Rijksbegroting van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport voor het jaar 1996; Brief minister palliatieve zorg in de terminale fase
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24400-XVI, nr. 82

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

01-05-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

24400-XVI nr. 82

18-04-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Aanleiding2. Doel en inhoud van de brief3. Huidige situatie en de knelpunten daarbinnenOp het gebied van de capaciteitOp het gebied van deskundigheidOp het gebied van de structurering4. Hospices5. Ontwikkelingen6. Ontwikkelingsprogramma7. Beschouwingen8. ConclusieOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24400-XVIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 34 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 400 XVIVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 1996nr. 82BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORTAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalRijswijk, 18 april 1996 1. AanleidingDe aanleiding voor deze brief over palliatieve zorg in de terminale
fase is tweeledig. Ten eerste is in het parlement met betrekking tot de wijziging
van artikel 10 van de Wet op de lijkbezorging destijds door enkele kamerleden
naar voren gebracht dat euthanasie vooral zou worden toegepast vanwege het
ontbreken van goede palliatieve zorg en hospicezorg. Vanuit de Kamer werd
een verdere uitbreiding van hospices wenselijk geacht. Dit zou van invloed
zijn op het aantal verzoeken tot euthanasie. Daarop heb ik in het vervolgingsdebat
euthanasie op 15 februari 1995 (Handelingen, 1994–1995, nr. 18, blz.
3117) aangegeven na te zullen gaan of de hospice-beweging in het beleid gericht
op zorgvernieuwing kan worden opgenomen.De tweede aanleiding wordt ingegeven door de kamervragen van 10 april
1995, die waren gesteld mede naar aanleiding van mijn bezoek aan hospice Rozenheuvel
te Roozendaal. Bij de beantwoording van die vragen heb ik toegezegd mij te
zullen beraden over de wijze waarop de zorg aan ernstig zieke terminale patiënten
het beste vorm gegeven kan worden (Aanhangsel Handelingen nr. 781, vergaderjaar
1995–1996). Ik heb aangegeven hierbij alle daarvoor relevante initiatieven
en ontwikkelingen te zullen betrekken en u over mijn bevindingen te zullen
rapporteren. In deze brief geef ik uitvoering aan beide toezeggingen. 2. Doel en inhoud van de briefIk ga in deze brief in op de zorg die wordt verleend aan de ernstig zieke
mens wiens leven zich in een terminale fase bevindt. Palliatie is hierbij
een centraal begrip. Palliatieve zorg richt zich op pijn- en symptoombestrijding
maar omvat daarnaast ook de zorg voor de mens zelf in zijn ziekte. Het heeft
een sterk persoonsgebonden karakter. Uitgebreid wordt aandacht gegeven aan
de sociale aspecten; de kwaliteit van leven is in deze fase belangrijker dan
de lengte daarvan. Palliatieve zorg in deze laatste fase van het
leven, ondersteunt en begeleidt de patiënt en diens naasten bij de voorbereiding
op het sterven.Palliatieve zorg is een manier van begeleiden en een vorm van zorg waarvoor
rondom de patiënt een multi-disciplinaire deskundigheid bijeen gebracht
wordt.Het is in deze fase belangrijk dat zowel medische als verpleegkundige
alsook psychologische expertise voor de patiënt beschikbaar is, waar
hij als dat nodig is een beroep op kan doen. De plaats waar deze zorg geboden
wordt is in principe niet van belang. Dit kan – afhankelijk van de wensen
van de patiënt en van zijn conditie – ofwel thuis ofwel in een
andere omgeving plaatsvinden.Wél is voor palliatieve zorg – juist vanwege de nadruk op
de psycho-sociale aspecten en het naderend sterven – een zoveel als
mogelijk vertrouwde en huiselijke sfeer van belang.In deze brief zullen de huidige situatie alsook de ontwikkelingen die
zich op het gebied van palliatieve zorg in de afgelopen jaren hebben voorgedaan,
worden beschreven. Ook zal ik aangeven hoe naar mijn idee in de toekomst de
palliatieve zorg – en de rol die daarin is weggelegd voor hospices –
verder vorm gegeven moet gaan worden. Binnen het kader van deze brief is er
voor gekozen – vanwege de relatie in de discussie met het euthanasiebeleid –
om een begrenzing in het onderwerp aan te brengen. Toegespitst is op díe
groep mensen, bij wie sterven zeer nabij is. 3. Huidige situatie en de knelpunten daarbinnenIn zijn algemeenheid kan worden gesteld dat in Nederland een betrouwbaar
en toegankelijk gezondheidszorgstelsel aanwezig is. In principe is vrijwel
iedere burger verzekerd en heeft uit dien hoofde toegang tot de verschillende
vormen van zorg. Zorg uit het zogenaamde basispakket waaronder verzorging
tijdens de terminale fase – is derhalve voor iedereen bereikbaar. Dit
houdt in dat patiënten zich geen zorgen behoeven te maken dat zij, indien
nodig, van opvang verstoken zullen blijven.Pijnbestrijding is een belangrijk onderdeel van palliatieve zorg. In dat
kader ben ik blij te kunnen constateren dat het door mijn voorganger vijf
jaar geleden ingezette pijnbeleid zijn vruchten begint af te werpen. Dat uit
zich onder andere in een toenemend aantal multi-disciplinair werkende pijnteams
die binnen de ziekenhuizen zijn ontstaan. Naast de behandeling van patiënten
uit het eigen ziekenhuis vervullen deze teams ook in een aantal gevallen een
consultatieve functie.Ondanks de aanwezigheid van een goede gezondheidszorg die er mede op gericht
is mensen in een terminale fase niet aan hun lot over te laten zijn er nog
onderdelen die de aandacht vragen of voor verbetering vatbaar zijn. In het
navolgende heb ik deze in kaart gebracht. Aanbevelingen van onder andere de
Gezondheidsraad, Integrale Kankercentra, de Rijksuniversiteit Utrecht en het
Nederlands Centrum voor de Geestelijke Volksgezondheid heb ik hierbij betrokken. Op het gebied van de capaciteitBij palliatieve zorg gaat het om pijn- en symptoombestrijding en tevens
om een psychische begeleiding waarbij aandacht besteed wordt aan het komende
sterven. Dit zorgproces, dat in principe niet instituutsgebonden is, vraagt
om het fysiek aanwezig zijn van geëigende plaatsen waar mensen rustig
en menswaardig kunnen sterven. Met voldoende begeleiding kan dat heel vaak in de thuissituatie worden
gerealiseerd. Maar er zal – met het oog op de toenemende vergrijzing
binnen de instituutsgebonden zorg rekening moeten worden gehouden met een
toenemende vraag naar palliatieve zorg in de terminale fase. In de toekomst
zal deze toenemende vraag gevolgen hebben voor de behoefte aan geschikte faciliteiten
binnen ziekenhuizen, verpleeghuizen en verzorgingshuizen. Dit staat alleen
binnen de sector verpleeghuizen op gespannen voet met de huidige bezettingsgraad
van de capaciteit. Op het gebied van deskundigheidOp het gebied van deskundigheid ervaren patiënten nogal eens een
onvoldoende kennis van hulpverleners. Het betreft dan vooral de psycho-sociale
begeleiding. Medisch-technische kennis en zorg, waaronder pijnbestrijding,
moet met name in de eerste lijn nog verder worden ontwikkeld.In de opleidingen wordt thans nog te weinig aandacht besteed aan de palliatieve
zorg. In Nederland is palliatieve zorg geen apart specialisme maar maakt onderdeel
uit van de reguliere geneeskunde. Daarom is het wel van belang dit onderdeel
stevig in de opleidingscurricula – van zowel de opleiding tot basisarts
alsook de specialistische opleidingen – te verankeren. Het is –
mede vanwege de internationale kritiek – van groot belang om meer, maar
vooral ook zichtbaar en aantoonbaar in de opleidingen aandacht aan de palliatieve
zorg te besteden. Elementen die daarbij – naast pijn- en symptoombestrijding –
naar voren moeten komen zijn: begeleiding van een patiënt ook na het
moment dat curatie geen genezing meer kan bieden, en – in de terminale
fase – aandacht voor het stervensproces. Ook is in dit kader protocollering een aandachtspunt. Geconstateerd kan
worden dat een heel aantal behandelings-, samenwerkings- of indicatieprotocollen
tot stand zijn gekomen. Ook zijn er initiatieven in de vorm van units/afdelingen
in instellingen voor de gezondheidszorg waarmee onder andere ook een bijdrage
aan de protocollering wordt geleverd. De samenwerking, coördinatie en
afstemming van deze initiatieven zijn echter nog onvoldoende. Verbetering
daarvan zou tot een versnelde aanwas van palliatieve deskundigheid kunnen
leiden. Op het gebied van de structureringAl eerder heb ik gememoreerd dat de opbouw inclusief de financieringsstructuur
van onze gezondheidszorg de zekerheid biedt dat voor mensen die in een terminale
fase van hun leven verkeren en die zorg behoeven, er een opvang beschikbaar
is.Uit verschillende wetenschappelijke onderzoeken is echter wel naar voren
gekomen dat verbetering nodig is in de aansluitingen tussen diverse zorgcircuits,
zoals bijvoorbeeld tussen ziekenhuiszorg en thuiszorg. Verschillende financieringsbronnen
leiden tot barrières in de noodzakelijke samenwerking tussen eerste
en tweede lijnszorg. Op het gebied van palliatieve zorg in de terminale fase
zou een betere aansluiting tussen zorgcircuits bijvoorbeeld kortdurende opnames –
ter ontlasting van betrokkene en diens naasten – in ziekenhuis, verpleeghuis
of verzorgingshuis meer dan nu nog het geval is mogelijk maken. Voor de toekomst
zullen instellingen hun diensten moeten gaan aanpassen aan maatschappelijke
veranderingen – zoals de toenemende behoefte aan palliatieve zorg in
de terminale fase van het leven van patiënten.Van instellingen wordt een flexibele en creatieve inzet van instituutsgebonden
zorg gevraagd, waardoor hun instellingen geschikt worden voor de (tijdelijke)
opvang van deze categorie patiënten.Als voorbeeld van flexibele inzet van ziekenhuiszorg op dit moment wil
ik de zotels noemen. In zotels wordt zorg verleend aan die categorie van patiënten die nog maar weinig zorgbehoevend zijn. De nadruk ligt
er veel meer op de verblijfsfunctie – met een hotelachtige uitstraling –
dan op de ziekenhuisfunctie. Doordat het ziekenhuis zich op deze wijze op
een bepaalde doelgroep richt draagt zij bij aan een gewenste substitutie binnen
de ziekenhuiszorg. 4. HospicesMede ten gevolge van deze knelpunten is in de afgelopen periode een ontwikkeling
te constateren geweest waarbij particuliere initiatiefnemers tot de oprichting
van hospices overgingen. Ik denk hierbij aan de zogenaamde «Bijna-thuis-huizen»
in Nieuwkoop en Haarlem. Verder aan circa 20 hospice-afdelingen van de stichting
Christelijke Hospices Nederland die zijn ondergebracht in verzorgingshuizen,
het Johannes Hospitium in Vleuten, het Kuria-huis in Amsterdam en de Hospice
Rozenheuvel in Roozendaal.Een hospice biedt doorgaans een geïntegreerde medische, verpleegkundige,
psycho-sociale en pastorale ondersteuning, niet alleen aan de patiënt
zelf maar ook aan diens naasten. Zij worden na het overlijden bijgestaan in
de rouwverwerking. Een hospice bevordert de mogelijkheid voor patiënten,
als zij dat willen, om thuis te sterven. Het fungeert niet alleen als laatste
veilige plek, maar ook als tussenstation om weer op adem te komen en vervolgens
weer naar huis te gaan. Er zijn verschillende stichtingen die zelfstandig
of in samenwerking met een verzorgingshuis een klein hospice verzorgen. Een
hospice is soms onderdeel van een regionaal netwerk voor terminale zorg. Onlangs
is er door twintig organisaties die op dit terrein actief zijn een netwerk
«Palliatieve zorg voor terminale patiënten Nederland» opgericht. 5. OntwikkelingenInmiddels is vanuit het veld – meer en minder recent – een
aantal goede initiatieven en ontwikkelingen binnen de reguliere zorg van de
grond gekomen. Ook heb ik een aantal maatregelen getroffen om dit te faciliteren.
Het zijn zorgvernieuwingsactiviteiten die de deskundigheid op het gebied van
de palliatieve zorg bevorderen. Met een aantal maatregelen worden ook organisatorische
en financiële barrières – zoals die in het hoofdstuk van
de knelpunten werden omschreven – weggenomen.Ik noem de volgende activiteiten:a. Antonius-IJsselmonde. In 1993 is in het verpleeghuis Antonius-IJsselmonde
te Rotterdam een experiment gestart met een speciale unit binnen het verpleeghuis
voor kortdurende terminale patiënten. Op deze unit worden vanuit de thuissituatie
of het ziekenhuis mensen opgenomen met een maximale levensverwachting van
twee maanden. Uitgangspunt van de unit is dat de patiënten «totale
zorg» krijgen; er is niet alleen veel aandacht voor pijnbestrijding,
maar ook voor de psycho-sociale problemen van de patiënt en de naasten.
Daarnaast is er ook aandacht voor de begeleiding van de naasten na het overlijden
van de patiënt. De unit bestaat uit acht één-persoonskamers,
die gekoppeld zijn aan twee afdeling van het verpleeghuis.Het Nationaal Ziekenhuisinstituut heeft de unit met subsidie van het ministerie
geëvalueerd.De conclusie van dit onderzoek is dat de unit een goed alternatief is
voor mensen, die niet thuis of in het ziekenhuis kunnen of willen sterven.De geïnterviewde patiënten zijn zeer tevreden over de unit.
Naast de zorgverlening speelt hierbij ook de sfeer en de eigen kamer een grote
rol.De kennis van het project in Antonius wordt via de Nederlandse Vereniging
voor Verpleeghuizen in een handreiking en een kwaliteitsprotocol op grote
schaal verspreid.b. Bejaardenoorden. In bejaardenoorden krijgt men steeds meer
te maken met terminale zorgverlening, zowel aan de eigen bewoners
alsook aan de bewoners uit de buurt. Met de overheveling van de bejaardenoorden
naar de AWBZ zou de functie voor kortdurende terminale zorg ook goed door
het verzorgingshuis kunnen worden uitgevoerd. De verzorgingshuizen beschikken
vaak over voldoende privacy en een huiselijke omgeving. In dit kader wordt
een onderzoek gestart om projecten terminale zorg binnen diverse verzorgingshuizen
te evalueren. c. Daniël den Hoed Kliniek. Vorig jaar is in de Daniël
den Hoed Kliniek het «Centrum voor de Ontwikkeling van Palliatieve Zorg»
van start gegaan. Deze klinische afdeling is bedoeld als een soort werkplaats
voor de ontwikkeling van palliatieve zorg. De afdeling is bedoeld voor patiënten
met een complexe zorgvraag, voor wie klinische opname vooralsnog noodzakelijk
is. Doel van de opname is er onder andere voor te zorgen dat de patiënt
zo snel mogelijk onder zo optimaal mogelijke omstandigheden weer naar huis
te kunnen laten gaan. Multidisciplinaire en integrale zorg zijn belangrijke
begrippen binnen deze unit. Het zorgvernieuwende element van deze unit is
gelegen in de bijdrage die het zorgverlenend team op de unit zal gaan leveren
aan onderzoek en onderwijs op het gebied van palliatieve zorg. De uitkomsten
van onderzoeken zullen weer kunnen bijdragen tot een verdere deskundigheidsbevording
ook in andere instellingen.d. Support Team Assessment Schedule (STAS)-project. Een basisvoorwaarde
voor het verlenen van palliatieve zorg is het systematisch inventariseren
en volgen van de problemen van de patiënt en diens naaste. Hiervoor is
in Engeland een instrument ontwikkeld, het zogenaamde STAS. Het belangrijkste
doel van dit project, dat door mijn ministerie gefinancierd wordt, is om de
geschiktheid van STAS voor de palliatieve zorg in Nederland – welke
een ander organisatiemodel dan Engeland kent – verleend door drie verschillende
multidisciplinaire teams (kankerziekenhuis, verpleeghuis, hospice) te evalueren.
Het project is in oktober 1995 van start gegaan en zal tot oktober 1996 duren.
Gedurende de loop van het project zal ook de thuiszorg in het project worden
betrokken.e. Intensieve thuiszorg. De Regeling subsidiëring Ziekenfondsraad
Intensieve thuiszorg 1996 is bedoeld voor kortdurende, intensieve zorgverlening
thuis of in een wijkziekenboeg in een verzorgingshuis. Hierdoor kan opname
in ziekenhuis of verpleeghuis worden voorkomen, uitgesteld of sneller beëindigd.
Onder intensieve thuiszorg wordt verstaan intensieve verpleging en verzorging,
de daarbij behorende huisartsenhulp, genees- en verbandmiddelen en hulpmiddelen
voor zover dit niet binnen het reguliere aanbod wordt verleend. Ook worden
bepaalde kosten voor mantelzorg en vrijwilligerswerk vergoed. De aanvullende
intensieve thuiszorg wordt verleend voor een periode van maximaal drie maanden.
In onvoorziene omstandigheden kan die termijn met maximaal drie maanden verlengd
worden. Door deze regeling kunnen patiënten ongehinderd door financiële
consequenties kiezen voor het thuis doorbrengen van de laatste levensfase.f. Flexibilisering Ziekenfondswet. In de huidige situatie hebben
ziekenfondsen in beperkte mate mogelijkheden om flexibel om te gaan met de
aan hun verzekerden te verlenen aanspraken in het kader van de Ziekenfondswet.
Het voornemen bestaat om de ziekenfondsen meer mogelijkheden te geven tot
zorg op maat en substitutie. Deze verruiming van mogelijkheden van de ziekenfondsverzekerden
kan er ook aan bijdragen dat verzekerden meer op hun behoefte afgestemde zorg
kan worden aangeboden.g. Zorgvernieuwing Verpleging & Verzorging. Voor de zorgvernieuwing
op het gebied van verpleging en verzorging is er de «Regeling Ziekenfondsraad
subsidiëring zorg op maat verpleging en verzorging». De regeling
heeft als doel verpleging en verzorging «op maat» aan te bieden.
Professionele zorg, informele zorg alsook intramurale en extramurale
verpleging en verzorging zijn in deze regeling samengebracht. De onderhavige
regeling biedt vooral als voordeel dat de strakke kaders van de voorzieninggerichte
omschrijving van de AWBZ-aanspraken kunnen worden doorbroken. Daarnaast heb
ik in een recent overleg met de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn
en Sport van uw Kamer, toegezegd te onderzoeken in hoeverre de aanspraken
in de AWBZ op een andere, meer flexibele wijze, kunnen worden omschreven.h. Knip in de thuiszorg. Met ingang van 1 januari 1997 wordt
het budget voor de kortdurende thuiszorg overgeheveld naar het tweede compartiment.Daarmee ontstaat de mogelijkheid tot een flexibeler inzet van ziekenhuiszorg
in de thuissituatie. Substitutie en samenwerking tussen 1e en 2e lijns-zorg
worden daardoor bevorderd.i. Landelijk Steunpunt Vrijwilligers Terminale Zorg (VTZ).Dit
steunpunt wordt door mijn ministerie vanaf 1991 gefinancierd. Het steunpunt
heeft tot doel het stimuleren en ondersteunen van terminale thuiszorg. Er
wordt gewerkt aan de bevordering van deskundigheid van de vrijwilligers. Het
steunpunt is ook aanspreekpunt daar waar het gaat over de positieverbetering
van vrijwilligers in de zorg. Momenteel zijn er ongeveer 120 organisaties
met ruim 2500 vrijwilligers in de terminale thuiszorg werkzaam.Waar ik veel belang aan hecht is een goede en gedegen invulling op niet
al te lange termijn van de coördinatiefunctie vrijwilligerswerk. Coördinatoren
zijn nodig voor de bewaking van kwaliteit, continuïteit en capaciteit
van de geboden hulp. Voor 1996 is het bedrag voor de coördinatiefunctie
dan ook verhoogd met f 4 miljoen gulden.j. Activiteiten integrale kankercentra (IKC's). In 1994 hebben
de IKC's een landelijk kwaliteitsbeleid ingezet, gericht op meer uniformiteit
van handelen in de oncologische zorg. Belangrijke onderdelen daarvan zijn
het uniformeren en implementeren van (behandelings-)richtlijnen en het implementeren
van kwaliteitseisen ten aanzien van oncologiecommissies en oncologische consultverlening.
De Vereniging Integrale Kankercentra (VIK) heeft o.m. een landelijke richtlijn
uitgebracht over infusietechnieken bij pijnbehandeling thuis. In voorbereiding
is o.a. een richtlijn over pijnbestrijding. Binnenkort zal ik het tweede deel
van het advies van de commissie Stuyt ontvangen. Daarin zullen – naar
verwachting – ook waardevolle suggesties in het kader van protocollering
worden gepresenteerd.Wat de consultverlening betreft zal worden geïnventariseerd of er
in de toekomst behoefte bestaat aan nieuwe vormen van consultverlening op
onder meer het gebied van de verpleegkundige zorg en palliatieve zorg.Andere activiteiten die de kankercentra op het gebied van palliatieve
zorg en pijnbestrijding onder andere hebben ontwikkeld zijn: het uitbrengen
van «palliatieve zakboekjes» voor (huis)artsen en verpleegkundigen
en het houden van cursussen en bijeenkomsten over palliatieve zorg in samenwerking
met andere betrokken beroepsgroepen. Veel voorkomende onderwerpen op deze
cursussen zijn pijnbestrijding, misselijkheid en braken en de psychosociale
begeleiding van patiënten en hun naasten. Daarnaast hebben een heel aantal
kankercentra pijnconsulenten in dienst die op aanvraag adviezen verstrekken
over pijnbehandeling en in sommige gevallen ook op verzoek pijnbehandelingen
uitvoeren. 6. OntwikkelingsprogrammaHoewel bovengenoemde ontwikkelingen al reeds hebben – en in de toekomst
blijven – bijdragen aan een beter klimaat voor de verdere ontwikkeling
van palliatieve zorg in de terminale fase, is nader onderzoek naar verbeteringsmogelijkheden
gewenst. In dit licht heb ik om te beginnen voor het jaar 1996
f 250 000,– toegekend aan een (driejarig) programma «ontwikkeling
palliatieve-terminale zorg». Gelijktijdig met het uitgaan van deze brief
heb ik de PEO-commissie i.o. gevraagd om hiervoor een programma op te zetten.
Als randvoorwaarden heb ik aan de PEO-commissie i.o. het volgende meegegeven:1 Het programma moet elementen bevatten waarmee zicht kan worden verkregen
op concrete verbeteringsmogelijkheden op het gebied van afstemming. Hierbij
denk ik aan afstemming op het gebied van deskundigheidsontwikkeling alsook
transmurale afstemming. Gedacht kan hierbij bijvoorbeeld worden aan de inzet
van een palliatief team dat door de huisarts in complexe situaties geconsulteerd
kan worden.2 Uit het programma zal een indicatie moeten volgen over waar aan welke
faciliteiten voor palliatieve zorg aan terminale patiënten in de toekomst
behoefte zal zijn.Daarin moeten de mogelijkheden tot aanpassingen van huidige zorginstellingen
aan een veranderende vraag (zoals bijvoorbeeld zotels) worden meegenomen.
Bij de indicatie is de toenemende vergrijzing alsook het toekomstig toenemend
aantal alleenstaanden van belang.Daarnaast heb ik de PEO-commissie i.o. gevraagd de volgende elementen
in het programma te verwerken:3 de verbetering van de voorlichting, opvang en begeleiding van patiënten,4 het vergroten van deskundigheid van werkers in de gezondheidszorg middels
de onderwijscurricula,5 de verbetering van de samenwerking binnen de vrijwillige en professionele
thuiszorg. 7. BeschouwingenZorg op maat is één van de peilers waarop het zorgaanbod –
dus ook de palliatieve zorg – geënt moet zijn. Zorg op maat wil
zeggen, zo mogelijk thuis en indien nodig instituutsgebonden zorg. De laatste
jaren is er een ontwikkeling gaande waarbij gewerkt wordt aan de inzet van
techniek in de thuiszorg. Hierdoor ontstaan er mogelijkheden de patiënt
thuis te verzorgen en te verplegen met behandelindicaties waarvoor patiënten
vroeger tot ziekenhuisopname genoodzaakt waren. In dit verband wil ik bijvoorbeeld
het toepassen van complexe pijnbestrijding in de thuissituatie noemen. Hoewel
wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat er op het gebied van structurering,
financiering en deskundigheidsbevordering nog knelpunten liggen, kan anderzijds
worden gesteld dat een toenemend aantal patiënten dat anders vanwege
complexe pijnbestrijdingstherapieën in het ziekenhuis opgenomen had moeten
worden, dankzij deze ontwikkelingen gedurende hun laatste levensfase thuis
kunnen blijven.Een ander belangrijk uitgangspunt bij de inrichting van het huidige zorgstelsel
is een zo groot mogelijke integratie van categorale zorg binnen de algemene
zorg. Voor een aantal ziektebeelden bestaan categorale voorzieningen. Daarvan
is door het vorige kabinet reeds aangegven dat een verdere uitbreiding van
categorale voorzieningen niet wenselijk wordt geacht. Ook voor mij is het
integreren van categorale zorg binnen de algemene kaders uitgangspunt van
beleid.De leemtes die hospices naar mijn idee binnen het huidige zorgstelsel
invullen zijn meerledig. Ten eerste wordt er verzorging en verpleging verleend
in een omgeving die is aangepast aan de levensfase waarin de patiënt,
gezien zijn gezondheidstoestand, zich bevindt. Een rustige omgeving, tijd
en aandacht voor de laatste wensen van de patiënt, zijn waardevolle ingrediënten,
die in de bestaande zorginstellingen vaak nog in onvoldoende mate kunnen worden
aangeboden. Daarnaast biedt een hospice de mogelijkheid om acuut
en kortdurend te worden opgenomen teneinde ondersteuning te bieden in die
situaties waarin verzorging thuis (tijdelijk) niet meer haalbaar is. Genoemde
elementen zijn in de reguliere zorg nog onvoldoende ontwikkeld.Een structuur in de gezondheidszorg zoals wij die in ons land kennen is
een groot goed. Het is dan ook alleen maar zinvol om over het verbeteren van
de zorg aan personen in een terminaal stadium te spreken als daarin het huidige
stelsel wordt betrokken. Het opzetten van een zorgaanbod aan stervenden middels
aparte voorzieningen als een vorm van categorale zorg, doet geen recht aan
de reeds ontwikkelde vormen van terminale zorg in Nederland. Ik vind dat onze
energie dan ook zo veel mogelijk moet worden gestoken in het verbeteren van
de kwaliteit van bestaande voorzieningen.Wél moet in Nederland het besef groeien dat, wanneer geen curatie
meer mogelijk is, er tóch een intensieve vorm van zorg, gericht op
het komende sterven, gegeven kan worden. Daarbij wil ik benadrukken dat er
niet, zoals soms beweerd wordt, bij een toenemend palliatieve zorg er een
rechtevenredig verminderde vraag om euthanasie zou zijn. Het is zeker zo dat
somstijds een goede palliatieve zorg, een adequate pijnbestrijding en een
eigen omgeving bij een zeer zwaar lijden, de grenzen voor het vragen om toepassing
van euthanasie kunnen verleggen en de vraag soms zelf zullen kunnen voorkómen.
In andere gevallen echter kan euthanasie het waardige sluitstuk zijn van een
goede palliatieve zorg in de laatste, terminale fase. 8. ConclusieUitgaande van een goede basis, zoals ik ons huidige gezondheidszorgstelsel
toch zeker zou willen typeren, is het van belang om zo veel mogelijk binnen
die kaders de verbetering ten behoeve van de palliatieve zorg aan terminale
patiënten aan te brengen. Het gedachtengoed en de opgedane ervaringen
tot nu toe zullen zoveel mogelijk moeten worden benut. Fysieke uitbreidingen,
dat wil zeggen aparte voorzieningen voor de zorg aan personen in een terminaal
stadium, zullen door mij, gezien mijn eerdere uiteenzetting ten aanzien van
de integratie van zorg binnen de bestaande kaders, niet worden gestimuleerd.In de verdere ontwikkeling van de palliatieve zorg, zie ik een belangrijke
aanvulling van het huidige zorgstelsel. De ontwikkelingen daartoe zullen door
mij gestimuleerd worden.Het in te zetten PEO-programma zal hiertoe bij dragen. Het zal een verbetering
moeten brengen in de huidige afstemming van zowel deskundigheid als structurering,
terwijl zij tevens zicht zal gaan moeten geven op het eventueel in te zetten
toekomstig capaciteitsbeleid.De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,E. Borst-Eilers. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24400-XVI-82.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl