Wet lidmaatschap koninklijk huis; Memorie van toelichting over het voorstel voor de Wet lidmaatschap koninklijk huis
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28223, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

15-02-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

28223 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam I. ALGEMEEN DEEL1. Inleiding2. Grondwet en erfopvolging3. Grondwet en koninklijk huis4. Ministeriële verantwoordelijkheid5. Toekomstig lidmaatschapAlgemeenBijzondere omstandighedenOvergangsregeling6. Titels en namen II. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGArtikel 1Artikel 2Artikel 3Artikel 4Artikel 5Artikel 6Artikel 7Artikel 8Artikel 9Artikel 10Artikel 13Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28223Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 34 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 223Regeling van het lidmaatschap koninklijk huis alsmede daaraan verbonden
titels (Wet lidmaatschap koninklijk huis)nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTING I. ALGEMEEN DEEL1. InleidingIn 2001 heeft de regering bij verschillende gelegenheden aangekondigd
een wijziging van de Wet lidmaatschap koninklijk huis in voorbereiding genomen
te hebben.Dit was het geval bij de behandeling van de toestemmingswetten voor de
huwelijken van prins Constantijn en prins Willem-Alexander door de verenigde
vergadering van de Staten-Generaal en van de begroting van het ministerie
van Algemene Zaken door de Tweede Kamer. Bij deze gelegenheden is aangegeven
dat de wijziging betrekking zou hebben op de regeling van het lidmaatschap
van het koninklijk huis alsmede de daaraan verbonden titels, met name de titel
«Prins (Prinses) van Oranje».Het wetsvoorstel houdt in dat het koninklijk huis, naast de Koning en
de afgetreden Koning alsmede hun echtgenoten, bestaat uit de erfopvolgers
in de eerste en tweede graad van bloedverwantschap met de Koning alsmede hun
echtgenoten.De erfopvolgers in de derde graad van bloedverwantschap alsmede hun echtgenoten
zijn daarmee geen lid meer van het koninklijk huis. Hun grondwettelijk recht
op erfopvolging blijft ongewijzigd bestaan. Verder omvat het wetsvoorstel
een regeling voor de aan het lidmaatschap van het koninklijk huis verbonden
prinselijke titels.De voorgestelde regeling sluit aan bij de praktijk die zich heeft ontwikkeld
sedert de inwerkingtreding van de Wet lidmaatschap koninklijk huis in 1985.
De leden van het koninklijk huis die erfopvolgers in de derde graad zijn,
worden slechts bij hoge uitzondering betrokken bij de uitoefening van de koninklijke
functie. Door het enkele feit van hun lidmaatschap is de ministeriële
verantwoordelijkheid evenwel formeel van toepassing.Dat schept onduidelijkheid tussen de feitelijke situatie en de Wet lidmaatschap
koninklijk huis. Dit klemt temeer naarmate het aantal personen dat het betreft,
groter is. Daarom is een regeling gewenst die beter dan thans tot uitdrukking
brengt voor wie er een betrokkenheid bij de koninklijke functie is of kan
zijn. Deze overweging houdt mede in dat erfopvolgers in de derde graad en hun
echtgenoten zoveel mogelijk ruimte wordt geboden bij hun persoonlijke en maatschappelijke
ontplooiing. De voorgestelde regeling heeft geen gevolgen voor hun grondwettelijk
recht op erfopvolging dat ongewijzigd behouden blijft, maar houdt uitsluitend
in dat zij geen lid van het koninklijk huis zullen zijn met de daaraan verbonden
ministeriële verantwoordelijkheid voor hun handelen en nalaten.Het wetsvoorstel brengt geen wijziging in de positie van de huidige leden
van het koninklijk huis die erfopvolgers in de derde graad zijn. Zij blijven
lid van het koninklijk huis zolang zij erfopvolgers in de derde graad zijn.
Op het moment dat zij als gevolg van de opvolging door prins Willem-Alexander
niet langer tot de grondwettelijke kring van erfopvolgers in de derde graad
behoren, verliezen zij van rechtswege tevens het lidmaatschap van het koninklijk
huis.Dit zou ook het geval zijn op grond van de huidige Wet lidmaatschap koninklijk
huis.Ten aanzien van de aan het lidmaatschap van het koninklijk huis verbonden
titels, sluit de voorgestelde regeling aan bij de praktijk die sedert het
begin van de vorige eeuw is ontstaan inzake de verlening bij koninklijk besluit
van titels en namen.Daarmee wordt de relatie verduidelijkt tussen het lidmaatschap van het
koninklijk huis en deze titels met hun bijzondere en historische betekenis.
De Hoge Raad van Adel heeft daarover geadviseerd1.Hieronder zal nader worden ingegaan op deze hoofdlijnen van het wetsvoorstel
en de nadere uitwerking daarvan.2. Grondwet en erfopvolgingHet grondwettelijke stelsel van erfopvolging is essentieel voor de continuïteit
en stabiliteit van het koningschap. De Grondwet bepaalt dat de bloedverwanten
van de Koning tot en met de derde graad de Koning kunnen opvolgen in een precies
bepaalde volgorde (artikelen 24 tot en met 31). Wanneer een erfopvolger voornemens
is in het huwelijk te treden, is daarvoor voorafgaande toestemming van de
wetgever vereist om zijn plaats in de erfopvolging te behouden. Zonder die
toestemming wordt de erfopvolger die een huwelijk aangaat, uitgesloten van
de erfopvolging, met inbegrip van zijn eventuele nakomelingen.Dit stelsel verzekert een zodanige kring van erfopvolgers dat de continuïteit
van het koningschap in toereikende mate gewaarborgd is, ook indien de Koning
kinderloos is en geen broers of zusters heeft. Er bestaat dan ook geen aanleiding
de Grondwet op dit punt te wijzigen.3. Grondwet en koninklijk huisDe Grondwet regelt uitputtend wie tot de kring van erfopvolgers behoort,
maar laat de regeling van het lidmaatschap van het koninklijk huis over aan
de wetgever. Het ligt derhalve in de Grondwet besloten dat de kring van erfopvolgers
niet behoeft samen te vallen met de kring van leden van het koninklijk huis.
De wetgever heeft ook bepaald dat beide kringen niet samenvallen. Zo kunnen
de echtgenoten van erfopvolgers de Koning niet opvolgen maar zijn zij wel
lid van het koninklijk huis.De grondslag voor de voorgestelde wettelijke regeling van het lidmaatschap
van het koninklijk huis is gelegen in de beschikbaarheid voor de verlening
van bijstand bij uitoefening van de koninklijke functie. De grondslag ligt
dus niet in het stelsel van de erfopvolging.De koninklijke functie kan uitsluitend door de Koning zelf worden uitgeoefend.
Voor zover het niet gaat om taken die in staatkundig opzicht geen vervanging
toelaten, kan de Koning wel op andere leden van het koninklijk huis
een beroep op verlening van bijstand doen. Deze bijstand bij uitoefening van
de koninklijke functie wordt in de regel vooral verleend door de echtgenoot
van de Koning, de vermoedelijke opvolger en diens echtgenoot. Indien daartoe
aanleiding bestaat kan ook op andere leden van het koninklijk huis een beroep
worden gedaan.4. Ministeriële verantwoordelijkheidVoor leden van het koninklijk huis geldt de ministeriële verantwoordelijkheid.Deze ministeriële verantwoordelijkheid is, met uitzondering van de
ministeriële verantwoordelijkheid voor de onschendbare Koning (art. 42,
tweede lid, van de Grondwet), gebaseerd op de beschikbaarheid voor verlening
van bijstand bij de uitoefening van de koninklijke functie. Deze beschikbaarheid
houdt tevens in dat de leden zich behoren te onthouden van handelen en nalaten
waardoor het openbaar belang kan worden geschaad.De ministeriële verantwoordelijkheid is gericht op het waarborgen
van een goede uitoefening van de koninklijke functie en omvat daartoe de verlening
van ondersteuning, bescherming en advisering aan leden van het koninklijk
huis. Gelet op zijn bijzondere positie is het duidelijk dat het openbaar belang
snel zal worden geraakt door het optreden van de vermoedelijke opvolger en,
zij het niet in dezelfde mate, van de echtgenoot van de Koning en de echtgenoot
van de troonopvolger. Zij zijn immers nauw betrokken bij uitoefening van de
koninklijke functie. De ministeriële verantwoordelijkheid is in beginsel
aan de orde voor al hun handelen. Dienovereenkomstig draagt de minister er
zorg voor dat hun handelen overeenstemt met het openbaar belang of dat duidelijk
wordt gemaakt dat het openbaar belang niet aan de orde is. Voor de overige
leden van het koninklijk huis geldt deze ministeriële verantwoordelijkheid
slechts voor zover hun optreden het openbaar belang raakt, in het bijzonder
indien het gaat om bijstand bij uitoefening van de koninklijke functie. De
daadwerkelijke betrokkenheid daarbij kan voor deze leden per persoon en ook
in de tijd veranderingen ondergaan.Het wetsvoorstel sluit aan bij een in de praktijk ontwikkeld onderscheid
in de werking van de ministeriële verantwoordelijkheid ten aanzien van
leden die door hun positie of anderszins nauw betrokken zijn bij de uitoefening
van de koninklijke functie en de leden waarvoor dat in mindere mate het geval
is geweest. Volledigheidshalve wordt er hier op gewezen dat de ministeriële
verantwoordelijkheid zich enerzijds dient te richten op een goede uitoefening
van de koninklijke functie en anderzijds op behoud van een privé-sfeer
voor de leden van het koninklijk huis. In beide aspecten is de ministeriële
verantwoordelijkheid niet alleen beperkend, maar ook ondersteunend en ruimtebiedend.
Invulling van de ministeriële verantwoordelijkheid in deze laatste zin
houdt de bereidheid in ook daarvoor aan de Staten-Generaal actief verantwoording
af te leggen (Kamerstukken II 1999/2000, 27 409, nr. 1 en 27 400
III, A).De ministeriële verantwoordelijkheid voor leden van het koninklijk
huis is te onderscheiden van de ministeriële verantwoordelijkheid voor
grondwettelijke erfopvolgers als zodanig. Deze ministeriële verantwoordelijkheid
reikt niet verder dan hetgeen de Grondwet daarover bevat, namelijk de indiening
van een wetsvoorstel inzake toestemming voor hun huwelijk (art. 28) en hun
eventuele uitsluiting van de erfopvolging (art. 29).Omdat de erfopvolgers in de derde graad hun grondwettelijke recht op erfopvolging
ongewijzigd behouden, geldt het uitgangspunt dat bij een voorgenomen huwelijk
van deze erfopvolgers de regering daarvoor toestemming aan de wetgever zal
vragen teneinde het recht op erfopvolging voor hen te kunnen behouden. 5. Toekomstig lidmaatschapAlgemeenDe praktijk die zich op basis van de Wet lidmaatschap koninklijk huis
sedert 1985 heeft ontwikkeld, vertoont het volgende beeld.In het algemeen geldt dat de plaats die een lid van het koninklijk huis
inneemt in de volgorde van de erfopvolging in belangrijke mate bepalend is
voor mogelijke verlening van bijstand bij uitoefening van de koninklijke functie.
De praktijk laat zien dat verlening van bijstand door erfopvolgers in de eerste
en tweede graad alsmede hun echtgenoten, toereikend is. Voor de verlening
van bijstand bij uitoefening van de koninklijke functie is geregeld een beroep
gedaan op prinses Margriet als erfopvolger in de tweede graad. Het is niet
noodzakelijk gebleken om op dezelfde wijze een beroep te doen op de erfopvolgers
in de derde graad.Het ligt daarom in de rede om bij deze ontwikkeling aan te sluiten en
de kring van degenen die op grond van hun lidmaatschap van het koninklijk
huis beschikbaar zijn voor een beroep tot verlening van bijstand bij de uitoefening
van de koninklijke functie, niet langer bij de erfopvolgers in de derde graad
te leggen maar bij de erfopvolgers in de tweede graad. Daarmee wordt de erfopvolgers
in de derde graad en hun echtgenoten ruimte geboden waar die kan zijn.De onduidelijkheid tussen de feitelijke situatie en de suggestie die uitgaat
van het lidmaatschap ten aanzien van een potentiële betrokkenheid bij
uitoefening van de koninklijke functie, is de reden om de bestaande regeling
aan te passen. Daarmee zal voor de erfopvolgers in de derde graad en hun echtgenoten
meer ruimte voor hun persoonlijke en maatschappelijke ontplooiing ontstaan.Bijzondere omstandighedenHet voorgaande laat echter onverlet dat in een concreet geval in de toekomst
de beschikbaarheid van een erfopvolger voor verlening van bijstand bij uitoefening
van de koninklijke functie wél aan de orde kan komen. Een dergelijke
situatie zou bijvoorbeeld kunnen ontstaan indien erfopvolgers in de tweede
graad ontbreken en een erfopvolger in de derde graad daadwerkelijk rekening
moet houden met een eventuele vervulling van het koningschap.Met het oog op een dergelijke uitzonderlijke situatie is in het wetsvoorstel
een bepaling opgenomen die verlening van het lidmaatschap van het koninklijk
huis bij koninklijk besluit aan erfopvolgers in de derde graad alsmede hun
echtgenoten, mogelijk maakt.OvergangsregelingTot slot bevat het wetsvoorstel ten aanzien van de huidige erfopvolgers
in de tweede en derde graad een overgangsregeling voor het lidmaatschap. Die
houdt in dat Prinses Margriet en haar zonen alsmede hun echtgenoten het lidmaatschap
behouden tot het moment waarop zij dit verloren zouden hebben op grond van
de huidige Wet lidmaatschap koninklijk huis.Prinses Margriet verleent in haar bijzondere rol al lang bijstand bij
de uitoefening van de koninklijke functie. Voor haar zonen is de positie van
grondwettelijk erfopvolger in de derde graad en het daaraan thans wettelijk
verbonden lidmaatschap altijd duidelijk begrensd geweest door het moment van
de opvolging door de Prins van Oranje. Er is geen reden daarin nu verandering
te brengen.Op grond van deze overgangsbepalingen behouden prinses Margriet en haar
echtgenoot het lidmaatschap van het koninklijk huis naar verwachting tot het
moment dat het oudste kind van prins Willem-Alexander zijn vader
opvolgt als Koning. De zonen van prinses Margriet en hun (toekomstige) echtgenoten
behouden krachtens deze overgangsregeling het lidmaatschap van het koninklijk
huis tot het moment waarop prins Willem-Alexander zijn moeder opvolgt.6. Titels en namenNaast de regeling van de kring van leden, benoeming en ontslag en het
vereiste van het Nederlanderschap, bevat dit voorstel tevens een regeling
inzake de titels die historisch verbonden zijn aan het lidmaatschap van het
koninklijk huis.Het gaat erom de gevolgde praktijk van de afgelopen decennia te regelen
en te verduidelijken met behoud van de positie van de huidige dragers van
deze titels en namen.Zoals de regering eerder aankondigde, bepaalt het voorstel dat de titel
«Prins (Prinses) van Oranje» van rechtswege uitsluitend toekomt
aan de vermoedelijke opvolger van de Koning. Daarmee wordt de bestaande situatie
die gebaseerd is op artikel 27 van de Grondwet van 1972, in de wet vastgelegd.Eertijds bepaalde de Grondwet dat alleen een vermoedelijke opvolger van
het mannelijk geslacht de titel «Prins van Oranje» toekwam. In
aansluiting op hetgeen bij de grondwetsherziening van 1983 is vastgesteld
(Kamerstukken II 1979/80, 16 034, nr. 3, p. 20) en hetgeen de regering
daarover heeft opgemerkt bij de behandeling van de toestemmingswet voor het
huwelijk van prins Willem-Alexander, zal in de toekomst een vermoedelijke
opvolger van het vrouwelijk geslacht van rechtswege «Prinses van Oranje»
zijn.Het gaat dus om een titel die verbonden is aan een bepaalde functie. Uitsluitend
degene die de vermoedelijke opvolger van de Koning is, komt deze titel van
rechtswege toe vanaf het moment dat de hoedanigheid van vermoedelijke opvolger
wordt verkregen. De titel vervalt van rechtswege met het verlies van die hoedanigheid.Hierboven is aangegeven dat de regering het voorts wenselijk acht een
regeling te treffen die de titels «Prins (Prinses) der Nederlanden»
en «Prins (Prinses) van Oranje-Nassau» als functionele titels
verbindt aan het lidmaatschap van het koninklijk huis. Uitgangspunt is dat
deze titels niet worden gedragen door personen die geen lid zijn van het koninklijk
huis.Beide titels hebben door hun historische verbondenheid met het koninklijk
huis een voorname betekenis en bekendheid in de Nederlandse samenleving verworven.
Dit houdt thans in dat degene die (een van) beide titels draagt, kenbaar behoort
tot de kring van erfopvolgers van de Koning en hun echtgenoten. De kring van
erfopvolgers heeft een zodanige omvang bereikt dat zonder nadere besluitvorming
nu de mogelijkheid ontstaat dat beide titels in de nabije toekomst ook gedragen
kunnen worden door personen die niet tot de grondwettelijke erfopvolgers behoren
en de Koning slechts in een verre (en in de toekomst steeds verdere) graad
verwant zullen zijn. De historische relatie tussen de titels en de nauwe verbondenheid
met de Koning en het koninklijk huis raakt dan op de achtergrond. Dit kan
ertoe leiden dat onnodige misverstanden kunnen ontstaan over het gebruik van
de titels en de positie van de dragers ervan.De regering acht een dergelijke ontwikkeling niet wenselijk. Daartoe is
een regeling in het voorstel opgenomen die de bestaande situatie en de tot
dusverre gevolgde lijn terzake bestendigt.De titels «Prins (Prinses) der Nederlanden» en «Prins
(Prinses) van Oranje-Nassau» worden verbonden aan het lidmaatschap van
het koninklijk huis. Bepaalde leden van het koninklijk huis dragen deze titels
van rechtswege. Aan andere leden van het koninklijk huis kunnen
de titels bij koninklijk besluit worden verleend.De titel «Prins (Prinses) der Nederlanden» kan niet worden
gedragen door de Koning. Hij is immers Koning der Nederlanden. De titel kan
wel worden gedragen door andere leden van het koninklijk huis, met name de
echtgenoot van de Koning en de kinderen van de Koning. Het gaat daarmee om
een functionele titel die aangeeft dat de drager behoort tot de kring van
degenen die door hun huwelijk of door hun positie in de volgorde van de erfopvolging
het dichtst bij de Koning staan.De titel «Prins (Prinses) van Oranje-Nassau» wordt wel gedragen
door de Koning (vergelijk ook artikel 24 Grondwet en artikel 1 van het Statuut
voor het Koninkrijk der Nederlanden) en thans tevens door alle huidige grondwettelijke
erfopvolgers. Deze titel is naar zijn historische aard en betekenis mede een
familietitel die de verwantschap met de Koning en het koninklijk huis aangeeft.Aan deze verschillen tussen beide titels wordt als gevolg verbonden dat
de functionele titel «Prins (Prinses) der Nederlanden» uitsluitend
kan toekomen aan bepaalde leden van het koninklijk huis en van rechtswege
vervalt met het verlies van het lidmaatschap. De titel «Prins (Prinses)
van Oranje-Nassau» die van rechtswege of krachtens koninklijk besluit
gedragen wordt door leden van het koninklijk huis, kan in beginsel als persoonlijke
titel behouden blijven na verlies van het lidmaatschap.Behoud van de titel «Prins (Prinses) van Oranje-Nassau» als
persoonlijke titel kan in elk geval aan de orde komen bij degenen die een
groot deel van hun leven lid van het koninklijk huis zijn geweest en het lidmaatschap
uitsluitend verliezen omdat zij door de opvolging van de Koning niet langer
behoren tot de erfopvolgers in de tweede graad.Ten aanzien van de historische geslachtsnaam «van Oranje-Nassau»
zal de sedert het begin van de vorige eeuw (KB van 8 februari 1901, Stb. 1908,
nr. 425) gevolgde lijn worden aangehouden waardoor deze geslachtsnaam in drie
opvolgende generaties is behouden voor leden van het koninklijk huis en niet
is overgegaan op personen die geen lid zijn van het koninklijk huis.Dit betekent dat op grond van artikel 5, twaalfde lid, van Boek 1 van
het Burgerlijk Wetboek bij koninklijk besluit ter gelegenheid van een huwelijk
van een lid van het koninklijk huis de geslachtsnaam wordt bepaald van kinderen
die uit het huwelijk geboren mochten worden.De geslachtsnaam «van Oranje-Nassau» zal uitsluitend worden
bepaald voor de kinderen van de Koning en de kinderen van de vermoedelijke
opvolger van de Koning. Zij zullen naar verwachting hun gehele leven of het
grootste deel daarvan lid zijn van het koninklijk huis.Voor de kinderen die naar verwachting niet of slechts voor een beperkte
duur tot het koninklijk huis zullen behoren, wordt een andere geslachtsnaam
bepaald. In overeenstemming met deze lijn hebben de kinderen van prins Constantijn
krachtens koninklijk besluit de geslachtsnaam «van Oranje-Nassau van
Amsberg» met de erfelijke titel graaf (gravin) en het predikaat jonkheer
(jonkvrouw) (KB van 11 mei 2001, Stb. 227).Bij verlies van het lidmaatschap van het koninklijk huis kan bij koninklijk
besluit een andere geslachtsnaam worden bepaald voor degenen die daarvoor
de geslachtsnaam «van Oranje-Nassau» hadden of kan worden bepaald
dat zij deze naam uitsluitend voor zichzelf behouden. Op deze wijze wordt
verzekerd dat de geslachtsnaam «van Oranje-Nassau» langs deze
weg niet overgaat op personen die geen lid zijn van het koninklijk huis.Tot slot is van belang dat een bepaling is opgenomen die inhoudt dat degenen
die hun titels en namen dragen op grond van de koninklijke besluiten van 1937
en 1967, deze ongewijzigd behouden. Het gaat om onderscheidenlijk
de dochters van prinses Juliana en de zonen van prinses Margriet. II. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGArtikel 1In het eerste lid van dit artikel wordt de Koning aangeduid als hoofd
van het koninklijk huis.De Koning is tevens het enige lid van het koninklijk huis wiens lidmaatschap
rechtstreeks berust op de Grondwet (artikel 40, eerste lid, van de Grondwet).
De aanduiding van de Koning als hoofd van het koninklijk huis geeft aan dat
de Koning onder de leden van het koninklijk huis de eerste plaats inneemt.
Hij zal altijd betrokken zijn bij de vraag in hoeverre andere leden van het
koninklijk huis bijstand verlenen bij de uitoefening van de koninklijke functie.Het artikel bepaalt voorts welke personen lid van het koninklijk huis
zijn op grond van het feit dat zij het koningschap hebben vervuld of op grond
van hun plaats in de volgorde van de grondwettelijke erfopvolging. De aanduiding
onder c. van een Koning die afstand van het koningschap heeft gedaan, een
aanduiding die is overgenomen uit de huidige Wet lidmaatschap koninklijk huis,
kan in uitzonderlijke omstandigheden betrekking hebben op meer dan een persoon
die aan het gestelde vereiste voldoet. De ervaring leert dat de afgetreden
Koning grote diensten kan bewijzen bij verlening van bijstand bij uitoefening
van de koninklijke functie. De tweede groep, genoemd onder a., omvat de erfopvolgers
die de Koning niet verder bestaan dan in de tweede graad van bloedverwantschap.
Het betreft derhalve de kinderen, kleinkinderen en broers en zusters van de
Koning.De vermoedelijke opvolger zal vrijwel altijd behoren tot deze groep en
valt daarmee onder a. In het zeer uitzonderlijke geval dat erfopvolgers in
de eerste en tweede graad ontbreken, kan de vermoedelijke opvolger evenwel
een erfopvolger in de derde graad zijn. Daarom is hij als zodanig afzonderlijk
genoemd onder b. Het stelsel van de grondwettelijke erfopvolging waarin de
vermoedelijke opvolger de voornaamste plaats inneemt, brengt met zich dat
de vermoedelijke opvolger als zodanig van rechtswege lid is van het koninklijk
huis.Artikel 2De tekst van deze bepaling komt geheel overeen met artikel 2 van de Wet
lidmaatschap koninklijk huis uit 1985 met dien verstande dat haar reikwijdte
betrekking heeft op een andere kring van personen als gevolg van de wijziging
van artikel 1.In het eerste lid zijn de personen opgenomen die van rechtswege lid zijn
van het koninklijk huis op grond van hun huwelijk met degenen die in artikel
1 zijn genoemd. Voor deze groep personen gaat het lidmaatschap derhalve van
rechtswege verloren door ontbinding van het huwelijk.Het tweede lid bevat daarop een uitzondering in het geval van ontbinding
van het huwelijk door overlijden. In dat geval behoudt de weduwe of weduwnaar
het lidmaatschap gedurende de staat van weduwe of weduwnaar zolang de overledene
bij leven lid zou zijn geweest. Dit houdt in dat de weduwe of weduwnaar het
lidmaatschap van het koninklijk huis van rechtswege verliest bij het aangaan
van een nieuw huwelijk met iemand die geen lid is van het koninklijk huis.Voorts verliest de weduwe of weduwnaar het lidmaatschap van rechtswege
indien de overleden echtgenoot door een verschuiving in de volgorde van de
grondwettelijke erfopvolging niet langer tot de bloedverwanten van de Koning
in de tweede graad behoord zou hebben. Artikel 3De artikelen 1 en 2 bevatten te zamen het nieuwe stelsel van het lidmaatschap
van het koninklijk huis. Dit nieuwe stelsel gaat functioneren op het moment
van inwerkingtreding van dit voorstel.Dit artikel bevat in het eerste lid een overgangsregeling. Deze houdt
in dat de bloedverwanten in de tweede en derde graad van H.M. de Koningin
die bij de inwerkingtreding van dit wetsvoorstel meerderjarig lid van het
koninklijk huis zijn op grond van de huidige Wet lidmaatschap koninklijk huis,
hun lidmaatschap behouden tot het moment waarop zij dit lidmaatschap volgens
de huidige Wet lidmaatschap koninklijk huis verloren zouden hebben. Dit geldt
derhalve voor prinses Margriet en haar zonen.Krachtens het tweede en derde lid geldt een vergelijkbare regeling voor
hun huidige en mogelijk toekomstige echtgenoten, ook in hun staat van weduwnaar
of weduwe zoals ook in artikel 2, tweede lid is bepaald. Deze bepalingen zien
op de echtgenoot van prinses Margriet en hun schoondochters alsmede op hun
toekomstige schoondochters zolang hun echtgenoten erfopvolgers in de derde
graad zijn.Artikel 4De wijziging van de kring van personen die krachtens dit voorstel lid
zijn van het koninklijk huis, maakt het gewenst de mogelijkheid te openen
tot verlening van het lidmaatschap bij koninklijk besluit.In deze bepaling is vastgelegd dat het daarbij gaat om een koninklijk
besluit waarover de Raad van State wordt gehoord. In bijzondere omstandigheden
kan het, gelet op de beschikbaarheid voor verlening van bijstand bij uitoefening
van de koninklijke functie, wenselijk zijn om een erfopvolger in de derde
graad en zijn echtgenote het lidmaatschap te verlenen. Het ligt in de rede
dat daarbij de volgorde van de erfopvolging zoveel mogelijk in acht wordt
genomen. Een dergelijk besluit zou bijvoorbeeld aan de orde komen in het uitzonderlijke
geval dat er geen of onvoldoende meerderjarige leden beschikbaar zijn voor
bijstand bij uitoefening van de koninklijke functie.Artikel 5Deze bepaling is overgenomen uit de huidige Wet lidmaatschap koninklijk
huis.Het ontslag kan betrekking hebben op alle leden, zowel de leden van rechtswege
als de benoemde leden, met uitzondering van de Koning gelet op artikel 40,
eerste lid, van de Grondwet. Ontslag uit het lidmaatschap van een erfopvolger
brengt geen wijziging in diens recht op erfopvolging dat is vastgelegd in
de Grondwet.Een verzoek van het betrokken lid om ontslag wordt getoetst aan het publiek
belang bij besluitvorming over de mogelijke inwilliging daarvan. De Raad van
State adviseert over een koninklijk besluit tot verlening van ontslag.Artikel 6Deze bepaling is overgenomen uit de Wet lidmaatschap koninklijk huis van
1985.De bepaling geldt voor alle vormen van verkrijging van het lidmaatschap
krachtens de artikelen 1, 2, 3 en 4 van het wetsvoorstel.Het ligt in de rede dat het Nederlanderschap een voorwaarde vormt voor
de beschikbaarheid voor bijstand bij uitoefening van de koninklijke functie.
Het dragen van een meervoudige nationaliteit staat daaraan niet in de weg. Artikel 7De tekst van deze bepaling sluit zo nauw mogelijk aan bij artikel 27 van
de Grondwet van 1972 die gold tot de algehele grondwetsherziening van 1983.
De toenmalige tekst van artikel 27 maakte deel uit van de Grondwet sedert
de grondwetsherziening van 1815.De exclusieve relatie tussen de functionele titel «Prins (Prinses)
van Oranje» en de hoedanigheid van vermoedelijke opvolger van de Koning
is toegelicht in het algemeen deel van deze memorie.Artikel 8In het algemeen deel van deze memorie is in hoofdlijnen uiteengezet hoe
de titels «Prins (Prinses) der Nederlanden» en «Prins (Prinses)
van Oranje-Nassau» als functionele titels verbonden zijn aan het lidmaatschap
van het koninklijk huis. Die verbondenheid krijg in hoofdzaak gestalte door
de bepaling dat deze titels van rechtswege toekomen aan bepaalde leden van
het koninklijk huis en de bepaling inzake verlening van deze titels aan de
daarvoor in aanmerking komende kring van leden.Het eerste lid bepaalt welke leden van rechtswege de titel «Prins
(Prinses) der Nederlanden» dragen. De Koning der Nederlanden kan niet
tevens Prins der Nederlanden zijn.In het tweede lid is een limitatieve opsomming opgenomen van de leden
die in aanmerking voor verlening van de titel. De onder a. tot en met d. genoemde
leden hebben gemeen dat zij na verkrijging van het lidmaatschap naar verwachting
hun gehele leven of het grootste deel daarvan lid van het koninklijk huis
zullen zijn.Mede gelet op de sedert het begin van de vorige eeuw gevolgde praktijk,
ligt het in de rede dat in elk geval de titel «Prins (Prinses) der Nederlanden»
wordt verleend aan de echtgenoot of echtgenote van de Koning en aan de echtgenoot
of echtgenote van de vermoedelijke opvolger van de Koning. Verlening van de
titel aan kinderen van de vermoedelijke opvolger is alleen mogelijk indien
zij lid zijn van het koninklijk huis. Verlening wordt per geval beoordeeld.Het derde lid bepaalt dat de titel «Prins (Prinses) der Nederlanden»
van rechtswege vervalt met het lidmaatschap. Dit is het sluitstuk van de exclusieve
functionele relatie tussen deze titel en het lidmaatschap van het koninklijk
huis.Artikel 9In het algemeen deel van deze memorie is in hoofdlijnen uiteengezet hoe
de titel «Prins (Prinses) van Oranje-Nassau» en de geslachtsnaam
«van Oranje-Nassau» verbonden zijn aan het lidmaatschap van het
koninklijk huis. Zij hebben een bijzondere betekenis door hun herkenbare relatie
met de huidige en voorgaande generaties van de familie. Daarmee heeft de titel
«Prins (Prinses) van Oranje-Nassau» meer dimensies dan die van
een functionele titel als «Prins (Prinses) der Nederlanden». De
inhoud van dit artikel is daarop toegesneden.De verbondenheid tussen de titel «Prins (Prinses) van Oranje-Nassau»
en het koninklijk huis is in het eerste artikel neergelegd door te bepalen
dat de Koning, diens vermoedelijke opvolger en de Koning die afstand van het
koningschap heeft gedaan, deze titel van rechtswege dragen.In het tweede lid wordt bepaald dat de titel alleen verleend kan worden
aan leden van het koninklijk huis. Het kan derhalve gaan om een ruimere kring
van leden dan de personen genoemd in artikel 8, tweede lid, omdat de titel
naast het functionele element ook betekenis heeft voor de verbondenheid met
de familie.In het algemeen deel van de memorie is uiteengezet dat de titel «Prins
(Prinses) van Oranje-Nassau» en de geslachtsnaam «van Oranje-Nassau» in beginsel verbonden zijn aan het lidmaatschap van het koninklijk
huis en niet toekomen aan personen die daarvan geen lid zijn.Hierop wordt in het derde en vierde lid een uitzondering gemaakt voor
degenen die het lidmaatschap van het koninklijk huis hebben verloren. Bij
koninklijk besluit wordt binnen drie maanden na verlies van het lidmaatschap
van het koninklijk huis beslist over het behoud van de titel «Prins
(Prinses) van Oranje-Nassau» als persoonlijke titel. Zolang het koninklijk
besluit niet in werking is getreden, draagt de betrokkene de titel «Prins
(Prinses) van Oranje-Nassau» als persoonlijke titel. Met de Hoge Raad
van Adel gaat de regering er vanuit dat tot dat moment vaststaat dat de betrokkene
van adel is. Daarna schept het koninklijk besluit duidelijkheid. De bepaling
bevat de wettelijke verplichting om in alle gevallen binnen uiterlijk drie
maanden bij koninklijk besluit een beslissing te nemen inzake het behoud van
de titel «Prins (Prinses) van Oranje-Nassau» als persoonlijke
titel. Daarbij kan tevens worden bepaald dat de betrokkene de geslachtsnaam
«van Oranje-Nassau» behoudt met dien verstande dat deze niet kan
overgaan op personen die geen lid zijn van het koninklijk huis. Op deze wijze
blijft de verbondenheid tussen de titel en naam met het koninklijk huis, gehandhaafd.Hiernaast is te onderscheiden de situatie dat het lidmaatschap verloren
is gegaan en daarmee de mogelijkheid is komen te ontbreken om toepassing te
geven aan artikel 2, tweede lid, van de Wet op de adeldom en een adellijke
titel te verlenen.Teneinde in deze lacune te voorzien is door een wijziging van de Wet op
de adeldom die is opgenomen in artikel 13, bepaald dat binnen drie maanden
na verlies van het lidmaatschap van het koninklijk huis aan de betrokkene
bij koninklijk besluit een adellijke titel kan worden verleend. Ten aanzien
van de verheffing is de regering met de Hoge Raad van Adel van opvatting dat
het gaat om alle vormen van verlening die niet zijn vervat in de begrippen
inlijving en erkenning, zoals geregeld in de artikelen 2, derde en vierde
lid, van de Wet op de adeldom. Hierbij kan gedacht worden aan verlening van
een erfelijke titel die verschilt van de titel die betrokkene eerder persoonlijk
voerde en de omstandigheid dat betrokkene reeds van adel was voor het lidmaatschap
van het koninklijk huis. Het zal gaan om een zeer beperkt aantal gevallen
van bijzondere aard door de relatie met het lidmaatschap van het koninklijk
huis en de daaraan verbonden titels. Er wordt dus geen wijziging gebracht
in het uitgangspunt van de Wet op de adeldom dat de adel als historisch instituut
wordt gehandhaafd.Verlening van een adellijke titel op grond van artikel 13 kan krachtens
het vierde lid van artikel 9 vergezeld gaan van de bepaling van een geslachtsnaam.Toepassing hiervan kan ook gecombineerd worden met het koninklijk besluit
tot behoud van de persoonlijke titel «Prins (Prinses) van Oranje-Nassau».Artikel 10De artikelen 7, 8 en 9 bevatten een nieuwe regeling voor de aan het koninklijk
huis verbonden titels. Deze regeling gaat functioneren op het moment dat deze
wet in werking treedt.Deze bepaling bevat een overgangsregeling die verzekert dat de leden die
deze titels en namen dragen op grond van de koninklijke besluiten van 1937
en 1967, deze ook behouden na inwerkingtreding van dit wetsvoorstel. Het betreft
prinses Margriet en haar zonen.De zusters van H.M. Koningin Beatrix die geen lid zijn van het koninklijk
huis, behouden hun titels en namen eveneens. Artikel 13Voor de toelichting op dit artikel wordt verwezen naar de toelichting
bij artikel 9.De Minister-President, Minister van Algemene Zaken,W. KokDe Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,K. G. de VriesDe Minister van Justitie,A. H. KorthalsXNoot1Het advies van de Hoge Raad van Adel is ter inzage gelegd bij het Centraal
Informatiepunt Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28223-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl