Defensie Industrie Strategie; Verslag van een Algemeen Overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31125, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

28-03-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

31125 nr. 4

26-03-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesAntwoord van de bewindsliedenNadere gedachtewisselingToezeggingenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31125Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 41 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 125Defensie Industrie Strategienr. 4VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 26 maart 2008De vaste commissie voor Defensie1 en de vaste
commissie voor Economische Zaken2 hebben op 6 februari
2008 overleg gevoerd met staatssecretaris De Vries van Defensie en minister
Van der Hoeven van Economische Zaken over:– de brief van de staatssecretaris van Defensie
en de minister van Economische Zaken d.d. 27 augustus 2007 inzake Defensie
Industrie Strategie (DIS) (31 125, nr. 1);– de brief van de staatssecretaris van Defensie
en de minister van Economische Zaken d.d. 19 oktober 2007 inzake antwoorden
op de commissievragen over de Defensie Industrie Strategie (31 125, nr. 2);– de brief van de minister van Economische Zaken
d.d. 19 november 2007 inzake de jaarrapportage over het compensatiebeleid
2007 (26 231, nr. 14).Van dit overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissiesDe heer Roland Kortenhorst (CDA) verwachtte
dat de defensie-industriestrategie (DIS) een integraal en krachtig aanvalsplan
zou worden om deze innovatieve en exporterende industrie een flinke duw in
de rug te geven. Die duw is in de stukken echter niet helemaal terug te vinden.
Er worden weliswaar goede analyses gegeven en er is een helder beeld van de
markt en ’s Rijks innovatieregelingen, maar het ontbreekt aan doorvertaling
naar instrumenten en actie gericht op deze industrie. Het moet dus concreter
en een tikje harder.Meermalen staat in het rapport dat de CODEMA-regeling destijds prima werkte
en slechts is opgeheven omdat het ministerie van Economische Zaken overging
op generieke instrumenten. Gelet op de positieve waardering van de regeling,
de wetenschap dat R&D-regelingen ook in het voorgestane, opener EU-beleid
voor Defensie zijn toegestaan, en het feit dat de markt een achterstand heeft
ten opzichte van veel andere landen, verzoekt de heer Kortenhorst de regering
om een kosten-batenanalyse te maken van de herintroductie van genoemde regeling.De regering wijdt in het rapport warme woorden aan het launching-customerschap
van de overheid. Op het gebied van defensie schijnt het echter
uitermate moeilijk te zijn voor marktpartijen om binnen te komen. Uit het
rapport blijkt niet welke specialismen een launching-customerschap van de
overheid kunnen ontmoeten. Als concretisering van de strategienota zou de
regering, samen met de defensie-industrie, een lijst moeten opstellen van
producten en diensten waar een launching-customerschap van toepassing kan
zijn.Volgens de regering bestaat er grote Amerikaanse waardering voor het Nederlandse
Smart-L-radarsysteem. Ook op het vlak van het goalkeeper-systeem en sensortechnologie
is er in Nederland veel knowhow. Buitenlandse militairen hebben interesse
in het kopen van deze technologieën, maar de desbetreffende landen staan
vaak geen toegang toe van Nederlandse bedrijven tot hun markten. Wil de regering,
samen met de industrie, een overzicht opstellen van de belangrijkste producten
en diensten waarvan bekend is dat andere NAVO-landen er technisch gezien grote
belangstelling voor hebben, maar ze niet kunnen kopen omdat de desbetreffende
landen het belang van de eigen industrie weten af te schermen? De DIS kan
worden geconcretiseerd door samen met het bedrijfsleven per product of dienst
aan te geven wat de meest effectieve tactiek is voor marktpositionering.Mevrouw Van Velzen (SP) stelt vast dat het
uitgangspunt van het kabinet is om een offensieve en proactieve inspanning
te leveren om de Nederlandse defensie-industrie te positioneren in de internationale
defensiemarkt. Het doel is om de wapenindustrie sterker te maken door gerichte
overheidssteun. Mevrouw Van Velzen is hiervan geen voorstander: een overheid
hoeft geen rol te spelen om ervoor te zorgen dat de defensie-industrie actief
aansluiting zoekt bij de behoeften van Defensie. Ook is het geen overheidstaak
om de defensiesector te positioneren, want dat kan deze sector zelf wel. Als
er materieel moet worden aangeschaft, hoeft dat niet koste wat kost bij een
Nederlands bedrijf te gebeuren. Er is niets mis met van de plank kopen; dit
kan zelfs een hoop ellende schelen.De overheidsinspanningen voor en de ondersteuning van de defensiesector
hoeven niet groter te zijn dan in welke andere sector dan ook. Waarom is er
eigenlijk een Commissariaat Militaire Productie? Hoeveel mensen werken daar?
Het lijkt waarschijnlijk dat het kabinet de defensie-industrie meer steun
geeft dan andere sectoren, maar in de stukken blijft dit vaag. Kan de regering
een overzicht geven van hoeveel geld er het afgelopen jaar is gestoken in
de ondersteuning van deze industrie? Op het ministerie van Economische Zaken
is een aantal potjes beschikbaar voor allerhande innovatieve programma’s,
voor zowel militaire als civiele projecten. Het is volstrekt onduidelijk hoeveel
geld er in militaire projecten wordt gestoken. Ook is onduidelijk wat de investeringen
in de defensiesector opleveren aan extra economische waarde. Met de voorliggende
strategie brengt het kabinet geen duidelijkheid op dit vlak. Zelfs de Nederlandse
Officieren Vereniging noemt dit beleid «vrijblijvend en vaag».De defensie-industrie is in naam een belangrijke bedrijfstak, maar dat
heeft meer met de aard van de producten en de activiteiten van de afnemers
te maken dan met de omvang van de industrie, waarin 11 000 mensen werkzaam
zijn. De omzet bedraagt 1,72 mld., maar de 245 bedrijven die voor de krijgsmacht
werken, halen slechts 4% van hun omzet uit defensiegerelateerde activiteiten.
Dit zijn cijfers uit 2002; recentere gegevens zijn niet beschikbaar. In de
tussentijd is er veel veranderd. Hoe kan de strategie serieus worden genomen
als de cijfers gedateerd zijn? De spin-off wordt niet berekend, want onderzoek
hiernaar is te duur. Op deze manier lijkt dit propaganda ten dienste van de
wapenindustrie. In een studie van het Centraal Planbureau uit 2004 over de
militaire scheepsbouw, kan niet hard worden gemaakt dat de kennis-spill-over
in deze sector hoger is dan in welke andere sector dan ook. Hoe kan de brede
steun aan de defensie-industrie dan worden verantwoord?Een van de vier doelen van de DIS is het positioneren van de Nederlandse
industrie. Het is goed dat het wapenexportbeleid hier geldt. Kan het kabinet
toezeggen dat Nederland zich ook bij het exporteren van onderdelen voor assemblage
houdt aan het wapenexportbeleid? Het gaat dan met name om de eindbestemming.
De Nederlandse regering moet daar zicht op houden en erover rapporteren. De
componentenexport wordt steeds belangrijker, bijvoorbeeld voor F16’s.Voormalig staatssecretaris Van der Knaap stelde in een toespraak aan de
stichting Nederlandse Industriële Inschakeling Defensieopdrachten (NIID)
dat de industrie de weg naar het parlement goed weet te vinden en dat die
contacten er mede toe hebben geleid dat Defensie een paar jaar geleden besloot
om vier patrouilleschepen aan te schaffen. Volgens hem vond Defensie dat de
taken ook met de bestaande vloot konden worden uitgevoerd, maar besloot zij
tot de aanschaf van de schepen omdat de Kamer dat graag wilde. De kostenoverschrijding
bij dit project zou exorbitant zijn. Vindt de huidige staatssecretaris het
net zoals zijn voorganger te ver gaan dat het ministerie vanwege druk uit
industrie en Kamer schepen koopt die Nederland niet nodig heeft? Wat gaat
hij doen om dit in de toekomst te voorkomen?Hoeveel steun gaat er uit naar de industrie voor technologische ontwikkelingen
voor het raketschild?In 1997 en 1998 leverde Nederland voor 800 mln. gulden drie fregatten
aan de Verenigde Arabische Emiraten. Vorige week kwam het goede nieuws dat
de eerste hiervan is omgebouwd tot luxueus cruiseschip. Veel fregatten worden
verkocht, terwijl de markt voor cruiseschepen groot is. Waarom is er in plaats
van een DIS geen CIS (cruiseschepenindustriestrategie) neergezet?Mevrouw Eijsink (PvdA) stelt vast dat de DIS
de Nederlandse defensiegerelateerde industrie in staat moet stellen om haar
plaats behouden of zich een plek te verwerven op de internationale markt.
De industrie moet er daarom voor zorgen dat zij een volwaardige positie in
de internationale keten verwerft, in de eerste plaats in Europa. De DIS pretendeert
zowel tegemoet te komen aan de operationele behoeften van Defensie als een
bijdrage te leveren aan economische groei door innovatie, excellentie en internationale
marktkansen. Het resultaat valt echter nogal tegen. Wat zijn nu werkelijk
de strategische doelen die DIS zou moeten dienen? Mevrouw Eijsink verwijst
naar enkele citaten uit de beleidsbrief Wereldwijd Dienstbaar. Defensie zou
zoveel mogelijk aansluiten bij het rijksbrede research- en developmentbeleid
(R&D-beleid) en zou in dit kader een actieve rol vervullen in het project
Nederland Ondernemend Innovatieland. Noch in de eindrapportage over de DIS,
noch in de brief wordt echter gesproken van dit project. Kan de minister uitleggen
wat de plaats van de DIS is binnen Nederland Ondernemend Innovatieland? Wat
is de rol van de Bestuursraad Kennis en Strategie en de Kenniskamer van Defensie
binnen de DIS?Het Europees Defensie Agentschap (EDA) wordt in de brief niet genoemd,
behalve als instrument om tot een Europees level playing field te komen. In
de DIS-eindrapportage wordt echter duidelijk gesteld dat het EDA de Europese
prestaties op defensiegebied wil verstevigen. Is dat ook een doel van de DIS?
Wat is de relatie tussen de Nederlandse inzet in EDA-verband en de DIS?In de eindrapportage van de DIS wordt enige aandacht besteed aan de instandhoudingsfase,
het uitbesteden van onderhoud, materiële en logistieke taken. Projecten
zoals Maintenance Valley onderstrepen de kansrijkheid van dit soort ontwikkelingen.
In de brief van de bewindslieden ligt de focus echter volledig op innovatie
en R&D. Is zowel Defensie als de defensiegerelateerde industrie niet veel
meer gebaat bij een inschakeling van het bedrijfsleven in de instandhoudingsfase?
Waarom reppen de bewindspersonen hier met geen woord over in hun brief? Het
wekt verbazing dat hierover weinig tot geen overleg met het bedrijfsleven
is geweest.De instrumenten om de strategische doelstellingen te bereiken, bestaan
vooral uit structurele, vroegtijdige informatieverschaffing, inschakeling
in internationale materieelverwervingsprojecten, goede voornemens zoals een
innovatieprogramma, veiligheid en deelname aan netwerken. Voor de defensie-industrie
zijn interessant de mogelijkheden van Defensie als launching customer en het
afnemen van het Defensie-R&D-beleid op de door EZ gedefinieerde prioritaire
technologiegebieden. Is de rol van launching customer niet contrair aan de
voorkeur van Defensie om in sommige situaties van de plank te kopen? Ziet
Defensie nog een plaats voor een zwaar Nederlands R&D-beleid buiten EDA-verband?
Is aansluiten op de door EZ gedefinieerde prioritaire technologiegebieden
niet contrair aan het principe dat de behoefte van Defensie centraal staat?
Of is de behoefte van Defensie op wonderbaarlijke wijze hetzelfde als de prioriteit
van EZ?Wat doet Nederland aan de door het EDA geconstateerde overcapaciteit op
de marinebouwgebieden? Waarom komt de rol van de DIS bij het DMP in de brief
van de bewindslieden niet voor? Waarom wordt in de DIS slechts zijdelings
aan compensatieafspraken gerefereerd? Is compensatie niet het instrument bij
uitstek om de positie van de Nederlandse defensiegerelateerde industrie in
internationale netwerken te versterken? Waarom zit er geen geld in de DIS?Mevrouw Eijsink sluit zich aan bij de vragen van de heer Kortenhorst over
de CODEMA-regeling. Kan er binnen twee maanden tot een invulling worden gekomen?De heer Boekestijn (VVD) constateert dat de
markt voor defensiemateriaal helaas verre van perfect is. Met name kleine
landen zoals Nederland hebben daarbij een nadelige positie. Grote landen streven
immers naar zelfvoorziening en spelen daarbij de protectionistische kaart.
Protectionisme – het uitsluiten van concurrentie – kan leiden
tot kwaliteitsverlies. De aanschaf van materiaal is dus een hachelijke aangelegenheid,
hetgeen zorgt voor gekunstelde Europese constructies die soms neerkomen op
bloedeloze compromissen. Kleine staten zoals Nederland hebben het extra moeilijk
in deze protectionistische wereld. Er is dus alle reden voor regeringen van
kleine staten om hun eigen defensie-industrie te helpen om internationale
defensiemarkten te penetreren.De heer Boekestijn beschouwt de DIS als een goede aanzet. De analyse is
goed, net zoals de intenties, maar de invulling is nog wat zwak. Het moet
concreter worden gemaakt. Nederland is goed in zes sectoren; er bestaat dus
behoefte aan een concreet actieprogramma, waarin Defensie en Economische Zaken
samen met de industrie formuleren hoe deze zes sectoren in de vaart der volkeren
zullen worden opgestuwd. Hebben de bewindspersonen al data voor een dergelijk
actieprogramma? Een actieprogramma is belangrijk, want de heer Boekestijn
gelooft niet dat het EU-beleid om de defensiemarkt opener te maken, een groot
succes zal worden. De grote EU-landen proberen hun eigen defensie-industrie
overeind te houden. De werkelijke openstelling van hun markten zal een cruciale
toetssteen zijn voor het succes van een EU-liberaliseringsbeleid. In hoeverre
is het beroep dat door de grote EU-landen wordt gedaan op artikel 296 van
het EG-verdrag inmiddels daadwerkelijk afgenomen? Wat is de reële verwachting
omtrent het verminderen van het beroep op artikel 296 en omtrent het openstellen
van nationale defensiemarkten?Het is zeer belangrijk dat de aankoop van defensiemateriaal van buiten
de EU-markt een optie blijft. Met de NH-90, de Cougar en de Sperwer is wat
dit betreft veel leergeld betaald. De eerdere EU-afspraak om 35% van
de defensieaankopen te doen in gemeenschappelijke Europese projecten, blijft
de heer Boekestijn niet lekker zitten, omdat de ervaringen met Europese producten
niet altijd even goed zijn. In hoeverre kan het invoeren van Europese
gemeenschappelijke standaarden ten aanzien van defensiemateriaal worden misbruikt
om het aanschaffen van materiaal van buiten de EU te ontmoedigen?De DIS is een mooi rapport, waarin prachtige dingen staan over bijvoorbeeld
publiek-private samenwerking. Een motie van de heer Boekestijn in dit kader
over onbemande vliegtuigen heeft het niet gehaald. Het zou prachtig zijn als
dit idee in maart of april opeens weer uit de kast zou kunnen vallen.Antwoord van de bewindsliedenDe minister legt uit waarom een DIS nodig
is. De ontwikkelingen op de internationale markt voor defensiematerieel leiden
tot meer internationale samenwerking, zodat de samenwerking tussen landen
en de internationale concurrentie tussen bedrijven belangrijker zal worden.
Grote systemen zoals gevechtsvliegtuigen en marineschepen kunnen nauwelijks
door één land worden ontwikkeld en geproduceerd. Er moet dus
worden gezocht naar de meest innovatieve en concurrerende toeleveranciers
van onderdelen en subsystemen. Alleen dan is de Europese defensie-industrie
gewaagd aan de Amerikaanse, niet alleen om te concurreren maar ook om samen
te werken. Op dit moment vinden ontwikkeling, productie en instandhouding
van materieel grotendeels in nationaal verband plaats. Er wordt wel internationaal
samengewerkt, maar het gaat dan om speciale projecten.De aanbesteding van defensiesystemen loopt sinds anderhalf jaar openbaar,
via het EDA. De onderzoeks- en ontwikkelingsfase blijft nationaal en is gesloten.
Daarom is het nog steeds lastig voor een buitenlands bedrijf om onderdelen
of subsystemen te leveren. Dat komt inderdaad door overheidsingrijpen en de
industriële belangen worden inderdaad beschermd met een verwijzing naar
artikel 296 van het EU-verdrag. Met het argument van nationale veiligheid
proberen landen zo een deel van hun industrie af te schermen. Daarnaast is
het niet simpel om internationale toeleveranciers erbij te betrekken als er
altijd met nationale partners wordt gewerkt. Dit vereist een andere benadering
en een cultuurverandering. De Nederlandse defensiegerelateerde industrie opereert
nu eenmaal in een complexe omgeving. Het bereiken en behouden van een internationale
positie is in de eerste plaats een verantwoordelijkheid van de industrie zelf,
maar dit wordt ook beïnvloed door wat een nationale overheid doet.De minister heeft met haar collega van Defensie de mogelijkheden van beide
ministeries in kaart gebracht om de Nederlandse defensiegerelateerde industrie
te versterken en internationaal te positioneren. Ten eerste worden in een
vroeg stadium de behoefte van Defensie en de innovatieve kracht van de industrie
bij elkaar gebracht. Ten tweede worden de innovaties zowel op de civiele als
op de militaire markt benut. Ten derde wordt actief aansluiting gezocht bij
internationale samenwerkingsverbanden.De minister is het niet eens met de kritiek dat de DIS te weinig concreet
is. In de strategie is een aantal specifieke en voor de Nederlandse industrie
belangrijke beleidsmaatregelen opgenomen. Sinds augustus werken de departementen
van Justitie, BZK, Defensie en Economische Zaken samen aan het ontwikkelen
van een gezamenlijk maatschappelijk innovatieprogramma inzake veiligheid,
in het kader van het interdepartementale project Nederland Ondernemend Innovatieland.
Vanuit het innovatiebeleid wordt een kans geboden om de relatie tussen defensietechnologie
en civiele innovaties te versterken. Op dit moment wordt gewerkt aan het ontwikkelen
van het innovatieprogramma, door gebruikers, kennisinstellingen en bedrijven
er intensief bij te betrekken. Er wordt aangesloten bij de prioritaire technologiegebieden
uit de DIS. Daarnaast is het van belang dat de Nederlandse defensiegerelateerde
industrie scherper wordt gepositioneerd in het proces van de pre-behoeftestelling
tot en met de afstoting van materieel. De maatregelen die voortkomen
uit de DIS zijn voorwaardenscheppend. Het is de verantwoordelijkheid van de
industrie zelf om zich een positie te verwerven op de internationale defensiemarkt.De minister is het met de heer Boekestijn eens dat het hier een imperfecte
markt betreft. De gebrekkige internationale marktwerking en het innovatieve
gehalte van de defensiegerelateerde industrie zijn hierbij van belang. De
klanten van de defensiegerelateerde industrie opereren steeds in situaties
waarin nieuwe oplossingen nodig zijn. Het investeren in nieuwe technologie
kost echter handenvol geld. Het terugverdienen daarvan is steeds moeilijker,
ook omdat het om kleine aantallen gaat. Het is dus zaak om de investeringen
terug te verdienen met civiele toepassingen. Dat is niet eenvoudig, maar als
bedrijven daarin slagen, worden zij een aantrekkelijke partner of toeleverancier
in de productieketens voor de defensiesystemen. Instrumenten waarvan de defensie-industrie
gebruikmaakt omvatten de WBSO, het innovatie-prestatiecontract en de exportstimuleringsregelingen.
De mogelijkheden die deze generieke instrumenten bieden, worden actief onder
de aandacht van de defensie-industrie gebracht. De relevantie daarvan neemt
toe omdat de industrie op zoek gaat naar de wisselwerking tussen de civiele
markt en de defensiemarkt.In internationaal verband moet ervoor worden gevochten dat Nederlandse
bedrijven een kans krijgen om de concurrentie aan te gaan. De Nederlandse
regering onderschrijft de initiatieven die daartoe worden ontwikkeld door
de EDA en de Europese Commissie. Een mogelijke afschaffing van de compensatie
moet echter hand in hand gaan met de daadwerkelijke toegang van kleine landen
tot grote landen. Hierbij moet niet alleen worden gekeken naar concurrentie
op systeemniveau, maar ook daaronder, naar de toeleveranciers. Misschien moet
het compensatiebeleid worden afgeschaft, maar het moet dan wel een kwestie
zijn van gelijk oversteken.De CODEMA-regeling is al lang geleden afgeschaft. Zij paste niet meer
in het innovatie-instrumentarium van Economische Zaken, waar van specifieke
naar generieke maatregelen wordt gegaan. Het heeft geen zin om naar een nieuwe
specifieke regeling te vragen. Ten eerste zijn alle regelingen die er zijn,
opengesteld voor de defensiegerelateerde industrie. Ten tweede wil het feit
dat er een DIS is, niet zeggen dat daar één specifieke regeling
op van toepassing moet worden verklaard waarbij de rest wordt uitgesloten.
Ten derde kan de defensiegerelateerde industrie specifiek aan haar trekken
komen in het eerdergenoemde maatschappelijk innovatieprogramma inzake veiligheid.
Ten vierde heeft de Kamer bij de behandeling van de begroting van het ministerie
van Economische Zaken een motie aangenomen om het «te versnipperde»
instrumentarium te stroomlijnen.Op het Commissariaat Militaire Productie werken dertien personen. Dit
commissariaat bestaat omdat er geen open markt is op het gebied van defensiematerieel.
Zodra dit verandert, is het niet meer nodig. Er is wel degelijk onderzoek
gedaan naar spin-off en spill-over. Via een EU-publicatie in december jl.
zijn bedrijven uitgenodigd om offerte te doen naar spin-off- en spill-overeffecten
van het JSF-programma. Ook loopt er een onderzoek naar een actualisering van
de betekenis van de defensiegerelateerde industrie. De cijfers van 2002 zijn
inderdaad gedateerd en moeten een update krijgen. Het heeft nu dus geen zin
om nadere uitspraken te doen over cijfers.Er bestaat een cruiseschepenstrategie, maar die staat niet in relatie
tot het onderwerp defensie. De orderboeken van de scheepswerven zien er op
dit moment goed uit.Het ministerie van Economische Zaken ondersteunt geen specifieke defensieprojecten.
Het is wel mogelijk dat bedrijven die actief zijn op de defensiemarkt, meedoen
in algemene technologieprojecten. Defensiebedrijven komen ook in aanmerking
voor de WBSO.Het innovatiebeleid is gericht op technologie die ook een internationale groeipotentie heeft. Daarop is ook de DIS gebaseerd. Het maatschappelijk
innovatieprogramma inzake veiligheid is onderdeel van de nieuwe aanpak van
het innovatiebeleid. Hiervoor is drie keer 18 mln. beschikbaar gesteld.De prioritaire technologiegebieden zijn geselecteerd op basis van de behoefte
van Defensie en op basis van de internationale marktkansen. Vragen die hierbij
een rol spelen zijn: waar bestaat de mogelijkheid om iets te halen? wat zijn
de sterke kanten van de industrie? hoe zit het met de civiele toepassingsmogelijkheden?Inzake de overcapaciteit in de marinebouw moet een onderscheid worden
gemaakt tussen enerzijds het schip of platform en anderzijds de subsystemen
zoals wapens en commandosystemen. De activiteiten van de Nederlandse industrie
hebben met name betrekking op het geïntegreerde platformontwerp, de sensoren
en de commandosystemen. Deze clusters zijn ook van prominent belang in de
DIS. Voor het platform wordt gebruikgemaakt van civiele technologie en slechts
in beperkte mate van militaire technologie. Het voortbestaan van de productiecapaciteit
voor de marineplatforms is gebaat bij een gezond civiel maritiem cluster.
In het innovatiethema Water loopt het maritieme innovatieprogramma mee, waarin
aandacht wordt besteed aan marineschepen. Door te kiezen voor een beperkt
aantal hoogwaardige activiteiten, zal de marinebouw een concurrerende plaats
kunnen krijgen in de Europese marinebouw van de toekomst.Om tot een concurrerende Europese defensie-industrie te komen, zal een
aantal oude structuren moeten worden doorbroken. Grotere Europese landen en
de Verenigde Staten zijn ervan overtuigd dat het bij ontwikkeling, productie
en instandhouding nodig is om samen te werken met andere landen. Het zou echter
onwenselijk zijn als grote landen de krachten bundelen bij het ontwikkelen
van nieuwe systemen zonder dat kleinere landen daarin een aandeel hebben.
Internationale toeleveranciers moeten op dat punt een eerlijke kans krijgen.Ook het EDA is een factor bij de toekomstige ontwikkelingen. Er zijn afspraken
gemaakt over het publiceren van aanbestedingen van defensiematerieel. Er wordt
gewerkt aan het afstemmen van vraag en gezamenlijke ontwikkeling. Nederland
levert een bijdrage aan het opstellen van het capaciteitenplan van het EDA
en aan het structureren van de Europese defensiemarkt. Het limiteren van het
gebruik van artikel 296 is daarbij belangrijk, net zoals het harmoniseren
van behoeften. De DIS sluit daarop aan door met de Nederlandse industrie voor
te sorteren op de open markt. Sinds 1 juli 2006 is er een gedragscode.
Dit is in ieder geval een uitdrukking van de politieke wil van de deelnemende
lidstaten om een aanzet te geven tot de opening van de defensiemarkt. De gedragscode
heeft nog niet de tijd gehad om zich te bewijzen. Het is een begin dat alle
belangrijke voorgenomen aanschaffingen door de ministeries van Defensie binnen
de EU nu op het «electronic bulletin board» worden gepubliceerd.
Sinds kort geldt dit ook voor de projecten van de prime contractors in Europa
ten behoeve van de uitbesteding van deelcontracten. De gedragscode moet regelmatig
worden geëvalueerd op effectiviteit en moet daar waar nodig worden verbeterd.
De minister kan er nu nog geen definitief oordeel over vellen. De Europese
Commissie heeft een conceptrichtlijn opgesteld die het mogelijk moet maken
om meer defensiematerieel via EU-regels aan te schaffen, ook weer met als
doel een afnemend beroep op artikel 296. Dat heeft natuurlijk ook gevolgen
voor de instrumenten waarmee nationale industrieën worden beschermd,
waaronder compensatie.Het compensatiebeleid wordt niet voor niets gevoerd. Het geeft op dit
moment de mogelijkheid om materieel aan te schaffen dat wenselijk wordt geacht
op basis van internationale concurrentie, terwijl de bestedingen op de gesloten
markt toch ten goede kunnen komen van de Nederlandse industrie. Het is met
name gericht op de inschakeling van de Nederlandse industrie bij de ontwikkeling
en productie van defensiemateriaal. De minister wil dat graag
zo houden. Komt er een open markt, dan is de situatie veranderd, maar voorlopig
is dat nog niet het geval. In 2004 is voor het laatst over de resultaten gesproken.
Er is toen een aantal verbeteringen aan de orde geweest, met name gericht
op een hoger percentage militaire opdrachten bij de compensatie en meer invulling
van het overblijvende civiele deel met projecten gericht op kennisoverdracht
en investeringen. Het percentage militaire opdrachten is in 2006 gestegen
tot ruim 51; het gemiddelde over de afgelopen vijf jaar is van 32%
naar ruim 40% gestegen. Als bedrijven durven te investeren wanneer
zij langjarige compensatiecontracten in het vooruitzicht hebben, levert hen
dat ook een betere positie op en worden zij serieus genomen door buitenlandse
hoofdaannemers. Er is een verschuiving te zien in de focus van productie naar
maintenance. Bedrijven die een rol hebben gekregen in de productiefase, hebben
ook mogelijkheden om tijdens de instandhoudingsfase van het materieel hun
diensten aan te bieden. In 2006 is voor 466 mln. aan compensatieopdrachten
gerealiseerd. De doelstelling was 350 mln. en is met ingang van 2007 opgehoogd
naar 450 mln.Voor de staatssecretaris is de vraag wat het
beste is voor het personeel, leidend in de keuzes die worden gemaakt op het
gebied van de DIS en het materieel. Het is goed dat Defensie een investeringsquotum
van boven de 20% heeft. De markt op dit vlak is niet volledig open.
De staatssecretaris begrijpt op zich de kritiek dat de DIS concreter zou kunnen,
maar wie dat vindt, gaat er al van uit dat de Nederlandse industrie moet worden
gesteund waar dat kan.Een van de zaken die een rol spelen bij de keuze van materieel, is dat
het kwalitatief goed materieel moet zijn met een hoog innovatieniveau. Ook
is het van belang dat er snel kan worden geschakeld. Daarnaast is exploitatie
belangrijk: kopen is één, maar instandhouden is twee. Toekomstig
materieel moet goed aansluiten op huidige systemen. Een van de uitgangspunten
in DMP-fase B is de vraag waar de mogelijkheden zijn binnen de Nederlandse
defensie-industrie. Kopen van de plank is daarmee niet strijdig. Daarvan zijn
tal van voorbeelden te noemen. Compensatie kan hierbij een rol spelen. Een
ander spoor is dat van de launching customer: initiatieven in de Nederlandse
markt extra benutten zodat meer landen ervan gebruik gaan maken. Dat bergt
altijd het risico in zich dat dit niet gebeurt. De staatssecretaris zegt toe,
in het kader van de concretisering van de DIS een lijst op te stellen van
de kansen die hij op dit vlak ziet.De regering zal blijven trachten om de markt opener te maken. De ervaring
wijst uit dat dit binnen concrete projecten vaak goed lukt. Het JSF-project
is hiervan een goed voorbeeld: via directe samenwerking met in dit geval de
Verenigde Staten wordt geprobeerd om voordelen te behalen voor de Nederlandse
defensie-industrie.Het klopt dat de meest recente cijfers uit 2002 dateren. Per project wordt
dit nu zo goed mogelijk bijgehouden. De werkgelegenheid die ermee is gemoeid,
moet in kaart worden gebracht, ook in het kader van de DIS.Op het wapenexportbeleid wordt goed gelet. Dit gebeurt in samenwerking
met het ministerie van Buitenlandse Zaken, dat hierover adviseert en grenzen
aangeeft. Het spreekt vanzelf dat goed wordt opgelet aan welk land wapensystemen
zoals F16’s worden verkocht, maar dit geldt ook voor bijvoorbeeld vrachtwagens,
die kunnen worden omgebouwd voor andere doeleinden dan zij bedoeld zijn. Ook
componenten kunnen niet zo maar los worden verkocht. Dit wordt tot op de component
nauwkeurig bijgehouden. Los hiervan wordt zoveel mogelijk geprobeerd om zaken
in hun geheel te verkopen.In de kwestie van de patrouilleschepen heeft de Kamer duidelijk de wens
geuit dat zij deze schepen graag wilde. Ook dan blijft echter het uitgangspunt
gelden dat er een analyse wordt gemaakt van de taken die Defensie wil verrichten,
wat daarvoor nodig is en wat het beste materieel is voor het personeel. De
indruk moet worden weggenomen dat de schepen hier niet bij passen.
Er is geen sprake van onnodige uitgaven. In de ogen van de staatssecretaris
heeft zijn voorganger dit punt als illustratie gegeven van een goede wisselwerking
tussen de industrie en de Kamer om iets op de agenda te zetten. In de genoemde
lezing is bijvoorbeeld ook het beheersen van prijspeilontwikkelingen ter sprake
gekomen.In de DIS staat dat een betere afstemming en informatie-uitwisseling gewenst
is tussen Defensie en de defensie-industrie. De Kennisraad is een concretisering
daarvan.De Nederlandse steun aan het raketschild valt niet een-twee-drie op de
euro nauwkeurig boven tafel te krijgen, omdat dit ook via het spoor van de
NAVO gaat. De bijdragen van landen aan de NAVO worden ingezet voor tal van
dingen, ook zaken waarvan Nederland direct voordeel heeft. De NAVO koppelt
niet terug welk deel van de bijdragen wordt besteed aan welke specifieke projecten.Instandhouding is inderdaad een punt in de DIS dat moet worden geconcretiseerd.
In Maintenance Valley liggen veel kansen voor de Nederlandse industrie.Op de vraag naar een concreet actieplan voor de zes sectoren waarin Nederland
goed is, zegt de staatssecretaris dat bij Defensie in eerste instantie wordt
uitgegaan van de behoeften van de krijgsmacht. Als daarbij een van de zes
terreinen aan de orde komt, moet de aandacht uitgaan naar de Nederlandse industrie
en moeten de kansen op dat vlak worden benut. Het in kaart brengen van de
aanbodzijde is echter weer een ander spoor. Dat is niet alleen een verantwoordelijkheid
van de overheid, maar ook van de industrie. In de DIS staat nadrukkelijk dat
de Nederlandse industrie moet worden benut waar dat kan. Ook samenwerking
in Europees verband is prima, maar het uitgangspunt blijft dat wordt gekozen
voor het beste product van de beste kwaliteit. Een gedwongen winkelnering
is dus zeker niet de bedoeling.Over de onbemande vliegtuigen is reeds met de Kamer gesproken. Het blijft
een kwestie van keuzes maken. Het innovatieprogramma inzake veiligheid, waar
interne en externe veiligheid samenkomen, is een spoor binnen de DIS dat nog
verder kan worden uitgewerkt. Hierbij kan de vraag aan de orde komen welke
(innovatieve) ontwikkelingen bij Defensie ook kunnen worden benut voor binnenlandse
veiligheid. Het thema van de onbemande vliegtuigen zou hier wellicht kunnen
terugkomen, maar hierover is op voorhand niets te zeggen.Nadere gedachtewisselingDe heer Roland Kortenhorst (CDA) vindt het
jammer dat de minister een kosten-batenanalyse van de CODEMA-regeling niet
ziet zitten omdat dit niet past binnen het beleid van generieke regelingen.
Het gaat de heer Kortenhorst om een gelijkwaardige situatie binnen Europa.
Andere landen zetten zowel generieke als specifieke maatregelen in. Hij blijft
bij zijn verzoek tot een kosten-batenregeling.Uiteraard moet datgene wat de krijgsmacht nodig heeft, bepalend zijn voor
de keuze van het materieel. Toch zou het goed zijn om samen met de industrie
op een breed terrein, ook aan de aanbodzijde, in kaart te brengen waar het
launching-customerschap een rol zou kunnen spelen, ook gericht op het buitenland
en niet alleen projectgekoppeld. Hopelijk zal de lijst die de staatssecretaris
naar de Kamer stuurt, zijn voorzien van commentaar van de industrie zelf.Mevrouw Van Velzen (SP) stelt vast dat zij
nog steeds geen beeld heeft van de financiële ondersteuning van de overheid
aan de Nederlandse defensiegerelateerde industrie. Kan hierover toch meer
duidelijkheid worden geboden?Het wapenexportbeleid voor componenten blijft vragen oproepen. Als inderdaad
bekend is waar de componenten terechtkomen, wil mevrouw Van Velzen daarin
graag inzicht hebben.Met de vier patrouilleschepen is een bedrag van 467,8 mln. gemoeid. De
vorige staatssecretaris zei dat de contacten van de industrie met het parlement
tot deze aanschaf hebben geleid. Dit zat niet in de planning en heeft geleid
tot een kostenoverschrijding. Deelt de staatssecretaris deze mening van zijn
voorganger?Mevrouw Eijsink (PvdA) sluit zich aan bij
het verzoek van de heer Kortenhorst om de CODEMA-regeling opnieuw te bekijken.De DIS is een middel tot een doel en geen doel op zich. Het is jammer
dat bijvoorbeeld het R&D-beleid tijdens dit overleg niet goed uit de verf
is gekomen. De beleidsbrief Wereldwijd Dienstbaar bevat doelen en moet dienen
als controlesysteem. Nu wordt te veel gekeken naar aparte puzzelstukjes. Het
zal allemaal toch concreter moeten.Kan de regering specifieker ingaan op de instandhouding en Maintenance
Valley? Hoe ver kan hierin worden gegaan?Mevrouw Eijsink was aanwezig bij de eerdergenoemde toespraak van de vorige
staatssecretaris en kan zich vinden in de gevoelens van mevrouw Van Velzen
op dit vlak.De heer Boekestijn (VVD) is verheugd dat de
minister de compensatieregeling alleen wil afschaffen als daadwerkelijk de
toegang tot andere markten wordt toegezegd. Hij sluit zich aan bij de opmerkingen
van de heer Kortenhorst over de CODEMA-regeling. Een level playing field is
van belang.De concretisering van de DIS moet snel tot stand komen door middel van
projecten.De opmerkingen van de staatssecretaris over de onbemande vliegtuigen in
relatie tot het innovatieprogramma inzake veiligheid, klinken als muziek in
de oren.De minister herhaalt in het kader van de CODEMA-regeling
dat de Kamer uitdrukkelijk als wens heeft uitgesproken dat specifieke regelingen
worden gestaakt. Zij is niet van plan om een nieuwe specifieke regeling te
maken. Hiervoor is ook geen budget beschikbaar. De opmerking dat andere landen
zowel generiek als specifiek beleid hebben, kan zij bevestigen noch ontkennen.
De minister zegt toe, te bekijken of dit daadwerkelijk het geval is. Ook kan
zij de Kamer een overzicht schetsen van de gebeurtenissen voorafgaand aan
de afschaffing van de CODEMA-regeling, maar verder wil zij niet gaan.Een uitsplitsing van de middelen voor innovatie vereist dat wordt aangegeven
wat civiel is en wat militair is. Dit is veel werk en het is maar de vraag
hoe betrouwbaar de gegevens zullen zijn. Regelmatig worden er interdepartementale
beleidsonderzoeken (IBO’s) gehouden over het totale instrumentarium;
de minister zou het daarbij willen laten.De wapenexport valt binnen de portefeuille van de staatssecretaris van
Economische Zaken. In december 2007 heeft een algemeen overleg over dit onderwerp
plaatsgevonden, waarbij is gesproken over de controle op de eindbestemmingen.
Deze controle ligt bij het ministerie van Economische Zaken. Afgesproken is
dat als er wordt geleverd aan een andere Europese lidstaat, die lidstaat verantwoordelijk
is voor eventueel verder transport. Als Nederland onderdelen levert aan de
Verenigde Staten, zoals bij het JSF-project, heeft de regering daar geen zicht
op. Dat soort afspraken is met de Verenigde Staten niet te maken.De staatssecretaris benadrukt in het kader
van de discussie over de CODEMA-regeling dat er nu meer geld beschikbaar is
door het gebruikmaken van veel meer innovatie-instrumenten. Hij wijst nogmaals
op het innovatieprogramma inzake veiligheid waarvoor 3 keer 18
mln. beschikbaar is gesteld. Dit is extra geld dat ook ten gunste kan komen
van de defensie-industrie. Er zitten veel kansen in de overlap met externe
veiligheid.Een specifiek overzicht van de kosten zoals gevraagd door mevrouw Van
Velzen is niet mogelijk, mede omdat het deels om vertrouwelijke gegevens gaat.In het maken van een lijst over launching-customerschap moet ook de industrie
een rol spelen.Het raketschild is een containerbegrip en geen specifiek product. Voor
de luchtdoelverdediging zijn er de Patriots en bepaalde ontwikkelingen daarin.
De Kamer is op de hoogte van wat op dat vlak wordt geïnnoveerd en geïnvesteerd.De staatssecretaris zegt toe, zich nog eens te buigen over de uitlatingen
van zijn voorganger over de patrouilleschepen. Met de kennis van nu is hij
blij dat Nederland is overgegaan tot de aanschaf van deze schepen.Inzake de discussie over de componenten is de staatssecretaris verantwoordelijk
voor de verkoop van defensiematerieel. Zijn opmerkingen in eerste termijn
hadden daarop betrekking.Toezeggingen– De minister van Economische Zaken stuurt de Kamer een historisch
overzicht over de CODEMA-regeling toe, en informeert de Kamer over regelingen
in andere (EU) landen.– De staatssecretaris van Defensie stuurt de Kamer samen met het
bedrijfsleven een concretisering toe van de Defensie Industrie Strategie voor
wat betreft instandhouding, de zes benoemde categorieën, en een lijst
met producten en diensten voor het launching customerschap. De Kamer ontvangt
dit binnen twee maanden.– De minister van Economische Zaken informeert de Kamer over actuele
cijfers over spin-off- en spill-overeffecten.De voorzitter van de vaste commissie voor Defensie,Van BaalenDe voorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken,Kraneveldt-van der VeenDe griffier van de vaste commissie voor Defensie,De LangeXNoot1Samenstelling:Leden: Van Bommel (SP), Van der Staaij (SGP), Poppe (SP), Van Baalen (VVD),
voorzitter, Ferrier (CDA), Roland Kortenhorst (CDA), Van Velzen (SP), Haverkamp
(CDA), Blom (PvdA), ondervoorzitter, Eijsink (PvdA), Van Dam (PvdA), Kraneveldt-van
der Veen (PvdA), Griffith (VVD), Irrgang (SP), Knops (CDA), Willemse-van der
Ploeg (CDA), Jacobi (PvdA), Boekestijn (VVD), Brinkman (PVV), Voordewind (ChristenUnie),
Pechtold (D66), Van Gennip (CDA), Ten Broeke (VVD), Peters (GroenLinks) en
Thieme (PvdD).Plv. leden: Lempens (SP), Van der Vlies (SGP), Polderman (SP), Van Beek
(VVD), Ormel (CDA), Jonker (CDA), De Wit (SP), Jan de Vries (CDA), Roefs (PvdA),
Wolbert (PvdA), Smeets (PvdA), Arib (PvdA), Blok (VVD), Roemer (SP), De Nerée
tot Babberich (CDA), Samsom (PvdA), Van der Burg (VVD), Wilders (PVV), Wiegman-van
Meppelen Scheppink (ChristenUnie), Van der Ham (D66), Omtzigt (CDA), Teeven
(VVD), Vendrik (GroenLinks) en Ouwehand (PvdD).XNoot2Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), Schreijer-Pierik (CDA), Vendrik (GroenLinks),
Ten Hoopen (CDA), Roland Kortenhorst (CDA), Hessels (CDA), ondervoorzitter,
Van der Ham (D66), Van Velzen (SP), Aptroot (VVD), Smeets (PvdA), Samsom (PvdA),
Dezentjé Hamming (VVD), Kraneveldt-van der Veen (PvdA), voorzitter,
Irrgang (SP), Jansen (SP), Biskop (CDA), Ortega-Martijn (ChristenUnie), Blanksma-van
den Heuvel (CDA), Van der Burg (VVD), Graus (PVV), Zijlstra (VVD), Besselink
(PvdA), Gesthuizen (SP), Ouwehand (PvdD), Vos (PvdA).Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Jan Jacob van Dijk (CDA), Duyvendak
(GroenLinks), Van Vroonhoven-Kok (CDA), Van Gennip (CDA), De Rouwe (CDA),
Koşer Kaya (D66), Ulenbelt (SP), Blok (VVD), Boelhouwer (PvdA), Kalma
(PvdA), Weekers (VVD), Van Dam (PvdA), Karabulut (SP), Luijben (SP), De Nerée
tot Babberich (CDA), Cramer (ChristenUnie), Atsma (CDA), De Krom (VVD), Madlener
(PVV), Nicolaï (VVD), Blom (PvdA), Gerkens (SP), Thieme (PvdD) en Heerts
(PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31125-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl