Vaststelling begroting van het Ministerie van VROM (XI) voor het jaar 1999; Verslag algemeen overleg op 2-12-1998, over o.a. de bouw van een stormvloedkering in de Eems
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26200-XI, nr. 48

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

08-02-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

26200-XI nr. 48

19-01-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de regeringNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26200-XIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 39 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 200 XIVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
(XI) voor het jaar 1999nr. 48VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 19 januari 1999De vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer1 heeft op 2 december 1998 overleg gevoerd met minister Pronk van
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer over:– de brieven inzake de bouw van een stormvloedkering in de
Eems (VROM-98-634 en VROM-98-733);– de antwoorden op de schriftelijke vragen van de leden Feenstra,
Herrebrugh en Witteveen-Hevinga (Aanhangsel Handelingen 1998–1999, nr. 199).Van het gevoerde overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag
uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Feenstra (PvdA) onderschreef de uitspraak van de minister
dat Nederland zijn enige oernatuurgebied, de Waddenzee inclusief de Eems-Dollard,
zo lang mogelijk goed moet beschermen.Voor de Duitse verkiezingen is de eerste paal voor het Emssperrwerk geslagen.
Zijn de berichten juist dat dit werk daarna is komen stil te liggen als gevolg
van een vonnis van een Duitse rechtbank? Uit de Duitse plannen had hij opgemaakt
dat het Emssperrwerk enerzijds een waterstaatkundig doel dient, ofschoon hem
nooit gebleken was dat er op waterstaatkundig vlak in dit gebied problemen
waren. Anderzijds was het doel het mogelijk te maken voor de scheepswerf Meyer
in Papenburg om grotere schepen te bouwen en die via de Eems naar zee te laten
varen. Biedt het aanbrengen van een stuwdam in de Eems op langere termijn
soelaas voor het beoogde economische doel? Hij wees erop dat er weliswaar
in deze sector sprake is van moordende concurrentie, maar dat Noord-Nederlandse
werven in staat zijn gebleken zodanig samen te werken dat er bij de Eemshaven
een buitendijkse faciliteit tot stand is gekomen, waar grote delen van schepen
samengebracht worden en aan elkaar worden gelast. Is zoiets aan Duitse zijde
niet mogelijk? Zou Duitsland zich kunnen aansluiten bij het Nederlandse initiatief
voor zo'n buitendijkse faciliteit? Hoe verloopt het overleg tussen Duitsland
en Nederland op dit punt? Wat is het resultaat van de toetsing aan de zes
internationale overeenkomsten? Hij nam aan dat Nederland zich strikt aan die
verdragen houdt. Gebeurt dit ook aan Duitse zijde? 1De heer Feenstra was van mening dat deze Duitse plannen beoordeeld moeten
worden in het kader van goed nabuurschap, maar dat niet voorbij mag worden
gegaan aan de centrale Nederlandse belangen, ook op het gebied van natuur
en landschap.Mevrouw Schreijer-Pierik (CDA) had uit de stukken en andere
informatie opgemaakt dat enkele principiële vragen in het voortraject
onvoldoende aandacht hebben gekregen. Zij wees op de klacht die de Waddenvereniging
d.d. 24 februari jl. heeft gedeponeerd bij de Europese Commissie en de
uitspraak van de rechter in Oldenburg van 25 oktober jl. Is de bouw van
het Emssperrwerk in overeenstemming met de relevante richtlijnen, verdragen
en protocollen? Is voldoende getoetst in hoeverre ecologische, morfologische
en hydrologische effecten van de stuwdam zich verdragen met deze richtlijnen,
verdragen en protocollen, en met name met het Eems-Dollardmilieuprotocol van
1996? Zo ja, hoe is er getoetst? Zijn meer milieuvriendelijke alternatieven
voor de bouw van een dam voldoende onderzocht? Zij had begrepen dat niet onomstotelijk
is aangetoond dat een stormvloedkering in de Eems noodzakelijk is voor een
adequate kustverdediging ter plaatsen. De lengte van de dijken die verhoogd
moeten worden indien wordt afgezien van deze dam is aanzienlijk geringer dan
aanvankelijk is aangenomen. De commissie MER stelde alternatieve oplossingen
onvoldoende zijn onderzocht. Is de minister bereid in te gaan op de principiële
vraag naar de wenselijkheid van de dam en de eventuele strijdigheid met de
bestaande regels?In het Planfeststellungsbeschluss is rekening gehouden met de Nederlandse
wensen en randvoorwaarden. In de (derde) aide-mémoire stelde de minister
er verheugd over te zijn dat Nederland wordt betrokken bij het instellen van
een bedieningsprotocol en het voorbereiden van een programma tot monitoring
van de effecten van de stuwdam. Mevrouw Schreijer kon instemmen met het hierbij
betrekken van regionale milieuorganisaties. Wanneer komt hierover zekerheid?
Zij onderschreef de opmerkingen en suggesties over de zuurstofproblematiek
en de effecten op de hoog- en laagwaterstanden en was zeer benieuwd naar de
Duitse reactie.Zij kon instemmen met de inhoud van de derde aide-mémoire. Welke
invloed kan de minister in deze fase nog uitoefenen op het Planfeststellungsbeschluss
en de verdere gang van zaken? Welke middelen heeft hij nog om de Nederlandse
belangen te behartigen? Wat is de status van dat Planfeststellungsbeschluss?
Zij wees erop dat de bezwaartermijn inmiddels is verlopen.Mevrouw Schreijer was van oordeel dat zo snel mogelijk duidelijk moet
worden hoe de monitoring eruit gaat zien en hoe Nederland bij het bedrijfsplan
en het bedieningsprotocol betrokken wordt. De mogelijke effecten op het ecosysteem
zullen grotendeels afhangen van het stuwregime. Van essentieel belang is dat
Nederland een vinger in de pap krijgt. Welke invloed kan Nederland op dit
punt uitoefenen in de subcommissie Eems-Dollard? Staat al vast dat op basis
van de uitkomsten van de monitoring aanpassingen aan het bedieningsprotocol
kunnen worden gerealiseerd? Zij vroeg de minister met klem aan te sturen op
overleg over garanties voor gezamenlijke oplossingen indien het gebruik van
de stuwdam zou leiden tot nadelige effecten op de hoog- en laagwaterstanden,
de waterhuishouding en de dijken. Naar haar mening zouden de effecten groot
kunnen zijn en zou het ongedaan maken ervan tot hoge kosten kunnen leiden.Mevrouw Schreijer drong er bij de minister op aan in overleg met de Duitse
overheid mogelijkheden te onderzoeken om met brongerichte maatregelen het
zuurstofgehalte van het Eemswater op een hoger niveau te brengen.Zij merkte ten slotte op dat deze kwestie het zoveelste voorbeeld oplevert
van de noodzaak om binnen de EU tot eenduidige en bindende regelgeving
te komen inzake de betrokkenheid van buurlanden bij de realisering van projecten
waarbij sprake is van grensoverschrijdende milieueffecten en vroeg of de minister
bereid was zich hiervoor in te zetten.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks) onderschreef de opvatting
van de minister over de bescherming van het Waddengebied en sprak de hoop
uit dat het handelen van Nederland daarop wordt gericht. Hij verwelkomde in
dat kader de recente uitspraak van de Duitse rechter en vroeg of Duitsland
zich wel houdt aan de Habitatrichtlijn, de vogelrichtlijn, de EU-regels inzake
steun aan scheepswerven en het Eems-Dollardverdrag.Hij vond het belangrijk dat het kabinet zich verstaat met de Europese
instituties. Commissaris Van Miert heeft onlangs kenbaar gemaakt op de hoogte
te zijn van de vele bezwaren die zijn gemaakt tegen deze stormvloedkering
en een onderzoek te zullen instellen naar de gang van zaken. Een probleem
is dat Duitsland niet aan zijn informatieplicht voldoet. De Europese Commissie
heeft erop aangedrongen die plicht zo snel mogelijk na te komen. Is de minister
bereid de Europese Commissie te vragen naar de stand van zaken en de Nederlandse
verontrusting kenbaar te maken?De heer Van der Steenhoven kon ermee instemmen dat tot nu toe door de
vorige minister vooral procedurele zaken naar voren zijn gebracht waaraan
niet voldaan is. Hij vond het zaak nu duidelijk te maken aan de Europese Commissie
en de regeringen van Duitsland en de betrokken Duitse deelstaat waar Nederland
inhoudelijk staat en een principieel standpunt in te nemen waarin tot uiting
komt dat er sprake is van een absoluut ongewenste ontwikkeling die niet spoort
met het Nederlandse beleid inzake het Waddengebied.Hij wees op de ramp met een olietanker in het Duitse Waddengebied en verzocht
de minister er bij de Duitse regering op aan te dringen de Nederlandse aanpak
terzake ook gemeengoed te doen zijn in dat deel van het Waddengebied.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66) pleitte voor een verdrag tussen
Denemarken, Duitsland en Nederland voor het beheer over de hele Waddenzee.
Bij een bezoek aan beide andere landen bleek hiervoor grote belangstelling
te zijn. Afgesproken is dat dit bezoek een vervolg krijgt. De belangen van
het Waddengebied blijkt zeer verschillend van aard te zijn. In Nederland vormen
de recreatie en de mossel- en kokkelvisserij een bedreiging, in Duitsland
de scheepvaart en in Denemarken de jacht. Ingrepen in het Waddengebied zouden
altijd moeten worden getoetst aan de Habitatrichtlijn en de vogelrichtlijn
van de EU en de conventie van Ramsar. Dat geldt ook voor wat nu beoogd wordt
en wat naar haar mening betiteld moet worden als een stuwdam en niet als een
stormvloedkering, omdat van het laatste eigenlijk geen sprake is.Uiteraard had haar fractie grote belangstelling voor de veiligheid, maar
uit de uitspraak van de Duitse rechter blijkt heel duidelijk dat andere oplossingen
zijn te vinden. Tevens had haar fractie grote belangstelling voor de economische
belangen van bijvoorbeeld de Meyerwerf, maar ook daar zijn andere oplossingen
te vinden dan het op deze wijze omgaan met natuur en milieu. De belangen van
deze werf kunnen bijvoorbeeld gediend worden door een verplaatsing.Op 12 augustus jl. is in een aide-mémoire al twijfel uitgesproken
over nut en noodzaak van de bouw van de stuwdam en zijn zorgen geuit over
de bescherming van het gebied. Bij brief van 10 november jl. zijn daar nog
zaken aan toegevoegd die onder de ogen van de Duitse regering worden gebracht.
Mevrouw Augusteijn vond het noodzakelijk dat de Nederlandse regering een krachtig
signaal laat horen dat ertoe moet leiden dat Duitsland erkent dat de bescherming
van het Waddengebied de hoogste prioriteit moet hebben. Daaraan kan onder
meer invulling worden gegeven door het afzien van de bouw van
een dergelijke dam. Door het vlak voor de verkiezingen slaan van de eerste
paal zijn verwachtingen gewekt. Zij hoopte dat Duitsland op zijn schreden
zal terugkeren en zal kiezen voor bescherming van het Waddengebied, ook als
het gaat om andere economische activiteiten die in die omgeving worden beoogd.Ten slotte wees mevrouw Augusteijn op het verzoek van de Kamer aan het
kabinet om over de gasboringen in het Waddengebied duidelijkheid te verschaffen
en de belangen van dat gebied te laten prevaleren boven economische belangen.De heer Poppe (SP) was verheugd over de tot nu toe getoonde
afkeer in de Kamer van de bouw van deze stormvloedkering. Duidelijk is dat
het Eems-Dollardgebied een kwetsbaar gebied is. Het fungeert als kraamkamer
voor veel dieren en als voedselgebied voor mens en dier. Als zodanig heeft
het ook een economisch belang. Kan de minister zeggen wat het maatschappelijk-economisch
belang is van het in stand houden van dit gebied? Nederland heeft veel ervaring
met de negatieve gevolgen van afsluitingen. Dat gaat zelfs zover dat er plannen
zijn om sommige afgesloten gebieden te heropenen.Voor het beschermen van dit kwetsbare gebied zijn hele series overeenkomsten,
protocollen en verdragen gesloten, in 1960 begonnen met het Eems-Dollardverdrag.
De voorganger van de minister heeft op 21 november 1997 aan de verantwoordelijke
Duitse instanties gevraagd om alternatieve oplossingen gedetailleerd te onderzoeken.
Is dit gebeurd en zo nee, waarom niet? Heeft de stormvloedkering of stuwdam
een dubbelfunctie? Als deze lager is dan de dijken, is het geen stormvloedkering,
maar een stuwdam. Hoe zit het precies? Als het een stuwdam is, bedoeld om
diepgaande schepen van de Meyerwerf naar zee te kunnen laten varen, is er
puur sprake van een economisch belang. Is in dat kader goed gezocht van Duitse
kant onder druk van Nederland naar alternatieven voor de Meyerwerf? Is niet
hetzelfde mogelijk als in Nederland: buitendijks faciliteiten om schepen,
waarvan delen binnendijks gebouwd zijn, te assembleren? Wellicht kan in dat
kader samengewerkt worden met de Nederlandse werf.De heer Poppe had het idee dat de minister het hoofd in de schoot heeft
gelegd door te stellen dat allerlei dingen gemonitord moeten worden met behulp
van de milieuorganisaties die het gevolg kunnen zijn van het bouwen van zo'n
stuwdam. Is de minister nog steeds bereid er alles aan te doen om te bevorderen
dat alle overeenkomsten, verdragen en protocollen nageleefd worden om het
natuurgebied te beschermen en tevens de werkgelegenheid in Papenburg en omgeving
te beschermen? Kan meegedeeld worden waar overtredingen aan Duitse kant worden
begaan?De heer Van der Staaij (SGP) had bezwaren tegen het Emssperrwerk
vanwege het zeker niet denkbeeldige risico van een grote aantasting van de
getijdendynamiek en de flora en fauna in de Dollard, terwijl onvoldoende vaststaat
dat de stuwdam nodig is voor bescherming tegen overstromingen. De verantwoordelijke
waterschappen beweren dat de dijken langs de Eems ook zonder die dam voor
de komende veertig jaar betrouwbaar genoeg zijn. De bouw van de dam lijkt
voort te komen uit de wens om ten behoeve van de scheepswerf Meyer de doorvaart
van dieperliggende schepen mogelijk te maken, maar de Duitse rechtbank stelt
dat de alternatieven onvoldoende zijn bekeken. Onderzoek van de Rijksuniversiteit
Groningen wijst uit dat verplaatsing van de werf vele malen goedkoper zou
kunnen zijn en uit dat oogpunt is de bouw van de dam overbodig. Is die verplaatsingsoptie
gehele buiten beeld geraakt? Zo ja, wat zijn daarvan de redenen?Nederlandse en Duitse milieuorganisaties hebben een klacht ingediend bij
de Europese Commissie wegens schending van de Habitat- en de vogelrichtlijn.
Kan meegedeeld worden wanneer die procedure is afgerond? De heer Van der Staaij
kon zich voorstellen dat Nederland zich niet zonder meer neerlegt bij de aanleg
van de stuwdam, voordat op dit punt meer duidelijkheid is verstrekt. Welke
mogelijkheden zijn er nog om die bouw tegen te houden? Is niet de situatie
ontstaan dat alleen nog kan worden gesproken over de voorwaarden om de nadelige
effecten te minimaliseren?De aanleg van de stuwdam maakt het mogelijk dat nog grotere schepen door
de Meyerwerf gebouwd worden. Wat betekent dit voor de noodzaak tot baggeren?
Zal dit nog intensiever moeten gebeuren? Wat zijn daarvan de ecologische effecten?Onduidelijk was hem wat de gevolgen zijn voor de afwateringscapaciteit
van de waterschappen als het water in Dollard en Eems hoger komt te staan.
Zijn de dijken rond Dollard en Eems hoog genoeg om bestand te zijn tegen een
hoger waterniveau?De heer Hofstra (VVD) benadrukte dat het om een Duits project
gaat en dat het als zodanig moet worden behandeld. Alle afwegingen, ook politiek
van aard, moeten derhalve door de Duitsers gemaakt worden. Daarom was hij
niet zo gelukkig met het advies van de minister aan Duitsland om de milieuorganisaties
bij het exploitatieprogramma te betrekken. Als de Nederlandse milieuorganisaties
worden bedoeld, zou hij er helemaal niet voor zijn. Hij was het er wel mee
eens dat Nederland voor de eigen belangen pal moet staan. Nederland heeft
op tal van momenten strijd moeten leveren met het water en daarover besluiten
genomen. De heer Hofstra vond dat alleen de Duitsers over hun eigen veiligheidsnormen
kunnen besluiten. Op 28 januari 1994 is het water in dit gebied hoger gekomen
dan ooit het geval was. Dit heeft er ook toe geleid dat er in dit deel van
Duitsland een discussie op gang is gekomen over een waterkering.De vaste commissie voor Economische Zaken heeft dit voorjaar een bezoek
gebracht aan de scheepswerf Meyer en heeft kunnen constateren dat het een
geweldig bedrijf is, waarin veel Nederlanders werken. Bovendien is er sprake
van een toenemende samenwerking tussen Meyer en de Noord-Nederlandse werven.
Meyer wil in het belang van de werkgelegenheid meer water onder de kiel en
heeft daarom behoefte aan die dam. Overigens had de heer Hofstra begrepen
dat bij Meyer al schepen van een zodanige diepgang in opdracht zijn genomen
die alleen maar naar zee kunnen als dit werk is uitgevoerd.Hij wees erop dat slechts gemiddeld twee keer per jaar de stuwdam in werking
wordt gesteld. Het gebeurt zo weinig dat het niet nodig is geoordeeld te komen
tot de bouw van een sluis. Een en ander houdt in dat de effecten op het milieu
beperkt zullen zijn.Naar zijn mening dienden over de consequenties voor Nederland hardere
afspraken te worden gemaakt dan in de stukken is vermeld. Hierbij gaat het
om het zuurstofgehalte van het water, de dijkverhogingen en de afwatering
aan Nederlandse kant en de effecten van het gebruik van de stuwdam in het
kader van de heersende weersomstandigheden. Wat zijn de normen inzake het
zuurstofgehalte in Europees verband? Wat is het standpunt van de regering?
Waar kunnen de Duitsers formeel aan gehouden worden?Wat de hoogwatersituatie betreft, was de heer Hofstra ervoor vast te houden
aan de eis dat 40 miljoen m3 water geborgen kan worden in de Eems.
Dit heeft een verlagend effect op de waterstand bij de Nederlandse dijken.
Als de laagwatersituatie leidt tot een andere bemaling van Nederlandse kant
en dit extra kosten meebrengt, moeten de Duitsers dat betalen, meende hij.
Hij pleitte voor het maken van harde afspraken in dat kader en in het kader
van de exploitatie.Een Duitse rechtbank had ervoor gezorgd dat de bouw van de stuwdam is
stilgelegd, omdat een onderdeel van de dubbelfunctie wel was besproken en het andere niet of te weinig. Kan het verdere tijdpad aangegeven
worden? In Duitsland en Nederland houden verschillende instanties zich met
onderwerp bezig. Hoe zit het met de coördinatie? Komt er binnenkort een
gesprek op ministersniveau? Het antwoord van de regeringDe minister stelde met nadruk vast dat het gaat om een Duitse
beslissing en dat hij zich niet wilde bemoeien met Duitse interne aangelegenheden.
Wat Nederland betreft, gaat het om de grensoverschrijdende effecten van een
Duitse beslissing. Die moeten getoetst worden aan internationale afspraken
en aan de Nederlandse belangen. Hij was tevreden over de wijze waarop de Duitse
autoriteiten over het algemeen de bereidheid hebben getoond om in te gaan
op Nederlandse verzoeken. Daarbij maakte hij de kanttekening dat de procedure
nog niet is afgerond en dat hij niet met alle stappen die in Duitsland gezet
zijn gelukkig is. De minister had direct gereageerd op de verkiezingsstunt
enkele maanden geleden van de lijsttrekker van de SPD – het slaan van
de eerste paal, waarbij werd gesteld dat dit het begin inhield van de bouwwerkzaamheden –
dat de deadline met betrekking tot het indienen van bezwaar- en beroepschriften
nog niet was bereikt. Het antwoord was dat zoiets naar Duits geldend recht
wel mogelijk is.De minister hoopte snel antwoord te krijgen op de aide-mémoires,
anders dan alleen in indirecte en materiële zin. In die zin is wel op
de aide-mémoires gereageerd, maar een en ander is nog niet bevestigd
in een officieel schrijven.Hoe is er geopereerd? Door de Nederlandse MER heeft in 1997 een toetsing
plaatsgevonden van het Duitse effectenrapport. Dat heeft geleid tot het eerste
aide-mémoire aan de Duitse autoriteiten om nadere informatie over een
aantal gespecificeerde punten om het mogelijk te maken een oordeel te vormen
over de grensoverschrijdende effecten van de voorgenomen activiteiten. Een
en ander gebeurde onder verwijzing naar een groot aantal internationale afspraken.
Verder is gevraagd om twee alternatieven in ogenschouw te nemen, namelijk
baggeren en dijkverhoging. Vervolgens is veel informatie ontvangen van de
Duitse autoriteiten en zijn seminars georganiseerd tussen deskundigen. Op
8 juli 1998 is officieel door de Duitse regering een samenvatting van
een en ander bekend gemaakt. Daarop is door de minister gereageerd met het
tweede aide-mémoire, waarin hij, geconstateerd hebbend dat de twee
alternatieven om milieuoverwegingen waren afgewezen, zich op het standpunt
heeft gesteld dat de aanleg en het gebruik van het Emssperrwerk geen belangrijke
nadelige gevolgen mogen hebben voor het Eems-Dollardestuarium en de Waddenzee.
Hij had een en ander vertaald in voorstellen die betrekking hebben op de waterstanden
en het zuurstofgehalte en voorstellen met betrekking tot het beheer. Duidelijk
blijkt dus dat hij zich niet had beperkt tot procedurele kanttekeningen, maar
zich uitdrukkelijk had uitgelaten over inhoudelijke consequenties op basis
van technische discussies die hadden plaatsgehad. De minister wilde niet de
politieke uitspraak doen dat er van de kant van de Duitse regering onvoldoende
op is ingegaan. Hij had wel bemerkt dat de goede wil aan Duitse kant aanwezig
is om tegemoet te komen aan de bezwaren die door Nederland naar voren zijn
gebracht. Het derde aide-mémoire was toegespitst op de specifieke overblijvende
punten. Indien aan de voorstellen inzake waterstanden en zuurstofgehalte onvoldoende
tegemoet wordt gekomen, is de situatie bereikt waarin hij zal zeggen: Duitsland
heeft onvoldoende rekening gehouden met de Nederlandse bezwaren. Er is dan
sprake van een grensoverschrijdend effect dat er niet zou mogen zijn. In het
huidige goede, diplomatieke overleg was hij echter nog niet aan die constatering
toe. Uitgangspunt is dat er geen negatief grensoverschrijdend
effect van de bouw van die stormvloedkering dient te zijn op het Waddengebied.Het derde alternatief, ook in discussie maar door de vorige minister van
VROM niet genoemd, betrof het verplaatsen van de werf. De Duitse rechter heeft
uitgesproken dat de alternatieven onvoldoende zijn onderzocht. Een dergelijke
opvatting in Duitsland zelf over een interne Duitse beslissing is veel belangrijker
dan een opvatting in het buitenland. De minister had zich op het standpunt
gesteld dat, als in Duitsland besloten wordt om een dam aan te leggen om de
eigen mensen te beschermen, hij zich niet moest uitlaten over die keus. Overleg
tussen experts had tussen september 1997 en juli 1998 plaatsgevonden en er
waren geen aanwijzingen gevonden dat die keus zou leiden tot belangrijke nadelige
ecologische effecten op het Nederlandse grondgebied. Hij had daarbij gesteld:
als dat toch het geval zal zijn, heeft de Duitse regering gelijk en weegt
het veiligheidsbelang zeer zwaar.Velen zeggen dat de belangrijkste doelstelling van het Emssperrwerk het
stuwen betreft. De minister wilde hierover geen oordeel geven, maar achtte
het mogelijk dat ook voor deze doelstelling alternatieven denkbaar zijn. Het
derde alternatief, de verplaatsing van de scheepswerf Meyer, wordt in Duitsland
bediscussieerd. Hij had voldoende vertrouwen in de kracht van de Duitse democratie
om ervan uit te gaan dat dit soort alternatieven in deze procedure aan de
orde komen. De minister wilde de ecologie van het Waddengebied met kracht
beschermen, maar liet het beschermen van de Duitse werkgelegenheid graag over
aan de Duitse autoriteiten. Dit is overigens niet altijd gemakkelijk met elkaar
in overeenstemming te brengen, omdat bevordering van milieu en bevordering
van economie niet altijd samengaan.De uitspraak van de rechter in Oldenburg van 25 november jl. is gedaan
naar aanleiding van een schorsingsverzoek van een Duitse milieuorganisatie
en houdt onmiddellijke stopzetting in, totdat over het beroep tegen het Planfeststellungsbeschluss
definitief is beslist. De rechter is ingegaan op het feit dat de regering
van Weser-Erms, het bevoegd gezag met betrekking tot de dam, in het besluit
tot de bouw van die dam had bepaald dat het besluit onmiddellijk van kracht
zou zijn, voorzover dat besluit betrekking had op de stormvloedkerende functie
van de stuwdam. De rechter heeft eraan toegevoegd van mening te zijn dat beide
functies niet te scheiden zijn. Dat is een belangrijk element in deze uitspraak.
Verder stelde de rechter dat, ook al zou wel van een scheiding tussen deze
functies kunnen worden uitgegaan, de alternatieven voor de functie van stormvloedkering
onvoldoende zijn onderzocht en met name welke dijkgedeelten eventueel versterking
behoeven. Voorts zei de rechter dat het standpunt van de Europese Commissie
afgewacht moet worden, omdat de bouw van invloed zal zijn op gebieden die
vallen onder de Europese vogelrichtlijn. Een klacht over schending van die
richtlijn en de Habitatrichtlijn is ingediend door Duitse natuur- en milieubeschermingsorganisaties
en door de Nederlandse Waddenvereniging.De Europese Commissie heeft op basis van de vogelrichtlijn en de Habitatrichtlijn
de taak een uitspraak te doen of deze richtlijnen op een adequate wijze zijn
omgezet in de wetgeving van de afzonderlijke lidstaten, in dit geval van Duitsland.
Dit houdt de mogelijkheid in dat de (Duitse) rechter een oordeel moet kunnen
uitspreken over de toepassing door de bevoegde autoriteiten van die omgezette
wetgeving.De minister wees erop dat een en ander nog niet voldoende is omgezet in
de Nederlandse wetgeving. Daarom achtte hij het politiek niet wijs om een
ander land aan te spreken op het onvoldoende vertaald hebben van die richtlijnen
in de eigen wetgeving.Er kan ook gebruik worden gemaakt van het verdrag dat is gebaseerd op
de mogelijkheid dat er consultaties plaatsvinden en informatie wordt gegeven
over de grensoverschrijdende belangen op milieuterrein van bepaalde beslissingen
die in een land worden genomen. Vastgesteld kan worden dat de
procedure die Nederland heeft gestart daarop is gebaseerd. Dat is door de
Duitse regering erkend en dat was ook het uitgangspunt van het eerste aide-mémoire.Voorts geldt het Eems-Dollardmilieuprotocol bij het Eems-Dollardverdrag.
Dat protocol dat door Nederland is ondertekend in 1996 en dat pas in juli
van dit jaar in werking is getreden, waardoor de regering daarop in het eerste
aide-mémoire nog niets kon baseren, handelt over de Eemsmonding en
naar de opvatting van de regering ook over de omgeving van de Eemsmonding.
Dit protocol houdt in dat er wederzijds een informatie- en consultatieplicht
is in een aantal specifieke, daartoe ingestelde gezamenlijke commissies. Zo
is er de grenswaterencommissie, waarvan een werkgroep tot taak heeft dat protocol
uit te voeren en die zich hiermee ook bezighoudt. In die commissie is het
Emssperrwerk aan de orde gesteld, maar daarvan is nog geen hoofdpunt gemaakt.
Dat zal eventueel na het definitieve antwoord van de Duitse regering op de
aide-mémoires noodzakelijk worden. Daarin speelt de minister overigens
dan geen rol meer, omdat VROM in de grenswaterencommissie de Nederlandse regering
vertegenwoordigt, maar Verkeer en Waterstaat. De Duitse regering zal erop
worden geattendeerd dat Nederland spoedig antwoord verwacht op die aide-mémoires.
De minister deelde mee dat de Bezirksregierung beroep had aangetekend tegen
de uitspraak van de Duitse rechter. Hij had goed overleg met Groningen en
meldde dat van die kant samen met de waterschappen deze maand ook beroep was
aangetekend.De minister zei toe de Kamer maximaal op de hoogte te houden van de voortgang
van het proces en hoopte dat de Kamer ervan overtuigd was dat veel tijd en
aandacht wordt besteed aan de bescherming van het Waddengebied tegen de negatieve
effecten die kunnen uitgaan van de onverhoopte bouw van deze dam. Nadere gedachtewisselingDe heer Feenstra (PvdA) vond het milieubeleid zowel een nationale
als een internationale zaak, zeker als het gaat om het Emssperrwerk.Hij was het ermee eens dat het uitsluitend om een Duits besluit gaat,
dat mogelijk negatieve effecten heeft op de Nederlandse belangen. De antwoorden
op de aide-mémoires zijn nodig voor het verkrijgen van een goed inzicht
daarin. Het is mogelijk dat Nederlandse besluiten effecten hebben op de situatie
in ons omringende landen. Net zoals Nederland accepteert dat de buurlanden
zich met Nederlandse besluiten bemoeit, moeten de buurlanden accepteren dat
Nederland zich met hun besluiten bemoeit. Hij vond het verheugend dat men
op het gebied van het milieubeleid niet alleen afhankelijk is van goed nabuurschap
en bilateraal overleg, maar houvast kan vinden aan internationale verdragen.
De toetsing van dergelijke vragen begint bij gerechtelijke uitspraken in het
eigen land, al dan niet gevolgd door informatie en adviezen van de Europese
Commissie.De heer Feenstra onderschreef de opmerking dat er een trilateraal verdrag
tussen Duitsland, Denemarken en Nederland moet komen.Hij vroeg of het verplaatsen van de scheepswerf Meyer buitendijks en andere
genoemde opties besproken zijn.Mevrouw Schreijer-Pierik (CDA) had begrip voor het Duitse economische
belang, maar had bemerkt dat in Duitsland aan het ecologische belang ook veel
waarde wordt toegekend.Zij kon zich volledig vinden het in het derde aide-mémoire en wees
erop dat de termijn waarin bezwaar aangetekend kon worden voorbij is. In goed
overleg met de Duitse autoriteiten zou naar oplossingen moeten worden gezocht. De heer Van der Steenhoven (GroenLinks) stelde dat milieuproblemen
in toenemende mate grensoverschrijdende effecten hebben en dat daarom overleg
tussen verschillende regeringen noodzakelijk is. Juist het laatste element
mist hij een beetje.Hij was voor een trilateraal verdrag zoals bepleit, maar wees erop dat
er al veel verdragen en overeenkomsten zijn en dat het belangrijk is dat daarnaar
gehandeld wordt.Hij vroeg de minister zich bereid te verklaren deze zaak en met name het
milieubelang op Europees niveau aan te kaarten.Het leek hem goed dat in de regering wordt afgesproken dat de minister
van VROM de aanspreekbare minister blijft in de loop van dit proces. Per slot
van rekening zit bij die minister de kennis hieromtrent.De heer Van der Steenhoven drong er ten slotte bij de minister op aan
om de Kamer zo snel mogelijk van nieuwe ontwikkelingen op de hoogte te stellen.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66) stond volledig achter de voorwaarden
die de minister heeft verbonden aan de gevolgen van de mogelijke komst van
een stuwdam in de Eems.Zij onderschreef dat Nederland zijn eigen zaken ten aanzien van de bescherming
van het gebied niet helemaal op orde heeft, maar vond het niet nodig al te
bescheiden te zijn. Vooruitgelopen kan worden op voornemens inzake natuurgebieden.
Zij verzocht de minister zich krachtig in te zetten voor de implementatie
van de Habitatrichtlijn, maar ook voor het sluiten van het trilaterale verdrag,
waarover op regeringsniveau afspraken zijn gemaakt. Zij dacht niet dat het
ongebruikelijk was ook daarop enigszins vooruit te lopen.Er moeten nog afspraken worden gemaakt over andere vormen van bescherming
van het Waddengebied. Mevrouw Augusteijn wees erop dat, als het erom gaat
in Nederland beslissingen te nemen, de Duitsers daarover mogen meespreken.
Zij vond dat de minister goed gebruik maakt van de mogelijkheden en benadrukte
dat de belangen van het Waddengebied als natuurgebied altijd voorop moeten
staan.De heer Poppe (SP) vroeg om gegevens over de stormvloedkerende
functie van de stuwdam, graag vergezeld met deskundig commentaar, waaruit
blijkt dat die dam een dergelijke functie kan vervullen.Hij kon zich vinden in de uitdrukking «onverhoopte bouw van die
dam» van de minister. De scheepswerf Meyer heeft een poging gedaan deel
te nemen in het Eemsproject, maar is ermee gestopt. Kan dat stoppen veroorzaakt
zijn door het feit dat die stuw eraan zat komen en dat daarom het gevestigd
houden van de hele werf in Papenburg economisch rendabel zou zijn? Zou, als
de stuwdam er niet komt, het een optie zijn voor Meyer om scheepsonderdelen
in Papenburg te bouwen en buitendijks te assembleren? Kan de minister aanbiedingen
in de vorm van kennis en/of financiën doen richting Duitsland voor samenwerking
om daartoe te komen, aangezien ook Nederlandse werkgelegenheidsbelangen daarmee
gediend zijn? Kan uiteengezet worden wat het een of twee keer per jaar laten
stromen van een geweldige hoeveelheid «dood» water voor invloed
heeft op de biodiversiteit van het gebied?De heer Van der Staaij (SGP) was het ermee eens dat het een
Duitse beslissing betreft, waaraan echter wel Nederlandse belangen kleven.
De mogelijke nadelige effecten vormen volop legitimatie om de besluitvorming
kritisch te volgen en alternatieven onder de aandacht te brengen. Een al te
bescheiden opstelling leek hem niet juist. Heeft Nederland zich niet te voorzichtig
opgesteld door niet te overwegen, juridische middelen in te zetten of achter
de hand te houden? Het Planfeststellungsbeschluss bood kennelijk al de rechtsgrond
om tot de bouw over te gaan. De heer Hofstra (VVD) was zeer ingenomen met het heldere, bestuurlijke
standpunt van de minister. Hij onderschreef dat geen belangrijke negatieve
effecten mogen optreden voor de Dollard en de Waddenzee, maar zou er graag
aan toegevoegd zien dat, indien er negatieve effecten optreden op de afwatering
en de dijken, de Duitsers daarop financieel worden aangesproken.Hij wees erop dat de economische aspecten van belang zijn en niet uit
het oog verloren mogen worden. Overigens had hij begrepen dat het deelnemen
van Meyer in het Eemshavenproject op bezwaren stuit van de EU.Nog geen reactie had hij gekregen op zijn opmerking dat gemiddeld slechts
twee keer per jaar gebruik zal worden gemaakt van de stuwdam en dat derhalve
de consequenties beperkt zijn.De minister zegde toe dat hij de Kamer op de hoogte zou houden
wanneer nieuwe informatie beschikbaar was. Ook zegde hij toe de Kamer de gegevens
te sturen over de hoogte van de dijken en dergelijke. Daaraan zou hij toevoegen
de beschikbare technische commentaren daarop plus een oordeel van Rijkswaterstaat
over eventuele consequenties voor de dijken in het desbetreffende gebied.Door Meyer is serieus onderzocht of dit bedrijf zou kunnen overgaan op
buitendijkse assemblage. Deze optie is afgewezen om dit bedrijf regarderende
economische redenen. Deze redenen kunnen gekleurd zijn door de verwachting
dat de stuwdam gebouwd wordt. De minister zou in zijn verzoek aan de bevoegde
autoriteiten om antwoord te geven op eerder gestelde vragen een aantal alternatieven
in Duitsland zelf aan de orde stellen.Het standpunt van de regering over een trilateraal verdrag was hem niet
bekend. De meerwaarde van zo'n verdrag naast het vele dat al verdragsmatig
is geregeld, was hem niet duidelijk. Hij zou de verschillende argumenten pro
en contra nog eens op zich laten inwerken, maar wees erop dat niet de gedachte
moet postvatten dat er een dergelijk verdrag moet zijn, voordat er een behoorlijke
basis is om actie te ondernemen. Er ligt al een zeer stevige basis in de afspraken,
overeenkomsten en richtlijnen die zijn vastgelegd.De voorzitter merkte op dat het probleem is dat de drie landen
een zelfstandig wettelijk kader hebben, terwijl zij de bevoegdheden niet allemaal
op nationaal niveau hebben. Daarom is Kamerbreed gezegd: om daar doorheen
te breken en een toetsbaar beleid te krijgen, moet een en ander in een trilateraal
verdrag worden vastgelegd.De minister zou zich bezighouden met de argumenten die pleiten
voor die meerwaarde.De minister zag op dit moment meer in politiek overleg op hoog niveau
dan in juridische stappen of in een Europese procedure. Politiek overleg tussen
de betrokken ministers heeft nog niet plaatsgehad en daar wil hij op koersen.Hij onderschreef dat het zal gaan om mogelijke effecten in zeer beperkte
periodes en zegde toe dat de Kamer de beschikbare technische informatie, ook
voor de biodiversiteit, schriftelijk zal ontvangen en dat de Kamer direct
op de hoogte zal worden gebracht van nieuwe ontwikkelingen. De voorzitter van de commissie,ReitsmaDe griffier van de commissie,De Gier XNoot11Samenstelling: Leden: Reitsma (CDA), voorzitter, Van Middelkoop (GPV),
Witteveen-Hevinga (PvdA), Feenstra (PvdA), Verbugt (VVD), Poppe (SP), Duivesteijn
(PvdA), Crone (PvdA), Augusteijn-Esser (D66), Klein Molekamp (VVD), Hofstra
(VVD), ondervoorzitter, Eisses-Timmerman (CDA), Th. A. M. Meijer
(CDA), Luchtenveld (VVD), Van Wijmen (CDA), Kortram (PvdA), Van der Knaap
(CDA), Ravestein (D66), Van der Steenhoven (GroenLinks), Van Gent (GroenLinks),
Oplaat (VVD), Van der Staaij (SGP), Van Dok-van Weele (PvdA), Schoenmakers
(PvdA), Udo (VVD). Plv. leden: Leers (CDA), Stellingwerf (RPF), Dijksma (PvdA),
Valk (PvdA), Essers (VVD), De Wit (SP), Van Heemst (PvdA), De Boer (PvdA),
Scheltema-de Nie (D66), Van Beek (VVD), Geluk (VVD), Visser-Van Doorn (CDA),
Schreijer-Pierik (CDA), Blok (VVD), Biesheuvel (CDA), Bos (PvdA), Van den
Akker (CDA), Giskes (D66), M. B. Vos (GroenLinks), Halsema (GroenLinks),
Niederer (VVD), Van 't Riet (D66), Waalkens (PvdA), Spoelman (PvdA), Voorhoeve
(VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26200-XI-48.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl