Verbanden tussen ontwikkeling en migratie; Verslag algemeen overleg op 26 april 2007
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29693, nr. 13

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

24-05-2007

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

29693 nr. 13

21-05-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesAntwoord van de bewindsliedenNadere gedachtewisselingToezeggingenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29693Toon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 22112Toon alle publicaties in dit dossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 44 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 693Verbanden tussen ontwikkeling en migratie22 112Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de
Europese Unienr. 13VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 21 mei 2007De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken1
en de vaste commissie voor Justitie2 hebben op
26 april 2007 overleg gevoerd met minister Koenders voor Ontwikkelingssamenwerking
en staatssecretaris Albayrak van Justitie over:– de brief van de ministers voor Ontwikkelingssamenwerking
en van Justitie d.d. 16 februari 2007 houdende de vierde rapportage over
de voortgang op het terrein van migratie en ontwikkeling (29 693, nr.
11);– de brief van de ministers van Buitenlandse
Zaken en voor Ontwikkelingssamenwerking d.d. 7 maart 2007 inzake de mogelijke
rol van een migratiecentrum in Mali bij arbeidsmigratie naar de EU (22 112,
nr. 501);– de brief van de staatssecretaris van Buitenlandse
Zaken d.d. 16 maart 2007 houdende BNC-fiche over de Mededeling van de
Europese Commissie inzake het EU-actieprogramma voor de aanpak van het tekort
aan gezondheidswerkers in ontwikkelingslanden (22 112, nr. 503, fichenr.
6).Van dit overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissiesMevrouw Gill’ard (PvdA) zegt dat in
het VN-klimaatrapport van februari 2007 staat dat de komende jaren 50 miljoen
mensen zullen migreren door de gevolgen van klimaatveranderingen. Europa moet
zijn verantwoordelijkheid nemen voor het medeveroorzaken van deze klimatologische
veranderingen en moet investeren om risicolanden hierop voor te bereiden.
Het budget van Eurocommissaris Michel van 17 mld. moet hiervoor worden aangewend.
Als geen oplossing wordt gevonden voor de rampen die gaan komen, zullen de
millenniumdoelen nooit worden gehaald. Welke mogelijkheden ziet de minister
op dit terrein, het liefst op Europees niveau?In het advies van de Sociaal-Economische Raad (SER) van februari 2007
wordt ingegaan op het faciliteren en reguleren van tijdelijke arbeidsmigranten
van buiten de EU. Wat is de reactie van het kabinet op dit advies? Welke rol
ziet de minister op dit terrein voor zichzelf?Circulaire migratie betreft niet alleen hoogopgeleiden, maar ook laaggeschoolde en ongeschoolde arbeiders. Er moet een beleid worden opgesteld
waarin zowel het belang van Nederland als dat van de herkomstlanden van circulaire
migranten met een lage opleidingsgraad aandacht krijgt. Adequate opvang en
de mogelijkheid van een dynamische relatie met het herkomstland blijven van
belang. Voorwaarde voor circulaire migratie is dat migranten worden geaccepteerd
en bij terugkeer makkelijk in de samenleving kunnen integreren. Hoe staan
de bewindslieden ten opzichte van het introduceren van een citizenshipladder
en van een greencardsysteem? Welke van deze twee opties heeft hun voorkeur?
Welke gevolgen hebben de beide opties mogelijkerwijs voor Justitie? Wat vinden
de bewindslieden van het Zwitserse model, namelijk om premies die tijdens
de arbeid in Nederland zijn afgedragen als startkapitaal te gebruiken bij
terugkeer?De discussie over de braindrain moet worden gevoerd vanuit een minder
gesloten nationaal perspectief. De groeiende onderlinge afhankelijkheid in
de wereld moet hierbij in ogenschouw worden genomen. Braindrain moet niet
alleen worden beschouwd als een serieuze schaduwzijde van het investeren in
de ontwikkelingsstrategie van hoogopgeleiden. De band van migranten met het
land van herkomst draagt bij aan de opbouw van het land. Landen als India
en Jamaica zijn ver gevorderd in de strategie om arbeidsmigranten als exportproduct
aan te merken door hun onderdanen ook op te leiden voor arbeid in het buitenland.
Is de minister bereid om de Nederlandse ambassades in India en Jamaica onderzoek
te laten doen naar deze strategieën om te bezien wat de voordelen van
migratie van hoogopgeleiden voor deze landen zijn?Door de aanhoudende stroom migranten aan de Europese zuidgrenzen blijft
migratie hoog op de Europese agenda staan. De minister streeft naar het versterken
van de dialoog en samenwerking op het gebied van migratie met een aantal Afrikaanse
landen. Wat wordt hier precies onder verstaan? Welke stappen wil de minister
zetten om tot daadwerkelijke opbouw van de regio’s te komen zodat mensen
zich niet genoodzaakt voelen om te migreren? Als mensen moeten vluchten als
gevolg van oorlog of honger, moet er goede opvang in de regio zijn. Er moet
echter ook een mogelijkheid blijven bestaan om een verzoek voor verblijf in
Europa in te dienen. Daartoe moet goede opvang gegarandeerd worden. Vluchtelingen
moeten met opgeheven hoofd kunnen terugkeren naar hun land van herkomst en
een meerwaarde kunnen bieden aan de samenleving in dat land. Op dit punt moet
veel worden verbeterd. Hoe zien de minister en de staatssecretaris hun rol
hierin? Wat zijn de concrete plannen van het kabinet voor de toekomst? Er
bestaat een aantal initiatieven dat erop is gericht om vluchtelingen te helpen
om bij terugkeer een meerwaarde kunnen bieden of om hen meer perspectieven
te bieden in hun land van herkomst. Hoe kunnen deze ontwikkelingen worden
geïntensiveerd en worden meegenomen in algemeen beleid?Capaciteitsopbouw in ontwikkelingslanden is van groot belang. Uitstroom
van artsen en verpleegkundigen is mede in het licht van de problematiek inzake
malaria, tuberculose, aids en moeder- en kindsterfte zeer onwenselijk. Wat
zijn de uitgangspunten van het kabinet? Op welke wijze draagt het bij aan
de nog te ontwikkelen European Code of Conduct on Ethical Recruitment? Wat
vindt de minister van de wens van de Europese Commissie om het Internationaal
Monetair Fonds (IMF) een rol te laten spelen in de langetermijnfinanciering
van de gezondheidssector in ontwikkelingslanden? Heeft hij alternatieven voor
langetermijnfinanciering?Mevrouw Ferrier (CDA) merkt op dat het beleidsmatig
invullen van de agenda voor migratie en ontwikkeling niet zo eenvoudig is.
Er lijkt sprake te zijn van een zoektocht naar definiëring van knelpunten
en beleidspunten en naar strategische en structurele oplossingen. De focus
moet nu liggen op concretisering van het beleid. Daarom is het van belang
dat de Kamer regelmatig op de hoogte wordt gehouden van de inspanningen die worden verricht en de stappen die worden gezet op dit terrein. Mevrouw
Ferrier gaat daarom niet akkoord met het voorstel van de regering om de halfjaarlijkse
rapportage over dit onderwerp te vervangen door een jaarlijkse rapportage.
De minister voor Ontwikkelingssamenwerking moet dit onderwerp hoog op de politieke
agenda houden en daarbij strak vasthouden aan de visie vanuit ontwikkelingssamenwerking.Het is in deze tijd heel gewoon om voor studie of werk voor langere of
kortere perioden in een ander land te wonen. Daar moet rekening mee worden
gehouden in het Nederlandse beleid voor de toekomst, zeker wat betreft arbeidsmigratie.
Hierin moeten ook de belangen van ontwikkelingslanden een belangrijke plaats
krijgen. Circulaire migratie biedt belangrijke kansen om braindrain om te
zetten in braingain. Wat is de stand van zaken met betrekking tot de motie-Ferrier
c.s. (30 800-V, nr. 24)? In hoeverre wordt bij het dit voorjaar geplande
overleg rekening gehouden met de feminisering van migratie, de relatie met
armoede en mensenhandel? Hoe kan vanuit dat perspectief circulaire migratie
worden bevorderd? Kan het migratiecentrum in Mali ingaan op feminisering?
Juist voor vrouwen, die vaak hun eigen kinderen achterlaten om voor kinderen
van anderen te zorgen, kan circulaire migratie een oplossing bieden. Welke
voorstellen zal Nederland in dit kader doen?Waarom heeft de Kamer het BNC-fiche over het EU-actieprogramma voor de
aanpak van het tekort van gezondheidswerkers in ontwikkelingslanden vijf weken
te laat ontvangen? Hoe gaat de regering bevorderen dat gezondheidswerkers
hun kennis en kunde in eigen land in kunnen zetten? Op welke wijze draagt
Nederland bij aan de European Code of Conduct on Ethical Recruitment?De kennis die migranten hebben op het gebied van ontwikkeling, met name
in hun landen van herkomst, moet beter worden benut. Er is voldoende betrokkenheid
van migranten, maar deze matcht niet met het regeringsbeleid en past vaak
nog niet in het beleid van ontwikkelingsorganisaties. Hoe staat het met het
trainingsproject voor migrantenorganisaties? Welke andere ideeën ontwikkelt
de regering om de interactie tussen het ministerie, de ontwikkelingsorganisaties
en de diaspora te vergroten?Remittances, geld dat door migranten naar hun land van herkomst wordt
gestuurd, kunnen de reguliere ontwikkelingshulp absoluut niet vervangen. Er
moet samen met migrantenorganisaties worden gekeken naar mogelijkheden om
de effectiviteit van het naar huis gestuurde geld te vergroten. Dat is heel
goed mogelijk door bijvoorbeeld een bundeling van remittances. Wat vindt de
minister hiervan? In de motie-Van Bommel/Ferrier (30 300-V, nr. 71) is
de regering gevraagd om, in overleg met regeringen van herkomstlanden, na
te gaan op welke wijze de kosten voor remittances kunnen worden verlaagd.
Uit de rapportage blijkt dat de oplossing wordt gezocht in het overdragen
van een tweede bankpasje of creditcard aan de ontvanger in het land van herkomst.
Als wordt gekozen voor deze oplossing, moet ervoor worden gezorgd dat ook
de allerarmsten en vrouwen toegang hebben tot financiële instellingen.
Er is te weinig voortgang op dit terrein. Kan de regering in overleg treden
met de regeringen van landen als Ghana, Somalië en Suriname om de mogelijkheid
te bespreken voor het ontwikkelen van een gezamenlijk betalingsverkeer?De Europese Commissie komt dit najaar met een voorstel voor een kaderrichtlijn
waarin de basisrechten van migranten worden opgenomen. Hoe zal deze richtlijn
zich verhouden tot de VN-resolutie over de rechten van migranten en hun familieleden?
Hoe staat het met deze VN-resolutie? Wordt in de richtlijnen voor toelating
en verblijf van specifieke groepen het visumbeleid meegenomen en op Europees
niveau vastgesteld?Geharmoniseerd Europees beleid is de enige manier om een antwoord te bieden
op illegale migratie en om tegen te gaan dat mensen hun leven in de waagschaal
stellen. In Tanzania is een pilotprogramma van start gegaan voor
opvang in de regio voor vluchtelingen dat is ingebed in de ontwikkelingsagenda
van dat land. Welke prioriteiten zijn daarbij gesteld? Hoe wordt de terugkeer
naar bijvoorbeeld Burundi geregeld? De situatie met betrekking tot mensenhandel
is nog niet sterk veranderd, ondanks alle goede bedoelingen en afspraken.
Welke nieuwe handvatten levert herziening van het EU-actieplan tegen mensenhandel
op? Wanneer wordt de Kamer hierover geïnformeerd?De heer Irrgang (SP) vindt dat migratie nooit
een substituut mag worden voor ontwikkeling. Onder een aantal strikte voorwaarden
kan circulaire migratie echter een bijdrage leveren aan ontwikkeling. Migratie
mag nooit een rem worden op ontwikkeling, bijvoorbeeld door de braindrain
van gezondheidswerkers en ander hoogopgeleid personeel naar het Westen. Is
onderzocht hoe dit kan worden voorkomen? Hoe kan ervoor worden gezorgd dat
circulaire migratie daadwerkelijk circulair is? Het is niet de bedoeling om
migratie van hoogopgeleide mensen uit ontwikkelingslanden tegen te gaan, maar
deze moet niet worden bevorderd. Wat is de stand van zaken met betrekking
tot de Code of Conduct on Ethical Recruitment? Circulaire arbeidsmigratie
mag er niet toe leiden dat mensen uit andere landen onder slechtere arbeidsvoorwaarden
in Nederland gaan werken. Er mag ook geen sprake zijn van verdringing op de
arbeidsmarkt als gevolg hiervan. Betreft de circulaire migratie die het kabinet
voorstaat alleen de projecten waarin in Nederland woonachtige migranten naar
hun landen van herkomst gaan of wordt ook de migratie van mensen uit ontwikkelingslanden
naar Nederland beoogd?De heer Irrgang is sceptisch over de pilot met het migratiecentrum in
Mali van de EU. Dit lijkt meer op een vorm van selectie aan de poort dan op
een goed instrument voor migratie. Dit centrum is alleen bedoeld voor hoogopgeleiden.
Een ander doel ervan is voorlichting geven over de gevaren van illegale migratie.
Volgens de heer Irrgang zijn die al bekend in Mali. Het is vreemd dat dit
centrum medegefinancierd wordt uit het Europees Ontwikkelingsfonds.Migranten kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van hun land van herkomst
door er geld heen te sturen. Een groot probleem is dat het overmaken van geld
naar die landen vaak duur is. Nederland zou dit goedkoper kunnen maken. Hoe
wordt de motie-Van Bommel/Ferrier uitgevoerd? Wanneer wordt het onderzoek
van de Nederlandse Mededingingsautoriteit naar mogelijke kartelafspraken of
prijsopdrijving met betrekking tot dit soort financiële diensten afgerond?
De in de brief over de vierde voortgangsrapportage genoemde mogelijkheid tot
het overdragen van een tweede bankpasje of creditcard aan de ontvanger in
het land van herkomst, biedt geen oplossing voor grote delen van Afrika.De heer Kamp (VVD) zegt dat de ongelijke welvaarts-
en welzijnsverdeling in de wereld de oorzaak is van een groot deel van de
migratie. Het minder ongelijk maken van die welvaartsverdeling is een moeilijk
en zeer langdurig proces. Het doel hoeft echter niet te zijn dat de migratie
tot nul wordt teruggebracht. Er is weinig tegen en heel veel voor migratie
van mensen die voor zichzelf kunnen zorgen en die een positieve bijdrage aan
een andere samenleving kunnen leveren.Landen met weinig welvaart hebben ook vaak een slecht bestuur en achterblijvende
werkprestaties. Zij kunnen moeilijk concurreren op de wereldmarkt. De mensen
in die landen zullen de welvaartsgroei in de eerste plaats zelf moeten bewerkstelligen.
Meer welvarende landen kunnen daaraan een bijdrage leveren door deze landen
bijvoorbeeld handelskansen te bieden. Er kan ook hulp worden geboden bij het
tegengaan van corruptie, het opbouwen van goed bestuur en het brengen en handhaven
van veiligheid. Daarnaast kunnen rijkere landen investeren in deze landen.
Dit moet via internationale organisaties gebeuren. Landen moeten niet met
elkaar gaan concurreren in ontwikkelingslanden voor het eigen
gewin door bijvoorbeeld grondstoffen of hoogopgeleide werknemers weg te halen.Het streven naar verbetering van de situatie in ontwikkelingslanden moet
niet leiden tot een verslechtering van de situatie in Nederland. De migratie
van kansarmen vormt een voortdurende bedreiging van onder andere de Europese
Unie. De regelingen om vluchtelingen bescherming te bieden, worden al jaren
grootschalig misbruikt door economische vluchtelingen. De drie geagendeerde
brieven spreken de heer Kamp niet aan. De vierde voortgangsrapportage is een
aaneenrijging van adviesaanvragen, projectvoorstellen, onderzoeken, studies
en conferenties. De genoemde maatregelen bijvoorbeeld inzake terugkeer zetten
geen zoden aan de dijk. Nederland probeert in een Afrikaans land gezondheidswerkers
te bewegen om daar te blijven, terwijl het Verenigd Koninkrijk en andere landen
in datzelfde land druk bezig zijn met werving van deze gezondheidswerkers.Het overmaken van geld door migranten naar landen van herkomst is niet
zonder meer positief. In Nederland maken veel Turkse en Marokkaanse gezinnen
veel geld over naar hun land van herkomst, vaak om daar een eigen te huis
te realiseren. Deze overmakingen hebben vaak weinig met armoedebestrijding
te maken. Dat geld zou in veel gevallen veel beter kunnen worden besteed aan
de opvoeding van hun kinderen in Nederland.Er moet worden geprobeerd om ongecontroleerde migratie krachtig tegen
te gaan. Illegale immigranten moeten worden teruggestuurd. Landen die hun
onderdanen niet willen terugnemen, moeten daar met sancties toe worden gedwongen.
Er moet geen ruimte worden geboden voor laaggeschoolde migranten, want daar
zijn er al veel van in Nederland. Ook seizoenwerk kan heel goed worden gedaan
door de laaggeschoolde migranten die al in Nederland zijn. Er moeten internationale
afspraken worden gemaakt over het werven en toelaten van hoogopgeleiden, niet
alleen om hier zelf van te profiteren. Dit beleid moet worden gecombineerd
met programma’s voor tijdelijke terugkeer van migranten naar hun landen
van herkomst zodat zij de kennis die zij in Nederland hebben opgedaan in hun
eigen land kunnen toepassen om het grote verschil in welvaart terug te brengen.
Het is voorstelbaar dat goed opgeleide gezondheidswerkers uit ontwikkelingslanden
in de vorm van circulaire migratie naar Nederland worden gehaald zodat zij
de gelegenheid krijgen kennis te verwerven in een bepaalde periode en zij
vervolgens met die kennis terugkeren naar hun land van herkomst. De situatie
in de ontwikkelingslanden is hierbij de eerste prioriteit.De Adviesraad Internationale Vraagstukken benadrukt het belang van veiligheid
voor de verbetering van de situatie in ontwikkelingslanden en beperking van
ongecontroleerde migratie. Wat is de ambitie van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
op dit terrein?De BNC-fiche over het EU-actieprogramma voor de aanpak van het tekort
aan gezondheidswerkers in ontwikkelingslanden is een wat onleesbaar verhaal.
Dit moet anders worden geformuleerd. Uit het fiche blijkt dat de EU voor de
oplossing van het probleem niet het verschil zal maken. Er wordt geadviseerd
om voor de periode 2007–2010 een bedrag van 1 mln. extra uit te trekken.
Dat is erg weinig geld.De heer Pechtold (D66) constateert op basis
van de brieven van het kabinet dat er het afgelopen jaar vooral veel is gesproken
over migratie en ontwikkeling. Het is positief dat het onderwerp hoog op de
politieke agenda staat, maar het belangrijkste is dat er actie wordt ondernomen.
De wereld globaliseert, maar de muren tussen insiders en outsiders worden
steeds hoger opgetrokken. Dit leidt op termijn tot een onhoudbare situatie.De Europese samenwerking op het terrein van repressieve maatregelen komt
met de oprichting van Frontex, het Europees Agentschap voor het Beheer van
de Operationele Samenwerking aan de Buitengrenzen, en de snelle
grensinterventieteams relatief eenvoudig van de grond. Het asiel- en migratiebeleid
moet echter ook in Europees verband van de grond komen. Alleen dan kan dit
beleid effectief zijn. Er is een voorstel van de Europese Commissie om een
greencard voor laaggeschoolden en een bluecard voor hooggeschoolden in te
voeren. De invoering hiervan verloopt echter langzaam. Wanneer zal dit beleid
gestalte krijgen? Europa en Nederland hebben, onder andere door vergrijzing
en toenemende concurrentie op de wereldmarkt, behoefte aan immigranten. Veel
mensen uit het Zuiden hebben behoefte aan Europa. Beide behoeften zullen de
komende jaren groeien.Het kabinet wil de komende tijd de focus leggen op concretisering van
het beleid. Over het toelaten van hoogopgeleide migranten via een bluecardsysteem
lijkt een redelijke consensus te bestaan. Over de regulering van tijdelijke
migratie van laaggeschoolden lijkt overeenstemming in zicht. De regering lijkt
onder circulaire migratie vooral het tijdelijk uitzenden van migranten naar
hun landen van herkomst te verstaan. In het kader van een greencardsysteem
geldt dit concept natuurlijk even goed voor mensen uit ontwikkelingslanden
die tijdelijk in Europa komen werken. Tot nog toe is de discussie over de
effecten van zo’n systeem voornamelijk een studeerkameroefening gebleken.De verwachting is dat nog dit jaar een Europees migratiecentrum zal worden
geopend in Mali. Dat is een goede gelegenheid voor het starten van een pilot.
De pilot zou als volgt kunnen worden vormgegeven. Er worden van te voren duidelijke
en harde afspraken gemaakt met Malinezen die naar Europa komen. De deal houdt
in dat zij na drie of vijf jaar terugkeren naar Mali. De EU zou hiertoe een
overeenkomst moeten sluiten met de regering van Mali, zodat die medeverantwoordelijk
is. Een deel van de premies die deze tijdelijke migranten betalen, worden
in een spaarfonds gestort dat wordt beheerd door het migratiecentrum in Mali
en pas uitgekeerd bij terugkeer. Dit vormt een extra incentive om terug te
keren en draagt naast de remittances en de kennis die wordt verworven tijdens
het verblijf hier op den duur bij aan de ontwikkeling van het land van herkomst.
Bij deze pilot kan worden voortgebouwd op de ervaringen met de tijdelijke
uitzending van Poolse verpleegkundigen naar Nederland. Deze regeling zou kunnen
gelden voor 10 000 Malinezen, waarvan er 500 naar Nederland zouden kunnen
komen. Zijn de bewindslieden bereid om bij hun Europese collega’s te
pleiten voor zo’n pilot?Is de staatssecretaris bereid om ook in het nieuwe migratiebeleid het
belang van de migrant en de ontwikkeling van de landen van herkomst duidelijker
naar voren te laten komen?Antwoord van de bewindsliedenDe minister bevestigt dat het debat over migratie
en ontwikkeling gedeeltelijk een zoektocht is. Er heeft inderdaad erg veel
overleg plaatsgevonden. Dat was onvermijdelijk gezien de aard van het probleem.
Het is niet zo heel eenvoudig uit te vinden wat de beste interventiemechanismen
zijn. Er is een aantal voorstellen, maar die vereisen nadere uitwerking. Deze
zullen aan de Kamer worden gepresenteerd in een nota.Er zijn grote inkomensverschillen in de wereld. Deze nemen toe tussen
en binnen landen. Er is sprake van een zo goed als vrij verkeer van kapitaal.
Tot op zekere hoogte is er ook vrij verkeer van goederen, al moet de Doha-ronde
van de World Trade Organisation nog worden afgerond. Een van de kernproblemen
is het behouden van werk in ontwikkelingslanden. Het ontbreken van vrij verkeer
van personen levert grote spanningen op in een globaliserende wereld waarin
wel vrij verkeer van kapitaal en goederen is. Deze uiten zich in bijvoorbeeld
mensenhandel en legale en illegale migratie. Deze problemen zijn niet eenvoudig
op te lossen. Het probleem wordt groter doordat ook in ontwikkelingslanden
inmiddels moderne communicatiemiddelen beschikbaar zijn.Conflicten in landen leiden tot vergroting van de migratie. Overigens
vindt het grootste deel van de migratie tussen ontwikkelingslanden plaats,
de zogenaamde Zuid-Zuidmigratie. Veel van de conflicten van de afgelopen periode
in Afrika zijn een directe consequentie van migratie, zowel legaal als illegaal.
Er moet worden bezien hoe kan worden voorkomen dat grote groepen mensen vluchten.
Er zijn beïnvloedingsmogelijkheden. Er is gebleken dat het aantal vluchtelingen
en migranten uit gebieden waar succesvolle vredesoperaties zijn, sterk is
teruggelopen. Investeringen in operaties voor vrede en veiligheid geven een
mogelijkheid om de vluchtelingenstroom te beperken.Het is een illusie dat migratie een oplossing is voor ontwikkelingsproblematiek.
De oplossing ligt besloten in een agenda van duurzame groei, werkgelegenheid
en armoedebestrijding in ontwikkelingslanden. Migratie is echter ook niet
alleen maar slecht voor ontwikkelingslanden. In veel gevallen heeft het land
in kwestie er baat bij. Migratie kan een positieve bijdrage leveren aan het
behalen van de millenniumdoelstellingen, een prioriteit van het kabinet, bijvoorbeeld
door remittances. Daarnaast kan migratie direct bijdragen aan een braingain
voor ontwikkelingslanden, zeker bij circulaire migratie. Er bestaat echter
ook een risico dat migratie leidt tot een braindrain uit ontwikkelingslanden,
met name in de gezondheidszorg en het onderwijs.Remittances omvatten veel meer geld dan het gehele budget voor ontwikkelingssamenwerking.
Deze geldstromen dragen direct bij aan ontwikkeling. De Nederlandse overheid
moet onderzoeken hoe dit geld meer kan worden geïnvesteerd in armoedebestrijding
op een manier die positief is voor degenen die het geld overmaken. Er kan
worden gezocht naar innovatieve vormen van overmakingen zoals financiële
transacties per mobiele telefoon. Daarnaast moet worden gestreefd naar vermindering
van de transactiekosten, vergroting van de transparantie van de transfermarkt
en een betere inzet op verbetering van de financiële sector in ontwikkelingslanden.
Er zal ook worden bezien wat kan worden geleerd van maatregelen die landen
als Frankrijk, Spanje en het Verenigd Koninkrijk al hebben genomen. In de
uitvoering van de motie-Van Bommel/Ferrier zal verder worden gegaan dan tot
op heden is beschreven. Hierover zal overleg plaatsvinden met de minister
van Financiën. Het voorstel van mevrouw Ferrier voor het ontwikkelen
van een gezamenlijk betalingsverkeer in samenwerking met ontwikkelingslanden
zal hierbij worden betrokken. Als de plannen verder zijn uitgewerkt, zal de
Kamer worden geïnformeerd.Er is nog niet onderzocht wat circulaire migratie precies inhoudt. In
een beleidsnotitie uit 2004 staat dat het migratie betreft waarbij de migrant
achtereenvolgens langere tijd in verschillende verblijfslanden verblijft waaronder
zijn land van herkomst. Het betreft tijdelijke arbeidsmigratie vanuit ontwikkelingslanden
naar Nederland en tijdelijke uitzending van migranten vanuit Nederland naar
hun land van herkomst. Dat laatste gebeurt via een project dat mede wordt
gefinancierd uit het budget voor ontwikkelingssamenwerking via de Internationale
Organisatie voor Migratie. Dit project loopt nu een jaar en er zijn zestig
mensen uitgezonden naar hun land van herkomst. Dat is een hoopvol resultaat.
Er is een groeiende interesse van migranten voor dit project.Circulaire migratie kent ook risico’s, daarom is een pilot interessant.
De migrantenorganisaties vinden dat de diaspora onvoldoende wordt betrokken
bij beleid op het gebied van ontwikkelingssamenwerking, migratie en terugkeer.
Er moet worden gestimuleerd dat gekwalificeerde migranten tijdelijk terugkeren
naar hun land van herkomst om projecten op te zetten. De minister is bereid
om de organisaties trainingen aanbieden om dit te faciliteren. De migrantenorganisaties
worden betrokken bij de totstandkoming van het nieuwe ontwikkelingsbeleid.
De talenten, de motivatie en het initiatief van deze groeperingen moeten daar waar mogelijk worden ingezet bij terugkeerprojecten en ontwikkelingssamenwerking.In de lijn van het SER-advies zal worden bezien wat er met een eventuele
pilot kan worden gedaan. Er moet nog een officiële kabinetsreactie op
dit rapport worden opgesteld. Daarnaast moet overleg plaatsvinden met de minister
van SZW. Het gevaar van braindrain betreft vooral gezondheidswerkers. Er wordt
veel gedaan om dit te voorkomen, nationaal, in EU-verband en met het IMF en
de Wereldbank. In Zambia bestaat al jaren een programma dat tot doel heeft
om artsen vast te houden in rurale gebieden. Zij krijgen een aanvulling op
het salaris en kunnen aanspraak maken op een tegemoetkoming in de kosten van
het onderwijs van kinderen en op leningen voor huisvesting en transport. Dat
project, waarbij de regering van Zambia zeer betrokken is, is zeer succesvol.
In Malawi wordt samen met het Verenigd Koninkrijk een soortgelijk project
opgezet. Het is de bedoeling om deze werkwijze uit te breiden naar andere
sectoren. Bij deze projecten kunnen ook migranten worden ingezet. De EU-inzet
op dit terrein moet verder gestalte krijgen. Veel Afrikaanse landen krijgen
van het IMF limieten opgelegd met betrekking tot de salarissen die mogen worden
betaald, de zogenaamde salariscaps. Nederland heeft gepleit voor uitzonderingen
voor bepaalde beroepsgroepen om een braindrain te voorkomen.Er zijn door onder andere Nederland programma’s met betrekking tot
terugkeer opgezet in Congo en Angola. Deze worden mogelijk uitgebreid naar
Ghana. Daarnaast zijn programma’s ontwikkeld voor de terugkeer, begeleiding
en herintegratie van jonge asielzoekers in de landen van herkomst. Nederland
heeft overigens weinig last van internationale migratie en asielstromen in
vergelijking met de meeste ontwikkelingslanden. Daar is sprake van grote problemen
met de opvangcapaciteit, honger en conflicten. Die kunnen leiden tot secundaire
migratiestromen.In Tanzania is door de UNHCR een programma opgezet inzake de opvang van
vluchtelingen dat door Nederland wordt ondersteund. Er moet één
organisatie verantwoordelijk zijn voor dergelijke programma’s. Andere
VN-organisaties moeten alleen betrokken worden bij de follow-up. Er moet worden
voorkomen dat organisaties langs elkaar heen werken. Tanzania, een zeer arm
land, moet veel vluchtelingen uit Burundi en andere landen opvangen. Er moet
met de regering van Tanzania worden bezien of die mensen terug moeten en willen.
Als zij daar blijven, moet hulp worden geboden om Tanzania in staat te stellen
om deze mensen op te vangen. Er wordt gewerkt aan de versterking van de capaciteit
van de Tanzaniaanse autoriteiten om de vluchtelingen te beschermen en verbetering
van de veiligheid in vluchtelingenkampen. Daarnaast wordt vrijwillige terugkeer
gestimuleerd en wordt voorzien in opvang in Burundi. De toegang tot hervestiging
voor Congolese vluchtelingen wordt verbeterd. Er is een registratie van vluchtelingen
in kampen zodat zij de mogelijkheid hebben om van daaruit een vaste plek te
vinden in Tanzania. Dit project is nuttig.Tijdens de zitting van de Veiligheidsraad vorige week heeft de Nederlandse
regering naar voren gebracht dat de kern van het recente klimaatrapport is
dat de landen die het minste gebruik hebben gemaakt van de milieugebruiksruimte
het kind van de rekening zijn. De consequenties daarvan zijn zeer groot. De
voorspelde groei van de migratie is een groot risico voor Afrika en Zuid-Azië.
Een korting op het budget voor ontwikkelingssamenwerking is met het oog hierop
niet verantwoord. De financiering die nodig is voor het oplossen van het klimaatprobleem
en de daarmee samenhangende vluchtelingenstromen kan uit een aantal bronnen
komen, zoals de handel in internationale emissierechten en het aanspreken
van landen om 0,7% van hun nationaal inkomen te besteden aan ontwikkelingssamenwerking.
Internationale financieringsmogelijkheden vormen het beste instrument. Uitgaven
hiervoor mogen niet ten koste gaan van de huidige fondsen die
nodig zijn voor het behalen van de millenniumdoelstellingen.De minister is sceptisch over het migratiecentrum in Mali. Het idee is
zinnig, maar de uitwerking is marginaal. Hij zal hierover spreken met Eurocommissaris
Michel. Het is nog geen officieel Commissievoorstel dat aan de lidstaten is
voorgelegd. De informatie die het kabinet over dit voorstel heeft gekregen
is divers. Het doel van het centrum is om de migratiestromen beter te reguleren
en meer informatie te geven over de mogelijkheden van migratie en de risico’s
van illegale migratie. Daar kunnen vraagtekens bij worden geplaatst. Het is
nog onduidelijk of het centrum ook een onderzoeksfunctie krijgt, bijvoorbeeld
voor het in kaart brengen van de migratiestromen. Het is wel goed dat de Commissie
probeert om met Mali iets te doen. Het is overigens niet vreemd dat dit project
uit ontwikkelingsgelden wordt gefinancierd, want het betreft een verzoek van
de regering van Mali om het eigen bestuur op het terrein van vluchtelingenstromen
te versterken en te verbeteren.Veel landen in het Zuiden kennen de voordelen van migratie van hoogopgeleiden
als exportproduct, zoals India en Jamaica doen, nog niet. Deze strategie heeft
overigens zowel positieve als negatieve aspecten. Er zal worden onderzocht
wat kan worden geleerd van India en Jamaica. De minister zal de ambassades
daarover gesprekken laten voeren. Dat onderwerp kan ook worden besproken tijdens
het Global Forum on Migration and Development in juli 2007 in België.De staatssecretaris zegt dat zij naar aanleiding
van de voortgangsrapportage heeft overlegd met de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
over de gezamenlijke inzet op het terrein van migratie en ontwikkeling. Soms
is er sprake van tegenstrijdige belangen, bijvoorbeeld in de discussie of
ontwikkelingsgeld moet worden ingezet om illegale migratie tegen te gaan.
De staatssecretaris is daar voorstander van. Binnen de bestaande kaders is
veel meer mogelijk dan op dit moment gebeurt. De bewindslieden hebben de intentie
om in 2007 een actuele nota op te stellen op basis van de nota inzake migratie
en ontwikkeling uit 2004. Het kabinet zal daarin nieuwe accenten leggen.De staatssecretaris heeft op het hoogste niveau aandacht gevraagd voor
de vluchtelingenproblematiek in de regio. Op de conferentie van de UNHCR in
Genève is haar duidelijk geworden hoe moeilijk het is om in het internationale
veld steun te krijgen. Soms is er sprake van tegenstrijdige belangen van landen.
Het is zeer lastig om de beperkte resultaten van de UNHCR-conferentie te vertalen
in Europese afspraken, ondanks een forse inzet van Nederland. Nederland zal
zich hier onverminderd voor blijven inzetten en waar nodig de inspanningen
intensiveren.Met alleen het tegenhouden en terugsturen van illegale migranten en het
verlenen van verblijfsvergunningen, wordt het probleem niet opgelost. Er moet
aandacht blijven bestaan voor de achterliggende oorzaken van migratie om op
lange termijn in staat te zijn om te reageren op humanitaire drama’s.
Daarnaast moet opvang worden geboden in de regio om de migratie beheersbaar
te maken. De ontwikkelingen in landen van herkomst hebben grote invloed op
migratiebewegingen. Omgekeerd kunnen migratiestromen van invloed zijn op de
ontwikkelingen in herkomstlanden. Het kabinet gaat in principe door op de
lijn die door het vorige kabinet is ingezet, maar daar waar nodig zullen wat
andere accenten worden gelegd en inspanningen worden geïntensiveerd.De nota Naar een modern migratiebeleid is de basis van het beleid van
het ministerie van Justitie. De afgelopen jaren was het vrijwel onmogelijk
om creatief na te denken over de wijze waarop kan worden omgegaan met migratiebeleid.
Daar is nu ruimte voor. De discussie over wie wordt toegelaten, voor welke
periode en onder welke voorwaarden wordt nu gevoerd. De kabinetsreactie op
het SER-rapport zal in juni naar de Kamer worden gezonden. De inspanningen
met betrekking tot de uitvoering van de nota Naar een modern
migratiebeleid zullen daar onderdeel van uitmaken.Op dit moment wordt onderzoek gedaan naar de haalbaarheid van circulaire
migratie. Terugkeer van afgewezen asielzoekers en illegale migranten moet
een onderdeel zijn van het debat met de landen van herkomst over mogelijkheden
voor legale migratie. Er is nog niet te zeggen welk land het meest geschikt
is voor het opzetten van een pilot op dit terrein. Dat zal wel een land moeten
zijn waar voor Nederland een Justitiebelang bestaat, bijvoorbeeld met betrekking
tot terugname van eigen onderdanen, naast de belangen op het terrein van ontwikkelingssamenwerking.
Het is van belang dat het concept van circulaire migratie wordt uitgewerkt
voordat een pilot wordt opgezet. Er moet bijvoorbeeld worden bezien hoe de
tijdelijkheid van de migratie kan worden gegarandeerd. Aan de hand hiervan
kan worden bezien welk land het meest geschikt is om een pilot uit te voeren.Met circulaire migratie kunnen ontwikkelingslanden worden geholpen om
mensen uit die landen kennis en ervaring te laten opdoen die zij elders kunnen
gebruiken. Daarnaast kunnen zij er geld mee verdienen waarmee hun landen van
herkomst ook gediend zijn. Als het mogelijk is om een dergelijk systeem op
te zetten, moet het gesprek met de landen van herkomst over het terugnemen
van onderdanen op gang blijven. Om terugkeer naar landen van herkomst te vereenvoudigen,
moet met deze landen over legale migratie worden gesproken. Er moet duidelijk
zijn wat het doel is van een dergelijke regeling en wat daar de consequenties
van zijn voor Nederland. Het is uiteraard niet de bedoeling dat deze migratie
leidt tot verdringing op de Nederlandse arbeidsmarkt. Daarom is het ministerie
van SZW betrokken bij de vormgeving van het beleid op dit terrein. Een eventuele
pilot met circulaire arbeidsmigratie moet aansluiten op een behoefte op de
arbeidsmarkt die niet kan worden vervuld met arbeidskrachten uit Nederland.
Mevrouw Ferrier vroeg naar de feminisering van migratie. Dit onderwerp zal
worden meegenomen bij de gedachtevorming over circulaire migratie en de uitwerking
van de pilot.Mevrouw Gill’ard vroeg naar de versterking van de meerwaarde van
terugkeer en de re-integratieregeling. Dit betreft de Herintegratie Regeling
Project Terugkeer (HRT-regeling). Er zijn tot op heden positieve resultaten
mee behaald. De terugkeerpremies gecombineerd met persoonlijk maatwerk worden
zeer positief beoordeeld door uitvoerders en andere betrokkenen zoals gemeenten
en VluchtelingenWerk Nederland. Uit onderzoek blijkt dat dergelijke premies
als bemoedigend worden ervaren. De HRT-regeling loopt in juli 2007 af. Het
voornemen is om hiervan een vast onderdeel te maken van het terugkeerbeleid
dat nu wordt geïntensiveerd via de Dienst Terugkeer en Vertrek.Nadere gedachtewisselingMevrouw Ferrier (CDA) vraagt of zij goed heeft
begrepen dat het kabinet migratie en ontwikkeling vooral vanuit het oogpunt
van ontwikkelingssamenwerking blijft bezien en op de politieke agenda, ook
in de EU en in internationale gremia, blijft houden. Wat vindt de minister
voor Ontwikkelingssamenwerking van de mededeling van de staatssecretaris van
Justitie dat zij er voorstander van is om gelden voor ontwikkelingssamenwerking
in te zetten voor het tegengaan van illegale migratie? Geldt dat voor alle
vormen van het tegengaan van illegale migratie en welke criteria worden daarbij
gehanteerd? Circulaire migratie is niet nieuw. Nederland is binnen Europa
voortrekker op dit terrein. Van feminisering van migratie is vooral sprake
binnen de regionale migratie. Ook als het niet direct Nederland raakt, is
het belangrijk om dit punt hoog op de agenda te houden.De heer Irrgang (SP) vraagt op welke termijn
nadere voorstellen komen inzake de remittances.De heer Kamp (VVD) verzoekt het kabinet om
onderzoek te doen naar remittances, naar de omvang van de bedragen die naar
de landen gaan en de effecten daarvan op het budget dat beschikbaar is voor
de opvoeding van kinderen in Nederland. De inspanningen op het gebied van
ontwikkelingssamenwerking en defensie moeten elkaar versterken, onder meer
met het oog op vergroting van de veiligheid in de wereld.De heer Pechtold (D66) sluit zich aan bij
het verzoek van de heer Kamp om een onderzoek naar de remittances.De minister deelt de mening van de heer Kamp
dat er een uiterste inspanning moet worden geleverd om de veiligheid in de
wereld te vergroten, zowel op het gebied van ontwikkelingssamenwerking als
op dat van defensie. Daartoe zijn extra investeringen in ontwikkelingssamenwerking
nodig en moeten er zaken op het terrein defensie worden gedaan.Er bestaat een misverstand over het begrip circulaire migratie. Het omvat
migratie van Nederland naar landen van herkomst en eventueel weer terug, maar
ook migratie uit ontwikkelingslanden naar Nederland en weer terug. De bewindslieden
zijn bereid om in overleg met de bewindslieden van SZW te onderzoeken hoe
dat het beste zou kunnen worden vormgegeven en of het zinnig is om een pilot
op te zetten.Er blijft een verschil van mening bestaan over de effecten van remittances.
De minister ziet geen verband tussen de mate van integratie van migranten
en het overboeken van geld naar het land van herkomst. Deze relatie blijkt
ook niet uit onderzoeken. Als mensen zelf besluiten om geld dat zij legaal
hebben verkregen over te maken naar een ander land, is het geen taak van de
Nederlandse regering om daar onderzoek naar te doen of beleid te ontwikkelen
op dat terrein. Dat remittances een positieve bijdrage leveren aan de armoedebestrijding
in ontwikkelingssamenwerking, blijkt wel uit onderzoek.De staatssecretaris zegt dat in EU-verband
een aantal voorstellen wordt ontwikkeld inzake migratie en ontwikkeling. In
de richtlijn voor kenniswerkers wordt voorgesteld om ervoor te zorgen dat
deze kenniswerkers ook mobiel kunnen zijn binnen Europa. Zij hoopt dat deze
mobiliteitsbepaling toegevoegde waarde heeft voor het Nederlandse beleid op
dit terrein. Dit voorstel zal in september 2007 gereed zijn. De Commissie
wil in 2009 een voorstel presenteren inzake laaggeschoolde migranten. Er is
nog niet met de uitwerking hiervan begonnen. De verwachting is dat een groot
aantal Europese landen zal stellen dat het arbeidsmarktbeleid een nationale
competentie is.Mevrouw Ferrier stelde een vraag over de opmerking van de staatssecretaris
over het inzetten van ontwikkelingsgeld voor het bestrijden van illegale migratie.
Bestrijding van armoede in ontwikkelingslanden is een kerntaak van ontwikkelingssamenwerking.
Daarmee kan meer grip worden gekregen op migratiestromen. Er wordt met geld
van verschillende departementen aan capaciteitsopbouw in landen van herkomst
en transitlanden gedaan om ervoor te zorgen dat de systemen in die landen
zo goed werken dat vluchtelingen niet alleen maar een bootje hoeven te vinden
om de oversteek te maken.De heer Kamp vroeg om een onderzoek naar remittances. Een dergelijk onderzoek
kan een aantal invalshoeken hebben. Als het om de positieve effecten op de
ontwikkeling gaat, valt het onder de competentie van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking.
Als het gaat om de negatieve effecten op de ontwikkeling van Marokkanen in
Nederland, kan het debat het beste worden gevoerd met de minister voor Wonen,
Wijken en Integratie. Er is ook een link met Justitie. Als de remittances
terechtkomen in landen van herkomst en daardoor familie, die als alternatief
achter de hand heeft om naar Nederland te komen, van financiën wordt
voorzien, kunnen zij een remmend effect hebben op migratiebewegingen. Deze mensen zullen immers minder snel geneigd zijn om te migreren als daar
de ontwikkeling wordt ondersteund met dat geld. Remittances kunnen dus op
dit terrein een positief effect hebben.ToezeggingenDe voorzitter constateert dat de minister
en de staatssecretaris hebben toegezegd om te komen met een nieuwe nota rond
de problematiek rond migratie en ontwikkeling. De minister heeft tevens toegezegd
de Kamer te informeren als de plannen over het vergemakkelijken van het betalingsverkeer
verder zijn uitgewerkt. De staatssecretaris heeft toegezegd dat de kabinetsreactie
op het SER-rapport in juni naar de Kamer wordt gezonden. De Kamer heeft duidelijk
gemaakt dat de rapportage over migratie en ontwikkeling halfjaarlijks moet
blijven.De voorzitter van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,OrmelDe voorzitter van de vaste commissie voor Justitie,De Pater-van der MeerDe griffier van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,Van der Kolk-TimmermansXNoot1Samenstelling:Leden: Van Bommel (SP), Van der Staaij (SGP), Wilders (PVV), Waalkens
(PvdA), Van Baalen (VVD), Çörüz (CDA), Ormel (CDA), voorzitter,
Ferrier (CDA), Van Velzen (SP), De Nerée tot Babberich (CDA),Blom (PvdA),
Eijsink (PvdA), Van Dam (PvdA), Dezentjé-Hamming (VVD), Irrgang (SP),
Knops (CDA), Boekestijn (VVD), Voordewind (ChristenUnie), Pechtold (D66),
ondervoorzitter, Van Gennip (CDA), Ten Broeke (VVD), Peters (GroenLinks),
Van Raak (SP), Gill’ard (PvdA) en Thieme (PvdD).Plv. leden: De Wit (SP), Van der Vlies (SGP), Bosma (PVV), Vermeij (PvdA),
Van Miltenburg (VVD), Omtzigt (CDA), Jules Kortenhorst (CDA), Roland Kortenhorst
(CDA), Jasper van Dijk (SP), Ten Hoopen (CDA), Besselink (PvdA), Leerdam (PvdA),
Arib (PvdA), Neppérus (VVD), Lempens (SP), Schermers (CDA), Griffith
(VVD), Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie), Van der Ham (D66), Jonker
(CDA), Van Beek (VVD), Halsema (GroenLinks), Gesthuizen (SP), Samsom (PvdA)
en Ouwehand (PvdD).XNoot2Samenstelling:Leden: Van de Camp (CDA), De Wit (SP), Van Beek (VVD), Van der Staaij
(SGP), Arib (PvdA), De Pater-van der Meer (CDA), voorzitter, Çörüz
(CDA), Wolfsen (PvdA), Joldersma (CDA), Gerkens (SP), Van Vroonhoven-Kok (CDA),
Van Velzen (SP), Azough (GroenLinks), Griffith (VVD), Teeven (VVD), Kalma
(PvdA), De Roon (PVV), Verdonk (VVD), Pechtold (D66), Thieme (PvdD), Kuiken
(PvdA), Leijten (SP), Bouwmeester (PvdA), Van Toorenburg (CDA) en Anker (ChristenUnie).Plv. leden: Sterk (CDA), Langkamp (SP), Weekers (VVD), Van der Vlies (SGP),
Van Dijken (PvdA), Schinkelshoek (CDA), Jager (CDA), Gill’ard (PvdA),
Jonker (CDA), Roemer (SP), Jan de Vries (CDA), Abel (SP), Halsema (GroenLinks),
Blok (VVD), Van Miltenburg (VVD), Dijsselbloem (PvdA), Fritsma (PVV), Zijlstra
(VVD), Koşer Kaya (D66), Ouwehand (PvdD), Spekman (PvdA), Van Gijlswijk
(SP), Bouchibti (PvdA), Van Haersma Buma (CDA) en Slob (ChristenUnie). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29693-13.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl