Wijziging van Boek 1 BW i.v.m. het gezamenlijk gezag van rechtswege bij geboorte tijdens geregistreerd partnerschap; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27047, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

04-07-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

27047 nr. 5

28-06-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamALGEMEEN1. Inleiding2. Huidige regeling: wie kunnen gezamenlijk gezag uitoefenen3. Gezamenlijk gezag van rechtswege bij geregistreerd
partnerschapARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGArtikel 253aaArtikel 253saOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27047Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 67 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 047Wijziging van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek in verband met het gezamenlijk
gezag van rechtswege bij geboorte tijdens een geregistreerd partnerschapnr. 5NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 28 juni 2000ALGEMEEN1. InleidingHet verheugt mij dat de leden van de fracties van PvdA, VVD, D66 en GroenLinks
de voorgestelde wetswijziging ondersteunen en instemmen met (de strekking
van) het wetsvoorstel. De leden van de CDA-fractie wijzen het uitgangspunt
van het onderhavige wetsvoorstel dat het gezag over een kind dat binnen een
geregistreerd partnerschap wordt geboren, van rechtswege ontstaat met kracht
af. Regel wordt naar het oordeel van deze leden wat uitzondering zou behoren
te zijn. Regel zou moeten zijn dat de rechter een beslissing neemt over het
gezag in die gevallen dat er geen natuurlijke, biologische verwantschap is.
Deze leden zijn voorts van oordeel dat directe juridische relaties met kinderen
alleen uit een huwelijk behoren voort te vloeien. Graag ga ik op deze benadering
hieronder nader in. De leden van de SGP-fractie zien dit wetsvoorstel terecht
in het verlengde van de wetgeving inzake het geregistreerd partnerschap en
gezamenlijk gezag en gezamenlijke voogdij. Ook de leden van de fracties van
GPV en RPF zien dit wetsvoorstel in deze lijn. Met dit wetsvoorstel worden
verdere familierechtelijke gevolgen aan het geregistreerd partnerschap verbonden.
Dat is naar het oordeel van deze leden een stap in de verkeerde richting.
Op de opmerkingen van deze leden ga ik hieronder graag dieper in.De leden van de PvdA-fractie merkten op dat zij moeite hebben met de wijze
waarop omgegaan wordt met bepaalde ficties in het personen- en familierecht.
Graag zet ik nog eens uiteen dat het in het personen- en familierecht niet
gaat om ficties. Ficties zijn toestanden of situaties die onweerlegbaar voor
waar worden gehouden, terwijl zij dat niet hoeven te zijn. In het familierecht
zijn de aannames waarvan in het bijzonder in het afstammingsrecht wordt uitgegaan,
steeds weerlegbaar. De aannames in het afstammingsrecht zijn gebaseerd op
de biologische werkelijkheid dat een kind uit de gemeenschap van een man en
een vrouw ontstaat. Op grond daarvan wordt verondersteld dat de echtgenoot
van de moeder de vader van het kind is. Blijkt dat niet het geval te zijn,
dan kan het vaderschap worden ontkend. Zo wordt ook verondersteld
dat de erkenner de biologische vader is van het kind. Mocht dat niet het geval
blijken te zijn, dan kan de erkenning vernietigd worden. Op deze uitgangspunten
die aansluiten bij de biologische werkelijkheid is het geldende familierecht
gebouwd. Dat er daarnaast een werkelijkheid is van kinderen die worden verzorgd
en opgevoed door twee vrouwen of twee mannen leidt er in het familierecht
toe dat er naast het bestaande juridische kader, gebaseerd op de biologische
werkelijkheid, een nieuw juridisch kader ontstaat, gebaseerd op een sociale
werkelijkheid. Voor dat kader wordt gebruik gemaakt van juridische figuren
uit het bestaande kader. De wetgeving inzake het gezamenlijk gezag en de gezamenlijke
voogdij was een onderdeel van dat kader. Het onderhavige wetsvoorstel is ook
een onderdeel. Een derde onderdeel is het wetsvoorstel inzake de adoptie door
personen van hetzelfde geslacht. Het ontstaan van een nieuw kader naast het
bestaande, gebaseerd op een sociale werkelijkheid die zich aandient, impliceert
dat het bestaande op de biologische werkelijkheid gebaseerde kader in stand
en in tact wordt gelaten. Met vermenging van die kaders wordt buitengewoon
behoedzaam omgegaan.Met de leden van de CDA-fractie ben ik het eens dat een natuurlijke ouder
die het gezag over zijn kind uitoefent en daarmee de verantwoordelijkheid
voor zijn opvoeding heeft, dat gezag nooit van rechtswege ontnomen mag worden.
Dat is een van de uitgangspunten van het huidige familierecht. Dit uitgangspunt
wordt niet verlaten in het onderhavige wetsvoorstel. Alleen in die gevallen
dat er geen andere ouder (in juridische zin) is, kan immers het gezag van
rechtswege toekomen aan de moeder en haar partner als er tussen hen een geregistreerd
partnerschap bestaat. Dit is uitdrukkelijk bepaald in de artikelen 253aa en
253sa.Het wetsvoorstel betekent inderdaad dat in bepaalde gevallen de familierechtelijke
relatie tussen een kind dat binnen een geregistreerd partnerschap wordt geboren
en zijn ouder(s) vanaf het moment van de geboorte betekenis krijgt. Tot nu
toe ontstaat er door de geboorte binnen een geregistreerd partnerschap niet
automatisch een relatie tussen de geregistreerde partner van de moeder en
het kind. De mannelijke geregistreerde partner van de moeder is, naar men
mag veronderstellen, de vader van het kind. Hij kan het kind erkennen en samen
kunnen zij naar huidig recht door aantekening in het gezagsregister het gezag
gaan uitoefenen.De vrouwelijke geregistreerde partner van de moeder zal naar huidig recht
samen met de moeder een verzoek tot de rechter kunnen richten tot gezamenlijke
gezagsuitoefening. De partner van de moeder dient in een nauwe persoonlijke
betrekking tot het kind te staan. Het verzoek wordt toegewezen, tenzij een
dergelijke beslissing – geparafraseerd – onaanvaardbare risico's
voor het kind met zich zou brengen.Het gaat in dit wetsvoorstel steeds om geregistreerde partners. Zij hebben
de stap tot formalisering van hun relatie gezet. Zij wilden hun relatie naar
buiten toe, ook tegenover de overheid, kenbaar maken. Zij hebben de gevolgen
die deze relatie heeft, geaccepteerd. Aangenomen mag worden dat, gelet op
dit alles, hun relatie een duurzaam karakter heeft. Als nu binnen die duurzame,
geformaliseerde relatie een kind wordt geboren en het kind staat niet in familierechtelijke
betrekking tot een andere ouder, dan mag verondersteld worden dat de geregistreerde
partners gezamenlijk duurzaam de verantwoordelijkheid voor dit kind willen
dragen. Het is in het belang van het kind dat deze verantwoordelijkheid vanaf
zijn geboorte juridisch erkenning kan krijgen. Hiervan uitgaande is voorgesteld
het gezamenlijk gezag van rechtswege te doen ontstaan. Ik hoop met het bovenstaande
de achter dit wetsvoorstel liggende redenen duidelijk te hebben gemaakt.De leden van de GroenLinks-fractie wilden graag weten of ooit de haalbaarheid
en wenselijkheid onderzocht is van de mogelijkheid voor devrouwelijke
partner van een vrouw om het kind dat binnen hun relatie geboren wordt te
erkennen. Daarmee zou naar het oordeel van deze leden pas echt gelijkwaardigheid
tussen de verschillende ouders kunnen ontstaan. Het antwoord op deze vraag
luidt ontkennend om redenen als hierboven in reactie op een opmerking van
de leden van de PvdA-fractie uiteengezet.De leden van de SGP-fractie vroegen of hun zienswijze juist is dat de
in de wetgeving met betrekking tot het geregistreerd partnerschap en die met
betrekking tot het gezamenlijk gezag en de gezamenlijke voogdij uitgezette
lijnen in het onderhavige wetsvoorstel worden doorgetrokken, in die zin dat
enkele eisen die tot dusver aan het verwerven van het gezamenlijk gezag zijn
verbonden, worden verlaten. Zoals hierboven in antwoord op opmerkingen van
de leden van de CDA-fractie is aangegeven, is in dit wetsvoorstel uitgegaan
van het bestaan van het geregistreerd partnerschap als instituut. Voorwaarde
voor het doen ontstaan van gezamenlijk gezag van rechtswege is de geboorte
binnen een geregistreerd partnerschap, dus binnen een naar buiten kenbaar
gemaakte, duurzame relatie. Als er binnen een dergelijke relatie een kind
wordt geboren, mag men veronderstellen dat de moeder en haar partner gezamenlijk
de verantwoordelijkheid voor dit kind willen dragen en de daarbij behorende
rechten en plichten willen uitoefenen. Het ontstaan van die gezamenlijke verantwoordelijkheid,
het gezamenlijk gezag, is nu nog afhankelijk van een aantekening in het gezagsregister
dan wel een gezamenlijk verzoek van de ouder en zijn partner daartoe en een
daarop volgende positieve beslissing van de rechter. Als de vraag gesteld
wordt of deze drempels voor de verkrijging van gezamenlijk gezag in de gevallen
waarom het hier gaat (geboorte binnen een geregistreerd partnerschap, er is
geen familierechtelijke betrekking tot een andere ouder) in het belang van
het kind gerechtvaardigd zijn, dan luidt het antwoord hierop naar mijn mening
ontkennend.Ik merk naar aanleiding van de concrete vraag van de leden van de SGP-fractie
nog op dat de eisen die zij noemen voor de verkrijging van gezamenlijk gezag,
te weten dat de ouder die het gezag alleen uitoefent dat gedurende ten minste
drie jaren heeft gedaan en dat beiden gedurende ten minste een jaar het kind
gezamenlijk hebben verzorgd en opgevoed, alleen gelden in die gevallen dat
er een andere ouder is die in familierechtelijke betrekking tot het kind staat
(zie artikel 253t, tweede lid, aanhef, Boek 1 B.W.1
). In deze gevallen wordt het gezamenlijk gezag niet van rechtswege verkregen.Deze leden vroegen een nadere toelichting op een zin in de memorie van
toelichting. In deze zin wordt een argument voor de automatische verkrijging
van het gezamenlijk gezag gegeven, namelijk dat daardoor wordt voorkomen dat
er gedurende bepaalde tijd na de geboorte geen gezag is, als de ouder die
het gezag heeft iets overkomt. Daarmee wordt gedoeld op de thans bestaande
situatie dat de moeder vanaf de geboorte het gezag over het kind heeft. Haar
partner van hetzelfde of andere geslacht heeft naar huidig recht op het tijdstip
van de geboorte geen gezag over het kind. Als de moeder kort na de geboorte
zou overlijden, ontstaat er een gezagsvacuüm. De rechter zal dan moeten
beslissen wie met het gezag belast wordt (vgl. artikel 253b, eerste lid, jo
253g, eerste lid). Een dergelijk gezagsvacuüm wordt voorkomen in het
geval vanaf de geboorte van rechtswege de moeder en haar geregistreerde partner
gezamenlijk het gezag uitoefenen. In dat geval is artikel 253f van toepassing,
indien het gaat om geregistreerde partners van verschillend geslacht die beiden
de ouder zijn van het kind, dan wel artikel 253x, indien het betreft twee
partners van hetzelfde geslacht.In het hiervoor gegeven antwoord is een concreet geval genoemd van een
gezagsvacuüm dat ontstaat wanneer het gezag bij de moeder alleen berust
en zij overlijdt. De leden van de SGP-fractie vroegen om een dergelijk
concreet voorbeeld. De noodzaak van bij voorbeeld vertegenwoordiging van het
kind dat erfgenaam is van zijn moeder, toont de onwenselijkheid van een dergelijk
gezagsvacuüm aan.Als hierboven al aangestipt, zagen de leden van de fracties van GPV en
RPF het onderhavige wetsvoorstel als een stap in de verkeerde richting. Daarnaast
zagen zij ook de noodzaak van het onderhavige wetsvoorstel niet in. Zij merkten
op dat de huidige wet al de mogelijkheid biedt van gezamenlijke gezagsuitoefening
door middel van een aantekening in het gezagsregister. Daarbij gaven zij aan
dat deze procedure in ieder geval nog in enigermate duidelijk maakt, dat van
een normale relatie tussen ouders en kinderen geen sprake is. Ik respecteer
de uit deze laatste zin kennelijk voortvloeiende opvatting van deze leden
dat van een «normale» relatie tussen ouders en kinderen alleen
gesproken kan worden als kinderen binnen een huwelijk geboren zijn. Niettemin
komt mij deze uitlating tegenover alle ongehuwd samenlevende ouders en kinderen
als minder passend voor. De relatie tussen ongehuwd samenlevende ouders en
hun kinderen zal zich in het algemeen immers niet onderscheiden van de relatie
tussen gehuwd samenlevende ouders en hun kinderen.Voor de achter het wetsvoorstel liggende gedachten en redenen verwijs
ik graag naar het hierboven gegeven antwoord op een vraag van de leden van
de CDA-fractie.2. Huidige regeling: wie kunnen gezamenlijk gezag uitoefenenDe leden van de PvdA-fractie vernamen graag in hoeverre een verschil in
rechtsgevolgen tussen situaties die in emotioneel en praktisch opzicht sterk
op elkaar lijken kan worden gerechtvaardigd. Deze leden gaven aan dat door
het gezag van rechtswege geen familierechtelijke betrekking tussen het kind
en de partner van de moeder tot stand komt. Het gaat dan om de partner van
hetzelfde geslacht. Tussen ouders en hun kinderen bestaat een familierechtelijke
betrekking. Deze betrekking impliceert een aantal rechtsgevolgen. De leden
van de PvdA-fractie noemden rechtsgevolgen op het terrein van het erfrecht,
het naamrecht en het nationaliteitsrecht. Deze rechtsgevolgen gelden niet
vanaf het tijdstip van de geboorte in de relatie tussen het kind en de geregistreerde
partner van hetzelfde geslacht van de moeder. Zij gaan echter wel gelden,
zo merk ik op, zodra het kind door de partner van hetzelfde geslacht van de
moeder is geadopteerd. Het wetsvoorstel inzake de adoptie door personen van
hetzelfde geslacht (Kamerstukken II 1998/99, 26 673, nrs. 1–2)
beoogt deze vorm van adoptie in Nederland te introduceren. Dat er (tijdelijke)
juridische verschillen zijn in de situatie van enerzijds een kind dat uit
een relatie van twee personen van verschillend geslacht wordt geboren, die
beiden de ouder zijn van het kind en anderzijds een kind dat binnen een relatie
(maar niet uit een relatie) van twee vrouwen wordt geboren, vloeit voort uit
het ontbreken van een biologische band tussen de vrouwelijke partner van de
moeder en het kind. Die biologische band met de vader is er ook niet altijd
als een kind uit een relatie van twee personen van verschillend geslacht wordt
geboren, maar als regel mag het bestaan daarvan verondersteld worden. In ieder
geval staat vast dat de biologische band met de vrouwelijke partner van de
moeder er niet is. Er is altijd een derde nodig om het kind geboren te doen
worden. Dit ontbreken van een biologische band leidt ertoe dat de rechtvaardiging
voor het ontstaan van een familierechtelijke betrekking niet aan een dergelijke
band kan worden ontleend. Het bestaan van een andere band zal moeten worden
aangetoond. In het adoptierecht wordt daarom bij voorbeeld als voorwaarde
gesteld dat het kind ten minste een jaar is verzorgd en opgevoed door de ouder
en zijn partner. De weg van de adoptie leidt er tevens toe dat met de positie
van de derde die steeds in het spel is, zo nodig rekening gehouden kan worden.
Ik hoop hiermee duidelijk te hebben gemaakt waarom er een verschil
in rechtsgevolgen bestaat tussen situaties die in emotioneel en praktisch
opzicht sterk op elkaar kunnen lijken.De leden van de CDA-fractie vroegen of het niet altijd zo is dat, indien
het geregistreerd partnerschap een verbintenis tussen twee natuurlijke ouders
betreft, bij overlijden de andere ouder van rechtswege het gezag krijgt. Zij
vroegen voorts in welk geval het gezag niet van rechtswege is toegekend aan
de andere ouder. Hebben het huwelijk en het geregistreerd partnerschap in
deze gevallen niet dezelfde werking?Zoals de leden van de CDA-fractie terecht veronderstellen hebben huwelijk
en geregistreerd partnerschap in de verhouding tot kinderen, ook als het gaat
om een geregistreerd partnerschap van twee personen van verschillend geslacht,
niet dezelfde werking. In principe heeft het geregistreerd partnerschap geen
gevolgen voor de verhouding tot kinderen. Dit impliceert dat als een kind
wordt geboren uit een geregistreerd partnerschap van twee personen van verschillend
geslacht dit kind alleen in familierechtelijke betrekking staat tot de moeder.
Het kind komt in familierechtelijke betrekking tot de man te staan door erkenning.
Een erkenning impliceert echter niet de automatische verkrijging van het gezag.
Het gezamenlijk gezag wordt door de moeder en de erkenner verkregen door aantekening
van het gezamenlijk gezag in het gezagsregister. Dat kan eerst na de geboorte
gebeuren. Dit betekent dat, als de moeder kort na de geboorte overlijdt, er
een gezagsvacuüm ontstaat. Overigens geldt dit, ongeacht of de ouders
een geregistreerd partnerschap zijn aangegaan. De opmerking van de leden van
de CDA-fractie dat de regering in feite stelt dat het geboren worden binnen
een geregistreerd partnerschap niet in het belang van het kind is, deel ik
dan ook niet.Deze leden vroegen voorts welke andere oorzaken dan de toepassing van
de artikelen 246, 266 en 269 reden zouden kunnen vormen voor het niet toekennen
van het gezag of het ontnemen van het gezag aan de andere ouder. Een ouder
wordt geen gezag toegekend, dan wel verliest het gezag, indien hij om een
van de in artikel 246 genoemde redenen onbevoegd is tot het gezag. Voor het
overige verliest een ouder het gezag bij ontheffing of ontzetting. Ten slotte
kan een rechterlijke beslissing inzake het gezag steeds gewijzigd worden.
Daarbij geldt dat het gezag van een ouder, als er een andere juridische ouder
is, slechts naar deze kan overgaan. Het gezag kan dan niet aan een derde toekomen.
Ten slotte kan het gezamenlijk gezag dat een gescheiden ouderpaar is blijven
uitoefenen of dat een niet met elkaar gehuwd of gehuwd geweest zijnd ouderpaar
gezamenlijk uitoefent, gewijzigd worden in die zin dat het gezag aan een van
beide ouders toekomt.In het geval er geen ouders meer zijn of beide ouders onbevoegd zijn tot
het gezag, dan wel ontheven van of ontzet zijn uit het gezag, wordt een voogd
benoemd. Een voogd is altijd een derde die met het gezag is belast. Als binnen
een geregistreerd partnerschap een kind wordt geboren en de moeder overlijdt
voordat door middel van aantekening in het gezagsregister is voorzien in gezamenlijke
gezagsuitoefening of voordat een rechterlijke beslissing inzake het gezamenlijk
gezag van de ouder met zijn partner, die niet de ouder is, in kracht van gewijsde
is gegaan, zal de rechter moeten voorzien in het gezag (artikel 253g, eerste
lid). De rechter kan de andere ouder, indien deze er is, met het gezag belasten
dan wel een voogd daarmee belasten. Zoals de leden van de CDA-fractie terecht
opmerkten, kan de partner van de ouder, die niet zelf de ouder is, met het
gezag worden belast. Maar steeds is in deze gevallen een rechterlijke beslissing
nodig en dat kost tijd. Zoals hiervoor in antwoord op een vraag van de leden
van de SGP-fractie onder punt 1, inleiding, is opgemerkt, zal, als de moeder
is overleden, het kind erfgenaam zijn en is het in dat verband gewenst en
noodzakelijk dat in het gezag is voorzien. Als een kind niet onder het wettelijk
vereiste gezag staat en het ter voorkoming van ernstig gevaar voor de zedelijke
of geestelijke belangen of voor de gezondheid van de minderjarige
dringend en onverwijld noodzakelijk is, kan door de rechter in de voorlopige
voogdij worden voorzien (artikel 241). Een dergelijke maatregel wordt, gelet
op de gronden, slechts in noodgevallen toegepast.De leden van de CDA-fractie vroegen wanneer het inzicht is ontstaan dat
de rechtspositie van het kind geboren binnen een geregistreerd partnerschap
niet gelijk is aan die van een kind geboren binnen een huwelijk en dat dit
niet in het belang van het kind hoeft te zijn. Zij vroegen eveneens waardoor
dit inzicht is ontstaan.Vooropgesteld zij dat bij de totstandkoming van het geregistreerd partnerschap
steeds is aangegeven dat deze figuur geen gevolgen zou hebben voor de verhouding
tot kinderen die binnen het geregistreerd partnerschap worden geboren of worden
verzorgd en opgevoed. De wetgever is zich hiervan steeds bewust geweest. Daarmee
is niet gezegd dat iedere ongelijkheid in rechtspositie van het kind geboren
binnen een huwelijk in vergelijking met een kind geboren binnen een geregistreerd
partnerschap, deze laatste rechtsfiguur te kort doet schieten, hetgeen de
leden van de CDA-fractie lijken te veronderstellen. Het verbinden van rechtsgevolgen
aan het geregistreerd partnerschap die de verhouding tot kinderen betreffen,
zoals in dit wetsvoorstel wordt gedaan, is een verstrekkende stap. Deze stap
is, zoals in de memorie van toelichting aangeduid, ingegeven door het rapport
inzake de openstelling van het burgerlijk huwelijk voor personen van hetzelfde
geslacht (commissie Kortmann). In de inleiding (punt 1) is de achtergrond
van deze stap aangeduid. Als binnen een geregistreerd partnerschap, dat gekenschetst
kan worden als een duurzame, naar buiten toe kenbaar gemaakte relatie, een
kind wordt geboren, mag men veronderstellen dat de moeder en haar partner
gezamenlijk de verantwoordelijkheid voor dit kind willen dragen en de daarbij
behorende rechten en plichten willen uitoefenen. Het is dan de vraag of de
bestaande drempels om die verantwoordelijkheid gezamenlijk te kunnen uitoefenen
in de gevallen waarom het in dit wetsvoorstel gaat, in het belang van het
kind zijn.Ik acht het zeer onwaarschijnlijk dat partners de rechtsfiguur van het
geregistreerd partnerschap zouden kiezen, omdat aan het geregistreerd partnerschap
thans geen gezamenlijk gezag van rechtswege over kinderen die tijdens het
geregistreerd partnerschap worden geboren, is verbonden, zoals de leden van
de CDA-fractie lijken te veronderstellen. Uit de quick scan over het geregistreerd
partnerschap (een exemplaar van het rapport is gevoegd bij de memorie van
toelichting bij het wetsvoorstel tot openstelling van het huwelijk, Kamerstukken
II 1998–99 26 672, nr. 3), die aan het einde van het eerste jaar
van het bestaan van deze figuur is verricht, blijkt niet dat een dergelijk
motief bij het aangaan van een geregistreerd partnerschap een rol heeft gespeeld.
Omdat het motief dat deze leden noemen, naar mijn oordeel geen rol speelt
bij het aangaan van een geregistreerd partnerschap, behoeft de vervolgens
door deze leden gestelde vraag of een dergelijk motief niet meer te billijken
is, geen beantwoording.Er is, anders dan de leden van de CDA-fractie veronderstellen, in het
algemeen geen vrees dat bij geboorte van een kind binnen een geregistreerd
partnerschap, adequate gezagsuitoefening, zal ontbreken. Voorts laten aanstaande,
niet met elkaar gehuwde ouders, zich in het algemeen goed voorlichten over
de gevolgen voor het kind in verband met het ongehuwd zijn. In de brochures
over het geregistreerd partnerschap is duidelijk aangegeven dat deze rechtsfiguur
geen gevolgen heeft voor de betrekkingen met kinderen. Een en ander acht ik
op dit moment voldoende.De leden van de CDA-fractie vroegen in dit verband ten slotte of er voorbeelden
te noemen zijn van geschonden belangen van kinderen geboren binnen een geregistreerd
partnerschap. Concrete voorbeelden zijn mij niet bekend op dit moment. De leden van de CDA-fractie merkten op dat zij bij de behandeling van
de Wet geregistreerd partnerschap hebben aangegeven dat zij het partnerschap
wilden voorbehouden aan paren van hetzelfde geslacht, juist omdat een binnen
een geregistreerd partnerschap van twee personen van verschillend geslacht
geboren kind pas na erkenning onder het gezag van beide ouders zou komen te
staan. Naar het oordeel van deze leden ontkende de regering toen nog de door
de leden van de CDA-fractie gesignaleerde problemen. Waarom deed zij dat toen?
Door de indiening van dit wetsvoorstel wordt het gelijk van deze leden aangetoond,
zo merkten zij op, te weten dat de partnerschapsregeling niet in het belang
van het kind is.Graag merk ik hierover op dat de regering zich er destijds ten volle van
bewust is geweest wat de consequenties waren van het feit dat ook aan het
geregistreerd partnerschap van twee personen van verschillend geslacht geen
gevolgen verbonden zouden zijn voor de betrekkingen met kinderen. Dat wil
zeggen dat het geregistreerd partnerschap los stond (en thans nog steeds staat)
van de juridische verhouding die er met een kind, dat binnen het geregistreerd
partnerschap wordt geboren, al dan niet zou kunnen zijn. Gelet hierop is dan
ook de opmerking dat de partnerschapsregeling niet in het belang van het kind
is, niet juist. De regering heeft destijds de vergelijking getrokken met ongehuwd
samenlevenden van verschillend geslacht. Als binnen een dergelijke relatie
een kind wordt geboren, is de rechtspositie van dat kind ten opzichte van
de man niet anders dan van een kind dat binnen een geregistreerd partnerschap
van twee personen van verschillend geslacht wordt geboren. Geconcludeerd is
destijds dat voor het kind het feit van het geregistreerd partnerschap van
minder belang is dan een erkenning en de verkrijging van het gezamenlijk gezag
door middel van een aantekening in het gezagsregister.De leden van de CDA-fractie merkten op dat naar hun oordeel het personen-
en familierecht de laatste jaren veel te gefragmenteerd wordt gewijzigd. Daarnaast
is er naar het oordeel van deze leden sprake van een voortdurende inconsistentie,
omdat eerst het huwelijk niet wordt opengesteld en dan weer wel. Eerst wordt
adoptie door personen van hetzelfde geslacht niet mogelijk, dan weer wel.
Zij vroegen of de thans voorgestelde wijziging een eindpunt van de ontwikkeling
van het geregistreerd partnerschap is. Of zullen er nog meer wijzigingen volgen?Graag reageer ik hierop. Onder het vorige kabinet is voorafgaande aan
de wijzigingen van het naamrecht, het afstammingsrecht, het gezagsrecht en
de invoering van het geregistreerd partnerschap een notitie aan de Tweede
Kamer der Staten-Generaal toegezonden, waarin alle wijzigingen in samenhang
zijn besproken (Notitie Leefvormen, Kamerstukken II 1995/96 22 700, nr.
5). Na de behandeling van deze notitie zijn in de Tweede Kamer der Staten-Generaal
twee moties, die ik speciaal wil noemen, aangenomen. De een had betrekking
op de invoering van de adoptie voor personen van hetzelfde geslacht, de ander
op de openstelling van het huwelijk (Kamerstukken II 1995/96 22 700,
nrs. 14 en 18). De regering werd toen verzocht verder te gaan dan zij in de
notitie had voorgesteld. Conform de motie tot openstelling van het huwelijk
heeft de regering vervolgens de Commissie Kortmann ingesteld. Uit de standpuntbepaling
over het rapport van deze commissie blijkt dat de regering aan haar oorspronkelijke
opvatting over de openstelling van het huwelijk vasthield. Op het terrein
van de adoptie was de regering bereid – in overeenstemming met het unanieme
standpunt van de commissie – een stap verder te gaan (Kamerstukken II
1997/98 22 700, nr. 27). Opnieuw zijn door de Tweede Kamer der Staten-Generaal
twee moties aangenomen, waarin de regering werd verzocht met voortvarendheid
wetgeving tot invoering van adoptie door personen van hetzelfde geslacht en
tot openstelling van het huwelijk in te voeren. Een en ander is onder de aandacht
van de kabinetsinformateur gebracht, gelet op het tijdstip waarop de moties
werden aanvaard, te weten vlak voor de verkiezingen van 1998. In het regeerakkoord is vervolgens opgenomen dat wetgeving tot openstelling van het
huwelijk en invoering van adoptie voor personen van hetzelfde geslacht tot
stand zou worden gebracht.Uit het vorenstaande overzicht kan ik niet afleiden dat de fragmentatie
in het familierecht te groot zou zijn en dat er inconsistent gehandeld zou
worden. Nadat de modernisering van het familierecht in 1998 zijn beslag had
gekregen, is een nieuw traject van wijzigingen in gang gezet dat voortbouwt
op de eerdere modernisering. Van dat nieuwe traject maakt het onderhavige
wetsvoorstel, naast de wetsvoorstellen tot openstelling van het huwelijk en
invoering van de adoptie voor personen van hetzelfde geslacht, deel uit. Zoals
ik in de inleiding al uiteengezet heb, past dit wetsvoorstel in het kader
van de wetgeving inzake het gezamenlijk gezag en de gezamenlijke voogdij,
alsmede de wetgeving tot invoering van de adoptie voor personen van hetzelfde
geslacht.De leden van de CDA-fractie vroegen of dit wetsvoorstel het eindpunt van
de ontwikkeling van het geregistreerd partnerschap is. Ik kan dat niet voorspellen.De leden van de CDA-fractie vroegen of aangegeven kan worden welke verschillen
er nog overblijven tussen het geregistreerd partnerschap van twee personen
van verschillend geslacht voor het geval er binnen de relatie kinderen worden
geboren en het huwelijk. Ik laat in dit verband achterwege de verschillen
die de relatie van de partners onderling betreffen, alsmede de verschillen
die ontstaan doordat het buitenland een geregistreerd partnerschap niet steeds
accepteert en de gevolgen die uit dat partnerschap voortvloeien evenmin steeds
accepteert. Het belangrijkste verschil betreft het ontstaan van de familierechtelijke
betrekking. Indien een kind tijdens het huwelijk wordt geboren, ontstaat de
familierechtelijke betrekking met de moeder en de vader door en op het tijdstip
van de geboorte. Indien een kind tijdens een geregistreerd partnerschap wordt
geboren, ontstaat de familierechtelijke betrekking met de moeder door en op
het tijdstip van de geboorte. De familierechtelijke betrekking met de vader
ontstaat door en op het tijdstip van de erkenning. Indien de erkenning voor
de geboorte geschiedt, is er geen verschil, omdat dan de familierechtelijke
betrekking met de vader door en op het tijdstip van de geboorte ontstaat.
Ik zie, mede gelet op de band en verhouding tussen het geregistreerd partnerschap
voor personen van hetzelfde geslacht en dat voor personen van verschillend
geslacht, geen reden om het geregistreerd partnerschap voor personen van verschillend
geslacht voor zover het betreft de verhouding tot kinderen volledig gelijk
te trekken met het huwelijk.Lang niet alle paren van verschillend geslacht die een geregistreerd partnerschap
aangaan, willen of zullen uit die relatie kinderen krijgen. In het eerste
kwartaal van dit jaar zijn in totaal 637 partnerschappen geregistreerd (eerste
kwartaal vorig jaar: 667). Het aantal partnerschapsregistraties van twee personen
van verschillend geslacht bedroeg 335 (eerste kwartaal vorig jaar: 322). Het
aantal partnerschapsregistraties van twee personen van hetzelfde geslacht
bedroeg 302 (eerste kwartaal vorig jaar: 345). Nu, gelet op de aantallen partnerschapsregistraties
van personen van verschillend geslacht ten opzichte van die van personen van
hetzelfde geslacht, er behoefte blijkt te bestaan aan deze rechtsfiguur naast
het huwelijk, zie ik geen reden om de partnerschapsregistratie voor deze gevallen
te laten vervallen, zoals de leden van de CDA-fractie lijken te suggereren.De leden van de GroenLinks-fractie vroegen naar aanleiding van het gestelde
in de memorie van toelichting dat bij een geregistreerd partnerschap van twee
vrouwen vooral moet worden gedacht aan de situatie dat één van
hen door kunstmatige (donor)inseminatie zwanger is geworden, of de relatie
die de vrouw heeft met de verwekker een rol kan spelen. De enige voorwaarde
is toch dat het kind tijdens het bestaan van het geregistreerd
partnerschap is geboren? Ik merk op dat als tweede voorwaarde geldt dat het
kind niet in familierechtelijke betrekking staat tot een andere ouder. Indien
de verwekker het kind voor de geboorte heeft erkend, staat deze op het tijdstip
van de geboorte in familierechtelijke betrekking tot het kind. In dat geval
ontstaat het gezamenlijk gezag niet van rechtswege. In zoverre kan de relatie
die de aanstaande moeder heeft met de verwekker daarom van belang zijn.3. Gezamenlijk gezag van rechtswege bij geregistreerd
partnerschapDe leden van de PvdA-fractie vernamen graag een nader gemotiveerde onderbouwing
om af te wijken van het advies van de commissie Kortmann waar het gaat om
de verkrijging van gezamenlijk gezag door twee mannen via aantekening in het
gezagsregister.De situatie van twee geregistreerde partners van het mannelijke geslacht
die samen een kind wensen te verzorgen en opvoeden verschilt aanmerkelijk
van die van twee geregistreerde partners van het vrouwelijke geslacht die
deze zelfde wens hebben. Binnen de relatie van twee vrouwen kan een kind geboren
worden. Tenzij de donor of de verwekker van het kind dit voor de geboorte
heeft erkend, staat het op het moment van de geboorte alleen in familierechtelijke
betrekking tot de moeder. Als binnen de duurzame, geformaliseerde relatie
van het geregistreerd partnerschap een kind wordt geboren en het kind staat
niet in familierechtelijke betrekking tot een andere ouder, dan mag verondersteld
worden dat de partners gezamenlijk duurzaam de verantwoordelijkheid voor dit
kind willen dragen. Op grond hiervan is voorgesteld het gezamenlijk gezag
van rechtswege aan de geregistreerde partners te doen toekomen. Opmerking
verdient dat dit gezamenlijk gezag niet verhindert dat het kind door de bekende
donor of door de verwekker wordt erkend. Het zal dan echter niet mogelijk
zijn dat deze vader samen met de moeder aantekening van gezamenlijke gezagsuitoefening
in het gezagsregister verkrijgt, omdat het gezag door de moeder al gezamenlijk
met een ander wordt uitgeoefend (zie artikel 252, tweede lid, onder e).Als twee partners van het mannelijke geslacht binnen hun duurzame relatie
van het geregistreerd partnerschap een kind willen verzorgen en opvoeden,
zal een vrouw bereid gevonden moeten worden om voor hen een kind te dragen
en te baren (het betreft dan een vorm van draagmoederschap). Het kan echter
ook een kind betreffen uit een eerdere relatie van een van beide geregistreerde
partners dan wel gaan om een pleegkind. Steeds is er de vrouw die in familierechtelijke
betrekking tot het kind staat, steeds is er de moeder. Vanaf het tijdstip
van de geboorte heeft deze, tenzij zij daartoe onbevoegd is, het gezag over
het kind. Dat gezag zal haar eerst ontnomen moeten worden, wil het opgedragen
kunnen worden aan de geregistreerde partners. In deze situaties kan een van
beide geregistreerde partners in familierechtelijke betrekking staan tot het
kind door erkenning of omdat het kind tijdens een eerder huwelijk van deze
partner is geboren.In de situatie dat het kind is geboren uit een eerdere relatie, acht ik
het ongewenst, indien de vader het gezag alleen uitoefent, dat de moeder «buiten
spel» wordt gezet door middel van een aantekening van gezamenlijk gezag
in het gezagsregister door de geregistreerde partners. In die gevallen dient
voor de verkrijging van het gezamenlijk gezag de weg van artikel 253t te worden
gevolgd.Indien de moeder het gezag niet heeft, omdat zij daartoe onbevoegd is,
bij voorbeeld vanwege haar minderjarigheid, zal – tenzij de minderjarige
moeder meerderjarig is verklaard – in afwachting van haar meerderjarigheid
een voogd over het kind worden benoemd. Als een van de geregistreerde partners
het kind heeft erkend, zou ook hij als ouder met het gezag belast kunnen worden.
Het gaat dan naar mijn mening niet aan dat buiten de (nog) niet
bevoegde moeder om het gezamenlijk gezag aan beide geregistreerde partners
zou kunnen toekomen door aantekening in het gezagsregister van hun voornemen
tot gezamenlijke gezagsuitoefening.Indien de moeder is ontheven of ontzet van het gezag, ligt het gezag bij
een voogdij-instelling of bij een natuurlijk persoon die voogd is. Het gezag
zou ook aan een van beide geregistreerde partners kunnen zijn opgedragen,
hetzij als ouder (indien een van beide geregistreerde partners het kind had
erkend), hetzij als voogd. De opdracht tot het gezag is in deze gevallen gebaseerd
op artikel 274, tweede lid, of 275, eerste lid. In deze gevallen zou tegelijk
met de ontheffing of ontzetting door de geregistreerde partners het verzoek
kunnen worden gedaan om gezamenlijk met het gezag belast te worden op grond
van artikel 253t dan wel artikel 282. Het lijkt mij niet juist dat, als de
moeder wordt ontheven of ontzet en een van beide geregistreerde partners met
het gezag wordt belast, vervolgens buiten de moeder om door aantekening van
gezamenlijk gezag in het gezagsregister beide partners met het gezag belast
worden.Ten slotte kan zich nog de situatie voordoen dat de moeder overleden is.
In dat geval is in het gezag voorzien, hetzij door de benoeming van een voogd
(dat kan een familielid zijn, een voogdij-instelling, maar dat zou ook een
van de geregistreerde partners kunnen zijn of zelfs beide), hetzij doordat
het gezag van rechtswege toegekomen is aan de achterblijvende partner die
gezamenlijk met de moeder het gezag uitoefende. Dat zou een van beide geregistreerde
partners kunnen zijn. Als er een derde (niet een van de geregistreerde partners)
tot voogd is benoemd, zal iedere overgang van het gezag naar een andere persoon
naar mijn oordeel via de rechter moeten lopen. Anders zou wel erg gemakkelijk
met het gezag over kinderen geschoven kunnen worden. Wezenlijk is hier dat
de rechter een wijziging in de persoon die het gezag uitoefent, toetst aan
het belang van het kind. Als de geregistreerde partners geen van beiden een
familierechtelijke band met het kind hebben, zou een van hen, maar zouden
ook beiden, gelet op artikel 282, tot voogd benoemd kunnen worden na het overlijden
van de moeder. Die situatie kan zich voordoen als het kind bij voorbeeld al
duurzaam verbleef bij de partners ten tijde van het overlijden van de moeder.Indien het gezag in dit geval tijdens het leven door de geregistreerde
partner en de moeder gezamenlijk werd uitgeoefend, heeft de geregistreerde
partner na het overlijden van de moeder het gezag van rechtswege gekregen.
Hoe de verhouding tussen de achterblijvende gezagsdrager en de moeder is geweest,
zal niet altijd duidelijk zijn, maar het ligt het meest voor de hand dat het
kind uit een relatie van de moeder met de geregistreerde partner is geboren.
Er kunnen bij voorbeeld ook nog andere kinderen zijn die elders worden verzorgd
en opgevoed. Het ligt naar mijn mening in die gevallen niet voor de hand dat
buiten de nabestaanden van de moeder om (bij voorbeeld de andere kinderen
of de ouders van de moeder) beslist wordt dat het gezag over het bij de geregistreerde
partners verblijvende kind door hen gezamenlijk uitgeoefend gaat worden.Ik heb in het bovenstaande een aantal mogelijke en ook waarschijnlijke
gevallen besproken, waarin de gezamenlijke gezagsuitoefening door beide mannelijke
geregistreerde partners aan de orde kan komen. Uiteraard kunnen in de praktijk
gevallen nog weer anders liggen. Ik ben evenwel van oordeel dat het vorenstaande
mij geen aanleiding geeft om terug te komen op mijn eerdere overtuiging dat
voor deze gevallen het advies van de commissie Kortmann niet gevolgd moet
worden. Ik merk daarbij op dat dit advies ook niet naar verschillende zich
voordoende casusposities was uitgewerkt. Ik hoop met het vorenstaande de nadere
onderbouwing te hebben kunnen bieden waarom de leden van de PvdA-fractie vroegen. De leden van de VVD-fractie gingen, evenals hierboven de leden van de
PvdA-fractie nader in op mijn afwijzing om ten aanzien van twee geregistreerde
partners van het mannelijke geslacht het advies van de commissie Kortmann
te volgen. Zij legden mij in dat verband de volgende casus voor. De moeder
van een kind overlijdt. De mogelijkheid kan zich dan voordoen dat zowel haar
partner achterblijft als de biologische vader en diens partner. Deze leden
merkten op dat het in de lijn ligt dat alle drie zich verantwoordelijk zullen
voelen voor het betrokken kind. Voorts merkten zij op dat alle drie volwassenen
dan ook de gelegenheid moeten krijgen aan die verantwoordelijkheid invulling
te geven. Zij vroegen om de raakvlakken tussen verantwoordelijkheid en gezagsuitoefening
nader toe te lichten. Hoe zou aan de verantwoordelijkheid van degene(n) die
het kind feitelijk verzorgt en opvoedt tijdens de procedure waarin over het
gezag wordt beslist, invulling moeten worden gegeven?Ik merk naar aanleiding van de vragen van de leden van de VVD-fractie
in de eerste plaats op dat ook zij vinden dat in gevallen als deze een procedure
tot voorziening in het gezag nodig is. Verder merk ik op dat in Boek 1 van
het Burgerlijk Wetboek de gezagsuitoefening door een of twee personen tezamen
kan geschieden, maar niet door meer dan twee personen tegelijkertijd. Dan
wordt het wel erg ingewikkeld. Het is ook maar de vraag of een dergelijke
situatie het kind de nodige duidelijkheid biedt.In het geschetste geval zou de (mannelijke of vrouwelijke) partner van
de moeder tijdens het leven met haar gezamenlijk het gezag over het kind hebben
kunnen uitoefenen. In dat geval houdt de achterblijvende partner van rechtswege
het gezag alleen na het overlijden van de moeder. Dit vloeit voort uit artikel
253f of uit artikel 253x, eerste lid. De achtergebleven partner zou de juridische
vader van het kind kunnen zijn, ook als hij niet de biologische vader is.
Het ligt voor de hand dat het kind dat feitelijk bij de moeder en haar partner
verbleef, bij die achterblijvende partner alleen zal blijven. De beslissingen
over het kind worden dan ook door deze partner genomen. De biologische vader
en zijn partner zullen zeker betrokken kunnen zijn bij het kind, maar dat
is dan geen betrokkenheid die juridisch gestalte krijgt. Overigens bestaat
de mogelijkheid dat de achtergebleven partner samen met bij voorbeeld de biologische
vader het gezag gaat uitoefenen. Daarover beslist de rechter. Indien het kind
voor en na het overlijden niet bij de moeder en haar achtergebleven partner
verbleef, maar bij de biologische vader en zijn partner, bestaat de mogelijkheid
dat na het overlijden de rechter beslist dat de biologische vader tot voogd
over het kind wordt benoemd. In dat geval is het eveneens mogelijk dat de
partner van de biologische vader samen met hem tot voogd wordt benoemd. Al
met al zal het zeer van de feitelijke situatie van het kind en van de verwachtingen
met betrekking tot de toekomstige verblijfplaats van het kind afhangen wie
primair met het gezag over het kind belast zal zijn of worden na het overlijden
van de moeder. Daarbij dient tevens bedacht te worden dat ook andere familie
van het kind, die bij zijn wel en wee betrokken is, in dit verband een rol
kan en behoort te spelen.De leden van de VVD-fractie beschreven vervolgens een situatie waarin
de biologische moeder en de biologische vader op het tijdstip van de geboorte
beiden geregistreerd staan met een andere partner. Terecht merkten deze leden
op dat volgens het wetsvoorstel het kind onder het gezamenlijk gezag van de
moeder en haar partner zou komen te staan. Overigens is dit in een huwelijkse
situatie niet anders. De moeder en de biologische vader zouden ook beiden
met een ander gehuwd kunnen zijn. Het kind wordt tijdens het huwelijk van
de moeder geboren en staat dan van rechtswege onder het gezag van de moeder
en haar partner. De leden van de VVD-fractie vroegen hoe de verantwoordelijkheden
van derden-partners ten opzichte van het kind dan liggen. In de geschetste
situatie oefenen de moeder en haar partner gezamenlijk de bevoegdheden en
verplichtingen ten aanzien van het kind uit. Die bevoegdheden en verplichtingen
die aan het gezag verbonden zijn, liggen niet bij de biologische vader en
zijn partner. Uiteraard kan er wel feitelijke betrokkenheid van de biologische
vader en zijn partner bij het kind zijn. Maar die heeft geen juridische pendant.
Dat komt omdat in Boek 1 B.W. ervan wordt uitgegaan dat het gezag aan maximaal
twee personen tezamen kan toekomen. Zoals hierboven reeds is aangeduid wordt
het anders wel erg ingewikkeld, terwijl het nog maar de vraag is of een dergelijke
situatie het kind de nodige duidelijkheid biedt.De leden van de CDA-fractie stelden dat het toekennen van het gezag altijd
om een gerechtelijk oordeel vraagt en dat het gezag niet van rechtswege moeten
worden toegekend wanneer beide partners niet ook beiden natuurlijke ouders
van het kind zijn, bij voorbeeld in geval de andere biologische ouder een
bekende donor is. In zijn nogal verstrekkende algemeenheid onderschrijf ik
deze stelling niet. Het zou namelijk betekenen dat, als een kind binnen het
huwelijk langs de weg van kunstmatige inseminatie met behulp van bijvoorbeeld
een bekende donor wordt geboren, het gezag niet van rechtswege aan de echtgenoot
van de moeder zou toekomen. Naar ik aanneem bedoelen de leden van de CDA-fractie
dat ook niet.De leden van de CDA-fractie vroegen of er situaties denkbaar zijn, waarbij
het gezamenlijk gezag niet van rechtswege zal worden toegekend aan twee partners
van het vrouwelijke geslacht. Hierboven heb ik al aangegeven dat, als op het
tijdstip van de geboorte het kind tevens in familierechtelijke betrekking
tot een andere ouder staat, het gezamenlijk gezag niet ontstaat. Dat doet
zich voor als bij voorbeeld de verwekker het kind voor de geboorte heeft erkend.
Door en op het tijdstip van de geboorte ontstaat de familierechtelijke betrekking
met de erkenner. Dan zal niet het gezamenlijk gezag van rechtswege van de
beide vrouwelijke partners ontstaan. Een andere situatie waaraan gedacht kan
worden, is die van de man wiens huwelijk met de moeder binnen 306 dagen voor
de geboorte van het kind is ontbonden door zijn dood. Hij wordt geacht de
vader van het kind te zijn. Ook in dat geval ontstaat het gezamenlijk gezag
niet van rechtswege.Voorts vroegen de leden van de CDA-fractie hoe gedacht wordt over het
buitenspel zetten van de bekende donor die in het leven van het kind een rol
van betekenis kan spelen. Niet zelden, zo vervolgden zij, is het praktijk
dat twee vrouwen een voor hen bekende relatie vragen donor te zijn, zodat
het kind (eventueel later) deze persoon kan leren kennen. Naar mijn oordeel
hoeft de bekende donor door de voorgestelde regeling niet buitenspel gezet
te worden. Het gezamenlijk gezag van beide vrouwen behoeft immers niet te
verhinderen dat de bekende donor contact opbouwt met het kind. Zelfs zou deze
donor het kind kunnen erkennen. Als vader zal hij echter niet het gezamenlijk
gezag met de moeder kunnen gaan uitoefenen. Maar om het vaderschap op enige
afstand invulling te geven, is het ook niet strikt nodig dat het gezag mede
wordt uitgeoefend.De leden van de CDA-fractie gingen vervolgens in op de in de memorie van
toelichting beschreven situatie van twee mannen, van wie de ene gezamenlijk
met de moeder het gezag over het kind uitoefent. De moeder overlijdt vervolgens.
Van rechtswege komt dan het gezag aan de achterblijvende gezagsdrager toe.
Of dit ook de tweede biologische ouder is van het kind, laat ik in het midden.
Dat hoeft niet. Het ligt in een dergelijke situatie naar mijn mening niet
voor de hand dat buiten de nabestaanden van de moeder om (bij voorbeeld andere
kinderen van de moeder of de ouders van de moeder) beslist wordt dat het gezag
over het bij de geregistreerde partners verblijvende kind door hen gezamenlijk
uitgeoefend gaat worden. De leden van de CDA-fractie vroegen naar aanleiding
van deze situatie of niet altijd de rechtspositie en het belang van het kind
en van de tweede, biologische ouder, indien deze in leven en bekend is, in
het geding zijn bij het toekennen van het gezag, ook wanneer het gaat om een partnerschap van twee vrouwen. Bij het toedelen van gezag is inderdaad
steeds de rechtspositie en het belang van het kind betrokken. Dat verhindert
overigens niet dat wettelijk voor bepaalde gevallen het gezag van rechtswege
aan twee personen tezamen wordt toegedeeld. De rechtspositie van de tweede,
biologische ouder, in leven en bekend, zal ook een rol spelen. Maar of de
rechtspositie van deze ouder in die mate bij de toedeling van het gezag betrokken
is dat een toedeling van gezag niet van rechtswege aan twee personen tezamen
zou kunnen geschieden, waag ik te betwijfelen. Dat zou immers bij voorbeeld
kunnen betekenen dat, in geval binnen huwelijk een kind wordt geboren dat
verwekt is met behulp van een bekende donor, het gezamenlijk gezag van de
moeder en haar echtgenoot niet van rechtswege zou kunnen ontstaan, omdat in
een dergelijk geval, gelet op de rechtspositie van de andere, biologische
ouder, de toedeling van het gezag door de rechter zou dienen te geschieden.
Ik verwijs voor dit punt ook graag naar mijn opmerking in antwoord op een
stelling van de leden van de CDA-fractie in de aanvang van hun betoog onder
dit punt van het verslag.De leden van de CDA-fractie vroegen voorts een nadere toelichting op hun
stelling dat, omdat in het wetsvoorstel het advies van de commissie Kortmann
niet consequent wordt opgevolgd, de eigen argumentatie voor het wetsvoorstel
feitelijk wordt ondergraven. Het gezamenlijk gezag ontstaat immers wel van
rechtswege bij twee vrouwen als er binnen een geregistreerd partnerschap een
kind wordt geboren, maar niet als het gaat om twee mannen. Voor de preciese
achter het wetsvoorstel liggende redenen verwijs ik graag naar mijn antwoord
in de inleiding op de aldaar door de leden van de CDA-fractie eerst gestelde
vraag. Voor een nadere toelichting en onderbouwing waarom het advies van de
commissie Kortmann niet is opgevolgd, voorzover het gaat om de positie van
twee mannen die een geregistreerd partnerschap zijn aangegaan en tezamen een
kind (willen) verzorgen en opvoeden, verwijs ik graag naar het antwoord dat
in de aanvang van dit onderdeel 3 is gegeven op een vraag van de leden van
de PvdA-fractie. Uit een en ander vloeit voort dat ik niet van mening ben
dat het eigen betoog is ondergraven.De leden van de CDA-fractie meenden te moeten concluderen dat de regering
het blijkbaar in bepaalde omstandigheden acceptabel vindt dat er slechts één
ouder tijdelijk met het gezag over het kind belast is ook al mocht hem iets
overkomen, in tegenstelling tot de situatie geschetst in de memorie van toelichting
waarin wordt gesteld dat het niet in het belang van het kind is dat er gedurende
een bepaalde periode na de geboorte geen gezag over het kind wordt uitgeoefend,
omdat de ouder die het gezag had, iets is overkomen. Graag merk ik hierover
op dat de conclusies die de leden van de CDA-fractie hier trekken naar mijn
oordeel niet uit de memorie van toelichting bij het onderhavige wetsvoorstel
kunnen worden afgeleid. Als een kind slechts één ouder heeft
die het verzorgt en opvoedt en deze ouder geen partner heeft, is er geen andere
mogelijkheid dan dat het gezag door één ouder wordt uitgeoefend.
Als deze ouder wegvalt, dan zal – hoe nadelig dat ook voor het kind
zou kunnen zijn – er tijdelijk niet in het gezag over het kind zijn
voorzien. De feitelijke situatie die in het onderhavige wetsvoorstel regeling
vindt, ligt heel anders. Er is dan een geregistreerd paar dat gezamenlijk
de verantwoordelijkheid voor het kind kan dragen. Dan doet zich de vraag voor
of het verantwoord is om, als er een tweede verzorger en opvoeder is, en aangenomen
mag worden dat de relatie van betrokkenen een duurzame is, de situatie van
een gezagsvacuüm te laten voortbestaan die nu kan ontstaan, als de moeder
wegvalt en er nog geen rechterlijke beslissing inzake het gezamenlijk gezag
is.De leden van de CDA-fractie merkten als uitvloeisel van de hiervoor vermelde
door hen geformuleerde conclusie op dat een en ander kennelijk alleen opgaat
voor een geregistreerd partnerschap van twee vrouwen. Als het gaat om twee
mannen is het kennelijk wel verantwoord om de tussenkomst van de rechter af
te wachten. De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat het
hier gaat om een ongelijke behandeling van kinderen in identieke situaties
en tevens van vaders en moeders in gelijke situaties. Zij vroegen om een nadere
toelichting. Graag merk ik hierover op dat het maar de vraag is of de desbetreffende
kinderen en vader en moeders in gelijke situaties verkeren. In het ene geval
gaat het immers om kinderen die binnen een geregistreerd partnerschap worden
geboren. In het andere geval gaat het om een kind dat buiten het geregistreerd
partnerschap is geboren, maar waarvan het de bedoeling is dat het binnen een
geregistreerd partnerschap wordt verzorgd en opgevoed. Omdat in de situatie
van de twee mannen het kind buiten het geregistreerd partnerschap wordt geboren,
kan zich een veelheid van situaties voordoen, waarin ook de rechtspositie
van de moeder zelf en haar belangen aan de orde zijn. Op die situaties ben
ik in de aanvang van dit onderdeel van deze nota ingegaan in antwoord op een
vraag van de leden van de PvdA-fractie. Graag verwijs ik daarnaar. Gelet op
de aanmerkelijke verschillen in de situaties van de desbetreffende kinderen
en van de vaders en moeders, ben ik niet van mening dat gesproken kan worden
van ongelijke behandeling. Het gaat immers niet om gelijke gevallen.Voor het antwoord op de vraag van de leden van de CDA-fractie waarom alleen
in het geval van een geregistreerd partnerschap van twee vrouwen het gezamenlijk
gezag van rechtswege ontstaat, verwijs ik graag naar de nadere motivering
die ik in de aanvang van dit onderdeel heb gegeven op een vraag van de leden
van de PvdA-fractie waarom in dit opzicht is afgeweken van het advies van
de commissie Kortmann. Ik merk daarbij nog op dat ook de commissie Kortmann
het gezamenlijk gezag binnen een geregistreerd partnerschap van twee mannen
niet van rechtswege liet ontstaan.De leden van de CDA-fractie gingen voorts in op positie van de alleenstaande
ouder. Zij vroegen waarom de positie van de alleenstaande ouder niet in het
geheel is betrokken, nu een van de argumenten voor het gezamenlijk gezag van
rechtswege het beperken van het risico voor het kind betreft in het geval
de ouder die alleen het gezag over het kind heeft, iets overkomt. Graag herhaal
ik hetgeen ik hiervoor heb opgemerkt in reactie op een conclusie die de leden
van de CDA-fractie uit de memorie van toelichting meenden te kunnen afleiden.
Als een kind slechts één ouder heeft die het verzorgt en opvoedt
en deze ouder geen partner heeft, is er geen andere mogelijkheid dan dat het
gezag door één ouder wordt uitgeoefend. Als deze ouder wegvalt,
dan zal – hoe nadelig dat ook voor het kind zou kunnen zijn –
er tijdelijk niet in het gezag over het kind zijn voorzien. De feitelijke
situatie die in het onderhavige wetsvoorstel regeling vindt, ligt heel anders.
Er is dan een geregistreerd paar dat gezamenlijk de verantwoordelijkheid voor
het kind kan dragen. Dan doet zich de vraag voor of het verantwoord is om,
als er een tweede verzorger en opvoeder is, en aangenomen mag worden dat de
relatie van betrokkenen een duurzame is, de situatie van een gezagsvacuüm
te laten voortbestaan die nu kan ontstaan, als de moeder wegvalt en er nog
geen rechterlijke beslissing inzake het gezamenlijk gezag is. Deze vraag is
ontkennend beantwoord. Dat heeft vervolgens geleid tot het onderhavige wetsvoorstel.De leden van de CDA-fractie vroegen hoe de positie van de vader van een
kind is, wanneer de moeder van het kind een geregistreerd partnerschap met
een vrouw aangaat. Zij vroegen dit, omdat zij stellen dat de positie van de
moeder beschermd wordt, als de vader een geregistreerd partnerschap met een
man aangaat. In het geval dat de leden van de CDA-fractie schetsten, gaat
het om de vader van een kind, dat wil zeggen dat het kind is geboren uit het
huwelijk van de moeder met deze vader of dat het kind door de man is erkend.
Als de moeder vervolgens – uiteraard na ontbinding van haar huwelijk –
een geregistreerd partnerschap aangaat, waarbinnen het kind wordt verzorgd
en opgevoed, zal de partner van de moeder het gezag over het kind samen met
de moeder alleen kunnen krijgen langs de weg van een rechterlijke beslissing,
gebaseerd op artikel 253t. Er zal dan moeten worden voldaan aan
de voorwaarden van het tweede lid van genoemd artikel. Dit betekent dat de
moeder het gezag over het kind gedurende ten minste drie jaren – aaneengesloten –
alleen heeft uitgeoefend en dat het kind gedurende ten minste een jaar door
de moeder en haar partner tezamen is verzorgd en opgevoed. Voorts kan de rechter
het verzoek afwijzen, indien hij – geparafraseerd – van oordeel
is dat gezamenlijk gezag van de moeder en haar geregistreerde partner onaanvaardbare
risico's voor het kind zou opleveren.Wat heeft de ontbinding van het geregistreerd partnerschap (buiten de
rechter om) voor consequenties voor het gezag, zo vroegen de leden van de
CDA-fractie? De beëindiging van het geregistreerd partnerschap, of dat
nu geschiedt bij onderling goedvinden dan wel via de rechter, heeft op zichzelf
geen gevolgen voor de verhouding tot de kinderen. Dit betekent, zoals de leden
van de CDA-fractie terecht veronderstelden, dat het gezamenlijk gezag voortduurt.
Indien het geregistreerd partnerschap bij onderling goedvinden, buiten de
rechter om, wordt beëindigd, en de partners ook een regeling willen met
betrekking tot het gezag over de kinderen, dan zullen zij daartoe de rechter
dienen te benaderen op grond van de overeenkomstige toepassing, ingevolge
het voorgestelde artikel 253sa, van artikel 253n. Ik acht het in het belang
van het kind niet gewenst dat een beslissing over de toekenning van het gezag
aan een van beide partners buiten de rechter om plaatsvindt. Dat is ook de
reden dat ik in artikel 80d geen nieuwe bepaling voorstel met betrekking tot
de verdeling van het gezag over de kinderen. Een nieuw geregistreerd partnerschap
of een nieuw huwelijk van een van beide ex-partners heeft op zichzelf geen
gevolgen voor het gezamenlijk gezag dat wordt uitgeoefend met de ex-partner.
Als in de praktijk het voortbestaan van het gezamenlijk gezag in een dergelijke
situatie problemen oplevert, zal de rechter verzocht moeten worden om het
gezag over de kinderen aan een van beide partners toe te delen.De leden van de CDA-fractie vroegen naar de fiscale effecten van het onderhavige
wetsvoorstel. Het van rechtswege uitoefenen van het gezamenlijk gezag heeft
geen bijzondere gevolgen voor het fiscale recht en het successierecht. In
artikel 2, derde lid, onderdeel i, van de Algemene wet inzake rijksbelastingen
is een definitie van het begrip kind opgenomen, die geldt voor alle rijksbelastingwetten.
Een kind is een eerstegraads bloedof aanverwant in de neerdalende lijn. Op
grond van artikel 3, tweede lid, Boek 1 B.W. bestaat er aanverwantschap tussen
het kind en de geregistreerde partner van de moeder. Deze regels impliceren
bij voorbeeld dat voor het successierecht het binnen een geregistreerd partnerschap
geboren kind geldt als een eigen kind van de geregistreerde partner van de
moeder. In de belastingherziening 2001 wordt de in de Algemene wet inzake
rijksbelastingen opgenomen definitie van het begrip kind uitgebreid in die
zin dat onder een kind mede wordt verstaan een pleegkind, ook als het gaat
om het bloed- en aanverwantschap. Omdat de reeds genoemde definitie van kind
in de AWR niet verandert, heeft het gezamenlijk gezag van rechtswege geen
bijzondere effecten in verband met de belastingherziening 2001.De leden van de CDA-fractie vroegen of er binnen gezinnen verschillen
kunnen ontstaan in de rechtspositie van kinderen geboren binnen een geregistreerd
partnerschap onder de huidige wet- en regelgeving en kinderen die na inwerkingtreding
van het onderhavige wetsvoorstel binnen een geregistreerd partnerschap worden
geboren. Over kinderen die binnen een geregistreerd partnerschap worden geboren,
wordt naar huidig recht het gezag alleen door de moeder uitgeoefend. Gaat
het om een geregistreerd partnerschap van een man en een vrouw, dan oefenen
zij, nadat de man het kind erkend heeft, vanaf het tijdstip van aantekening
van het gezamenlijk gezag in het gezagsregister, gezamenlijk het gezag over
het kind uit. Gaat het om een geregistreerd partnerschap van twee vrouwen,
dan kunnen de moeder en haar vrouwelijke partner tot de rechter
een verzoek tot gezamenlijke gezagsuitoefening richten ingevolge artikel 253t,
eerste lid. Voorwaarde voor toewijzing van het verzoek is dat de partner van
de moeder in een nauwe persoonlijke betrekking tot het kind staat. Voorts
wordt het verzoek afgewezen, indien gegronde vrees bestaat dat bij inwilliging
de belangen van het kind zouden worden verwaarloosd. Aangezien binnen een
geregistreerd partnerschap van twee mannen geen kind geboren kan worden, ga
ik op dat geval in dit verband niet in. Naar nieuw recht ontstaat in deze
gevallen, als er geen andere ouder is tot wie het kind in familierechtelijke
betrekking staat, van rechtswege bij de geboorte gezamenlijk gezag. Het zou
mogelijk kunnen zijn dat over een kind geboren binnen een geregistreerd partnerschap
vóór de inwerkingtreding van deze wet alleen door de moeder
het gezag wordt uitgeoefend, terwijl over de kinderen geboren na de inwerkingtreding
van deze wet het gezag gezamenlijk wordt uitgeoefend. Ik acht dat overigens
niet erg waarschijnlijk. In het algemeen zullen de betrokken volwassenen de
nodige stappen hebben ondernomen ten einde te bereiken dat zij gezamenlijk
het gezag over het kind kunnen uitoefenen. Indien een verzoek aan de rechter
daartoe is afgewezen, kan op enig later tijdstip een nieuw verzoek worden
gedaan.De leden van de CDA-fractie stelden vast dat met dit wetsvoorstel de automatische
relatie tussen «het zijn van biologische ouder» en «het
kunnen doen gelden van gezag» wordt verbroken. Naar huidig recht is
de automatische relatie tussen biologisch ouderschap en het kunnen doen gelden
van gezag er al niet, laat staan dat deze relatie door het onderhavige wetsvoorstel
verandert. Naar huidig recht is er een relatie tussen het juridisch ouderschap
en het kunnen doen gelden van gezag. Een verwekker heeft geen aanspraak op
gezagsuitoefening over het kind, een erkenner wel, zij het dat, als de moeder
niet gezamenlijk met hem het gezag wil uitoefenen, hij zich tot de rechter
dient te wenden, indien hij alleen het gezag over het kind zou willen uitoefenen.
Dit wetsvoorstel leidt ertoe dat de aanspraken die er zijn op gezamenlijke
gezagsuitoefening (ingevolge artikel 252 dan wel artikel 253t) omgezet worden
in gezamenlijk gezag van rechtswege.De tweede biologische ouder zou zich naar het oordeel van de leden van
de CDA-fractie zonder meer aan zijn verantwoordelijkheden kunnen onttrekken.
Zij vroegen onder welke omstandigheden het kind aanspraak kan maken op levensonderhoud
door de biologische vader. Naar mijn oordeel kan de tweede biologische ouder,
de verwekker, zich niet aan zijn verantwoordelijkheden onttrekken. Gezamenlijke
gezagsuitoefening binnen een geregistreerd partnerschap door de moeder en
haar vrouwelijke partner staat niet in de weg aan een erkenning van het kind
door de man of, als hij daartoe niet bereid is, aan een gerechtelijke vaststelling
van het vaderschap (zie artikel 207). Daarnaast kan de verwekker aangesproken
worden tot het voorzien in de kosten van verzorging en opvoeding van het kind
als ware hij een ouder op grond van artikel 394. Ik merk hierbij op dat een
en ander niet geldt voor de donor.De leden van de CDA-fractie vroegen of het mogelijk is dat de op afstand
staande ouder het kind erkent en verzoekt om gezag. Zoals hierboven reeds
is opgemerkt, kan een man het kind erkennen, ook al wordt over dit kind het
gezag gezamenlijk door de moeder en haar vrouwelijke geregistreerde partner
uitgeoefend. Gezamenlijke gezagsuitoefening door aantekening in het gezagsregister
is echter niet mogelijk, nu het gezag al door twee personen gezamenlijk uitgeoefend
wordt. Zie daarvoor reeds het huidige artikel 252, tweede lid, onder e.Deze leden vroegen of in het recht op dit moment is voorzien in erkenning
door donateurs van eicellen, sperma en embryo's. Een spermadonor kan een kind
met toestemming van de moeder en, als het kind 12 jaar of ouder is, van het
kind erkennen. Indien deze toestemming niet wordt gegeven, kan echter een
spermadonor, die niet geldt als een verwekker (hij heeft immers het kind zelf
niet verwekt) via de rechter geen vervangende toestemming tot
erkenning krijgen. Een donor kan ook niet aangesproken worden tot levensonderhoud
voor het kind, aangezien hij de donor is en niet de verwekker. Zijn verantwoordelijkheid
ten aanzien van het kind is als donor een andere dan de verantwoordelijkheid
van de verwekker. Een vrouw die een eicel heeft gedoneerd, kan niet een kind
erkennen. In het afstammingsrecht wordt uitgegaan van het beginsel «mater
semper certa est». Het moederschap is altijd zeker. De vrouw die het
kind baart is de moeder van het kind, ook al is de eicel waaruit na bevruchting
het kind is gegroeid van een ander afkomstig. Een moeder hoeft haar eigen
kind niet te erkennen, maar kan ook het moederschap niet ontkennen. Erkenning
in geval van embryodonatie valt uiteen in erkenning door de spermadonor en
erkenning door de eiceldonor. Voor deze situaties geldt hetgeen hiervoor is
opgemerkt.Gelet op het vorenstaande deel ik niet de mening van de leden van de CDA-fractie
dat beide biologische ouders altijd de verwekkers van het kind zijn of de
zwangerschap nu op natuurlijke wijze of kunstmatig tot stand is gekomen. In
het licht van deze opvatting van de leden van de CDA-fractie en gelet op de
medische en technische ontwikkelingen achtten deze leden het wenselijk dat
in het afstammingsrecht niet alleen de erkenning van het vaderschap, maar
ook de erkenning van het biologisch moederschap wordt geregeld. Zij vroegen
of deze opvatting wordt gedeeld. Deze opvatting deel ik niet. Naar mijn oordeel
is er thans onvoldoende reden om het uitgangspunt dat de vrouw die het kind
heeft gebaard de moeder is van het kind ter discussie te stellen. Een dergelijke
opvatting zou tot effect kunnen hebben dat een kind ter wereld komt zonder
ouders die de verantwoordelijkheid voor het kind dragen, omdat er geen man
is die het kind erkent en omdat de vrouw die het kind heeft gebaard het moederschap
ontkent, ook al heeft zij het kind negen maanden gedragen, terwijl de vrouw
van wie de eicel afkomstig is het kind niet erkent. Een dergelijke opvatting
maakt ook de overgang van een kind dat door een draagmoeder ter wereld is
gebracht, eenvoudig. De draagmoeder ontkent het moederschap, de wensmoeder
erkent het kind. Haar partner erkent eveneens. Het voert in het kader van
het onderhavige wetsvoorstel, dat niet het afstammingsrecht tot onderwerp
heeft, te ver om alle consequenties van de door de leden van de CDA-fractie
naar voren gebrachte opvatting door te spreken, maar duidelijk is dat in ieder
geval het gehele afstammingsrecht, dat per 1 april 1998 is herzien, op de
helling zou moeten als ook dat het moederschap op losse schroeven zou komen
te staan.De leden van de CDA-fractie vroegen of de eicel- of embryodonateur het
recht heeft om het kind te erkennen als hij of zij dit zou wensen. Naar huidig
recht kan de donor van een eicel het kind niet erkennen. Zou dit mogelijk
moeten zijn, dan zou of het moederschap door de vrouw die het kind gebaard
heeft moeten worden ontkend, of het uitgangspunt moeten worden aanvaard dat
een kind dat geboren wordt na eiceldonatie niet de vrouw die het kind heeft
gebaard tot moeder heeft, maar de vrouw die de eicel heeft gedoneerd, of dan
zou toegestaan moeten worden dat het kind twee moeders heeft, te weten de
vrouw die het kind heeft gebaard en de vrouw die de eicel heeft gedoneerd.
Geen van de gepresenteerde varianten acht ik thans acceptabel. Zoals hiervoor
al is opgemerkt, gaat het bij embryodonatie om twee donoren, te weten de vrouw
van wie de eicel afkomstig is en de man van wie het zaad afkomstig is. Voor
de eiceldonatie geldt hetzelfde als ik eerder in deze alinea heb opgemerkt.
Voor de spermadonor geldt hetgeen ik hierboven heb opgemerkt.Deze leden vroegen voorts of het mogelijk is dat het kind erkenning krijgt
van zowel de biologische vader als de biologische moeder wanneer het is verwekt
middels IVF met geslachtscellen van twee bekende donoren en is geïmplanteerd
bij een draagmoeder. Naar huidig recht is erkenning door de donor van de eicel
niet mogelijk. De biologische vader kan het kind erkennen, tenzij het kind
al een vader heeft. Dat is het geval als het kind binnen het huwelijk van
de draagmoeder is geboren. De leden van de CDA-fractie vroegen of donoren het recht hebben om het
gezag over het kind te verkrijgen op grond van hun biologisch ouderschap.
Ik ben op dit punt ingegaan naar aanleiding van de stelling van deze leden
over de automatische relatie tussen het zijn van biologische vader en het
kunnen doen gelden van het gezag. Graag verwijs ik daarnaar.Deze leden vroegen of het recht, gezien de huidige ontwikkelingen in de
techniek van bevruchting voldoende waarborg biedt aan het kind om kennis te
nemen van zijn familierechtelijke betrekkingen. Als het gaat om de familierechtelijke betrekkingen, dan biedt het recht,
in het bijzonder het recht inzake de burgerlijke stand, voldoende waarborg
aan het kind om kennis te nemen van de bestaande betrekkingen. Die betrekkingen
worden in akten van de burgerlijke stand vastgelegd. Gaat het de leden van
de CDA-fractie om kennis omtrent de afstamming, dan verwijs ik deze leden
graag naar het wetsvoorstel inzake donorgegevens kunstmatige bevruchting (Kamerstukken
II 1993/94 23 207, nrs. 1–2), alsmede de discussie die daarover
onlangs met de Tweede Kamer der Staten-Generaal heeft plaatsgevonden (Kamerstukken
II 1999/2000 23 207, nr. 14).De leden van de CDA-fractie gingen in op het begrip verwekker, zoals dat
in Boek 1 B.W. en in het bijzonder in het afstammingsrecht gebruikt wordt.
In het per 1 april 1998 in werking getreden nieuwe afstammingsrecht is door
de wetgever, in het besef van nieuwe bevruchtingstechnieken, meer in het bijzonder
van kunstmatige donorinseminatie, ervoor gekozen het begrip verwekker niet
aan te passen en daaronder niet ook de donor te begrijpen. Meer in het bijzonder
is het begrip verwekker niet verruimd, omdat van de donor geen verantwoordelijkheid
verwacht mag worden ten aanzien van het kind dat met zijn zaad is ontstaan.
Dat betekent bij voorbeeld dat ten aanzien van de verwekker het vaderschap
gerechtelijk vastgesteld kan worden, maar niet ten aanzien van de donor. Zo
kan de verwekker aangesproken worden voor de kosten van verzorging en opvoeding
van het kind, maar niet de donor. Indien evenwel in het afstammingsrecht het
begrip biologische vader wordt gebruikt, wordt daaronder zowel de verwekker
als de donor begrepen. Ik zie geen aanleiding op deze indeling in begrippen
terug te komen. Bij kunstmatige bevruchting is de donor de biologische ouder.
Hij is echter niet de verwekker.De leden van de CDA-fractie vroegen of, als de moeder komt te overlijden
en haar vrouwelijke partner van rechtswege het gezag alleen over het kind
heeft gekregen, de andere ouder de bevoegdheid heeft te verzoeken om zelf
met het gezag belast te worden in plaats van de partner die niet de ouder
is. Krachtens artikel 253x, tweede lid, zal in een dergelijk geval inderdaad
de ouder de bevoegdheid hebben te verzoeken om zelf met het gezag belast te
worden. Ingevolge het voorgestelde onderdeel F van artikel I van het wetsvoorstel
zal dit artikel 253x ook van toepassing zijn op gezamenlijk gezag van rechtswege.De leden van de CDA-fractie vroegen of aan het gezamenlijk gezag van rechtswege
consequenties verbonden worden voor de nationaliteit van het kind, de mogelijkheid
tot naamswijziging en voor het erfrecht. Wat het erfrecht betreft zijn er
nog geen consequenties verbonden aan het gezamenlijk gezag van een ouder en
zijn partner. Voor de voorstellen daaromtrent verwijs ik graag naar mijn brief
van 1 mei 2000 (Kamerstukken II 1999/2000, 22 700, nr. 31). Aan het gezamenlijk
gezag van rechtswege zijn thans geen consequenties verbonden voor de nationaliteit
van het kind. De mogelijkheid van naamswijziging is bij het gezamenlijk gezag
van een ouder en zijn partner dat krachtens rechterlijke beslissing ontstaat
(artikel 253t), verbonden met die rechterlijke beslissing (zie artikel 253t,
vijfde lid). Nu het onderhavige wetsvoorstel ertoe leidt dat het gezag van
rechtswege ontstaat, is er geen afzonderlijk moment waarop de naamswijziging
aan de orde kan komen. Aangezien het gewenst is in dit opzicht geen onderscheid
te maken tussen het gezamenlijk gezag van een ouder en zijnpartner,
dat krachtens rechterlijke beslissing ontstaat, en het gezamenlijk gezag van
een ouder en zijn partner dat van rechtswege ontstaat, zal bij nota van wijziging
worden voorgesteld dat de partners overeenkomstig het vierde lid van artikel
5 voor of ter gelegenheid van de aangifte van de geboorte van het kind naamskeuze
kunnen doen. Indien de partners niet kiezen, krijgt het kind de naam van degene
tot wie het in familierechtelijke betrekking staat. Dat is de moeder.De leden van de CDA-fractie vroegen of het voorliggende voorstel erkenning
en bescherming kent door internationale verdragen, zoals het EVRM. Gaat het
om het EVRM, dan is vooral van belang het in artikel 8 van dit verdrag neergelegde
recht op eerbiediging van het familie- en gezinsleven. Het Europese Hof voor
de rechten van de mens heeft door zijn jurisprudentie de betekenis van dit
recht in belangrijke mate bepaald. Er is tot nu toe nog geen jurisprudentie
van het hof over de gezagsuitoefening door personen van hetzelfde geslacht
tezamen. In hoeverre de onderhavige regeling erkenning en bescherming heeft
of krijgt van het EVRM, valt dan ook op dit moment niet te zeggen.Verdragen die betrekking hebben op het huwelijk, hebben geen gelding ten
aanzien van het geregistreerd partnerschap, zo stelden de leden van de CDA-fractie.
Kan de regering aangeven welke consequenties de uitvoering van voorliggend
wetsvoorstel heeft op het gebied van het (internationaal) privaatrecht? Zijn
er, zo vragen deze leden, besprekingen in Europees verband om te komen tot
een uniforme Europese regelgeving inzake gezamenlijk gezag en voogdij of is
de regering voornemens hierin het voortouw te nemen?Voor het internationaal privaatrecht zijn van belang het Haagse verdrag
van 1961 betreffende de bevoegdheid der autoriteiten en de toepasselijke wet
inzake de bescherming van minderjarigen (Trb. 1963, 29), waarbij Nederland
met 10 andere landen partij is, en het nieuwe Haagse verdrag van 1996 inzake
de bevoegdheid, het toepasselijke recht, de erkenning, de tenuitvoerlegging
en de samenwerking op het gebied van ouderlijke verantwoordelijkheid en maatregelen
ter bescherming van kinderen (Trb. 1997, 299), welk laatste verdrag nog niet
in werking is getreden. Wetgeving ter goedkeuring en uitvoering van het verdrag
van 1996 voor het Koninkrijk is in voorbereiding. Beide verdragen bevatten,
naast regels over de bevoegdheid van autoriteiten, het toepasselijke recht
en de erkenning van beslissingen inzake gezag, regels inzake het recht dat
van toepassing is op het van rechtswege ontstaan en tenietgaan van gezagsverhoudingen.
Zij bevatten geen bepaling die van het toepassingsgebied ervan uitsluit situaties
waarbij gezamenlijk gezag hetzij van rechtswege hetzij bij rechterlijke beslissing
is toegekend aan twee personen (van verschillend geslacht of van hetzelfde
geslacht) die verbonden zijn door een geregistreerd partnerschap. Het verdrag
van 1961 knoopt voor het van rechtswege ontstaan en tenietgaan van gezag aan
bij de nationaliteit van het kind. Het verdrag van 1996 regelt deze kwestie
vollediger en knoopt aan bij het recht van de gewone verblijfplaats van het
kind. Gelet hierop is aannemelijk dat met name het nieuwe verdrag zal bevorderen
dat het in Nederland van rechtswege ontstane gezamenlijke gezag van twee personen
van hetzelfde geslacht in andere verdragslanden zal worden erkend. Dit is
een van de redenen waarom Nederland in de Europese Unie pleit voor gezamenlijke
bekrachtiging van het Haagse verdrag van 1996 door alle lidstaten van de Europese
Unie. Er is naar mijn mening geen aanleiding om daarnaast te streven naar
een afzonderlijke uniforme Europese regeling inzake gezamenlijk gezag en voogdij,
of om in een zodanig streven het voortouw te nemen.De leden van de fractie van D66 vroegen welke vereisten er zijn voor aantekening
in het gezagsregister. Deze leden vroegen dit naar aanleiding van de in de
memorie van toelichting naar voren gebrachte opvatting dat, als het gaat om
de gezagsuitoefening door twee mannen (de vader en zijn partner
van hetzelfde geslacht) de rechter daarover in het belang van het kind dient
te beslissen. Voorts vroegen zij wat de rol van de raad voor de kinderbescherming
in deze situatie is.De huidige vereisten voor aantekening in het gezagsregister zijn opgenomen
in artikel 252.Dit artikel biedt naar huidig recht aan (juridische) ouders die niet met
elkaar gehuwd zijn noch met elkaar gehuwd geweest zijn en die nimmer het gezag
over hun minderjarige kinderen gezamenlijk hebben uitgeoefend, de mogelijkheid
door aantekening in het gezagsregister het gezamenlijk gezag te verkrijgen.
De griffier (van het kantongerecht) kan de aantekening weigeren, indien op
het tijdstip van het verzoek één of beide ouders onbevoegd is
tot het gezag dan wel ontheven of ontzet is uit het gezag, indien een voogd
is belast met het gezag of er op het moment van het verzoek niet in het gezag
over het kind is voorzien dan wel indien de ouder die het gezag heeft dit
gezamenlijk met een ander, die niet ouder is van het kind, uitoefent. De raad
voor de kinderbescherming speelt bij deze verzoeken naar huidig recht geen
rol.De leden van de GroenLinks-fractie vroegen of zich ook de situatie zou
kunnen voordoen dat een draagmoeder komt te overlijden bij of kort na de bevalling
van het kind, dat vervolgens bij twee mannen zou opgroeien. Zou in zo'n situatie
toch nog een rechterlijke toetsing nodig zijn, indien de draagmoeder al een
verklaring omtrent het doen van afstand van het kind had getekend? Zij vroegen
voorts of het gezamenlijk gezag niet sowieso door een aantekening in het gezagsregister
gevestigd moet kunnen worden als een draagmoeder een heldere afstandsverklaring
heeft getekend?Graag ga ik in de eerste plaats in op de omstandigheid dat een draagmoeder
een afstandsverklaring heeft getekend. Het is naar mijn oordeel zeer de vraag
of een moeder afstand kan doen van haar kind en daartoe een verklaring van
afstand kan opmaken. Zo dat al tot de mogelijkheden zou behoren, impliceert
een dergelijke verklaring geen gebondenheid daaraan. De moeder kan naar mijn
mening te allen tijde terugkomen op een dergelijke verklaring.In de tweede plaats wil ik schetsen wat er in juridisch opzicht gebeurt
als de draagmoeder bij de bevalling of kort na de geboorte overlijdt. In dat
geval valt het gezag over het kind open. Het lijkt mij in een dergelijke situatie
ongewenst dat het gezag automatisch zou overgaan op de wensvaders. De rechter
dient dan te beslissen over de toedeling van het gezag. In die procedure kan
een door de overleden moeder getekende afstandsverklaring overgelegd worden.
De rechter zou een dergelijke verklaring als zijnde in strijd met de openbare
orde en goede zeden opzij kunnen leggen. Hij zou aan een dergelijke verklaring
wel een indicatie kunnen ontlenen omtrent de wens van de moeder toen zij zwanger
was. In ieder geval is de rechter aan een dergelijke afstandsverklaring voor
de beslissing over het gezag niet gebonden in die zin dat het gezag toegedeeld
zou behoren te worden aan de wensvader(s). In dit geval zal zeker ook de familie
van de moeder (bij voorbeeld haar ouders) bij de beslissingen omtrent het
kind betrokken moeten worden. Een dergelijke situatie lijkt naar mijn oordeel,
anders dan de leden van de fractie van GroenLinks opmerken, dan ook niet een
beetje op die waarbij vrouwen met behulp van een donor een kind krijgen.De leden van de SGP-fractie stelden de vraag of de verschillende wegen
die bewandeld moeten worden tot verkrijging van het gezamenlijk gezag in onderscheiden
casusposities nog wel duidelijk en overzichtelijk genoemd kunnen worden. Wanneer
moet wel en wanneer behoeft de rechter niet ingeschakeld te worden? Wanneer
dient men zich tot het kantongerecht te wenden en wanneer tot de rechtbank?
Wanneer kan worden volstaan met zich tot het gezagsregister te wenden? Graag ga ik hierop in. Daarbij ga ik er eenvoudigheidshalve van uit dat
het onderhavige wetsvoorstel tot wet is verheven.Gezamenlijk gezag wordt van rechtswege verkregen als een kind wordt geboren
tijdens een huwelijk of tijdens een geregistreerd partnerschap. In alle andere
situaties wordt het gezamenlijk gezag niet van rechtswege verkregen, maar
is daarvoor hetzij een beslissing van de rechter nodig hetzij aantekening
in het gezagsregister, dat een register is dat berust bij het kantongerecht.
Het is geen register van de burgerlijke stand. Het gezag is immers geen element
van de burgerlijke staat van een persoon.Indien de rechter beslist omtrent het gezamenlijk gezag, wordt deze beslissing
steeds door de rechtbank gegeven. Aantekening in het gezagsregister van gezamenlijke
gezagsuitoefening is alleen mogelijk door ouders die niet met elkaar gehuwd
zijn of gehuwd geweest zijn en die nimmer het gezag over hun minderjarige
kinderen gezamenlijk hebben uitgeoefend. Het gaat dan om de gevallen dat een
kind is geboren tijdens het ongehuwd en ongeregistreerd samenleven van twee
personen van verschillend geslacht en het kind door de man is erkend.De leden van de SGP-fractie vroegen om aandacht voor de eventuele internationaal
privaatrechtelijke aspecten, nu daarop in de memorie van toelichting niet
was ingegaan. Zij wensten te worden ingelicht over de erkenning in het buitenland
van het automatisch gezamenlijk gezag, in het bijzonder wanneer het gaat om
gezamenlijk gezag van twee vrouwen of twee mannen.Ik verwijs gaarne naar hetgeen is gezegd naar aanleiding van vragen hieromtrent
van de CDA-fractie. Zoals daar is aangegeven, is aannemelijk dat de invoering
van het Haagse Kinderbeschermingsverdrag van 1996 de internationale erkenning
van gezagsverhoudingen, met inbegrip van het van rechtswege verkregen gezamenlijk
gezag, zal bevorderen, ook waar het gaat om het gezag van twee vrouwen. Ik
teken hierbij aan dat voor zover het gaat om het gezamenlijk gezag van twee
mannen, dit gezag naar Nederlands recht steeds zal berusten op een rechterlijke
beslissing. Het Haagse verdrag voorziet in erkenning, in alle verdragsstaten,
van rechterlijke beslissingen die conform de bevoegdheidsregels van het verdrag
zijn gegeven, mits aan in het verdrag genoemde fundamentele processuele vereisten
is voldaan.ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGArtikel 253aaDe leden van de PvdA-fractie vroegen of duidelijk aangegeven kan worden
hoe uit het wetsvoorstel blijkt dat het gezamenlijk gezag, na beëindiging
van het geregistreerd partnerschap door de ouders blijft voortduren. De leden
van de PvdA-fractie stelden hieronder dezelfde vraag voor de situatie van
een geregistreerd partnerschap van twee vrouwen. Graag beantwoord ik deze
vragen tegelijkertijd voor beide situaties. Uit het wetsvoorstel zelf blijkt
niet dat het gezamenlijk gezag na beëindiging van het geregistreerd partnerschap
blijft voortduren. Dit blijkt uit het feit dat bij de beëindiging door
de rechter van het geregistreerd partnerschap geen beslissing omtrent het
gezag is vereist. Indien het gezag over de kinderen binnen een geregistreerd
partnerschap gezamenlijk wordt uitgeoefend, kan een van beide geregistreerde
partners in het kader van de beëindiging van het geregistreerd partnerschap
verzoeken om alleen met het gezag belast te worden op de voet van artikel
253n, maar dat een dergelijk verzoek hoeft hij of zij niet te doen. Wordt
een dergelijk verzoek niet gedaan, dan beslist de rechter niet ambtshalve
over het gezag en blijft het gezamenlijk gezag voortduren.In geval van beëindiging van het geregistreerd partnerschap met wederzijds
goedvinden, behoort een regeling met betrekking tot het gezag niet tot
de afspraken die de partners onderling kunnen maken. Indien het nodig is dat
het gezag in dat geval wordt toegedeeld aan een van beide partners, dan zal
daartoe een verzoek moeten worden gedaan aan de rechter, wederom op de voet
van artikel 253n. Uiteraard is het mogelijk dat aanvankelijk het gezamenlijk
gezag na de beëindiging van het geregistreerd partnerschap in stand is
gebleven, maar op een later moment toch een toedeling van het gezag aan een
van beiden nodig blijkt te zijn. Ook in dat geval kan een ex-partner zich
tot de rechter wenden met een verzoek tot beëindiging van het gezamenlijk
gezag en toedeling van het gezag aan een van de ex-partners. Ook dit verzoek
geschiedt op de voet van artikel 253n.De leden van de CDA-fractie vroegen of gezamenlijk gezag over een kind
ook impliceert dat een niet-ouder over het vermogen van het kind kan beschikken.
Geldt dit dan ook voor de eventuele erfenis van de inmiddels overleden (natuurlijke)
vader of moeder van het kind waarover die niet-ouder gezamenlijk met de ouder
het gezag uitoefent. Kan voorts een niet-ouder erfgenaam worden van een kind
waarover hij gezamenlijk het gezag uitoefent?Gezag heeft onder andere betrekking op het bewind over het vermogen van
de minderjarige. In geval van gezamenlijke gezagsuitoefening, ook als het
gaat om gezamenlijke gezagsuitoefening door een ouder en een niet-ouder, wordt
het bewind over het vermogen van de minderjarige gezamenlijk gevoerd. Paragraaf 3
van afdeling 2 van titel 14 is hier van (overeenkomstige) toepassing. Indien
het kind vermogen uit een erfenis van een overleden ouder heeft ontvangen
en de achterblijvende ouder oefent het gezag gezamenlijk met een nieuwe partner
uit (dit gebeurt dan krachtens rechterlijke beslissing onder toepassing van
artikel 253t), dan wordt het bewind over dit vermogen door de ouder en niet-ouder
gezamenlijk gevoerd. Daarbij verdient opmerking dat, ook als het gaat om de
bewindvoering door een ouder, daarop toezicht wordt uitgeoefend door de kantonrechter.
Ingevolge artikel 253k zijn immers een aantal bepalingen uit het voogdijbewind
van overeenkomstige toepassing op het bewind dat ouders of een ouder en een
niet-ouder voeren over het vermogen van het minderjarige kind dat onder hun
gezag staat. Een niet-ouder kan bij testament tot erfgenaam benoemd worden
door een kind. Een kind kan echter niet eerder een testament maken dan wanneer
het de leeftijd van 16 jaar heeft bereikt (artikel 944 B.W.).De leden van de fracties van GPV en RPF vroegen of uit het eerste lid
van artikel 253aa voldoende blijkt dat het gaat om een binnen een geregistreerd
partnerschap geboren kind. Aangezien in het eerst lid van artikel 253aa wordt
gesproken van een «staande het geregistreerd partnerschap» geboren
kind, ga ik ervan uit dat voldoende duidelijk is dat het gaat om een kind
dat tijdens het bestaan van het geregistreerd partnerschap van de ouders is
geboren.Artikel 253saDe leden van de PvdA-fractie vroegen naar aanleiding van artikel 253sa
of aangegeven kan worden wat de positie van de bekende donor is, met wiens
zaad het kind is verwekt, dat binnen het geregistreerd partnerschap van twee
vrouwen geboren is. De bekende donor staat door het enkele feit dat het kind
met zijn zaad is verwekt, niet in familierechtelijke betrekking tot het kind.
Dat is alleen het geval als de bekende donor de ongeboren vrucht dan wel het
kind, als het eenmaal geboren is, zou erkennen. Voor die erkenning is de toestemming
vereist van de moeder. Indien deze haar toestemming weigert, kan de vervangende
toestemming van de rechter alleen dan in de plaats treden van die van de moeder,
als zij misbruik heeft gemaakt van haar bevoegdheid om toestemming te weigeren.
Dan moet duidelijk zijn dat de weigering geen ander doel diende
dan het schaden van de belangen die de donor heeft bij een toestemming.Indien de bekende donor de ongeboren vrucht heeft erkend, staat hij op
het moment van de geboorte in familierechtelijke betrekking tot het kind.
In dat geval ontstaat er geen gezamenlijk gezag van rechtswege voor de moeder
en haar geregistreerde partner.Heeft de bekende donor de ongeboren vrucht niet erkend, dan is zijn positie
op het moment van de geboorte ten aanzien van de verkrijging van het gezag
van rechtswege door de moeder en haar geregistreerde partner geen andere dan
die van de onbekende donor.Ter zake van de vraag hoe uit het wetsvoorstel blijkt dat het gezamenlijk
gezag na beëindiging van het geregistreerd partnerschap door de moeder
en haar geregistreerde partner blijft voortduren, verwijs ik graag naar mijn
op deze vraag gegeven antwoord op dezelfde vraag van deze leden bij artikel
253aa. Dat antwoord is gegeven voor zowel de situatie dat het geregistreerd
partnerschap van beide ouders eindigt als voor de situatie dat geregistreerd
partnerschap van de moeder en haar geregistreerde partner van hetzelfde geslacht
eindigt.De leden van de CDA-fractie vroegen of aangegeven kan worden of een vader
in familierechtelijke betrekking zal staan tot zijn kind, wanneer dat kind
binnen een geregistreerd partnerschap wordt geboren en de vader niet de geregistreerde
partner is van de moeder. De man die de biologische vader is van het kind,
maar niet de geregistreerde partner van de moeder staat door de geboorte van
het kind niet in familierechtelijke betrekking tot het kind. Hij kan in familierechtelijke
betrekking tot het kind komen te staan door erkenning.De leden van de CDA-fractie vroegen voorts hoe het ouderlijk gezag dan
zal worden geregeld en wat de positie zal zijn van de vader van het kind en
van de partner van de moeder. Volgens het onderhavige wetsvoorstel krijgen
de mannelijke geregistreerde partner van de moeder en de moeder van rechtswege
gezamenlijk het gezag over het kind, indien deze partner het kind heeft erkend –
en dus in juridische zin ouder is van het kind – en het kind is geboren
tijdens het geregistreerd partnerschap. Is aan deze voorwaarden niet voldaan,
dan berust het gezag bij de moeder. De vrouwelijke geregistreerde partner
van de moeder krijgt samen met de moeder van rechtswege het gezag over het
kind, indien het kind tijdens het geregistreerd partnerschap is geboren en
de biologische vader het kind niet als ongeboren vrucht heeft erkend. Anders
berust het gezag ook in dit geval alleen bij de moeder.De leden van de CDA-fractie vroegen of de stelling gedeeld wordt dat natuurlijke
ouders van een kind het ouderlijk gezag over het kind uitoefenen, ongeacht
of deze ouders samen getrouwd zijn of een geregistreerd partnerschap zijn
aangegaan of dat zij met anderen zijn getrouwd of samenleven. Het gezamenlijk
gezag kan naar het oordeel van deze leden dus alleen aan een derde worden
toegekend, als door middel van een rechterlijke beslissing is komen vast te
staan dat een natuurlijke ouder zijn taak als ouder niet op zich kan of wil
nemen. Zij vroegen of het wetsvoorstel conform deze uitgangspunten zou worden
gewijzigd.Het door de leden van de CDA-fractie ingenomen standpunt is naar mijn
oordeel een zeer verstrekkend standpunt, dat de reikwijdte van dit wetsvoorstel
overstijgt. Het standpunt impliceert bij voorbeeld dat, als een kind binnen
een huwelijk wordt geboren, maar de echtgenoot van de moeder is niet de biologische
vader van het kind, bij voorbeeld omdat het kind via kunstmatige donorinseminatie
is verwekt, het gezag niet bij de beide echtgenoten zou liggen, maar bij de
moeder en de donor. Het betekent ook dat, als de moeder voor haar huwelijk
zwanger is geworden en zij vervolgens trouwt met een ander, het gezamenlijk
gezag zal berusten bij de moeder en degene die het kind heeft verwekt, en
niet bij haar echtgenoot en haar zelf. Voorts leidt deze opvatting ertoe dat
de man die een kind heeft erkend, maar die niet de biologische
vader is van het kind, nimmer gezamenlijk met de moeder het gezag kan gaan
uitoefenen. Het standpunt betekent ook dat aan de moeder die krachtens eiceldonatie
een kind heeft gekregen, het gezag over dit kind niet toekomt, omdat de moeder
niet in biologisch opzicht de moeder is van het kind. In dat geval zouden
bij voorbeeld haar echtgenoot, die de biologische vader is, samen met de vrouw,
van wie de eicel afkomstig is, het gezag uitoefenen.Het strekt in het kader van dit wetsvoorstel te ver om het standpunt van
de leden van de CDA-fractie in al zijn consequenties te doorgronden. De hierboven
genoemde effecten van het standpunt van deze leden acht ik ongewenst. Dit
brengt mee dat ik het standpunt van de leden van de CDA-fractie niet deel
en dat ik daarom niet overweeg om het wetsvoorstel in die zin aan te passen,
nog afgezien van het feit dat een dergelijke wijziging een zeer omvangrijk
ander wetsvoorstel zou impliceren dat in ieder geval opnieuw aan de Raad van
State voor advies zou dienen te worden aangeboden.De Staatssecretaris van Justitie,M. J. CohenXNoot1Indien in het vervolg artikelen worden aangehaald, betreft dit artikelen
uit Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek, tenzij anders aangegeven. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27047-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl