Voortijdig schoolverlaten; Verslag algemeen overleg op 30 september 1999 over diverse brieven met betrekking tot voortijdig schoolverlaten
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26695, nr. 9

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

08-11-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

26695 nr. 9

26-10-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de regeringNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26695Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 59 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 695Voortijdig school verlatennr. 9VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG Vastgesteld 26 oktober 1999De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen1 heeft op 30 september 1999 overleg gevoerd met minister Hermans en
staatssecretaris Adelmund van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen over:– de brief van de vaste commissie voor Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen aan de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
d.d. 25 juni 1998 inzake integraal plan voor voortijdig schoolverlaten (22 994,
nr. 10);– de brief van de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen d.d. 31 augustus 1998 betreffende antwoorden op Kamervragen
bij drie onderzoeken van de Algemene Rekenkamer, waaronder onderzoek bestrijding
onderwijsachterstand in het voortgezet onderwijs (26 040, nrs. 1–3);– de brief van de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen d.d. 20 januari 1999 betreffende almanak voortijdig schoolverlaten
(OCW-99-53);– de brief van de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen d.d. 21 mei 1999 ter aanbieding van het plan van aanpak (26 695,
nrs. 1–2);– de brief van de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen d.d. 14 juli 1999 inzake planning activiteiten in het kader
van voortijdig schoolverlaten (OCW-99-680);– de brief van de staatssecretaris van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen d.d. 15 juli 1999 inzake het inspectieonderzoek betreffende
thuiszitters (26 200-VIII, nr. 106);– de brief van de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen d.d. 28 september 1999 ter aanbieding van het advies van
de Onderwijsraad «Tellen en sturen» over het plan van aanpak voortijdig
schoolverlaten.Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieMevrouw Kortram (PvdA) verwees naar de afspraken
in het regeerakkoord inzake de aanpak van voortijdig schoolverlaten en had
met belangstelling kennisgenomen van het plan van aanpak voortijdig schoolverlaten.
Zij sprak haar zorg uit over het grote aantal spijbelaars en voortijdige
schoolverlaters en was positief over de wettelijke verankering en structurele
financiering van de regionale meld- en coördinatiefunctie voortijdig
schoolverlaten (RMC-functie) en de regierol voor de gemeenten, alsmede over
het gegeven dat de nadruk is gelegd op de intergemeentelijke samenwerking.
Vanwege de nauwe samenhang tussen schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten
zullen scholen een helder verzuimbeleid moeten voeren, waardoor duidelijk
wordt dat verzuim niet wordt getolereerd.Omdat de samenleving steeds complexer wordt en de arbeidsmarkt steeds
meer werkenden vraagt, is het goed dat er een wettelijke meldplicht komt voor
niet-leerplichtige leerlingen. Jongeren die daartoe in staat zijn, moeten
in de gelegenheid worden gesteld om door te leren. Vanwege de grote problematiek
van de risicojongeren in de grote steden is de extra impuls van 48 mln. noodzakelijk.
Mevrouw Kortram maakte zich in dit verband grote zorgen over de gemeenten
die vallen buiten de groep van de 25 grote gemeenten, de G25. Zij stond weliswaar
achter de afspraken in het regeerakkoord, maar voorzag tegelijkertijd grote
knelpunten en vroeg wat de regering aan deze knelpunten zal doen.Het plan van aanpak is gebaseerd op een beperkte analyse. Er wordt wel
aandacht besteed aan de thuissituatie van de leerlingen, maar niet aan de
rol van de scholen en/of de leerkrachten in het motiveren van leerlingen.
Een goede probleemanalyse zou in de richting van andere en nieuwe oplossingen
kunnen wijzen of meer argumenten kunnen opleveren om het ingezette beleid
verder te onderbouwen. Is naar de mening van de regering voldoende gekeken
naar de rol van de school en het pedagogisch-didactische klimaat op scholen
in relatie tot voortijdig schoolverlaten? Mevrouw Kortram pleitte voor meer
onderzoek naar de oorzaken van voortijdig schoolverlaten, waarbij de school
en de beleving van de jongeren van de schoolsituatie nadrukkelijker in beeld
komt. Met de resultaten daarvan kan het beleid in algemene zin worden bijgesteld
en aangevuld. Is er inzicht in de motieven van jongeren om niet meer naar
school te gaan? Hebben allochtone jongeren voldoende identificatiemogelijkheden
in het onderwijs? Is het duidelijk waarom veel meer allochtone dan autochtone
jongeren vroegtijdig uitvallen? Hebben allochtone jongeren wellicht te weinig
mogelijkheden in het onderwijs? In hoeverre voelen voortijdige schoolverlaters
zich geproblematiseerd door de school? Is er een verschil in beleving tussen
allochtone en autochtone jongeren en zo ja, welke gevolgen heeft dat voor
hun schoolloopbaan? Kan de regering aangeven of er op de lerarenopleidingen
al voldoende aandacht wordt besteed aan de veranderende rol van de leerkracht?
Is er onderzoek waaruit blijkt dat leerkrachten hierin succesvol zijn? Is
er ook onderzoek dat ingaat op de vraag in welke mate scholen etnische ongelijkheid
reproduceren? Zo ja, wat zijn de uitkomsten van dit onderzoek en wat betekent
dit voor het plan van aanpak?Volgens het plan van aanpak is de aangekondigde versterking van de leerplichthandhaving
een basisvoorwaarde voor een sluitende aanpak. Waarom zijn hiervoor op landelijk
niveau geen financiële middelen uitgetrokken en hoe moet de versterking
van de leerplichthandhaving toch vorm krijgen? Mevrouw Kortram sprak haar
zorg uit over het gebrek aan financiële middelen voor de kleine gemeenten
en het lot van de jongeren in deze gemeenten. In verband met de noodzaak van
een ordentelijk verzuimregister vroeg zij hoe scholen zullen worden gemotiveerd
om verzuim te melden en wat er wordt bedoeld met de speciale aandacht voor
luxeverzuim door leerlingen afkomstig uit minderheidsgroeperingen.De registratie en de melding vormen een knelpunt. Zelfs in officiële
cijfers is sprake van een onzekerheidsmarge. De registratiekamer heeft zich
uitgesproken tegen invoering van een onderwijsnummer, waardoor de registratie
zou worden verbeterd. Staat de verbetering van de registratie op losse schroeven?
Hoe zullen de huidige registratiesystemen worden verbeterd? Uitbreiding van
de registratie naar de niet leerplichtige jongeren tot 23 jaar
is pas zinvol als er een goed systeem is. Is de regering voornemens om de
uitbreiding op landelijk niveau door te voeren, eventueel ook zonder onderwijsnummer?
Hoe kunnen die jongeren worden teruggebracht in het onderwijstraject? Er zijn
immers geen sanctiemogelijkheden; registratie kan geen doel op zichzelf zijn.In het plan van aanpak ontbreken de termijnen voor de implementatie van
de uitbreiding van de RMC-functie. Vanaf wanneer zal justitie eenduidig werken;
is hiervoor een tijdpad opgesteld? De monitors en de evaluatie over vier jaar
werken reactief. Wat zijn de controlemogelijkheden voor het parlement? Zijn
er aanwijzingen in hoeverre de gemeenten klaar zijn voor het plan van aanpak?
Hoe worden streefcijfers opgesteld door de gemeenten? Zijn er op centraal
niveau geen doelstellingen vastgesteld? Aan welke criteria moeten streefcijfers
voldoen, kunnen ze worden afgekeurd en zo ja, door wie? Mevrouw Kortram stelde
voor om behalve een algemeen onderzoek naar het pedagogisch-didactische schoolklimaat
ook een onderzoek in te stellen naar de wijze waarop de leerlingen zelf dat
pedagogisch-didactische klimaat ervaren.In de praktijk blijken IVBO-leerlingen grote moeite te hebben met de overstap
naar het ROC en de overgang van individueel naar klassikaal onderwijs. Onder
meer voor anderstalige leerlingen op CITO-niveau 2 zijn er veel hiaten in
de opleiding. Schakel- en oriëntatieklassen zijn weggevallen. Ook autochtone
leerlingen zijn kwetsbaar. Toch moeten deze leerlingen zich handhaven in een
nieuwe en minder vertrouwde omgeving. Zijn er mogelijkheden voor een opleiding
op assistentniveau bij het IVMBO, waarbij de I-leerlingen op de eigen school
kunnen blijven en het assistentniveau deel blijft uitmaken van het ROC?Mevrouw Kortram noemde het opnemen van een bladzijde met voorbeelden van
«good practice» mager. Zij vroeg of er mogelijkheden zijn om via
het internet een databank op te zetten van voorbeelden van good practice.
Zij stelde zich voor dat deze databank door een landelijk team onder aansturing
van OCW kan worden ontwikkeld. Door te kiezen voor het kennisnet worden alle
scholen bereikt. Hoe kan de verspreiding van de kennis over good practice
en de uitvoering daarvan gestalte krijgen en in hoeverre is er ook naar het
buitenland gekeken? Zij kondigde aan dat tijdens de begrotingsbehandeling
van OCW zal worden terugkomen op de problematiek van de kleine gemeenten.De heer Cornielje (VVD) memoreerde dat het
aanmerken van het voortijdig schoolverlaten door de Kamer als een groot project
en de hoorzittingen met onder meer ouders en leerlingen hebben geleid tot
het plan van aanpak. Hij sprak de hoop uit dat deze vorm van interactief besturen
succesvol zal zijn, waarbij hij aantekende dat de problematiek buitengewoon
hardnekkig is en zal blijven. In de hoorzittingen is naar voren gebracht dat
niet alleen alle leerlingen in het voortgezet onderwijs die de opleiding niet
afronden, maar ook MAVO- en VBO-gediplomeerden die het MBO niet afronden tot
de doelgroep behoren. Ook is de discussie gevoerd over de primaire startkwalificatie,
te weten niveau 2. Inmiddels zijn er de opleidingen op assistentniveau op
niveau 1. Volgens het regeerakkoord zijn degenen die een opleiding op assistentniveau
hebben afgerond gekwalificeerd en moeten zij niet tot de doelgroep van het
beleid inzake voortijdig schoolverlaten worden gerekend, omdat dit demotiverend
werkt. Als de regering deze zienswijze onderschrijft, zal het plan van aanpak
op dit punt moeten worden aangepast.Een betere registratie is noodzakelijk voor het versterken van de leerplichthandhaving
uit een oogpunt van preventie. De Onderwijsraad wijst er in zijn advies op
dat die verbeterde registratie drie à vier jaar zal vergen en verwijst
naar de monitoring op gemeentelijk niveau. Het zal dan ook moeilijk zijn om
in het komend jaar al duidelijkheid te krijgen over de resultaten van het
ingezette beleid. De heer Cornielje plaatste kanttekeningen bij de rol van
de regering betreffende het wetsvoorstel inzake het onderwijsnummer
dat bij de Tweede Kamer ligt. De regering heeft immers gevraagd om een time-out
om zich te bezinnen naar aanleiding van de opvattingen van de registratiekamer.
Is de regering of is de Kamer aan zet? Dat het onderwijsnummer nodig is, blijkt
uit de adviezen van de Algemene Rekenkamer en de Onderwijsraad.Afgesproken is dat de Kamer op de derde woensdag van mei de financiële
verantwoording goed zal bekijken, onder andere op het onderdeel voortijdig
schoolverlaten. Volgens de brief van 14 juli jl. zijn er geen concrete cijfers.
Het moet duidelijk zijn aan de hand van welke cijfers de Kamer haar controlerende
taak in mei 2000 zal kunnen uitvoeren.De heer Cornielje was verheugd dat er een MDW-operatie start in het kader
van het voortijdig schoolverlaten, waarbij een groot aantal departementen
is betrokken in een ambtelijke werkgroep. Wel moet er duidelijkheid zijn over
de verantwoordelijkheden. Om te voorkomen dat de werkgroep werk gaat overdoen,
stelde hij voor om het bureau Sardes en het Sociaal en cultureel planbureau
hierbij te betrekken. Hij betreurde het dat de Onderwijsraad nog niet heeft
geadviseerd over de doorlopende leerwegen, VMBO-ROC, omdat hierin wellicht
een oplossing kan worden gevonden voor een groot aantal knelpunten. Er moet
krachtig worden bevorderd dat zoveel mogelijk belemmeringen worden weggenomen
om VMBO-scholen en ROC's te laten samenwerken en programma's af te stemmen.
Hij noemde in dit verband verticale scholengemeenschapsvorming en varianten
waarin beroepsgerichte vakken op het ROC worden gegeven en trajectbegeleiding
door het ROC van VMBO-leerlingen. De structuren mogen geen belemmeringen vormen
voor oplossingen ten behoeve van de leerling, maar moeten ruimte bieden om
in de praktijk maatwerk te leveren.De heer Cornielje was het eens met de uitbreiding van de RMC-functie tot
23-jarigen, maar niet met de verdeling van de financiële middelen voor
die functie. Van de 12 mln. voor de RMC-functie gaat immers ruim 8 mln. naar
de grote gemeenten, zodat er minder dan 4 mln. resteert voor de rest van het
land. Als de 48 mln. voor de grote steden impliciet ook bestemd wordt voor
de RMC-functie, blijft er 12 mln. over voor de overige gemeenten.Hij was een voorstander van een «succescontract», in ieder
geval voor de risicogroep, tussen de scholen, ouders, leerlingen en leerplichtambtenaren
op basis waarvan men elkaar kan aanspreken op elkaars rechten en plichten.
Een dergelijk contract garandeert succes voor de leerling op een diploma,
verplicht scholen om verzuim te melden aan de ouders, biedt ouders het recht
op opvoedingsondersteuning in het geval van begeleidingsproblemen en biedt
de leerplichtambtenaar de mogelijkheid om een dossier samen te stellen over
de betrokken leerling. Hij vroeg of de regering dit idee ondersteunt.De heer Mosterd (CDA) sprak zich positief
uit over het plan van aanpak. Hij tekende hierbij aan dat, omdat het allerlei
kinderen betreft en niet alleen kinderen uit gezinnen met een laag inkomen
of allochtone kinderen, maatwerk nodig is om een oplossing te bereiken. Het
schoolverlaten is evenmin een gevolg van dezelfde ernstige problemen. Zowel
voor de individu als voor de maatschappij is het van belang dat leerlingen
een goede opleiding volgen en een startkwalificatie bereiken. Bekendheid met
de problematiek van het voortijdig schoolverlaten is essentieel om oplossingen
te kunnen vinden. Daartoe is registratie noodzakelijk, zodat duidelijk is
wat er met voortijdige schoolverlaters is gebeurd. Deelt de regering de mening
dat een onderwijsnummer onmisbaar is als basis voor een goede registratie?Volgens gemeenten wordt er onvoldoende gedaan aan de leerplichthandhaving,
omdat zij nooit een adequate vergoeding voor de leerplichthandhaving hebben
gekregen. Volgens de VNG zou daarmee een bedrag van 35 mln. gemoeid zijn.
Is de regering van mening dat de leerplichthandhaving in de praktijk
voldoende vorm kan krijgen, ook zonder extra middelen, en dat de leerplichtambtenaar
zijn functie goed kan uitoefenen in de gemeenten en direct of indirect bij
de RMC's? Komt er binnenkort een duidelijke en vergelijkbare leerplichtadministratie
en zo ja, welke acties worden hiertoe ontwikkeld?Een goede administratie alleen is niet voldoende. Voortijdig schoolverlaten
moet worden voorkomen en jongeren moeten weer in het onderwijstraject kunnen
worden teruggebracht. Hiervoor is op het individu toegesneden maatwerk nodig,
waarbij ook de omgeving van dat individu wordt betrokken, met name de ouders.
De heer Mosterd benadrukte het belang van het gezin en de familie voor de
samenleving. Preventie heeft een zeer hoge prioriteit en vraagt een goed registratiesysteem
van verzuim, zodat er gemakkelijk kan worden bijgestuurd. Leerlingen mogen
niet worden losgelaten door de diverse instellingen, wat veel bekendheid en
onderling overleg vergt. Er zal bij de scholen zelf een goed registratiesysteem
moeten zijn, maar voorkomen moet worden dat er te veel extra taken bij het
onderwijs worden gelegd zonder de daartoe benodigde menskracht.Preventief beleid zal niet altijd voortijdig schoolverlaten kunnen voorkomen.
Het zal vaak slechts met grote inspanning lukken om de jongeren terug te leiden
naar het onderwijs of een combinatie van werk en onderwijs. Kan de regering
inzicht geven in de resultaten van de trajectbegeleiding van risicojongeren
door de RMC's? Welke sancties zijn er voor leerlingen die blijven weigeren
om mee te werken? Wordt dat gegeven geregistreerd? Uit inspectieonderzoek
blijft dat er weliswaar slechts 40 thuiszitters zijn, maar het is ook mogelijk
dat er daardoor een onhoudbare situatie ontstaat. Is het niet mogelijk dat
de leerling wordt vastgehouden totdat er een plaats is in het voortgezet onderwijs?
Of gaat het om dermate zware probleemgevallen dat er alleen via regionale
of landelijke expertisecentra hulp kan worden geboden, waarvoor ook wachtlijsten
bestaan? Vanwege het belang van preventie zullen ook de overige gemeenten
extra middelen moeten krijgen uit het budget voor de aanpak van voortijdig
schoolverlaten.Mevrouw Lambrechts (D66) illustreerde naar
aanleiding van een werkbezoek aan Dordrecht het belang van een goede registratie
en de rol die het onderwijsnummer hierbij kan spelen. Zij was van oordeel
dat de registratiekamer niet het laatste woord in dezen mag hebben. Kan binnenkort
een nota van wijziging tegemoet worden gezien, zodat er een duidelijker beeld
ontstaat? Uit het werkbezoek bleek tevens dat schaalvergrotingsprocessen niet
altijd hand in hand zijn gegaan met instrumenten om leerlingen en hun ouders
op hun gedrag aan te spreken. Door de schaalvergrotingsprocessen is er geen
zicht meer op wie om welke reden afhaakt. Zij was er niet zeker van dat de
voorgestelde maatregelen afdoende zullen zijn. Het onderwijsnummer en de MDW-operatie
kunnen wel een positieve rol spelen.Weliswaar speelt in de grotere gemeenten een grotere problematiek en is
een stevige financiële impuls nodig in het kader van leefbaarheid en
veiligheid, maar de vraag is of er voldoende overblijft voor een integrale
aanpak in de rest van Nederland. Het zou dan ook een vergissing zijn om onvoldoende
middelen beschikbaar te stellen aan de kleinere gemeenten. Mevrouw Lambrechts
memoreerde dat er belemmeringen in de regelgeving zijn voor een integrale
aanpak. In het kader van de MDW-operatie of anderszins zal moeten worden bekeken
of er sprake is van te veel versnippering en bureaucratie en te weinig duidelijkheid
over de verantwoordelijkheden. Niet de gemeente, maar de school zal in eerste
instantie het eerste aanspreekpunt moeten zijn.Vooral op preventief gebied kan de relatie tussen de school, de leerling
en de ouders worden versterkt door middel van duidelijke afspraken en regels
voor alle betrokken partijen. Een eventueel succescontract zal niet alleen
voor de risicoleerlingen, maar voor alle leerlingen moeten gelden. Daardoor
zullen alle partijen gedwongen worden om zich bewust te worden van wat men
van elkaar verwacht. Mevrouw Lambrechts stelde zich voor dat de staatssecretaris
in haar contacten met het POVO, het LAKS, de besturenorganisaties en de ouders
bekijkt welke instrumenten de betrokkenheid van de ouders en de leerlingen
kunnen versterken.De vraag is of het onderwijs in de afgelopen jaren wellicht onbedoeld
zodanig is ingericht dat het bepaalde jongeren, met name jongens, afstoot
in plaats van aantrekt. Het Sociaal en cultureel planbureau heeft er al eerder
op gewezen dat de basisvorming te theoretisch is voor een bepaalde groep leerlingen,
waardoor het onderwijs niet interessant genoeg is. Hierover zal verder moeten
worden gesproken. Het geringe aantal contacturen in het MBO wekt de indruk
bij zowel leerlingen als ouders dat een uur meer of minder er niet toe doet.
Ook in dit verband zullen de mogelijkheden moeten worden besproken om het
aantal lesuren te vergroten. De aansluiting op de arbeidsgerichte leerweg
en het leerwegondersteunend onderwijs zal hopelijk naar aanleiding van het
advies nog worden besproken.Van de aanpak van het luxeverzuim moet een duidelijk signaal uitgaan dat
verzuim niet wordt getolereerd. Daar staat tegenover dat van het uitvallen
van lesuren en -dagen geen signaal mag uitgaan dat het er niet toe doet of
men een dag meer of minder les krijgt op school. Mevrouw Lambrechts stelde
voor dat, om te beginnen in het basisonderwijs, in het kader van de afspraken
tussen de school en de ouders wordt vastgelegd dat iedere leerling recht heeft
op een aantal «snipperdagen» die naar believen kunnen worden ingevuld.
Als er op voorhand duidelijke afspraken worden gemaakt over de ruimte die
men heeft, zal het draagvlak voor een strengere aanpak toenemen.De heer Rabbae (GroenLinks) stelde vast dat
het plan van aanpak hier en daar is ontvangen als mosterd na de maaltijd.
Het probleem is immers minstens vijftien à twintig jaar oud en staat
nu dankzij de inzet van de Kamer op de agenda. Hij sprak zijn waardering uit
voor het plan van aanpak met de aantekening dat het nog enige aanscherping
behoeft. In dit verband wees hij op de verantwoordelijkheid van de politiek.
Het blijkt dat ROC's, die meest drempelloze instellingen in het onderwijssysteem
moeten zijn, nog steeds jongeren afstoten, doordat er geen maatwerk wordt
geleverd, maar wordt gewerkt via de reguliere administratieve wegen. Het vormingswerk
van de jaren tachtig is weliswaar afgeschaft, maar nog steeds blijkt dat jongeren
de meest elementaire beginselen moeten worden bijgebracht.Voor leerlingen die na de teldatum van 1 oktober van school veranderen
wordt geen geld meer beschikbaar gesteld. Asielzoekers komen echter niet keurig
voor de teldatum binnen. De heer Rabbae stelde voor om naar analogie van het
basisonderwijs bijvoorbeeld vier teldata te hanteren in plaats van een datum.
Hij was van mening dat er voor het primair onderwijs een acceptatieplicht
moet worden ingevoerd, waarbij de bewijslast wordt gelegd bij de school. Het
komt immers voor dat jongeren worden afgewezen door scholen, ook door ROC's.
Door de vermindering van het aantal contacturen terug te draaien kan worden
voorkomen dat er desinvestering plaatsvindt. Hij stelde voor om naar analogie
met andere sectoren te werken met een gewichtenregeling, waardoor instellingen
die deze leerlingen aannemen de ruimte krijgen om hen intensief en individueel
te begeleiden.Op het punt van de leerlingbegeleiders is er geen eenduidig en krachtig
beleid van OCW, terwijl de leerlingbegeleider zijn nut heeft bewezen. Waarom
is er nog steeds geen sprake van een krachtige impuls? De heer Rabbae had
geen begrip voor de «allergie» in Nederland in het algemeen en
in de politiek in het bijzonder tegen schoolinternaten en de financiering
daarvan. Het betreft voorzieningen waarin de kinderen tussen de twaalf en zeventien jaar worden opgevangen en intensief worden begeleid, waarna
zij met instemming van de ouders zelfstandig verder gaan. Hij stelde voor
om de RMC-functie en de leerplichtambtenaar te combineren in een eenheid.Hij ging akkoord met de regierol voor de gemeenten met de aantekening
dat de ene gemeente daartoe beter in staat zal zijn dan de andere. Hij was
er een voorstander van om een «aanjager» aan te stellen die bekijkt
wat er in de praktijk bij de gemeenten gebeurt. Hierdoor wordt het mogelijk
het traject intensief te blijven volgen. Hij steunde het idee van een contract
met alle ouders.De heer Van Bommel (SP) noemde voortijdig
schoolverlaten net als het lerarentekort een kenmerk van een onderwijssysteem
dat op een bepaald onderdeel faalt en dat dan ook niet veronachtzaamd kan
worden. De aantallen geven aanleiding tot het verklaren van de bestrijding
van voortijdig schoolverlaten tot groot project. Het probleem betreft leerlingen
die moeilijk in een onderwijs- of werktraject zijn terug te brengen. Daarom
moeten er extra middelen worden uitgetrokken voor het bereiken van de doelgroep.Hij was van oordeel dat op het punt van de preventie de grootste winst
te behalen is. De leerlingen die binnen het schoolsysteem zitten, moeten worden
behouden door een betere begeleiding, goede doorstroommogelijkheden en voldoende
aandacht binnen de school zelf. Een aanpak gericht op het terugbrengen van
voortijdige schoolverlaters in het onderwijs zal waarschijnlijk een veelvoud
vergen van de kosten die zijn gemoeid met het voorkomen van voortijdig schoolverlaten.
Er zal onderzoek moeten plaatsvinden naar maatregelen die de school zelf betreffen.
Aan aspecten zoals de betekenis van onderwijsvernieuwing voor leerlingen en
het the theoretische karakter van het VMBO voor praktijkgerichte leerlingen
wordt nog te weinig aandacht besteed in het plan van aanpak. Onderzoek naar
de oorzaken van voortijdig schoolverlaten maakt het mogelijk om zinvol bezig
te zijn en een succesvol traject te kunnen garanderen voor de leerlingen.De heer Van Bommel schetste het dilemma van de noodzaak van een sluitende
melding en registratie en een uitbreiding tot 23 jaar versus de enorme bureaucratie
waartoe dat zal leiden. Hij achtte het vrijwel onmogelijk om de wensen op
het punt van een perfect sluitende registratie in de praktijk te realiseren.
Hij plaatste vraagtekens bij de oproep om het onderwijsnummer te verwezenlijken
en daartoe desnoods de registratiekamer te passeren. De maatregelen in de
praktijk zullen tot een succesvolle aanpak moeten leiden. Hij was geen voorstander
van het hanteren van een succescontract of succesformule en noemde het aangaan
van een resultaatsverplichting te pretentieus. Met een inspanningsverplichting
kan het maximaal bereikbare resultaat worden behaald.De verdeling van de financiële middelen lijkt onevenredig. Het is
moeilijk te beoordelen of de inzet voor de grote steden gerechtvaardigd is.
Ook elders is sprake van een zodanig omvangrijke problematiek dat de inzet
van extra middelen gewenst is. De geschetste verdeling is nog onvoldoende
verantwoord. De heer Van Bommel vroeg een reactie op het bedrag van 35 mln.
dat door de VNG en de landelijke vereniging van leerplichtambtenaren nodig
achten voor een verantwoorde rol van de leerplichtambtenaar. Kan het huidige
leerplichtapparaat met de beschikbare middelen voldoende toezicht bieden?De heer Van Bommel zag niet veel in het straffen van de ouders om voortijdig
schoolverlaten en spijbelgedrag te voorkomen. Wanneer er binnen de school
onvoldoende aandacht wordt besteed aan deze problematiek, zal zij daarop moeten
worden aangesproken. De leerplichtambtenaar heeft in die zin een centrale
rol dat ook de ouders op hun verantwoordelijkheden moeten worden gewezen,
maar van de mogelijkheid om ouders te straffen gaat een verkeerd
signaal uit. Hetzelfde geldt voor een recht op vrije dagen. De gemeenten hebben
een centrale rol, omdat die een overzicht hebben van wat er gebeurt binnen
de onderwijsinstellingen. Een kwetsbare schakel is dat er problemen ontstaan
als scholen het werk niet goed doen. Het noemen van streefcijfers door gemeenten
zal ertoe leiden dat scholen die cijfers strategisch inzetten om meer middelen
te verwerven. Het is beter om te kijken naar good practices elders.De heer Van der Vlies (SGP) noemde het voortijdig
schoolverlaten een indringend maatschappelijk probleem, niet alleen omdat
er sprake is van een desinvestering, maar ook omdat jonge mensen hun vorming
en ontwikkeling schaden en in risicovolle omgevingen terechtkunnen komen.
Als scharnierpunten in zijn benadering noemde hij het schoolklimaat en de
thuissituatie. Als leerling wordt aangemeld en ingeschreven, is er een contract
met de ouders waarmee de school een inspanningsverplichting aanvaardt om de
leerling binnen te houden tot het moment van kwalificatie. Er moet een pedagogisch-didactische
klimaat zijn waarin sprake is van openheid, vertrouwen, stimuleren, motiveren
en binden. De registratie en monitoring moeten duidelijk maken wanneer en
waardoor er problemen ontstaan. Ook de signalering in de school is van belang.
Via bijvoorbeeld leerlingvolgsystemen en contacturen moet worden voorkomen
dat leerlingen anonimiseren en ongemerkt de school verlaten. Een sluitende
aanpak moet garanderen dat leerlingen pas worden uitgeschreven wanneer sprake
is van een inschrijving bij een andere instelling. Wanneer de thuissituatie
niet in orde is, zal er opvoedingsondersteuning moeten worden geboden. De
vraag is relevant hoe groot het probleem is en waar het zich precies voordoet.
In de afgelopen decennia is de leerling in toenemende mate aangesproken op
zijn mondigheid en als jongvolwassene beschouwd in combinatie met een proces
van schaalvergroting. Zou men zich niet hierop moeten beraden? De periode
van vrijblijvendheid is voorbij; er moet sprake zijn van samenwerking tussen
alle betrokken partijen. Hierbij zijn heldere materiële en financiële
verhoudingen van belang.De heer Van der Vlies sloot zich aan bij de vragen over de 35 mln. ten
behoeve van de rol van de leerplichtambtenaar. Hij voelde zich aangesproken
door de opmerkingen over de beroepsgerichte trajecten en doorlopende leerwegen.
Het zelfstandige vormingswerk is geïntegreerd in de ROC-vorming. De IVBO-leerling
heeft weliswaar een aparte positie, maar de mentaliteit, aandacht en begeleiding
zijn nog niet voldoende. Het plan van aanpak zou op onderdelen anders en beter
kunnen, maar er moet zo snel mogelijk mee worden begonnen. Via streefcijfers,
inspanningsverplichtingen en taakstellingen moet de vinger aan de pols worden
gehouden.Antwoord van de regeringDe minister herinnerde eraan dat in 1993 de
basis is gelegd voor een integrale benadering met het accent via de RMC-functie
op het traceren van het voortijdig schoolverlaten. Ook anderszins zijn in
de afgelopen jaren stappen gezet om jongeren een passende leerweg te kunnen
bieden naar een vervolgopleiding. Door alle betrokken partijen wordt hard
gewerkt aan een daadwerkelijke aanpak van de problematiek.Er is nadrukkelijk gekozen voor een aanpak gericht op jongeren die te
maken hebben met een cumulatie van problemen, waarvan voortijdig schoolverlaten
een belangrijk element is. Door het hanteren van een brede definitie zou het
aantal voortijdig schoolverlaters met 20% kunnen worden teruggebracht, maar
het is dan de vraag of de groep met de grootste problemen wordt bereikt. Er
wordt gestreefd naar een sluitende aanpak voor iedereen tot 23 jaar op school
of met een baan, bij voorkeur een leer-werkplaats, of in een traject
met uitzicht op onderwijs en/of een baan. Omdat het een integralere problematiek
betreft dan alleen voortijdig schoolverlaten, is gekozen voor een decentrale
aanpak op maat. Bovendien is gekozen voor de grote gemeenten, omdat met de
voorgenomen financiële stimulans het grootste deel van de doelgroep kan
worden bereikt.Gebleken is dat er voor de grotere gemeenten, met name de grootste vier,
afgezien van de middelen uit het Europees sociaal fonds en uit het Gemeentefonds,
meer dan 100 mln. per gemeente beschikbaar is via verschillende regelingen
op het terrein van voortijdig schoolverlaten en aangrenzende beleidsterreinen.
De aanpak zal dan ook gericht moeten zijn op een zodanige integratie van het
beleid op lokaal niveau dat er sprake is van een gezamenlijke inzet en verantwoordelijkheid
van de diverse instellingen die zich bezighouden met voortijdig schoolverlaten.
Ontschotting van de middelen voor het gemeentelijke onderwijsachterstandenbeleid
biedt de gemeenten de mogelijkheid om met die middelen te schuiven. Voorwaarde
is dat een goede monitoring van de resultaten mogelijk is. Een politieke garantie
kan niet worden gegeven voor een daadwerkelijke ontschotting door de gemeenten.
Wel zal in het kader van het grotestedenbeleid, het beleid van OCW en het
beleid van VWS de mogelijkheid worden geboden aan gemeenten van een ontschotting
in de aanpak van de sociale infrastructuur, niet alleen via regelingen, maar
ook door de het benadrukken van maatwerk op lokaal niveau.De minister stelde vast dat de decentrale aanpak wordt gesteund door de
Onderwijsraad. Het zal moeilijk worden om de cijfers in mei volgend jaar te
kunnen overleggen, zeker nu wordt gekozen voor de moeilijkste groep. In het
kader van het convenant met de grote steden worden inmiddels nulmetingen uitgevoerd,
waarna aan de registratie en de monitoring van de gegevens verder uitwerking
zal worden gegeven. Met de G25 zijn streefcijfers afgesproken op basis waarvan
naar verwachting in mei enige resultaten zichtbaar zullen zijn. Overigens
is het mogelijk dat als gevolg van «vervuiling» van de nulmeting
blijkt dat de problematiek groter is dan eerder is gemeten. Bij de jaarlijkse
evaluatie van de uitvoering van de convenanten zal worden bezien of er aanleiding
is tot bijsturing van het beleid. Nu er geen sprake is van schaalvergrotingsoperaties,
kan een strakkere aanpak op het punt van de registratie worden gerealiseerd.De minister was voornemens door te gaan met het onderwijsnummer. Daarmee
wordt de mogelijkheid geboden om op lokaal niveau informatie te verkrijgen
ten behoeve van de aanpak van voortijdig schoolverlaten. Hierover heeft volop
overleg plaatsgevonden met de registratiekamer. Bekeken wordt of er een nota
van wijziging moet komen en of het sofi-nummer gehanteerd kan worden als basis
voor het onderwijsnummer. Ook zal worden nagegaan of er een advies van de
Raad van State nodig. Zodra hierover meer duidelijkheid is, zal de Kamer worden
geïnformeerd, zo mogelijk omstreeks de begrotingsbehandeling.Uitgangspunt voor de keuze voor de grotere gemeenten is geweest om met
een zo effectief mogelijke inzet van het beschikbare budget van 61 mln. het
overgrote deel van de doelgroep te bereiken in de achterstandswijken en probleemgebieden
in de grootste steden. De minister zegde toe dat zal worden bekeken in hoeverre
met de RMC-functie een landelijke dekking van meld- en coördinatiepunten
kan worden gerealiseerd. Indien er aanleiding is tot een aanpassing van de
RMC-functie, zal de Kamer zo spoedig mogelijk daarover worden geïnformeerd.
Het pilotproject «trajectbegeleiders» is toegekend voor de periode
van een jaar en zal niet worden verlengd. Overigens kunnen gemeenten ook gebruik
maken van algemene uitkeringen uit het Gemeentefonds en stelt de rijksoverheid
niet in alle gevallen geld beschikbaar voor extra activiteiten. De regering
heeft bewust gekozen om prioriteit te geven aan de 25 grootste gemeenten. Voor voorstellen vanuit de Kamer om meer geld beschikbaar te stellen
voor de overige gemeenten zal ook een dekking moeten worden aangegeven.Over de voorgestelde gewichtenregeling merkte de minister op dat een specifieke
opslag voor leerlingen stigmatiserend kan werken. Hij gaf de voorkeur aan
de huidige algemene opslag, die ook het effect van een specifieke opslag kan
hebben. Hierbij wees hij erop dat er ook vanuit het Europees sociaal fonds
middelen beschikbaar worden gesteld. Wanneer leerlingen na de teldatum van
1 oktober de school verlaten, vindt er geen korting op het budget van de school
plaats. Een keuze voor meerdere teldata betekent dat er verschuivingen in
budgetten zullen moeten plaatsvinden. Niet alleen zullen er extra problemen
ontstaan, maar de vraag is ook of het invoeren van meerdere teldata technisch
uitvoerbaar zal zijn.Inmiddels hebben vele scholen al vormgegeven aan een leerling- en trajectbegeleiding
zorgstructuur, waarbij de leerling zowel binnen als buiten de school wordt
begeleid. Het idee van het succescontract sprak de minister zeer aan. Hij
wees op de ondersteunende rol van de ouders en de communicatie tussen de ouders
en de school. Uit het oogpunt van preventie vormen trajecten op maat met adequate
begeleiding een goed instrument. De resultaten van een pilot in Groningen
worden half december verwacht. Het aanstellen van een aanjager leek de minister
vooralsnog niet de beste aanpak. Hij verwachtte het meest van maatwerk op
lokaal niveau en van het uitwisselen van herkenbare voorbeelden van good practice,
bijvoorbeeld via het internet en kennisnet. Hieraan zal verder aandacht worden
gegeven. De verwachting is dat de onderwijsondersteunende instellingen met
de gemeenten, de scholen en de ouders mede zullen bijdragen aan het leveren
van maatwerk. In de afspraken met de gemeenten zal hun regierol worden benadrukt.Volgens het regeerakkoord worden jongeren die een opleiding op het assistentniveau
hebben afgerond niet gerekend tot de primaire doelgroep voortijdige schoolverlaters.
Gezien het beperkte karakter van dit getuigschrift, is het evenwel van belang
dat zij op de arbeidsmarkt worden gevolgd en kansen krijgen om zich verder
te ontwikkelen. Naar schatting zullen er per 1 augustus 2000 50 opleidingen
uitzicht bieden op een kwalificatie op assistentniveau. De startkwalificatie
is een internationale standaard en wordt gehanteerd als minimumniveau. Na
een opleiding op assistentniveau worden dan ook de mogelijkheden van verdere
begeleiding bekeken. Op middellange termijn zal moeten worden bezien of een
systeem van leerrechten c.q. vouchters een oplossing kan bieden in het geval
van uitstel van het behalen van de startkwalificatie.De overgang VO-VMBO-ROC vormt weliswaar een probleem voor een bepaalde
groep, maar de minister was van oordeel dat in dezen van een afhoudende opstelling
van de ROC's geen sprake is. In het integrale toezicht door de inspectie op
de instellingen zal er scherp op worden gelet dat het ROC een drempelloze
voorziening is. Hij legde de nadruk op de kwaliteit van het onderwijs en op
het begeleidingsaanbod en niet zozeer op het kwantitatieve aspect van de 1000
uur. In het beroepsonderwijs moet ook naar de inspanningen in de praktijk
worden gekeken. Hij verwachtte dat in het kader van de BVE-discussie zal worden
teruggekomen op de invulling van dit onderdeel van het regeerakkoord.In het kader van het MDW-project is al een groot aantal onderzoeken en
activiteiten opgezet, gericht op de positie van de leerlingen ten opzichte
van de school en het onderwijs. Het is nu tijd om een start te maken. Nadere
informatie zal hierbij worden betrokken en eventuele gaten in onderzoek zullen
worden bezien. Er wordt een voorlichtings- en communicatieplan uitgewerkt,
zowel op regionaal niveau als op landelijk niveau. Het bureau Sardes zal bij
deze uitwerking worden betrokken. De staatssecretaris was het eens met de stelling
dat voortijdig schoolverlaten een indringend maatschappelijk probleem is.
Wel wees zij erop dat er in de loop der tijd veel is bereikt op onderwijsterrein
voor grote groepen in de samenleving, zoals blijkt uit de definiëring
van het begrip «ongeschooldheid», maar deze ontwikkelingen zijn
een keerzijde van de sociaal-economische ontwikkelingen, die een startkwalificatie
noodzakelijk maken om duurzaam te kunnen deelnemen aan de arbeidsmarkt. Door
de grotere gemeenten is gesignaleerd dat scholen worden «leeggezogen»
door het bedrijfsleven. Jongeren kunnen daar direct werk vinden en keren vaak
niet terug na de stage. Zij moeten in het onderwijstraject worden teruggebracht,
zodat zij alsnog hun startkwalificatie kunnen behalen. In het najaarsoverleg
met de werkgevers- en werknemersorganisaties zullen afspraken moeten worden
gemaakt dat degenen die jongeren uit het onderwijs wegzuigt verantwoordelijk
zijn voor het realiseren van de startkwalificatie binnen het onderwijs of
via een combinatie van werk en leren. De aanpak inzake voortijdig schoolverlaten
is vooral gericht op de groep jongeren met een meervoudige problematiek, omdat
zij minder snel de weg naar de arbeidsmarkt vinden dan andere jongeren. De
koppeling met het grotestedenbeleid is gelegd, omdat deze groep vooral daar
is te vinden. De staatssecretaris bevestigde dat voortijdig schoolverlaten
ook buiten de grote steden een probleem is en dat de RMC-functie belangrijk
is. De verdeling van de financiële middelen zal nog met de Kamer worden
besproken. In dit verband wees zij erop dat de 7 mln. voor het grotestedenbeleid
voor de RMC-functie regionaal en niet alleen in de grote steden zal worden
ingezet.Uit recent onderzoek van de inspectie, dat nog met de Kamer zal worden
besproken, blijkt dat niet zozeer het pedagogische klimaat, maar veeleer het
didactische klimaat een probleem vormt. De staatssecretaris was het ermee
eens dat systematisch moet worden gekeken naar de mening van de leerlingen
zelf over het pedagogisch-didactische klimaat en de cultuur in de school.Er is geld beschikbaar gesteld aan de ouderorganisaties voor experimenten
met contracten waarin wederzijdse rechten en plichten worden opgenomen. De
staatssecretaris was een voorstander van algemeen geldende contracten, zodat
het voor de school, de ouders en de leerling duidelijk is waar men aan toe
is. Naar aanleiding van de evaluatie van de experimenten zal worden besproken
in hoeverre dit instrument breder kan worden ingezet. Afhankelijk van de schoolsoort
en de leeftijd van de leerling zal de rol van die leerling in een dergelijk
contract groter worden dan die van de ouders.Er is veel onderzoek verricht, onder andere naar de factoren waardoor
leerlingen gedemotiveerd en gemotiveerd worden. De mogelijkheid om geld te
verdienen speelt een belangrijke rol, niet alleen bij het voortijdig schoolverlaten,
maar ook bij de perceptie van het onderwijs. Uit een werkdrukonderzoek onder
alle leraren blijkt dat er ook veel bekend is over de factoren die het schoolklimaat
beïnvloeden.Afspraken over beleid gericht op jongeren zullen op interdepartementaal
niveau worden gemaakt. Om te voorkomen dat jongeren «shoppen»
tussen de diverse instellingen zal er een netwerk rondom de school moeten
ontstaan waardoor er bij de diverse instellingen duidelijkheid bestaat wie
zich met welke jongere bezighoudt. Het gaat vooral om het bundelen en afstemmen
en niet zozeer om het verdelen van de budgetten.Het leerwegondersteunend onderwijs biedt juridisch en praktisch gezien
mogelijkheden om voortijdig schoolverlaten te voorkomen. De schoolsoorten
hebben hierin de verantwoordelijkheid om tot samenwerking te komen. Het ROC
en het individueel onderwijs kunnen op lokaal niveau afspraken maken over
jongeren in het voortgezet onderwijs die behoefte hebben aan een opleiding
op assistentniveau en voor wie de afstand tussen het VMBO en het ROC niet
te groot mag worden. Nagegaan zal worden of in die steden waar hieraan behoefte
bestaat deze vormen van samenwerking worden gerealiseerd. De
staatssecretaris gaf aan dat in alle debatten tot nu toe met de Kamer de mogelijkheid
is geschapen en per debat is uitgerekt om te komen tot samenwerking tussen
het VMBO en het ROC. Justitie is bezig met experimenten inzake het aanspreken
van ouders, onder andere taakstraffen voor ouders van verzuimers. Niet alleen
de contracten binnen het onderwijs en de aanscherping van de richtlijnen van
het OM over de leerplicht, maar ook deze contracten van Justitie zullen op
hun uitwerking moeten worden bezien.Artikel 27 van de Grondwet biedt een waarborg dat leerlingen op de goede
plek blijven totdat er elders een plek is gevonden. Voorkomen moet worden
dat de school als het ware wordt gegijzeld door leerlingen die de gang van
zaken daar verstoren. De school moet dan ook een dergelijke leerling in een
gemeentelijke opvangende instelling kunnen plaatsen. Ook moet worden voorkomen
dat er geen afstemming meer plaatsvindt tussen de scholen en de opvangende
instellingen. De staatssecretaris zegde toe dat zal worden bezien of er voldoende
voorzieningen zijn om leerlingen op te vangen en of er zich scholen in deze
situatie bevinden. Ook herhaalde zij haar eerdere toezegging dat goede praktijken
zichtbaar worden gemaakt. De indeling van scholen is gebaseerd op artikel
23 van de Grondwet: de school is vrij om leerlingen op grond van richting
af te wijzen. Op grond hiervan kan geen sprake zijn van een formele acceptatieplicht.
Dat geldt echter niet als leerlingen om andere redenen dan de richting niet
worden toegelaten. De staatssecretaris vroeg de Kamer om dergelijke gevallen
door te geven. Zij bevestigde dat het volgen van een curatief traject zwaarder
en duurder is dan een preventief traject. Zij ondersteunde de pleidooien voor
het ontschotten van budgetten en voor het samenwerken van instellingen om
te voorkomen dat er een curatief traject moet worden gevolgd.Door de VNG wordt gewerkt aan verbetering en uniformering van de landelijke
leerplichtadministratie. Als leerlingen net na de teldatum worden overgedragen
aan een andere school, kunnen ook de budgetten worden overgeheveld. In die
gevallen dat internaten een oplossing bieden voor een beperkte groep leerlingen,
kunnen gemeenten daarvoor kiezen en een deel van hun budget in die richting
inzetten. Over het algemeen zijn internaten echter duur en bieden ze geen
oplossing voor de totale populatie.Nadere gedachtewisselingMevrouw Kortram (PvdA) stond positief tegenover
de verwijzing naar het artikel over het weigeren van jongeren, temeer daar
eerdere vragen van haar naar aanleiding van een onderzoek in Arnhem geruststellend
waren beantwoord en zij nu een ander signaal beluisterde. Zij vroeg om een
gedetailleerde uiteenzetting van de consequenties die zijn verbonden aan het
gegeven dat leerlingen met een opleiding op assistentniveau niet behoren tot
de primaire doelgroep van het beleid gericht op voortijdig schoolverlaten.
Uit de beantwoording inzake de streefcijfers is nog niet duidelijk geworden
wie de normen vaststelt. Voorts vroeg zij waarom er in het plan van aanpak
geen aandacht wordt geschonken aan de pedagogisch-didactische klimaat dan
wel waarom die aandacht niet is terug te vinden in de financiële middelen
die in het kader van het plan van aanpak beschikbaar worden gesteld.De heer Cornielje (VVD) was het eens met de
interpretatie van het regeerakkoord dat opleidingen op assistentniveau kwalificerend
zijn en dat jongeren die een dergelijke opleiding hebben afgerond niet behoren
tot de doelgroep van het beleid inzake voortijdig schoolverlaten. Hij constateerde
dat er sprake is van voortgang met het onderwijsnummer. Hij vroeg of de registratiekamer
akkoord is gegaan met de wijzigingen die eventueel in een nota van wijziging
aan de Raad van State worden voorgelegd. Voorts stelde hij vast
dat de streefcijfers in de convenanten met de grote steden als basis zullen
dienen voor de financiële verantwoording op de derde woensdag in mei.
Hij sprak zijn dank uit voor de bereidheid van de regering om de beslissing
over de verdeling van de 61 mln. te heroverwegen en meer ruimte te bieden
voor de RMC-functie. De 48 mln. die voor de grote steden is uitgetrokken,
zal daarvoor bestemd moeten blijven. Hij wachtte het advies van de raad voor
de financiële verhoudingen af.De Kamer heeft met enthousiasme meegewerkt en zal blijven meewerken aan
het oprekken van de verticaliteit VMBO-ROC. Dit punt zal aan de orde worden
gesteld bij de Onderwijsraad, opdat in de advisering rekening kan worden gehouden
met de opvattingen hierover van de Kamer en de regering. Het toelaten van
leerlingen betekent dat scholen, leerlingen en ouders een commitment aangaan.
Wanneer er sprake is van extra problemen bij de risicogroep en ook de leerplichtambtenaar
hierbij wordt betrokken, zullen de onderscheiden rechten en plichten duidelijk
moeten worden geformuleerd in een contract. Hij vroeg of de regering bereid
is om het bureau Sardes een model voor een succescontract te laten ontwikkelen,
dat via het internet beschikbaar kan worden gesteld.De heer Mosterd (CDA) hechtte aan invoering
van het onderwijsnummer in het belang van een goede registratie. Hij stelde
dan ook verheugd vast dat er op korte termijn voorstellen daaromtrent tegemoet
kunnen worden gezien. Verder constateerde hij dat de regering bereid is om
de mogelijkheden te bekijken van verschuivingen binnen de verdeling van de
financiële middelen, waarbij hij extra aandacht vroeg voor de kleinere
gemeenten. In dit verband ging hij ervan uit dat de functie van leerplichtambtenaar
in alle gemeenten op eenzelfde niveau zal worden ingevuld.Hij was verheugd dat de regering nadrukkelijk haar instemming heeft betuigd
op het punt van het vasthouden van de leerlingen. Wanneer leerlingen niet
uit het oog worden verloren, wordt duidelijk welke problemen zij hebben en
kunnen daarvoor oplossingen worden geboden. Dit geldt temeer nu is gekozen
voor de moeilijkste groep.De heer Mosterd merkte op dat het voor een leerkracht niet alleen leuk
is om gemotiveerde leerlingen te zien, maar ook om te zien dat er na een aantal
jaren succes is geboekt met totaal ongemotiveerde leerlingen met een groot
aantal problemen.Mevrouw Lambrechts (D66) achtte het halen
van quota van minder groot belang dan het volgen van de goede weg in de richting
van een kentering in de komende jaren. Zij sprak haar dank uit voor de toezegging
dat de verdeling van de taken en middelen ten behoeve van de kleinere gemeenten
opnieuw zal worden bezien, met name op het punt van de RMC-functie. De ontwikkelingen
op het punt van het onderwijsnummer worden afgewacht.Zij stelde dat het schaalvergrotingsproces is beëindigd voor de ROC's,
maar niet in het voortgezet onderwijs. Als gevolg van de ontwikkelingen in
de tweede fase en het VMBO zijn er opnieuw fusieprocessen zichtbaar, die blijkbaar
vooral voortkomen uit onbestemde angstgevoelens dan wel het zich rijk rekenen
door scholen en niet zozeer uit inhoudelijke overwegingen op het punt van
bijvoorbeeld verbetering van het pedagogisch-didactische klimaat. Het is niet
alleen fijn voor leraren om gemotiveerde leerlingen te hebben, maar ook voor
leerlingen om gemotiveerde en geïnspireerde leraren te hebben. Zij juichte
het voorstel toe om een modelcontract te laten ontwikkelen. In aanvulling
hierop stelde zij voor dat een dergelijk contract niet alleen voor de risicogroep,
maar voor alle leerlingen wordt gesloten, omdat uitvallers overal voorkomen.Mevrouw Lambrechts stelde vast dat men op de goede weg is met de verticale
doorstroom VMBO-ROC. Zij vroeg extra aandacht voor de vraag hoe de in de afgelopen
jaren opgeworpen drempels kunnen worden afgebroken, die immers
kunnen leiden tot voortijdig schoolverlaten. Zij noemde in dit verband de
kloof tussen het basisonderwijs en het voortgezet, de kloof tussen de basisvorming
en de tweede fase en de kloof tussen HAVO-VWO en MAVO-HAVO. Toegezegd is dat
zal worden bekeken in hoeverre het probleem van de onhandelbare leerling zich
voordoet, alsmede dat van de school die zich gegijzeld voelt door een probleemleerling.
Mevrouw Lambrechts ging ervan uit dat, als blijkt dat dergelijke problemen
worden geconstateerd, dit gepaard zal gaan met een voorstel gericht op mogelijke
oplossingen.De heer Rabbae (GroenLinks) had aangegeven
dat voor veel leerlingen zelfs het laagste niveau, te weten het assistentniveau
binnen de ROC's, te hoog gegrepen zal zijn. Hij vroeg of de regering bereid
is om een traject te creëren voor deze leerlingen in de richting van
het assistentniveau. Hij was van oordeel dat er een acceptatieplicht moet
komen voor instellingen die leerlingen niet op grond van de richting afwijzen,
maar vanwege de angst dat zij minder zullen renderen, onder andere met het
oog op de outputfinanciering. Hij stond op het standpunt dat, indien het overleg
met de werkgevers- en werknemersorganisaties onvoldoende resultaat oplevert
op het punt van het wegplukken van leerlingen uit de school, er een wettelijke
plicht zal moeten komen om deze leerlingen de mogelijkheid te bieden om ten
minste een dag per week naar school terug te gaan om hun opleiding af te ronden.
Hij herhaalde zijn pleidooi om de RMC's en de leerplichtambtenaren te combineren
in een instelling.De heer Van Bommel (SP) was het op hoofdlijnen
eens met het plan van aanpak, maar sprak er zijn twijfel over uit dat genoegen
wordt genomen met het assistentniveau als startkwalificatie, waardoor deze
groep geen onderdeel vormt van de doelgroep van het beleid gericht op voortijdig
schoolverlaten. Om problemen in het vervolgtraject te kunnen voorkomen, verdient
het aanbeveling om ook de groep met een afgeronde opleiding op assistentniveau
te blijven volgen. Hij plaatste vraagtekens bij zowel het kwalitatieve als
kwantitatieve aspect van het leerplichtapparaat. Hij vroeg de regering om
in te gaan op de kwestie van de streefcijfers.De heer Van der Vlies (SGP) nam met erkentelijkheid
kennis van de toezegging om de effecten te bekijken van de verdeling van de
financiële middelen over de G25 en de kleinere gemeenten. Hij wees op
het belang van heldere doelen, heldere middelen, heldere verantwoordelijkheden
en een heldere evaluatie van het plan van aanpak. Er moet sprake zijn van
een proces waarin wordt gereageerd op ontwikkelingen in de praktijk. Voortijdig
schoolverlaten kan verschillende oorzaken hebben: niet alleen frustraties
over bijvoorbeeld het schoolklimaat en het pakket en theoretische karakter
van het onderwijs, maar ook de zuigkracht van gemak en genot en de rol van
geld in dezen. De heer Van der Vlies was van mening dat kortetermijndenken
van jongeren kortzichtig is. In de concurrentie hiermee zal de school elke
voortijdige schoolverlater als een nederlaag moeten beschouwen.De minister wees erop dat hij bereid was om
de mogelijkheid te bekijken van verschuivingen binnen het budget van 61 mln.
en niet om extra middelen beschikbaar te stellen. In het overleg met de registratiekamer
over het onderwijsnummer is naar voren gekomen dat er duidelijkheid moet zijn
over de scheiding van het beleid en het beheer van de gegevens. Het oordeel
van de registratiekamer wordt afgewacht.Het assistentniveau is een kwalificerend niveau. Wie een opleiding op
dit niveau heeft afgerond, valt naar de mening van de regering dan ook niet
onder de doelgroep. Via monitoring kunnen de mogelijkheden worden bekeken
om in een latere fase alsnog een startkwalificatie op niveau 2 te behalen.
In het overleg met de werkgevers- en werknemersorganisaties is het probleem
van het leegzuigen van scholen al aan de orde gekomen; dit zal in het najaarsoverleg
opnieuw worden besproken. Kortzichtigheid op dit punt zal op langere termijn
tot grote problemen leiden, ook voor de werkgevers.Aangezien de monitoring van het grotestedenbeleid in januari 2000 begint,
zal het niet mogelijk zijn om in mei alle resultaten daarvan al te kunnen
geven. Wel zal ernaar worden gestreefd om de kentering in het beleid aan de
hand van de streefcijfers zichtbaar te maken. In het kader van de convenanten
met de grote steden wordt gesproken over het hanteren van realistische streefcijfers
als onderdeel van de toetsing.Voor een acceptatieplicht zal een wettelijke grondslag aanwezig moeten
zijn. ROC's kennen evenwel bijna nooit leerplichtleerlingen. In het kader
van de toegankelijkheid van het onderwijs herhaalde de minister de oproep
aan de Kamer om instellingen te noemen die leerlingen op oneigenlijke gronden
weigeren. Hij herinnerde eraan dat ROC's beroepsonderwijs bieden. Het streven
blijft gericht op het handhaven van het assistentniveau als startkwalificatie
op niveau 1. Er zijn dan ook geen voornemens om de mogelijkheid te bieden
van een lagere kwalificatie. Indien er bij ROC's sprake is van problemen met
de toegankelijkheid, zal de inspectie hierover moeten rapporteren en kan er
aanleiding zijn voor het wijzigen van de Wet educatie en beroepsonderwijs
(WEB). Vooralsnog lijkt het erop dat er slechts sporadisch problemen zijn.
Er is weliswaar sprake van een verticale doorloop in alle richtingen van het
onderwijs, maar het horizontaal doorlopen van de verschillende onderwijsvormen
wordt bemoeilijkt. Er wordt gekeken naar mogelijkheden voor een eenvoudigere
overgang, bijvoorbeeld via samenwerkingsverbanden en fusies, om de kloof tussen
de onderwijsvormen en het risico op voortijdig schoolverlaten te verkleinen.De staatssecretaris benadrukte het belang
van flexibilisering van de leerwegen en het bieden van onderwijskansen die
het beste bij de individuele leerling passen. Door middel van samenhang in
grote scholen kan worden voorkomen dat er anonieme leerlingen ontstaan. Onderwijsinstellingen
zullen niet alleen op basis van hun kwaliteitsdefinitie moeten worden beoordeeld.
Hierbij zal ook moeten betrokken dat instellingen leerlingen begeleiden die
extra zorg hebben. Anders ontstaat er een vorm van output- en kwaliteitsmeting
die leidt tot verarming van het onderwijs.Aan degenen die een opleiding op het assistentniveau hebben afgerond,
zal de mogelijkheid moeten worden geboden om de kwalificatie via modules aan
te vullen. Inmiddels is gebleken dat er vanwege het gebrek aan gekwalificeerd
personeel in het bedrijfsleven wordt gezocht naar mensen op assistentniveau,
die binnen het bedrijf verder kunnen worden opgeleid.De staatssecretaris sprak zich positief uit over het laten ontwikkelen
van een modelcontract, waarbij zij ook een rol zag voor de landelijke vereniging
van leerplichtambtenaren. Vooralsnog wachtte zij de evaluatie van de pilot
van Justitie in Breda af en de resultaten van de experimenten van ouderorganisaties
met contracten, zodat deze resultaten kunnen worden betrokken bij het ontwikkelen
van een modelcontract.De heer Rabbae (GroenLinks) kondigde aan dat
hij zal verzoeken om plenaire behandeling van het verslag van dit algemeen
overleg, niet alleen omdat niet is ingegaan op zijn voorstel voor een combinatie
van de RMC-functie en de leerplichtambtenaar, maar ook omdat plenaire behandeling
de mogelijkheid biedt om een uitspraak voor te leggen aande Kamer, onder andere over een wettelijke verplichting voor de werknemers
om jongeren die uit de school zijn weggeplukt ten minste een dag per week
naar het onderwijs terug te sturen.De voorzitter van de commissie,Van der HoevenDe griffier van de commissie,MattijssenXNoot1Samenstelling: Leden: Schutte (GPV), Van der Vlies (SGP), Van de Camp
(CDA), Van der Hoeven (CDA), voorzitter, Rabbae (GroenLinks), Lambrechts (D66),
Dittrich (D66), Cornielje (VVD), De Vries (VVD), Dijksma (PvdA), Van Zuijlen
(PvdA), Cherribi (VVD), Rehwinkel (PvdA), ondervoorzitter, Passtoors (VVD),
Van Bommel (SP), Belinfante (PvdA), Kortram (PvdA), Ross-van Dorp (CDA), Hamer
(PvdA), Nicolaï (VVD), Barth (PvdA), Halsema (GroenLinks), Örgü
(VVD), Wijn (CDA) en Eurlings (CDA).Plv. leden: Stellingwerf (RPF), Schimmel (D66), Mosterd (CDA),
Atsma (CDA), Harrewijn (GroenLinks), Bakker (D66), Ravestein (D66), E. Meijer
(VVD), Van Baalen (VVD), Valk (PvdA), De Cloe (PvdA), Udo (VVD), Van der Hoek
(PvdA), Blok (VVD), Poppe (SP), Gortzak (PvdA), Middel (PvdA), Schreijer-Pierik
(CDA), Spoelman (PvdA), Brood (VVD), Poppe (SP), Arib (PvdA), Vendrik (GroenLinks),
Rijpstra (VVD), Verhagen (CDA) en Visser-van Doorn (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26695-9.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl