Wijziging Natuurbeschermingswet 1998 i.v.m. Europeesrechtelijke verplichtingen; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28171, nr. 6

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

05-04-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

28171 nr. 6

28-03-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Algemeen2. Beschermingsregimea. Stand van zaken bescherming gebiedenb. Voorgestelde beschermingsregime in relatie tot beschermde
natuurmonumenten en wetlandsc. Samenhang met Flora-en faunawetd. Vormgeving van het voorgestelde beschermingsregimee. Bescherming van de EHSf. De samenhang met de milieueffectrapportage en compensatieg. Coördinatie van de besluitvormingh. Bestaand gebruiki. Externe werkingj. Overige onderwerpen3. Instandhoudingsbeheera. Positie natuurbeschermingsorganisaties en belanghebbendenb. Relatie met Programma Beheerc. Beheersplannend. Bestaand en toekomstig gebruik3. Capita selectaa. Verklaring van geen bezwaarb. Opschortende werkingc. Handhavingd. Onteigeninge. Lastenf. Inwerkingtreding en evaluatieArtikelsgewijsArtikel I, EArtikel I,EArtikel I,GArtikel I, IArtikel I, JArtikel I,M (algemeen)Artikel I, M (artikel 19a)Artikel I, M (artikel 19b)Artikel I,M (19b)Artikel I,J (19b)Artikel I, M (artikel 19c)Artikel I, M (artikel 19d)Artikel I, M (artikel 19e)Artikel I, M (artikel 19f)Artikel I, M (artikel 19g)Artikel I,M (artikel 19h)Artikel I, M (artikel 19j)Artikel I, M (artikel 19l)Artikel I,OArtikel I,PArtikel I,QArtikel I,SArtikel I,TArtikel I, UArtikel I, CCArtikel I, EEArtikel IIOndertekeningBIJLAGE Overzicht Speciale beschermingszones EG-Vogelrichtlijn
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28171Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 90 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 171Wijziging van de Natuurbeschermingswet 1998 in verband met Europeesrechtelijke
verplichtingennr. 6NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 28 maart 20021. AlgemeenMet waardering heb ik kennis genomen van de vele, hoewel overwegend kritische
vragen van de leden van de verschillende fracties. Zij getuigen van grote
betrokkenheid bij het onderwerp. Zij zijn ingegeven door de wens natuurwaarden
in ons land goede bescherming te geven, een zaak die ook met dit wetsvoorstel
wordt beoogd. Zowel door de regering als de leden van de onderscheiden fracties
wordt nagestreefd een efficiënt en evenwichtig stelsel van bescherming
en besluitvorming op bestuursniveau's die daarvoor het meest geëigend
zijn.De leden van alle fracties kunnen weliswaar instemmen met de noodzaak
te komen tot implementatie van de verplichtingen van de Habitatrichtlijn maar
hebben allen zorgen en vragen bij de opzet van het wetsvoorstel. Dit betreft
in het bijzonder de voorgestelde structuur voor de besluitvorming als ook
het voorgestelde beschermingsregime als zodanig.In deze nota wordt het verslag gevolgd met dien verstande dat daarbij
op onderdelen herschikking heeft plaatsgevonden waar dit de beantwoording
bevorderde. De vragen uit de onderdelen «beschermingsregime»,
«afwegingskader» en «vergunningen» zijn vanwege hun
onderlinge verwevenheid alle beantwoord onder het hoofdstuk «beschermingsregime».
De vragen uit de onderdelen «afstemming en draagvlak», «instandhoudingsbeheer»
en «beheersplannen» zijn om dezelfde redenen opgenomen in het
hoofdstuk «instandhoudingsbeheer». De vragen opgenomen in het
onderdeel «verbod schadelijke handelingen» zijn beantwoord in
het hoofdstuk «capita selecta». Overigens zijn de hoofdstukken
wel weer onderverdeeld.Voorts is bij deze nota gevoegd een nota van wijziging die ertoe strekt
het wetsvoorstel op enkele kleine punten te verduidelijken en waarbij een
evaluatiebepaling is opgenomen.De leden van de fractie van de PvdA vragen om een uiteenzetting waarom
Nederland kennelijk zo lang heeft gedwaald bij de juiste implementatie van
de Vogel- en Habitatrichtlijn. Het standpunt van de regering is in eerste instantie geweest dat het bestaande
instrumentarium, met name de Natuurbeschermingswet en de Wet op de Ruimtelijke
Ordening, voldoende adequaat was om te voldoen aan de richtlijnverplichtingen.
Voorts heeft voor de aanvankelijke standpuntbepaling een belangrijke rol gespeeld
dat veel belangrijke natuurgebieden door middel van verwerving door de Staat
of particulier terreinbeherende natuurbeschermingsorganisaties veilig zijn
gesteld en kundig worden beheerd. Een op vrijwilligheid gebaseerd subsidie-instrumentarium
heeft al die jaren ter beschikking gestaan om ook particuliere grondbezitters
te brengen tot natuurbeheer, gericht op instandhouding van de natuurwaarden.
Een en ander is in 1994 ook als zodanig aan de Europese Commissie gemeld.
Tot eind 1999 is in ieder geval ook vanuit die Commissie niet hierop gereageerd.De Commissie is van oordeel dat wat hiervan ook moge zijn, de verplichtingen
van artikel 6 van de Habitatrichtlijn niet genoegzaam en niet ten volle in
het Nederlandse recht zijn geïmplementeerd. De Commissie wijst dan bijvoorbeeld
op het feit dat in de Natuurbeschermingswet en in de Natuurbeschermingswet
1998 niet is voorzien in een regeling waarbij de instandhouding van de richtlijngebieden
door middel van het beheer kan worden afgedwongen. Ook het afwegingskader
is niet exact en volledig in de Natuurbeschermingswet vertaald. Het ontbreekt
aan een wettelijke voorziening voor compensatie. Met betrekking tot de Wet
op de Ruimtelijke Ordening wijst de Commissie er onder meer op dat die wet
geen kader biedt voor het opstellen van beheersplannen of het realiseren van
beheer.De kritiek van de Commissie is door de regering terecht geoordeeld; reden
om met de grootste spoed het onderhavige wetsvoorstel op te stellen. Met dit
wetsvoorstel wordt voldaan aan de op Nederland rustende verplichting om de
nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen op te stellen terzake
van de uitvoering van de Habitatrichtlijn.De leden van de fractie van D66 zijn van oordeel dat de voorgestelde regeling
verder gaat dan het overnemen van het afwegingskader van de Vogel- en Habitatrichtlijn.Dit is niet het geval. Richtlijnen laten het aan de lidstaten over op
welke wijze zij de richtlijnverplichtingen implementeren. Daarbij zijn veelal,
en ook in casu, op onderdelen beleidskeuzen nodig. Deze laatste zijn in ieder
geval noodzakelijk gebleken voor de implementatie van de verplichtingen opgenomen
in artikel 6, eerste en tweede lid, van de Habitatrichtlijn. Daarbij heeft
voorop gestaan dat de instandhouding van de te beschermen richtlijngebieden
overeenkomstig de doelstellingen van de Vogel- en Habitatrichtlijn kan worden
verzekerd. Daarnaast dienen de nodige voorzieningen te worden getroffen teneinde
de afweging waartoe artikel 6 van de Habitatrichtlijn noopt, ook feitelijk
goed te kunnen laten plaatsvinden. Het gaat hierbij vooral om de bevoegdhedenstructuur
en procedures van besluitvorming. Op deze laatste onderdelen wordt in de navolgende
hoofdstukken nader ingegaan.De leden van deze fractie vragen voorts of er nu niet al een directe werking
uitgaat van de Habitat- en Vogelrichtlijn.Dit is juist. De beide richtlijnen hebben rechtstreekse werking en zijn
rechtstreeks toepasselijk. Dat willen zeggen dat de rechter thans ook al besluiten
toetst aan de richtlijnen en dat bestuursorganen de richtlijnen in hun afweging
dienen te betrekken. Dit alles neemt niet weg dat hiermee niet kan worden
volstaan. De Habitatrichtlijn vereist dat de lidstaten de nodige wettelijke
en bestuursrechtelijke maatregelen treffen ter implementatie,
bij gebreke waarvan uiteindelijk op initiatief van de Europese Commissie een
veroordeling door het Europese Hof kan volgen.De leden van de fractie van de ChristenUnie wijzen op het advies van de
Raad van State waarin is gesteld dat naar het oordeel van de Raad de voorgestelde
regeling slechts een voorlopige kan zijn. Als dat inderdaad zo is, zo vragen
zij, op wat voor termijn kan dan een definitieve regeling tegemoet worden
gezien.Voorshands ben ik van oordeel dat de voorgestelde opzet van het wetsvoorstel
een goede is. Of er een meer definitieve regeling dient te komen en wanneer,
zou naar mijn oordeel dan ook vooral dienen af te hangen van ervaringen die
in de bestuurspraktijk met dit stelsel zullen worden opgedaan.De vaste commissie voor LNV verzoekt de regering te reageren op de brief
van de Vogelbescherming Nederland van 21 februari 2002.De verschillende punten behandeld in die brief die mede namens de Vereniging
Natuurmonumenten, de Stichting Natuur en Milieu en de Waddenvereniging is
verzonden, zijn alle mede onderwerp van vragen van de leden onderscheiden
fracties. Deze punten komen dan ook in het onderstaande aan de orde.In antwoord op een daartoe strekkende vraag van de PvdA-fractie merk ik
op dat de correspondentie met Europese Commissie inzake de ingebrekestelling
welke geleid heeft tot dit wetsvoorstel, met deze nota vertrouwelijk aan de
Kamer is toegezonden.12. BeschermingsregimeIn dit hoofdstuk worden de onderdelen «beschermingsregimes»,
«Afwegingskader» en «Vergunningen» uit het verslag
behandeld vanuit de navolgende invalshoeken:a. stand van zaken bescherming gebieden;b. voorgestelde beschermingsregime in relatie tot beschermde natuurmonumenten
en wetlands;c. samenhang met de Flora- en faunawet;d. vormgeving van het voorgestelde regime;e. bescherming van de EHS;f. samenhang met de milieu-effectrapportage en compensatie;g. coördinatie van besluitvorming;h. bestaand gebruik;i. externe werking enj. overige onderwerpen.a. Stand van zaken bescherming gebiedenDe leden van de fractie van de PvdA geven aan dat volgens het wetsvoorstel
natuurgebieden tot één van de drie categorieën kunnen behoren.
Dat betreft de beschermde natuurmonumenten (op grond van art. 10 van de wet),
de richtlijngebieden (art. 10a van de wet) en andere gebieden (op grond van
hoofdstuk V van de wet, dat de mogelijkheid biedt om op basis van andere internationale
verplichtingen gebieden aan te wijzen). De leden van de fractie van de PvdA
vernemen graag om hoeveel hectares het gaat en in welke mate de gebieden elkaar
overlappen. Verder vragen deze leden wat de stand van zaken terzake van de
aanwijzing van beschermde natuurmonumenten en naar een eventuele hervatting
van het aanwijzingsprogramma. Zij vragen ook of alle Nederlandse Habitat-
en Vogelrichtlijngebieden inmiddels definitief zijn. Op grond van de Natuurbeschermingswet zijn 176 gebieden aangewezen als
beschermd natuurmonument of als staatsnatuurmonument. De totale omvang van
deze gebieden bedraagt circa 309 000 ha; hiervan vallen circa 4000 ha
buiten de Vogel- en Habitatrichtlijngebieden. Met uitzondering van één
gebied ter grootte van 1150 ha valt het areaal aangewezen wetlands geheel
samen met de aangewezen Vogelrichtlijngebieden.Met betrekking tot het aanwijzingsprogramma voor beschermde en staatsnatuurmonumenten
merk ik op dat de afgelopen vier jaar prioriteit is gegeven aan de aanwijzing
van Vogelrichtlijngebieden en aan de voorbereiding van de aanwijzing van Habitatrichtlijngebieden.Inmiddels zijn 79 Vogelrichtlijngebieden met een omvang van circa 1 miljoen
ha aangewezen. Voorts zijn 76 Habitatrichtlijngebieden aangemeld bij de Europese
Commissie met een totale oppervlakte van ca. 700 000 ha. De Vogel- en
Habitatrichtlijngebieden overlappen elkaar grotendeels. De samenloop bedraagt
ca. 600 000 ha.De komende vier jaar zal de nadruk liggen op het afronden van de aanwijzingen
van de richtlijngebieden. Thans vindt de behandeling van de bezwaarschriften
tegen de aanwijzing van de in het jaar 2000 aangewezen 49 Vogelrichtlijngebieden
plaats.Daarnaast wil ik nog enkele additionele Vogelrichtlijngebieden aanwijzen.
Zoals eerder aangekondigd in mijn brief van 1 februari 2000 aan uw Kamer gaat
het om vervolgaanwijzingen van gebieden in het winterbed van de rivieren Waal,
IJssel en Nederrijn, alsmede de Gelderse Poort en het Zuidlaardermeer. Tevens
zal zoals in die brief is aangekondigd, ook de Polder Zeevang worden aangewezen.Met betrekking tot de aanmelding van Habitatrichtlijngebieden merk ik
op dat afhankelijk van het oordeel van de Europese Commissie over de voorstellen
tot nu toe, thans wordt bezien of het noodzakelijk is nog aanvullende gebieden
aan te melden.Anders dan voor de aanwijzing van Vogelrichtlijngebieden is het aan de
Europese Commissie uit de aangemelde Habitatrichtlijngebieden van de lidstaten
een lijst van gebieden van communautair belang met de lidstaten vast te stellen.
Pas daarna vindt de definitieve aanwijzing van op die lijst voorkomende Nederlandse
Habitatrichtlijngebieden in Nederland plaats. Uit ambtelijke contacten is
gebleken dat de Europese Commissie voornemens is deze communautaire lijst
medio 2003 uit te brengen.Na afronding van de aanwijzing van de richtlijngebieden zal verder worden
bezien voor welke andere gebieden om redenen van beleid van de regering zelf
aanwijzing als beschermd natuurmonument nodig wordt geacht.De leden van de fractie van de PvdA en het CDA vragen hoe groot na de
inwerkingtreding van de wet de categorie gebieden op grond van artikel 10
van de wet is, om welke soorten gebieden gaat het en wat voor natuur het betreft.Na inwerkingtreding van de overeenkomstig dit voorstel gewijzigde wet
bedraagt het areaal beschermde natuurmonumenten nog globaal 2100 hectare heide,
700 hectare rivieroevers en beekdalgronden, 80 hectare blauwgrasland, 160
hectare landgoederen, 125 hectare specifiek voor beschermde soorten (groeven,
vestingwerken), 185 hectares diverse bijzondere bostypen en 500 hectares plassen
en vennen.De leden van de PvdA fractie zien gaarne een uiteenzetting van de regering
tegemoet met betrekking tot de positie van de Ecologische hoofdstructuur
(EHS). In het bijzonder vragen de leden van de fractie van de PvdA wanneer
de EHS exact begrensd is en in welke mate de EHS zal worden aangewezen als
beschermd natuurmonument. Tevens vragen deze leden aan te geven welke delen
van de EHS gelegen zijn in de Vogel- en Habitatrichtlijngebieden en welk deel
daarbuiten.In de nota «Natuur voor mensen, mensen voor natuur» is aangegeven
dat de EHS uiterlijk in 2005 volledig begrensd moet zijn en ruimtelijk zijn
veiliggesteld op grond van streek- en bestemmingsplannen. Ik stel vast dat
de provincies, die de EHS begrenzen, in dit opzicht goed op koers liggen.
Het grootste deel is nu begrensd. Voor de robuuste verbindingen, zoals opgenomen
in het SGR II (kabinetsvoornemen) worden momenteel door de provincies verkenningen
uitgevoerd. Over deze vorderingen zal ik de Kamer nader berichten in het kader
van het SGR II, deel 3. Van de EHS is circa 60% Vogel- of Habitatrichtlijngebied.De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen naar de stand van zaken
ten aanzien van de vernietiging van de uitspraak van het ministerie van juni
2001 op het NLTO-bezwaar door de Raad van State. Wanneer kan een reactie van
de regering worden verwacht.Deze uitspraak betrof een beslissing op bezwaar waarbij de bezwaren van
de NLTO aangaande een aantal besluiten tot aanwijzing van Vogelrichtlijn in
één beschikking werden behandeld. De Raad van State oordeelde
dat die bezwaren van de NLTO in samenhang met andere bezwaren per gebied dienden
te worden beoordeeld. De vernietiging is dus in hoofdzaak gebaseerd op formele
gronden. De bezwaren van de NLTO worden thans derhalve per gebied heroverwogen.
De eerste beslissingen op bezwaar zijn inmiddels genomen. De verwachting is
dat op afzienbare termijn ook besloten kan worden terzake van de resterende
gebieden.b. Voorgestelde beschermingsregime in relatie tot beschermde
natuurmonumenten en wetlandsDe leden van de PvdA-fractie vragen of het geen aanbeveling zou verdienen
dat het regime voor beschermde natuurmonumenten hetzelfde zou zijn als voor
richtlijngebieden. Ook de leden van de fractie van GroenLinks stellen deze
vraag.Het onderhavige wetsvoorstel is vormgegeven als partiële wijziging
van de Natuurbeschermingswet 1998. Daarbij is ervan afgezien ten fundamentele
de uitgangspunten van de nieuwe Natuurbeschermingswet 1998 met betrekking
tot de bescherming van natuurmonumenten te heroverwegen. Als belangrijkste
reden hiervoor geldt de wens met de meeste spoed te voldoen aan de verplichting
tot volledige implementatie van de Habitatrichtlijn.Dit heeft ertoe geleid dat het regime dat dient te gelden voor richtlijngebieden
ook is beperkt tot die richtlijngebieden. Er zijn daarbij voorts voorzieningen
getroffen teneinde in concrete gebieden steeds te komen tot één
beschermingsregime ten einde onnodige stapeling van beschermingsregimes te
voorkomen. Met betrekking tot dat ene regime wordt voorgesteld leidend te
laten zijn het voorgestelde beschermingsregime voor de richtlijngebieden.
Voorzien is in afstemming met het regime voor beschermde natuurmonumenten.
De voorgestelde artikel 10a en 15a handelen hierover.De leden van de fractie van de PvdA vragen voorts of de regering met dit
wetsvoorstel ten minste eenzelfde beschermingsniveau beoogt te realiseren
als mogelijk is op basis van de Natuurbeschermingswet ten aanzien van beschermde
en, thans nog, staatsnatuurmonumenten. De leden van de fractie van GroenLinks
lijken ervan uit te gaan dat ten gevolge van het voorgestelde
beschermingsregime het thans bestaande beschermingsniveau zal verminderen.Met het voorgestelde regime wordt geenszins ingeleverd op de bescherming
die thans wordt geboden door de Natuurbeschermingswet voor gebieden die zijn
aangewezen als beschermd of staatsnatuurmonument. Dit is ook af te leiden
uit het voorgestelde wettelijk kader. Waar richtlijngebieden samenvallen met
bestaande beschermde of staatsnatuurmonumenten is de handhaving van het bestaande
beschermingsniveau zoals de Natuurbeschermingswet die thans biedt, verzekerd
door toepassing van het voorgestelde artikel 15a. In dit artikel is bepaald
dat het regime voor beschermde natuurmonumenten terugtreedt als het beschermd
natuurmonument of staatsnatuurmonument samenvalt met een richtlijngebied.
Alsdan geldt ingevolge het derde lid van dat artikel dat de instandhoudingsdoelstelling
mede betrekking heeft op de instandhouding van al die waarden die krachtens
het vervallen besluit tot aanwijzing als beschermd of staatsnatuurmonument
werden beschermd.Ingevolge het voorgestelde artikel 10a, derde lid, kan daarenboven steeds
bij de aanwijzing van toekomstige richtlijngebieden voorzover daartoe aanleiding
bestaat, worden bepaald dat de instandhoudingsdoelstelling alle in het betreffende
gebied natuurwaarden kan betreffen. Dit is ook het geval als die gebieden
dus niet reeds zijn aangewezen als beschermd of staatsnatuurmonument. Ter
toelichting bij dit laatste geldt dat de Vogel-en Habitatrichtlijn in beginsel,
voorzover het gaat om soorten, beperkt zijn waar het gaat om de instandhoudingsdoelstelling
daarvan. Die instandhoudingsdoelstelling is beperkt tot de instandhouding
van de betreffende soorten en habitats. Op grond van de voorgestelde regeling
voor de aanwijzing van richtlijngebieden kan deze instandhoudingsdoelstelling
dus worden uitgebreid tot al die natuurwaarden die bescherming behoeven.Aangewezen beschermde natuurmonumenten die geheel of gedeeltelijk binnen
Vogel- of Habitatrichtlijngebieden liggen, worden, zo stellen de leden van
de fractie van de VVD terecht vast, opgenomen in het beheer- en beschermingsregime
van die gebieden. De leden van deze fractie vragen in verband daarmee of de
soorten en gebieden waarvoor het beschermde natuurmonument is ingesteld en
die niet beschermd worden door Vogelrichtlijn en Habitatrichtlijn, hetzelfde
gewicht krijgen bij de beoordeling van activiteiten als van die welke ingevolge
de Habitatrichtlijn bescherming behoeven, of dat ze een lichtere beoordeling
kunnen krijgen.De instandhoudingsdoelstelling die bij de aanwijzing van het gebied is
vastgesteld, zal in beginsel het leidend criterium zijn. Veelal zal dit ertoe
leiden dat alsdan voor alle soorten een gelijke afweging dient te worden gemaakt
overeenkomstig het voorgestelde afwegingskader. Dit is mede het gevolg van
het voorstel dat in het beschermingsregime voor richtlijn gebieden mede opgaat
dat wat geldt onder de Natuurbeschermingswet ten aanzien van die (vervallen)
beschermde of staatsnatuurmonumenten.De leden van de VVD-fractie veronderstellen dat de aanwijzing van beschermde
natuurmonumenten gebaseerd is op vrijwilligheid.Dit is een misvatting. Wel is het zo dat een beheersplan voor beschermde
natuurmonumenten op grond van de vigerende wet en de Natuurbeschermingswet
1998, slechts kan worden vastgesteld in overeenstemming met de eigenaar/grondgebruiker.
Op grond van het onderhavige wetsvoorstel kan evenwel in voorkomend geval
voor aangewezen richtlijngebieden een beheersplan worden vastgesteld zonder
dat daarover overeenstemming is bereikt met betrokkenen, voorzover althans
beschermde natuurmonumenten zullen samenvallen met aangewezen richtlijngebieden. De leden van de VVD-fractie vragen hoe de beschermingsregimes van bijvoorbeeld
Wetlands worden opgenomen en hoe stringent deze zijn.Zoals hiervoor vermeld valt het merendeel van de aangewezen wetlands samen
met de richtlijngebieden. Het voorgestelde beschermingsregime is toereikend
om ook te voldoen aan de verplichtingen die voortvloeien uit de Wetlandsconventie.c. Samenhang met Flora-en faunawetDe leden van de VVD-fractie vragen waarom in artikel 46, derde lid, van
de Flora- en faunawet de Vogelrichtlijn niet wordt genoemd.In dat artikel wordt de Habitatrichtlijn niet genoemd, de Vogelrichtlijn
wel. De reden voor het niet noemen van de Habitatrichtlijn is dat niet in
alle ingevolge de Habitatrichtlijn te beschermen gebieden, diersoorten die
door de jacht kunnen worden verstoord, primair staan. Habitatgebieden kunnen
bijvoorbeeld ook worden aangewezen vanwege aldaar voorkomende plantensoorten
of habitats.Deze leden vragen ook waarom de wijzigingsvoorstellen in de Flora- en
faunawet niet naar de Raad van State zijn gegaan.Deze voorstellen zijn niet naar de Raad van State gegaan omdat eerst tamelijk
laat bij de implementatie van de Flora- en faunawet de gevolgen van het huidige
artikel 75 van die wet in volle omvang duidelijk zijn geworden. Voor de beleidspraktijk
zijn deze gevolgen ongewenst. Het is daarom wenselijk geoordeeld de reparatie
van artikel 75 van de Flora- en faunawet op de snelst mogelijke wijze te plegen.
Inmiddels is het voorstel tot wijzing van artikel 75 bij nota van wijziging
overgeheveld van dit wetsvoorstel naar het wetsvoorstel tot wijziging van
de Flora-en faunawet op het stuk van de drijfjacht (Kamerstukken II vergaderjaar
2001–2002, 28 020).De leden van de CDA-fractie vrezen voor een discrepantie tussen de beschermingsregimes
van enerzijds de Vogel- en Habitatrichtlijn en anderzijds de Flora- en faunawet.Allereerst wijs ik erop dat het voorgestelde beschermingsregime voor de
richtlijngebieden als ook de Flora- en faunawet beide zijn gebaseerd op de
eisen die de Vogel- en Habitatrichtlijn stellen. De Flora- en faunawet geeft
soorten overal in Nederland bescherming. De werkingssfeer van die wet is dus
niet beperkt tot of gerelateerd aan speciaal aangewezen gebieden. In het kader
van de voorgestelde wijziging van artikel 75 van de Flora- en faunawet streeft
de regering na de vereiste afweging ingevolge de richtlijnen zoveel mogelijk
eenduidig en ook eenmalig te doen plaatsvinden. Dit zal ertoe dienen te leiden
dat voorzover soorten in gebieden betrokken zijn bij de afweging omtrent plannen,
projecten en andere handelingen in beginsel de afweging als vereist ingevolge
de Flora- en faunawet daarin mede zal zijn begrepen. In het kader van de uitvoering
van de voorgestelde wijziging van artikel 75 van de Flora- en faunawet zal
dit voorzover nodig nader worden bepaald.d. Vormgeving van het voorgestelde beschermingsregimeDe leden van de fracties van PvdA en CDA pleiten voor één
beschermingsregime dat kan worden gedifferentieerd. De leden van de fractie
van D66 en GroenLinks stellen hierover ook vragen. De leden van de VVD-fractie
vragen zich in dit verband af wie nu eigenlijk verantwoordelijk is voor de
bescherming van de waarden van de Vogel-en Habitatrichtlijn.Kenmerk van een beschermingsregime zoals door deze leden bedoeld, is vooral
dat op grond daarvan één eigenstandige vergunning zou kunnen worden verleend door één terzake kundige uitvoerder.
Hiervoor heeft de regering niet gekozen op grond van de volgende overwegingen.Met de voorgestelde regeling wordt tot uitdrukking gebracht de wens de
bescherming van natuurwaarden een zaak te doen zijn van een ieder en dus ook
van elk bestuursorgaan. Het beschermen van natuur is een aangelegenheid die
een ieder aangaat en die een ieder moet betrekken bij de afweging omtrent
besluiten. Zoals ook verwoord in de Nota natuur voor mensen, mensen voor natuur,
is het van belang dat de natuur in het hart van de besluitvorming op alle
bestuurlijke niveau's komt te liggen.In dit verband wordt er naar aanleiding van een vraag van de leden van
de fractie van D66 op gewezen dat in het voorgestelde beschermingsregime voor
richtlijngebieden de habitattoets dan ook niet alleen in handen wordt gelegd
van gemeenten en waterschappen. Die toets dient evenzeer te worden verricht
door rijksorganen en organen van de provincies in de gevallen dat die organen
besluiten dienen te nemen die op enigerlei wijze de natuurwaarden in richtlijngebieden
kunnen betreffen. Het gaat hierbij bij voorbeeld om de tracébesluiten
van de Minister van Verkeer en Waterstaat, de mijnbouwvergunningen van de
Minister van Economische Zaken, Planologische Kernbeslissingen (PKB's) van
de Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer en
andere bij die PKB's betrokken sectorale Ministers voorzover het gaat om concrete
beleidsbeslissingen, en om besluiten van de provincie bijvoorbeeld tot het
vaststellen van streekplannen en plannen op grond van de Wet op de waterhuishouding.
Ook de provinciale ontgrondingvergunningen zullen door de provincies in voorkomend
geval getoetst dienen te worden aan het afwegingskader zoals voorgesteld.
Het is naar het oordeel van de regering dan ook zeker niet zo dat met dit
voorstel de weg van de minste weerstand is gekozen. Veeleer is het tegendeel
waar. Andere overheden worden geroepen tot een volwaardige afweging van ook
alle in het geding zijnde natuurwaarden. Dit bevordert een integrale afweging
en bovendien dat de natuurwaarden tijdig bij de besluitvorming worden betrokken.Het door de leden van deze fractie aangevoerde argument dat andere overheden
niet of nauwelijks van de inhoud en gevolgen van de richtlijnen op de hoogte
zijn verliest dan ook zijn kracht. Het is voor de bestuurspraktijk op de lange
duur onwerkbaar als die overheden kunnen blijven handelen, als dat al zo is,
in relatieve onwetendheid van die richtlijnen. Met betrekking tot dit onderdeel
verwijs ik voorts naar het gestelde onder punt i van dit hoofdstuk.Aan de leden van de fracties van de PvdA en D66 kan worden toegegeven
dat een dergelijke aanpak staat of valt met het goed toegankelijk zijn van
kennis en deskundigheid op het gebied van de Vogel- en Habitatrichtlijn. Mijn
inspanningen zijn er thans op gericht bestuursorganen hierin te faciliteren.
Hiertoe zal door het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij onder
meer een handreiking opgesteld voor onder andere bestuursorganen.Ik wijs er daarbij op dat in het voorgestelde regime nauw wordt aangesloten
bij de regeling van de milieu-effectrapportage. Ook bij die regeling zijn
vele verschillende bestuursorganen betrokken en worden zij gedwongen zich
rekenschap te geven van de gevolgen voor het milieu bij het nemen van besluiten.Met het oog daarop is in het voorgestelde artikel 19f bepaald dat de passende
beoordeling van de gevolgen van voorgenomen plannen, projecten en handelingen
voor richtlijngebieden onderdeel uitmaakt van de ten aanzien daarvan voorgeschreven
milieu-effectrapporten.Ook om andere meer technische redenen is gemeend dat het voorliggende
beschermingsregime de voorkeur verdient. Deze hangen samen met het vereiste dat artikel 6 van de Habitatrichtlijn
voorschrijft dat plannen en projecten dienen te worden getoetst. Een vergunning
betreft altijd een concreet project of een concreet voorgenomen handeling
en is dus per definitie uitvoeringsgericht. Met een vergunning kunnen geen
plannen worden getoetst, bijvoorbeeld bestemmingsplannen. Er zullen met andere
woorden dan nadere voorzieningen nodig zijn waarbij de besluitvorming op grond
van andere wettelijke kaders wordt aangestuurd.Uit de vraag van de leden van deze fracties waarom niet één
bestuursorgaan met de habitattoets zou moeten zijn belast, blijkt ook de zorg
voor versnipperde besluitvorming als gevolge van het voorgestelde beschermingsregime.
Voorzieningen zijn voorgesteld om versnipperde besluitvorming te voorkomen.
Centraal middel hiertoe is de voorgestelde regeling voor coördinatie
van de te nemen besluiten, opgenomen in artikel 19j.Deze coördinatieregeling stelt bestuursorganen in staat om adequaat
gezamenlijk tot besluitvorming te komen. Daarenboven bevordert de voorgestelde
verklaring van geen bezwaar de afstemming van besluiten aangezien deze verklaring
of wel door Gedeputeerde Staten of wel door de Minister van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij dient te worden afgegeven.De regering plaatst voorts bij één afzonderlijke vergunning,
te verlenen door één bestuursorgaan, waarbij de schadelijke
effecten van voorgenomen handelingen op natuurwaarden op basis van de Natuurbeschermingswet
afzonderlijk worden afgewogen, de volgende kanttekening. Veelal zullen voor
bepaalde handelingen meer dan één vergunning vereist zijn. Dit
zo zijnde, zal het kunnen voorkomen dat andere vergunningen worden verleend,
terwijl de natuurbeschermingswetvergunning wordt geweigerd. Dit is uit het
oogpunt van de justitiabelen een niet altijd gelukkige situatie. Het voorgestelde
regime draagt ertoe bij dat dit ten aanzien van richtlijngebieden wordt vermeden.
De regering acht dit uit het oogpunt van deregulering, een gewenste ontwikkeling.De leden van de PvdA-fractie vragen om een uiteenzetting naar de precieze
gevolgen van een regime waarbij het regime voor beschermde natuurmonumenten
hetzelfde zou zijn als dat voor richtlijngebieden.Dit zou er in hoofdzaak op neer komen dat in vergelijking tot het huidig
geldend regime voor beschermde natuurmonumenten in bestaande beschermde natuurmonumenten
de eigenstandige vergunning vereist ingevolge artikel 16 van de wet komt te
vervallen en daarmede ook de schorsende werking ten aanzien van verleende
vergunningen in het kader van bezwaar en beroep. Voorts kan het beheer verplicht
worden afgedwongen en geldt er een wettelijke voorziening voor compensatie.
De huidige Natuurbeschermingswet en de Natuurbeschermingswet 1998 kennen geen
verplichting om beheer af te dwingen. Compensatie is thans niet wettelijk
geregeld.e. Bescherming van de EHSDe leden van de fractie van de PvdA en GroenLinks vragen waarom is afgezien
van een voorstel voor een wettelijke regeling voor bescherming en instandhouding
van EHS-gebieden overeenkomstig het thans voorgestelde regime voor richtlijngebieden.
Het regime dat thans wordt voorgesteld voor de richtlijngebieden gaat verder
dan naar het oordeel van het kabinet nodig is voor een effectieve bescherming
van de EHS. Dit geldt bijvoorbeeld het voorgestelde en, in laatste instantie,
afdwingbare beheer. Ook is in de Vijfde Nota (deel 3) besloten het afwegingskader
voor de EHS buiten richtlijngebieden niet volledig gelijk te
doen zijn aan het voorgestelde beschermingsregime voor de richtlijngebieden.
De mogelijkheid voor inbreuk op het «nee-tenzij» uitgangspunt
wordt bepaald door het criterium «redenen van groot openbaar belang»
en niet om «dwingende redenen van groot openbaar belang». Hiertoe
is besloten teneinde beleidsruimte te houden en mogelijkheden voor goed verenigbare
combinaties van functies te kunnen benutten. De regering is voorts van oordeel
dat de wijze waarop thans de bescherming van de EHS is, en kan worden, verzekerd,
op basis van de Wet op de Ruimtelijke Ordening toereikend is. Daarbij slaat
de regering mede acht op de oppervlakte die de totale EHS beslaat.De leden van de fractie van de PvdA vragen om toezending van het rapport
omtrent verschillende beschermingsformules voor het landelijke gebied.Het rapport van een werkgroep van juristen van verschillende betrokken
ministeries, dat mede uit een deelrapportage over de beschermingsformules
voor de Waddenzee handelt, en de daarover geformuleerde conclusies door een
stuurgroep van begeleidende ambtenaren is gelijk met deze nota vertrouwelijk
aan de leden van de Tweede Kamer toegezonden1.
Deze rapportage heeft als bouwsteen gediend voor onder meer de PKB Waddenzee,
de Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening en het SGR deel II, beleidsvoornemen.f. De samenhang met de milieueffectrapportage en compensatieDe leden van de fractie van de PvdA merken op dat de regering blijkens
de memorie van toelichting op de wet (MvT, pagina 20) de passende beoordeling
zoveel mogelijk wenst te combineren met de milieu-effectrapportage. De leden
van de fractie van de PvdA vragen om een toelichting op de procedure die dan
geldt. Ze vragen tevens hoe de regering de kwaliteitswaarborgen ten aanzien
van de passende beoordeling ziet, zoals die ten aanzien van de MER functioneert.In onderdeel d is reeds benadrukt het belang van de voorgestelde koppeling
met de milieueffectrapportage. Dit zal een samenhangende besluitvorming en
evenwichtige afweging van de gevolgen voor natuur en milieu bevorderen. De
mer-procedure, waarbij ook de Commissie Mer een rol speelt, zal daarenboven
borg staan voor kwaliteit van de weging van de gevolgen voor de richtlijngebieden
van voorgenomen activiteiten.Met betrekking tot de in het voorgestelde artikel 19f voorgeschreven procedure
voor de passende beoordeling geldt geen procedure. Daardoor is het eenvoudig
deze te combineren met de procedure voor het opstellen van een milieu-effectrapport.Deze procedure voor de milieueffectrapportage is opgenomen in de Wet milieubeheer
en het daarop gebaseerde Besluit milieu-effectrapportage.Daarin is onder meer voorzien in de mogelijkheid dat het bevoegd gezag
richtlijnen kan uitvaardigen voor het opstellen van een milieu-effect-rapport.
Daarbij kan dan in voorkomend geval in het bijzonder aandacht worden gevraagd
voor de aspecten die bij de passende beoordeling als bedoeld in artikel 19f
van dit wetsvoorstel betrokken dienen te worden. Voorts geldt dat vertegenwoordigers
van de Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij als wettelijk adviseur
voor de milieu-effect- rapportage zijn benoemd. Zij kunnen dus mede toezien
op het adequaat uitoefenen van een passende beoordeling als bedoeld.De leden van de PvdA fractie stellen een vraag naar de aard van de passende
beoordeling. Een passende beoordeling is een schriftelijk stuk waarin de effecten
van een voorgenomen plan, project of handeling op de instandhoudingsdoelstellingen
van een richtlijngebied zijn beschreven. Het dient een geobjectiveerd
stuk te zijn. Een passende beoordeling is noodzakelijk als de betreffende
activiteiten significante gevolgen zullen kunnen hebben voor het gebied. Ook
over dit begrip«significante gevolgen» stellen deze leden vragen.
Hierover is het volgende ontleend aan de handleiding van de Europese Commissie
over artikel 6 van de Habitatrichtlijn. Wat als een significant gevolg moet
worden aangemerkt, is geen kwestie van willekeur. Ten eerste wordt de term
in de richtlijn als een objectief begrip gehanteerd. Ten tweede is een consequente
interpretatie van significant noodzakelijk om te garanderen dat Natura 2000
als coherent netwerk functioneert. Deze objectiviteit betekent geenszins dat
geen rekening moet worden gehouden met de specifieke bijzonderheden en milieukenmerken
van het beschermd gebied. Daarbij moet rekening worden gehouden met de instandhoudingsdoelstellingen
voor het gebied.Blijkens artikel 19g van het wetsvoorstel is belangrijk toetspunt of de
natuurlijke kenmerken van het gebied worden aangetast.Ook vragen deze leden hoe wordt toegezien op cumulatie van effecten. Dit
zal met name een taak zijn van provincies en de Minister van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij. In het kader van de verklaring van geen bezwaar zal hierop kunnen
worden toegezien.De leden van de PvdA-fractie vragen of adviesbureau's die gemeenten en
anderen adviseren voldoende deskundig zijn.Ik kan niet overzien of dit het geval is. Wel heb ik signalen ontvangen
dat deze bureau's zich, gedreven door de actualiteit van dit onderwerp, sterk
op het vraagstuk van de Vogel- en Habitatrichtlijn oriënteren. Vanuit
het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij wordt hieraan een impuls
gegeven door het meer toegankelijk maken van informatie over de Vogel- en
Habitatrichtlijn opdat bestuursorganen en belanghebbenden informatie kunnen
vragen over de kwaliteit van richtlijngebieden en het voorkomen aldaar van
soorten.De leden van de fractie van de PvdA constateren dat de bepalingen met
betrekking tot de natuurcompensatie in de onderhavige wet zeer summier zijn.
Dit omdat de uitwerking van het natuurcompensatiebeginsel nog volop in ontwikkeling
is. De leden van de PvdA-fractie zijn van mening dat een aantal uitgangspunten
in het wetsvoorstel zou kunnen worden opgenomen. In het bijzonder wat betreft
de tijdigheid, de kwaliteit en de omvang van de natuurcompensatie. Deze leden
doen terzake enkele voorstellen.Met het vigerend Structuurschema Groene Ruimte wordt thans de nodige ervaring
opgedaan. Uitgangspunten voor compensatie zijn daarin maar ook in de Nota
natuur voor mensen,mensen voor natuur vastgelegd.Voorshands meen ik dat daarmee, in samenhang met het voorgestelde artikel
19h, zou moeten worden volstaan. Dat artikel stelt als eis aan de compensatie
dat gewaarborgd dient te zijn dat de algehele samenhang van Natura 2000 bewaard
blijft. In de voorgestelde ministeriële regeling kan een en ander worden
uitgewerkt. Ik meen dat hiervoor lagere regelgeving de voorkeur dient te hebben
teneinde te kunnen bewerkstelligen dat er terzake van de compensatie regels
zullen gelden waarmee de uitvoeringspraktijk ook uit de voeten kan. Dit is
thans naar mijn oordeel nog onvoldoende uitgekristalliseerd.g. Coördinatie van de besluitvormingDe leden van de CDA-fractie vrezen dat als gevolg van het voorgestelde
regime besluiten die op grond van sectorale wetten zullen worden genomen het
risico in zich zullen bergen van interne inconsistentie omdat het niet mogelijk
zal blijken conflicterende belangen met elkaar te verenigen.Ook
de leden van de fractie van GroenLinks tonen zich hierover bezorgd.De regering is van oordeel dat dit risico juist wordt vermeden met het
voorgestelde stelsel. In het kader van de sectorale besluitvorming zal vanaf
het begin de belangenafweging ook de natuurwaarden dienen te betreffen. Daarmee
wordt consistente eenduidige besluitvorming bevorderd. In ieder geval wordt
met een afzonderlijke vergunning op grond van de Natuurbeschermingswet consistente
besluitvorming niet meer gediend. Veeleer bestaat dan het risico dat de burger
zich uiteindelijk geconfronteerd ziet met een sectorale vergunning die anders
of tegengesteld luidt dan de Natuurbeschermingswetvergunning als deze laatste
al zou worden verleend.Op het punt van een evenwichtige besluitvorming is dit voorstel een stap
voorwaarts, zowel gezien vanuit de optiek van het natuurbeschermingsbeleid
maar ook vanuit die van deregulering. De voorgestelde coördinatieregeling,
opgenomen in het voorgestelde artikel 19j, draagt daaraan bij.Deze regeling bewerkstelligt dat er een gecoördineerde besluitvorming
plaatsvindt, waarnaar ook de leden van de fractie van GroenLinks vragen, als
meer bestuursorganen omtrent projecten of handelingen besluiten dienen te
nemen.Ook bij die gecoördineerde besluitvorming geldt onverkort het voorgestelde
toezichtsstelsel. De leden van de fractie van GroenLinks tonen zich hierover
bezorgd.Bij dit laatste teken ik, wellicht ten overvloede, aan dat met dit wetsvoorstel
vanzelfsprekend slechts de regels worden gegeven. Dat betekent dat het aan
de toepassingspraktijk zal liggen hoe het resultaat zal zijn. Ik ben van oordeel
dat met dit wetsvoorstel voldoende randvoorwaarden worden gegeven om tot een
juiste toepassing van de richtlijnverplichtingen te komen. Het is immers in
het belang van een ieder, en dus ook in het belang van de betrokken overheidsorganen,
terzake goede beslissingen te nemen.De leden van de ChristenUnie zijn er niet van overtuigd dat inhoudelijke
coördinatie niet noodzakelijk is.De regering is van oordeel dat met de voorgestelde coördinatieregeling
ook inhoudelijk voldoende afstemming zal kunnen worden bereikt. De voorgestelde
regeling laat de bevoegdheid tot besluitvorming voor de verschillende betrokken
overheidsorganen onverlet. Het komt de regering niet wenselijk voor ook nadere
voorzieningen te treffen voor die besluitvorming. In het Nederlandse bestuursmodel
zou dat immers een verregaande beperking kunnen opleveren van de bevoegdheden
die aan die bestuursorganen zijn toegekend. Voor de onderhavige materie acht
de regering zodanige beperking dan ook niet gewenst. Zij is ook niet nodig.
De regering is ervan overtuigd dat het samenstel van regels voldoende kan
bewerkstelligen dat alle bestuursorganen gelijkluidende besluiten zullen nastreven.
De voorgestelde coördinatieregeling bewerkstelligt immers dat zij alle
over dezelfde informatie zullen beschikken voor die besluitvorming. Veelal
zal dit een milieu-effectrapport zijn waarin de passende beoordeling als bedoeld
in dit wetsvoorstel mede zal worden geïncorporeerd. Ook het gezamenlijk
overleg waartoe de coördinatieregeling in de praktijk zal leiden, bevordert
een eenduidige besluitvorming.Ook verzoeken deze leden aan te geven of het voorliggende wetsvoorstel
nu wel voldoende mate aansluit bij andere wetten.Op dit punt geldt vooral de voorgestelde voorziening waarbij aansluiting
is gezocht bij de regeling inzake de milieu-effectrapportage in de Wet milieubeheer.
De voorgestelde regeling in de artikelen 19e, tweede lid, en 19f,
tweede en derde lid, bevat de terzake noodzakelijke voorzieningen. Over de
afstemming van het voorliggende wetsvoorstel met het wetsvoorstel Ammoniak
en Veehouderij heeft de Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij de
Kamer op 20 december 2001 bericht. Hierin is uiteengezet dat van een stapeling
van vergunningen geen sprake is. Hoe in de praktijk de afstemming van de habitattoets
en de uit het wetsvoorstel Ammoniak en Veehouderij voortvloeiende toets gestalte
is thans voorwerp van nader onderzoek.h. Bestaand gebruikDe leden van de PvdA-fractie vragen of in richtlijngebieden rekening wordt
gehouden met bestaand en nieuw gebruik.De leden van de fractie van D66 vragen of krachtens artikel 6, tweede
lid, van de Habitatrichtlijn het bestaand gebruik niet moet worden getoetst.
Deze leden wijzen erop dat dit dan op gespannen voet lijkt te staan met het
oordeel van de regering dat bestaand gebruik in beginsel moet kunnen worden
voortgezet.De leden van de fractie van de ChristenUnie constateren dat bestaand gebruik
in principe kan worden voortgezet. Zij vragen tegen de achtergrond van vooralsnog
bestaande onduidelijkheid over begrippen als «in principe» en
«significante gevolgen» of er voldoende helderheid bestaat ten
aanzien van de rechtszekerheid van bestaande beheerders. Zo niet op welke
termijn daar duidelijkheid over bestaat. De leden van de SGP-fractie zijn
beducht voor stapeling van de regelgeving en vragen of de constatering dat
boeren door de extra beschermingslaag van de Natuurbescher- mingswet nog verder
in hun bedrijfsvoering beperkt worden klopt.Over het algemeen zal het bestendig gebruik in principe kunnen worden
voortgezet. Immers, juist dat gebruik heeft ertoe bijgedragen dat de natuurwaarden
van het gebied tot hun actuele ontwikkeling zijn gekomen. De regering is evenwel
van mening dat een en ander anders komt te liggen indien op enig moment mocht
blijken dat in een Vogel- of Habitatrichtlijngebied toch een vorm van gebruik
bestaat die significante gevolgen heeft of kan hebben voor de waarden waarvoor
dat gebied is aangewezen. Dit betekent dat de ontwikkeling van de waarden
ter plekke bepalend is voor de vraag of passende maatregelen, conform het
gestelde in artikel 6, genomen moeten worden. Met een goede duiding van de
instandhoudingsdoelstellingen in het aanwijzingsbesluit kan zekerheid worden
geboden.i. Externe werkingDe leden van de PvdA-fractie vragen hoe burgers een besluit van het bevoegd
gezag dat er geen sprake is van externe werking, juridisch kunnen aanvechten.Ik stel vast dat het hier in feite gaat om de situatie dat het bevoegd
gezag bij een besluit over een plan, project of andere handeling buiten een
Vogel- of Habitatrichtlijngebied aanneemt dat er van dat plan, project of
die andere handeling geen gevolgen uitgaan voor het betrokken richtlijngebied.
Burgers kunnen tegen een dergelijk besluit bezwaar of beroep aantekenen.De leden van de fractie van de VVD vragen naar de reikwijdte van de externe
werking. Ook de leden van de fractie van de ChristenUnie vragen naar de «schaduwwerking»
van de aangewezen richtlijngebieden en de gevolgen ervan voor gebruiksmogelijkheden
van beheerders en grondeigenaren in de omgeving van die gebieden. De reikwijdte van de externe werking is afhankelijk van de omstandigheden
in het concrete geval. De toets die op dit punt dan ook steeds van geval tot
geval dient te worden gemaakt, is of de betreffende activiteit gevolgen zal
hebben voor de te beschermen natuurwaarden in het richtlijngebied. Dit is
niet anders dan thans reeds het geval is voor bijvoorbeeld al de gebieden
die als beschermd of staatsnatuurmonument zijn aangewezen op grond van de
Natuurbeschermingswet.In het algemeen kan geen antwoord worden gegeven op de vraag van de leden
van de fractie van de VVD of «Delta-activiteiten» in Zeeland mogelijk
gevolgen kunnen hebben voor de bescherming van de Waddenzee. In zijn algemeenheid
kan in dat verband wel worden opgemerkt dat de afstand tot een Vogel- en Habitatrichtlijngebied
niet bepalend is maar het mogelijke effect van een voorgenomen activiteit.Hetzelfde geldt voor de vraag van de leden van deze fractie omtrent activiteiten
in het land waar sprake is van een brede vogeltrek van beschermde vogels,
ook al hebben die activiteiten plaats op grote afstand tot aangewezen richtlijngebieden.
Wel zal het met betrekking tot dit laatste over het algemeen zo zijn dat naar
mate de activiteiten verder van de richtlijngebieden worden uitgevoerd, de
gevolgen daarvan op voorhand minder worden.Ik streef ernaar over de reikwijdte van de externe werking per gebied
zoveel mogelijk duidelijkheid te geven door indicatieve lijsten van activiteiten
die mogelijk gevolgen kunnen hebben voor de te beschermen natuurgebieden.Dit geschiedt bij de besluiten waarbij de gebieden worden aangewezen en
kan verder worden uitgewerkt in de voorgestelde beheersplannen.Belangrijke aandachtspunten zijn ten aanzien van de externe werking onder
meer grondwateronttrekkingen in de nabijheid van dergelijke gebieden.Bovenstaande beschouwing komt mede tegemoet aan het pleidooi van de leden
van de fractie van de ChristenUnie in ieder geval voorbeelden van externe
activiteiten te benoemen.j. Overige onderwerpenVoorts vragen de leden van de PvdA- fractie naar de reden waarom is gesteld
dat het regime van artikel 6 van de Habitatrichtlijn wel handleiding dient
te zijn maar niet verplicht behoeft te worden toegepast.Het regime van artikel 6 is een regime dat verplicht dient te worden toegepast.De leden van de fractie van de VVD vragen of Nederland in aanmerking komt
voor het toepassen van artikel 4, tweede lid, van de Habitatrichtlijn en of
de Nederlandse regering bereid is deze mogelijkheid te benutten.Dit artikel stelt dat als gebieden met een of meer prioritaire typen natuurlijke
habitats en een of meer prioritaire soorten in oppervlakte meer dan 5% van
het nationale grondgebied beslaan, de lidstaten, met instemming van de Commissie
de criteria van bijlage III (fase 2) voor de selectie van alle gebieden van
communautair belang op hun grondgebied flexibeler kunnen toepassen. In Nederland
doet deze situatie dat dergelijke gebieden meer dan 5% van het grondgebied
beslaan zich niet voor.De leden van de fracties van D66 en van GroenLinks merken beide op dat
de instandhoudingsdoelstellingen, die opgenomen zijn in de aanwijzingsbesluiten,
van groot belang zijn. Dit omdat andere ingrepen in het gebied tegen de achtergrond
van de instandhoudingsdoelstellingen beoordeeld moeten worden. De leden van beide fracties merken op dat niet alle reeds genomen aanwijzingsbesluiten
voldoen aan de eis van het bevatten van een instandhoudingsdoelstelling.Uit de beschikkingen waarbij gebieden zijn aangewezen als richtlijngebieden
kan naar mijn oordeel over het algemeen de instandhoudingsdoelstelling worden
afgeleid als deze in voorkomend geval niet met zoveel woorden is bepaald.
Met name bij «vroege» aanwijzing van vogelrichtlijngebieden kan
zich mogelijk onduidelijkheid op dit punt voordoen. Ik ben van oordeel dat
zich dat in de praktijk zal oplossen als gevolg van de overlap die er bij
deze gebieden over het algemeen zal zijn met beschermde en staatsnatuurmonumenten.
De beschermingsdoelstellingen daarvan worden immers onverkort verzekerd in
het voorgestelde regime voor de richtlijngebieden.3. InstandhoudingsbeheerIn dit hoofdstuk worden de onderdelen «afstemming en draagvlak»,
«instandhoudingsbeheer» en «beheersplannen» uit het
verslag behandeld vanuit de navolgende invalshoeken:a. positie van natuurbeschermingsorganisaties en belanghebbenden;b. relatie met Programma Beheer;c. beheersplannen end. bestaand en toekomstig gebruik.a. Positie natuurbeschermingsorganisaties en belanghebbendenDe leden van de VVD-fractie wijzen erop dat agrarisch- en particulier
natuurbeheer tot op heden succesvolle instrumenten zijn, maar dat de beheersstructuur
in het wetsvoorstel volledig verplicht is. Wat zijn hiervan de gevolgen voor
het draagvlak onder bijvoorbeeld boeren, zo vragen deze leden. De leden van
de PvdA-fractie informeren naar de rol van belanghebbenden en natuurbeschermingsorganisaties
bij het waarborgen van de nakoming door Nederland van haar Europeesrechtelijke
verplichtingen. De leden van de SGP-fractie stellen dat tegen de huidige Natuurbeschermingswet
bij een groot aantal boeren bezwaren bestaan, vooral veroorzaakt door onduidelijkheid
en een te beperkte communicatie over de gevolgen van de aanwijzing van de
Vogelrichtlijngebieden. De fractie stelt de vraag of de regering voornemens
is de communicatie richting boeren te verbeteren.In het Nederlandse natuurbeheer spelen natuurbeschermingsorganisaties,
agrariërs en andere belanghebbenden van oudsher een belangrijke rol.
Ook met betrekking tot het (instandhoudings)beheer van de Vogel- en Habitatrichtlijngebieden
acht ik natuurbeschermingsorganisaties, agrariërs en andere belanghebbenden
onmisbaar. Ik ben dan ook van mening dat een op vrijwillige basis geschoeide
beheer van Vogel- en Habitatrichtlijngebieden voorop moet staan. Hiervoor
staat het instrumentarium van de subsidieregelingen uit Programma Beheer ter
beschikking. De voorgestelde regeling van het instandhoudingsbeheer van Vogelen
Habitatrichtlijngebieden in de artikelen 19a tot en met 19c van het wetsvoorstel
en daarmee de versterkte rol van de overheid voor dat beheer van natuurgebieden
is een door artikel 6 van de Habitatrichtlijn verplicht sluitstuk. Hiervan
behoeft alleen gebruik te worden gemaakt indien ondanks de mogelijkheden van
Programma Beheer, het voor de instandhouding van het richtlijngebied vereiste
beheer niet van de grond komt.In dit licht bezien ben ik er niet voor bevreesd dat, mits goed gecommuniceerd
met de betrokken doelgroepen, voor een afbrokkelend draagvlak gevreesd behoeft
te worden. Een gerichte communicatie over het wetsvoorstel en het verbeteren
van de toegankelijkheid van relevante informatie acht ik van
groot belang. Dit is uitgangspunt van beleid. Met het oog op het verder verduidelijken
en bekend maken van de consequenties van de internationale gebiedsaanwijzingen
wordt momenteel gewerkt aan de voorbereiding van een handreiking.De leden van de PvdA-fractie pleiten voorts voor een actieve inschakeling
van natuurbeschermingsorganisaties en belanghebbenden bij de naleving van
de wet. Het toezicht op de naleving van de wet dient primair te berusten bij
de reguliere daartoe geëigende overheidsinstanties. Dit neemt niet weg
dat bedoelde organisaties ook thans reeds een belangrijke signalerende rol
kunnen vervullen en dit ook doen. Uiteraard kan slechts het bevoegd bestuur
jegens grondeigenaren en gebruikers in voorkomend geval handhavend optreden.b. Relatie met Programma BeheerDe leden van de PvdA-fractie vragen of er gewerkt wordt om de reikwijdte
van Programma Beheer te verbeteren. Voorts vragen de leden van de CDA-fractie
of Programma Beheer in de ogen van de Europese Commissie geaccepteerd wordt
als voldoende grondslag voor de bescherming van de natuur zoals de Europese
richtlijnen voorschrijven. De leden van de fractie van de ChristenUnie informeren
of er problemen worden voorzien door de verschillende maatregelen die voortvloeien
uit de verschillende instrumenten.Voor het beheer van Vogel- en Habitatrichtlijngebieden staan verschillende
instrumenten en middelen ter beschikking. Het belangrijkste is het subsidie-instrumentarium
uit Programma Beheer, dat de mogelijkheid biedt beheerders te stimuleren het
gewenste beheer te realiseren. Aan de basis van deze subsidies liggen de provinciale
natuur- en beheersgebiedsplannen, waarin is aangegeven welke natuurdoelen
kwalitatief en kwantitatief moeten worden gerealiseerd c.q. in stand worden
gehouden. Deze natuurdoelen moeten overeenkomen met de instandhoudingsdoelstellingen
voor de Vogel- en Habitatrichtlijngebieden. Daarmee staat het door Programma
Beheer gestimuleerde beheer eveneens ten dienste aan het instandhoudingsbeheer
van deze richtlijngebieden.Op dit punt zijn er bestuurlijke afspraken met de provincies. Ik ga er
vanuit dat het uit Programma Beheer en uit de Vogelen Habitatrichtlijn voortvloeiende
(instandhoudings)beheer is of wordt afgestemd zodat zij in elkaars verlengde
liggen en elkaar versterken voor het behalen van de gewenste natuurdoelen.
Desalniettemin zal ik, zoals in het SGR II, deel 1, is aangegeven, in de periode
tussen deel 1 en deel 3 onderzoeken of en zo ja hoe de toetsende rol van het
Rijk op dit punt nader ingevuld kan worden.Voorts ben ik voornemens de werkingssfeer van de subsidieregelingen in
Programma Beheer uit te breiden. Voorzien is dat ca. 15 000 ha ganzengebieden
in Vogelrichtlijngebieden dit najaar onder de werkingssfeer van Programma
Beheer vallen. De uitbreiding van de werkingssfeer van Programma Beheer naar
in richtlijngebieden voorkomende duingebieden acht ik niet nodig. Binnen het
huidige beheer zijn voldoende waarborgen om de gewenste natuurdoelen in stand
te houden c.q. te ontwikkelen.De zorg van de Europese Commissie over het in de Vogel- en Habitatrichtlijn
voorgeschreven instandhoudingsbeheer in Nederland betreft hoofdzakelijk het
niet rechtens kunnen afdwingen van beheersmaatregelen. Het Programma Beheer
bevat hiervoor immers geen grondslag.Met de voorgestelde regeling in de artikelen 19a, 19b en 19c van het wetsvoorstel,
waarmee in de gevallen, dat het vereiste beheer ondanks de mogelijkheden
van Programma Beheer niet van de grond komt, de eigenaar of gebruiker kan
worden gedwongen tot het treffen van de noodzakelijke beheersmaatregelen,
wordt deze zorg weggenomen.De leden van de PvdA-fractie vragen waarom voor beschermde natuurmonumenten
en richtlijngebieden niet een automatisch recht bestaat op vergoeding van
de kosten van beheer.De reden dat in het wetsvoorstel geen automatisch recht is toegekend op
vergoeding van de kosten van beheer, hangt direct samen met de eerdergenoemde
samenloop tussen de subsidieregelingen in het kader van Programma Beheer en
het in het voorliggende wetsvoorstel verplicht voorgeschreven beheer. Voor
het vereiste instandhoudingsbeheer kunnen beheerders immers een beroep doen
op de subsidies in het kader van Programma Beheer. Het wetsvoorstel voorziet
in een aanvullende regeling voor de uitzonderlijke situaties, dat het beheer
moet kunnen worden afgewongen. In die gevallen zal een vergoeding kunnen worden
verstrekt gebaseerd op de schadeloosstellingsregeling in artikel 31 van de
Natuurbeschermingswet 1998.c. BeheersplannenDe leden van de PvdA-fractie en de leden van de fractie van de ChristenUnie
achten het wenselijk dat voor elk aangewezen richtlijngebied beheersplannen
worden opgesteld.De leden van de CDA-fractie zijn van oordeel dat de eigenaar/gebruiker
het recht krijgt om het provinciaal bestuur te verzoeken een beheersplan op
te stellen, aan welk verzoek het provinciaal bestuur ook gevolg zou moeten
geven. De leden van de fractie van D66 informeren of een facultatief beheersplan
niet in strijd is met de Habitatrichtlijn.In het voorgestelde artikel 19a is het opstellen van een beheersplan neergelegd
als een bevoegdheid van het provinciaal bestuur. Deze regeling staat niet
in de weg dat om het opstellen van beheersplannen kan worden verzocht. Het
gaat naar het oordeel van de regering echter een stap te ver dat altijd aan
dit verzoek gevolg wordt gegeven. Het bevoegd bestuursorgaan kan hierover
beslissen waarbij naar mijn oordeel de wens van betrokkenen om een beheersplan
wel een zwaarwegend gewicht toekomt. Het verplicht voorschrijven van een beheersplan
doet mijn inziens echter geen recht aan artikel 6, eerste lid van de Habitatrichtlijn.
Hierin staat dat «zo nodig» een beheersplan wordt vastgesteld.
Een dergelijk plan is dus niet in alle gevallen noodzakelijk en kan afhankelijk
worden gesteld van de instandhoudingsdoelstelling van het betrokken richtlijngebied.
Met name omdat de richtlijngebieden geheel of gedeeltelijk in beheer zijn
van de Staat is het verplicht voorschrijven van een beheersplan in alle gevallen
minder nodig, omdat de Staat dat beheer dan zelf kan bepalen. Een pragmatische
benadering verdient dan de voorkeur. Voorts vragen de leden van de fractie
van D66 of het niet nuttig is het juridische beschermingsregime van een gebied
in een beheersplan vast te leggen.Ik stel vast dat de suggestie van de leden van de fractie van D66 gaat
in de richting van een plan, waarin al het bestaande en toekomstige gebruik
van een Vogel- en Habitatrichtlijngebied wordt gereguleerd. De Habitatrichtlijn
schrijft een dergelijk plan niet voor, maar ziet veeleer op een plan dat specifiek
is toegesneden op het direct aan de natuurwaarden gerelateerde beheer van
de Vogel- en Habitatrichtlijngebieden. Het voorgestelde beheersplan in het
wetsvoorstel is hiermee in lijn.De leden van de fractie van de PvdA stellen dat het beheersplan aan zal
moeten geven op welke wijze de «natuurdoelstellingen» worden nagestreefd,
niet alleen door instandhouding maar ook door ontwikkeling zo menen deze leden. Ik onderschrijf deze zienswijze. Instandhouding is het geheel van maatregelen
die nodig zijn voor het behoud of herstel van de habitats en of soorten waarvoor
de betreffende gebieden zijn of worden aangewezen. In de handreiking die momenteel
wordt opgesteld zal hier nader op worden in gegaan.Voorts vragen de leden van de PvdA-fractie zich af op welke schaal beheersplannen
moeten worden gemaakt. De PvdA-leden pleiten voor één integraal
plan per gebied. Verder vragen de leden van de PvdA-fractie zich af of in
situaties waar meerdere overheden actief zijn in één richtlijngebied
gewaarborgd is dat het beheersplan en de uitvoering daarvan door al deze overheden
gedragen wordt. Als voorbeeld wordt een gebied als de Waddenzee genoemd. Daarbij
wordt gevraagd op welke wijze de coördinatie zal plaatsvinden en in hoeverre
dit afwijkt van de huidige werkwijze in het gebied.Op welke schaal beheersplannen zoals voorgesteld in de artikelen 19a en
19b van het wetsvoorstel zullen worden opgesteld, hangt sterk af van de instandhoudingsdoelstelling
van de betrokken gebieden en de mate waarin deze instandhoudingsdoelstellingen
in beheer zijn veiliggesteld. Ik teken hierbij aan dat ik voornemens ben het
Programma Beheer te evalueren. Over de uitkomsten zal ik de Kamer te zijner
tijd informeren. Vooralsnog heb ik geen reden aan te nemen dat het beheer
in de richtlijngebieden in dat opzicht te wensen overlaat. Naar verwachting
is het op grote schaal opstellen van beheersplannen dan ook niet noodzakelijk.In het voorgestelde artikel 19a is bepaald dat ook voor een gedeelte van
een Vogel- of Habitatrichtlijngebied een beheersplan kan worden opgesteld.
Ik acht deze flexibiliteit in het wetsvoorstel geboden nu in de bestuurspraktijk
voor grote uitgestrekte richtlijngebieden het vanuit de instandhoudingsdoelstelling
geredeneerd niet altijd noodzakelijk behoeft te zijn voor het gehele gebied
alomvattende beheersmaatregelen voor te schrijven.De bevoegdhedenverdeling voor het opstellen van een beheersplan in artikelen
19a en 19b kan ertoe leiden dat binnen één Vogel- of Habitatrichtlijngebied
zowel het provinciaal bestuur als één van de ministers bevoegd
is een beheersplan, voor het gedeelte van het richtlijngebied dat onder zijn
verantwoordelijkheid valt, op te stellen. Van het verplicht voorgeschreven
overleg en de betrokkenheid van de Minister van Landbouw, Natuurbeheer en
Visserij bij de opstelling van beheersplannen door andere ministers gaat naar
mijn oordeel een sterke impuls uit voor een gecoördineerde dan wel afgestemde
aanpak.In het door de leden van de PvdA-fractie aangevoerde voorbeeld van de
Waddenzee zie ik dan ook niet veel verschil met de huidige werkwijze. Ik teken
hierbij aan dat het wetsvoorstel de vaststelling van één integraal
beheersplan door de bevoegde gezagen niet in de weg staat.De vraag van de leden van fracties van het CDA en D66 of een beheersplan
dat uitsluitend in overeenstemming met de eigenaar/gebruiker kan worden opgesteld
de toets der Europese kritiek wel kan doorstaan, moet ontkennend worden beantwoord.
Het treffen van voor de instandhouding van het Vogel- of Habitatrichtlijngebied
noodzakelijke beheersmaatregelen is daardoor afhankelijk van de medewerking
van de eigenaar/gebruiker. Het niet kunnen afdwingen van dit beheer is een
majeur punt van kritiek van de Europese Commissie op de regeling van het beheersplan
in de vastgestelde maar nog niet inwerking getreden Natuurbeschermingswet
1998. In het wetsvoorstel is er daarom voor gekozen dat een beheersplan eenzijdig
kan worden vastgesteld, overigens omkleed met tal van waarborgen. Ik wijs
u in dit verband op mogelijkheid tegen het plan bezwaar en beroep aan te tekenen. De leden van de fractie van GroenLinks merken op dat veel gebieden beheersplannen
kennen. Het argument van teveel aan bestuurslasten is dan naar hun mening
ook niet terecht.In de gevallen waarin beheersplannen aanwezig zijn en mede zijn toegesneden
op het beheer van richtlijngebieden bestaat naar mijn oordeel uit een oogpunt
van efficiënt overheidsbestuur geen noodzaak voor het opstellen van nog
een beheersplan. Een dergelijke stapeling van plannen acht ik in beginsel
ongewenst. Een en ander komt slechts anders te liggen als blijkt dat het noodzakelijke
beheer van het Vogel- of Habitatrichtlijngebied niet van de grond komt. In
die gevallen acht ik een beheersplan als bedoeld in de voorgestelde artikelen
19a en 19b noodzakelijk het vereiste beheer af te dwingen.Ik onderschrijf de stelling van de leden van GroenLinks dat een goed inzicht
in natuurwaarden en instandhoudingsdoelstellingen de beoordeling van plannen
en projecten ten goede komt. Ik trek hieruit evenwel niet de conclusie dat
dan ook maar in alle gevallen beheersplannen moeten worden opgesteld. Dit
inzicht kan namelijk ook ontleend worden aan andere bronnen zoals het aanwijzingsbesluit
voor het gebied zelve en de natuurgebiedsplannen die in het kader van Programma
Beheer door provincies worden opgesteld.In tegenstelling tot wat de leden van de GroenLinks-fractie menen, kan
het beheersplan, dat gekoppeld is aan de instandhoudingsdoelstelling van een
gebied, ook betrekking hebben op nationale natuurwaarden, voorzover deze op
grond van artikelen 10a of 15a zijn opgenomen in de instandhoudingsdoelstelling
van het betrokken gebied.In antwoord op een daartoe strekkende vraag van de leden van de PvdA-fractie
merk ik op dat artikel 21 van de Natuurbeschermingswet 1998 waarin de mogelijkheid
is opgenomen dat door of vanwege het bevoegd gezag zelf maatregelen worden
getroffen om ernstige aantasting van een beschermd natuurmonument te voorkomen,
nog niet in werking is getreden.d. Bestaand en toekomstig gebruikDe leden van de PvdA-fractie constateren dat in de richtlijngebieden thans
soms activiteiten plaatsvinden die strijdig zijn met de richtlijnen en vragen
op welke wijze dit bestaand gebruik zal worden aangepakt. De leden van de
PvdA-fractie stellen voorts dat het wetsvoorstel de indruk wekt dat de regering
bestaand gebruik van natuurgebieden niet ter discussie wil stellen. Naar de
mening van de leden van de PvdA-fractie valt er echter een aantal activiteiten
te noemen waar continuering van het bestaand gebruik in strijd zou kunnen
zijn of in de toekomst in strijd zou kunnen komen met de instandhoudingsdoelstellingen
voor de richtlijngebieden. In dit verband merken de leden van de PvdA-fractie
op dat de formulering in artikel 19a, derde lid, hier echter, ongewild, strijdig
mee kan zijn.De leden van de fractie van GroenLinks informeren hoe ervoor wordt gezorgd
dat voor bestaande en toekomstige activiteiten die niet op het beheer zijn
gericht, in een zorgvuldige procedure met inspraak en beroep wordt voorzien.Ik stel voorop dat het naleven van de Europeesrechtelijke verplichtingen
uitgangspunt is. Het huidig bestaand gebruik binnen de richtlijngebieden kan
in beginsel worden voortgezet. Dit laat onverlet dat mocht het bestaande gebruik
significante gevolgen hebben of krijgen voor het betrokken richtlijngebied
dat dan het gebruik onderhevig is aan de afweging van de richtlijn. Ik ben
van mening dat artikel 19a, derde lid, als zodanig gelezen kan worden. Overigens
merk ik op dat in de aangewezen richtlijngebieden diverse bestaande
functies zijn zoals recreatief gebruik, waterstaatkundig beheer, scheepvaart,
agrarisch gebruik en militair gebruik. Voor deze functies geldt dat het huidig
gebruik geen beletsel is geweest voor de aanwezigheid van de natuurwaarden
waarvoor de instandhoudingsdoelstellingen gelden.De leden van de PvdA-fractie vragen voorts op welke wijze derden bezwaar
kunnen maken tegen opname van schadelijke activiteiten in een beheersplan.Ik merk op dat belanghebbenden hiertegen bezwaar kunnen aantekenen bij
het bevoegd gezag dat het plan heeft vastgesteld. Tegen een beslissing op
bezwaar staat vervolgens ingevolge artikel 39 van de Natuurbescher- mingswet
1998 beroep open bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.De leden van de fractie van GroenLinks informeren of met opname van niet
aan het beheer gerelateerde activiteiten in een beheersplan wel een voldoende
juridische en inhoudelijke toetsing van deze activiteiten wordt voorgesteld.De voorgestelde regeling in de artikelen 19a en 19b voorziet erin dat
in het plan beheersmaatregelen worden beschreven die noodzakelijk zijn om
de betrokken natuurwaarden in het richtlijngebied in stand te houden. De aard
van het beheersplan verzet zich er niet tegen dat niet aan het beheer gerelateerde
zaken, voorzover niet in strijd met de instandhoudingsdoelstelling, in het
plan worden opgenomen. Volgens de Europese Commissie is het beheersplan bij
uitstek het instrument waarin de afstemming van het gebruik met het wenselijk
beheer plaatsvindt. In de gevallen dat activiteiten strijdig zijn of zouden
kunnen zijn met de instandhoudingsdoelstelling verplicht het wetsvoorstel
dat het afwegingskader wordt doorlopen. De conclusie van de leden van de fractie
van GroenLinks dat dergelijke activiteiten via een beheersplan een passende
beoordeling kunnen ontlopen, deel ik dan ook niet. In voorkomende gevallen
zal ik niet aarzelen de in het wetsvoorstel opgenomen voorzieningen in de
sfeer van het toezicht te hanteren om het gebruik van het beheersplan in de
door de leden van GroenLinks-fractie gesignaleerde zin te redresseren.3. Capita selectaIn dit hoofdstuk worden de onderdelen «Verklaring van geen bezwaar»,
«Opschortende werking», «Handhaving», «Onteigening»,
«Lasten» en «Inwerkingtreding en evaluatie» uit het
verslag besproken. Het onderdeel «Verbod op schadelijke handelingen»
is in evengenoemde onderdelen meegenomen.a. Verklaring van geen bezwaarDe leden van de fracties van PvdA, CDA en D66 zetten vraagtekens bij de
Europeesrechtelijke houdbaarheid van de bepaling inhoudende dat de verklaring
van geen bezwaar wordt geacht te zijn gegeven, indien na zes weken op het
verzoek voor een dergelijke verklaring niet is beslist. De leden van de fractie
van D66 refereren voorts aan de kritiek van de Europese Commissie op artikel
13, vierde lid, van de vigerende Natuurbescher- mingswet waarin staat dat
een vergunning geacht wordt te zijn verleend als de Minister van Landbouw,
Natuurbeheer en Visserij niet binnen de in dat artikel gestelde termijn heeft
besloten.Ik merk op dat van strijdigheid met de Habitatrichtlijn geen sprake is.
Immers ook in de gevallen dat een verklaring geacht wordt te zijn verleend,
moet voor het besluit, waarvoor de verklaring is gevraagd, de habitattoets
op grond van het voorgestelde artikel 19e en volgende, worden
uitgevoerd. Met andere woorden, de fictieve verklaring van geen bezwaar ontslaat
het bestuursorgaan, dat een besluit neemt over een plan, project of handeling
met mogelijke gevolgen voor een richtlijngebied, dus niet van de verplichting
om bij de voorbereiding van dat besluit het in het wetsvoorstel neergelegde
afwegingskader toe te passen.De leden van de PvdA-fractie achten een verklaring dat wel of geen bezwaar
bestaat tegen het voorgenomen plan, project of andere handeling en op welke
gronden, noodzakelijk. Deze leden vragen voorts wat de reden is dat in het
voorliggende wetsvoorstel gekozen is voor de fictieve verklaring van geen
bezwaar.De leden van de fracties van het CDA, D66 en ChristenUnie pleiten ervoor
als hoofdregel te kiezen dat als een verklaring niet tijdig wordt verleend,
deze moet worden geacht te zijn geweigerd.Deze suggestie is naar mijn oordeel mede gestoeld op de vrees dat schadelijke
ingrepen zonder habitattoets kunnen plaatsvinden. Aangezien het wetsvoorstel
dit in de artikelen 19e en volgende uitsluit, heb ik redenen van proceseconomie
doorslaggevende rol laten spelen bij de vormgeving van het preventieve toezicht
in dit wetsvoorstel. Met de introductie van de zogenoemde fictieve verklaring
van geen bezwaar wordt beoogd te voorkomen dat door het preventieve toezicht
lang slepende besluitvormingsprocessen ontstaan en daarmee het maatschappelijke
verkeer in en nabij richtlijngebieden al te zeer belemmerd wordt. In de door
de leden van de genoemde fracties bepleitte opzet moet worden gevreesd dat
de weigering ertoe leidt dat besluitvormingsprocessen in de tijd gezien erg
kunnen gaan uitlopen.De leden van de PvdA-fractie vragen hoe belanghebbenden geïnformeerd
worden over de gevraagde verklaring van geen bezwaar en hoe derden bezwaar
kunnen aantekenen.In artikel 46b, tweede lid, van het wetsvoorstel is voorgeschreven dat
het bestuursorgaan in het besluit, waarvoor een verklaring van geen bezwaar
is vereist, melding maakt van deze verklaring. Daarnaast is voorgeschreven
dat een exemplaar van de verklaring bij het betrokken besluit wordt gevoegd.
Belanghebbenden kunnen tegen dit besluit en tegen de daarvan onderdeel uitmakende
verklaring bezwaar aantekenen. Tegen de beslissing op bezwaar kan vervolgens
ingevolge artikel 39 van de Natuurbeschermingswet 1998 in beroep worden gegaan
bij de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.De leden van de PvdA-fractie achten het wetsvoorstel op het punt van de
fictieve verklaring van geen bezwaar niet in overeenstemming met recente ontwikkelingen.
Het eerstelijnstoezicht in de ruimtelijke ordening is de laatste paar jaar
versterkt gelet op de tekortschietende handhaving en vergunningverlening door
decentrale overheden.De in de voorgestelde artikelen 46a, 46b en 46c neergelegde regeling van
de verklaring van geen bezwaar staat een preventief toezicht door de Minister
van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij en de provincies in de door deze leden
geschetste lijn niet in de weg. Immers door binnen de gestelde tijd van zes
weken dan wel binnen de overeenkomstig artikel 46a, tweede lid, verlengde
termijn te reageren kan in beginsel op alle besluiten een adequaat preventief
toezicht worden uitgeoefend.Hiertegenover staan evenwel aanzienlijke bestuurlijke lasten, waarvan
moet worden gevreesd dat die daarmee gelet op de aard van activiteiten waarover
besloten wordt niet in alle gevallen in redelijke verhouding staan. In die
gevallen moet het naar mijn oordeel mogelijk zijn van het preventief toezicht
te kunnen afzien. De fictieve verklaring van geen bezwaar voorziet hierin. De leden van de fracties van D66, PvdA en GroenLinks informeren naar de
inhoud van een marginale toets.Met deze duiding van de verklaring in de memorie van toelichting wordt
tot uitdrukking gebracht dat het niet de bedoeling is dat de aan het primaire
besluit ten grondslag liggende belangenafweging door de Minister van Landbouw,
Natuurbeheer en Visserij en de provincies geheel moet worden overgedaan. Wel
moet in het kader van de verklaring van geen bezwaar worden beoordeeld of
de in de Habitatrichtlijn voorgeschreven toets correct is uitgevoerd. Dit
betekent dat enerzijds het afwegingsproces en de daarin voorgeschreven stappen
goed moeten zijn doorlopen en anderzijds, en dat is de meer inhoudelijke kant,
de bevindingen in elk van de stappen logischerwijs kunnen leiden tot de door
het bestuursorgaan getrokken conclusie het plan of project te kunnen toestaan.De positionering van de verklaring van geen bezwaar moet worden gezien
in het licht van de nota Natuur voor mensen, mensen voor natuur, waarin is
vastgelegd dat de verantwoordelijkheid voor natuur moeten worden verbreed
naar andere bestuursorganen, die beslissingen nemen met gevolgen voor die
natuur. Hieruit mag evenwel niet de conclusie worden getrokken dat de Minister
van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij en de provincies terzake van de bescherming
van Vogel- en Habitatrichtlijngebieden aan de zijlijn staan. Naar mijn mening
is veeleer het tegenovergestelde het geval. Van zowel de Minister van Landbouw,
Natuurbeheer en Visserij als de provincies, die een specifieke verantwoordelijkheid
voor het natuurbeleid in Nederland hebben, wordt in het kader van dit wetsvoorstel
een regisserende en coördinerende rol verwacht. Met het in de artikelen
19g, vijfde lid, 19i, 45, 45a en 57 van het wetsvoorstel neergelegde uitgebreide
toezicht- en handhavingsarrangement wordt aan deze rol naar mijn stellige
overtuiging ook daadwerkelijk handen en voeten gegeven.Dit draagt daarenboven bij aan een uniforme toepassing van de wet.De leden van de fractie van D66 vragen of de conclusie juist is dat wanneer
gemeenten tot het oordeel komen dat er geen sprake is van significante effecten,
er geen vervolg van de procedure is?Deze conclusie is niet juist. De vereiste verklaring van geen bezwaar
is ook vereist ten aanzien van besluiten die geen significante gevolgen hebben.
Voorts kan de Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij op grond van
het voorgestelde artikel 45a aanwijzingen geven omtrent besluiten. Dit kan
zowel voor als na het moment van besluitvorming.De leden van de fractie van D66 vragen zich voorts af of het juist is
dat de gemeenten geen meldplicht hebben. Zo ja, waarom heeft de regering hiervoor
gekozen?Ook de gemeenten hebben ingevolge het voorgestelde artikel 19k een plicht
aan de Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij melding te doen van
voorgenomen plannen, projecten en andere handelingen die significante gevolgen
kunnen hebben, en van de door hen terzake genomen besluiten.b. Opschortende werkingDe leden van de CDA-fractie vragen zich af of het vervallen van de van
rechtswege schorsende werking door het instellen van bezwaar en beroep Europeesrechtelijk
de toets der kritiek wel kan doorstaan. De leden van de fractie van D66 pleiten
voor herstel van de opschortende werking .Van een door deze leden gesignaleerde vermindering van juridische bescherming
is in materiële zin geen sprake. Op grond van de Algemene wet bestuursrecht
hebben belanghebbenden het recht bij de bestuursrechter gedurende
de bezwaar- en beroepsprocedure een verzoek tot schorsing van het bestreden
besluit in te dienen. Ten opzichte van de huidige voor beschermde natuurmonumenten
geldende van rechtswege schorsende werking zie ik als voordeel dat in het
kader van dit wetsvoorstel en de Algemene wet bestuursrecht het aan de bestuursrechter
is te beoordelen of een dergelijk verzoek al dan niet terecht is en gehonoreerd
moet worden. Hierdoor kan worden voorkomen dat richtlijngebieden gedurende
langere tijd onnodig op slot gaan.In antwoord op daartoe strekkende vragen van de leden van de fracties
van GroenLinks, de PvdA en de ChristenUnie merk ik op dat als een belanghebbende
van oordeel is dat zich onomkeerbare situaties kunnen voordoen in de periode
tussen het verlenen van een vergunning en de beslissing op bezwaar of beroep,
deze een verzoek om een voorlopige voorziening inhoudende de schorsing van
het besluit bij de bestuursrechter kan indienen. Een dergelijk verzoek kan
uitsluitend worden gedaan als tevens bezwaar of beroep is aangetekend.Voor onomkeerbare ingrepen in de door de leden van de fractie van GroenLinks
aangeduide periode tussen de vergunningverlening en het moment van instellen
van bezwaar en beroep biedt deze voorziening maar ook de van rechtswege schorsende
werking geen soulaas. In deze situatie zal een beroep moeten worden gedaan
op de in artikel 21, vierde lid, van het wetsvoorstel geregelde bevoegdheid
van provincies zelf maatregelen te treffen teneinde aantasting van het betrokken
richtlijngebied af te wenden. Van een door de leden van de fractie van GroenLinks
gesignaleerde achteruitgang van het beschermingsniveau kan naar mijn oordeel
dan ook geen sprake zijn.De leden van de fractie van GroenLinks stellen vast dat het in het gekozen
stelsel het ondoenlijk is voor belanghebbenden bij te houden welke beschikkingen
gevolgen kunnen hebben voor het belang dat zij vertegenwoordigen. De leden
brengen naar voren dat geen publicatieplicht geldt voor de beoordeling van
een bestuursorgaan dat er geen significante gevolgen zijn en voor de verklaring
van geen bezwaar.De in artikel 19j van het wetsvoorstel neergelegde coördinatieregeling
leidt ertoe dat voor hetzelfde plan of project de besluitvormingsprocedures
inclusief de evengenoemde bekendmaking zoveel mogelijk gebundeld zal plaatsvinden.
Ik meen dat daarmee in belangrijke mate tegemoet wordt gekomen aan de bezwaren
van de fractie van GroenLinks en door belanghebbenden genoegzaam kennis kan
worden genomen van deze besluiten en de aan deze besluiten ten grondslag liggende
afweging en eventuele onderzoeksrapporten. Volledigheidshalve maak ik de leden
attent op artikel 46b van het wetsvoorstel waarin wordt voorgeschreven dat
in de besluiten ook melding gemaakt moet worden van de verstrekte verklaring
van geen bezwaar.c. HandhavingDe leden van de fractie van de PvdA constateren dat het thans in het wetsvoorstel
nog ontbreekt aan de formele oprichting van een natuurinspectie.Het eventueel oprichten daarvan is omstandig besproken in het AO van 29
januari 2002 op basis van mijn brief van 9 oktober 2001. Mijn benadering in
deze is dat ik goede mogelijkheden zie om in de bestaande toezichtstructuur
verbeteringen aan te brengen met het oog op een betere en snellere realisatie
van het natuurbeleid. Ik ben dan ook niet voornemens te komen tot oprichting
van een zodanige natuurinspectie.De leden van de ChristenUnie vragen voorts wat de stand van zaken is rond
de zogenoemde BOA's. In het bijzonder betreft dit de vraag of knelpunten
met betrekking tot bevoegdheden en bewapening binnenkort bevredigend worden
opgelost.De evaluatie heeft niet direct betrekking op deze laatste twee onderdelen.
Het betreft een algemene evaluatie van de Regeling Buitengewoon opsporingsambtenaar.
Bevoegdheden en bewapening zijn aspecten waarover bij aanvrage tot opsporingsbevoegdheden
van geval tot geval wordt beslist. Ten algemene wordt door de Minister van
Justitie een terughoudend beleid gevoerd met betrekking tot bewapening en
ook de bevoegdheden dienen in beginsel direct gerelateerd te zijn aan de taken
van de betreffende functionarissen.d. OnteigeningDe leden van de PvdA-fractie constateren dat de onteigening als instrument
voor de aankoop van gronden nauwelijks wordt gebruikt. De leden van de VVD-fractie
informeren naar de grondslag voor onteigening in de Natuurbeschermingswet.De onteigeningswet is het exclusieve kader en de grondslag voor onteigening.
De hoofdregel in de onteigeningswet is dat onteigening in het belang van de
natuurbescherming geschiedt bij formele wet. In die gevallen neemt onteigening
logischerwijs veel tijd in beslag. Daarnaast biedt de onteigeningswet de mogelijkheid
dat onteigening in het belang van de natuur plaatsvindt ter uitvoering van
een bestemmingsplan of een landinrichtingsplan. In dat geval kan zonder formele
wet de onteigeningsprocedure wordt gestart. Hierbij wordt aangetekend dat
ook dan met de onteigeningsprocedures veel tijd is gemoeid.De reden dat van onteigening zelden gebruik wordt gemaakt ligt naar mijn
oordeel niet zozeer aan deze tijdrovende procedures maar veeleer aan het door
de regering gevoerde beleid terzake van de verwerving van gronden voor natuur,
waarbij vrijwillige medewerking en samenwerking voorop staan. Ik heb overigens
geen reden te twijfelen dat met deze op vrijwilligheid gebaseerde aanpak in
samenhang met de in het wetsvoorstel neergelegde instrumentarium aan de eisen
uit de Vogel- en Habitatrichtlijn niet kan worden voldaan.e. LastenDe leden van de PvdA-fractie vinden het gelet op de zwaarwegende habitattoets
onverklaarbaar dat het voorgestelde stelsel tot administratieve lastenverlichting
zal leiden. Verder verwachten deze leden dat de geringe kennis en ervaring
bij de gemeenten en waterschappen tot een groot beroep op de rechter zal leiden.
Tenslotte zijn leden van de PvdA-fractie benieuwd waarom er geen extra middelen
voor de uitvoering ter beschikking zijn gesteld aan de desbetreffende overheden.
De leden van de VVD-fractie vrezen voor extra uitvoeringslasten als gevolg
van dit voorstel. Ook de leden van de SGP fractie vragen naar de lastenverzwaring
en dan in het bijzonder voor bedrijfsleven en agrariërs.De regering wijst erop dat ook thans reeds de habitattoets bestuurspraktijk
is en dan bovendien in de lijn van het voorgestelde regime. De bescherming
van de EHS en de daarvan deel uitmakende richtlijngebieden, zoals reeds lang
neergelegd in het Structuurschema Groene Ruimte, gaat immers uit van overeenkomstige
criteria als neergelegd in dit voorstel en welke neerkomen op een zogenoemde
«nee-tenzij toets». Bovendien brengt de rechtstreekse werking
van artikel 6 van de Habitatrichtlijn met zich mee dat thans ook ieder bestuursorgaan
zich van de gevolgen van dit artikel dient te vergewissen. Dit geldt dus ook
het bedrijfsleven en de agrarische sector. Het voorgestelde regime beoogt deze bestuurspraktijk verder te stroomlijnen
zodat dit alleen maar minder lasten met zich zal meebrengen voor alle betrokkenen.
In dit licht bezien bestaat voor het verstrekken van extra middelen voor de
uitvoering dan ook geen aanleiding.De geduide stroomlijning van de bestuurspraktijk is hoofdzakelijk gelegen
in:a. de in artikel 19e voorgestelde instructie aan bevoegde gezagen de habitattoets
bij besluitvorming over plannen, projecten en andere handelingen in andere
wettelijke kaders mee te nemen;b. de in artikel 19j voorgestelde coördinatieregeling, waarbij op
verzoek van de initiatiefnemer van een plan, project of andere handeling de
betrokken besluiten moeten worden gecoördineerd;c. de voorgestelde regeling in de artikelen 19e, tweede lid, en 19f, tweede
en derde lid, op grond waarvan de voorgeschreven passende beoordeling in de
milieu-effectrapportage volledig kan worden geïntegreerd end. het in de artikelen 19g, vijfde lid, en 19i voorgestelde preventief
toezicht met het oog op het waarborgen van kwalitatief goede en consistente
besluitvorming.Ten opzichte van de huidige praktijk kunnen de met het preventief toezicht
gemoeide kosten als extra lasten worden beschouwd. Daartegenover staat evenwel
een lastenverlichting omdat in beschermde natuurmonumenten gelegen in richtlijngebieden
de vergunningplicht vervalt. Overigens biedt de figuur van de fictieve verklaring
van geen bezwaar zoals eerder in deze nota is betoogd de mogelijkheid voor
de Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij en de provinciale besturen
dit toezicht proportioneel in te zetten en onnodig hoge bestuurslasten in
relatie tot het met dit toezicht te dienen belang te voorkomen.f. Inwerkingtreding en evaluatieDe leden van de PvdA-fractie vragen waarom in het wetsvoorstel niet een
concrete datum van inwerkingtreding is genoemd. Er is immers spoed bij de
noodzakelijke implementatie van de Habitatrichtlijn.Het heeft de regering wijs geleken niet een concrete datum te noemen omdat
het wetsvoorstel een materie omvat die, zoals ook blijkt uit de vragen gesteld
in het verslag, tot vele discussie aanleiding kan geven; discussie waarvan
niet op voorhand vaststaat, mede gezien de complexe materie, wanneer die kan
zijn afgerond.De leden van de PvdA-fractie missen een evaluatiebepaling.Bij nota van wijziging is een evaluatiebepaling opgenomen.ArtikelsgewijsArtikel I, EDe leden van de fractie van de VVD-fractie vragen of artikel 29, tweede
lid, waarin de mogelijkheid is neergelegd om voor aanwijzingen criteria op
te stellen, ook geldt voor de aanwijzingen van richtlijngebieden. Ik merk
op dat dit niet het geval is. Een dergelijke voorziening is ook niet nodig
omdat in de Vogel- en Habitatrichtlijn zelf de criteria zijn vermeld op grond
waarvan gebieden al dan niet moeten worden aangewezen.Voorts brengen de leden van de VVD-fractie naar voren dat in artikel 10a,
derde lid, gesproken wordt over de ontwikkeling van natuurschoon. In antwoord
op een daartoe strekkende vraag van deze leden merk ik op dat dit geen criterium
is waarop Vogel- en Habitatrichtlijngebieden worden geselecteerd. Het bepaalde
in het derde lid beoogt de veiligstelling van natuurwaarden van nationaal
belang in reeds aangewezen richtlijngebieden via het beschermingsregime
van deze gebieden mogelijk te maken. Een dergelijke voorziening is nodig omdat
in het wetsvoorstel is bepaald dat richtlijngebieden of delen daarvan niet
langer als beschermd natuurmonument kunnen worden aangewezen. Dit om stapeling
van beschermingsregimes in eenzelfde gebied te voorkomen. Zonder de voorziening
in het derde lid zou het derhalve niet mogelijk zijn andere natuurwaarden
dan die uit de Vogel- en Habitatrichtlijn te beschermen.De vraag van de leden van de fractie van VVD of de verwijzing in het derde
lid naar het tweede lid correct is, kan ik bevestigend beantwoorden.Artikel I,EIn antwoord op een daartoe strekkende vraag van de leden van de fractie
van de PvdA merk ik op dat de instandhoudingsdoelstellingen tevens betrekking
kunnen hebben op de landschappelijke betekenis van het gebied, mede in het
licht van het gestelde in het Structuurschema Groene Ruimte.De leden van de VVD-fractie informeren naar de relatie tussen het in het
wetsvoorstel geregelde beheer en Programma Beheer.Kortheidshalve verwijs ik naar hetgeen ik hierover naar voren heb gebracht
bij het onderdeel beheersplannen.In antwoord op de daartoe strekkende vraag van de VVD fractie merk ik
op dat de zinsnede «in overeenstemming met onze Minister» betekent
dat de betrokken besluiten van andere Ministers de instemming behoeven van
de Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij. Ook als het de Minister
van Defensie betreft.Artikel I,GIn tegenstelling tot wat de leden van de CDA-fractie menen, merk ik op
dat artikel 12, derde lid, wel degelijk van toepassing is op gebieden die
op grond van artikel 4, eerste lid, van de Habitatrichtlijn zijn aangemeld.Artikel I, IDe leden van de fractie van het CDA vragen of de regeling over het intrekken
en wijzigen van Vogel- en Habitatrichtlijngebieden niet in strijd is met deze
richtlijnen, aangezien deze richtlijnen daar zelf niet of zeer summier in
voorzien. De leden kan worden toegegeven dat de Vogelrichtlijn hier in het
geheel over zwijgt en dat de Habitatrichtlijn de intrekking in geval van natuurlijke
ontwikkelingen beschrijft. Hieruit mag echter niet de conclusie worden getroffen
dat het wijzigen en intrekken van aanwijzingen niet mogelijk is. Een dergelijke
redenering kan immers leiden tot merkwaardige situaties in de gevallen dat
leefgebieden overeenkomstig het in artikel 6 van de Habitatrichtlijn neergelegde
afwegingskader elders worden gecompenseerd. In dat geval moet het mogelijk
zijn het opgegeven leefgebied partieel te onttrekken aan het richtlijngebied
en tegelijkertijd middels een wijziging van het aanwijzingenbesluit het aangrenzende
gecompenseerde leefgebied onder het beschermingsregime van het wetsvoorstel
te brengen.Artikel I, JDe leden van de fractie van het CDA merken op dat de doelstellingen van
beschermde natuurmonumenten geheel moeten convergeren met die van het richtlijngebied
waarin het gelegen is, omdat er anders toch nog twee verschillende regimes
in een gebied ontstaan.Hieromtrent breng ik naar voren dat artikel 15a uitsluitend eenzelfde
juridisch beschermingsregime introduceert voor deze gebieden. Met andere woorden voor de realisatie van de verschillende (inter)nationale natuurdoelen
in het gebied staan dezelfde juridische instrumenten zoals het beheersplan,
het voorgeschreven afwegingskader en het in het wetsvoorstel neergelegde toezicht-
en handhavingsarrangement ter beschikking. Verder wordt verwezen naar hoofdstuk
2 van deze nota.Artikel I,M (algemeen)Aan de leden van de CDA-fractie kan worden toegegeven dat het opschrift
van paragraaf 2 en dat van Hoofdstuk V wellicht tot enige verwarring
aanleiding kan geven.De eerste artikelen 10a en artikel 27 in paragraaf 2 onderscheidenlijk
Hoofdstuk V doen dat naar mijn oordeel zeker niet. In beide artikelen wordt
expliciet vastgelegd dat paragraaf 2 uitsluitend betrekking heeft op
de speciale beschermingszones als bedoeld in de Vogel- en Habitatrichtlijn.
Artikel 27 zondert deze gebieden vervolgens uit van hoofdstuk V.Bij nota van wijziging is het opschrift gewijzigd.Artikel I, M (artikel 19a)In tegenstelling tot wat de leden van de CDA-fractie menen is het aan
de provincies een beheersplan al dan niet te verlengen. De instemming van
een eigenaar is daarvoor niet noodzakelijk.Voorts informeren deze leden wat de reden is dat eigenaar/gebruiker niet
wordt verplicht de in het beheersplan beschreven maatregelen ook daadwerkelijk
uit te voeren. Ik merk hierover op dat artikel 19a, vierde lid, wel degelijk
in een dergelijke verplichting voorziet.In antwoord op een daartoe strekkende vraag van de leden van de fractie
van het CDA merk ik op dat in het wetsvoorstel geen termijnen zijn gesteld
voor het opstellen van een beheersplan. De reden hiervan is dat deze plannen
facultatief zijn en in het wetsvoorstel zijn voorgeschreven op het moment
dat de instandhoudingsdoelstelling hiertoe noodzaakt. Dit zal naar verwachting
voor elk richtlijngebied anders kunnen zijn.De leden van de CDA- en de PvdA-fractie vragen of de conclusie juist is
dat een beheersplan alleen maar verlengd kan worden met zes jaren.Ik merk op dat dit niet juist is. In het tweede lid is namelijk bepaald
dat een beheersplan voor ten hoogste een periode van zes jaar kan worden vastgesteld
en ten hoogste voor een gelijk tijdvak kan worden verlengd. Met dit tijdvak
wordt bedoeld het tijdvak waarvoor het plan is vastgesteld. In de voorgestelde
systematiek kan dat ook vier jaar zijn. In dat geval is verlenging met vier
jaar mogelijk.Voorts vragen deze leden of bijvoorbeeld tweejarige beheersplannen wel
wenselijk zijn. Ik verwacht niet dat het in de praktijk veel zal voorkomen
dat plannen voor minder dan vier jaar worden vastgesteld. In de huidige bestuurspraktijk
hebben beheersplannen voor natuurgebieden veelal een langere doorlooptijd.Tenslotte vragen de leden van de CDA-fractie waarom in het wetsvoorstel
een bepaling ontbreekt die het mogelijk maakt een beheersplan tussentijds
te wijzigen.Hierover merk ik op dat met de bevoegdheid een beheersplan op te stellen
tevens het wijzigen van een plan gegeven is. Een expliciete grondslag in het
wetsvoorstel is daarvoor niet nodig.Artikel I, M (artikel 19b)De leden van de fractie van het CDA vinden de woorden «op het grondgebied
waarvan» in artikel 19b, derde lid, minder gelukkig geformuleerd. De
leden stellen voor de formulering «op grond waarvan te bezigen».Met de huidige formulering wordt aangegeven dat deze overheden dienen te worden betrokken bij het opstellen van het beheersplan voorzover
dit plan tevens het grondgebied van deze overheden raakt.De leden vragen voorts wat de status van het beheersplan is als het eenmaal
is geïncorporeerd in een ander plan.Uit een integraal plan moet ondubbelzinnig kunnen worden opgemaakt welke
onderdelen als een beheersplan moeten worden beschouwd. Deze onderdelen moeten
ook in het plan als zodanig worden geduid. In dat geval zijn aan die onderdelen
de rechtsgevolgen die uit dit wetsvoorstel voortvloeien, verbonden.Voor het door de fractie gesignaleerde ontbreken van een regeling voor
het wijzigen van een beheersplan verwijs ik kortheidshalve naar hetgeen ik
hierboven heb overwogen.Artikel I,M (19b)De leden van de PvdA-fractie willen tevens een overzicht van de gebieden
die onder de werking van artikel 19b vallen.Een overzicht treft u aan in de bijlage.Artikel I,J (19b)De leden van de PvdA fractie vragen of de beheersplannen die thans worden
opgesteld door Rijkswaterstaat en het Ministerie van Defensie voldoen aan
de criteria van het wetsvoorstel. Ik acht het niet uitgesloten dat deze plannen
niet geheel voldoen aan de eisen van het wetsvoorstel, aangezien bij het opstellen
van deze plannen nog geen rekening kon worden gehouden met het voorliggende
wetsvoorstel. Ik teken hierbij aan dat aan deze bestuursorganen wordt overgelaten
een noodzakelijk geacht beheersplan op grond van dit wetsvoorstel al dan niet
te integreren in de reeds bestaande planfiguren.Artikel I, M (artikel 19c)De leden van de PvdA-fractie vragen waarom bij de aanschrijving tevens
de hoogte van de schadeloosstelling zal worden bepaald.Ik merk op dat de voorgestelde aanschrijving tot het treffen van positieve
beheersmaatregelen in het bestuursrecht een zeldzaam voorkomende figuur is.
Een dergelijke inbreuk op het eigendomsrecht moet naar mijn oordeel met de
nodige terughoudendheid worden betracht en met waarborgen worden omkleed,
wil een dergelijk besluit niet wegens onrechtmatig overheidshandelen bij de
bestuursrechter sneuvelen. Het tegelijkertijd vaststellen van de schadeloosstelling
voor het bovennormale nadeel dat uitgaat van de aanschrijving voor de aangeschrevene
acht ik dan ook onontkoombaar.De stelling van de leden van de PvdA-fractie dat de aangeschrevene reeds
een beheersvergoeding heeft genoten behoeft niet altijd het geval te zijn.
Ik teken hierbij overigens aan dat een beheersvergoeding niet op grond van
een beheersplan zoals de leden menen maar op grond van de subsidieregelingen
van Programma Beheer wordt verstrekt. Ik ga er vanuit dat in de gevallen dat
gebruik wordt gemaakt van de beheersvergoeding in het kader van Programma
Beheer de beheersverplichtingen ook overeenkomstig de subsidievoorwaarden
zullen worden uitgevoerd dan wel dat deze via de daarvoor geëigende middelen
uit Programma Beheer kunnen worden afgedwongen. Ik verwacht dat van het aanschrijvingsinstrument
veeleer gebruik moet worden gemaakt in situaties dat er van een subsidierelatie
en daarmee van een beheersvergoeding geen sprake is. Het vaststellen van een
schadeloosstelling moet overigens geschieden volgens de regels
in artikel 31 van de Natuurbeschermingswet 1998. Dit betekent onder meer dat
voor een vergoeding van de schade geen grond is als reeds op andere wijze
in een vergoeding is voorzien. Ik onderschrijf het standpunt van de leden
van de PvdA-fractie dat bij het vaststellen van de schadeloosstelling de kosten
van de aanschrijving in mindering moeten worden gebracht.Met betrekking tot de aanschrijvingsbevoegdheid ingeval een beheersplan
door een rijksinstelling niet wordt uitgevoerd merk ik op dat deze berust
bij de minister onder wiens verantwoordelijkheid het betrokken gebied valt.De leden van de PvdA fractie vragen of de milieu effect rapportage zoals
deze in Nederland gebruikelijk zijn door de Europese Commissie worden beoordeeld
als toereikende wijze beoordeling van plannen of projecten. De Europese Commissie
heeft in haar handleiding aangegeven dat in principe de milieu effect rapportage
kan gelden als bij de Habitatrichtlijn voorgeschreven passende beoordeling.Artikel I, M (artikel 19d)De leden van de PvdA-fractie vragen of het verbod zich alleen uitstrekt
tot handelingen die het karakter van het richtlijngebied aantasten of ook
tot handelingen die het karakter van natuurmonument aantasten.Ik merk op dat voor richtlijngebieden die zich tevens kwalificeren als
beschermd natuurmonument het verbod op beide door de leden aangeduide handelingen
betrekking heeft.Artikel I, M (artikel 19e)De leden van de CDA-fractie vragen zich af of de gekozen formulering in
het eerste lid van artikel 19e «houdt rekening met» niet te zwak
is en wellicht beter kan worden vervangen door «neemt in acht».
Ik merk op dat de formulering «neemt in acht» met zich meebrengt
dat er niet van afgeweken mag worden. Deze consequentie brengt artikel 6 van
de Habitatrichtlijn evenwel niet met zich mee. Er is wel degelijk ruimte voor
afwijken binnen het daarvoor gegeven afwegingskader.Ten aanzien van het derde lid van artikel 19e breng ik onder de aandacht
dat deze bepaling het mogelijk maakt dat naast de voorwaarden en beperkingen
waarin de betreffende sectorale wet voorziet, ook voorwaarden en beperkingen
aan een besluit kunnen worden verbonden met het oog op de bescherming van
de natuurwaarden van het richtlijngebied. Artikel I, M (artikel 19f)Ik onderschrijf het oordeel van de leden van de CDA-fractie dat de passende
beoordeling uit hoofde van artikel 19f op schrift moet worden gesteld en met
redenen omkleed. Dit behoeft evenwel niet expliciet in het wetsvoorstel te
worden geregeld nu dit reeds rechtstreeks voortvloeit uit de eisen die de
Algemene wet bestuursrecht in het algemeen aan besluiten stelt.Met betrekking tot de door deze leden voorgestelde redactionele aanpassing
van artikel 19f merk ik op dat de huidige tekst geheel strookt met die van
de Habitatrichtlijn. De huidige tekst kan in mijn ogen dan ook gehandhaafd
blijven.Artikel I, M (artikel 19g)De leden van de VVD-fractie informeren of met «zekerheid»
in dit artikel gedoeld wordt op een objectieve of absolute zekerheid en wie
dat bepaalt.Hierover merk ik op dat het in eerste instantie aan het bevoegd gezag
is op basis van de passende beoordeling de zekerheid te verkrijgen
dat het plan of project de natuurlijke kenmerken van het richtlijngebied niet
zal aantasten. In hoogste instantie is het de bestuursrechter die in het kader
van een beroepsprocedure gevraagd kan worden hierover een oordeel te vellen.
Naar mijn stellige overtuiging kan het bevoegd gezag onderscheidenlijk de
bestuursrechter daarbij niet anders dan kiezen voor een objectieve benadering
van dit begrip. In feite komt dit erop neer dat uit de passende beoordeling
op een niet arbitraire wijze moet kunnen worden afgeleid dat van aantasting
geen sprake is. In dit licht bezien moet aan de passende beoordeling dan ook
hoge eisen worden gesteld.Ten aanzien van de door de leden van de CDA-fractie geconstateerde leemte
, dat voor alternatieve oplossingen die significante gevolgen hebben niet
voorzien is in een passende beoordeling, merk ik op dat de keuze voor een
dergelijk alternatief er in resulteert dat een daarop toegesneden besluit
moet worden genomen, waarvoor eveneens het in dit wetsvoorstel neergelegde
afwegingskader is voorgeschreven.De leden van de PvdA fractie zien graag nader aangeduid worden wanneer
sprake is van de situatie dat alternatieve oplossingen voor en plan of project
aanwezig zijn. Ik merk hierover op dat een dergelijk oordeel niet in zijn
algemeenheid gegeven kan worden doch slechts geanalyseerd en gerelateerd moet
worden aan een concreet geval. Wel biedt de handleiding van de Europese Commissie
aanknopingspunten hoe een dergelijk onderzoek naar alternatieven ingericht
moet worden. In de eerste plaats is de Commissie van oordeel dat de beoordeling
moet geschieden in het licht van de instandhoudingsdoelstellingen van het
desbetreffende richtlijngebied. De eerste stap is daarin alternatieven te
onderzoeken die met een geringere aantasting van het gebied gepaard gaan.
Ik ben voornemens deze aanpak in de al eerdere aangekondigde handreiking verder
uiteen te zetten.Artikel I,M (artikel 19h)De leden van de CDA-fractie vragen zich af waarom in het vierde lid van
dit artikel het uitgangspunt dat compensatie plaatsvindt voordat de significante
gevolgen zich voordoen, wordt gerelativeerd. Ik merk hierover op dat deze
bepaling geheel in lijn is met de interpretatie van de Europese Commissie
van artikel 6 van de Habitatrichtlijn op dit punt. Hierbij teken ik aan dat
uit het gegeven dat compensatie moet plaatsvinden met het oog op de algehele
samenhang van Natura 2000 voortvloeit dat het moet gaan om reële compensatie.
Het is derhalve niet nodig om financiële compensatie als zodanig in het
wetsvoorstel uit te sluiten.Artikel I, M (artikel 19j)In antwoord op vragen van de PvdA-fractie over de werking van de coördinatie
bepaling, merk ik op dat in alle gevallen dat door een initiatiefnemer om
coördinatie wordt verzocht ook daadwerkelijk gecoördineerd moet
worden. Indien bestuursorganen hier in goed overleg niet uitkomen wordt het
naast hogere bestuursorgaan tot coördinatie geroepen. Voor gemeenten
en waterschappen is dat het provinciaal bestuur.Voorts vragen de leden van de PvdA-fractie hoe wordt verhinderd dat bestuursorganen
op elkaar wachten bij het treffen van onder meer natuurcompenserende maatregelen.
Voorzover de leden menen dat bestuursorganen hierin een verantwoordelijkheid
hebben, breng ik naar voren dat dit alleen het geval is als een bestuursorgaan
zelf initiatiefnemer is van een plan of project. Het is immers aan de initiatiefnemer
die een plan of project wil realiseren met significante gevolgen om in compensatie
te voorzien. De door de leden van de CDA-fractie voorgestelde redactionele wijziging
van het eerste lid is reeds bij nota van verbetering in het wetsvoorstel doorgevoerd.Artikel I, M (artikel 19l)In antwoord op een daartoe strekkende vraag van de leden van de PvdA-fractie
merk ik op dat de zorgplicht bepaling geldt voor een ieder. In het stelsel
van het wetsvoorstel kan de bepaling worden gezien als vangnet om apert onzorgvuldig
handelen in richtlijngebieden te kunnen aanpakken zoals onzorgvuldig rookgedrag
van wandelaars en dergelijke. Het is niet zo dat individuele bestuurders en
ambtenaren in de uitoefening van hun dagelijks werkzaamheden, zoals bijvoorbeeld
in het kader van de voorbereiding van besluiten, waarop het afwegingskader
van dit wetsvoorstel van toepassing is, op grond van dit artikel kunnen worden
aangesproken. Voor de aanpak van grove onzorgvuldigheid of opzettelijk onjuist
handelen staan andere wegen open die buiten het bestek van deze wettelijke
regeling vallen.Artikel I,ODe door de leden van de CDA-fractie voorgestelde redactionele wijziging
van het vierde lid is reeds bij nota van verbetering in het wetsvoorstel doorgevoerd.De leden van de CDA-fractie willen voorts graag vernemen of overwogen
is de toegang totaal te verbieden.Hierover merk ik op dat uitgangspunt is de natuur toegankelijk te houden
voor mensen. Deze visie heeft de regering ook neergelegd in de nota Natuur
voor mensen, mensen voor natuur. Anderzijds dient de natuur ook te worden
beschermd tegen verstoring. Om die reden moet de toegang ook kunnen worden
geweigerd. Het zal dus telkens nodig zijn deze belangen goed tegen elkaar
af te wegen. Het in dit artikel neergelegde relatieve verbod biedt hiervoor
de mogelijkheid.Artikel I,PDe leden van de PvdA-fractie betwijfelen of slechts bij betekenende inbreuken
gebruik kan worden gemaakt van de in artikel 21 neergelegde bevoegdheid van
provincies om zelf maatregelen in het betrokken richtlijngebied te treffen.De regering heeft in de correspondentie met de Europese Commissie nadrukkelijk
naar voren gebracht dat inbreuken op het eigendomsrecht, ook als die uit de
Habitatrichtlijn direct voortvloeien, in Nederland met grote terughoudendheid
worden betracht. De Europese Commissie heeft op dit punt niet expliciet gereageerd
in haar nadien uitgebrachte advies, waarin zij aangaf zich te kunnen vinden
in de geschetste contouren van het wetsvoorstel. Ook uit ambtelijke contacten
met de Europese Commissie zijn er geen bezwaren tegen evengenoemde benadering
naar voren gebracht. Hierbij wordt aangetekend dat de ervaring leert dat de
Europese Commissie zich in dit soort zaken over het algemeen terughoudend
opstelt. In dit licht bezien zie ik vooralsnog geen aanleiding met de Europese
Commissie nader overleg te voeren.De door de leden van de CDA-fractie voorgestelde redactionele aanpassing
van het vierde lid heb ik bij nota van wijziging in het wetsvoorstel aangebracht.Artikel I,QDe door de leden van de CDA-fractie voorgestelde redactionele aanpassing van het vierde lid heb ik bij nota van wijziging in het wetsvoorstel
aangebracht.Artikel I,SDeze regeling kan worden gezien als een noodoplossing om te voldoen aan
internationale verplichtingen en de procedure van een formele wet of algemene
maatregel van bestuur niet kan worden afgewacht.Artikel I,TKortheidshalve verwijs ik naar hetgeen ik hierover onder het opschrift
«Lasten» naar voren heb gebracht.Ten aanzien van de door de leden van het CDA voorgestelde redactionele
aanpassing van het eerste lid merk ik op dat het woord «kunnen»
betrekking heeft op de hogere kosten. De huidige redactie kan daarom worden
gehandhaafd.Artikel I, UDe reden dat geen beroep kan worden ingesteld tegen een verklaring van
geen bezwaar is gelegen in het feit dat tegen het primaire besluit, waarvoor
de verklaring wordt afgegeven reeds bezwaar en beroep open staat. De bezwaren
tegen de afgifte van de verklaring kunnen daar worden ingebracht.De door de leden van de CDA-fractie voorgestelde redactionele wijziging
heb ik bij nota van wijziging aangebracht.Artikel I, CCIn antwoord op een vraag van de leden van de PvdA merk ik op dat onder
«onverwijld» zo spoedig mogelijk dient te worden verstaan.Voorts merk ik op dat de in artikel 46a bedoelde termijn van zes weken
is gekoppeld aan het verzoek van het bestuursorgaan, die een besluit neemt
waarvoor een verklaring van geen bezwaar vereist is. Uit de voorgestelde procedure
voor de verklaring van geen bezwaar vloeit voort dat een dergelijk verzoek
niet eerder wordt gedaan dan nadat van het bestuursorgaan een ontwerp-besluit
is ontvangen.Artikel I, EEDe leden van de PvdA-fractie vragen of de procedure van artikel 12 Natuurbeschermingswet
gelijk kan worden gesteld met die van artikel 19d. Ik merk op dat dit inderdaad
het geval is.Artikel IIIn antwoord op een vraag van de PvdA-fractie hoe hoog de sancties zijn
die in het kader van de Wet op de economische delicten kunnen worden opgelegd,
merk ik op dat ten hoogste een gevangenisstraf van twee jaar kan worden opgelegd
of een boete van maximaal 11 250,- euro.De Staatssecretaris van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij,G. H. Faber BIJLAGE Overzicht Speciale beschermingszones EG-Vogelrichtlijngebiedprov.beheer StaatArkemheenGldged EilandspolderNHgedFochteloërveenFr/Drged Gelderse PoortGldgedIJsselOged Leenderbos en Groote HeideNBgedNeder-RijnGld/Uged Sallandse HeuvelrugOgedVeluweOged Verdronken Land van SaeftingeZgedWaalGldged Weerter- en BudelerbergenNB/LgedZwarte Water en Overijsselse Vecht gedeeltelijkOgedBargerveenDr+  BiesboschNB/ZH+  De WilckZH+  DeelenFr+  Deurnese PeelNB/L+  Donkse LaagtenZH+ DrontermeerFl+  Eemmeer, Gooimeer, IJmeerNH/U+  EngbertsdijksvenenO+  Friese IJsselmeerkustFr+  GrevelingenZ+  Groote PeelNB/L+  HaringvlietZH+  Hollands DiepZH/NB+  IJmeerNH+ IJsselmeerO/Gld/NH+  Ketelmeer en VossemeerFl+  Kil van HurwenenGld+  Kwade HoekZH+  LauwersmeerGr/Fr+ LepelaarplassenFl+  MariapeelL+ MarkermeerNH/Fl+  MeinweggebiedL+ Oosterschelde/MarkiezaatsmeerNB/Z+ OostvaardersplassenFl+  Van Oordt's Mersken e.o.Fr+  Veerse MeerZ+ VeluwemeerFl/Gld+  VolkerakmeerNB/ZH/Z+ VoordeltaZH/Z+  Waddenzee-eilanden, Noordzeekustzone, BreebaartNH/Fr/Gr+  WaddenzeeNH/Fr/Gr+ WeerribbenO+  WesterscheldeZ+  Wolderwijd en NuldernauwFl/Gld+  ZoommeerZ/NB+  Zwarte MeerO+  ZwinZ+ XNoot1Ter vertrouwelijke inzage, alleen voor de leden, gelegd bij het Centraal
Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Ter vertrouwelijke inzage, alleen voor de leden, gelegd bij het Centraal
Informatiepunt Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28171-6.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl