Wetsvoorstel van Atsma en Rosenmöller tot wijz. Wetboek van Strafrecht; strafbaarstelling zwarte handel voetbalkaartjes; Verslag van het voorbereidend onderzoek door de vaste commissie voor Justitie
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26892, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

10-02-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

26892 nr. 5

03-02-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. Korte voorgeschiedenis3. Inhoud van het wetsvoorstel3.1 Algemeen3.2 Reikwijdte strafbaarstelling3.3 Verhouding tot de civielrechtelijke handhaving3.4 Strafbaarstelling zwarte handel voetbalkaarten in
België en andere landen4. Evaluatie5. Overig6. Artikelsgewijze toelichtingARTIKEL IArtikel 337aARTIKEL IIARTIKEL IIIOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26892Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 48 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 892Voorstel van wet van de leden Atsma en Rosenmöller tot wijziging
van het Wetboek van Strafrecht met het oog op het tegengaan van wederrechtelijke
verspreiding van tenaamgestelde toegangskaarten voor voetbalwedstrijden (strafbaarstelling
zwarte handel in voetbalkaartjes)nr. 5VERSLAGVastgesteld 3 februari 2000De vaste commissie voor Justitie1, belast
met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de eer als
volgt verslag uit te brengen. Onder het voorbehoud dat de hierin gestelde
vragen en gemaakte opmerkingen genoegzaam zullen zijn beantwoord, acht de
commissie de openbare behandeling van het wetsvoorstel voldoende voorbereid.1. InleidingDe vaste commissie voor Justitie heeft met belangstelling kennisgenomen
van het onderhavige wetsvoorstel.De leden van de PvdA-fractie delen met de indieners de bedoelingen die
aan dit wetsvoorstel ten grondslag liggen, maar vragen zich af of het gekozen
instrument, te weten strafbaarstelling, het meest geëigende is. Deze
scepsis wordt bevestigd door het advies ter zake van de Raad van State, die
betwijfelt of dit wetsvoorstel een wezenlijke bijdrage levert aan de handhaving
van de openbare orde en veiligheid.De leden van de PvdA-fractie betwijfelen de preventieve werking van dit
wetsvoorstel, ook al omdat duidelijk is – zie ook het advies van de
Raad van State – dat handhaving van een dergelijke strafbepaling een
illusie lijkt te zijn. Deze leden beperken zich dan ook tot slechts een enkele
vraag, namelijk of de indieners willen overwegen het onderhavige voorstel
in te trekken.De leden van de D66-fractie memoreren dat zij tijdens het algemeen overleg
op 12 oktober 1999 hebben aangegeven vooralsnog de nadelen van een wettelijke
regeling op dit terrein groter te vinden dan de voordelen. Teneinde tot een
definitief oordeel te komen stellen zij hieronder de initiatiefnemers een
aantal vragen.De leden van de GroenLinks-fractie staan in beginsel positief tegenover
het voorliggende initiatiefwetsvoorstel. Desalniettemin hebben zij nog wel
een aantal vragen bij de verschillende onderdelen. Deze komen hieronder aan
de orde. De leden van de SP-fractie delen mee dat zij zijn niet overtuigd van de
noodzaak van een dergelijke wijziging van het Wetboek van Strafrecht.De leden van de SGP-fractie kunnen het op zichzelf beschouwd ten zeerste
waarderen dat de indieners een poging hebben willen ondernemen om aan de reeds
genomen of nog in ontwikkeling zijnde maatregelen, die erop gericht zijn wanordelijkheden
bij voetbalwedstrijden – en in eerste instantie bij het zogenoemde EK
2000 – te voorkomen, nog een initiatief toe te voegen. Het moge bekend
zijn dat de leden van genoemde fractie geen voorstander zijn geweest van het
besluit om het EK 2000 deels ook in Nederland te laten plaatsvinden, mede
vanwege de te verwachten openbare orde- en andere problemen en de in hun ogen
buitensporige inspanning die dientengevolge van het politie- en justitieapparaat
zal worden gevergd. Zij stellen de vraag of de indieners, naarmate het zicht
op de omvangrijke noodzakelijke voorbereiding toeneemt alsmede het zicht op
de risico's, het standpunt van deze leden niet delen dan wel op z'n minst
gaandeweg daar meer begrip voor op kunnen brengen. En hoe zouden de indieners
deze vraag beantwoorden indien hun voorstel niet door de Staten-Generaal zou
worden aanvaard? Zou alsdan niet een essentieel onmisbaar bestanddeel van
het noodzakelijke complex van veiligheidsvoorzieningen ontbreken?2. Korte voorgeschiedenisDe leden van de D66-fractie constateren dat de initiatiefnemers naar de
gang van zaken rond het WK Voetbal in Frankrijk in 1998 verwijzen. Zij stellen
de bewering van het toenmalige organisatiecomité dat de kaartverkoop
goed was georganiseerd en dat het vrijwel onmogelijk zou zijn kaarten op de
zwarte markt te krijgen tegenover de in de «Evaluatie internationale
politiesamenwerking WK Voetbal 1998 Frankrijk» geconstateerde «chaos
rond de kaartenverkoop». Verwachten de initiatiefnemers ook chaos rond
de verkoop van kaarten voor het EK2000? Ligt de oorzaak van de chaos in Frankrijk
niet in de eerste plaats in een gebrekkige organisatie en maakt het niet een
groot verschil dat bij het EK2000 de nationale voetbalbonden het voortouw
hebben? Zijn de initiatiefnemers van mening dat strafbaarstelling, zoals zij
die voorstellen, in Frankrijk de chaos had kunnen voorkomen?3. Inhoud van het wetsvoorstel3.1 AlgemeenDe leden van de VVD-fractie onderschrijven de opmerkingen van zowel de
indieners als van de regering dat wantoestanden, zoals de kaartverkoop bij
het laatste WK in Frankrijk, dienen te worden voorkomen. De wijze waarop dit
dient te geschieden, is onderwerp geweest van verschillende overleggen met
de regering. Gewezen werd door de regering met name op het feit dat het op
naam verstrekken van de voetbalkaartjes alsmede de wijze van controleren (verschillende
controles rond het stadion en het zich kunnen legitimeren) waarborgen voor
een ordentelijk verloop van het toernooi moet garanderen. Betekent deze werkwijze,
zo vragen de leden van de VVD-fractie, dat het onmogelijk is om met een kaartje
dat op naam van een andere persoon staat het stadion binnen te komen? Daarnaast
vragen deze leden zich af welke mogelijkheden er bestaan om een kaartje in
te leveren of over te dragen aan een andere persoon ingeval van bijvoorbeeld
ziekte of andere omstandigheden. Zijn de indieners van mening dat er een mogelijkheid
zou moeten kunnen bestaan om kaartjes via een officieel kanaal over te dragen
zodat vermenging van ongewenste supportersgroepen kan worden voorkomen? Is
men overigens verplicht om zich te kunnen legitimeren als daarom
wordt gevraagd en wie mag een dergelijk vraag stellen, zo vragen de leden
van de VVD-fractie zich af.Deze leden vragen op welke wijze de werkwijze van het Nederlands-Belgische
organisatiecomité Euro 2000 aan de deelnemende landen en met name aan
de supporters wordt gecommuniceerd. Immers, indien nadrukkelijk in Tv-spots
en krantenartikelen wordt gewezen dat men alleen toegang heeft tot het stadion
als de naam op het kaartje correspondeert met de persoon die het kaartje in
bezit heeft, dan zal grootschalige zwarthandel toch veel minder voorkomen?
Wat is het beleid inzake de communicatie hierover?Hieraan gekoppeld is de vraag hoe wordt opgetreden bij de grenzen richting
supporters. Als voorbeeld willen de leden van de VVD-fractie de wedstrijd
Duitsland–Nederland in Gelschenkirchen aanhalen waar de Duitse politie
voertuigen achter de grens controleerde en personen die geen kaartje hadden
en vermoedelijk op weg waren naar de wedstrijd terugstuurden. Wordt een dergelijke
werkwijze opnieuw toegepast en kunnen hiermee verwachte openbare orde problemen
met die supporters die op de bonnefooi zijn gereisd tot een minimum worden
beperkt?Welke organisaties hebben de indieners gehoord bij de totstandkoming van
hun voorstel? Wat was hun reactie? (OM; Raad van Hoofdcommissarissen; Stichting
Euro 2000; Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties etc).Waarom hebben de indieners niet gekozen om hun maatregelen in te bedden
in een breder systeem van maatregelen voor de handhaving van de openbare orde?
Kunnen zij ingaan op dit alternatief dat de betrokken bewindspersonen in hun
brief van 5 oktober 1999 (kamerstuk 26 227, nr. 10), zo vragen de leden
van de VVD-fractie.Ten aanzien van de opsporing van zwarthandel vragen de leden van de CDA-fractie
de indieners of de organisatoren hierin een rol kunnen spelen. De leden kunnen
zich voorstellen dat politie en justitie niet voldoende capaciteit hebben
om diepgaand onderzoek te kunnen doen. Maar delen de indieners de opvatting
van de leden van de CDA-fractie dat zwarte handel vermoedelijk eerder bekend
zal worden bij organisatoren, die vervolgens justitie inlichten? Deze leden
wijzen erop dat blijkens het eerder genoemde artikel in de Volkskrant al bekend
is dat bepaalde bedrijven zwart kaartjes aanbieden.De leden van de fractie van D66 constateren dat de initiatiefnemers het
niet onbelangrijk vinden dat de consumenten beschermd worden tegen de aankoop
van ongeldige toegangskaarten. In de artikelsgewijze toelichting staat bij
artikel I dat wordt beoogd «tegen te gaan dat burgers in de verleiding
worden gebracht om tegen hoge prijs een kaartje te bemachtigen dat niettemin
geen recht geeft op toegang tot het stadion.» Deze leden vragen de initiatiefnemers
of het niet voor de hand ligt te redeneren dat dat effect niet bereikt wordt
door de verkoper strafbaar te stellen (dit heeft immers geen gevolg voor de
koper) maar door de tenaamstelling van het kaartje, gecombineerd met gerichte
communicatie naar «voetbalconsumenten» over de ongeldigheid van
een kaartje zonder goede tenaamstelling en de steekproefsgewijze controle
op twee plaatsen die iedereen kan treffen, zodat men met het «zwarte»
kaartje het stadion niet inkomt. Mondige consumenten moeten hun eigen conclusies
trekken uit het feit dat met zwarte kaartjes, hoe duur daar ook voor is betaald,
geen garantie bestaat tot toegang tot het stadion.Voor de leden van de GroenLinks-fractie dient bij de voorbereiding op
het EK 2000 preventie van geweld en van verstoringen van de openbare orde
centraal te staan. Het EK 2000 dient een veilig feest te zijn en niet het
toneel te worden van elkaar bestrijdende supportersgroepen. Dit betekent dat
het handelen van de verantwoordelijke autoriteiten zo veel mogelijk gericht
dient te zijn op het voorkomen van het ontstaan van bedreigende situaties
door preventies, in plaats van het repressief interveniëren in al ontstane
bedreigende situaties.Het belangrijkste argument van de indieners van het wetsvoorstel is gelegen
in de preventieve werking die de strafbaarstelling van de zwarte handel in
voetbalkaartjes kan hebben. Door de zwarte handel strafbaar te stellen, kan
deze, weken voordat het toernooi daadwerkelijk plaatsvindt, worden aangepakt.
De leden van de fractie van GroenLinks steunen de indieners in de redenering
dat het niet wenselijk – en mogelijk zelfs risicovol – is om de
aanpak van de zwarte handel te concentreren bij de entree van de stadions,
als daar blijkt dat supporters met illegaal verkregen kaartjes zich toegang
proberen te verschaffen. Deze leden zijn van mening dat de steekproefsgewijze
controle die de regering zich voorstelt aan de stadionpoorten het «relrisico»
van bepaalde wedstrijden mogelijk verder verhoogt. Zij vinden ook dat de indieners
de recente geschiedenis aan hun zijde vinden, waar de wereldkampioenschappen
voetbal in Frankrijk hebben geleerd dat onvoldoende preventieve maatregelen
rond de kaartverkoop ertoe hebben geleid dat groepen supporters van beide
partijen door elkaar heen zitten, wat de kans op onlusten aanzienlijk vergroot.Ook delen de leden van de fractie van GroenLinks het standpunt dat de
strafbaarstelling, als een stok achter de deur, de kans op een afwijzing van
een civiele vordering verkleint waarmee de civielrechtelijke handhaving is
gediend. Dit is in overeenstemming met de algemene eis dat het strafrecht
slechts als ultimum remedium dient te worden ingezet.Wel wensen de leden van de GroenLinks-fractie hier de opmerking te maken
dat zij vinden dat in het algemeen terughoudend dient te worden omgegaan met
nieuwe strafbaarstellingen. Aangezien het strafrecht ultimum remedium is dient
het niet te worden aangewend als instrument ter ordening van het maatschappelijke
of economische verkeer. Deze strafbaarstelling vindt naar de mening van deze
leden haar rechtvaardiging dan ook enkel in het argument van de handhaving
van de openbare orde en de preventie van geweld. Of zoals de regering het
verwoordt: het niet afdoende controleren van de grootschalige verkoop kan
tot gevolg hebben dat «onacceptabele inbreuken worden gepleegd op de
door de overheid te handhaven openbare orde en veiligheid». Deze strafbaarstelling
past bij de – door de leden van de GroenLinks-fractie belangrijk gevonden –
functies van speciale en generale preventie van het strafrecht. Hieruit volgt
evenwel logisch dat zij geen voorstander zouden zijn van een bredere strafbaarstelling
van de zwarte handel in kaartjes. Dan zou namelijk het argument van de openbare
orde en de veiligheid verlaten moeten worden ten gunste van cultuur- en prijseconomisch
beleid en hierop dient het strafrecht niet toe te zien. Dit betekent dat zij
ook weinig voelen voor het bijkomende argument van de indieners dat de strafbaarstelling
van de zwarte handel in voetbalkaartjes bijdraagt aan de maximale bereikbaarheid
van het toernooi tegen een redelijke prijs voor zoveel mogelijk toeschouwers.
Ondanks dat dit argument een grote rol hoort te spelen in de voorbereidingen
van de overheid op het toernooi, dient rechtvaardigheid niet middels het strafrecht
te worden bereikt.De leden van de SP-fractie lezen in dit voorstel dat indieners hiermee
een bijdrage willen leveren om ongeregeldheden tijdens het EK 2000 tegen te
gaan. De handhaving van de openbare orde is ermee gediend supportersgroepen
te scheiden en een gezicht te geven. Een middel dat hierbij gebruikt zal gaan
worden is het op naam uitgeven van entreekaarten. De indieners zijn van mening
dat door middel van het strafbaar stellen van de wederrechtelijke handel van
deze kaarten een instrument ontstaat dat de ordehandhaving vervolgens ten
goede komt. De indieners doelen blijkens de memorie van toelichting met name
op het EK 2000, maar achten het ook bruikbaar voor (risico) wedstrijden buiten
het EK waarbij kaarten op naam worden uitgegeven. De leden van
de SP-fractie hebben ernstige twijfel over de effectiviteit van een degelijke
benadering. Het feit dat kaarten op naam worden verkocht en dat hierbij controlemechanismen
zijn ingebed door de Stichting Euro 2000 is in de ogen van deze leden een
voldoende waarborg om er van uit te gaan dat het relrisico wordt beperkt.De leden van de SP-fractie vragen de indieners of zij niet van mening
zijn dat dit voorstel in voorgestelde vorm te veel kan worden gezien als gelegenheidswetgeving.De leden van de fracties van RPF en GPV merken op dat het strafrecht ook
voor de indieners een ultimum remedium is. Eerst zijn andere handhavinginstrumenten
aan de orde, waarbij in het bijzonder valt te denken aan de eigen verantwoordelijkheid
van de organisatoren van evenementen. Als bepaalde handelingen strafbaar worden
gesteld, dan zal dat, gelet op bovenvermelde uitgangspunten ook zeer gemotiveerd
moeten gebeuren. De indieners verwoorden hun motieven als volgt: het wetsvoorstel
draagt bij aan de handhaving van de openbare orde en veiligheid tijdens het
EK 2000; de handhaving van de openbaren orde en veiligheid is bij uitstek
een overheidstaak. De leden, hier aan het woord, vragen de indieners of dit
niet een cirkelredenering is en of niet uitdrukkelijker zou moeten worden
aangetoond dat, vanuit de verantwoordelijkheid van de overheid voor handhaving
van de openbare orde en veiligheid, de voorgestelde aanvulling op het wetboek
van strafrecht onontkoombaar is. Er zijn immers andere mogelijkheden denkbaar
om de openbare orde tijdens en om voetbalwetstrijden te handhaven. De vraag
is waarom juist deze, min of meer ongebruikelijke maatregel wordt gekozen –
ongebruikelijk, omdat bij andere sporten of evenementen strafbaarstelling
van zwarte handel vooralsnog niet aan de orde is.Althans voor het moment plaatsen de indieners hun voorstel vrijwel geheel
in het kader van de EK 2000, al maakt de tekst van de wet het ook mogelijk
om tegen zwarte handel in kaartjes op te treden rond andere voetbalwedstrijden.
Een en ander geeft de leden van de fracties van de RPF en het GPV aanleiding
tot de vraag of de indieners dit wetsvoorstel ook aan de Kamer hadden voorgelegd
los van de concrete aanleiding van de EK 2000. In het verlengde daarvan stellen
zij de vraag hoe relevant de wetswijziging nog zal zijn na verloop van de
EK 2000. Zal het voorstel in de beleving van de indieners dan nog steeds meer
zijn dan een dode letter?De leden van de fracties van de RPF en het GPV kunnen zich voorstellen
dat het wetsvoorstel een rol speelt in de voorverkoop rond de eerste ronde
van het EK. Van de daaropvolgende ronden zijn de deelnemers en dus ook de
toeschouwers nog niet bekend. De termijnen zijn ook kort. Welke rol kan het
wetsvoorstel redelijkerwijs in deze situatie spelen?Ingaande op het wetsvoorstel en de memorie van toelichting zoals deze
zijn voorgelegd, leggen de leden van de SGP-fractie de indieners de vraag
voor of zij niet het standpunt van deze leden delen dat hun voorstel de kenmerken
van het fenomeen gelegenheidswetgeving in zich draagt. Dit standpunt wordt
deze leden in de eerste plaats ingegeven door de korte tijd die voor de behandeling
van het voorstel aan de Staten-Generaal is toegemeten, gegeven het feit –
zie memorie van toelichting op blz. 4 – dat het voorstel op 1 april
a.s. in werking zou moeten treden, en anderzijds het feit dat de advisering
door de Raad van State eerst enkele dagen geleden is afgerond. Zijn de indieners
niet van mening dat een inhoudelijke wijziging/aanvulling van ons Wetboek
van Strafrecht om zorgvuldig beraad over ontvangen adviezen en bovendien om
advisering van de zijde van politie en justitie vraagt, nog afgezien van de
mogelijkheid van een beschouwing van de zijde van de strafrechtswetenschap?De leden van de SGP-fractie is voorts uit de memorie van toelichting niet
duidelijk geworden wat als het (voornaamste) oogmerk van de strafbaarstelling van zwarte handel in voetbalkaartjes moet worden gezien. Is
dat (primair) «de gewenste bereikbaarheid van het toernooi tegen een
redelijke prijs» dan wel «de handhaving van de openbare orde en
veiligheid bij het EK 2000»? Wat wordt in dit verband bedoeld met de
term «invalshoek»?Deze leden plaatsen, met de Raad van State, grote vraagtekens bij de bewijsbaarheid
van illegale handel, maar eveneens bij de mogelijkheden van een effectief
opsporingsbeleid. De vraag is dan ook of de indieners de effectiviteit van
hun voorstel niet vooral (of uitsluitend) doen steunen op de door hen verwachte
preventieve effecten van de voorgestelde strafbepalingen. Is niet reeds (te)
vaak gebleken dat nieuw geïntroduceerde strafbepalingen, waaraan geen
helder en geaccordeerd handhavingsconcept ten grondslag lag, in de praktijk
een (vrijwel) loos gebaar bleken?3.2 Reikwijdte strafbaarstellingDe leden van de VVD-fractie merken op dat de indieners hebben gekozen
voor een strafbepaling voor de handel in zwarte kaartjes. De kopers van zwarte
kaartjes worden strafbaar gesteld. Kunnen de indieners nog eens uiteenzetten
wat de reden is dat de kopers niet strafbaar worden gesteld, immers de koper
neemt een verantwoordelijkheid om een zwart kaartje met een andere naam te
kopen, zo stellen deze leden en handelt dus eveneens in strijd.De indieners menen dat het wetsvoorstel een effectief handvat geeft voor
wedstrijden die pas enkele dagen van tevoren bekend zijn. De leden van de
VVD-fractie willen hier graag een verheldering waarom dit wetsvoorstel effectief
zal zijn. Immers, de verkoop van de voetbalkaarten vindt toch plaats via de
aangesloten voetbalbonden, worden op naam gesteld en de tijd voor bureaus
om te handelen in zwarte kaarten is dan toch zeer kort?Zonder uitdrukkelijk te vermelden dat het voorgestelde strafbare feit
een misdrijf dan wel een overtreding is, wordt de bepaling ondergebracht bij
de misdrijven. Kunnen de indieners aangeven waarom zij van mening zijn dat
het hier moet gaan om een misdrijf en wat de gevolgen zijn van deze keus voor
bijvoorbeeld de inzetbaarheid van opsporingsbevoegdheden, justitiële
dwangmiddelen enz?Zowel de Raad van State als de regering hebben gewezen op de problemen
rond de handhaving van de voorgestelde bepalingen. Kunnen de initiatiefnemers,
zo vragen de leden van de fractie van D66, aangeven of het zwaartepunt naar
hun mening ligt bij de veronderstelde preventieve werking van hun voorstel
of bij de daadwerkelijke sanctionering in voorkomende gevallen?De initiatiefnemers stellen dat zij minder pessimistisch zijn over de
bewijsbaarheid dan de Raad van State omdat de commerciële bureaus communicatietechnieken
moeten aanwenden die voor elke geïnteresseerde burger toegankelijk zijn.
De leden van de fractie van D66 vragen de initiatiefnemers of de handel via
buitenlandse internetsites die zeer toegankelijk zijn niet tevens grote opsporingsproblemen
met zich meebrengen. Kunnen de initiatiefnemers aangeven hoe zij denken de
zwarte handel in kaartjes via internet aan te pakken? Is de Nederlandse wetgeving
van toepassing op de recent gesignaleerde handel via internetsites uit de
Verenigde Staten? Volgt uit het wetsvoorstel dat een krant waarin een advertentie
voor «zwarte» kaartjes staat medeplichtig kan zijn?De leden van de fractie van D66 vinden dat de initiatiefnemers het karakter
van de controle op toegangskaarten «aan de poort» te kort doen
als zij stellen dat het daarbij gaat om het «enkel en alleen hanteren
van steekproefsgewijze kaartcontrole». De initiatiefnemers gaan daarmee
voorbij aan een essentieel karakter van die controle, namelijk dat het gaat
om een gerichte, selectieve steekproefsgewijze controle op grond van politiële
informatie. De bedoeling is dat de controle verder plaatsvindt zowel bij de «controleperimeter» als bij het stadion. Vinden de initiatiefnemers
het niet van belang dat iedereen de kans loopt te worden gecontroleerd en
dat die kans groter is naarmate men tot een risicogroep behoort?Kunnen de initiatiefnemers hun verwachting dat «met de criminalisering
van zwarthandelaren ook een aanzienlijk aantal potentiële kopers zal
worden afgeschrikt» onderbouwen?De leden van de fractie van D66 vragen de initiatiefnemers of niet het
risico bestaat dat, wanneer de zwarte handel in kaartjes strafbaar wordt gesteld,
de organisator de toegangscontrole versoepelt vanuit de gedachte dat de overheid
er met behulp van het strafrecht wel voor zorgen dat er geen zwarte kaartjes
meer in omloop zijn.De leden van de SGP-fractie begrijpen verder niet goed welke overwegingen
ten grondslag liggen aan de nadrukkelijke verzekering in de memorie van toelichting
dat het strafrechtelijk verbod zich niet richt tegen de kopers van doorverkochte
kaartjes. Kan deze mededeling worden verduidelijkt? Waarom wensen de indieners
de kopers «buiten schot» te houden? Kunnen zij voorts meedelen
of zodanige kopers, als niet een expliciete uitzondering in de wet wordt geschapen,
niet onder één van de algemene strafbepalingen kunnen vallen?3.3 Verhouding tot de civielrechtelijke handhavingHet is de leden van de VVD-fractie nog niet duidelijk hoe de civielrechtelijke
positie is van de wederverkoper en de tussenhandelaar in tenaamgestelde voetbalkaartjes.
Onder welke omstandigheden kan in de civielrechtelijke verhouding worden gesproken
van een wanprestatie van de zijde van de consument ten opzichte van de oorspronkelijke
verkoper, die een ter naam gesteld toegangsbewijs heeft gekocht en dit vervolgens
weer doorverkoopt? Hoe ligt deze verhouding in de internationale context?
Is de vraag naar een eventuele wanprestatie dan wel onrechtmatige daad wel
van belang uit oogpunt van de openbare orde nu de stichting Euro2000 in ieder
geval gerechtigd is personen de toegang te weigeren tot het stadion indien
hij een kaartje bezit dat ter naam is gesteld van een ander. Want is de werking
ten behoeve van de openbare orde zoals het voorstel beoogt niet op gelijke
wijze, maar dan goedkoper, zonder wetswijziging en met minder beslag op politie
en justitie ook te bereiken indien de organisator zeer helder uitdraagt dat
naast een geldig toegangsbewijs een geldige legitimatie vereist is voor toegang
tot de wedstrijd?Blijkens de memorie van toelichting en de brief van de betrokken bewindspersonen
van 5 oktober 1999 (kamerstuk 26 227, nr. 10) is het in ieder geval onduidelijk
of de zwarthandel in voetbalkaartjes in civielrechtelijke zin onrechtmatig
is. Mocht de rechter beoordelen dat dit niet het geval is, kan dan nog wel
worden bewezen dat er sprake is van een wederrechtelijke handeling? Achten
de indieners het waarschijnlijk dat in het geval de stichting Euro2000 een
onrechtmatige daadsactie inzet tegen de zwarthandelaren, nu wel aantoonbare
schade kan worden bewezen? Waarop baseren zij deze verwachting?De leden van de CDA-fractie hebben de sterke indruk dat de ook door de
regering verwachte zwarte handel in EK 2000-voetbalkaarten aanzienlijke gevolgen
kan hebben voor de openbare orde en veiligheid onder meer vanwege de noodzaak
van supportersscheiding. Is dit voorstel niet een extra bijdrage aan het totaalpakket
van veiligheidsmaatregelen voor – in eerste instantie – de EK
2000? De leden van de CDA-fractie vragen de indieners, gelet op het advies
van de Raad van State, nader te motiveren waarom naar hun mening het civiel
recht in dit kader onvoldoende soelaas zou bieden. Voorts vragen de leden
van de CDA-fractie de indieners aan te geven wat de meerwaarde is van dit
voorstel ten opzichte van de Algemene plaatselijke verordening. Overigens onderstrepen de aan het woord zijnde leden dat de stelling van
zowel regering als indieners dit voorstel sowieso een preventieve werking
heeft.3.4 Strafbaarstelling zwarte handel voetbalkaarten in
België en andere landenEen punt van zorg vinden de leden van de VVD-fractie dat er veel landen
zijn die de handel in zwarte kaartjes niet strafbaar stellen. Dat houdt naar
de mening van deze leden in dat bij een eventueel strafrechtelijk verbod in
Nederland de handelaren kunnen uitwijken naar landen waar geen strafrechtelijke
vervolging geldt. Wat is de reactie van de indieners hierop?De leden van de CDA-fractie vragen de indieners nader in te gaan op de
regeling ten aanzien van de zwarthandel in België. Met name vragen deze
leden de indieners aan te geven wat de consequenties zouden zijn wanneer zwarthandel
alleen in België via het strafrecht kan worden aangepakt. Zou dit tot
gevolg hebben dat zwarthandelaren zich eenzijdig op de Nederlandse markt gaan
richten? Komt de strafbedreiging in het hier aan de orde zijnde voorstel overeen
met die in België?De leden van de D66-fractie merken op dat het feit dat België strafbaarstelling
kent van zwarte handel in kaartjes, nu België en Nederland gezamenlijk
Euro2000 organiseren, als argument wordt genoemd om ook voor Nederland een
dergelijke bepaling in te stellen. Zien de initiatiefnemers, zo vragen deze
leden, het dan niet als een bezwaar dat de Belgische wet verdergaat dan het
initiatiefvoorstel omdat in België ook vormen van niet-bedrijfsmatig
verkopen strafbaar gesteld is?De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de toelichting op
de buitenlandse wetgeving waarin de zwarte handel in voetbalkaarten strafbaar
is gesteld. In België is een dergelijke wetgeving al sinds 21 december
1998 in werking. In een aantal andere landen bestaat ook vergelijkbare wetgeving.
Deze leden menen dat bijvoorbeeld op grond van de Belgische wetgeving een
evaluatie mogelijk moet zijn. Is er daadwerkelijk sprake van een meetbare
afname van het relrisico bij voetbalwedstrijden in België? Graag vernemen
de leden van de indieners wat de Belgische bevindingen zijn.De leden van de SGP-fractie hebben kennisgenomen van de mededeling van
de indieners dat België sinds 21 december 1998 een zogenaamde Voetbalwet
kent. Deze leden stellen het bijzonder op prijs van de indieners te mogen
vernemen welke ervaringen intussen in België met de toepassing van genoemde
wet zijn opgedaan.4. EvaluatieDe indieners hebben overwogen om met dit voorstel ook andere vormen van
zwarte handel aan te pakken. Meer tijd en verdieping is volgens de indieners
noodzakelijk om het voorliggende wetsvoorstel uit te breiden. De leden van
de VVD-fractie vragen of het daarom niet verstandig zou zijn om een horizonbepaling
in de wet op te nemen omdat zij van mening zijn dat de handel in zwarte kaartjes
niet beperkt moet blijven tot het EK 2000. Zij overwegen op dit punt een amendement
in te dienen en vragen een reactie van de indieners.Ten aanzien van een eventuele verbreding van strafbaarstelling vragen
de leden van de CDA-fractie zich af of de indieners hier «eerste gedachten»
over hebben. Naast het reguliere voetbalseizoen noemen zij in dit kader de
gang van zaken rond de oorspronkelijke geplande oudejaarsconference van
Youp van 't Hek. Is de uitspraak van Youp van 't Hek – dat hem geen
civielrechtelijke mogelijkheden open staan om iets te doen tegen grote bonafide
zwarthandelaren – waar? Waarom? Kunnen de indieners zich met de leden
van de CDA-fractie voorstellen dat in dat geval strafbaarstelling van dit
type evenementen het overwegen waard is?De leden van de fracties van de RPF en het GPV constateren dat de indieners
hun voorstel tot nu toe bewust tot het voetbal hebben beperkt. Zwarte handel
in kaartjes rond andere evenementen wordt (vooralsnog) buiten de strafwet
gehouden. Zij vinden dit voorwerp van overleg tijdens een komende evaluatie
van de wet. De leden van de fracties van de RPF en het GPV vragen om een nadere
toelichting van deze keuze. Ook bij andere grootschalige evenementen kan sprake
zijn van in het licht van de handhaving van de openbare orde hinderlijke zwarte
handel. Bijvoorbeeld rond popconcerten, maar zelfs valt te denken aan het
incident rond de oudejaarsconference van Youp van 't Hek. Nu het wetsvoorstel
is beperkt tot het voetbal, zou het merkwaardige gevolg kunnen ontstaan dat
een en dezelfde handeling rond een voetbalevenement wel strafbaar wordt gesteld
en rond een schaatsevenement of een popconcert (dat misschien ook wel in een
voetbalstadion wordt georganiseerd) niet. Geeft dit geen problemen rond vraagstukken
als kenbaarheid van de wet?De leden van de SGP-fractie achten het een zwak punt van het voorstel
dat mogelijk eerst achteraf – na evaluatie – duidelijk zal kunnen
worden of de opzet van het voorstel verbreed zou kunnen moeten worden tot
bestrijding van zwarte handel in kaarten voor culturele en andere evenementen,
eveneens in het belang van de openbare orde en veiligheid. Zelfs, zo blijkt
uit de toelichting is thans nog niet duidelijk of het voorgelegde voorstel
een bruikbaar instrument is om de openbare orde en veiligheid te handhaven
rond (risico)wedstrijden van het betaalde voetbal en vertegenwoordigende elftallen
in het reguliere seizoen. Beide onzekerheden vormen voor deze leden mede een
argument om, zoals zij hiervóór deden, van gelegenheidswetgeving
te spreken. 5. OverigDe leden van de VVD-fractie merken op dat in de memorie van toelichting
in de inleiding wordt gesproken over: «dit evenement is na de Olympische
Spelen en het Wereldkampioenschap voetbal het op twee na grootste sportevenement
ter wereld». Deze leden stellen voor om de tekst «het op twee
na» te schrappen aangezien uit de tekst al blijkt dat de Olympische
Spelen en het Wereldkampioenschap voetbal grotere evenementen zijn.6. Artikelsgewijze toelichtingARTIKEL IArtikel 337aUit het bestanddeel «opzettelijk» begrijpen de leden van de
VVD-fractie dat er een dolueus delict wordt voorgesteld. Met géén
woord wordt in de toelichting gesproken over de betekenis van dit element.
Waarop moet bijvoorbeeld de opzet gericht zijn bij hij die opzettelijk voetbal
kaartjes aflevert (eerste lid)? Is het koeriersbedrijf dat voetbalkaartjes
van een bekend handelskantoor bezorgt strafbaar? Hoe zit het met de gewone
postbode? Dit zal toch niet de bedoeling zijn van het voorstel?Ten aanzien van het tweede lid geldt dat, nu gekozen is het bestanddeel
«opzettelijk» voor de zinsnede van de aanranding van de openbare
orde te plaatsen, de gedraging van de verdachte eveneens willens en wetens moet zijn gericht op de gevolgen voor de openbare orde. De verkoper
van een kaartje kan dus alleen worden bestraft overeenkomstig het tweede lid
als zijn opzet gericht was op een verstoring van de openbare orde. Voor zover
dit al voorkomt geldt in de eerste plaats dat dit natuurlijk zeer moeilijk
te bewijzen valt. Maar daarnaast geldt ook nog eens dat in de regel de opzet
zal zijn gericht op geldelijke winst en helemaal niet op een openbare ordeverstoring
(vgl. Belgisch bestanddeel «met winstoogmerk»). De leden van de
VVD-fractie zouden hier graag een verduidelijking zien.Het voorstel spreekt van «opzettelijk en wederrechtelijk».
Mag uit het opnemen van het woord «en» worden afgeleid dat een
nevenschikking van beide bestanddelen is beoogd of ziet de opzet ook op de
wederrechtelijkheid? Met andere woorden is het bestanddeel wederrechtelijk
geobjectiveerd of niet? Wat zijn de gevolgen van de gemaakte keuze voor de
bewijsbaarheid van het voorstel?Is het voorstel in zijn huidige vorm nog van enige waarde nu commerciële
bureaus gemakkelijk onder de strafbaarstelling kunnen uitkomen door hun activiteiten
te verplaatsen van het kopen en doorverkopen van kaartjes naar het tegen vergoeding
bemiddelen bij particuliere koop en verkoop?Wordt, met het opnemen van het bestanddeel «wederrechtelijk»,
de bewijslast voor het OM niet zodanig verzwaard dat de bewijsbaarheid van
het delict onnodig negatief wordt beïnvloed Immers, het OM zal nu moeten
aantonen dat enige rechtvaardigingsgrond ontbreekt. Een negatieve bewijspositie
die moeilijk te realiseren valt.Is het opportuun dezelfde strafbedreiging in te stellen nu in het tweede
lid niet het bestanddeel «in de uitoefening van een beroep of bedrijf»
is opgenomen, zo vragen de leden van de VVD-fractie? Het gaat hier toch om
een gedraging met een wezenlijk ander karakter dan die uit het eerste lid?
Hoe komen de indieners überhaupt tot de gekozen strafbedreiging? Enige
toelichting hierop van hun kant lijkt deze leden toch wel gewenst.De leden behorende tot de CDA-fractie vragen de indieners aan te geven
waarom hun voorstel zich beperkt tot «tenaamgestelde» voetbalkaarten.
Bij kaartcontrole kunnen deze leden zich hier veel bij voorstellen, maar bij
strafbaarstelling en opsporing van zwarte handel lijkt één en
ander minder noodzakelijk. Kunnen de indieners hier een reactie op geven?
Hoe verhoudt de tenaamstelling zich tot strafbaarstellingstelling van voetbalkaarten
in het reguliere voetbalseizoen 2000–2001?De leden van de GroenLinks-fractie merken op dat de indieners in de memorie
van toelichting stellen dat het eerste lid van het voorgestelde artikel 337a
toeziet op de «min of meer reguliere, doorgaans commerciële zwarte
handel». Hieruit zou kunnen worden afgeleid dat de indieners wensen
dat het wetsvoorstel een bredere werking heeft dan het tegengaan van de zwarte
handel met een commercieel oogmerk. Deze leden verzoeken om een nadere afbakening –
zo mogelijk aan de hand van voorbeelden – van de reikwijdte van het
initiatiefvoorstel. In de memorie van toelichting wordt ook opgemerkt dat
degene die aan een bekende een overtollig kaartje verkoopt «in beginsel»
niet strafwaardig is. Zijn de indieners met de leden van de GroenLinks-fractie
van mening dat op dit beginsel geen uitzonderingen dienen te worden gemaakt?
Graag zouden de leden van de fractie van GroenLinks ook een toelichting zien
op de gekozen strafbedreigingen.Het tweede lid van het voorgestelde artikel 337a breidt de strafbaarheid
van zwarte handel uit. Het ontbreken van een beroep of bedrijf hoeft hier
geen beletsel te vormen voor strafbaarstelling indien er gevaar is voor het
ordentelijke verloop van een voetbalwedstrijd dan wel voor aanranding van
de openbare orde. Ook op dit punt hebben de leden van de GroenLinks-fractie
behoefte aan een toelichting. Wanneer is er volgens de indieners sprake van
«gevaar» en «aanranding», dat strafbaarstelling van zwarte handel is gerechtvaardigd? Ook hier zouden zij de reikwijdte
van het voorstel graag aan de hand van voorbeelden willen zien toegelicht.De leden van de SP-fractie zijn van mening dat het handhaven van de voorgestelde
strafbepaling niet eenvoudig zal zijn. Het is te verwachten dat de handel
zich zal uitbreiden naar slecht te traceren circuits. Naar inschatting van
onder andere de Raad van State zullen niet alle kaartjes in het buitenland
op naam van de koper worden afgegeven. Hierdoor is het de vraag in hoeverre
de zwarte handel in kaarten in verband kan worden gebracht met de in artikel
337a, tweede lid, voorgestelde causale relatie tussen deze zwarte handel en
het gevaar voor aanranding van de openbare orde. Dit zal nauwelijks te bewijzen
zijn, laat staan te controleren of te registreren. Wat is de visie van de
indieners hierop?De leden van de SP-fractie vragen de indieners of zij de mening toegedaan
zijn dat de persoon die wederrechtelijk kaartjes doorverkoopt (op grond van
artikel 337a, tweede lid) feitelijk verantwoordelijk kan worden gesteld voor
het schenden van de openbare orde tijdens de wedstrijd. Is diegene die traceerbaar
zwart kaartjes verkoopt daardoor verantwoordelijk voor eventuele rellen in
de ogen van de indieners? Hoe zien de indieners de relatie tussen het door
tijd gescheiden zwart doorverkopen van kaartjes en het ontstaan van ordeverstoringen?
Achten de indieners de mogelijkheid van «detournement de pouvoir»
niet waarschijnlijk?De leden van de SP-fractie lezen in het voorstel dat de indieners doelen
op het aanpakken van de handelaren en hun verkoop en niet op de incidentele
doorverkoop van één of enkele kaartjes in de privé-sfeer.
Achten de indieners gelet de veronderstelde organisatie van bepaalde supportersgroepen
dit dan niet een te groot «lek»? Het is heel wel denkbaar dat
door ruil/ onderlinge verkoop individuele supportersgroepen er in slagen kaarten
te bemachtigen voor andere vakken dan het eigen vak. De voorgestelde wet levert
dan geen bijdrage in de ordehandhaving. Wat is de visie van de indieners op
deze constatering?De leden van de fracties van de RPF en het GPV vragen om een nadere beschouwing
van de indieners over het verschijnsel zwarte handel als zodanig. Achten de
indieners zwarte handel in kaartjes in beginsel ook een strafbare handeling
indien het gaat om kaartjes die niet op naam zijn gesteld? Is het een criminele
handeling om een voetbalkaartje te kopen en vervolgens, duurder, door te verkopen?
Zo ja, wat is het verschil met de handel in aandelen, die eveneens worden
gekocht en, op enig moment, liefst duurder verkocht? Deze leden stellen deze
vraag, tegen de achtergrond van het volgende. De strafbaarstelling in het
eerste lid van artikel 337a. wordt beperkt tot bedrijfsmatige handel. Doorverkopen
als privé-persoon is mogelijk. De leden van de fracties van de RPF
en het GPV gaan er van uit dat dit de facto betekent dat bij controle bij
de stadions de toeschouwers zelf niet met deze wet worden geconfronteerd.
Met andere woorden, de toeschouwer die een andere naam draagt dan de naam
die op zijn kaart staat vermeld, pleegt geen strafbare handeling. Is dit juist?
Echter, als het op een kaart van een ander een voetbalstadion binnengaan als
zodanig geen strafbare handeling is (wat de leden van de fracties van de RPF
en het GPV zich goed kunnen voorstellen, omdat de toelating tot het stadion
geen overheidstaak is maar een zaak van de organisatie), waarin is dan de
rechtvaardiging gelegen om de handel in te naam gestelde kaarten wel strafbaar
te stellen? De leden van de fracties van de RPF en het GPV kunnen zich, gelet
daarop, voorstellen dat het tegengaan van handel in tenaamgestelde kaartjes
tegengegaan zou kunnen worden door identiteitscontroles bij de stadions. De
toeschouwers kan dat in een publiciteitscampagne worden gemeld, zodat kan
worden voorkomen dat toeschouwers zonder kaartjes zich massaal melden. Graag
ontvangen deze leden de visie van de indieners op deze mogelijkheid. Het moet gaan om kaartjes die zijn tenaamgesteld. Daarvan geldt dat het
begrip tenaamgesteld ruim moet worden uitgelegd: er moet een relatie te leggen
zijn met de koper. De leden van de fracties van de RPF en het GPV vragen of
een en ander niet leidt tot handhavingproblemen. Kaarten kunnen immers te
goeder trouw zijn doorverkocht of gegeven aan vrienden en kennissen. Wellicht
bestelt één persoon meerdere kaarten voor een gehele groep.De leden van de fracties van de RPF en het GPV vragen wat het tweede lid
van de voorgestelde bepaling toevoegt aan de bestrijding van straathandel
die nu al mogelijk is op grond van de APV.ARTIKEL IIDe indieners hebben gekozen voor een evaluatiebepaling. Waarom is afgezien
van een expiratiedatum, zo vragen de leden van de GroenLinks-fractie?ARTIKEL IIIDe leden van de VVD-fractie vragen wat nog kan worden verwacht van het
psychologisch effect dat het voorstel beoogt, nu het tijdstip van inwerkingtreding
is gesteld op 1 april, één maand voor werkelijke uitgifte van
de kaartjes. Wat is de strafbaarheid van de overeenkomsten tot koop en wederverkoop
die reeds zijn gesloten voor inwerkingtreding maar waarvan alleen nog de levering
plaatsvindt na inwerkingtreding?Hebben de indieners kennisgenomen van het artikel in de Volkskrant van
25 januari 2000, zo vragen de leden van de CDA-fractie? Komt het wetsvoorstel
tijdig genoeg, gelet op het feit dat nu reeds op grote schaal kaartjes worden
aangeboden (zie De Volkskrant van 25 januari 2000)?De voorzitter van de commissie,Van HeemstDe griffier voor dit verslag,NavaXNoot1Samenstelling: Leden: Van de Camp (CDA), Biesheuvel (CDA), Swildens-Rozendaal
(PvdA), Scheltema-de Nie (D66), Kalsbeek-Jasperse (PvdA), Zijlstra (PvdA),
Apostolou (PvdA), Middel (PvdA), Van Heemst (PvdA), voorzitter, Dittrich (D66),
ondervoorzitter, Rabbae (GL), Rouvoet (RPF), Van Oven (PvdA), O.P.G. Vos (VVD),
Van Wijmen (CDA), Patijn (VVD), De Wit (SP), Ross-van Dorp (CDA), Niederer
(VVD), Nicolaï (VVD), Halsema (GL), Weekers (VVD), Van der Staaij (SGP),
Wijn (CDA) en Brood (VVD).Plv. leden: Balkenende (CDA), Verhagen (CDA), Wagenaar (PvdA), Van Vliet
(D66), Arib (PvdA), Duijkers (PvdA), Kuijper (PvdA), Albayrak (PvdA), Barth
(PvdA), Hoekema (D66), Karimi (GL), Schutte (GPV), Santi (PvdA), Van den Doel
(VVD), Rietkerk (CDA), Rijpstra (VVD), Marijnissen (SP), Buijs (CDA), Van
Baalen (VVD), Van Blerck-Woerdman (VVD), Oedayraj Singh Varma (GL), De Vries
(VVD), Van Walsem (D66), Eurlings (CDA) en Kamp (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26892-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl