. Dat geldt ook voor artikel 11, eerste lid, onderdeel
e, onder i. Die bepaling gaat verder dan het vigerende generieke steunbeleid
inzake de pers, zoals dat gestalte krijgt door middel van het Bedrijfsfonds
voor de Pers. De bovenstaande benadering is in overeenstemming met de bestuursafspraak
Friese taal en cultuur.De leden van de GPV-fractie stelden de vraag of artikel 11, eerste lid,
onderdeel a, onder ii, niet duidelijker is dan de bepaling dat voorzieningen
moeten worden getroffen, opdat zendgemachtigden programma's in de streektaal
uitzenden. De leden van deze fractie vroegen zich af wat men zich daarbij
moest voorstellen.Het eerstgenoemde artikel moge duidelijker zijn, in onze reactie op een
vraag van de leden van de D66-fractie hebben wij al uiteengezet waarom onderschrijving
van deze bepaling niet gewenst is. Over de bestaande situatie merken wij op
dat op basis van de Mediawet de NOS verplicht is om via een landelijke televisiezender
uitzendingen in de Friese taal te verzorgen. Het gaat daarbij om 31 uur per
jaar. Een andere voorziening is de eis in de Mediawet dat regionale en lokale
omroepen een programma verzorgen dat in het bijzonder betrekking heeft op
het eigen verzorgingsgebied. Dat leidt ertoe dat via «Omrop Fryslân»
dagelijks ongeveer vijf uur radio in het Fries wordt verzorgd, terwijl via
de regionale televisie ook dagelijks Friestalige uitzendingen plaatsvinden.De leden van de VVD-fractie toonden zich geïnteresseerd in de visie
van de regering op de positie van het Stellingwerfs in relatie tot het Fries.Wij gaan ervan uit dat de bestaande verhouding tussen het Fries en het
Stellingwerfs na de inwerkingtreding van dit Handvest niet zal veranderen.
De huidige stand van zaken is dat de provincie Friesland geen uitgesproken
inhoudelijk beleid voert ten aanzien van het Stellingwerfs. Zij gaat ervan
uit dat een dergelijk beleid primair de verantwoordelijkheid is van de betrokken
gemeentebesturen, i.c. die van West- en Oost-Stellingwerf. Dit geldt ook voor
de positie van het Stellingwerfs in het onderwijs. De provincie is bereid
om bij dit laatste ondersteunend op te treden. De provincie is verder bereid
om tezamen met de beide betrokken gemeenten instellingen op het vlak van het
Stellingwerfs te subsidiëren. Dit gebeurt al met de «Stellingwarver
Schrieversronte». De positie van het Fries in het bestuurlijk verkeer
in de Stellingwerven is voor een groot deel afhankelijk van het beleid van
de twee gemeentebesturen. Dat beleid komt er feitelijk op neer dat burgers
die in het mondelinge verkeer met gemeentelijke bestuursorganen het Fries
willen gebruiken, die ruimte doorgaans ook krijgen. Het gebruik van het Fries
op de meeste Stellingwerver scholen beperkt zich tot het bijbrengen van enige
passieve kennis van de Friese taal. De Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken,J. KohnstammDe Minister van Buitenlandse Zaken,H. A. F. M. O. van Mierlo XNoot1Bedoeld zijn respectievelijk het voorstel van wet tot wijziging van de
Algemene wet bestuursrecht in verband met opneming van regels betreffende
het gebruik van de taal in het bestuurlijk verkeer, nr. 23 543, en het
voorstel van wet tot wijziging van de Wet van 11 mei 1956 (Stb. 242), houdende
enige regelen betreffende het gebruik van de Friese taal, in het bijzonder
in het rechtsverkeer (verruiming van de mogelijkheden van het gebruik van
het Fries), nr. 23 818. Het eerstgenoemde voorstel is inmiddels in het
Staatsblad gepubliceerd en in werking getreden (Stb. 1995, 302 en 303). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24092-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl