Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2010  ; Lijst van vragen en antwoorden; Lijst van vragen en antwoorden inzake vrije prijsvorming orthodontie.
Staten-Generaal — Kamerstuk Lijst van vragen en antwoorden
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST139525
 2009-2010
 
 32 123 XVI
 Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2010
 
 
 
 
 Nr. 
 107
 LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
 Vastgesteld 29 december 2009
 De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft een aantal vragen voorgelegd aan de minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over de brief van 13 oktober 2009 inzake vrije prijsvorming
orthodontie (Kamerstuk 32 123 XVI, nr. 11).
 De minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 29 december
2009. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
 
 De voorzitter van de commissie,
 Smeets
 Adjunct-griffier van de commissie,
 Clemens
 
 1
 
 Kan precies uiteengezet worden op welke punten de analyse
van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa), dat de orthodontie ten aanzien van
transparantie beter scoort dan de algemene mondzorg, niet overtuigend is?
Zo nee, waarom niet?
 
 
 Het feit dat de orthodontie op het gebied van transparantie beter scoort
dan de algemene mondzorg is voor de NZa een belangrijke overweging om de vrije
prijsvorming voor deze deelsector eerder in te voeren dan de beoogde algehele
vrije prijsvorming voor de mondzorg in 2011. Daarbij maakt de NZa een onderscheid
naar transparantie van prestatie, prijs en kwaliteit.
 Over de transparantie van prestatie merkt de NZa het volgende op: «De prestatiebeschrijvingen orthodontie zijn nu al voldoende
transparant voor de consumenten. De beschrijvingen kunnen wel nog verder verbeterd
worden, qua transparantie en innovatie. Hiermee is de NZa reeds gestart. Het
is mogelijk de verbeterde prestaties voor orthodontische zorg in te voeren
per 1 januari 2010».
 Waar het mij om gaat is dat ruim vooraf aan de invoering van vrije prijsvorming,
waterdichte en heldere prestatiebeschrijvingen beschikbaar zijn. Voor de sector
mondzorg is de NZa bezig om dergelijke prestatiebeschrijvingen te ontwikkelen.
De verwachting van de NZa is dat deze beschrijvingen nog voor 1 januari
2010 gereed zijn, maar dat vind ik erg kort dag om zo snel daarop tot vrije
prijsvorming over te gaan. Daarbij heb ik de overige argumenten die ik in
mijn brief van 13 oktober 2009 heb genoemd laten meewegen. Ik ben terughoudend
bij het dereguleren van een deelsector op het moment dat er plannen liggen
om op afzienbare termijn de volledige sector te dereguleren. Temeer daar de
consument, de tandarts (die immers ook bevoegd is om orthodontie te bedrijven)
en de zorgverzekeraar met zowel vrije als gereguleerde prijzen te maken krijgen.
In plaats van mogelijke verwarring te riskeren, heb ik er de voorkeur aan
gegeven om liever een besluit te nemen over invoering van integrale vrije
prijsvorming voor de gehele sector. Zo heb ik dat ook in mijn brief van 13 oktober
2009 verwoord.
 Met betrekking tot de transparantie van prijs, meldt de NZa dat orthodontisten
nu reeds voorafgaand aan de behandeling een prijsopgave aan de consument verstrekken.
Dit wijkt naar mijn mening slechts ten dele af van de gebruikelijke gang van
zaken in de algemene tandartspraktijk. Zeker in geval van duurdere behandelingen
(kroon- en brugwerk, implantaten) is het gebruikelijk dat de tandarts inzicht
verschaft in de kosten van de behandeling, voor zover de consument daar overigens
zelf niet naar vraagt.
 Tot slot oordeelt de NZa dat de kwaliteit van de orthodontische verrichtingen
voldoende transparant is. Daarbij baseert de zorgautoriteit zich op de constatering
dat in «[ ]de sector actief nagedacht en
gewerkt wordt aan [ ] het transparant maken van orthodontische behandelingen [ ]». Ik vind dit onvoldoende houvast bieden om een maatregel te nemen
met een dergelijk groot maatschappelijk effect als vrije prijsvorming in de
orthodontie, een voorziening waar immers veel burgers gebruik van maken. Niet
in de laatste plaats omdat de NZa tevens constateert dat «Binnen de sector meerdere ideeën [leven] over het meten
van de (output) van de kwaliteit van orthodontie» en dat de
outputmeting volgens «voorlopige planning» pas in 2010 (dus na invoering van de vrije prijsvorming) kan zijn
ingevoerd.
 2
 
 Wanneer acht de minister de inzichtelijkheid van het
zorgaanbod bij de orthodontisten wel voldoende? 
 
 
 Ik streef ernaar om in april 2010 een definitief besluit te nemen over
de invoering van vrije prijsvorming voor de gehele mondzorgsector per 2011.
 3
 
 Hoe ziet een mogelijke deregulering in 2011 eruit?
 
 
 Deregulering houdt in dat de maximumtarieven op grond van de Wet marktordening
gezondheidszorg worden afgeschaft. Zorgaanbieders kunnen de prijzen van de
door de NZa beschreven prestaties vrij bepalen.
 4
 
 Hoe kan worden voorkomen dat er sprake zal zijn van
volume- en prijsverhoging bij vrije prijsvorming?
 
 
 De gedachte achter vrije prijsvorming is dat een prikkel ontstaat tot
een betere prijs/kwaliteitsverhouding. Voorts verwacht ik van vrije prijsvorming
dat het keuzeaanbod voor de consument wordt verhoogd, een grotere diversiteit
in het aanbod ontstaat en de innovatie wordt bevorderd. Zoals bij het antwoord
op vraag 2 aangegeven is vrije prijsvorming erop gericht dat de zorgaanbieder
zelfstandig zijn of haar prijs voor een prestatie kan vaststellen. Wel kan
de NZa op grond van de Wet marktordening gezondheidszorg ingrijpen als dusdanige
marktverhoudingen ontstaan die het belang van de consument schaden.
 5
 
 Hoe gaan de experimenten in 2011 eruit zien?
 
 
 Er is sprake van één experiment voor de gehele mondzorg,
waaronder de orthodontie is begrepen. Gedurende de looptijd van het experiment
worden de prijzen voor de prestaties vrijgelaten. Tijdens het experiment monitort
de NZa actief de marktontwikkelingen. Hierbij wordt aandacht besteed aan de
marktstructuur, het marktgedrag en de effecten op de publieke belangen kwaliteit,
toegankelijkheid en betaalbaarheid. De NZa heeft mij verklaard om de opzet
en inrichting van het experiment verder uit te werken zodra ik een definitief
besluit heb genomen. Dan zal ook worden besloten over de definitieve duur
van het experiment. De NZa stelt vijf jaar voor, maar ik overweeg een experimentduur
van drie jaar (in navolging van het experiment vrije prijsvorming fysiotherapie).
 6
 
 In de NZa-rapportage staat dat er voldoende toetreding
van aanbieders mogelijk is. Hoe ziet die toetreding eruit, ook op langere
termijn? Zijn er voldoende orthodontisten zodat de consument echt een keuze
heeft?
 
 
 Orthodontie wordt niet uitsluitend bedreven door orthodontisten maar ook
door tandartsen-algemeen practicus. Bij een eventuele toename van de vraag
naar orthodontie die het huidige aanbod aan orthodontisten overstijgt, verwacht
de NZa substitutie-effecten naar de algemeen practicus. Ook kan de toestroom
van buitenlandse orthodontisten toenemen.
 7
 
 Hoe staat het met de spreiding van orthodontisten over
Nederland? Temeer omdat in een aantal regio’s het risico bestaat op
een tekort aan aanbieders, volgens bijlage 1 bij de rapportage van de NZa.
 
 
 Zoals aangegeven bij het antwoord op vraag 6 wordt orthodontie ook door
tandartsen-algemeen practicus aangeboden. Het gaat er dus niet uitsluitend
om hoeveel orthodontisten in een bepaalde regio werkzaam zijn, maar ook hoeveel
tandartsen die de orthodontie bedrijven. De NZa meldt dat indien uitsluitend
naar orthodontisten wordt gekeken, blijkt dat de «bezetting»
in met name de Noordelijke provincies en Zeeland beperkt is. Echter, vooral
in dunbevolkte gebieden waar geen orthodontist werkzaam is, voert de tandarts
veelal de orthodontische verrichtingen zelf uit. Voorts geldt dat de spreiding
van aanbieders geen statisch gegeven is. Vrije prijsvorming heeft als voordeel
dat schaarste beter tot uitdrukking komt, wat een prikkel kan vormen voor
zorgaanbieders om zich juist daar te vestigen.
 8
 
 Het risico op misbruik van inkoopmacht is beperkt aanwezig.
Hoe kan dit zo gecorrigeerd worden dat experimenteren van deregulering in
2011 verantwoord is?
 
 
 Met inkoopmacht wordt bedoeld de macht van de consument of diens zorgverzekeraar
ten opzichte van de zorgaanbieder. Tot op zekere hoogte is inkoopmacht dus
niet problematisch omdat het publieke belang hiermee gediend kan zijn. Volgens
de NZa is de positie van de consument/zorgverzekeraar ten opzichte van de
tandarts of orthodontist niet stevig. Zo beschikt een verzekeraar over inkoopmacht
als de orthodontist of tandarts afhankelijk is van een contract en geen uitwijkmogelijkheden
heeft om zijn omzet op een andere manier veilig te stellen. De NZa heeft op
dit moment geen aanleidingen gezien om aan te nemen dat er op de markt voor
orthodontie sprake is van inkoopmacht. Dit heeft te maken met het vrijwel
ontbreken van contractrelaties tussen orthodontisten/tandartsen en zorgverzekeraars.
 9
 
 Wordt de aanname van de NZa dat geen sterke prijsstijgingen
worden verwacht gedeeld? Wat bedoelt de NZa met «sterke prijsstijgingen»?
in hoeverre is deze aanname reëel?
 
 
 In hoeverre zijn overeenkomsten ten aanzien van de
prijsontwikkeling na liberalisering van de prijzen te verwachten, net zoals
bij de fysiotherapie?
 
 
 De NZa heeft in haar advies gewezen op de checks en balances die er toe
leiden dat er geen sterke prijsontwikkeling te verwachten is. De expertise
om dat te beoordelen is bij uitstek aanwezig bij de NZa en ik heb geen reden
daar anders over te denken.
 Met een sterke prijsstijging bedoelt de NZa een substantiële landelijke
prijsstijging. Dat wil men begrijpelijkerwijs niet kwantificeren omdat daarmee
anders een ongewenst signaal aan de markt zou worden gegeven.
 Na eventuele liberalisering zal de prijsontwikkeling in de markt uiteraard
worden gevolgd via het monitor instrument.
 Voor de fysiotherapie geldt dat de prijzen zijn gestegen na invoering
van de vrije prijsvorming. Zorgaanbieders en zorgverzekeraars waren het er
over eens dat een soort inhaalslag naar een meer redelijke prijs nodig was.
De NZa had dit destijds ook voorzien.
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Van der Vlies (SGP), Willemse-van der Ploeg (CDA), De Vries (CDA),
Kant (SP), Ferrier (CDA), ondervoorzitter, Joldersma (CDA), Smilde (CDA),
Van Miltenburg (VVD), Smeets (PvdA), voorzitter, Timmer (PvdA), Schippers
(VVD), Koşer Kaya (D66), Schermers (CDA), Wolbert (PvdA), Bouwmeester
(PvdA), Van Gerven (SP), Zijlstra (VVD), Ouwehand (PvdD), Leijten (SP), Agema
(PVV), Van der Veen (PvdA), Wiegman-van Meppelen Scheppink (CU), Sap (GL),
De Roos-Consemulder (SP) en Harbers (VVD).
 Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Uitslag (CDA), Ormel (CDA), Van Velzen
(SP), Atsma (CDA), Aasted Madsen-van Stiphout (CDA), Vietsch (CDA), Verdonk
(Verdonk), Van Dijken (PvdA), Arib (PvdA), Dezentjé Hamming-Bluemink
(VVD), Van der Ham (D66), Omtzigt (CDA), Vermeij (PvdA), Heerts (PvdA), Langkamp
(SP), De Krom (VVD), Thieme (PvdD), Luijben (SP), De Mos (PVV), Gill’ard
(PvdA), Ortega-Martijn (CU), Halsema (GL), De Wit (SP) en Neppérus
(VVD).