Zorgplicht bij financiële dienstverlening; Verslag algemeen overleg van 9-9-2004 over eindrapportage commissie Geschillen aandelenlease, en kabinetsreactie
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28965, nr. 14

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

16-11-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

28965 nr. 14

10-11-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesHet antwoord van de bewindsliedenNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28965Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 52 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 965Zorgplicht bij financiële dienstverleningnr. 14VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 10 november 2004De vaste commissie voor Financiën1 en
de vaste commissie voor Justitie2 hebben op 8 september
2004 overleg gevoerd met vice-minister-president, minister Zalm van Financiën
en minister Donner van Justitie over:– de eindrapportage van de commissie Geschillen
aandelenlease (28 965, nr. 10);– de kabinetsreactie aandelenlease (28 965,
nr. 12).Van dit overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissiesDe publicatie van het rapport van de commissie-Oosting is, aldus mevrouw Kant (SP), een steun in de rug voor de gedupeerden, omdat
daarin onverhuld staat dat de zorgplicht niet is nagekomen, dat men misleid
is en dat wat de bemiddeling betreft, Dexia de stekker eruit heeft getrokken.
Ook de boetes die zijn opgelegd door de AFM (Autoriteit financiële markten)
onderstrepen dat sprake is geweest van misleidende reclame en andere misstanden
bij het aan de man brengen van producten zoals de winstverdriedubbelaar. De
hoogte van de boetes is overigens een lachertje. Daar gaat geen preventieve
werking van uit. Kunnen zij niet verhoogd worden? Het is preventiever om,
zoals de NMa (Nederlandse mededingsautoriteit) doet, boetes op te leggen van
bijvoorbeeld 10% van de omzet.De reactie van de minister is teleurstellend en voegt weinig toe aan het
laatste debat. Hij neemt zijn verantwoordelijkheid niet. Het oplossen van
de geschillen is primair de verantwoordelijkheid van betrokken partijen, maar
ook de overheid is erbij betrokken. Het is misgegaan met het toezicht. Wetgeving
is noodzakelijk om dit soort praktijken tegen te gaan. De minister is van
mening dat de gesubsidieerde rechtshulp voldoende is. Het is teleurstellend
dat de minister geen hulp biedt aan mensen die hun recht proberen te halen.
Ook oud-beursvoorzitter George Moller pleit voor een laatste bemiddelingspoging
door de overheid. Hij wijst erop dat de overheid en de financiële sector
een zware verantwoordelijkheid hebben om aan het leed van betrokkenen een
einde te maken. Wat is de reactie van de minister op deze suggestie?De rechtsstaat staat op het spel, omdat de gedupeerden zelf het geld niet
hebben om degene die hen heeft misleid voor de rechter te slepen. Het is onbegrijpelijk
dat daar zo lichtzinnig mee om wordt gesprongen. De helft van de gedupeerden
heeft al geschikt vanwege financiële nood. Zij hebben daardoor hun recht
niet kunnen halen. Het kabinet heeft een hoge eigen bijdrage ingevoerd voor
rechtsbijstand. Als men die niet kan opbrengen, hoe kan men zijn recht dan
nog halen? De eigen bijdragen zijn zelfstandige barrières geworden
voor de toegang tot een advocaat. Omdat er in de sociale advocatuur sprake
is van slechte betaling, laat de capaciteit ervan te wensen over. Een goede
advocaat is niet gemakkelijk te vinden. Daarnaast is de rechtsbijstand niet
toegankelijk voor personen met een eigen huis of een klein vermogen.De mogelijkheden van een nieuwe bemiddelingspoging moeten worden onderzocht.
Daarnaast moet gekeken worden naar de mogelijkheid dat niet alle betrokkenen
individueel naar de rechter hoeven. Groepen en omstandigheden zijn vergelijkbaar,
al is niet iedereen hetzelfde overkomen.In het belang van de gedupeerden, die te maken hebben met harde financiële
consequenties van het debacle, heeft de overheid een medeverantwoordelijkheid.
De overheid kan hiervan leren en hopelijk voorkomen dat het nog eens gebeurt.
Aanscherping van de wet is noodzakelijk. Alsnog moet echter worden geprobeerd,
voor betrokkenen een goede oplossing te vinden. Als de minister zijn verantwoordelijkheid
niet neemt, dan pleit de SP ervoor dat de Kamer een werkgroep instelt die
nagaat wat er maximaal nog kan worden bereikt voor de gedupeerden.De heer Heemskerk (PvdA) beschouwt het uitgebreide
antwoord van het kabinet als de erkenning dat het om een grote financiële
problematiek gaat en om een vraagstuk met een bredere maatschappelijke betekenis.
Alleen al bij Dexia is er een restschuld van ongeveer 1 mld euro, terwijl
300 000 contracten nog steeds in de min staan. Waarschijnlijk kunnen
beide aantallen nog worden verdubbeld, rekening houdend met andere financiële
instellingen. Heeft het kabinet inzicht in de grootte van de restschuld? Het
is jammer dat de bemiddelingspoging is mislukt. Dexia en vooral Aegon kiezen
voor harde juridische conflicten in plaats van voor behoud of voorkoming van
verdere beschadiging van hun reputatie. De heer Heemskerk blijft hopen op
een andere afweging in de diverse boardrooms, maar heeft daar een hard hoofd
in. Zou de minister de bemiddeling een volgende keer op dezelfde wijze aanpakken?
Dexia heeft het doen voorkomen dat de commissie-Oosting niet voortdurend neutraal
was. Welke lessen trekt de minister uit dit bemiddelingsproces? Zijn politieke
oordeel is ook van belang, bijvoorbeeld met het oog op een optimale rechtsgang.Veel rechterlijke uitspraken zijn in het voordeel van de kopers, enkele
in het voordeel van de verkopers. De zaak rondom Eega-lease kan leiden tot
duizenden extra rechtszaken. Het kabinet verwacht geen grote problemen in
de rechtsgang. Overleg met de raden van rechtsbijstand en de Raad voor
de rechtspraak leert dat men dit soort pieken op kan vangen. Er spelen nu
1300 zaken.Kan de minister van Justitie garanderen dat er geen tekort is aan rechters
en met name geen tekort aan toegevoegde pro deo advocaten? De indruk is dat
juist de gedupeerden met lagere inkomens en met minder financiële of
juridische kennis moeilijker toegang hebben tot pro deo advocaten, terwijl
zij juist de groep vormen waarvan verwacht kan worden dat de zorgplicht niet
is nagekomen. Als er onduidelijkheid is, kunnen betrokkenen zich dan tot het
ministerie wenden met de vraag waar zij pro deo advocaten kunnen vinden? Klopt
het bericht dat er geen gaten in de begroting van Justitie vallen op het punt
van de pro deo advocaten? Eerder heeft de minister gezegd, bereid te zijn
daarvoor eventueel de beurs te trekken. Kan de minister van Financiën
toezeggen dat hetzelfde geldt voor ondersteuning bij schuldhulpverlening op
de begroting van Sociale Zaken? In hoeverre kan het door de minister van Justitie
bij de Kamer ingediende wetsvoorstel inzake collectieve afhandeling van massaschade
behulpzaam zijn bij een efficiënte, eerlijke rechtsgang in de aandelenleaserechtzaken?
Deelt de minister de opvatting dat de AFM sneller publieke waarschuwingen
moet geven op prominente plaatsen in meerdere dagbladen, wellicht via grote
advertenties? Heeft de AFM een publiciteitsbudget?De PvdA-fractie is teleurgesteld over de mededeling inzake het BKR (Bureau
krediet registratie) van de Dexia-gedupeerden. Het is enigszins een strijd
tussen David en Goliath. Het is ongewenst dat gedupeerden moeten vechten met
de handen op de rug gebonden. Waarom duurt het zo lang voordat het BKR uitsluitsel
kan geven over het instellen van een aparte categorie? Het gaat dan om de
categorie D, waarbij betrokkenen, omdat zij een juridisch conflict hebben,
hun schuld nog niet betalen, maar wel een consumptief krediet kunnen opnemen,
bijvoorbeeld om een advocaat te kunnen betalen. Kan de minister toezeggen
dat voor het eind van dit jaar een oplossing voor dit probleem wordt geboden?De PvdA-fractie steunt het voorstel om een kleine parlementaire werkgroep
in te stellen waarin lessen voor de toekomst worden getrokken. De Kamer kan
geen rol spelen bij verdere bemiddeling, maar kan alleen daartoe oproepen.
Er mogen geen valse verwachtingen worden gecreëerd, maar de Kamer kan
wel alles uit de kast halen om deze problematiek in de toekomst te voorkomen.
Er komen nog veel wetten inzake het toezicht op de financiële sector.
De Kamer dient ervan overtuigd te zijn dat zij over de goede regelgeving beschikt.
Goede toezichthouders zijn van belang. Is er een voldoende kwalitatief hoogwaardige
en onafhankelijke rechtsgang?De heer Vendrik (GroenLinks) wijst op het
ongekende financiële drama van het aandelenleaseschandaal voor de betrokkenen.
Verwacht mag worden dat er goede procedures zijn voor een adequate oplossing
van dit type conflicten. Er liggen diverse rapporten van de AFM waarin heldere
uitspraken staan over wie wat valt aan te rekenen. Er zijn, overigens bespottelijk
lage, boetes opgelegd door de toezichthouder, die partijen aansprakelijk heeft
gesteld. Het mogelijke succes van het rapport van de commissie-Oosting is
geblokkeerd door een van de aanbieders. Er zijn veel aanwijzingen van wat
er fout is gegaan en wie ervoor aansprakelijk is, maar daar wordt niet naar
gehandeld. Het is onverteerbaar dat de gedupeerden daardoor zijn aangewezen
op een eindeloze rechtsgang. Kan de minister van Justitie, als eerstverantwoordelijke
voor de rechtsstaat, aangeven waarom het zo moeilijk voor betrokkenen is om
hun recht te halen?Het gezamenlijke initiatief tot een bemiddelingspoging is mislukt, omdat
een van de aanbieders de stekker er uit heeft getrokken. De minister van Financiën
heeft daar geen analyse van gegeven, al vond ook hij het een gemiste kans.
Kennelijk denkt de aanbieder via de rechtsgang meer geld over
te houden dan via bemiddeling. Is dit geen aangrijpingspunt voor een vervolgactie?
Blijkbaar is de reputatieschade niet groot genoeg. Er moet extra druk worden
ontwikkeld om banken, aanbieders onder druk te zetten om door te gaan waar
Oosting is gebleven. De aanbieders moeten zich gedwongen voelen om akkoord
te gaan.Dexia heeft ook nog een conflict met haar rechtsvoorganger, de vorige
eigenaar van LegioLease, Aegon. Is het juist dat dit de gehele rechtsgang
frustreert? Dat zou aangeven hoe slecht de rechtsstaat gewone burgers bedient.
Kennelijk wordt een miljardenclaim door twee banken betwist. Daarin moet een
doorbraak geforceerd kunnen worden. Dit mag niet worden beschouwd als een
private, civielrechtelijke aangelegenheid, want hierdoor worden duizenden
mensen in gijzeling gehouden.De heer Vendrik heeft zich verbaasd over de lage boetes, in totaal 50 000
euro; toezicht zonder tanden. Het verwijt van de AFM aan betrokken partijen
is bijvoorbeeld het niet aan klanten doorberekenen van de juiste afrekeningen.
Waarom is ingeval van fraude geen aangifte gedaan bij het openbaar ministerie?
Als de toezichthouder krachtige, criminele feiten vaststelt, waarom wordt
daarvan dan geen aangifte gedaan bij het openbaar ministerie? Zijn de feiten
te licht, terwijl duizenden mensen daar last van hebben?Als aangifte gedaan was bij het openbaar ministerie, was de geheime informatie
van de AFM beschikbaar gekomen voor het strafproces. Veel rechters en belanghebbenden
wachten op opheffing van de geheimhoudingsplicht. Waarom is die route niet
overwogen? In de brief van de minister wordt uiteengezet in welke gevallen
de geheimhoudingsplicht bij de AFM doorbroken mag worden, bijvoorbeeld bij
strafvervolging, ingeval de betrokken instelling failleert en bij geclausuleerde
uitwisseling van informatie met andere toezichthouders. Deze Europese regelgeving
moet veranderen. Voor schuldeisers van een bank die failleert, komt die informatie
wel beschikbaar, maar gedupeerden van de handeling van de betreffende bank
wordt die informatie onthouden. Wat wil de minister van Financiën hieraan
doen?Bij de huurkoopkwestie met de niet meetekenende echtgenoot is sprake van
een verjaringstermijn van drie jaar. Betekent dit dat de definitieve uitspraak
voor velen te laat komt? Wordt er dan wel recht gesproken, maar wordt duizenden
mensen geen recht gedaan? Kan de minister van Justitie hierover helderheid
verschaffen?Het kabinet onthoudt zich van een positie op het punt van voeging door
de Staat en stelt dat de rechter dit moet uitzoeken. De AFM, als onderdeel
van de overheid, heeft echter een oordeel uitgesproken. Hoe kan een ander
onderdeel van de overheid dan stellen, zich niet te voegen in deze zaak omdat
er geen staatsbelang of publiek belang mee is gediend?Het is onacceptabel dat de uitkomst van de rechter moet komen. Nu dit
toch het geval is, moet er spoed worden betracht. Er zijn geen initiatieven
die dat waarborgen. Sommigen kampen al drie, vier jaar met grote schulden.Als het kabinet geen nieuwe poging onderneemt om de zaak vlot te trekken,
zal het parlement via een parlementair onderzoek actie moeten ondernemen.
Het gaat daarbij om het trekken van lessen voor de toekomst, ook met het oog
op de Wet financiële dienstverlening (WFD). Daarnaast moet daardoor politieke
druk worden ontwikkeld om deze zaak zo snel mogelijk tot een einde te brengen.
Opnieuw moeten de alternatieven worden bekeken. Als het kabinet en de meerderheid
van de Kamer van mening zijn dat een en ander aan de rechter is, is er maar
één winnaar, te weten de aanbieders, die op grond van de rapporten
van de AFM veel te verwijten valt. Die uitkomst is voor GroenLinks onaanvaardbaar.Mevrouw Koomen (CDA) vraagt de minister, de
complimenten over te brengen aan de commissie-Oosting, al is haar bemiddelingspoging
helaas niet geslaagd. In het rapport wordt de gang van zaken op
een heldere wijze beschreven. De gedupeerden moeten zo snel mogelijk weten
waar zij aan toe zijn. De rechtszaak van Dexia tegen Aegon is van belang,
zeker omdat Aegon tot nu toe buiten schot blijft. Het rapport van de commissie-Oosting
is een steun in de rug voor betrokkenen.Mevrouw Koomen complimenteert daarnaast minister Zalm met de kabinetsreactie
op de problematiek. De CDA-fractie neigt ertoe de conclusie te onderschrijven
dat slechts een rechtsgang overblijft voor de gedupeerden voor het behalen
van hun recht. De minister van Financiën heeft eerder toegezegd, de rechtsgang
voor gedupeerden toegankelijk te maken en snel te doen plaatsvinden. De minister
heeft eerder toegezegd, een oplossing te zullen zoeken ingeval het budget
voor de rechtsbijstand dreigt op te raken als gevolg van een grote toevloed
aan rechtszaken. Betrokkenen die niet zelf een advocaat kunnen betalen, moeten
de garantie krijgen dat zij bij het bureau rechtshulp een advocaat krijgen
toegewezen.Er zijn signalen dat er wellicht niet voldoende advocaten beschikbaar
zijn. Is dat juist? Zijn er daarnaast voldoende rechters om deze zaken te
behandelen? Mevrouw Koomen sluit zich aan bij de vragen over de Wet collectieve
afhandeling massaschade. Biedt zij mogelijkheden in deze kwestie?De CDA-fractie ziet geen heil in het instellen van een werkgroep uit de
Kamer die nader beziet of bemiddeling op andere wijze mogelijk is. Als de
ministers mogelijkheden zien om het probleem op andere wijze vlot te trekken,
juicht zij dat van harte toe, maar voor de Kamer ziet zij helaas geen mogelijkheid
om te bemiddelen. Er mogen geen valse verwachtingen worden gewekt dat de Kamer
dit probleem op kan lossen. De Kamer beschikt over voldoende informatie om
de Wet financiële dienstverlening naar behoren te kunnen behandelen.
Mevrouw Koomen houdt zich aanbevolen voor belangrijke aanvullende informatie.
De Kamer heeft er via de commissie-Oosting alles aan gedaan om te proberen,
het geschil vlot te trekken.Is er al een reactie van de Stichting BKR bekend over een soepeler omgaan
met de registratie van betrokkenen?Als de conclusie is dat rechtsgang de enige mogelijkheid is, kunnen de
betreffende stichtingen die opkomen voor de gedupeerden dan rechtstreeks contact
met het ministerie leggen om zaken direct te kunnen bespreken in plaats van
via de Kamer?De heer Van Beek (VVD) dankt de leden van
de commissie-Oosting, de medewerkers en adviseurs voor hun doorwrochte rapport.
Hij betreurt het ten zeerste dat het nog niet is gelukt, tot een schikking
te komen. Het is te hopen dat dit in de nabije toekomst nog mogelijk wordt.
De informatie uit het rapport-Oosting en uit de reactie van het ministerie
van Financiën kan behulpzaam zijn bij het werk van de Kamer en haar verdere
beoordeling, maar de direct gedupeerden zijn daar niet mee geholpen. De beoordelingen
van het kabinet worden vertaald naar de discussie in het kader van de Wet
financiële dienstverlening. Van beide rapporten zal een goede invloed
uitgaan op de ontwikkeling van de werkwijze en op de intensiteit waarmee door
de AFM naar dit soort zaken wordt gekeken. De constatering van de minister
dat er op basis van de huidige wetgeving voor de gedupeerden reeds voldoende
mogelijkheden zijn om hun recht te halen, is terecht. Er zijn geen grote lacunes.
De VVD-fractie steunt het uitgangspunt van de regering dat er een belangrijke
maatschappelijke verantwoordelijkheid is weggelegd voor de (mede)wetgever
en voor de toezichthouder, maar dat de eindverantwoordelijkheid uiteindelijk
altijd bij betrokkenen zelf ligt.Een aantal deskundigen heeft geconcludeerd dat aandelenleaseproducten
in deze vorm vallen onder huurkoop. Er is reeds een aantal gerechtelijke uitspraken
over gedaan. Hierover moet snel duidelijkheid komen. In hoeverre kan het begrip
«sprongcassatie» worden toegepast, te weten de mogelijkheid
om tot een definitieve hogere uitspraak te komen? Moet de conclusie dat er
in dit soort gevallen sprake is van huurkoop worden vertaald naar toekomstige
wetgeving of zijn de huidige uitspraken en de eventuele toekomstige uitspraken
van hoge rechters voldoende?Welke huidige en toekomstige taak ziet de regering bij deze problematiek
voor zichzelf weggelegd bij de gesubsidieerde rechtshulp? Het gaat onder andere
om de wijze waarop voorkomen kan worden dat een ieder zelfstandig naar de
rechter moet, een collectieve afhandeling kan plaatsvinden en om de verjaringstermijnen.
Welke taak ziet de minister van Financiën voor zichzelf weggelegd bij
de keuze van het moment waarop wellicht een oplossing door schikking of bemiddeling
tot stand kan komen?Is de regering met de heer Van Beek van mening dat het goed is dat er
bij echtscheidingen met toepassing van de hardheidsclausule individuele regelingen
worden getroffen? Het is te hopen dat er meer mogelijkheden zullen zijn voor
schikking en grootschalige afhandeling.Er zullen, hoe vervelend ook, individuele oplossingen gevonden moeten
worden. Uiteindelijk oordeelt de rechter en niet de politiek. Bij gedupeerden,
die toch al in grote problemen zitten, mag niet de verwachting worden gewekt
dat het probleem door de politiek kan worden opgelost. Dat laat onverlet dat
de VVD-fractie het kabinet steunt om waar mogelijk druk uit te oefenen.De heer Van der Vlies (SGP) wijst erop dat
deze onverkwikkelijke affaire de gemoederen al enkele jaren bezighoudt met
ongekende financiële drama's tot gevolg. Het debat betreft de eigen verantwoordelijkheden
en die van anderen in het private domein, waarbij er voor het publieke domein
een toezichthoudende rol is weggelegd. Het debat gaat dat ook over de grenzen
tussen het private en publieke domein en de onderscheiden verantwoordelijkheden.
De regering heeft het initiatief genomen voor de instelling van de commissie
Geschillenbeslechting aandelenlease. Zij heeft een gedegen rapport uitgebracht
waarin een goed beeld wordt geschetst van de diversiteit aan producten en
de samenhangende problemen. Het is te betreuren dat de bemiddelingspoging
niet tot een oplossing heeft geleid.Terecht is het kabinet van mening dat het oplossen van de geschillen primair
de verantwoordelijkheid van de betrokken partijen is, maar vanuit de toezichthoudende
taakstelling is er wel betrokkenheid van de regering. Zij moet al het mogelijke
doen om het proces verder te brengen. Zij kan een constructieve bijdrage leveren
bij de toegang tot en de voortgang in de rechtsgang van de gedupeerden. Wat
bedoelt het kabinet concreet met de zin: het waarborgen van een goede toegang
van het rechtsbestel en een adequate en voortvarende rechtsgang? Gedacht wordt
aan bundeling en categorisering van kwesties of het selecteren van testcases
aan de hand waarvan modelmatig gesproken kan worden. De 1300 aangespannen
zaken kan men tot nu toe aan. Kunnen initiatieven worden bevorderd ter stroomlijning
van de rechtsgang?Het BKR is verzocht, voorstellen te doen die als uitkomst kunnen dienen
voor deze problematiek. Wat is de voortgang ervan? Wat is het perspectief?Via de WFD zal de positie van de AFM worden versterkt. Het is een authentieke
verantwoordelijkheid van de wetgevende macht om daarvoor te zorgen, zodat
in de toekomst affaires als deze worden voorkomen dan wel op tijd worden gesignaleerd.
De AFM heeft een waakhondfunctie voor de gehele samenleving. Gezien haar positie
heeft de Kamer een soort van medeverantwoordelijkheid daarvoor.De gedupeerden moeten hun recht kunnen halen via een zekere ruggesteun
vanuit de overheid. Voor de geconstateerde overtredingen is een boete opgelegd
van in totaal 55 000 euro. De hoogte van deze boete zal niet toereikend
zijn voor het bereiken van een mentaliteitsomslag.De heer Bakker (D66) vindt het onbevredigend
dat de missie van de commissie-Oosting niet is geslaagd en de informatievoorziening
tekort is geschoten. Ook zijn tekorten in de zorgplicht geconstateerd. De
AFM heeft een uitspraak gedaan en boetes opgelegd. Het niveau daarvan is symbolisch
en zal niet tot gedragsverandering leiden. Dit punt moet worden bezien in
het kader van de tot stand te brengen wetgeving.Al gaat het om een private kwestie, waarin private verhoudingen en verantwoordelijkheden
aan de orde zijn, het gevolg is een groot aantal rechtszaken waarvan de uitkomst
onzeker is. De overheid en de politiek zijn tot nu toe behoedzaam opgetreden,
maar dat heeft ertoe geleid dat verantwoordelijke banken, zoals Dexia met
Aegon op de achtergrond, weg zijn gelopen voor wat zij in maatschappelijk
opzicht mede hebben veroorzaakt. Het is dan ook teleurstellend dat de commissie-Oosting
door de stap van de banken geen geslaagde bemiddelingspoging heeft kunnen
doen. Kan de minister opheldering geven over de verjaringstermijn, met name
ten aanzien van huurkoop? Op welke wijze kan een collectieve afhandeling bevorderd
worden of is daarvoor eerst de Wet collectieve afhandeling massaschade nodig?De
minister heeft aangegeven, een aantal voorbeeldgeschillen te willen voorleggen
aan het DSI (Dutch security institute), die een vertrekpunt kunnen zijn voor
de verdere afhandeling van de schade. Op welke wijze kan de rechtsgang versneld
worden? Gemeenten hebben een belangrijke taak bij de rechtshulp, de beschikbaarheid
van advocaten en schuldhulpverlening, maar daarbij gaat het veelal om mensen
met een uitkering. In beginsel gaat het echter niet om minima, al is men soms
wel tot die groep gaan behoren. Zijn gemeenten hierop voldoende voorbereid?Het blijft onbevredigend dat er niets anders overblijft dan de individuele
rechtsgang om tot een oplossing te komen. De vraag is of vergroting van de
politieke druk betrokkenen er alsnog toe kan bewegen om serieuzer naar een
oplossing te zoeken. In een eerste reactie ziet de heer Bakker niet dat de
instelling van een werkgroep veel mogelijkheden biedt, omdat verwachtingen
niet kunnen worden waargemaakt. Een aantal argumenten heeft hem echter aan
het aarzelen gebracht. Hij wacht het antwoord van de minister op de vraag
welke mogelijkheden hij nog ziet, anders dan de individuele rechtsgang, daarom
af.Het antwoord van de bewindsliedenMinister Zalm zal de waardering aan het adres
van de commissie-Oosting overbrengen. Uit het rapport van de AFM, de commissie-Oosting
en de opgelegde boetes mag niet worden afgeleid dat de contracten niet rechtsgeldig
zijn. Als de AFM stelt dat sprake is geweest van misleidende reclame, houdt
dat niet in dat iedere individuele afnemer van het product is misleid. Om
die reden is er een bemiddelingspoging gedaan. Het opnieuw aankondigen van
een bemiddelingspoging is contraproductief. De gedupeerden moeten nu zelf
actie ondernemen. Wellicht wordt op een bepaald moment een bemiddelingspoging
weer interessant. Als de minister een nuttige rol in de regie kan spelen,
zal hij dat zeker doen, maar dat zal dan achter de schermen zijn. Als alles
achter de rug is, zal hij daarover rapporteren. Zodra daartoe aanleiding is,
zal de minister de Kamer vertrouwelijk informeren. Het ministerie heeft contacten
met toezichthouders, met financiële instellingen en stichtingen die aan
de andere kant van de streep staan.De hoofdrolspeler, Dexia, kan geen reputatieschade meer worden toegebracht,
omdat het bedrijf inmiddels zijn activiteiten in Nederland aan het afbouwen
is. De minister zal publiciteit, indien nuttig, niet mijden. Het is voor alle
betrokkenen voldoende duidelijk dat de politiek een snelle oplossing van het
probleem gewenst acht.De lessen die uit deze affaire getrokken kunnen worden, zullen in de WFD
worden vertaald. Er is zelfs het risico van een zekere overkill in die zin
dat er zoveel administratieve lasten op de sector afkomen dat
het werken moeilijker wordt. Een goed evenwicht is van belang. In het kader
van de WFD en later het besluit, dat de Kamer in concept zal worden toegezonden,
zal de regering nagaan of er voldoende lessen getrokken zijn.Dexia was veruit de grootste marktpartij. Een vermenigvuldigingsfactor
van twee voor het vaststellen van het aantal gedupeerden is dan ook overdreven.De commissie heeft een interessante werkwijze gevolgd door op grond van
jurisprudentie en uitspraken na te gaan of er een algemene lijn uit te halen
was, waardoor de gang naar de rechter voorkomen kon worden. Andere redeneringen
zijn denkbaar, maar dan wordt geen vertaling gegeven van juridische uitspraken.
De commissie-Oosting heeft goed werk verricht. Zij is niet toegekomen aan
de besprekingen met de organisaties van gedupeerden, omdat de tegenpartij
geen sjoege gaf.In een rechtsstaat is het passend om, als regels worden overtreden, eerst
te volstaan met een waarschuwing zonder publicatie. Als dit aanhoudt of grotere
vormen aanneemt, is een publieke waarschuwing passend op basis van het proportionaliteitsbeginsel,
waar ook de AFM zich aan heeft te houden. Er is voldoende budget voor publiciteit.
De opgelegde boetes zijn geadverteerd, maar ook de journalistiek speelt een
rol in de publiciteit. De minister zal met de AFM nog eens van gedachten wisselen
over de te gebruiken publiciteitskanalen.Het BKR heeft niet alleen tot doel om ervoor te zorgen dat een kredietverstrekker
met een niet te innen schuld blijft zitten, maar is er ook ter voorkoming
van overkreditering. Het BKR registreert kredieten, de hoofdsom en de looptijd
ervan, waarbij niet wordt geregistreerd waarvoor het krediet wordt gebruikt.
Als de schulden in het kader van de aandelenlease buiten beschouwing worden
gelaten, kan dat, afhankelijk van de uitkomst van de rechtzaak, leiden tot
overkreditering. Een ander complicerend aspect is het privacyaspect. Betrokkenen
kunnen bij de aanvraag van een krediet aan de kredietverstrekker melden, nog
een betwiste vordering te hebben lopen van een aanbieder van aandelenleaseproducten,
die geregistreerd staat in Tiel vanwege schuldenachterstand, maar dat die
eventueel zal vervallen. Het is vervolgens aan de kredietverschaffer om daarover
een oordeel te vellen.In het conflict tussen Dexia en Aegon stelt Dexia een «kat in de
zak» te hebben gekocht. Dit zal via een rechtzaak worden uitgevochten,
tenzij een onderlinge schikking mogelijk is.De hoogte van de boetes is niet het belangrijkste, maar het heldere oordeel
dat de AFM daarmee heeft gegeven. Op de systematiek van de boete- en dwangsombepaling
en de hoogte ervan komt de minister in het najaar terug. Er is bij de boeteoplegging
geen sprake van strafvervolging, faillissement of onderlinge uitwisseling
van toezichthouders, maar de AFM geeft daarmee wel een indicatie van het handelen
van een individuele onderneming. In Europa is er geen bijval voor wijziging
van geheimhoudingsbepalingen in de sfeer van toezicht financiële sector.
Wel wordt in het kader van de nieuwe WFD nagegaan of de publicatiemogelijkheden
zoveel mogelijk worden benut, zodat de grootst mogelijke transparantie wordt
bereikt.Het ministerie staat open voor contact met stichtingen van gedupeerden.In de WFD zullen ook het toezicht op tussenpersonen en de verplichte aansprakelijkheidsverzekering
voor tussenpersonen worden geregeld; kwesties die de zaak nu soms bemoeilijkt
hebben.De minister heeft geen zicht op tekorten in de schuldhulpverlening. Hij
zegt toe dat er geen financiële belemmeringen zullen zijn voor juridische
bijstand of hulp bij schuldverlening.Consumentenbescherming dient in het algemeen niet via de partner te lopen,
maar via de kwaliteit van het distributiekanaal, inclusief eisen van deskundigheid,
betrouwbaarheid, zorgplicht en informatieverstrekking. De minister
betwijfelt of het meetekenen van de partner de beste garantie is voor een
goede consumentenbescherming in het algemeen.De minister van Justitie beaamt dat een groot
maatschappelijk probleem aan de orde is, omdat schade is ontstaan mede als
gevolg van ontwikkelingen op de beurs en de ter zake gesloten contracten.
Er zijn gedupeerden, ofwel de individuen ofwel de banken. De juridische vraag
is waar de schade terecht moet komen. Het ontbreekt de minister bij zijn analyse
niet aan gebrek aan gevoel voor de problematiek, maar de verschillende vraagstukken
moeten afzonderlijk worden bezien, ook die van bemiddeling en rechtsgang.
De vraag voor de toekomst is op welke wijze deze gang van zaken voorkomen
kan worden.De wetgever kan weinig doen ten aanzien van de ontstane schade. Hij kan
noch de omvang beperken, noch ingrijpen in de verdeling. Iedere ingreep leidt
tot onteigening enerzijds dan wel anderzijds. Ook aan de verjaringstermijnen
kan niet worden getornd. Betrokkenen moeten niet wachten op een bemiddelingspoging
of met het aanspannen van rechtszaken. Verjaringstermijnen hebben betrekking
op het moment van aanspannen en niet op de uitspraak. Individuele contracten
kunnen niet collectief worden overgenomen, behalve op basis van de Wet collectieve
afwikkeling massaschade, maar ook daarvoor moeten individuele gevallen worden
geregistreerd. Op basis van uitspraken van de rechter kan er eventueel weer
een bemiddelingspoging worden gedaan. Het kenmerk van bemiddeling is dat twee
partijen het eens willen worden. Een zekere pressie kan daarop worden uitgeoefend,
maar zodra dit openlijk gebeurt, verliest het middel zijn effect.Er is niet één uniform product aangeboden, maar honderden
verschillende soorten producten. De uitspraak van de rechter in één
zaak dat sprake is van huurkoop, betekent niet dat dit voor alle contracten
geldt, maar hangt af van de omstandigheden. Wijzigingen in de definitie van
huurkoop kunnen nooit met terugwerkende kracht worden ingevoerd. De commissie-Oosting
heeft duidelijk gemaakt dat er nog veel rechtsvragen spelen, zodat het niet
mogelijk is om de precieze risico's voor partijen in te schatten. Daarvoor
is nog een aantal uitspraken van de rechter nodig. Sprongcassatie vergt instemming
van beide partijen en hangt af van het individuele geval. Als daartoe aanleiding
is, kan bij de gerechten worden nagegaan of cruciale zaken eerder tot een
uitspraak kunnen komen. Zo nodig, zijn daarvoor voorzieningen getroffen.De handtekening van de echtgenoot is één vorm waaruit instemming
van de echtgenoot kan blijken, maar ook als het contract in aanwezigheid van
beiden door één van de partners is getekend, zou er misschien
sprake kunnen zijn van instemming. Het toekomstige wetsvoorstel inzake collectieve
afwikkeling is een instrument om een geslaagde bemiddeling een breed effect
te geven. Als bemiddeling voor de totstandkoming van deze wet slaagt, kan
zij eventueel nog onder de wet worden gebracht. Theoretisch gezien, moet het
mogelijk zijn om deze wet voor 1 januari 2005 in het wetboek op te nemen.De onafhankelijkheid van de rechterlijke macht en van de rechtsprocedure
brengt onvermijdelijk met zich dat er slechts beperkte mogelijkheden zijn
voor ingrijpen.Per 1 september zijn er 1400 zaken bij de rechtbank aangespannen.
Daarnaast loopt een aantal zaken via de geschillencommissies. Een beperkt
aantal personen heeft zich aangemeld bij het bureau voor rechtsbijstand. Er
is geen aanwijzing dat er een tekort is aan advocaten. Met de raden voor rechtsbijstand
is overleg geweest over een eventueel tekort. Er worden lijsten van geschikte
advocaten aangelegd. Op basis van de Wet op de rechtsbijstand is het mogelijk
om een aantal voegingen bij eenzelfde advocaat onder te brengen. Als daaraan
behoefte bestaat, is de minister bereid om in dit geval het plafond voor het
aantal toevoegingen bij één advocaat op te hogen.De minister kan alleen garanties geven voor degenen die toegang hebben
tot de gefinancierde rechtsbijstand. Daarvoor zijn voorzieningen getroffen.
Voor het overige is het aan de betrokkenen zelf om een advocaat te zoeken.
Met de Raad voor de rechtspraak is gesproken over het zo doelmatig mogelijk
kanaliseren van de zaken die worden aangebracht. Er zijn voorzieningen getroffen
om ervoor te zorgen dat dit niet tot problemen leidt. Als er toch problemen
zijn in de praktijk, moet men daarover via de geëigende kanalen contact
opnemen met Justitie. Ook uit contact met de Orde van advocaten is niet gebleken
dat er problemen zijn vanwege te weinig beschikbare advocaten.De mogelijkheid van een expertisecentrum wordt achter de hand gehouden
om zo snel mogelijk ook telefonisch te kunnen adviseren. Rechtsbijstand is
een recht dat altijd geëffectueerd kan worden. Eind vorig jaar/begin
dit jaar zijn de vergoedingen voor de sociale advocatuur verhoogd. In 2003
betreft de totale rechtsbijstand 350 000 toevoegingen. De genoemde 2000
aandelenlease-zaken leveren geen grote prop op.De minister van Justitie is in beginsel verantwoordelijk voor de Wet schuldsanering
natuurlijke personen. De uitvoering daarvan ligt bij de gemeenten. Er zijn
geen signalen dat er problemen zijn. Het is niet juist dat iemand met een
eigen woning per definitie geen aanspraak kan maken op rechtsbijstand.Alleen overeenstemming tussen partijen kan een rechtsgang voorkomen. Zelfs
de wetgever kan dit niet veranderen. De Wet op de collectieve afwikkeling
dient zo spoedig mogelijk tot stand te komen, omdat niet wordt uitgesloten
dat op basis van de lopende processen, met een uitspraak in een aantal sleutelzaken,
partijen de duidelijkheid hebben om tot overeenstemming te komen. Op basis
van genoemde wet kunnen de afspraken, die afhangen van het soort product,
gelden voor alle gedupeerden.Er is geen aangifte gedaan bij het openbaar ministerie omdat de uitspraak
van de AFM niet per definitie betekent dat sprake is van fraude of misleiding
in strafrechtelijke zin. Er zijn geen beletsels voor iemand die meent strafrechtelijk
benadeeld te zijn om aangifte te doen bij het OM. Het is de minister niet
bekend of er contact is geweest tussen het openbaar ministerie en de AFM.
Voor een strafzaak moet eerst fraude kunnen worden aangetoond door aangifte
van slachtoffers. Dat staat los van een boeteoplegging door de AFM. De algemene
constatering dat er bepaalde praktijken in strijd zijn geweest met de desbetreffende
financiële wetgeving leidt noch tot civielrechtelijke, noch tot strafrechtelijke
aansprakelijkheid.De Staat is geen partij in deze kwestie. Als de Staat zich zou voegen,
zou dat aanzienlijke vertraging opleveren, zonder dat dit toegevoegde waarde
heeft.Nadere gedachtewisselingMevrouw Kant (SP) vindt de houding van de
regering zeer teleurstellend, want er ligt wel degelijk een verantwoordelijkheid
bij de overheid. De kern van de rechtstaat is dat mensen hun recht kunnen
halen. Dat is in dit geval om financiële redenen en vanwege een tekort
aan goede advocaten niet mogelijk. De minister van Justitie dient die mogelijkheid
te garanderen. De hoge eigen bijdrage is voor velen een probleem. Waarom kan
de Inspectie voor de volksgezondheid wel aangifte doen en de AFM niet? Dat
zou een hiaat in de wet zijn.Omdat de ministers onvoldoende hun verantwoordelijkheid nemen, moet de
Kamer dit doen. Het argument van valse hoop mag niet als alibi worden gebruikt
om haar verantwoordelijkheid niet te nemen.De heer Heemskerk (PvdA) memoreert de toezegging
dat voldoende advocaten, ook voor de rechtsbijstand, en voldoende schuldhulpverlening
gegarandeerd worden. Daarnaast heeft de minister erop gewezen dat betrokkenen
de gang naar de rechter moeten maken en dat men bij het ministerie
terecht kan, als men er niet uitkomt. De heer Heemskerk ontvangt graag de
details over de kredietregistratie.De heer Heemskerk is het met de minister van Financiën eens dat dit
nog niet het moment is om opnieuw te bemiddelen. De Kamer heeft een zelfstandige
onderzoekstaak en moet haar eigen lessen trekken. Toekomstige wetgeving heeft
als neveneffect dat er druk blijft op de andere aanbieders dan Dexia om ervan
af te komen.De heer Vendrik (GroenLinks) wordt graag op
de hoogte gehouden van een eventuele interventie van de minister van Financiën
achter gesloten deuren. Het beeld van de rechtsgang, zoals deze zich de afgelopen
jaren heeft ontwikkeld, is formeel misschien gelijkheid van strijdende partijen
maar de facto worden de posities met de dag ongelijker, omdat sprake is van
uitputting, gebrek aan geld en soms moeilijk te vinden advocaten. De banken
speculeren gedeeltelijk ook op het afhaken van betrokkenen, omdat zij de wanhoop
nabij zijn. Het kabinet kan zich dan ook niet beperken tot de formele gang
der dingen en moet een oordeel vellen over wat er feitelijk aan de hand is.
De Tweede Kamer zal dan ook haar eigen verantwoordelijkheid moeten nemen en
nadere parlementaire activiteiten moeten overwegen.Mevrouw Koomen (CDA) spreekt haar vertrouwen
uit in de eventuele bemiddelingspoging van de minister van Financiën
achter de schermen. Het is duidelijk dat de gedupeerden daar niet op moeten
wachten en een rechtszaak aan moeten spannen. Gezien de toezeggingen van de
minister is dat ook mogelijk.De heer Van Beek (VVD) is de ministers erkentelijk
voor de betrokkenheid bij dit dossier. De minister van Financiën zal,
zo mogelijk, opnieuw een bemiddelingspoging wagen. De minister van Justitie
heeft zeer concrete adviezen gegeven over de wijze waarop gehandeld moet worden,
juist in een rechtstaat.De heer Van Beek ziet geen mogelijkheden voor de Kamer, ook niet via een
onderzoekscommissie, om iets voor de gedupeerden te doen.Het rapport van de commissie-Oosting en de reactie van het kabinet daarop
bieden voldoende handvatten voor een goede behandeling van de WFD. Als duidelijk
is hoe deze zaak is uitgepakt, moet de Kamer opnieuw beoordelen of een en
ander aanleiding geeft om alsnog te onderzoeken of de wetgeving voldoende
is.De heer Van der Vlies (SGP) heeft goed begrepen
dat de minister van Financiën op het vinkentouw zit om, zo mogelijk,
achter de schermen te interveniëren, en dat hij, al dan niet in beslotenheid,
de Kamer daarover zal informeren.De minister heeft toegezegd om al het mogelijk te doen om binnen de randvoorwaarden
die de rechtsstaat biedt tot vereenvoudigde en spoedige procedures te komen.De heer Van der Vlies is bereid, mee te denken over een eventuele rol
van de Kamer. Hij wil ook nadenken over de consequenties van het initiëren
van een nieuwe ronde ten opzichte van het krachtenveld van betrokkenen en
hun tegenpartijen.De heer Bakker (D66) vindt dat de Kamer altijd
lessen moet trekken voor toekomstige wetgeving. De vraag is of de Kamer een
rol moet spelen in de vorm van een onderzoek. De overheid mag echter geen
grotere verantwoordelijkheid toegerekend worden dan zij in wezen heeft, gelet
op de regels van de rechtsstaat. Daarnaast is de vraag of meer «fanfare»
contraproductief werkt. Op de effectiviteit daarvan wil de heer Bakker zich
beraden. Als hij vervolgens overtuigd is dat dit een goede bijdrage kan leveren, zal hij daarover overleggen met zijn fractie. Maar vooralsnog
neigt hij ertoe, het voorstel niet te steunen.De minister van Justitie benadrukt nogmaals
de garantie dat een ieder zijn recht kan halen. De rechter zal moeten vaststellen
wat dat recht is. Binnen de door de wetgever gestelde regels over de rechtsbijstand
en de voortgang bij de gerechten zijn voorzieningen getroffen zodat er geen
vertragingen zijn. Mocht blijken dat dit anders is, dan zijn er afspraken
en kanalen om ervoor te zorgen dat die informatie bij het ministerie komt.De beleggers hebben via hun stichting, een vereniging en de Consumentenbond
hun krachten gebundeld. Er is capaciteit en deskundigheid om naar strategische
zaken te kijken, maar daardoor mogen andere zaken niet onder de verjaringstermijn
vallen. Anders dreigt door dit type discussie recht verloren te gaan.De belangrijkste bijdrage die de Kamer kan leveren aan een meer bevredigende
oplossing dan de individuele rechtsgang is ervoor te zorgen dat het wetsvoorstel
inzake de collectieve afwikkeling massaschade tot stand komt. Bemiddelingen
zijn per definitie een zaak van twee partijen. Pressie kan worden uitgeoefend
door te dreigen met fanfare, maar door daartoe over te gaan, verliest de dreiging
haar effect, waardoor bemiddeling wordt bemoeilijkt.De voorzitter van de vaste commissie voor Financiën,TichelaarDe voorzitter van de vaste commissie voor Justitie,De Pater-van der MeerDe griffier van de vaste commissie voor Financiën,BerckXNoot1Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), Bakker (D66), Crone (PvdA), Van Egerschot
(VVD), Hofstra (VVD), De Haan (CDA), Bussemaker (PvdA), Vendrik (GroenLinks),
Halsema (GroenLinks), Kant (SP), Koopmans (CDA), Blok (VVD), Ten Hoopen (CDA),
ondervoorzitter, Smits (PvdA), De Pater-van der Meer (CDA), Van As (LPF),
Tichelaar (PvdA), voorzitter, Gerkens (SP), Van Vroonhoven-Kok (CDA), Varela
(LPF), De Nerée tot Babberich (CDA), Koomen (CDA), Fierens (PvdA),
Aptroot (VVD), Smeets (PvdA), Heemskerk (PvdA), Dezentjé Hamming (VVD).Plv. leden: Rouvoet (ChristenUnie), Dittrich (D66), Koenders (PvdA), Van
Beek (VVD), Balemans (VVD), Kortenhorst (CDA), Van Nieuwenhoven (PvdA), Duyvendak
(GroenLinks), Van Gent (GroenLinks), De Ruiter (SP), Mosterd (CDA), Snijder-Hazelhoff
(VVD), Atsma (CDA), Dijsselbloem (PvdA), Omtzigt (CDA), Eerdmans (LPF), Noorman-den
Uyl (PvdA), Van Bommel (SP), Jan de Vries (CDA), Hermans (LPF), Mastwijk (CDA),
Rambocus (CDA), Stuurman (PvdA), Luchtenveld (VVD), Blom (PvdA), Douma (PvdA),
Bibi de Vries (VVD).XNoot2Samenstelling:Leden: Van de Camp (CDA), Klaas de Vries (PvdA), Van Heemst (PvdA), Vos
(GroenLinks), Rouvoet (ChristenUnie), Adelmund (PvdA), De Wit (SP), Albayrak
(PvdA), Luchtenveld (VVD), Wilders (Groep Wilders), Weekers (VVD), De Pater-van
der Meer (CDA), voorzitter, Çörüz (CDA), Verbeet (PvdA),
ondervoorzitter, Kant (SP), Wolfsen (PvdA), Azough (GroenLinks), Jan de Vries
(CDA), Van Haersma Buma (CDA), Eerdmans (LPF), Van Vroonhoven-Kok (CDA), Van
Fessem (CDA), Straub (PvdA), Nawijn (LPF), Griffith (VVD), Van der Laan (D66),
Visser (VVD), Lazrak (Groep Lazrak).Plv. leden: Jonker (CDA), Dijsselbloem (PvdA), Timmer (PvdA), Halsema
(GroenLinks), Van der Staaij (SGP), Kalsbeek (PvdA), Van Velzen (SP), Tjon-A-Ten
(PvdA), Van Baalen (VVD), Blok (VVD), Hirsi Ali (VVD), Aasted Madsen-van Stiphout
(CDA), Jager (CDA), Van Heteren (PvdA), Vergeer (SP), Arib (PvdA), Karimi
(GroenLinks), Buijs (CDA), Sterk (CDA), Varela (LPF), Joldersma (CDA), Ormel
(CDA), Van Dijken (PvdA), Van As (LPF), Örgü (VVD), Lambrechts (D66),
Rijpstra (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28965-14.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl