Wijziging van de Waterleidingwet (eigendom waterleidingbedrijven); Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28339, nr. 6

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

17-01-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

28339 nr. 6

09-01-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInleidingAlgemeenMarktordening en toezicht op doelmatigheid van de drinkwatersectorVoorgeschiedenisVoorgenomen trajectRegeling van eigendom en zeggenschap van waterleidingbedrijvenFasering Algehele herziening WaterleidingwetVoorbereiding van het voorstel van wetHoofdlijnen van de regelingInternationale aspectenGevolgen voor het bedrijfslevenArtikelsgewijsArtikel I, onderdeel CArtikel 3kArtikel 3lArtikel 3oArtikel IVOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28339Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 71 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 339Wijziging van de Waterleidingwet (eigendom waterleidingbedrijven)nr. 6NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 9 januari 2003InleidingHet verheugt mij dat de leden van de verschillende fracties met belangstelling
kennis hebben genomen van het voorstel tot wijziging van de Waterleidingwet
(eigendom waterleidingbedrijven) en ik constateer dat velen van deze leden
de doelstelling van het wetsvoorstel, namelijk het waarborgen van de publieke
eigendom van de drinkwatervoorziening, onderschrijven. Niettemin leven er
bij de leden van diverse fracties nog vragen en opmerkingen, waar ik hieronder
op in zal gaan. Daarbij heb ik zoveel mogelijk de volgorde van het verslag
aangehouden.AlgemeenDe leden van de VVD-fractie missen een totaalvisie op de watersector en
vroegen in te gaan op de maatschappelijke en internationale context van dit
wetsvoorstel en de toekomstige wijzigingen, alsmede de samenhang tussen dit
wetsvoorstel en eerdere wijzigingen en tussen dit wetsvoorstel en toekomstige
wijzigingen.Zoals door de leden van de VVD-fractie terecht wordt opgemerkt, kent het
wetsvoorstel een voorgeschiedenis en is het te plaatsen in een bredere context,
zodat sprake is van een samenhangend drinkwaterbeleid. De indruk van de leden
van de VVD-fractie dat een totaalvisie op de watersector ontbreekt, deel ik
dan ook niet.In het Beleidsplan Drink- en Industriewatervoorziening, Deel 3: Kabinetsstandpunt
(hierna: BDIV)1 schetste het toenmalige kabinet
reeds de hoofdlijnen van het rijksbeleid inzake de openbare watervoorziening.
Centraal daarbij staat de duurzame veiligstelling van de drinkwatervoorziening.
Dat houdt in dat gestreefd wordt naar een optimale waarborging van de kwaliteit
en de continuïteit van de levering van drinkwater, op een wijze die past
binnen de randvoorwaarden van een duurzame ontwikkeling van onze samenleving
en tegen maatschappelijk verantwoorde kosten. Kernpunten van het beleid, vastgelegd
in het BDIV, zijn een blijvende prioriteit in het milieubeleid voor de verbetering
en bescherming van de kwaliteit van het grond- en oppervlaktewater, de versterking
van de kwaliteits- en milieuzorg bij de productie en distributie van drinkwater,
ombuiging van de stijgende waterbehoefte en het ontzien van natuur en milieu
bij de inzet van bronnen en watervoorzieningswerken. Een sterke
maatschappelijke positie van de bedrijfstak is daarbij van belang.In het BDIV wordt eveneens gesignaleerd dat de Waterleidingwetc.a. op een reeks van onderdelen zou moeten worden aangepast
in het bijzonder voor wat betreft de hoofdstukken III (reorganisatie) en IV
(planning van watervoorzieningswerken) en in verband met de implementatie
van de EG-Drinkwaterrichtlijn.1 Tegen deze achtergrond
wordt in het BDIV een algehele herziening van de Waterleidingwet aangekondigd.Bij de behandeling van het BDIV door de Tweede Kamer bleek grote behoefte
te bestaan aan meer duidelijkheid ten aanzien van verschillende organisatorische
aspecten van de openbare watervoorziening. In de brief van 1 april 19972 gaat de toenmalige Minister van VROM daarom in op de
aspecten schaalvergroting, concessieverlening, overheidseigendom, milieutaken,
marktwerking en concurrentie.In maart 1998 is de notitie «De hoofdlijnen van een nieuwe Waterleidingwet»
verschenen (hierna: Hoofdlijnennotitie).3 Deze
notitie bevat de voornemens van het kabinet ten aanzien van de hoofdlijnen
van een nieuwe Waterleidingwet, ter vervanging van de huidige wet. Daarbij
zijn relevante beleidslijnen uit het BDIV nader uitgewerkt.De totstandkoming van de Hoofdlijnennotitie werd voorafgegaan door een
brede consultatie van belanghebbenden. In het bijzonder werd uitvoerig gesproken
over liberalisering en privatisering in de waterleidingsector, tegen de achtergrond
van ontwikkelingen in andere netwerksectoren. Ook de ontwikkelingen in het
kader van het MDW-proces (Marktwerking, deregulering en wetgevingskwaliteit)
en de discussies over «Markt en Overheid» waren hierop van invloed.De Tweede Kamer was het eens met de Hoofdlijnennotitie, met uitzondering
van de voorstellen op het gebied van marktwerking. In de motie Feenstra c.s.4, ingediend op 18 april 1998, werd het kabinet verzocht
het wetsontwerp herziening Waterleidingwet te baseren op de Hoofdlijnennotitie,
evenwel met uitzondering van de voorstellen voor de introductie van marktwerking.Op 28 juni 1999 heeft de toenmalige Minister van VROM vervolgens in een
brief aan de Tweede Kamer aangegeven op welke wijze de regering de motie Feenstra
zal uitvoeren.5 Strekking hiervan is dat het publieke
karakter van de openbare watervoorziening wordt gewaarborgd en de zeggenschap
over de waterleidingbedrijven door overheden blijft gehandhaafd. Naar aanleiding
van deze brief heeft op 14 oktober 1999 wederom overleg met de Tweede
Kamer plaatsgevonden, waarbij het in de brief verwoorde kabinetsstandpunt
kamerbreed werd gesteund. De Kamer drong er daarbij op aan om zo spoedig mogelijk
wettelijke maatregelen te treffen om de overheidseigendom van waterleidingbedrijven
te waarborgen. Door de Minister van VROM werd bij die gelegenheid aangegeven
dat hieraan bij de herziening van de Waterleidingwet voorrang zal worden gegeven.6 Deze urgentie kwam tevens voort uit ontwikkelingen in
de sector op grond waarvan het in private handen komen van waterleidingbedrijven
kon worden verwacht.Mede tegen deze achtergrond is door de Tweede Kamer op 31 mei 2000
opnieuw een motie aangenomen, waarin de regering wordt gevraagd om ten spoedigste
wettelijke voorzieningen te treffen (dat wil zeggen vooruitlopend op de algehele
herziening) om te waarborgen dat de aandelen van waterleidingbedrijven in
overheidshanden blijven.7Met het voorliggende wetsvoorstel wordt uitvoering gegeven aan deze motie
Feenstra c.s.1 Het is van belang te benadrukken
dat hiermee de huidige eigendomssituatie van waterleidingbedrijven wordt vastgelegd.
Dit wetsvoorstel heeft geen directe gevolgen voor de uitvoering van de primaire
taak van waterleidingbedrijven in het kader van de openbare drinkwatervoorziening,
noch voor de consument als gebruiker van drinkwater. Het is daarom niet noodzakelijk
in dit wetsvoorstel andere aspecten van de drinkwatervoorziening te betrekken.
Om deze redenen is het goed mogelijk een oordeel te geven over dit wetsvoorstel
afzonderlijk. Het wetsvoorstel in samenhang met andere wetsontwerpen presenteren,
zoals door de leden van de VVD-fractie wordt voorgesteld, zou leiden tot een
onnodige vertraging van het waarborgen van de overheidseigendom en daarmee
leiden tot rechtsonzekerheid en onrust in de sector, hetgeen een onwenselijke
situatie is.In paragraaf 1.2 van de Memorie van Toelichting is niettemin reeds
ingegaan op de fasering van de herziening van de Waterleidingwet. Het herzieningsproces
is verdeeld in drie fasen. De eerste fase betrof de implementatie van de EG-Drinkwaterrichtlijn
en de Legionellaproblematiek. Deze fase is afgerond met de wijziging van de
Waterleidingwet in 2000.2 De tweede fase betreft
het waarborgen van het publieke karakter van de drinkwatervoorziening, waarin
voorliggend wetsvoorstel voorziet. Tijdens het overleg met de Tweede Kamer
van 14 oktober 1999 heeft de toenmalige Minister van VROM zoals gezegd
aangegeven aan deze onderwerpen voorrang te geven. De derde fase betreft de
algehele herziening van de Waterleidingwet, die thans in voorbereiding is.Ten aanzien van de internationale context kan het volgende opgemerkt worden.
Het wetsvoorstel heeft betrekking op de drinkwatervoorziening in Nederland
waarbij gekozen is voor behoud van het publieke karakter. Op de Europese context
wordt in paragraaf 1.5 van de Memorie van Toelichting reeds ingegaan,
met name waar het de relatie met Europees recht betreft. Daarbij is onder
meer aangegeven dat de drinkwatervoorziening te beschouwen is als een dienst
van algemeen economisch belang. Het is aan de lidstaten van de Europese Unie
zelf om te bepalen hoe diensten van algemeen belang worden uitgevoerd, waarbij
neutraliteit bestaat ten opzichte van de publiek- of privaatrechtelijke positie
van ondernemingen. In dit stuk wordt onder het kopje «Internationale
aspecten» ook nog aandacht besteed aan andere aspecten van de internationale
context van drinkwatervoorziening.De leden van de fractie van D66 vroegen om een nadere toelichting op de
gekozen oplossing voor de drinkwatervoorziening in vergelijking met andere
nutssectoren. Tevens vroegen de leden van de D66-fractie aandacht te besteden
aan de vraag waarom de zorg voor de energiesector geen kerntaak van de overheid
is en de zorg voor de drinkwatervoorziening wel.De zorg voor goede nutsvoorzieningen is een kerntaak van de overheid.
De overheid dient zorg te dragen voor een goede drinkwatervoorziening, maar
ook voor andere nutsvoorzieningen zoals bijvoorbeeld energie. De wijze waarop
de overheid invulling geeft aan deze zorg kan echter van sector tot sector
verschillen, afhankelijk van de kenmerken van de sector en de aard van de
voorziening. Bij de drinkwatervoorziening gaat het om een essentiële
nutsvoorziening; het maatschappelijk belang bij kwaliteit is zeer groot omdat
drinkwater een eerste levensbehoefte is. Bovendien is bij de drinkwatervoorziening
in Nederland sprake van een natuurlijk (regionaal) monopolie. Gegeven het
maatschappelijk belang bij een goede kwaliteit is een goede kwaliteitsborging
essentieel. Vanwege de sterke verwevenheid van eigendom, beheer en exploitatie
van de infrastructuur is het uit oogpunt van integraal kwaliteitsbeheer zeer
gewenst dat de eigendom en het beheer van de infrastructuur en
de productie van drinkwater in één hand blijven. Daarom heeft
de regering er voor gekozen eigendom en zeggenschap in handen van overheden
te houden, daarin breed gesteund door de Tweede Kamer in de toenmalige samenstelling
(zie hierboven).De leden van de fractie van D66 vroegen om een kwantificering van de administratieve
lasten voor de betrokken bedrijven. Aangezien het wetsvoorstel de huidige
situatie vastlegt, heeft dit vrijwel geen gevolgen voor de administratieve
lasten van de waterleidingbedrijven. Een lichte administratieve last kan voortvloeien
uit de meldingsplicht van artikel 3l.De leden van de SGP-fractie vroegen of grootschalige levering van industriewater
aan derden kan leiden tot «afhaken» van het publieke watervoorzieningnet
en of de kosten in dat geval worden afgewenteld op de gebonden gebruikers,
de zogenaamde afhaakproblematiek. Deze leden vroegen wat de risico's van het
afhaken van grote gebruikers zouden kunnen zijn en of dit tot overcapaciteit
of kapitaalvernietiging zou kunnen leiden. Deze leden vroegen de regering
in te gaan op de mogelijkheid om, gedurende een overgangsperiode, uittredingskosten
te vragen aan de «afhakers». Tevens vroegen de leden van de SGP-fractie
wat de gevolgen zijn van het wetsvoorstel voor collectieve leidingnetten op
industrieterreinen. De leden van de ChristenUnie-fractie vroegen een nadere
toelichting op de mogelijkheden en beperkingen van de productie en levering
van drinkwater voor de eigenaar van een collectief leidingnet. Zij vroegen
of de regering gevallen kan noemen waarin de eigenaar van een collectief leidingnet
zelf drinkwater produceert en zo ja, wat voor bezwaren hier aan kleven. De
leden van de CDA-fractie vroegen om een reactie op de suggestie van de Vereniging
voor Energie, Milieu en Water om lokale productie en levering van drinkwater
aan niet-huishoudens toe te (blijven) staan. De leden van de VVD-fractie vroegen
om een nadere uitleg over de betekenis van het wetsvoorstel voor leveringen
boven de 100 000 kubieke meter en de relatie hiervan met benchmarking.Het wetsvoorstel is gericht op het vastleggen van het overheidseigendom
van waterleidingbedrijven. Tevens wordt met het wetsvoorstel aan de bestaande
waterleidingbedrijven het alleenrecht gegeven om drinkwater te produceren
en te leveren aan verbruikers; behoudens de in het wetsvoorstel opgenomen
uitzonderingen voor collectieve leidingnetten en eigen voorzieningen mogen
alleen deze waterleidingbedrijven drinkwater produceren en leveren aan verbruikers.Onder drinkwater wordt verstaan: leidingwater bestemd of mede bestemd
om te drinken. Daartoe behoort derhalve ook water dat aan grootverbruikers
wordt geleverd dat mede bestemd is om te drinken. Het wetsvoorstel heeft echter
geen gevolgen voor zover geen sprake is van drinkwater, zoals industriewater
en warm tapwater. Het is en blijft mogelijk dat industriewater dat uitsluitend
bestemd is voor procesdoeleinden (dus niet (mede) bestemd als drinkwater)
door een bedrijf wordt gewonnen en aan andere bedrijven wordt geleverd. Dit
geldt ongeacht het volume dat geleverd wordt, dus ook voor de levering van
meer dan 100 000 kubieke meter water per jaar. Er is in plaats van een
volumedrempel gekozen voor een vrije markt voor industriewater (ongeacht het
volume) en geen vrije markt voor drinkwater. Benchmarking is op industriewater
dan ook niet van toepassing. Een beleidsstandpunt over industriewater is op
dit moment in voorbereiding.Bij de leden van de SGP-fractie is mogelijk de indruk ontstaan dat het
onderhavige wetsvoorstel aan grootverbruikers extra mogelijkheden biedt om
voor eigen gebruik drinkwater te produceren. Dat is thans toegestaan en blijft
toegestaan, voor zover het drinkwater binnen de inrichting verbruikt wordt.
Wat betreft levering van in eigen beheer gewonnen drinkwater aan
derden (buiten de inrichting) bepaalt het wetsvoorstel juist expliciet dat
dit niet is toegestaan.De door de leden van de SGP-fractie geschetste situatie, waarbij een bedrijf
zélf drinkwater produceert en vervolgens via een collectief leidingnet
levert aan een of meerdere andere bedrijven, is op basis van het wetsvoorstel
derhalve niet toegestaan. Het toelaten van dergelijke ontwikkelingen zou leiden
tot een onwenselijke aantasting van de positie van waterleidingbedrijven,
die als primaire taak hebben om deugdelijk drinkwater te leveren en die het
best geëquipeerd zijn om deze taak uit te oefenen. Bovendien bemoeilijkt
dit het houden van toezicht.Overigens zij opgemerkt dat drinkwater voor eigen gebruik meestal uit
grondwater wordt gewonnen en dat de vergunning voor onttrekking daarvan op
basis van de Grondwaterwet doorgaans reeds bepaalt dat de onttrekking alleen
is toegestaan voor gebruiksdoelen binnen de inrichting. Uit het voorgaande
volgt dan ook dat het wetsontwerp niet leidt tot vergroting van de «afhaakproblematiek».Zoals gezegd is productie en levering van drinkwater voorbehouden aan
waterleidingbedrijven. Daarop zijn een tweetal uitzonderingen mogelijk. De
hierboven genoemde eigen winning (productie) en levering voor gebruik binnen
een inrichting is en blijft toegestaan. Er is dan sprake van een collectieve
watervoorziening. De tweede uitzondering betreft de levering van water aan
gebruikers die zijn aangesloten op een collectief leidingnet.In de praktijk doet zich de situatie voor dat één bedrijf
op een industrieterrein een aansluiting heeft op het distributienet van een
waterleidingbedrijf en dat dit bedrijf het water doorlevert aan andere bedrijven
op dat industrieterrein. Een dergelijk collectief leidingnet is in het voorgestelde
artikel 3j uitgezonderd van het verbod op levering van drinkwater, zoals reeds
beschreven in de Memorie van Toelichting. Overigens moet voor de goede orde
worden opgemerkt dat in een collectief leidingnet alleen sprake is van levering
van drinkwater en niet van productie.Mede naar aanleiding van opmerkingen van de Vereniging voor Energie, Milieu
en Water, wordt tenslotte voor bestaande situaties op bedrijfsterreinen een
uitzondering gemaakt op de regel dat drinkwater via een collectieve watervoorziening
niet aan derden mag worden geleverd. Deze situaties zijn ontstaan door juridische
afsplitsingen binnen een inrichting, zodat niet meer sprake is van levering
aan verbruikers binnen de inrichting. Door de uitzondering wordt voorkomen
dat deze bestaande situaties na inwerkingtreding van dit wetsvoorstel niet
meer mogelijk zijn. Deze uitzondering is opgenomen in een binnenkort toe te
zenden nota van wijziging, die wordt voorzien van een meer uitgebreide toelichting.Marktordening en toezicht op doelmatigheid van de drinkwatersectorDe leden van de diverse fracties hebben vragen gesteld over de in de Memorie
van Toelichting genoemde maatstafconcurrentie als instrument voor toezicht
op de doelmatigheid van de drinkwatersector.Alvorens op een aantal vragen specifiek in te gaan moet worden benadrukt
dat het voorliggende wetsvoorstel geen regels bevat die betrekking hebben
op het toezicht op de doelmatigheid van de drinkwatervoorziening. In de Memorie
van Toelichting is slechts aangekondigd dat dit onderwerp in de nabije toekomst
geregeld zal worden.Het regeringsbeleid op dit gebied is nog in ontwikkeling en een groot
deel van de vragen die over tarieftoezicht en maatstafconcurrentie zijn gesteld,
kan dan ook op dit moment niet concreet beantwoord worden.De hierna volgende vragen zijn door meerdere fracties gesteld en zullen
zo volledig mogelijk beantwoord worden. De leden van de VVD-fractie vroegen om een uitgebreide evaluatie van het
huidige systeem van maatstafvergelijking en toezicht alvorens de parlementaire
behandeling van dit wetsvoorstel af te ronden. De leden van de fractie van
D66 vroegen naar de reden waarom in de Memorie van Toelichting zo uitgebreid
wordt ingegaan op maatstafconcurrentie. De leden van de SGP-fractie vroegen
waarom maatstafconcurrentie niet gelijktijdig met dit wetsvoorstel is geregeld.
Tevens vroegen deze leden waarom het oorspronkelijke voornemen om de doelmatigheid
van waterleidingbedrijven te waarborgen via benchmarking en deze na vijf jaren
te evalueren is gewijzigd zonder overleg met de actoren in het veld. Ook vroegen
de leden van de SGP-fractie wat de status is van de in de Memorie van Toelichting
gemaakte opmerkingen over de introductie van een nieuw systeem van tarieftoezicht,
in het bijzonder maatstafconcurrentie, en drongen aan op een ontkoppeling
van dit wetsvoorstel inzake de eigendomskwestie en de discussie over tarieftoezicht,
waarbij duidelijk wordt gemaakt dat met de aanvaarding van dit wetsvoorstel
nog niets is vastgelegd over een systeem van maatstafconcurrentie. Ook de
leden van de ChristenUnie-fractie drongen aan op ontkoppeling van de besluitvorming
over het systeem van maatstafconcurrentie en het regelen van de eigendomskwestie.De leden van de VVD-fractie vroegen om een motivering voor het meermaals
wijzigen van de Waterleidingwet. De leden van de fractie van D66 en de leden
van de fractie van de ChristenUnie vroegen om een nadere motivering om de
eigendomskwestie vooruitlopend op de algehele herziening met spoed te regelen
en om een nadere toelichting inzake de in de Memorie van Toelichting genoemde
ongewenste ontwikkelingen in de sector.Uit al deze vragen komt een aantal kernpunten naar voren die door meerdere
fracties aan de orde worden gesteld. Samenvattend gaat het om de behoefte
aan een nadere motivering en onderbouwing van de keuze van het vorige kabinet
voor maatstafconcurrentie, inzicht in de resultaten die hiermee gerealiseerd
kunnen worden, de relatie tussen maatstafconcurrentie en kwaliteit, hoe het
systeem functioneert en of het systeem werkbaar is, de relatie met benchmarking
en de (her)inrichting van het toezicht op de drinkwatersector en de positie
van de lokale overheden als aandeelhouder van waterleidingbedrijven.Op de fasering van de herziening van de Waterleidingwet en de uitwerking
van het toezicht op de doelmatigheid in het kader van de algehele herziening
van de Waterleidingwet wordt verderop in dit stuk ingegaan. Dit wetsvoorstel
heeft, zoals reeds gezegd, uitsluitend betrekking op het vastleggen van de
eigendom van waterleidingbedrijven. Deze kwestie kan worden behandeld onafhankelijk
van de wijze waarop invulling wordt gegeven aan het toezicht op de doelmatigheid
van waterleidingbedrijven.Door aanvaarding van dit wetsvoorstel wordt de regionale monopoliepositie
van waterleidingbedrijven juridisch vastgelegd. Om die reden is in de Memorie
van Toelichting toch aandacht geschonken aan het waarborgen van de doelmatigheid
van de drinkwatervoorziening, vooruitlopend op de algehele herziening. Aanvaarding
van dit wetsvoorstel heeft echter geen gevolgen voor de invulling van het
toezicht op de doelmatigheid. Alvorens aan te geven langs welk traject ik
voornemens ben het toezicht op de doelmatigheid in de toekomst nader vorm
te geven, is het van belang een beeld te geven van de voorgeschiedenis.VoorgeschiedenisToezicht op doelmatigheid vormt een van de onderwerpen die destijds in
de Hoofdlijnennotitie werden behandeld. Daarbij is aangegeven dat om de doelmatigheid
(in brede zin) van de individuele bedrijven in een grotergeheel
te kunnen beoordelen een systeem van verplichte maatstafvergelijking (benchmarking)
zal worden ingevoerd. Na vijf jaar zouden de ervaringen met de verplichte
benchmarking worden geëvalueerd. De bedrijfstak heeft inmiddels zelf
een systeem van benchmarking opgezet en de ervaringen hiermee zouden worden
meegenomen bij de uitwerking van de verplichte benchmarking.Bij de voorbereiding van dit wetsvoorstel heeft het vorige kabinet, mede
in het licht van de op 21 februari 2000 verschenen nota Publieke belangen
en marktordening1, het aspect van toezicht op
de doelmatigheid opnieuw in beschouwing genomen. Het toenmalige kabinet heeft
een voorkeur uitgesproken voor toezicht op de doelmatigheid via maatstafconcurrentie
in plaats van maatstafvergelijking. Als randvoorwaarden daarbij gelden dat
geen afbreuk mag worden gedaan aan de kwaliteit van de drinkwatervoorziening
(in brede zin) en dat een systeem van maatstafconcurrentie goed toepasbaar
dient te zijn, dat wil zeggen dat een zodanige vergelijkbaarheid van waterleidingbedrijven
mogelijk is dat hierop toezicht op de tarieven gebaseerd kan worden. De nadere
uitwerking van het tarieftoezicht zal, zoals reeds aangegeven in de Memorie
van Toelichting, plaatsvinden in het kader van de algehele herziening van
de Waterleidingwet. Uit de gestelde vragen blijkt dat er behoefte is aan een
motivering van de te kiezen vorm van dit toezicht. Bij de uitwerking zal hiermee
rekening worden gehouden. Onderzoek met een brede insteek is naar mijn mening
onontbeerlijk om op adequate wijze in deze behoefte te kunnen voorzien.Daarnaast hebben zich de volgende ontwikkelingen voorgedaan die van belang
zijn bij de uitwerking van het toezicht op de doelmatigheid.Tijdens de behandeling van de begroting van het ministerie van Economische
Zaken in de Tweede Kamer (26 en 27 oktober 1999) en tijdens de Algemene Politieke
Beschouwingen in de Eerste Kamer (16 en 17 november 1999) is gevraagd om een
notitie over vraagstukken rond privatisering en liberalisering en het waarborgen
van publieke belangen in netwerksectoren. Het toenmalige kabinet heeft aan
dat verzoek voldaan door de nota Publieke belangen en marktordening te presenteren.
In deze nota zijn onder meer een ladder van concurrentie en een analysekader
voor marktordening van netwerksectoren opgenomen. Dit theoretische kader dient
echter niet te worden gezien als een blauwdruk op grond waarvan besluiten
omtrent de ordening van netwerksectoren kunnen worden genomen. Het Ministerie
van Economische Zaken heeft daarom, ten behoeve van een betere ondersteuning
van te maken keuzes bij ordeningsvraagstukken, een project uitgevoerd. Dit
project is beschreven in de brief van de toenmalige Minister van Economische
Zaken aan de Tweede Kamer van 1 mei 2002.2
Binnen dit project is in opdracht van de ministeries van Economische Zaken
en Financiën nader onderzoek verricht. Een van de resultaten van dat
onderzoek is een kader voor de afweging van verschillende reguleringsmogelijkheden
ter ondersteuning van te maken keuzes. Er wordt een ondersteunend instrument
geboden waarbij de gevolgen van keuzes inzichtelijk worden gemaakt en gelijktijdig
tegen elkaar kunnen worden afgewogen. Dit wijkt af van de nota Publieke belangen
en marktordening, waarin werd uitgegaan van opeenvolgende stappen in het afwegingsproces.
Het ligt in de rede het ontwikkelde afwegingskader te betrekken bij de keuze
ter zake van het toezicht op de doelmatigheid in de drinkwatersector.Over de uitwerking van het toezicht op de doelmatigheid van de drinkwatervoorziening
is overleg gevoerd met VEWIN, het IPO en de VNG. Hieruit blijkt dat zowel
de waterleidingbedrijven als provincies en gemeenten het belang van goed toezicht
onderschrijven. Betrokken partijen hebben aangegeven zeer te hechten
aan een onderzoek op dit punt om tot een goed overwogen keuze te kunnen komen.
Daarbij dient ook de huidige situatie met toezicht door lokale overheden via
aandeelhouderschap en Raden van Commissarissen te worden meegenomen, aangevuld
met een verplichte benchmarking, zoals voorgesteld in de Hoofdlijnennotitie.
Specifieke aandacht wordt daarbij door IPO en VNG gevraagd voor de rol van
provincies en gemeenten als aandeelhouders van waterleidingbedrijven, gegeven
de keuze om het publieke karakter van de drinkwatervoorziening te waarborgen
en de regionale organisatie van de sector. Ik ben met VEWIN, IPO en VNG van
mening dat bij een onderzoek naar mogelijke toezichtarrangementen een evaluatie
van het toezicht in de huidige situatie dient te worden uitgevoerd. Hiermee
wordt tevens aangesloten bij het standpunt van het toenmalige kabinet als
verwoord in de«Kaderstellende visie op toezicht» die op 20 juni
2001 door de toenmalige Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
aan de Tweede Kamer is aangeboden.1 In deze visie
is onder meer het uitgangspunt aangegeven dat wanneer nieuwe toezichtarrangementen
in het leven worden geroepen, in kaart dient te worden gebracht of er overlap
of witte vlekken bestaan in verhouding tot bestaande toezichtfuncties. De
toenmalige Minister van Economische Zaken heeft op 1 maart 2002 een brief
inzake de evaluatie van de Elektriciteitswet 1998 aan de Tweede Kamer gezonden.2 In deze evaluatie wordt ook aandacht geschonken aan het
toezicht op de elektriciteitssector door de Dienst uitvoering en Toezicht
energie (DTe). Uit de evaluatie is een aantal punten van kritiek naar voren
gekomen. In de brief worden maatregelen ter verbetering aangekondigd, alsmede
onderzoek naar het functioneren van de DTe waarbij zowel inhoudelijke als
procesmatige aspecten aan de orde zullen komen. Het ligt in de rede bij de
uitwerking van het toezicht op de doelmatigheid in de drinkwatersector gebruik
te maken van de uitkomsten van het aangekondigde onderzoek.Voorgenomen trajectGezien het bovenstaande heb ik besloten dat de uitwerking van het toezicht
op de doelmatigheid zal plaatsvinden via een project waarbij de sector (waterleidingbedrijven
en hun aandeelhouders, vertegenwoordigd door VEWIN, IPO en VNG) nadrukkelijk
is betrokken. In het kader van dit project is onderzoek voorzien waarbij voor
een brede insteek wordt gekozen. Kernvraag daarbij is op welke wijze de doelmatigheid
van de drinkwatervoorziening het best kan worden gewaarborgd met inachtneming
van de randvoorwaarde dat het streven naar doelmatigheid niet mag leiden tot
een achteruitgang van de kwaliteit van de drinkwatervoorziening. Het streven
naar en het behoud van een zo hoog mogelijke kwaliteit is uit oogpunt van
de volksgezondheid van groter belang dan kostenbesparing. In het onderzoek
zal tevens rekening worden gehouden met de kenmerken van de sector en de bestaande
toezichtfuncties. Maatstafconcurrentie als instrument voor toezicht op de
doelmatigheid is één van de mogelijke opties die onderzocht
zullen worden. Bij de uitwerking van het toezicht op de doelmatigheid zal
ook aandacht worden geschonken aan de verantwoordelijkheden en bevoegdheden
van decentrale overheden vanuit hun positie als aandeelhouder van waterleidingbedrijven.Tevens zal rekening worden gehouden met de Kaderstellende visie op toezicht.
Het eerder genoemde afwegingskader en de uitkomsten van het onderzoek naar
het functioneren van de DTe kunnen ter ondersteuning worden gebruikt. In de
eerder genoemde brief van 1 mei 2002 wordt het voornemen tot de oprichting
van een kenniscentrum genoemd. Dit kenniscentrum kan eveneens een ondersteunende
rol spelen. De leden van de PvdA-fractie vroegen of de regering kennis heeft genomen
van de uitspraak van het College van Beroep inzake de uitvoering van de Elektriciteitswet
op het punt van tariefregulering voor gebonden klanten. De regering heeft
kennis genomen van de uitspraak van het College van Beroep1 en is van mening dat dit geen problemen oplevert voor de wijze waarop
tariefregulering plaatsvindt in de elektriciteitssector. De rechter heeft
geen uitspraak gedaan over de rechtmatigheid van de gehanteerde systematiek
doch geoordeeld dat, in het geval van de regulering van de leveringstarieven
voor elektriciteit volgens de formule die is opgenomen in de Elektriciteitswet,
geen individuele x-factoren kunnen worden gehanteerd. Deze uitspraak heeft
geleid tot een voorstel tot wijziging van de Elektriciteitswet waardoor de
bedoeling van de wetgever meer expliciet in de tekst van de Wet wordt neergelegd.
Dit voorstel is op 24 september 2002 in de Tweede Kamer behandeld.2De leden van de PvdA-fractie vroegen om een nadere toelichting over de
onwenselijkheid van concurrentie op de infrastructuur en waarom concurrentie
om de infrastructuur wordt afgewezen. Ook de leden van de ChristenUnie-fractie
vroegen een nadere duiding van de bezwaren van concurrentie op de infrastructuur.Het toelaten van verschillende drinkwaterproducenten/aanbieders op de
infrastructuur werkt verstorend op een stabiele bedrijfsvoering van het transporten
distributienet, waarbij stromingsrichtingen en verblijftijden ongunstig worden
beïnvloed en ongewenste menging van water van uiteenlopende kwaliteit
kan optreden. Dit gaat ten koste van de drinkwaterkwaliteit en de borging
daarvan.Ten einde goed en betrouwbaar drinkwater te kunnen garanderen is het van
belang dat er sprake is van een integrale kwaliteitszorg die betrekking heeft
op alle stappen in het productie- en distributieproces. Zoals ik reeds heb
aangegeven is daarbij van belang dat de verantwoordelijkheid hiervoor in één
hand ligt. Indien er sprake zou zijn van verschillende drinkwaterproducenten/aanbieders
die in concurrentie gebruik maken van dezelfde infrastructuur, dan is deze
verantwoordelijkheid niet meer in één hand. Dit bemoeilijkt
adequaat toezicht op handhaving van drinkwaterkwaliteit, leveringszekerheid,
continuïteit en veiligheid. Indien er bijvoorbeeld sprake is van normoverschrijding,
dan is het gezien het complexe karakter van de drinkwatervoorziening en het
distributienet in de praktijk lastig om de verantwoordelijkheid voor het nemen
van maatregelen op de juiste plaats neer te leggen. Dezelfde bezwaren kleven
aan concurrentie op de infrastructuur via het verlenen van een concessie voor
de exploitatie. Daarmee wordt immers een scheiding aangebracht tussen het
eigendom en beheer van de infrastructuur en de exploitatie daarvan.De leden van de fractie van D66 vroegen om informatie over de opbouw van
de kostprijs van water. Daarbij werd gevraagd of een groot deel van de verschillen
in kostprijs van waterleidingbedrijven bepaald wordt door factoren die niet
door het management beïnvloedbaar zijn, zoals dichtheid en ouderdom van
de infrastructuur, bedrijfstype (grond- of oppervlaktewaterbedrijf), alsmede
de geografische ligging. De leden van de ChristenUnie-fractie vroegen in hoeverre
er sprake is van grote regionale en lokale verschillen in drinkwatertarieven,
die een centraal toezicht vanuit de rijksoverheid noodzakelijk maken en verzochten
om een overzicht van de drinkwatertarieven.Er bestaan binnen Nederland verschillen in de drinkwatertarieven. In 2000
varieerden de drinkwatertarieven (inclusief vastrecht) voor een gemiddeld
huishouden van € 0,78 (NFL 1,72) tot € 1,91 (NFL 4,20)
met een gemiddelde van € 1,41 (NFL 3,10) per m3.
Het gemiddelde drinkwatertarief over alle verbruiksituaties was in 2000 € 1,35
(NFL 2,96). Hierbij zijn inbegrepen de grondwaterbelasting en eventuele
precario. De belasting op leidingwater en de BTW zijn niet inbegrepen.
VEWIN geeft jaarlijks aan het begin van het jaar een overzicht van de tarieven
uit. Voor het meest recente overzicht verwijs ik naar de VEWIN-uitgave getiteld«Tarievenoverzicht
leidingwater per 1 januari 2002». De verschillen in drinkwatertarieven
worden voor een belangrijk deel verklaard door verschillen in de vereiste
zuiveringsinspanning die afhankelijk is van het type ruwwater dat wordt gebruikt.
De zuiveringsinspanning is bij oppervlaktewater groter dan bij grondwater.
Verschillen in bedrijfstype (grond- of oppervlaktewater) zijn van invloed
op de hoogte van belasting, de vermogenskosten, afschrijvingen en de operationele
kosten. Gezien de hoge kosten van de infrastructuur kan de ouderdom hiervan
eveneens van invloed zijn op de tarieven. Uit de vrijwillige VEWIN benchmark
over het jaar 2000 blijkt dat de operationele kosten gemiddeld bijna de helft
van de totale kosten bedragen. Meer dan 50% van deze operationele kosten heeft
betrekking op het productie- en distributieproces. Een andere factor is de
klantgrootte. Voor een aansluiting met een grote waterafname zijn de kosten
per kubieke meter geleverd water in verhouding lager dan bij een aansluiting
met een geringe waterafname. Sommige waterleidingbedrijven verrichten meer
inspanningen op het gebied van milieu- en natuurbeheer die bijdragen aan de
operationele kosten dan andere bedrijven. Dit geldt bijvoorbeeld voor de duinwaterbedrijven.
Uit het feit dat er regionale verschillen zijn in de drinkwatertarieven vloeit
niet voort dat er noodzaak is tot centraal toezicht. De wijze waarop ik voornemens
ben uitwerking aan het toezicht op de doelmatigheid te geven heb ik reeds
aangegeven.De leden van de fracties van D66 en de VVD vroegen om een reactie van
de regering op de door de Raad van State gemaakte opmerking over het belang
van transparante kostentoedeling voor maatstafconcurrentie. In dit verband
vroegen de leden van de fractie van D66 of er voorbeelden zijn van andere
sectoren waarin maatstafconcurrentie in de praktijk werkt.Ik onderschrijf het belang van helderheid ten aanzien van de activiteiten
van waterleidingbedrijven als onderdeel van hun publieke taak en de scheiding
met andere (markt)activiteiten van deze bedrijven. Zowel de verdere uitwerking
van de toetsing van de doelmatigheid als het vastleggen van de publieke taken
van waterleidingbedrijven worden meegenomen bij de algehele herziening van
de Waterleidingwet. In hoeverre de kostenopbouw tussen waterleidingbedrijven
voldoende vergelijkbaar is en welke mate van transparantie daarbij vereist
is vormt eveneens onderdeel van het nog uit te voeren onderzoek naar de wijze
waarop toezicht op de doelmatigheid het best kan worden vormgegeven. Toezicht
op de doelmatigheid via het vaststellen van maximum tarieven wordt thans toegepast
in de energiesector en de telecomsector. Op de evaluatie van de Elektriciteitswet
ben ik reeds ingegaan. De toezichthouder in de telecomsector, de OPTA, heeft
in 1999 besloten om gedurende drie jaren maximum tarieven vast te stellen
(«price cap»). In de periode van 1 juli 1999 tot 30 juni
2002 bepaalde de OPTA de bovengrens van de tarieven. Deze systematiek was
opgezet na consultatie van de sector. In 2001 heeft een evaluatie plaatsgevonden
om één van de factoren in het model nauwkeuriger te kunnen vaststellen.
Na de periode van drie jaar is deze price cap beëindigd.De leden van de fractie van de ChristenUnie vroegen om een reactie op
de suggestie dat bij een afweging conform de nota Publieke belangen en marktordening
de keuzes die gemaakt zijn bij liberalisering en privatisering van andere
nutssectoren mogelijk anders zouden zijn uitgevallen.De afwegingen ten aanzien van nutssectoren zijn steeds zo zorgvuldig mogelijk
gemaakt. Er is echter altijd sprake van voortschrijdend inzicht, bijvoorbeeld
door evaluaties van liberaliseringstrajecten. In de eerder genoemde brief
aan de Tweede Kamer van 1 mei 20021 is de
oprichting van een Kenniscentrum Ordeningsvraagstukken aangekondigd.
Dit kenniscentrum beoogt te komen tot een meer gestructureerde informatie-uitwisseling
tussen verschillende beleidsterreinen en op termijn expertise op te bouwen
op het gebied van ordeningsvraagstukken. Het kenniscentrum kan daarmee ondersteuning
bieden bij beleidsprocessen.Regeling van eigendom en zeggenschap van waterleidingbedrijvenDe leden van de fractie van D66 vroegen om een nadere uitleg van de term
commerciële «uitnutting» van de drinkwatervoorziening. In
dat verband vroegen de leden van de fractie van D66 of het waar is dat de
waterleidingbedrijven in 1995 ca. NFL 120 miljoen (ca. € 54
miljoen) winst hebben gemaakt.Onder commerciële uitnutting van de drinkwatervoorziening wordt verstaan
het leveren van drinkwater primair voor commerciële doeleinden ofwel
met het oogmerk om winst te maken. Uit de Waterleidingwet en het BDIV volgt
dat de waterleidingbedrijven als primaire taak hebben het aan een ieder beschikbaar
stellen van drinkwater van goede kwaliteit tegen een maatschappelijk aanvaardbare
prijs. De kwaliteit van het drinkwater staat daarbij voorop. In de brief van
de toenmalige Minister van VROM van 28 juni 1999 is aangegeven dat commerciële
belangen niet passen bij de drinkwatervoorziening. Dit neemt niet weg dat
over een gegeven periode de opbrengsten van de levering van water hoger kunnen
zijn dan de kosten, zodat sprake is van een positief bedrijfsresultaat. Overigens
kan de discussie over mogelijke liberalisering en privatisering van de drinkwatervoorziening
een rol hebben gespeeld bij het streven naar verbetering van de solvabiliteitspositie
van bedrijven. Het bedrijfsresultaat blijft voor het merendeel binnen het
waterleidingbedrijf omdat de meeste waterleidingbedrijven in hun statuten
een beperking hebben opgenomen ten aanzien van de uitkering van dividend aan
de publieke aandeelhouders. In het voorliggende wetsvoorstel is op grond van
artikel 3n het belasten of bezwaren van de winst van een waterleidingbedrijf
ten behoeve van een niet gekwalificeerde rechtspersoon met enig zakelijk of
persoonlijk recht niet toegestaan. Het door de leden van de D66-fractie genoemde
bedrijfsresultaat over 1995 (bij een omzet van ca. 1,4 miljard euro) is vermeld
in het rapport «Mogelijkheden tot marktwerking in de Nederlandse watersector».1 Ik neem aan dat dit juist is.Fasering Algehele herziening WaterleidingwetDe leden van de CDA-fractie vroegen om de duiding van het moment waarop
de algehele herziening van de Waterleidingwet zal worden ingediend. Ook de
leden van de fractie van Groenlinks verzochten om een planning van de algehele
herziening van de Waterleidingwet.Naar verwachting zal dit wetsontwerp eind 2003 aan de Raad van State kunnen
worden aangeboden voor advies.De leden van de SGP-fractie vroegen welke waarborgen er thans zijn om
afnemers te beschermen tegen te hoge tarieven als gevolg van niet-doelmatig
opereren van de waterleidingbedrijven.In de huidige situatie oefenen de lokale overheden als aandeelhouders
van de waterleidingbedrijven en de Raden van Commissarissen toezicht uit op
de bedrijfsvoering, onder meer via goedkeuring van de drinkwatertarieven.
De vrijwillige benchmarking die reeds door de sector wordt toegepast vormt
daarbij ondersteuning. In het traject voor de invulling van toezicht
op de doelmatigheid is een evaluatie van de huidige situatie voorzien.De leden van de D66-fractie en de ChristenUnie-fractie vroegen de regering
in te gaan op de in de Memorie van Toelichting genoemde bewegingen in de markt
die mede aanleiding gaven tot het nemen van spoedige maatregelen.Er waren in de sector signalen van mogelijke opschuiving naar privaat
eigendom van waterleidingbedrijven in het kielzog van ontwikkelingen van liberalisering
en privatisering in andere sectoren, zoals transport, telefonie, energie en
afval. Na de overname van de NV Waterleiding Friesland door de NV NUON in
1999 zouden mogelijk nog meer overnames van waterleidingbedrijven door energiebedrijven
kunnen volgen. Een ontwikkeling waarbij energiebedrijven waaronder NUON zich
richting private eigendom zouden bewegen zou op gespannen voet met het overheidsbeleid
staan. De Tweede Kamer heeft, mede in het licht van voornoemde ontwikkelingen,
aangedrongen op spoedige maatregelen om te voorkomen dat waterleidingbedrijven
in private handen komen. Daarom is – met voorrang – gekozen voor
het waarborgen van het openbaar nutskarakter van de drinkwatervoorziening
via eigendom en zeggenschap door overheden.De leden van de ChristenUnie-fractie vroegen in te gaan op de omstandigheid
dat eventuele ongewenste ontwikkelingen op basis van de mededeling in de Staatscourant
van 2000, nr. 166 ongedaan kunnen worden gemaakt.In de bedoelde mededeling is bekend gemaakt dat een wet in voorbereiding
was die ertoe strekt te waarborgen dat de eigendom van waterleidingbedrijven
in overheidshanden blijft. Alle betrokkenen hebben zich er aldus op kunnen
instellen dat na de in de mededeling genoemde datum (1 september 2000)
aan nieuwe waterleidingbedrijven niet zonder meer dezelfde positie wordt toegekend
als aan bestaande. Op basis van artikel 3k van het wetsvoorstel wordt gewaarborgd
dat de bestaande waterleidingbedrijven, die genoemd zijn in de bijlage, hun
bevoegdheid tot levering van drinkwater in een distributiegebied alleen kunnen
overdragen aan een waterleidingbedrijf waarover de zeggenschap uitsluitend
wordt uitgeoefend door gekwalificeerde rechtspersonen. Indien dit voorstel
van wet tot wet wordt verheven is vanaf het moment van inwerkingtreding aldus
gewaarborgd dat in geval van fusies of overnames van waterleidingbedrijven
de eigendom in overheidshanden blijft.Ook de rechtsopvolger(s) onder algemene of bijzondere titel van een waterleidingbedrijf
dat op 1 september 2000 drinkwater leverde, vallen onder het begrip «bestaand
waterleidingbedrijf» (artikel 1, onderdeel g).Het is niet mogelijk om op basis van deze mededeling in de Staatscourant
ongewenste ontwikkelingen die zich hebben voorgedaan na 1 september 2000
en voor het tijdstip waarop dit voorstel van wet tot wet zal zijn verheven
en in werking treedt, ongedaan te maken. Dit was ook het antwoord van de minister
van Economische Zaken op vragen met een vergelijkbare strekking van het kamerlid
Leers.1 Echter, indien gedurende de periode van
1 september 2000 tot het moment waarop dit voorstel van wet tot wet wordt
verheven, waterleidingbedrijven zijn gefuseerd en het uit de fusie ontstane
waterleidingbedrijf niet is aan te merken als een gekwalificeerde rechtspersoon
in de zin van artikel 1, onderdeel f, dan hebben de voorgestelde wettelijke
bepalingen tot gevolg dat bedoeld waterleidingbedrijf vanaf het moment waarop
deze wet in werking treedt,niet (meer) bevoegd is tot productie
of levering van drinkwater (artikel 3i juncto 3j).Voorbereiding van het voorstel van wetDe leden van de fractie van de ChristenUnie en de leden van de LPF-fractie
verzochten om een reactie op de volgens het rapport Marktwerking in de watersector
te behalen efficiëntiewinst van NFL 140–340 miljoen (€ 64–155
miljoen).De auteurs van het rapport geven bij de vaststelling van te behalen efficiëntiewinst
zelf de nodige nuancering. Dit betreft de beperkingen van de gehanteerde methodiek
en de beschikking over onvoldoende gegevens. Zo zijn verschillen in kwaliteit
van ruw water en de ouderdom van de infrastructuur niet meegenomen. Aan dit
onderzoek zijn naar mijn mening geen harde conclusies te verbinden omtrent
de doelmatigheid van de waterleidingbedrijven en te realiseren efficiëntiewinst.
Verder wordt in het rapport geconcludeerd dat over het effect van eigendomsvorm
(publiek of privaat) op de kostenefficiëntie geen uitsluitsel kan worden
gegeven.De leden van de LPF-fractie vroegen of de regering bereid is de publieke
taken van waterleidingbedrijven vast te stellen voordat de wet wordt vastgesteld.De huidige Waterleidingwet geeft aan wat de primaire taken en verantwoordelijkheden
zijn van de eigenaar van een waterleidingbedrijf. Naast de zorg voor de levering
van deugdelijk leidingwater aan verbruikers hebben waterleidingbedrijven een
controletaak ten aanzien van woninginstallaties, collectieve watervoorzieningen
en collectieve leidingnetten die zijn aangesloten op hun leidingnet. Daarnaast
hebben waterleidingbedrijven taken in het verlengde van hun primaire taken.
Het betreft hier taken die de primaire taak ondersteunen en tevens bijdragen
aan milieudoelen in meer algemene zin. Voor nadere informatie op dit punt
verwijs ik naar de brief van de toenmalige Minister van VROM aan de Tweede
Kamer van 1 april 1997.1De leden van de PvdA-fractie vroegen wat wordt verstaan onder privatisering
van een deel van een multi-utility en op welke wijze in een voorkomend geval
de afsplitsing van een waterleidingbedrijf concreet gestalte krijgt. Daarbij
werd gevraagd of de waterleidingmaatschappij in een voorkomend geval alle
financiële en juridische banden met de holding moet verbreken. De leden
van de VVD-fractie vroegen op welke wijze het publieke karakter van het eigendom
wordt gewaarborgd indien een overheidsbedrijf dat eigenaar is van een waterleidingbedrijf
wordt geprivatiseerd. Daarbij vroegen de leden van de VVD-fractie op welke
wijze dan met de aandelen dient te worden omgegaan en of, in het uiterste
geval, sprake kan zijn van onteigening.Indien een overheidsbedrijf, al dan niet een multi-utility, dat eigenaar
is van een waterleidingbedrijf zou privatiseren of een minderheidsaandeel
aan een andere dan een gekwalificeerde rechtspersoon zou verkopen, dan zou
dit waterleidingbedrijf geen drinkwater meer mogen produceren of leveren.
Voor een waterleidingbedrijf waarvan de zeggenschap geheel of ten dele wordt
uitgeoefend door anderen dan een gekwalificeerde rechtspersoon geldt immers
het verbod om te produceren of te leveren. Tevens geldt dat het niet is toegestaan
om een rechtshandeling te verrichten die tot gevolg heeft dat een andere dan
een gekwalificeerde rechtspersoon op enigerlei wijze zeggenschap verkrijgt
over een waterleidingbedrijf of over de bedrijfsvoering daarvan. Dit betekent
dat indien een onderneming «X», zijnde een holding waar een NV
waterleidingbedrijf «Y» in is ondergebracht, zou
privatiseren, onderneming X zijn aandelen in de NV waterleidingbedrijf Y moet
overgedragen aan een gekwalificeerde rechtspersoon. Daarmee zijn er voor wat
betreft de eigendom en zeggenschap geen juridische banden meer tussen de NV
waterleidingbedrijf Y en de Holding X. Wat betreft de financiële banden
sluit het wetsvoorstel de mogelijkheid tot samenwerking tussen een waterleidingbedrijf
en private ondernemingen niet uit. Het is echter niet toegestaan het waterleidingbedrijf
te belasten of bezwaren met enig zakelijk of persoonlijk recht ten behoeve
van een niet gekwalificeerde derde indien daarmee de zeggenschap over het
waterleidingbedrijf niet meer zelfstandig door een gekwalificeerde rechtspersoon
kan worden uitgeoefend.De leden van de fractie van de VVD vroegen of in het uiterste geval sprake
kan zijn van onteigening.Ten eerste moet worden opgemerkt dat het verbod op productie en levering
van drinkwater door anderen dan gekwalificeerde rechtspersonen preventief
werkt. Het voorkomt de problemen die de leden van de fractie van de VVD vrezen.
Een rechtshandeling die tot gevolg heeft dat geen water meer mag worden geproduceerd
en geleverd, brengt immers het voortbestaan van het waterleidingbedrijf in
gevaar.Mocht er desondanks een rechtshandeling worden verricht die in strijd
is met artikel 3m, dan kan de minister een aanwijziging geven tot het ongedaan
maken van de gevolgen van die rechtshandeling, eventueel aangevuld met een
dwangsom. Deze mogelijkheid wordt besproken onder artikel 3o bij de artikelsgewijze
behandeling verderop in dit stuk.Deze middelen zijn gezamenlijk voldoende effectief om de publieke eigendom
van waterleidingbedrijven te waarborgen. Aan onteigening wordt dus niet toegekomen.
Zwaardere middelen dan de aanwijzing zijn niet nodig.De leden van de fractie van D66 vroegen of het wetsvoorstel het onmogelijk
maakt dat nieuwe toetreders zich op de markt van de drinkwatervoorziening
begeven en zo ja, waarom die mogelijkheid expliciet is uitgesloten.Het verbod tot productie of levering van drinkwater geldt niet voor bestaande
waterleidingbedrijven. De bevoegdheid om in een distributiegebied drinkwater
te leveren is voor de bestaande waterleidingbedrijven aangegeven in bijlage
B bij het wetsvoorstel. Met de bestaande waterleidingbedrijven is de drinkwatervoorziening
in Nederland volledig gedekt.Artikel 3k biedt de mogelijkheid aan degene die bevoegd is drinkwater
te leveren deze bevoegdheid geheel of gedeeltelijk over te dragen aan een
ander waterleidingbedrijf, mits de zeggenschap over dat waterleidingbedrijf
uitsluitend wordt uitgeoefend door gekwalificeerde rechtspersonen. Dit wetsvoorstel
legt bovendien het regionale monopolie van de drinkwatervoorziening vast:
er kan slechts één waterleidingbedrijf drinkwater leveren in
een gegeven distributiegebied. Dat betekent dat een nieuwe toetreder zich
slechts op de markt kan begeven in de plaats van een bestaande marktpartij.Hoofdlijnen van de regelingDe leden van de fractie van D66 vroegen waarom kampeerterreinen, bungalowparken
en kantoorgebouwen niet onder het wetsvoorstel vallen. Tevens vroegen deze
leden in wiens handen in het algemeen de drinkwatervoorziening op kampeerterreinen,
in bungalowparken en kantoorgebouwen valt en of het niet in de rede ligt ook
hier overheidseigendom in te voeren.De genoemde gevallen zijn niet specifiek uitgezonderd maar vormen voorbeelden
van situaties waarbij sprake kan zijn van een collectieve watervoorziening
of een collectief leidingnet. Dit onderscheid en voorbeelden hiervan zijn
onder het kopje «Algemeen» al aan de orde geweest. Een collectief
leidingnet dat is aangesloten op het distributienet van een waterleidingbedrijf
vormt geen onderdeel van dat distributienet, doch van het betreffende gebouw
of terrein en is eigendom van de eigenaar daarvan. Dit is te vergelijken met
de situatie bij huishoudens, waarbij de leidingen en toestellen achter de
watermeter behoren tot de woning en eigendom zijn van de eigenaar van die
woning. Bij collectieve watervoorzieningen is sprake van winning of behandeling
van het water, alvorens het als leidingwater ter beschikking wordt gesteld.
Vooral bij collectieve watervoorzieningen op kampeerterreinen is sprake van
eigen grondwaterwinning. Het zou te ver gaan om ook in deze situaties overheidseigendom
in te voeren. Zowel collectieve watervoorzieningen als collectieve leidingnetten
vallen onder de werkingssfeer van de Waterleidingwet, waarin eisen met betrekking
tot de kwaliteit zijn opgenomen. Alle eigenaren van collectieve watervoorzieningen
en collectieve leidingnetten hebben een zorgplicht voor de deugdelijkheid
van het ter beschikking gestelde leidingwater. De eigenaar van een eigen winning
of groot collectief leidingnet is op grond van het Waterleidingbesluit verplicht
een meetprogramma op te stellen en uit te voeren, teneinde een goede indruk
te krijgen van de kwaliteit van het geleverde leidingwater. In geval van normoverschrijdingen
moet de VROM-Inspectie worden geïnformeerd en moeten herstelmaatregelen
worden genomen. Toezicht wordt uitgeoefend door de VROM-Inspectie en (in geval
van op hun net aangesloten installaties) de waterleidingbedrijven.De leden van de fractie van Groenlinks vroegen waarom warm tapwater wordt
uitgesloten van het wetsvoorstel en zij vroegen naar de betekenis van dit
wetsvoorstel voor water in centrale verwarmingssystemen.Er zijn situaties waarbij via een centraal verwarmingssysteem warm tapwater
aan de gebruiker wordt geleverd. Warm tapwater valt onder de werkingssfeer
van de Waterleidingwet, maar is geen drinkwater. Warm tapwater dient echter
wel aan de eisen van drinkwater te voldoen.De huidige praktijk bij centrale warm tapwatersystemen is dat het warm
tapwater wordt geproduceerd en geleverd door anderen dan waterleidingbedrijven,
zoals bijvoorbeeld energiedistributiebedrijven. In dat geval is sprake van
een collectieve watervoorziening. Op de vraag, waarom het niet in de rede
ligt voor collectieve watervoorzieningen en collectieve leidingnetten overheidseigendom
in te voeren, ben ik reeds ingegaan. Het koude water dat voor de productie
van het warm tapwater wordt gebruikt, wordt veelal wel van een waterleidingbedrijf
betrokken.De leden van de fractie van D66 vroegen waarom niet is overwogen ook flessenwater
onder de werking van het wetsvoorstel te laten vallen. Tevens vroegen deze
leden of het waterleidingbedrijven is toegestaan water in flessen te leveren.De openbare watervoorziening en daarmee de drinkwatervoorziening, is een
nutsfunctie en daarmee een kerntaak van de overheid. Het gaat daarbij om leidingwater
dat bestemd is om te drinken. Zoals in de Memorie van Toelichting op het wetsvoorstel
is aangegeven vormt daarbij uitgangspunt dat iedereen in Nederland moet kunnen
beschikken over voldoende drinkwater tegen een maatschappelijk aanvaardbare
prijs. Flessenwater, waaronder bronwater, vormt geen onderdeel van de openbare
watervoorziening en wordt beschouwd als een product in de zin van de Warenwet,
evenals bijvoorbeeld frisdrank. Voor deze producten is sprake van een vrije
markt en geldt voor de consument, in tegenstelling tot drinkwater, niet de
afhankelijkheid van de waterleidingbedrijven die als taak hebben zorg te dragen
voor voldoende deugdelijk drinkwater. Eisen ten aanzien van flessenwater
worden gesteld in de Warenwet. Er is daarom geen reden flessenwater onder
de werking van dit wetsvoorstel te laten vallen. Verpakt water valt alleen
onder de Waterleidingwet indien het door waterleidingbedrijven wordt verstrekt
bij uitval van de levering via het leidingnet. Het is niet de bedoeling dat
daarbuiten waterleidingbedrijven in het kader van hun publieke taak flessenwater
leveren. Wel is dit mogelijk via een aparte rechtspersoon, bijvoorbeeld door
een dochteronderneming van een waterleidingbedrijf. Op deze wijze wordt de
gewenste scheiding aangebracht tussen de publieke taak en marktactiviteiten
van een waterleidingbedrijf.De leden van de fractie van de ChristenUnie vroegen waarom gekozen is
voor de toevoeging «openbare» drinkwatervoorziening en of hiermee
de reikwijdte van de zorgplicht niet wordt ingeperkt. Tevens vroegen deze
leden naar de wenselijkheid van het vastleggen van aansluit- en leveringsplicht
en hieraan te verbinden eisen ten aanzien van weigering.In de Memorie van Toelichting is aangegeven dat de in artikel 1a opgenomen
zorgplicht van de overheid voor de openbare drinkwatervoorziening het beginsel
is waar hoofdstuk 1A een uitwerking van vormt. In hoofdstuk 1A is de bevoegdheid
tot levering van drinkwater en de zeggenschap over waterleidingbedrijven geregeld.
Met de term «openbare drinkwatervoorziening» in artikel 1a wordt
gedoeld op de levering van drinkwater door waterleidingbedrijven. Dit blijkt
ook uit de definitie van een waterleidingbedrijf in artikel 1, eerste lid,
onderdeel d. De term openbare watervoorziening wordt al sinds 1957 in deze
betekenis in de Waterleidingwet gebezigd. Wat betreft de aansluit- en leveringsplicht
geldt dat artikel 4 van de Waterleidingwet voldoende waarborgen biedt met
betrekking tot de levering aan gebruikers. De voorwaarden voor levering en
aansluiting vormen een privaatrechtelijke aangelegenheid en betreffen een
overeenkomst tussen het waterleidingbedrijf en de afnemer. Dit neemt niet
weg dat het gelet op de positie van waterleidingbedrijven bij de levering
van leidingwater aan huishoudens, klein zakelijke verbruikers en industrie
in de rede ligt een aansluitplicht in de Waterleidingwet op te nemen. Dit
aspect zal bij de algehele herziening van de Waterleidingwet worden meegenomen.Internationale aspectenDe leden van de fractie van D66 vroegen of er jurisprudentie bestaat over
de EU-regeling van diensten van algemeen economisch belang. Tevens vroegen
zij of de Europese mededingingsregels de taakuitoefening van de waterleidingbedrijven
zouden verhinderen en op welke gronden de regering de stelling verdedigbaar
acht dat inbreuk op de mededinging noodzakelijk is voor de verzorging van
de drinkwatervoorziening. Ook vroegen deze leden hoe de drinkwatervoorziening
in andere EU-landen is geregeld en in welke landen sprake is van 100% overheidseigendom.Het begrip «onderneming belast met het beheer van een dienst van
algemeen economisch belang» is ontleend aan artikel 86, tweede lid,
EG, maar wordt daar niet gedefinieerd. Dit begrip is in de rechtspraak van
het Hof van Justitie van de EG en de beschikkingenpraktijk van de Europese
Commissie verder uitgewerkt. Daarnaast is tevens van belang de Mededeling
van de Commissie «Diensten van algemeen belang in Europa»1 en het Verslag van de Commissie aan de Europese Raad
van Laken over dit onderwerp.2 Het is in eerste
instantie een zaak van de desbetreffende nationale overheid om te beoordelen
of een dienst moet worden beschouwd als een dienst van algemeen economisch
belang (zie o.a. Saeed3 ). In gebieden die niet
specifiek onder de communautaire regelgeving vallen, hebben lidstaten veel
ruimte om hun beleid op dit punt gestalte te geven en kunnen
ze alleen (achteraf) worden gecontroleerd op duidelijke fouten, aldus de Commissie
in haar Mededeling over diensten van algemeen belang. Zoals onder punt 1.5
van de Memorie van Toelichting reeds vermeld, bestaat er momenteel op het
terrein van de drinkwatervoorziening geen specifieke communautaire regelgeving
of beleid met betrekking tot de organisatie van de drinkwatervoorziening.
Dit in tegenstelling tot de geliberaliseerde sectoren zoals de energievoorziening
en het vervoer. Voorwaarde is wel dat de taak/dienst expliciet door de overheid
wordt opgelegd krachtens wetgeving, bestuursrechtelijk besluit of overeenkomst
(publiekrechtelijke concessie).1Zoals in de Memorie van Toelichting is opgemerkt, zouden activiteiten
met betrekking tot de drinkwatervoorziening kunnen worden aangemerkt als typische
overheidsprerogatieven. Het Europese (en nationale) mededingingsrecht is dan
niet van toepassing. De grens tussen de categorieën «overheidsprerogatief»
en «taak van algemeen economisch belang» kan echter vanwege maatschappelijke
en economische ontwikkelingen verschuiven. Indien deze activiteiten als «taak
van algemeen economisch belang» zijn aan te merken, geldt het volgende.
Aangezien het op grond van het voorstel niet mogelijk is dat EU-ondernemingen
waarover niet uitsluitend de zeggenschap wordt uitgeoefend door gekwalificeerde
rechtspersonen (in EG-termen «openbare ondernemingen») tot de
markt van de productie en levering van drinkwater ten behoeve van verbruikers
toetreden, zou sprake kunnen zijn van een verhindering van de EG-mededingingsregels.
Uit jurisprudentie van het Hof van Justitie van de EG volgt evenwel dat beperkingen
van de mededinging van andere marktdeelnemers zijn toegestaan voor zover zij
noodzakelijk zijn voor de vervulling van de taak van algemeen belang. Het
kabinet meent dat de zorgplicht die uit artikel 22 Grondwet voortvloeit hiertoe
noodzaakt. Immers, in de opzet van het voorstel staat centraal de uit deze
grondwetsbepaling voortvloeiende opdracht aan de overheid in het belang van
de volksgezondheid te zorgen voor de openbare drinkwatervoorziening. De strekking
van het wetsvoorstel is om de bestaande situatie met betrekking tot de eigendomskwestie
vast te leggen. Vanwege de sterke verwevenheid van eigendom, beheer en exploitatie
van de infrastructuur in de watersector is niet gekozen voor een splitsing
tussen eigendom en exploitatie. Gekozen is voor het behoud van het publieke
karakter van de openbare watervoorziening met waarborgen voor zowel de kwaliteit
van de drinkwatervoorziening als de doelmatigheid van waterleidingbedrijven.Ten aanzien van de vraag naar de wijze waarop de drinkwatervoorziening
in andere EU-landen is geregeld het volgende. In Europa is overheidseigendom
de dominante vorm. In de meeste EU-landen is de infrastructuur voor de openbare
watervoorziening volledig in handen van overheden. Uitzonderingen hierop vormen
Engeland en Wales, waar de waterbedrijven volledig zijn geprivatiseerd, Duitsland
en Italië, waar bij een beperkt aantal bedrijven sprake is van geheel
of gedeeltelijk privaat eigendom, en België waar eveneens beide eigendomsvormen
voorkomen. In Frankrijk is sprake van volledig overheidseigendom maar is de
exploitatie van de drinkwatervoorziening in delen van Frankrijk uitbesteed
aan private ondernemingen via contracten. In Spanje en Portugal is sprake
van overheidseigendom met verschillende vormen van management.De leden van de fractie van de ChristenUnie vroegen of de opvatting van
de regering dat het in overheidshanden houden van de drinkwatervoorziening
in overeenstemming is met het Europese recht in het kader van artikel 86 EG
ook aan de Commissie ter beoordeling is voorgelegd.Deze opvatting is niet aan de Commissie ter beoordeling voorgelegd. Dit
is ook niet vereist: uit artikel 86 EG vloeit geen meldingsplicht voort. Gevolgen voor het bedrijfslevenDe leden van de fractie van D66 vroegen om een nadere toelichting op de
laatste drie volzinnen van paragraaf 1.6 van de Memorie van Toelichting
met betrekking tot de inschatting van de gevolgen voor het bedrijfsleven.Ten eerste wil ik benadrukken dat het voorliggende wetsvoorstel zelf geen
directe financiële gevolgen heeft voor de waterleidingbedrijven. Immers,
met het wetsvoorstel wordt de huidige situatie vastgelegd. Alleen voor de
multi-utilities NV NUON en Delta Nutsbedrijven geldt dat privatisering het
noodzakelijk maakt dat het waterleidingbedrijf van deze privatisering wordt
uitgesloten. Met name de NV NUON heeft gewezen op de zogenaamde desintegratieschade
die het gevolg kan zijn van de ontvlechting. Hierover is overleg met NUON
geweest. Daarbij zijn door NUON geen gegevens overlegd om dit te onderbouwen.
Aangezien NUON water onlangs is gefuseerd met NV Waterbedrijf Gelderland en
NV Waterleiding Maatschappij Overijssel tot het publieke bedrijf Vitens is
het aspect van desintegratieschade in die situatie niet meer aan de orde.In de Memorie van Toelichting is ook een opmerking geplaatst over behoud
van integratievoordelen na ontvlechting. Dit wetsvoorstel staat samenwerking
bij ondersteunende activiteiten tussen een waterleidingbedrijf en een andere
onderneming, al dan niet geprivatiseerd, niet in de weg. Te denken valt aan
het sturen van een gecombineerde rekening voor gas, water en elektriciteit
aan de klant.ArtikelsgewijsArtikel I, onderdeel CDe leden van de fractie van D66 vroegen of de verbodsomschrijving van
artikel 3i voldoende duidelijk is en of de rechtshandelingen genoemd in artikel
3n die in elk geval verboden zijn een normale bedrijfsvoering niet in de weg
staan. Tevens vroegen deze leden of het telkenmale contact opnemen met het
ministerie ingeval van twijfel omtrent de toepasselijkheid van 3i te rijmen
is met een efficiënte bedrijfsvoering.Het verbod van artikel 3i is helder. Het is, behoudens de uitzonderingen
van artikel 3j, verboden drinkwater te produceren of te leveren. Met betrekking
tot de verboden rechtshandelingen genoemd in artikel 3n juncto artikel 3m
kan het volgende worden opgemerkt. Op grond van artikel 3m is het niet toegestaan
om een rechtshandeling te plegen die tot gevolg heeft dat zeggenschap over
een waterleidingbedrijf of over de bedrijfsvoering daarvan wordt verkregen
door een andere dan een gekwalificeerde rechtspersoon. In artikel 3n wordt
een opsomming gegeven van handelingen die in elk geval verboden zijn op grond
van artikel 3m. Daarbij is getracht zo volledig mogelijk te zijn. Het is echter
niet mogelijk elke denkbare handeling waarbij de zeggenschap over een waterleidingbedrijf
of over de bedrijfsvoering daarvan in het geding is te duiden. Daarom is gekozen
voor een zo volledig en duidelijk mogelijke maar niet-limitatieve opsomming.
Van belang is in elk geval dat het hier niet gaat om rechtshandelingen die
noodzakelijk zijn in het kader van een normale bedrijfsvoering, maar uitsluitend
rechtshandelingen die gevolgen hebben voor de zeggenschap over en eigendom
van het waterleidingbedrijf. Op grond van artikel 3o oordeelt de Minister
van VROM of een gepleegde handeling strijdig is met artikel 3m. Bij twijfel
kan het raadzaam zijn vóór het plegen van de rechtshandeling
contact op te nemen met het ministerie, hoewel dit geenszins verplicht is.
De verwachting is overigens niet dat er zich veelvuldig situaties zullen voordoen
waarbij een waterleidingbedrijf de noodzaak voelt om contact met het ministerie
op te nemen. De leden van de fractie van de LPF vroegen of er ruimte is voor derden
om taken behorend bij de openbare drinkwatervoorziening uit te voeren. De
leden van de VVD-fractie vroegen om een verduidelijking op het punt van de
mogelijkheden om sommige taken of functies uit te besteden aan private ondernemingen.
Daarbij werd gevraagd hoe het wetsvoorstel zich verhoudt met de situatie bij
de afvalwaterzuivering en het rioolbeheer, waarbij er voor waterschappen respectievelijk
gemeenten de vrijheid bestaat om operationele taken door derden te laten uitvoeren.De eigenaar van een waterleidingbedrijf is krachtens artikel 4 van de
Waterleidingwet gehouden zorg te dragen voor de levering van deugdelijk leidingwater.
Het wetsvoorstel vormt geen belemmering voor het uitbesteden van taken aan
private ondernemingen, mits de eigenaar van het waterleidingbedrijf hiervoor
de verantwoordelijkheid houdt en deze verantwoordelijkheid ook kan waarmaken.
Uitbesteding van bepaalde activiteiten vindt ook nu plaats, zoals ontwerp
en aanleg van de infrastructuur. De wijze van uitbesteding gebeurt veelal
via individuele contracten, dat wil zeggen dat deze specifieke werkzaamheden
worden uitgevoerd in opdracht en onder verantwoordelijkheid van het waterleidingbedrijf.
Vormen van uitbesteding waarbij sprake is van overdracht van zeggenschap en
verantwoordelijkheden, zoals uitbesteding van operationele taken of het verlenen
van een concessie voor exploitatie, zijn op grond van het wetsvoorstel niet
toegestaan. In dat geval zou de in de Waterleidingwet vastgelegde verantwoordelijkheid
van de eigenaar voor de levering van deugdelijk drinkwater in gevaar kunnen
komen. Hierop ben ik naar aanleiding van de vragen van de leden van de fracties
van de PvdA en de ChristenUnie over de bezwaren van concurrentie op of om
de infrastructuur al nader ingegaan.Bij de drinkwatervoorziening is sprake van de productie en levering van
een product waarbij kwaliteit uit oogpunt van de volksgezondheid van primair
belang is en waarbij alle stappen in het proces van winning tot levering aan
de consument van invloed zijn op de kwaliteit. Ik heb reeds aangegeven dat
het voor het waarborgen van de kwaliteit van de drinkwatervoorziening zeer
gewenst is eigendom, beheer en exploitatie in één hand te houden.
In dat geval is het waarborgen van de kwaliteit het best gegarandeerd.Ook bij het rioolbeheer en de afvalwaterzuivering speelt het aspect van
de volksgezondheid in verband met hygiëne. Belangrijk verschil met de
drinkwatervoorziening is echter dat hier geen sprake is van een eindproduct
dat aan de consument wordt geleverd en daarmee is er ook minder noodzaak voor
een integrale kwaliteitsborging daarvan. Bij het rioolbeheer en de afvalwaterzuivering
kunnen wel operationele taken aan derden worden uitbesteed. Er blijft echter
een directe wettelijke verantwoordelijkheid van de gemeenten en de waterkwaliteitsbeheerders
voor een goed rioolbeheer respectievelijk goede afvalwaterzuivering.Artikel 3kDe leden van de fractie van de ChristenUnie vroegen of artikel 3k, dat
de overdracht van de bevoegdheid tot levering in een distributiegebied mogelijk
maakt, voldoende exclusief is geformuleerd opdat overdracht uitsluitend mogelijk
is aan gekwalificeerde rechtspersonen.Artikel 3k bepaalt dat degene die bevoegd is in een distributiegebied
drinkwater te leveren, die bevoegdheid geheel of gedeeltelijk kan overdragen
aan een waterleidingbedrijf waarover de zeggenschap uitsluitend wordt uitgeoefend
door een gekwalificeerde rechtspersoon. Op basis van artikel 3j, tweede lid,
onder a, van het wetsvoorstel, geldt dat het verbod op levering van drinkwater
niet geldt voor een bestaand waterleidingbedrijf waarover de
zeggenschap uitsluitend wordt uitgeoefend door gekwalificeerde rechtspersonen,
in het voor dat bedrijf aangegeven distributiegebied. In de bij het wetsvoorstel
behorende bijlage is vastgelegd welke de bestaande waterleidingbedrijven met
leveringsbevoegdheid zijn en de distributiegebieden waarvoor deze bevoegdheid
geldt. Onder bestaand waterleidingbedrijf wordt in artikel 1, eerste lid,
onder g, van de wet, zoals geformuleerd in het wetsvoorstel, verstaan: waterleidingbedrijf
dat op 1 september 2000 drinkwater leverde, «alsmede diens rechtsopvolger
onder algemene of bijzondere titel voor zover deze een gekwalificeerde rechtspersoon
is». Door deze laatste zinsnede in de definitie wordt gewaarborgd, dat
de bevoegdheid tot levering van een bestaand waterleidingbedrijf – bijvoorbeeld
ingeval van een fusie – overgaat op de rechtsopvolger van dat bedrijf,
voor zover deze een gekwalificeerde rechtspersoon is. Daarmee is voldoende
gewaarborgd dat overdracht uitsluitend mogelijk is aan gekwalificeerde rechtspersonen.Artikel 3lDe fractieleden van de ChristenUnie vroegen waarop de vooronderstelling
gebaseerd is dat eigenaren van waterleidingbedrijven relevante besluiten en
rechtshandelingen die vooraf gaan aan de in artikel 3l bedoelde rechtshandelingen
zullen melden en of het melden van dergelijke handelingen niet eveneens verplicht
zou moeten worden gesteld.De aan de in artikel 3l genoemde handelingen voorafgaande besluiten en
rechtshandelingen vallen niet onder de meldingsplicht van dit artikel. In
het wetsvoorstel wordt ervan uitgegaan dat eigenaren van waterleidingbedrijven
alle rechtshandelingen melden die tot gevolg kunnen hebben dat zeggenschap
over een waterleidingbedrijf wordt verkregen door anderen dan een gekwalificeerde
rechtspersoon. Deze handelingen zijn genoemd in artikel 3l. Rechtshandelingen
of besluiten die daaraan vooraf gaan zijn in dit opzicht niet relevant. Er
mag van worden uitgegaan dat deze voorbereidende handelingen of besluiten
gericht zijn op het uitvoeren van (of: uiteindelijk leiden tot) een meldingsplichtige
handeling als bedoeld in artikel 3l. Immers, indien zij gericht zouden zijn
op het uitvoeren van een rechtshandeling als bedoeld in artikel 3m, welke
rechtshandeling in het wetsvoorstel is verboden, missen de preparatoire rechtshandelingen
reeds bij voorbaat hun doel. Er wordt dan ook vanuit gegaan dat waterleidingbedrijven
dergelijke handelingen niet zullen verrichten. Artikel 3n geeft, ter uitwerking
van artikel 3m, een niet-limitatieve opsomming van handelingen die in ieder
geval vallen onder het verbod van artikel 3m. Artikel 3o van het wetsvoorstel
geeft daarbij de minister nog de mogelijkheid om, indien er naar zijn oordeel
sprake is van een handeling als bedoeld in artikel 3m, aan de betrokken partijen
een aanwijzing te geven tot het ongedaan maken van de gevolgen daarvan. Indien
de minister van deze aanwijzingsbevoegdheid gebruik maakt, verliezen ook de
voorbereidende besluiten daarmee hun materiele betekenis.Artikel 3oDe leden van de fractie van de ChristenUnie vroegen in te gaan op mogelijke
nadelen van de keuze voor een aanwijzing als sanctie.Zoals in de Memorie van Toelichting bij het wetsvoorstel is aangegeven
is de mogelijkheid van nietigheid als sanctie op rechtshandelingen die strijdig
zijn met het waarborgen van de overheidseigendom al eerder overwogen. Afgewogen
tegen de mogelijkheid tot opname van een verbodsbepaling in het wetsvoorstel
in combinatie met de aanwijzingsbevoegdheid van de minister, bleek deze laatste
constructie meer voordelen te hebben. Een expliciet verbod in combinatie met
de bevoegdheid van de minister tot het geven van een aanwijzing
geeft, met name in situaties waarin men het niet eens is over de uitleg van
de wet, namelijk sneller duidelijkheid over de gevolgen van een handeling.
Aan het systeem van nietigheid (van rechtswege) kleeft het nadeel dat er langere
tijd onzekerheid bestaat over de gevolgen van rechtshandelingen waarvan het
niet zonder meer duidelijk is of deze onder de nietigheidsbepaling vallen.
Die zekerheid is alleen te verkrijgen door te procederen. Door middel van
een aanwijzing kan de minister direct de gevolgen van een onrechtmatige rechtshandeling
ongedaan maken. Aan de aanwijzingsbevoegdheid kleven in principe geen nadelen.
Wel zal het beoordelen van een melding van een voorgenomen vervreemding en
het eventueel geven van een aanwijzing extra capaciteit vergen van het departement.
Aanwijzing kan voorts leiden tot bestuurslasten ingeval van bezwaar en beroep
bij de bestuursrechter.Artikel IVDe leden van de CDA-fractie vroegen of een verwijzing naar de Tijdelijke
Referendumwet niet overbodig is geworden.Ten tijde van het ontwerpen van dit voorstel van wet was nog geen rekening
gehouden met de toen nog tot stand te komen Tijdelijke Referendumwet. Bij
het uitbrengen van het nader rapport is de bepaling ten aanzien van inwerkingtreding
aangepast. Omwille van de duidelijkheid is toen ook de Memorie van Toelichting
aangepast. Momenteel is een wetsvoorstel in procedure waarbij de Tijdelijke
Referendumwet, eerder dan aanvankelijk was voorzien, wordt ingetrokken. Tot
op het moment waarop genoemd wetsvoorstel tot wet zal zijn verheven en in
werking is getreden, geldt echter nog de Tijdelijke Referendumwet en zijn
wetten referendabel. Een verwijzing daarnaar in de Memorie van Toelichting
acht ik derhalve niet overbodig.De Staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en
Milieubeheer,P. L. B. A. van GeelXNoot1Kamerstukken II 1995/1996, 23 168, nr. 5.XNoot1Richtlijn nr. 98/83/EG van de Raad van 3 november 1998 betreffende
de kwaliteit van voor menselijke consumptie bestemd water (PbEG L 330) (EG-Drinkwaterrichtlijn).XNoot2Kamerstukken II 1996/1997, 23 168, nr. 13.XNoot3Kamerstukken II 1997/1998, 25 869, nr. 1.XNoot4Kamerstukken II 1997/1998, 25 869, nr. 2.XNoot5Kamerstukken II 1998/1999, 25 869, nr. 4.XNoot6Kamerstukken II 1999/2000, 25 869, nr. 5.XNoot7Kamerstukken II 1999/2000, 26 700, nr. 8.XNoot1Ibidem.XNoot2Stb. 315.XNoot1Kamerstukken II 1999/2000, 27 018, nr. 1.XNoot2Kamerstukken II 2001/2002, 28 000 XIII, nr. 54.XNoot1Kamerstukken II 2000/2001, 27 831, nr. 1.XNoot2Kamerstukken II 2001/2002, 28 254, nr. 1.XNoot1CBB 22–03–2001, LJN-nummer: AB1283.XNoot2Kamerstukken II, 2001–2002, 28 174, nr. 8.XNoot1Kamerstukken II, 2001–2002, 28 000 XIII, nr. 54.XNoot1OCfEB, 1997.XNoot1Kamerstukken II, 1999/2000, Aanhangsel nr. 1378.XNoot1Kamerstukken II, 1996/1997, 23 168, nr. 13.XNoot1PbEG 2001, C 17/4.XNoot2COM (2001) 598 definitief.XNoot3Zaak 66/86, HvJEG, 11 april 1989, Jur. 1989, 803.XNoot1Zie o.a. HvJEG 27 april 1994 in zaak C-393/92, Almelo v. IJsselmij, Jur.1994,
I-1477. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28339-6.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl