Invoering van een systeem van eigen bijdragen in de ZFW; Brief minister over het Tweede evaluatierapport invoering eigen bijdrage ZFW van de Ziekenfondsraad
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24678, nr. 27

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

24-12-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

24678 nr. 27

12-12-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInleiding1. Evaluatierapport1.1 Ervaringen van verzekerden – Een groot deel van de respondenten is bekend met
de regeling.– Een deel van de respondenten is (nog) niet volledig
op de hoogte van de precieze inhoud van de regeling.1.2 Uitvoeringskosten1.3 Ramingen opbrengsten en premiereductie1.4 Planning volgende evaluatierapporten2. Beantwoording van vragen naar aanleiding van het algemeen
overleg van 2 oktober 1997, het plenaire debat van 23 oktober 1997 alsmede
de JOZ-behandeling van 17 november 1997. 2.1 Centrale inning van diverse eigen bijdragen door het
CAK2.2 Verschillen in uitvoeringskosten2.3 Weigering van de LHV tot medewerking aan het VB-onderzoek2.4 Herverzekering van eigen bijdragen3 Knelpunten in de huidige regeling3.1 Peildatum3.2 Vaststelling van het maximum van de eigen bijdrage3.3 Privacy-aspecten3.4 Grensarbeiders3.5 Voorlichting aan verzekerden3.6 Samenloop van bijzondere en algemene eigen bijdragen3.7 Uitvoeringsproblematiek ten aanzien van toepassing
van de eigen-bijdrageregeling in geval van laboratorium- en röntgenverrichtingen.4. Financiële aspecten5. Juridische aspecten6 Registratie toezeggingenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24678Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 41 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 678Invoering van een systeem van eigen bijdragen in de ZFWnr. 27BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORTAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalRijswijk, 12 december 1997 InleidingIn zijn vergadering van 23 oktober 1997 heeft de Ziekenfondsraad het Tweede evaluatierapport invoering eigen bijdrage ZFW vastgesteld. In
dit tweede tussentijdse evaluatierapport gaat de Raad in op de eerste ervaringen
van ziekenfondsverzekerden met de uitvoering van de regeling, de structurele
uitvoeringskosten en de verwachte opbrengsten. Het rapport, alsmede het onderliggende Deelrapport II: rapportage op basis van peiling onder Consumentenpanel
van het Nederlands instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg (NIVEL)
van oktober 1997 doe ik u bijgaand toekomen1.
In het navolgende zal ik ingaan op het evaluatierapport.Op 2 oktober jl. heb ik in een algemeen overleg en op 23 oktober jl. in
een plenair debat met de Kamer van gedachten gewisseld over de huidige eigen-bijdrageregeling
ZFW. Bij die gelegenheden, alsmede bij de JOZ-behandeling op 17 november 1997,
heb ik aangegeven op enkele vragen van de Kamer te zullen terugkomen. Met
deze brief wil ik tevens ingaan op de gestelde vragen.Met mijn brief aan de Ziekenfondsraad van 6 november 1997 – afschrift
van deze brief heb ik de Kamer doen toekomen – verzocht ik de Raad mij
op korte termijn te rapporteren inzake knelpunten in de huidige eigen-bijdrageregeling
ZFW. De Ziekenfondsraad heeft het rapport 27 november 1997 uitgebracht. Een
afschrift daarvan treft u bijgaand aan1. Met deze brief zal ik
tevens aandacht schenken aan de gesignaleerde knelpunten en de mogelijke oplossing
daarvan. 1. EvaluatierapportHet consumentenpanel waaronder het onderzoek is uitgevoerd, kan blijkens
het rapport van de Ziekenfondsraad een zekere beperking betekenen ten aanzien
van de representativiteit voor de gehele Nederlandse bevolking. Dit kan onder
meer te maken hebben met eventuele leereffecten van panelleden en non-respons.
De Raad stelt dat op basis van de resultaten uit het NIVEL-onderzoek slechts
voorlopige conclusies kunnen worden getrokken. Met inachtneming van deze kanttekening
is de Raad tot een aantal constateringen gekomen, waaraan ik in het navolgende
aandacht zal besteden. Met betrekking tot de selectiviteit van het consumentenpanel-AEB
verwijs ik naar paragraaf 2.2 van het NIVEL-rapport. 1.1 Ervaringen van verzekerden – Een groot deel van de respondenten is bekend met
de regeling.Het betreft 90% van de respondenten. Hoewel de tot dusverre ondernomen
voorlichtingsactiviteiten in algemene zin succesvol genoemd kunnen worden,
acht ik het een taak van de ziekenfondsen om zich in te spannen om, waar nodig,
aanvullende informatie te verstrekken. – Een deel van de respondenten is (nog) niet volledig
op de hoogte van de precieze inhoud van de regeling.Zoals ik in gedachtewisselingen met de Kamer eerder heb aangegeven, acht
ik het niet noodzakelijk dat verzekerden alle ins en outs van de hele regeling
kennen. Van belang is dat betrokkenen begrijpen welke consequenties de regeling
heeft in de specifieke situatie waarin zij verkeren. Ook wat dit aspect betreft
acht ik het van belang dat ziekenfondsen zich blijven inspannen om verzekerden
adequaat te informeren.– Het is niet duidelijk in hoeverre er bedoelde of onbedoelde
effecten optreden vanwege het feit dat de inhoud van de regeling niet duidelijk
is bij alle respondenten.– Het is niet duidelijk in welke mate de medische consumptie door
de informatie op de rekening wordt beïnvloed, bij personen die aangeven
moeite te hebben met het begrijpen van dit overzicht.Ik heb de Ziekenfondsraad verzocht het evaluatieonderzoek zodanig op te
zetten dat daarmee onder andere inzicht kan worden verkregen op de volume-effecten
alsmede de vraag of de eigen-bijdrageregeling invloed heeft op zorg die vanuit
zorginhoudelijk oogpunt ingeroepen had moeten worden. De beantwoording van
deze vragen zal eerst in volgende onderdelen van de evaluatie aan de orde
kunnen komen.– Er zijn ongeveer evenveel respondenten positief als negatief
over de regeling.Volgens het NIVEL-rapport is ongeveer 30% van de respondenten negatief
over de regeling; ongeveer 30% is positief. Gelet op het feit dat de ingevoerde
maatregel, naast bestaande eigen bijdragen, voor groepen verzekerden die niet
op voorhand geheel worden gecompenseerd een extra eigen bijdrage betekent,
wekt het geen verbazing dat een deel van de ondervraagden negatief is over
de regeling.– Het grootste deel van de respondenten verwacht de medische
consumptie niet te laten beïnvloeden door de regeling. Het volume-effect is geraamd op f 110 mln. Bij dit bedrag gaat het
om 0,6% van de voor rekening van de ziekenfondsverzekering komende kosten
die met de verstrekkingen, die onder het bijdragesysteem vallen, gemoeid zijn.
Zoals hiervoor is aangegeven, zullen de volume-effecten in een later stadium
in beeld worden gebracht.– Een relatief groot deel van de respondenten heeft moeite
met het begrijpen van de rekening.Met mijn brief van 20 mei 1997 heb ik de Kamer gemeld dat de Registratiekamer
erop heeft gewezen dat met betrekking tot de berichtgeving van de ziekenfondsen
aan verzekerden over zorgconsumptie en te betalen eigen bijdragen, in het
kader van de Algemene wet bestuursrecht een duidelijke motivering vereist
is. Anderzijds dienen ziekenfondsen op grond van de privacy-wetgeving rekening
te houden met de bescherming van de persoonlijke levenssfeer. Door het verstrekken
van globale informatie, zoals vermelding van gegevens overeenkomstig het Verstrekkingenbesluit
ziekenfondsverzekering, wordt naar de opvatting van de Registratiekamer aan
beide randvoorwaarden voldaan. Ik meldde de Kamer dat ik deze opvatting van
de Registratiekamer deel en ik verzocht de Ziekenfondsraad en Zorgverzekeraars
Nederland bij de uitvoering van de eigen-bijdrageregeling ZFW met de door
de Registratiekamer genoemde randvoorwaarden rekening te houden. Ik verwijs
in dit verband tevens naar mijn brief van 20 mei 1997 (Tweede Kamer 1996–1997,
25 310, nr.2). Het voorgaande betekent dat ziekenfondsen in de praktijk
naar het juiste evenwicht dienen te streven wat betreft de berichtgeving aan
de verzekerden.– Van de respondenten zijn ziekenfondsverzekerden uit de lage
inkomenscategorieën en lager opgeleiden minder vaak goed op de hoogte
van de regeling.Het is een algemeen verschijnsel dat het effect van voorlichtingsactiviteiten
bij deze groepen vaak minder is dan bij andere groepen verzekerden. Dit is
derhalve niet alleen het geval met de voorlichting over de eigen-bijdrageregeling
ZFW maar ook bij voorlichting over andere onderwerpen. Niettemin acht ik bovenstaande
een belangrijk signaal en inmiddels worden diverse voorlichtingsactiviteiten
voorbereid. De voorlichting is met name gericht op de groep ouderen, lager
opgeleiden en allochtonen. In samenwerking met het ministerie zullen de Ziekenfondsraad
en Zorgverzekeraars Nederland een centrale rol spelen bij deze vervolgcommunicatie
via artikelen, informatiebladen en brieven aan verzekerden. 1.2 UitvoeringskostenDe uitvoeringskosten waren geraamd op f 40 mln. incidenteel en f 60
mln. structureel. Uit het eerste evaluatierapport is gebleken dat de incidentele
uitvoeringskosten naar verwachting uitkomen op ca. f 46 mln. Uit het
tweede evaluatierapport blijkt dat de structurele uitvoeringskosten naar verwachting
uitkomen op een bedrag tussen de f 56 mln en f 60 mln. Ik constateer
dat, voorzover thans kan worden overzien, de ramingen grosso modo overeenkomen
met de feitelijke uitgaven.Ik wijs er volledigheidshalve op dat ziekenfondsen een egalisatiereserve
beheerskosten hebben gevormd, bedoeld om eventuele hogere uitvoeringskosten
dan het budget toelaat op te kunnen vangen. Indien er bij een ziekenfonds
geen sprake is van een toereikende egalisatiereserve beheerskosten, kunnen
de niet door het beheerskostenbudget gedekte meerkosten worden onttrokken
aan de reserve kosten van verstrekkingen en vergoedingen. Hogere
uitvoeringskosten komen daardoor niet ten laste van de Algemene Kas. 1.3 Ramingen opbrengsten en premiereductieDe Raad heeft een raming van de opbrengsten gemaakt. Gelet op de beperkt
beschikbare gegevens is deze raming nog erg onzeker. Dit aspect in aanmerking
genomen berekende de Raad een totale bijdrage voor 1997 op een bedrag tussen
de f 619 mln. en f 645 mln. De Raad raamt de kosten van de f 90,–
compensatieregeling op een bedrag tussen de f 62 mln en f 78 mln.
De verlaging van de premie-opbrengst (nominale premie) raamt de Raad op f 865
mln.De eerdere ramingen van het ministerie voor 1997 gingen uit van een totaal
berekende bijdrage van f 650 mln. De kosten van de compensatie-regeling
werden geraamd op f 55 mln. en de verlaging van de premieopbrengst op
f 850 mln.Ik constateer met de Raad dat er op dit moment sprake is van verhoudingsgewijs
beperkte verschillen in de ramingen tussen de Raad en het ministerie.Volledigheidshalve wijs ik erop dat in de raming van de Raad de volgende
aspecten niet zijn meegenomen:– een toename van de vraag naar zorg en daarmee van het aantal verzekerden
dat in aanmerking komt voor de f 90,– compensatieregeling, bij
het in zicht komen van de f 200,– grens;– volume-effecten als gevolg van de regeling;– de omvang van oninbare bijdragen.De Ziekenfondsraad stelt in zijn rapportage dat eerst in de tweede helft
1998 conclusies kunnen worden getrokken over de totale financieringsverschuiving
inclusief een raming voor de volume-component. 1.4 Planning volgende evaluatierapportenEen volgend evaluatierapport van de Ziekenfondsraad zal in de loop van
1998 verschijnen. Onder verwijzing naar mijn brieven aan de Ziekenfondsraad
van 2 oktober 1996 en 13 oktober 1997 – afschriften van die brieven
heb ik de Kamer doen toekomen – verwacht ik dat de eindevaluatie zo
spoedig mogelijk in de tweede helft van 1998 beschikbaar komt. De Ziekenfondsraad
voert thans overleg met het Nivel over de vervroeging van de eindrapportage
ten opzichte van de eerdere planning. 2. Beantwoording van vragen naar aanleiding van het algemeen
overleg van 2 oktober 1997, het plenaire debat van 23 oktober 1997 alsmede
de JOZ-behandeling van 17 november 1997. 2.1 Centrale inning van diverse eigen bijdragen door het
CAKHet lid van uw Kamer Oudkerk heeft in een motie (Tweede Kamer, vergaderjaar
1997–1998, 24 678, nr. 21) verzocht in overleg te treden met het
Centraal Administratie Kantoor (CAK) om de mogelijkheid van centrale administratie
en invoering van een inkomensafhankelijk maximum te bespreken. In de motie
is tevens verzocht de Kamer over het resultaat van dit overleg bericht te
zenden, vóór bespreking van het evaluatierapport van de Ziekenfondsraad
over de eigen-bijdrageregeling in de Ziekenfondswet. In de motie is gesteld
dat is afgesproken dat deze bespreking vóór het einde van dit
jaar zal plaatsvinden in de Kamer.Ik heb VB-Gezondheidszorg in het kader van het onderzoek naar de praktische
uitvoerbaarheid van een IZA-achtig systeem naar aanleiding van de motie verzocht
met het CAK in overleg te treden. VB heeft gerapporteerd dat een
verbreding van de onderzoeksvraag tot een vraag naar een systeem waarin rekening
wordt gehouden met cumulatie van eigen bijdragen in (voorshands) de ziekenfondsverzekering
en de thuiszorg tot een aanzienlijke vergroting van de complexiteit leidt.
Daarvoor is nader en diepgaand onderzoek nodig. De onderzoekers stelden voor
het onderzoek in eerste instantie te beperken tot de eigen bijdrage ZFW.Dit aspect is onderwerp van gesprek geweest tijdens het voortgangsoverleg
met de onderzoekers van 13 november jl. Daarbij is overwogen dat het CAK reeds
over de consumptiegegevens van de thuiszorg beschikt. Samentelling van de
in het kader van de ZFW verschuldigde eigen bijdragen met de in voorkomende
gevallen verschuldigde eigen bijdragen thuiszorg, zal in beginsel mogelijk
moeten zijn.Gelet echter op de wens van de Kamer, alsmede de toezegging van de minister-president
terzake tijdens de algemene politieke beschouwingen, dient uiterlijk 31 maart
1998 duidelijkheid te bestaan over de praktische toepassing van een IZA-achtige
regeling. Ik onderschrijf daarom de opvatting van de onderzoekers dat het
onderzoek in eerste aanleg betrekking dient te hebben op de ziekenfondsverzekering.
Ik heb VB-Gezondheidszorg verzocht om, uitsluitend indien dat geen consequenties
heeft voor de datum van de eindrapportage, de eigen bijdragen thuiszorg in
het onderzoek mee te nemen. 2.2 Verschillen in uitvoeringskostenTijdens het plenaire debat van 23 oktober jl. over de eigen-bijdrageregeling
ZFW heeft het lid van uw Kamer Van Boxtel gevraagd om een nader inzicht, liefst
per verzekeraar, in de verschillen in uitvoeringskosten en de oorzaken die
daaraan ten grondslag liggen.Een overzicht van de uitvoeringskosten per verzekeraar als door de heer
Van Boxtel bedoeld, heeft betrekking op bedrijfsgevoelige gegevens. Een dergelijk
overzicht is niet beschikbaar. Wel kan ik de Kamer in meer algemene zin informeren
over de uitvoeringskosten van de eigen-bijdrageregeling. Deze informatie is
gebaseerd op het Tweede evaluatierapport invoering eigen bijdrage ZFW van
de Ziekenfondsraad alsmede op nader van het secretariaat van de Ziekenfondsraad
verkregen informatie.– Incidentele uitvoeringskostenDe ziekenfondsen, of het nu gaat om grote of kleine fondsen, hebben software-aanpassingen
moeten plegen bij de invoering van de eigen-bijdrageregeling. Omdat deze kosten
niet afhankelijk zijn van de omvang van het verzekerdenbestand, zijn deze
kosten, uitgedrukt in een bedrag per verzekerde, hoger bij de kleine ziekenfondsen
en lager bij de grote ziekenfondsen. De kosten per verzekerde zijn bij kleine
ziekenfondsen ca. 3x zo hoog als bij de grote fondsen.– Structurele uitvoeringskostenDe Accountantsdienst van de Ziekenfondsraad heeft recent onderzoek gedaan
naar de structurele uitvoeringskosten. Tien ziekenfondsen hebben daarvoor
informatie aangeleverd. Deze ziekenfondsen hebben in totaal 4,6 miljoen verzekerden
en zijn qua omvang en spreiding representatief voor de ziekenfondsen in Nederland.Bij 8 ziekenfondsen is de variatie in de kosten per verzekerde gering.
De kosten komen uit op ca. f 5,50 per verzekerde. Bij twee ziekenfondsen
zijn de kosten per verzekerde beduidend hoger.De opgegeven kosten worden voor een belangrijk deel bepaald door de met
de automatisering samenhangende kosten. De twee ziekenfondsen die
beduidend hogere kosten per verzekerde meldden, hebben te maken met een verouderd
automatiseringssysteem. 2.3 Weigering van de LHV tot medewerking aan het VB-onderzoekMet mijn brief van 14 november 1997 informeerde ik de Kamer over het besluit
van de ledenvergadering van de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) van
13 november 1997, om geen medewerking aan het onderzoek te willen verlenen.
Ik heb daarbij aangegeven dat ik het een bedenkelijke ontwikkeling acht dat
de LHV geen medewerking verleent aan een breed door de Tweede Kamer gewenst
onderzoek. Tijdens de JOZ-behandeling heeft de Kamer uitgesproken de weigering
van de LHV onaanvaardbaar te achten.De voorzitter van de LHV heeft mij overigens laten weten dat deelname
van individuele huisartsen aan het onderzoek, ondanks de stellingname van
de ledenvergadering van de LHV, op geen enkele wijze een probleem zal kunnen
zijn. Ik heb naar aanleiding daarvan de onderzoekers van VB-Gezondheidszorg
verzocht op korte termijn de bereidheid tot medewerking van de huisartsen
verder af te tasten. Ik verwacht daarover binnenkort nadere informatie te
ontvangen.De LHV heeft haar standpunt bij brief van 2 december 1997 toegelicht.
De LHV stelt dat de ledenvergadering van de LHV unaniem heeft aangegeven een
eigen bijdrageregeling op inhoudelijke gronden principieel af te wijzen en
de weigering om mee te werken aan een technisch onderzoek ligt in het verlengde
hiervan. Eventuele medewerking aan een onderzoek zou blijkens de brief waarschijnlijk
anders beoordeeld zijn indien het onderzoek tevens de mogelijke zorginhoudelijke
effecten en de mogelijke effecten op de arts-patiënt-relatie zou betreffen.De LHV stelt voorts dat stelselmatig onvoldoende overleg plaats vindt
over negatieve neveneffecten en de opvang daarvan van administratieve maatregelen
die een negatieve invloed hebben op de praktijkvoering en praktijkomzet; blijkens
de brief is de LHV van opvatting dat dit het geval is met het onderzoek naar
de mogelijkheid om een IZA-achtige eigen bijdrage in te voeren.Ik deel het standpunt van de LHV niet. Het door de Tweede Kamer breed
gewenste onderzoek naar de praktische uitvoerbaarheid bij enkele huisartsenpraktijken
van een IZA-achtige regeling betreft uitsluitend een technisch onderzoek en
staat los van de politieke discussie over de vraag of een eigen bijdrage voor
de huisarts al dan niet wenselijk is. Voorts heb ik de LHV met mijn brief
van 29 september 1997 formeel verzocht te bevorderen dat de noodzakelijke
medewerking aan het onderzoek van enkele leden kan worden verkregen. Voordien
heeft reeds enkele malen ambtelijk overleg met de LHV plaatsgevonden en 11
november jl. is dit punt in een bestuurlijk overleg met de LHV aan de orde
geweest. Dit in aanmerking genomen, alsmede de omstandigheid dat bij het onderzoek
naar de praktische uitvoerbaarheid van een IZA-achtige regeling nu juist de
huisartsen worden betrokken om de informatie over eventuele negatieve gevolgen
voor de praktijkvoering zichtbaar te maken, brengt mij tot de conclusie dat
de argumentatie van de LHV, dat er onvoldoende overleg is over toekomstige
maatregelen, niet valide is. Zoals ik de Kamer heb toegezegd, zal ik het ongenoegen en het uitdrukkelijke
verlangen van de Kamer om de medewerking aan het onderzoek door de huisartsen
nogmaals onder de aandacht van de LHV brengen. Ik zal daartoe binnenkort opnieuw
overleg voeren met de LHV en de Kamer over de resultaten daarvan zo spoedig
mogelijk informeren. 2.4 Herverzekering van eigen bijdragenTijdens het plenaire debat op 23 oktober 1997 over de eigen-bijdrageregeling
ZFW is de vraag aan de orde geweest in hoeverre ziekenfondsen overgaan tot
het herverzekeren van eigen bijdragen. Naar aanleiding van vragen terzake
van leden van uw Kamer heb ik dit punt aan de orde gesteld in een bestuurlijk
overleg dat ik heb gehad met Zorgverzekeraars Nederland. Het bestuur van Zorgverzekeraars
Nederland heeft mij laten weten dat het herverzekeren van eigen bijdragen
bij ziekenfondsen zeker geen usance is en dat haar ook geen signalen over
dit verschijnsel bekend zijn. 3 Knelpunten in de huidige regelingDe knelpunten in de huidige eigen-bijdrageregeling zijn in een aantal
categorieën onder te brengen, zoals aangegeven in mijn brief aan de Ziekenfondsraad
van 6 november 1997, waarvan ik de Kamer een afschrift heb gezonden. In het
navolgende zal ik op de mogelijke oplossing van die knelpunten ingaan. Ik
ga er daarbij vanuit dat oplossingen binnen de bestaande regeling zullen moeten
worden gevonden. Dit betekent dat twee belangrijke uitgangspunten van de huidige
regeling dienen te blijven gehandhaafd, te weten: (1) ziekenfondsen zullen
niet worden belast met het verrichten van inkomensonderzoeken en (2) de toepassing
van de peildatum in de regeling blijft, in verband met de uitvoerbaarheid
van de regeling, gehandhaafd. 3.1 PeildatumDe toepassing van een peildatum is met het oog op de uitvoerbaarheid van
de huidige regeling van essentieel belang. Ziekenfondsen bepalen aan de hand
van de situatie van verzekerden op de peildatum 1 januari van het kalenderjaar
of deze verzekerden in aanmerking komen van een maximum eigen bijdrage van
f 200,– of f 100,–. Naast een aantal categorieën
uitkeringsgerechtigden geldt het verlaagde maximum van f 100,–
eveneens voor de ziekenfondsverzekerden voor wie per 1 januari van het kalenderjaar
recht op AOW ontstaat. Dit zijn de verzekerden die uiterlijk op 31 januari
van het kalenderjaar de 65-jarige leeftijd bereiken.De huidige systematiek heeft als gevolg dat verzekerden die – na
het verstrijken van de peildatum – in de loop van het kalenderjaar als
hoofdverzekerde bij het ziekenfonds worden ingeschreven, voor de rest van
dat kalenderjaar het maximum van f 200,– verschuldigd zijn.Hierbij kunnen zich twee problemen voordoen. Allereerst kunnen deze verzekerden
slechts over een gedeelte van het jaar profiteren van de verlaagde nominale
premie, waardoor de compensatie via de nominale premie in het betreffende
kalenderjaar niet volledig is. In de tweede plaats kan de situatie zich voordoen
dat de inschrijving als hoofdverzekerde plaatsvindt op grond van een uitkering
of het AOW-pensioen, waarvoor een maximum van f 100,– van toepassing
is. Hierbij valt te denken aan de AOW-gerechtigden met een partner jonger
dan 65 jaar. Deze verzekerden zijn aanvankelijk gezamenlijk een maximum eigen
bijdrage van f 100,– verschuldigd aangezien de verzekeringsgrond
van de hoofdverzekerde (de oudste partner) de AOW-uitkering betreft. De jongere
partner is in die situatie medeverzekerde en de eigen bijdrage ZFW is verschuldigd
voor de hoofdverzekerde en de medeverzekerden tezamen. Indien de jongste partner
in de loop van het jaar 65 wordt, wordt betrokkene zelfstandig als hoofdverzekerde
bij het ziekenfonds ingeschreven. Omdat de peildatum in die situatie verstreken
is, geldt voor deze nieuwe hoofdverzekerde voor de rest van dat kalenderjaar
het maximum van f 200,–. Daardoor ontstaat in deze huishoudens
de situatie dat twee AOW-gerechtigden in het betreffende kalenderjaar
maximaal f 300,– eigen bijdragen verschuldigd zijn. Bij de eerstvolgende
peildatum wordt ook aan de jongste partner een maximum van f 100,–
toegekend.Ik acht het voorstel van Ziekenfondsraad, om bij inschrijving als hoofdverzekerde
in de loop van het kalenderjaar geen eigen bijdrage aan betrokkene op te leggen,
aanvaardbaar. Daardoor kan binnen het bestaande systeem op relatief eenvoudige
wijze aan de genoemde bezwaren tegemoet worden gekomen. Bovendien kunnen met
de door de Ziekenfondsraad voorgestelde maatregel een aantal overige knelpunten
tevens worden opgelost. Daarbij valt te denken aan de situatie dat een medeverzekerde
in verband met het overlijden van de hoofdverzekerde in de loop van het jaar
in aanmerking komt voor een uitkering op grond van de Algemene nabestaandenwet
en op grond daarvan als hoofdverzekerde wordt ingeschreven. Ook deze verzekerden
zijn thans voor de rest van het kalenderjaar een maximum van f 200,–
verschuldigd. Deze categorie verzekerden kan in het betreffende jaar tweemaal
worden geconfronteerd met een maximum van f 200,–; eerst op grond
van de verzekeringssituatie hoofdverzekerde-medeverzekerde, daarna op grond
van de nieuwe hoofdverzekering die na verstrijken van de peildatum tot stand
is gekomen.Ook in huishoudens waarin in de loop van het kalenderjaar recht ontstaat
op een uitkering ingevolge de Algemene bijstandswet, geldt in die huishoudens
een maximum van tweemaal f 200,– aangezien de uitkering aan beide partners
toekomt en betrokkenen beiden als hoofdverzekerde bij het ziekenfonds worden
ingeschreven.Ik ben in het licht van het voorgaande voornemens de huidige regeling
zodanig aan te passen dat personen die na 1 januari als hoofdverzekerde ingeschreven
worden, in dat kalenderjaar geen eigen bijdragen verschuldigd zijn. Deze maatregel
heeft eveneens betrekking op degenen die na een onderbreking in de loop van
het jaar opnieuw ziekenfondsverzekerd worden. De eigen bijdrage is dan wel
verschuldigd gedurende de eerste verzekeringsperiode, maar niet in volgende
verzekeringsperioden in hetzelfde kalenderjaar. 3.2 Vaststelling van het maximum van de eigen bijdrageDe hoogte van de maximum eigen bijdrage is afhankelijk van de verzekeringsgrond.
Verzekerden met een uitkering op grond van de Algemene bijstandswet, de Wet
inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen,
de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze
werknemers, de Toeslagenwet, de Algemene nabestaandenwet, de Algemene arbeidsongeschiktheidswet
alsmede de boven-65-jarigen komen in aanmerking voor het verlaagde maximum
van f 100,–. Ziekenfondsverzekerden met een inkomen uit loon of
met een uitkering op grond van een (loongerelateerde) werknemersverzekering
(zoals Werkloosheidswet, Ziektewet, Wet op de Arbeidsongeschiktheid) zijn
een maximum van f 200,– verschuldigd.Voor de aanwijzing van categorieën verzekerden waarvoor een verlaagd
maximum geldt is gekozen met het oog op de uitvoerbaarheid van de regeling.
Een van de uitgangspunten van de huidige regeling is – hiervoor is dat
reeds aangegeven – dat ziekenfondsen niet moeten worden belast met inkomensonderzoeken.
Dit uitgangspunt is gekozen om twee redenen. Allereerst is het uitvoeringstechnisch
niet doenlijk indien de ziekenfondsen voor alle ziekenfondsverzekerden het
belastbare inkomen zouden moeten bepalen om aan de hand daarvan de maximum
eigen bijdrage vast te stellen. Dit zou de uitvoering van de huidige regeling
ten zeerste bemoeilijken. Daarnaast geldt het meer principiële uitgangspunt dat ziekenfondsen niet dienen te beschikken over belastbare inkomens
van ziekenfondsverzekerden, omdat daarmee de financiële handel en wandel
van betrokkenen aan de ziekenfondsen bekend wordt. Dit uitgangspunt wordt
gedeeld door uw Kamer; ik verwijs in dit verband naar het tijdens het recente
debat over de herstructurering Ziekenfondswet door de heer Van Boxtel ingediende
amendement terzake.De systematiek van de huidige regeling brengt met zich dat voor verzekerden
met een inkomen uit loon of een loongerelateerde uitkering dat niet hoger
is dan het sociaal minimum een maximum eigen bijdrage van f 200,–
van toepassing is. Deze situatie doet zich voor bij de verzekerden die niet
op voorhand volledig worden gecompenseerd en die niet in aanmerking komen
voor de extra restitutie van f 90,– in verband met het bereiken
van het maximum van f 200,–. Het betreft meer specifiek de categorie
hoofdverzekerden zonder meeverzekerde partner, met een verzekeringsplichtig
inkomen op of onder het sociaal minimum, die een maximum van f 200,–
verschuldigd zijn en die in een kalenderjaar aan eigen bijdragen meer dan
f 110 en minder dan f 200,– hebben betaald.De Ziekenfondsraad heeft voorgesteld in de genoemde situaties een aanvullende
compensatieregeling te treffen. De Raad stelt voor dat ziekenfondsen de genoemde
categorie verzekerden selecteren en vervolgens aanschrijven met het verzoek
opgave te doen van het inkomen uit verzekeringsgronden. Indien het inkomen
lager is dan het sociaal minimum kan de teveel betaalde eigen bijdrage achteraf
worden gerestitueerd. Ik heb naar aanleiding van dit deel van de rapportage
van de Ziekenfondsraad het volgende overwogen.De door de Ziekenfondsraad voorgestelde aanpak geeft de ziekenfondsen
niet méér inkomensgegevens dan waarover de fondsen al sinds
jaar en dag ter uitvoering van de Ziekenfondswet dienen te beschikken. Op
de inschrijvingsformulieren voor de ziekenfondsverzekering dienen verzekerden
immers de inkomensbronnen te vermelden die relevant zijn voor de ziekenfondsverzekering,
met vermelding van de hoogte van dat inkomen. De ziekenfondsen toetsen aldus
of betrokkenen al dan niet voor de wettelijke ziekenfondsverzekering in aanmerking
komen. De suggestie van de Ziekenfondsraad past met andere woorden, wat betreft
de verstrekking van inkomensgegevens, binnen de bestaande uitvoeringspraktijk.Het voorstel van de Ziekenfondsraad heeft voorts echter enkele belangrijke
nadelen.Zoals de Raad in zijn rapport ook heeft aangegeven, betekent het voorstel
een verdere detaillering van de huidige regeling en daarmee een extra belasting
voor de uitvoeringspraktijk. In een technisch overleg van VWS met vertegenwoordigers
van het secretariaat van de Ziekenfondsraad, Zorgverzekeraars Nederland en
een tweetal ziekenfondsen d.d. 8 december jl. werd de extra belasting voor
de uitvoeringspraktijk ook bevestigd. Ziekenfondsen kunnen weliswaar in staat
worden geacht de bestaande programmatuur zodanig aan te passen dat de door
de Ziekenfondsraad voorgestelde compensatieregeling daarin wordt opgenomen,
maar dit zal in een aantal gevallen – afhankelijk van de huidige opzet
van de automatisering – een gecompliceerde operatie worden.Indien de door de Ziekenfondsraad voorgestelde aanvullende compensatieregeling
zou worden ingevoerd betekent dit voor betrokkenen dat de compensatie niet
eerder dat in de tweede helft van het jaar, volgend op het kalenderjaar waarop
de compensatie betrekking heeft, kan worden verleend. Immers, aan het einde
van het betreffende kalenderjaar zou door de ziekenfondsen in eerste instantie
kunnen worden vastgesteld welke daarvoor in aanmerking komende
verzekerden meer dan f 110,– en minder dan f 200,– aan
eigen bijdragen hebben betaald. In verband met het na-ijlen van nota's van
zorgaanbieders kunnen er in het volgende kalenderjaar nog eigen bijdragen
worden opgelegd ten laste van het voorgaande kalenderjaar. Deze eigen bijdragen
tellen nog mee voor het maximum van f 200,–. Verzekerden die de
f 200,– alsnog volmaken komen daarmee in aanmerking voor restitutie
van f 90,– op basis van de bestaande compensatieregeling. Voor
deze verzekerden is aanvullende compensatie dan niet meer nodig. De indruk
is dat ziekenfondsen halverwege het kalenderjaar, volgend op het jaar waarop
aanvullende compensatie betrekking zou dienen te hebben, een correcte selectie
van daarvoor in aanmerking komende verzekerden kunnen maken. Deze verzekerden
moeten vervolgens worden aangeschreven met het verzoek om door toezending
van een kopie van de jaaropgave aan te geven of het inkomen in het voorgaande
kalenderjaar op of onder het sociaal minimum heeft gelegen. Na ontvangst van
de informatie zou het ziekenfonds betrokkenen het teveel betaalde kunnen restitueren.De invoering van een aanvullende compenserende regeling als door de Ziekenfondsraad
bedoeld heeft voorts een neveneffect van meer principiële aard tot gevolg.
Immers, van de verzekerden die uiteindelijk door de ziekenfondsen worden geselecteerd,
zullen alle verzekerden met een inkomen lager dan het sociaal minimum, in
aanmerking komen voor een aanvullende compensatie. Dit betreft derhalve eveneens
alle verzekerden met een part-time baan (en eventuele overige – forse –
inkomstenbronnen, die voor de ziekenfondsverzekering niet relevant zijn).
Ik acht een dergelijk effect in het licht van de discussie over een minimumpremie
voor de ziekenfondsverzekering niet aanvaardbaar.Tijdens het genoemde technische overleg van 8 december jl. is tevens de
mogelijkheid overwogen om daarvoor in aanmerking komende verzekerden een bewijs
van de werkgever of uitkerende instantie te laten overleggen bij het ziekenfonds,
waaruit blijkt dat het inkomen op of onder het sociaal minimum ligt. Ziekenfondsen
zouden in deze constructie betrokkenen vervolgens in aanmerking kunnen brengen
voor het verlaagde maximum van f 100,–.Deze variant betekent een extra administratieve belasting voor werkgevers
en uitkerende instanties. Ik acht een oplossing in deze zin niet realistisch.
Daar komt bij dat een dergelijke aanpak controle op juistheid van uiteenlopende
bewijzen noodzakelijk maakt, hetgeen een aanzienlijke extra belasting van
de uitvoeringspraktijk betekent. Bovendien geldt ook voor deze variant het
principiële bezwaar in het kader van de discussie over een minimumpremie
zoals hiervoor aangegeven.Ik constateer in het licht van het voorgaande dat het in aanmerking brengen
van nieuwe groepen verzekerden voor een verlaagd maximum uitsluitend mogelijk
is met aanvaarding van een aantal negatieve gevolgen en de introductie van
nieuwe knelpunten. Op grond hiervan ben ik tot de conclusie gekomen dat de
oplossing van het bestaande knelpunt binnen het huidige systeem niet wenselijk
is. 3.3 Privacy-aspectenWat betreft de privacy-aspecten verwijs ik naar onderdeel 1.1. van deze
brief. 3.4 GrensarbeidersIn Nederland wonende en in het buitenland werkende grensarbeiders kunnen
ten laste van hun werkland bij een Nederlandse zorgverzekeraar zijn
ingeschreven. De grensarbeider is premie verschuldigd in het land waar hij
verzekerde is (het werkland) en heeft recht op prestaties in Nederland (het
woonland). Deze grensarbeiders zijn geen nominale premie voor de ziekenfondsverzekering
verschuldigd.Voor grensarbeiders die in Nederland werken en in België of Duitsland
wonen, geldt de omgekeerde situatie. Deze verzekerden betalen premie in Nederland,
hebben recht op prestaties in het buitenland en zijn de in het buitenland
van toepassing zijnde eigen bijdragen verschuldigd.De sociale zekerheid in de Europese Unie is gecoördineerd. Coördinatie
gaat minder ver dan harmonisatie. Van harmonisatie zou sprake zijn indien
men overal in de Europese Unie onder gelijke condities aanspraak zou kunnen
maken op dezelfde medische zorg. Aangezien van harmonisatie geen sprake is,
kunnen grensarbeiders die in Nederland wonen en in België of Duitsland
werken, ten opzichte van in Nederland wonende en werkende ziekenfondsverzekerden,
te maken hebben met verschillen in premie en aanspraken. Dit geldt overigens
ook voor buitenlanders die bij tijdelijk verblijf in Nederland aanspraak maken
op medische zorg. Ook deze personen betalen geen nominale ziekenfondspremie
en zijn de eigen bijdragen op grond van de per 1 januari 1997 ingevoerde eigen-bijdrageregeling
ZFW verschuldigd.De positie van in het buitenland werkende en in Nederland wonende grensarbeiders
is niet gelijk aan de positie van in Nederland werkende en wonende ziekenfondsverzekerden.
De bovengenoemde verschillen in premie en aanspraken zijn inherent aan het
grensarbeiderschap en vormen geen aanleiding extra compenserende maatregelen
te treffen. 3.5 Voorlichting aan verzekerdenDe Ziekenfondsraad heeft er in zijn rapportage op gewezen dat met de invoering
van de eigen-bijdrageregeling ZFW uitgebreide voorlichtingsactiviteiten zijn
ondernomen. De Raad heeft er tevens op gewezen, dat een aantal verzekerden
ten onrechte van mening blijkt te zijn dat ook voor de huisarts een algemene
eigen bijdrage verschuldigd is en dat zij om die reden geneigd zouden zijn
minder snel de hulp van een huisarts in te roepen.Ik ben met de Raad van mening dat het van belang is na te gaan op welke
wijze aanvullende voorlichting – waarbij er nadrukkelijk op wordt gewezen
dat in het huidige eigen-bijdragesysteem geen eigen bijdrage voor de huisarts
verschuldigd is – vorm kan worden gegeven. Inmiddels is met voorlichting
via posters een aanvang gemaakt. 3.6 Samenloop van bijzondere en algemene eigen bijdragenDe Ziekenfondsraad heeft geconstateerd dat de algemene eigen bijdrage
en de bijzondere eigen bijdragen met name bij de verstrekking hulpmiddelen
vragen van verzekerden oproepen. Verzekerden zijn de bijzondere eigen bijdragen
aan de leverancier van de hulpmiddelen verschuldigd, het ziekenfonds stuurt
de verzekerden nadien een nota in verband met de algemene eigen bijdrage.
De raad stelt voor aan de verwarring een einde te maken door de hulpmiddelen
uit te zonderen van de algemene eigen bijdrageregeling.Ik kan mij niet vinden in het door de Raad gedane voorstel. Voor de hulpmiddelen
die in eigendom worden verstrekt (voor hulpmiddelen in bruikleen zijn geen
eigen bijdrage verschuldigd) gelden in een aantal gevallen eigen bijdragen
op grond van het besparingsmotief (bijvoorbeeld orthopedisch schoeisel) en
maximum vergoedingen. De motivering voor deze eigen bijdragen berust enerzijds
dus op het gegeven dat met de aanschaf kosten worden bespaard
(schoenen) en anderzijds op het gegeven dat meerkosten, boven een maximum
vergoeding, samenhangen met niet noodzakelijke kosten. Het is alleszins voorstelbaar
dat de combinatie van eigen bijdragen aan verzekerden lastig is uit te leggen.
Niettemin acht ik het een taak van de ziekenfondsen om de verzekerden via
folders of anderszins duidelijke informatie te bieden. Ik geef daaraan de
voorkeur in plaats van het uitzonderen van de verstrekking van de betreffende
hulpmiddelen van algemene eigen bijdragen. 3.7 Uitvoeringsproblematiek ten aanzien van toepassing
van de eigen-bijdrageregeling in geval van laboratorium- en röntgenverrichtingen.Met de inwerkingtreding van de huidige eigen-bijdrageregeling zijn voor
de laboratorium- en röntgenverrichtingen geen eigen bijdragen verschuldigd.
Hiertoe is besloten omdat deze zorg in hoge mate door middel van bulk-declaraties
en niet op het niveau van de individuele verzekerde wordt afgewikkeld. Ik
verzocht de Ziekenfondsraad te bevorderen dat ziekenfondsen de werkzaamheden
met betrekking tot deze zorg zodanig zouden aanpassen, dat een eigen bijdrage
met ingang van 1 januari 1998 alsnog mogelijk zou zijn.Uit verkregen informatie van Zorgverzekeraars Nederland blijkt dat een
aantal ziekenfondsen nog met aanzienlijke automatiseringsproblemen kampen
op dit vlak. Voorts is het declaratieverkeer tussen ziekenhuizen en ziekenfondsen
niet in alle gevallen ingericht op tot individuele verzekerden herleidbare
gegevens.De Raad stelt voor de vrijstelling van de bijdrage voor deze verrichtingen
voort te zetten. Hierdoor kan worden voorkomen dat verzekerden met betrekking
tot het opleggen van eigen bijdragen ongelijk worden behandeld, waardoor nieuwe
knelpunten zouden ontstaan.Ik onderschrijf de opvatting van de Raad terzake. Voorts heb ik daarbij
overwogen dat van ziekenfondsen extra inspanningen zullen worden gevraagd
ter oplossing van bestaande knelpunten. 4. Financiële aspectenGezien de korte termijn waarbinnen de Ziekenfondsraad zijn rapportage
diende voor te bereiden, heb ik ervan afgezien gelijktijdig een indicatie
van de financiële gevolgen van de oplossing van de knelpunten te vragen.
In plaats daarvan heb ik de Raad verzocht aan deze financiële effecten
aandacht te schenken in het kader van de voortgangsrapportage inzake de evaluatie
van de eigen-bijdrageregeling. 5. Juridische aspectenDe oplossing van de knelpunten in de huidige regeling vereist aanpassing
van het Verstrekkingenbesluit ziekenfondsverzekering. Met de aanpassing van
deze AmvB zal enige tijd zijn gemoeid. Zoals ik in overleg met de Kamer heb
aangegeven zal de oplossing van de knelpunten met terugwerkende kracht tot
1 januari 1998 worden doorgevoerd. Ik ben voornemens de Ziekenfondsraad en
Zorgverzekeraars Nederland op korte termijn te informeren over de voorgenomen
wijzigingen in de regeling, zodat ziekenfondsen in staat zijn hun verzekerden
tijdig van de veranderingen op de hoogte te stellen. Ik zal de Ziekenfondsraad
en Zorgverzekeraars Nederland daarbij nadrukkelijk verzoeken te bevorderen
dat ziekenfondsen, vooruitlopend op de formele regelgeving, aanpassingen in
de eigen-bijdrageregeling ZFW met ingang van 1 januari 1998 zullen toepassen. 6 Registratie toezeggingenMet deze brief is voldaan aan de toezeggingen aan uw Kamer betreffende: – knelpunten eigen bijdragen ZFW (VWS 11 053);– tweede evaluatierapport ZFR inzake eigen bijdragen ZFW (VWS 11 058);– aanvullende voorlichting inzake het niet verschuldigd zijn van
een eigen bijdrage voor de huisarts (VWS 11 059);– verzoek aan de ZFR om een uitvoeringstoets inzake knelpunten eigen
bijdragen ZFW (VWS 11 060);– verzoek aan VB-Gezondheidszorg inzake de mogelijkheid van vervroegde
rapportage over het onderzoek naar de praktische uitvoerbaarheid van een IZA-achtige
regeling bij enkele huisartsenpraktijken (VWS 11 061);– overleg met Zorgverzekeraars Nederland inzake herverzekering van
eigen bijdragen (VWS 11 062);– aanbieding eindevaluatie ZFR zo spoedig mogelijk in de tweede
helft 1998 (VWS 11 063);– verschillen in uitvoeringskosten eigen-bijdrageregeling ZFW (VWS
11 064). De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,E. Borst-Eilers XNoot1Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24678-27.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl