Toelating bestrijdingsmiddelen voor de landbouw; Rapport
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28615, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

25-09-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

28615 nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoud blz. SAMENVATTINGConclusieTe hoge ambitiesVerantwoordelijkheidsverdeling onduidelijkDoelstellingen gewasbeschermingsbeleid niet helderOnvoldoende zicht op resultaten gewasbeschermingsbeleidOnvoldoende zicht op consequenties van toelatingsbeleidGeen inzicht in nalevingsniveauToezicht te laat geregeldGebreken in bedrijfsvoering CTBAanbevelingenAmbitieniveauVerantwoordelijkheidsverdelingDoelstellingenInformatie over gewasbeschermingsbeleidInformatie over toelatingsbeleidToezichtBedrijfsvoering en prestaties CTBBestuurlijke reactieNawoord van de Algemene Rekenkamer1 INLEIDING1.1 Achtergrond en doel van het onderzoek1.2 Betrokken actoren1.3 Opbouw rapport2 OPZET VAN HET TOELATINGSBELEID2.1 Europees beleid2.1.1 De gewasbeschermingsrichtlijnHarmonisatieOvergangsregeling2.1.2 Het beoordelingsprocesEinddatum verschovenStand van zaken: Europese beoordeling van bestaande werkzame
stoffen (2001) Vertraging bij beoordeling nieuwe stoffen2.1.3 Nationaal beleid lidstaat NederlandHoge ambitiesKanalisatieprocedureHerprioritering2.1.4 Conclusie2.2 Verantwoordelijkheidsverdeling en toezicht2.2.1 Aansturing van het CTBVier niveausOnduidelijke overlegstructuren2.2.2 Gescheiden verantwoordelijkheid voor beleid en uitvoeringHerprioritering2.2.3 Specifieke verantwoordelijkheid voor water2.2.4 Conclusie2.3 Toezicht op het CTB2.3.1 Instelling Commissie van Toezicht2.3.2 Beoordelingsnormen2.3.3 Interventiemogelijkheden2.3.4 Conclusie3 DOELEN EN RESULTATEN VAN HET GEWASBESCHERMINGSBELEID3.1 Beleidsdoelen gewasbeschermingsbeleidDoelen gewasbeschermingsbeleid 3.1.1 Beleidsdoelen Meerjarenplan GewasbeschermingDoel «vermindering afhankelijkheid» niet goed
uitgewerktDoelen onvoldoende vertaald in maatschappelijke resultatenMTR: vertaling van doelen in beoogd maatschappelijk resultaatDoelen niet eenduidig meetbaar«Saneringsoperatie»: onderdeel van beleidsdoelen?3.1.2 Beleidsdoelen Zicht op gezonde teeltOnduidelijke verhouding tussen doelenOnvoldoende meetbaarheid van de doelenHoofddoelen en belangrijke instrumenten ontbreken in evaluatie-
en monitoringsystematiek3.1.3 Conclusie3.2 Beleidsinformatie3.2.1 Beleidsinformatie «saneringsoperatie»Tabel: Overzicht saneringsoperatie MJP-G, peildatum 1
januari 2002 (Bron: gegevens van het CTB) 3.2.2 Beleidsinformatie «kleine toepassingen»Vastlegging van te verzamelen gegevensFacilitering op basis van informatie uit de sector3.2.3 Beleidsinformatie uit handhaving door AIDWerkwijze van de AIDInzicht in het nalevingsniveau3.2.4 ConclusieCasus saneringsoperatieCasus «kleine toepassingen»Casus «handhaving door AID»3.3 Bedrijfsvoering en prestaties CTB3.3.1 Prestaties van het CTBWettelijke takenGerealiseerde prestatiesPlanning versus realisatieTijdigheid prestatiesAfspraken over knelpunten3.3.2 Kwaliteit begrotings- en verantwoordingsdocumenten3.3.3 Planning en control3.3.4 Administratieve organisatie3.3.5 Interne audits3.3.6 Accountantscontrole3.3.7 Conclusie4 CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN4.1 ConclusiesTe hoge ambitiesVerantwoordelijkheidsverdeling onduidelijkDoelstellingen gewasbeschermingsbeleid niet helderOnvoldoende zicht op resultaten gewasbeschermingsbeleidOnvoldoende zicht op consequenties van toelatingsbeleidGeen inzicht in nalevingsniveauToezicht te laat geregeldGebreken in bedrijfsvoering CTB4.2 AanbevelingenAmbitieniveauVerantwoordelijkheidsverdelingDoelstellingenInformatie over gewasbeschermingsbeleidInformatie over toelatingsbeleidToezichtBedrijfsvoering en prestaties CTB5 REACTIES BEWINDSPERSONEN EN CTB EN NAWOORD ALGEMENE
REKENKAMER 5.1 Inleiding5.2 Reactie minister van LNVAlgemene reactieAmbitieniveau van het beleidVerantwoordelijkheidsverdelingDoelstellingen gewasbeschermingsbeleidEffecten van het gewasbeschermingsbeleidNalevingsniveau Bestrijdingsmiddelenwet 1962Toezicht en bedrijfsvoering CTB5.3 Reactie CTB5.4 Nawoord van de Algemene RekenkamerBIJLAGE 1GEHANTEERDE NORMENDoelenVerantwoordelijkheidsverdelingBeleidsinformatieSturing van en toezicht op taakuitvoering CTBBIJLAGE 2OVERZICHT CONCLUSIES, AANBEVELINGEN EN TOEZEGGINGEN
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28615Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 111 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 615Toelating bestrijdingsmiddelen voor de landbouwnr. 2RAPPORTInhoud blz. Samenvatting5   1Inleiding91.1Achtergrond en doel van het onderzoek91.2Betrokken actoren10 1.3Opbouw rapport10   2Opzet van het toelatingsbeleid122.1Europees beleid122.2Verantwoordelijkheidsverdeling
en toezicht142.3Toezicht op het CTB17    3Doelen en resultaten van het gewasbeschermingsbeleid193.1Beleidsdoelen gewasbeschermingsbeleid193.2Beleidsinformatie23 3.3Bedrijfsvoering en prestaties CTB28    4Conclusies en aanbevelingen334.1Conclusies334.2Aanbevelingen34    5Reacties bewindspersonen en CTB en nawoord Algemene Rekenkamer365.1Inleiding36 5.2Reactie minister van LNV365.3Reactie CTB38 5.4Nawoord van de Algemene Rekenkamer38    Bijlage 1Gehanteerde normen40Bijlage 2Overzicht conclusies, aanbevelingen
en toezeggingen41SAMENVATTINGDe Algemene Rekenkamer heeft in de periode van januari 2001 tot en met
februari 2002 het toelatingsbeleid voor bestrijdingsmiddelen voor de landbouw
onderzocht. Het toelatingsbeleid is een van de belangrijkste instrumenten
binnen het kader van het bredere gewasbeschermingsbeleid. Het onderwerp is
van belang vanwege de risico's die het gebruik van deze middelen meebrengt
voor het milieu, de voedselveiligheid en de arbeidsbescherming. Met de uitvoering
van het toelatingsbeleid was in het jaar 2001 een bedrag van circa zes miljoen
euro gemoeid.Eerstverantwoordelijk voor het beleid voor de toelating van bestrijdingsmiddelen
is de minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (LNV). Daarnaast zijn
de ministers van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu (VROM),
Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en Sociale Zaken en Werkgelegenheid
(SZW) betrokken bij het toelatingsbeleid, vanuit het oogpunt van respectievelijk
milieu, volksgezondheid en arbeidsbescherming.De uitvoering van het beleid berust bij het College voor de Toelating
van Bestrijdingsmiddelen (CTB), dat tot januari 2000 deel uitmaakte van het
Ministerie van LNV en sindsdien verzelfstandigd is. Het College beoordeelt
stoffen waarover moet worden besloten of ze binnen de EU gebruikt mogen worden
in landbouwbestrijdingsmiddelen. Op nationaal niveau beoordeelt het CTB aanvragen
van producenten voor de toelating van bestrijdingsmiddelen en adviseert het
de minister over de uitvoering van het nationale toelatingsbeleid.In Nederland is het toelatingsbeleid sinds het eind van de jaren tachtig
gericht op het terugdringen van het gebruik van bestrijdingsmiddelen in de
landbouw. Vanaf 1991 is een Europese richtlijn van kracht (91/414/EG)
die ten doel heeft het beleid in de lidstaten te harmoniseren.ConclusieDe belangrijkste conclusie uit het onderzoek is dat het toelatingsbeleid
voor bestrijdingsmiddelen dusdanig onduidelijk is opgezet, dat de effectiviteit
ervan gevaar loopt. De Algemene Rekenkamer komt tot deze conclusie op grond
van de volgende bevindingen.Te hoge ambitiesAan het begin van de beleidsperiode van het Meerjarenplan
Gewasbescherming heeft Nederland ervoor gekozen om als lidstaat binnen
de Europese Unie voorop te lopen in het toelatingsbeleid voor gewasbeschermingsmiddelen.
Aan het eind van deze periode bleek dat deze keuze te ambitieus was en dat
het beleid daarom principieel bijgesteld moest worden.Verantwoordelijkheidsverdeling onduidelijkDe Algemene Rekenkamer heeft vastgesteld dat er onduidelijkheid bestaat
over de verantwoordelijkheidsverdeling tussen de betrokken ministeries enerzijds
en het CTB anderzijds. Bovendien is de aansturing van het CTB door de verantwoordelijke
ministeries onvoldoende. Er bestaan verschillende overlegniveaus zonder dat
de taken, bevoegdheden en status van elk niveau precies omschreven zijn. Hoewel
de minister van Verkeer en Waterstaat (V&W) verantwoordelijk is voor de
uitvoering van de Wet verontreiniging oppervlaktewateren, is de
betrokkenheid van dit ministerie bij het gewasbeschermingsbeleid niet wettelijk
geregeld.Doelstellingen gewasbeschermingsbeleid niet helderDe Algemene Rekenkamer constateert dat de doelstellingen van het gewasbeschermingsbeleid
onvoldoende duidelijk zijn geformuleerd. Op basis van onduidelijke doelstellingen
kan geen effectief beleid worden gevoerd en kan de effectiviteit van het beleid
niet goed worden vastgesteld.Onvoldoende zicht op resultaten gewasbeschermingsbeleidDe Algemene Rekenkamer constateert dat er onvoldoende zicht is op het
effect van het gewasbeschermingsbeleid op de waterkwaliteit omdat de beschikbare
gegevens tegenstrijdigheden bevatten.Onvoldoende zicht op consequenties van toelatingsbeleidDe Algemene Rekenkamer stelt vast dat het Ministerie van LNV voor verschillende
onderdelen van het toelatingsbeleid niet stelselmatig voortgangsinformatie
vergaart. Daardoor beschikt het ministerie niet over kwantitatieve informatie
over de consequenties van dat beleid.Hoewel de beschikbaarheid van een breed middelenpakket als randvoorwaarde
voor het gewasbeschermingsbeleid gedefinieerd was, achtte het ministerie zich
niet verantwoordelijk voor de beschikbaarheid van zo'n breed pakket voor de
kleine toepassingen. Integendeel, het in het kader van de saneringsoperatie
gevoerde beleid heeft er volgens het ministerie zelfs toe bijgedragen dat
de sector geconfronteerd is met een tekort aan gewasbeschermingsmiddelen voor
zogenoemde kleine teelten.Wel heeft het ministerie onderzoek en mogelijke oplossingen gefaciliteerd
en actief meegewerkt aan mogelijke oplossingen op Europees niveau.Het ministerie heeft hierin naar het oordeel van de Algemene Rekenkamer
geen duidelijke keuze gemaakt, hetgeen er uiteraard toe leidt dat het niet
goed inhoudelijk met de agrarische sector kan communiceren.Geen inzicht in nalevingsniveauHet Ministerie van LNV heeft geen inzicht in het nalevingsniveau van de
Bestrijdingsmiddelenwet, doordat er tot op heden niet aselect wordt gecontroleerd
en doordat incidenten met bestrijdingsmiddelen niet systematisch worden geregistreerd.
De Algemene Rekenkamer constateert dat de handhaving van de Bestrijdingsmiddelenwet
door de Algemene Inspectiedienst (AID) van het Ministerie van LNV vaak onder
druk staat vanwege urgente situaties in de dierlijke sector.Toezicht te laat geregeldHoewel de uitvoering van het toelatingsbeleid op afstand van de rijksoverheid
is geplaatst, blijven de ministers van LNV, VROM, VWS en SZW politiek verantwoordelijk.
Om dit te kunnen waarmaken moeten zij toezicht houden op de taakuitvoering
en de besteding van publieke middelen door het CTB, en moeten zij ook de bevoegdheden
hebben om dat te doen. Op het moment van de verzelfstandiging van het CTB,
in januari 2000, was dit toezicht nog onvoldoende geregeld.Pas twee jaar na de verzelfstandiging is er een Commissie van Toezicht
ingesteld. De normen voor de beoordeling van het CTB zijn echter nog steeds
niet uitgewerkt. Daardoor kan de toezichthouder zich in ieder geval over de
eerste twee jaar na de verzelfstandiging van het CTB geen oordeel vormen over
uitvoering van het toelatingsbeleid door het CTB.Gebreken in bedrijfsvoering CTBTen tijde van de gegevensverzameling bij het CTB (tot zomer 2001) vertoonde
de bedrijfsvoering en planning- en controlcyclus van het CTB nog veel gebreken.
Dit had ten tijde van de verzelfstandiging al geregeld moeten zijn. Door de
onduidelijke aansturing door de ministeries en de gebrekkige planning- en
controlcyclus heeft de Algemene Rekenkamer zich geen oordeel kunnen vormen
over de doelmatigheid van de taakuitvoering door het CTB. Het CTB heeft naar
eigen zeggen inmiddels hard gewerkt aan de verbetering van de planning- en
controlcyclus.AanbevelingenAmbitieniveauBij het bepalen van het ambitieniveau van het beleid moet de minister
laten zien dat ook de praktische uitvoerbaarheid in de overwegingen betrokken
wordt.VerantwoordelijkheidsverdelingDe Algemene Rekenkamer vindt dat de ministeries zo spoedig mogelijk duidelijke
afspraken moeten vastleggen over de verdeling van de verantwoordelijkheid
tussen ministeries en CTB.Ook dienen de ministeries zo spoedig mogelijk te zorgen voor een duidelijke
aansturing waarin de taken, bevoegdheden en status van de verschillende overlegniveaus
duidelijk vastgelegd zijn.De betrokkenheid van de minister van V&W bij het gewasbeschermingsbeleid
moet in de wet vastgelegd worden.DoelstellingenVerder moeten de ministers de doelstellingen van het gewasbeschermingsbeleid
meetbaar en toetsbaar formuleren en de relatie tussen de doelen onderling
en tussen doelen en instrumenten duidelijk aangeven. In dit kader beveelt
de Algemene Rekenkamer aan aansluiting te zoeken bij de uitgangspunten van
het in 1999 ingezette traject «Van Beleidsbegroting tot Beleidsverantwoording»
(VBTB).Informatie over gewasbeschermingsbeleidDe ministers moeten duidelijkheid verschaffen over de effecten van het
gewasbeschermingsbeleid op de waterkwaliteit.Informatie over toelatingsbeleidHet Ministerie van LNV moet informatie verzamelen over de beleidsinstrumenten
(saneringsoperatie) en de consequenties van het beleid, om het beleid met
succes te kunnen bijsturen.Meer aandacht voor de handhaving, zoals in de nota Zicht op gezonde teelt ook wordt bepleit, acht de Algemene Rekenkamer
een noodzakelijke ontwikkeling. Inzicht in het nalevingsniveau is niet alleen
van belang met het oog op de handhaving van regelgeving, maar ook om juiste
afwegingen te kunnen maken ten aanzien van de handhavingsinzet, ook in crisissituaties.
Daarnaast is inzicht in het nalevingsniveau noodzakelijk om de effectiviteit
van het gewasbeschermingsbeleid te kunnen vaststellen.ToezichtDe normen voor de beoordeling van het CTB door de Commissie van Toezicht
moeten op korte termijn worden uitgewerkt.Bedrijfsvoering en prestaties CTBEr moet zo spoedig mogelijk systematische informatie beschikbaar komen
over de uitvoering van het toelatingsbeleid door het CTB. Daartoe moet de
planning- en controlcyclus zo ingericht zijn dat de noodzakelijke sturings-
en verantwoordingsgegevens daaraan ontleend kunnen worden.Bestuurlijke reactieMede namens de staatssecretarissen van VROM, SZW en V&W en de minister
van VWS heeft de minister van LNV bij brief van 3 september 2002 op het onderzoek
van de Algemene Rekenkamer gereageerd. Het CTB reageerde bij brief van 21
augustus 2002.De minister van LNV geeft aan dat hij zich op hoofdlijnen kan vinden in
de belangrijkste conclusie uit het onderzoek, namelijk dat het toelatingsbeleid
voor bestrijdingsmiddelen dusdanig onduidelijk is opgezet dat de effectiviteit
ervan gevaar loopt. De minister zegt dan ook toe de aanbevelingen te zullen
opvolgen. Waar het gaat om het vaststellen van het effect van het gewasbeschermingsbeleid
op de waterkwaliteit geeft de minister aan dat daartoe momenteel geen instrumenten
voorhanden zijn – ook niet in de andere lidstaten – maar dat hij
op Europees niveau zal aandringen op oplossingen hiervoor.Het CTB mist in het onderzoek een analyse van de tekortkomingen in wet-
en regelgeving, die een optimale uitvoering van het toelatingsbeleid bemoeilijken.
Verder betreurt het CTB dat de Algemene Rekenkamer de verbeteringen in de
planning- en controlcyclus die na de zomer van 2001 tot stand zijn gebracht
niet in het onderzoek heeft meegenomen. Overigens kan ook het CTB zich vinden
in de conclusies en de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer.Nawoord van de Algemene RekenkamerDe Algemene Rekenkamer stelt vast dat de ministers en het CTB in grote
lijnen instemmen met de conclusies en aanbevelingen uit haar rapport. Zij
is verheugd over de toezegging van de minister van LNV om de aanbevelingen
op te volgen, maar had graag gezien dat de minister meer inzicht had verschaft
in de termijn waarop dit gerealiseerd kan worden. Zij zal de ontwikkelingen
in het toelatingsbeleid van bestrijdingsmiddelen voor de landbouw met belangstelling
blijven volgen. 1 INLEIDINGNederland kent een zeer intensieve landbouw, die het gebruik van chemische
middelen voor de bestrijding van plantenziekten, onkruid, insecten en schimmels
noodzakelijk maakt. Deze bestrijdingsmiddelen kunnen echter schadelijk zijn
voor de gezondheid van mensen en dieren. Bovendien kunnen ze de bodem, het
grond- en oppervlaktewater en de lucht vervuilen.Het beleid van de Nederlandse overheid is daarom gericht op het terugdringen
van het gebruik van deze zogeheten gewasbeschermingsmiddelen en op het zoeken
naar alternatieven ervoor, onder meer in de vorm van biologische preparaten.
Voor de periode 1990–2000 was dit beleid gebaseerd op het Meerjarenplan Gewasbescherming (Tweede Kamer 1990–1991, 21 677,
3–4). Het beleid voor de periode 2001–2010 is geformuleerd in
de nota Zicht op gezonde teelt (Tweede Kamer 2000–2001,
27 858, 1–2).Sinds 1991 is er op het gebied van de bestrijdingsmiddelen ook Europees
beleid waarmee Nederland rekening dient te houden. De gewasbeschermingsrichtlijn
(91/414/EEG) heeft als doel het toelatingsbeleid van gewasbeschermingsmiddelen
in de lidstaten van de Europese Unie (EU) te harmoniseren.1.1 Achtergrond en doel van het onderzoekDe Algemene Rekenkamer heeft in de periode januari 2001 tot en met februari
2002 onderzoek gedaan naar het Nederlandse toelatingsbeleid voor gewasbeschermingsmiddelen.1 Het toelatingsbeleid is een van de belangrijkste instrumenten
binnen het kader van het bredere gewasbeschermingsbeleid.Directe aanleiding voor het doen van dit onderzoek waren signalen vanuit
de samenleving over problemen rond de toelating van gewasbeschermingsmiddelen.
Zo hebben de agrarische sector en de fytofarmaceutische industrie onder meer
geklaagd over vertragingen bij het toelaten van biologische en andere nieuwe
middelen en over de kosten van toelating.Daardoor kan het noodzakelijke draagvlak in
de land- en tuinbouwsector voor de regulering van de gewasbescherming en de
naleving van de regelgeving onder druk komen te staan.Afgezien van deze directe aanleiding heeft de Algemene Rekenkamer dit
onderzoek ook verricht met het oog op de risico's in de opzet en uitvoering
van het gewasbeschermingsbeleid in bredere zin, waaronder de toelatingsproblematiek.
Hier spelen uiteraard de milieu- en voedselveiligheidsrisico's een rol, en de risico's voor de arbeidsomstandigheden van degenen die met deze middelen werken.Een andere reden voor het doen van onderzoek is erin gelegen dat het toelatingsbeleid
niet wordt uitgevoerd door de ministeries zelf maar door een organisatie «op
afstand», het College voor de Toelating van Bestrijdingsmiddelen (CTB).
In deze situatie is het van belang om vast te stellen of de verantwoordelijkheidsverdeling
en het toezicht goed zijn geregeld.Ten slotte heeft de Algemene Rekenkamer dit onderzoek uitgevoerd met het
oog op het in 1999 ingezette traject «Van Beleidsbegroting tot Beleidsverantwoording»
(VBTB). In dit traject wordt groot belang gehecht aan welomschreven beleidsdoelen,
een duidelijke keuze van daarbij behorende middelen, en een adequate
verantwoording op basis van bruikbare beleidsevaluaties. In het onderzoek
zou vastgesteld kunnen worden of er voldoende kwalitatief
goede informatie beschikbaaris over de doelen, middelen en resultaten
van het gevoerde beleid.Met de uitvoering van het toelatingsbeleid door het CTB was in het jaar
2001 een bedrag van circa zes miljoen euro gemoeid, waarvan circa één
miljoen uit de rijksbegroting en circa vijf miljoen uit tarieven gefinancierd
werd.11.2 Betrokken actorenEerstverantwoordelijk voor het beleid voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen
is de minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (LNV). Daarnaast zijn
de ministers van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu (VROM),
Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en Sociale Zaken en Werkgelegenheid
(SZW) verantwoordelijk voor het toelatingsbeleid vanuit het oogpunt van respectievelijk
het milieu, de volksgezondheid en de arbeidsbescherming.Het beleid wordt onder de verantwoordelijkheid van deze vier ministers
uitgevoerd door het College voor de Toelating van Bestrijdingsmiddelen (CTB),
dat tot januari 2000 deel uitmaakte van het Ministerie van LNV en sindsdien
verzelfstandigd is.De minister van Verkeer en Waterstaat (V&W) is bij het toelatingsbeleid
betrokken voor zover het de kwaliteit van het oppervlaktewater betreft. 1.3 Opbouw rapportTegen de achtergrond van de hiervoor geschetste risico's heeft de Algemene
Rekenkamer om te beginnen onderzocht:• of de betrokken ministers gezorgd hebben voor een adequate verantwoordelijkheidsverdeling
voor de uitvoering van het toelatingsbeleid voor gewasbeschermingsmiddelen;• of de sturing en het toezicht door de ministers aan de normen van
de Algemene Rekenkamer voldoen; en• of het toelatingsbeleid in Nederland verschilt van het beleid in
andere lidstaten van de EU.Deze onderdelen van het onderzoek komen aan de orde in hoofdstuk 2, «Opzet
van het toelatingsbeleid».Vervolgens is de Algemene Rekenkamer nagegaan:• of de minister van LNV de doelen van het gewasbeschermingsbeleid
adequaat heeft geformuleerd;• of hij in de praktijk voldoende adequate beleidsinformatie verzamelt
en deze informatie op verantwoorde wijze gebruikt; en• of de uitvoering van het beleid door het CTB van voldoende kwaliteit
is.Deze onderdelen van het onderzoek worden behandeld in hoofdstuk 3, «Doelen
en resultaten van het gewasbeschermingsbeleid».De conclusies en aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer staan vermeld
in hoofdstuk 4.De betrokken bewindspersonen hebben bij brief van 3 september 2002 op
het onderzoek gereageerd; het CTB bij brief van 21 augustus 2002. Deze reacties zijn, samen met het nawoord van de Algemene Rekenkamer, opgenomen
in hoofdstuk 5.Het onderzoek is uitgevoerd door een analyse van schriftelijk materiaal,
waaronder Kamerstukken, beleidsnotities, managementrapportages, verslagen
en evaluaties. Daarnaast is gebruikgemaakt van interviews met beleidsdirecties
van de betrokken ministeries, onderzoeksinstellingen, water- en milieu-instanties,
het CTB en actoren uit het bedrijfsleven. 2 OPZET VAN HET TOELATINGSBELEIDDe Algemene Rekenkamer heeft onderzocht hoe het Europese beleid is geformuleerd
en hoe dit in Nederland en in andere lidstaten van de EU is vormgegeven (§
2.1). Vervolgens heeft zij beoordeeld of er sprake is van een adequate verantwoordelijkheidsverdeling
voor de uitvoering van het toelatingsbeleid voor gewasbeschermingsmiddelen
(§ 2.2.) Ten slotte is de Algemene Rekenkamer nagegaan in hoeverre het
toezicht van de minister van LNV op het CTB voldoet aan de normen van de Algemene
Rekenkamer (§ 2.3).2.1 Europees beleid2.1.1 De gewasbeschermingsrichtlijnHet toelatingsbeleid van landbouwbestrijdingsmiddelen in de lidstaten
van de EU wordt in hoofdzaak bepaald door de gewasbeschermingsrichtlijn (richtlijn
91/414/EEG, verder aangeduid als: de richtlijn). Deze richtlijn heeft betrekking
op de toelating, het op de markt brengen en het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen.HarmonisatieDoel van de richtlijn is dat binnen de EU alleen middelen in de landbouw
worden gebruikt die niet schadelijk zijn voor milieu, volksgezondheid en arbeidsomstandigheden.
Uitgangspunt daarbij is dat het toelatingsbeleid van bestrijdingsmiddelen
in de EU-lidstaten moet worden geharmoniseerd. Om deze harmonisatie te realiseren
wordt er op Europees niveau gewerkt aan een lijst met werkzame stoffen1 die in bestrijdingsmiddelen voor de landbouw zijn toegestaan.2 De wetenschappelijke en technische beoordeling van deze
stoffen vindt plaats door de toelatingsautoriteiten van de lidstaten –
voor Nederland is dat het College voor de Toelating van Bestrijdingsmiddelen
(CTB) – die als eerste beoordelaar of als «peer reviewer»
kunnen optreden.OvergangsregelingIn de richtlijn is een overgangsperiode vastgesteld waarin de zogenaamde
«bestaande stoffen» (dat zijn de stoffen die voor 26 juli 19933 al op de markt waren) opnieuw worden beoordeeld. De
lidstaten hebben in een werkprogramma elk één of meer werkzame
stoffen toegewezen gekregen om te beoordelen.Gedurende deze overgangsperiode, die oorspronkelijk gold tot 2003 maar
later verlengd zal worden tot 2008 (zie ook hierna), kunnen de lidstaten hun
eigen nationale toelatingsbeleid uitvoeren. Zij beslissen zelf welke middelen
op basis van toegelaten werkzame stoffen zij voor hun eigen land toelaatbaar
achten.4 Na afloop van de overgangsperiode moeten
de lidstaten zich bij het bepalen van hun toelatingsbeleid houden aan de Europese
criteria, normen en werkwijzen (de zogenaamde Uniforme Beginselen), vastgelegd
in de richtlijn.2.1.2 Het beoordelingsprocesHet werkprogramma voor de herbeoordeling van werkzame stoffen zou volgens
de oorspronkelijke planning in 2003 afgerond moeten zijn.Einddatum verschovenHet beoordelingsproces in de afzonderlijke lidstaten blijkt echter meer
tijd te kosten dan was voorzien; in de periode 1996–1999 duurde een beoordeling gemiddeld 328 dagen. Er zijn in alle lidstaten vertragingen
in het beoordelingsproces opgetreden. De einddatum voor de beoordeling van
bestaande stoffen op EU-niveau is daarom inmiddels verschoven van 2003 naar
2008.Stand van zaken: Europese beoordeling van bestaande werkzame
stoffen (2001) Nog niet in onderzoek 393 Nog in onderzoek 61Ingetrokken/afgewezen/niet verdedigd 367 Toegelaten 13  Totaal 834Vertraging bij beoordeling nieuwe stoffenOok de beoordeling van nieuwe stoffen verloopt langzamer dan gepland.
Deels komt dit door de tijd die de nationale beoordelingen van bestaande stoffen
in beslag nemen, deels ook doordat volgens de richtlijn fabrikanten zelf kunnen
kiezen in welke lidstaat ze het dossier van een nieuwe werkzame stof indienen.
Dit maakt voor de beoordelingsinstanties het plannen van het werk lastig;
onduidelijk is wanneer en in welk land fabrikanten een aanvraag zullen indienen.Tot nog toe hebben fabrikanten veel aanvragen voor nieuwe werkzame stoffen
ingediend in Frankrijk, Duitsland en Groot-Brittannië, waar een grote
potentiële markt bestaat voor de producten van de industrie.2.1.3 Nationaal beleid lidstaat NederlandHoge ambitiesIn Nederland is de ambitie steeds geweest om voorop te lopen in de toepassing
van het Europese toelatingsbeleid voor gewasbeschermings-middelen. «Voorop
lopen» betekende concreet dat men als eerste lidstaat de Europese milieucriteria
wilde implementeren in de nationale wetgeving voor gewasbeschermingsmiddelen.
De regering achtte dit noodzakelijk omdat in Nederland sprake is van een hoge
gebruiksintensiteit van gewasbeschermingsmiddelen, waardoor de kwaliteit van
het grond- en oppervlaktewater hier sneller bedreigd wordt dan in andere lidstaten.Nederland heeft inderdaad al in 1995 voor alle gewasbeschermingsmiddelen
nationale toelatingscriteria in de wetgeving1
opgenomen die vergelijkbaar zijn met de Europese criteria.Vanaf dat moment moesten alle eerder toegelaten middelen opnieuw door
het CTB beoordeeld worden. Voor een deel van deze middelen werd in 1993 in
een bestuursovereenkomst tussen rijksoverheid en het landbouwbedrijfsleven
een speciale procedure vastgelegd, de zogeheten «kanalisatie».KanalisatieprocedureDe kanalisatie hield in dat een aantal landbouwkundig belangrijk geachte
bestrijdingsmiddelen2 tijdelijk beschikbaar zouden
blijven tot het jaar 2000. Voorwaarde was wel dat de landbouwsector de gebruiksvoorschriften
vrijwillig en versneld zou aanscherpen.In 1999 heeft het CTB de betreffende middelen beoordeeld. De meeste werden
niet toegelaten.3Door het vervallen van de toelating van de landbouwkundig onmisbare middelen
kunnen de Nederlandse telers thans minder middelen toepassen
dan hun Europese collega's. In de overige EU-lidstaten, met uitzondering van
de Scandinavische landen, zijn de meeste landbouwkundig onmisbare middelen
namelijk nog steeds toegelaten en wordt de einddatum van de overgangsperiode
op EU-niveau (2008) aangehouden. Alternatieve middelen waarvan de Nederlandse
telers wél gebruik zouden mogen maken, zijn nog onvoldoende beschikbaar.HerprioriteringHet CTB bleek niet in staat om het afgesproken herbeoordelingsprogramma
van bestaande stoffen integraal uit te voeren. Daarom is in 2000 besloten
om dit programma te wijzigen en prioriteiten vast te stellen. Bij deze zogenaamde
«herprioritering» is afgesproken dat het CTB voorrang geeft aan
de beoordeling van nieuwe stoffen en aan nieuwe middelen op basis van oude
stoffen. Daarnaast wordt wel verder gewerkt aan de herbeoordeling van bestaande
stoffen, maar de stoffen met een hoog risico voor mens en milieu krijgen prioriteit.
De stoffen met een lager risico zullen volgens de Europese planning –
en dus in een later stadium – behandeld worden.2.1.4 ConclusieAan het begin van de beleidsperiode van het Meerjarenplan
Gewasbescherming (1990–2000) heeft Nederland ervoor gekozen
om als lidstaat binnen de Europese Unie voorop te lopen in het toelatingsbeleid
voor gewasbeschermingsmiddelen. Aan het eind van deze periode bleek dat deze
keuze te ambitieus was en dat het beleid daarom principieel bijgesteld moest
worden.Voor Nederlandse telers zijn in de thans ontstane situatie minder bestrijdingsmiddelen
beschikbaar dan voor de meeste van hun Europese collega's, mede doordat er
nog nauwelijks minder schadelijke alternatieve middelen beschikbaar zijn.2.2 Verantwoordelijkheidsverdeling en toezichtDe minister van LNV is, samen met de ministers van VROM, VWS en SZW, verantwoordelijk
voor de toelating van bestrijdingsmiddelen (Bestrijdingsmiddelenwet 1962).Tot 1993 werd de besluitvorming over de toelating van bestrijdingsmiddelen
voorbereid door een ambtelijke commissie uit de vier ministeries, waarna de
minister van LNV een beslissing nam die was afgestemd met de overige drie
ministers.Met ingang van 1993 is deze ambtelijke commissie vervangen door het CTB,
dat onderdeel werd van het ministerie van LNV. Direct bij de instelling van
het CTB is besloten dat dit College gemachtigd was om namens de betrokken
ministers te beslissen over toelatingen. Hiermee liep men vooruit op de verzelfstandiging
van het CTB per 1 januari 2000.2.2.1 Aansturing van het CTBVier niveausHet Ministerie van LNV vervult de coördinerende rol in het overleg
tussen de ministeries over het beleid en de aansturing van het CTB. In de
praktijk zijn er vier overlegstructuren:1. Het bewindsliedenoverleg.2. Het 4DG-overleg. Dit is het overleg tussen de directeuren-generaal
van de vier betrokken departementen.3. De interdepartementale Stuurgroep Bestrijdingsmiddelenbeleid (verder
aangeduid als: de Stuurgroep), met daarin de hoofden van de vier departementsafdelingen
die zich bezighouden met het toelatingsbeleid. De secretaris van het CTB maakt
als adviseur deel uit van de Stuurgroep. Voorts wordt voor dit overleg ook
het hoofd van de directie Water van het Ministerie van V&W uitgenodigd.
Aan de Stuurgroep is een mandaat gegeven om namens de bewindslieden het CTB
aan te sturen.14. Het zogenoemde voorportaal. Dit overleg is ingevoerd om de werkorganisatie
van de Stuurgroep te stroomlijnen en meer voorbereidende werkzaamheden ten
behoeve van de Stuurgroep te laten verrichten, zodat deze vanuit duidelijke
interdepartementale besluitvorming het CTB kan aansturen. Het CTB is hier
in adviserende zin bij betrokken.2 Ook bij dit
overleg is het Ministerie van V&W uitgenodigd.Onduidelijke overlegstructurenHet is de Algemene Rekenkamer gebleken dat er geen officiële documenten
bestaan met de precieze taakomschrijving, bevoegdheden en status van het 4DG-overleg,
de Stuurgroep en het voorportaal.Vooral over de taken en bevoegdheden van de Stuurgroep bestaat onduidelijkheid.
Bij de voorbereiding van de verzelfstandiging van het CTB werd wettelijke
regeling van de Stuurgroep niet noodzakelijk geacht.3 Thans verschilt het CTB met de Stuurgroep van mening over de status
van de Stuurgroep. Het CTB ziet de Stuurgroep als een platform voor afstemming
en is van mening dat het niet door de Stuurgroep, maar alleen door de ministers
kan worden aangestuurd.Het valt de Algemene Rekenkamer op dat dit verschil van mening al langer
bestaat. Ook bij de evaluatie van het Meerjarenplan Gewasbescherming in 1995 werden al problemen in de aansturingsrelatie geconstateerd.De Algemene Rekenkamer concludeert dat de overlegstructuren voor de aansturing
van het CTB niet duidelijk zijn.2.2.2 Gescheiden verantwoordelijkheid voor beleid en uitvoeringMet de verzelfstandiging van het CTB is de verantwoordelijkheid voor het
beleid inzake de toelating van gewasbeschermingsmiddelen losgekoppeld van
de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van dat beleid.Het CTB draagt deze laatste verantwoordelijkheid, terwijl de ministers
alleen belast zijn met de politieke eindverantwoordelijkheid. Zij dienen randvoorwaarden
te scheppen waarbinnen het CTB de opgedragen taak naar behoren kan vervullen.
Bij de verzelfstandiging van het CTB is wel bepaald dat met het CTB overlegd
zal worden over de uitvoerbaarheid van nieuwe regelgeving. Hiervoor geldt
een schriftelijk vastgelegde procedure.In het onderzoek van de Algemene Rekenkamer is gebleken dat het in de
praktijk voor de betrokken partijen niet altijd duidelijk is of iets tot de
beleidsverantwoordelijkheid van de minister behoort, of tot de uitvoeringsverantwoordelijkheid
van het CTB. Dit kan onder meer worden geconcludeerd uit de gang van zaken
rond de herprioritering voor de beoordeling van stoffen, waartoe in 2000 was
besloten (zie ook § 2.1.3). HerprioriteringIn zijn werkplan voor 2001 geeft het CTB aan dat het vanaf 1 januari
2001 voorrang zal geven aan de beoordeling van nieuwe stoffen en aan nieuwe
middelen op basis van oude stoffen. Eerder had het College dit idee, de «herprioritering»,
besproken in de Stuurgroep en het 4DG-overleg. Het werkplan is in oktober
2000 ter kennis gebracht van de betrokken bewindslieden. De herprioritering
werd een bevoegdheid van het CTB geacht. Echter, in de jaren negentig was
duidelijk afgesproken dat Nederland vooruit zou lopen op de Europese beoordeling.
Een besluit om toch gedeeltelijk conform de Europese planning te werken betekende
een afwijking van dat beleid. De keuze voor herprioritering had daarom formeel
door de ministers moeten worden goedgekeurd en de Tweede Kamer had daar officieel
over geïnformeerd moeten worden, voordat met de uitvoering van de herprioritering
was begonnen.2.2.3 Specifieke verantwoordelijkheid voor waterDe minister van VROM is eerstverantwoordelijk voor de toelatingscriteria
voor bestrijdingsmiddelen voor zover deze verband houden met de bescherming
van drink- en grondwater. Aangezien het Ministerie van V&W verantwoordelijk
is voor de kwaliteit van het oppervlaktewater, ligt er een natuurlijke noodzaak
tot afstemming met dit departement.Het Ministerie van V&W is echter niet formeel betrokken bij het toelatingsbeleid
voor bestrijdingsmiddelen. Het ministerie heeft wel zitting in de Stuurgroep
en is ook vertegenwoordigd in het zogenoemde voorportaal, maar heeft hierin
alleen een adviesfunctie en geen stemrecht.In het verleden heeft het Ministerie van V&W zelf aangegeven dat het
bij de aansturing betrokken wilde zijn. Binnen de Stuurgroep wordt echter
gesteld dat het niet nodig is om de betrokkenheid van het Ministerie van V&W
wettelijk vast te leggen aangezien er onderling goede contacten bestaan.De bescherming van het milieu en het water nemen in de Bestrijdingsmiddelenwet
een belangrijke plaats in. Daarom verbaast het de Algemene Rekenkamer dat
de verantwoordelijkheid voor een belangrijk aspect hiervan, de bescherming
van het oppervlaktewater, in het toelatingsbeleid niet officieel geregeld
is, maar afhankelijk is van goede onderlinge contacten tussen de wettelijk
verantwoordelijke ministeries en het Ministerie van V&W.2.2.4 ConclusieDe aansturing van het CTB door de verantwoordelijke ministeries is niet
goed geregeld. Er is sprake van verschillende overlegniveaus zonder dat de
taken, bevoegdheden en status van elk niveau precies omschreven zijn. De aansturing
schiet daardoor tekort.Er bestaat voorts onduidelijkheid over de verantwoordelijkheidsverdeling
tussen de betrokken ministeries enerzijds en het CTB anderzijds. Het CTB neemt
soms besluiten die behoren tot de beleidsverantwoordelijkheid van de ministers.Ofschoon de minister van V&W verantwoordelijk is voor de uitvoering
van de Wet verontreiniging oppervlaktewateren, is de betrokkenheid van dit
ministerie bij het gewasbeschermingsbeleid niet wettelijk geregeld.2.3 Toezicht op het CTBHoewel de uitvoering van het toelatingsbeleid op afstand van de rijksoverheid
is geplaatst, berust de politieke eindverantwoordelijkheid bij de ministers
van LNV, VROM, VWS en SZW. Om deze eindverantwoordelijkheid te kunnen waarmaken
moeten zij toezicht houden op de taakuitvoering en de besteding van publieke
middelen door het CTB, en moeten zij ook de bevoegdheden hebben om dat te
doen. De Algemene Rekenkamer heeft onderzocht hoe het toezicht op het CTB
is geregeld en in de praktijk wordt uitgevoerd.2.3.1 Instelling Commissie van ToezichtDe Algemene Rekenkamer heeft geconstateerd dat er op het moment van de
verzelfstandiging van het CTB, in januari 2000, nog geen toezichthoudende
instantie was aangewezen door de verantwoordelijke ministers.De ministers hebben pas na twee jaar een interdepartementale Commissie
van Toezicht ingesteld, waarin de verantwoordelijke ministeries vertegenwoordigd
zijn.1 Volgens het toezichtsarrangement dat werd
opgesteld in 2001 en waarin de ministers het toezicht nader hebben geregeld,
heeft deze commissie de volgende taken:a. het toezien op de uitvoering van de bestrijdingsmiddelenregelgeving
en van algemene aanwijzingen van de ministers;b. het bewaken van een juiste en doelmatige besteding door het CTB van
zijn inkomsten;c. het bewaken van de kwaliteit van, het vertrouwen in en de stabiliteit
van de taakuitvoering door het CTB;d. het toezien op de naleving door het CTB van tussen de ministers enerzijds
en het CTB anderzijds gemaakte afspraken over aangelegenheden genoemd in de
onderdelen a, b en c.De toezichthouder moet jaarlijks een verslag van de bevindingen aanbieden
aan de betrokken bewindslieden, met een afschrift aan het CTB. De toezichthouder
kan in het verslag suggesties doen voor verbeteringen, waarover het CTB en
de bewindslieden afspraken kunnen maken.Met het oog op de aansturing, de verantwoording en het toezicht moet het
CTB informatie aan de ministers leveren. Afspraken hierover zijn eind 2001
vastgelegd in een informatiestatuut en in het toezichtsarrangement. De volgende
informatie dient jaarlijks te worden geleverd:– een werkplan;– een begroting (instemming van de ministers vereist);– een jaarrekening (instemming van de ministers vereist);– een jaarverslag over de werkzaamheden, het gevoerde beleid in
het algemeen en de doelmatigheid en doeltreffendheid van zijn werkwijze in
het bijzonder;– inlichtingen die de ministers nodig hebben voor de uitoefening
van hun bevoegdheden en uitvoering van de Bestrijdingsmiddelenwet;– informatie die nodig is voor de beoordeling van doelmatigheid
van beheer, organisatie en beleid van het CTB.Daarnaast dienen door het CTB kwartaalrapportages te worden ingediend.De ministers kunnen regels stellen voor de inrichting van het werkplan,
de begroting, de jaarrekening en de aandachtspunten voor de accountantscontrole.
In het toezichtsarrangement is een overzicht opgenomen met de data waarop
de benodigde informatie aan de toezichthouder beschikbaar zal
worden gesteld. De meeste informatie zal rechtstreeks door het CTB aan de
bewindspersonen worden aangeboden.De Algemene Rekenkamer heeft ten tijde van het onderzoek vastgesteld dat
een deel van de voor het toezicht noodzakelijke informatie niet aanwezig was.
Zo voldeden de kwartaalrapportages en de informatie die nodig is voor de beoordeling
van de doelmatigheid van het beheer van het CTB, niet aan de eisen.2.3.2 BeoordelingsnormenVolgens het toezichtsarrangement moet de Commissie van Toezicht het CTB
beoordelen op een aantal indicatoren. De normen voor deze beoordeling moeten
vooraf bekend zijn bij het CTB en waar mogelijk gekwantificeerd zijn. Wettelijk
vastgelegde normen moeten zijn verankerd in het kwaliteitssysteem van het
CTB.In het voorjaar van 2002 moest de Commissie van Toezicht de normen voor
de beoordeling van de indicatoren nog uitwerken. Daardoor kon in ieder geval
over de eerste twee jaar na de verzelfstandiging van het CTB geen oordeel
gevormd worden over de kwaliteit van de uitvoering van de bestrijdingsmiddelenregelgeving
door het CTB.2.3.3 InterventiemogelijkhedenIn het toezichtsarrangement komt het onderwerp «interventie»
niet expliciet aan de orde, omdat bij de ministers het idee bestaat dat de
meeste zaken die uit de oordeelsvorming naar voren zullen komen in onderling
(ambtelijk) overleg kunnen worden opgelost. Zonodig zouden zij naar hun oordeel
kunnen terugvallen op de mogelijkheden die de wet biedt voor interventie.1 Het is niet hun bedoeling om mogelijke interventies
ten gevolge van een bepaalde oordeelsvorming bij voorbaat in het toezichtsarrangement
vast te leggen.2.3.4 ConclusieOp het moment van de verzelfstandiging van het CTB was het toezicht nog
onvoldoende geregeld. Pas twee jaar na de verzelfstandiging was de opzet van
het toezicht behoorlijk geregeld.Doordat de normen voor de beoordeling van het CTB tot op heden nog niet
zijn uitgewerkt, kan de toezichthouder zich in ieder geval over de eerste
twee jaar na de verzelfstandiging van het CTB geen oordeel vormen over de
kwaliteit van de uitvoering van het toelatingsbeleid door het CTB. 3 DOELEN EN RESULTATEN VAN HET GEWASBESCHERMINGSBELEIDDe kern van het gewasbeschermingsbeleid is om het gebruik van chemische
gewasbeschermingsmiddelen en de emissie daarvan naar het milieu te beperken.Het gewasbeschermingsbeleid is gericht op het waarborgen van verschillende
belangen: de landbouwproductiviteit, het milieu, de volksgezondheid en de
arbeidsbescherming. De belasting van het milieu en het voedsel dient beperkt
te blijven en degenen die deze middelen toepassen dienen te worden beschermd,
maar tegelijk moet de land- en tuinbouwsector kunnen beschikken over een breed
en effectief bestrijdingsmiddelenpakket. Dit laatste wordt gezien als een
randvoorwaarde voor het beleid.Belangrijke instrumenten voor de realisatie van het gewasbeschermingsbeleid
zijn het toelatingsbeleid en het Lozingenbesluit. Het toelatingsbeleid is
geregeld in de Bestrijdingsmiddelenwet. Het Lozingenbesluit is een uitvoeringsmaatregel
van EU-richtlijn 91/676/EEG, van de Wet verontreiniging oppervlaktewateren,
alsmede van de Bestrijdingsmiddelenwet. Het Lozingenbesluit is sinds 1 maart
2000 van kracht en is bedoeld om de emissie van gewasbeschermingsmiddelen
en meststoffen naar het oppervlaktewater te verminderen.De Algemene Rekenkamer is nagegaan of de doelen van het gewasbeschermingsbeleid
voldoende duidelijk zijn geformuleerd (§ 3.1). Ook is aan de hand van
een drietal casussen gekeken of de betrokken ministers beschikken over voldoende
bruikbare beleidsinformatie over het gewasbeschermingsbeleid in bredere zin
en over het toelatingsbeleid als instrument daarbinnen (§ 3.2). Ten slotte
is onderzocht of de bedrijfsvoering en prestaties van het CTB als uitvoerder
van het toelatingsbeleid aan de eisen voldoen (§ 3.4).3.1 Beleidsdoelen gewasbeschermingsbeleidDe doelstellingen van het gewasbeschermingsbeleid voor de periode 1990–2000
zijn geformuleerd in het Meerjarenplan Gewasbescherming
(1990). De nota Zicht op gezonde teelt (2000) bevat de doelstellingen
voor de jaren 2001–2010. De Algemene Rekenkamer heeft onderzocht of
deze doelen (zie onderstaand schema) duidelijk geformuleerd zijn.1Doelen gewasbeschermingsbeleid Meerjarenplan GewasbeschermingZicht op gezonde teelt 1. Vermindering van de (structurele)*
afhankelijkheid van chemische gewasbeschermingsmiddelen. 2. Vermindering van
de omvang van het verbruik van chemische bestrijdingsmiddelen. 3. Vermindering
van de emissie van chemische bestrijdingsmiddelen naar het milieu.Hoofddoelen 1. Gebruik van
chemische gewasbeschermingsmiddelen verminderen door het stimuleren van een
terughoudende en zorgvuldige toepassing van deze middelen. 2. Emissies naar
het milieu verder verminderen, waarmee tot 2010 een stap wordt gezet richting
het verwaarloosbaar risiconiveau. 3. Naleving van de huidige wet- en regelgeving
voor gewasbeschermingsmiddelen met betrekking tot volksgezondheid, milieu
en arbeidsbescherming verbeteren (inclusief de aanscherping van het Lozingenbesluit
per 2003). Milieudoelen 1. De milieubelasting
met chemische gewasbeschermingsmiddelen in 2010 verminderen met ten minste
95% ten opzichte van het jaar 1998.** 2. De milieubelasting in
2005 met 75% verminderen ten opzichte van 1998. 3. Maximaal Toelaatbaar Risico
(MTR) bereiken door het volledig uitvoeren van het bestaande toelatings- en
emissiereductiebeleid. 4. Voor 2010 een stap doen in de richting van het Verwaarloosbaar
risiconiveau (VR).* In het Meerjarenplan Gewasbescherming wordt gesproken over
«structurele afhankelijkheid» (p. 6) en over «afhankelijkheid»
(p. 11).** Voor het meten van de milieubelasting is een speciale milieu-indicator
ontwikkeld, die betrekking heeft op grond- en oppervlaktewater en het terrestrisch
milieu.3.1.1 Beleidsdoelen Meerjarenplan GewasbeschermingDoel «vermindering afhankelijkheid» niet goed
uitgewerktIn het Meerjarenplan Gewasbescherming worden
voor het gewasbeschermingsbeleid drie doelen vermeld.1 Eén van deze doelen,«vermindering van de structurele
afhankelijkheid van chemische gewasbeschermingsmiddelen», was niet duidelijk
uitgewerkt en miste, zo werd in latere voortgangsrapportages onderkend, een
getalsmatige referentie en taakstelling.In de Voortgangsrapportage 1996 is voor de
vermindering van de «structurele afhankelijkheid» voor het eerst
een kwantitatieve maatstaf vastgesteld.2 Bij
de eindevaluatie van het Meerjarenplan Gewasbescherming, in 2001,3 is opnieuw getracht het
begrip «afhankelijkheid» uit te werken in toetsbare doelstellingen.Doelen onvoldoende vertaald in maatschappelijke resultatenIn het Meerjarenplan ontbrak ook een duidelijke vertaling van de doelen
in termen van een extern resultaat. Slechts op één onderdeel
van één doel stond dit gewenste externe resultaat wel vermeld:
de reductie van de emissie van bestrijdingsmiddelen naar het oppervlaktewater
moet leiden tot een betere kwaliteit van het water, met lagere concentraties
van gewasbeschermingsmiddelen in het oppervlaktewater (p. 104).In de Vierde Nota Waterhuishouding4 uit 1998 werden voor alle chemische middelen de te bereiken
maximale concentraties in het oppervlaktewater nader ingevuld. In het jaar
2000 mocht het «maximaal toelaatbaar risiconiveau» (MTR) niet
overschreden worden. Op langere termijn – zo mogelijk in
2010 – mocht de streefwaarde of het«verwaarloosbaar risico»
(VR) niet meer overschreden worden.1MTR: vertaling van doelen in beoogd maatschappelijk resultaatHet MTR (maximaal toelaatbaar risiconiveau) is het gehalte van een stof
in een milieucompartiment (water, bodem of lucht), waarbij men aanneemt dat
95% van de mogelijk aanwezige soorten van het ecosysteem is beschermd. Het
MTR is een maat voor de minimummilieukwaliteit. De streefwaarde of «verwaarloosbaar
risiconiveau» (VR) van een stof is het gehalte waarbij de belasting
van het ecosysteem verwaarloosbaar is. De streefwaarde bedraagt in principe
1% van het MTR.Doelen niet eenduidig meetbaarDe Algemene Rekenkamer heeft onderzocht of de effecten op de waterkwaliteit
gedurende de looptijd van het Meerjarenplan Gewasbescherming voldoende konden worden gemeten. Uit het onderzoek is gebleken dat
de voortgangsrapportages en evaluaties geen eenduidig
beeld geven van de ernst van de vervuiling van het water met gewasbeschermingsmiddelen,
omdat de beschikbare meetgegevens over concentraties van gewasbeschermingsmiddelen
in het oppervlaktewater onderling verschillen.De milieu-indicator, die sinds 1999 deel uitmaakt van de voortgangsrapportages,
geeft aan dat de milieubelasting van het oppervlakte- en grondwater in de
Meerjarenplan periode met 51% is afgenomen.2
Uit de waterkwaliteitsmetingen van het oppervlaktewater blijkt echter dat
«het aantal locaties waar gewasbeschermingsmiddelen de MTR-waarden overschrijden
gelijk is gebleven en dat ook de mate waarin overschrijdingen plaatsvinden
niet is gewijzigd.»3Deze verschillen in resultaat worden veroorzaakt door verschillen tussen
de meetinstrumenten. De milieu-indicator is niet gebaseerd op daadwerkelijke
metingen van het water, maar berekent een modelmatige waarde voor geheel Nederland
op basis van de totale jaarlijkse emissie van bestrijdingsmiddelen naar het
oppervlaktewater. Bij de waterkwaliteitsmetingen daarentegen gaat het om de
werkelijk gemeten concentratie aan bestrijdingsmiddelen op een specifieke
plaats en op een specifiek tijdstip.Dat de afname van emissies niet direct tot aantoonbare verbeteringen van
de milieukwaliteit leidt, is overigens niet uniek voor Nederland. De Algemene
Rekenkamer vernam van de ministeries dat hetzelfde kort geleden in Denemarken
was geconstateerd en dat de wetenschap nog zoekt naar een verklaring voor
het ontbreken van aantoonbare causale verbanden.«Saneringsoperatie»: onderdeel van beleidsdoelen?Middelen of toepassingen die niet voldoen aan de operationele milieucriteria
zullen, zo vermeldt het Meerjarenplan,4 in principe
worden verboden. Deze «saneringsoperatie», die vanuit overwegingen
van milieubescherming, volksgezondheid en arbeidsveiligheid noodzakelijk was,
moest in het jaar 2000 afgerond zijn.Welke plaats de saneringsoperatie inneemt binnen het gewasbeschermingsbeleid,
wordt in het Meerjarenplan niet eenduidig aangegeven. Enerzijds wordt de sanering
van het bestrijdingsmiddelenpakket gezien als aanvulling op de drie doelen
van het Meerjarenplan (p. 11). Anderzijds wordt de sanering gepresenteerd
als instrument in het kader van één van de doelen,
namelijk de vermindering van de emissies naar het milieu.3.1.2 Beleidsdoelen Zicht op gezonde teeltTijdens de voorbereiding van de nota Zicht op gezonde
teelt heeft het Ministerie van LNV uitvoerig aandacht besteed aan
de evaluatie- en monitoringsystematiek, inclusief de doelen en de afzonderlijke
instrumenten. Toch ziet de Algemene Rekenkamer nog een aantal hiaten in zowel
de doelen als de evaluatiesystematiek.Onduidelijke verhouding tussen doelenIn de nota Zicht op gezonde teelt is onvoldoende
aangegeven hoe de milieudoelen zich verhouden tot de drie «hoofddoelen»
van het gewasbeschermingsbeleid. Naar het oordeel van de Algemene Rekenkamer
is het einddoel van het beleid een verbetering van de milieukwaliteit, de
gezondheids- en arbeidsbescherming tot een bepaald niveau. Onduidelijk blijft
in hoeverre de «hoofddoelen» en de «milieudoelen»
in deze nota beschouwd moeten worden als tussendoelen dan wel instrumenten
waarmee het einddoel bereikt kan worden. Ook de onderlinge samenhang blijft
onduidelijk.In het onderzoek van het Ministerie van LNV naar de evaluatie- en monitoringsystematiek
wordt wel een poging gedaan om het verband tussen de doelen aan te geven,
maar het bereiken van een bepaald niveau van milieukwaliteit, gezondheids-
en arbeidsbescherming wordt daarbij niet als einddoel gepresenteerd.Onvoldoende meetbaarheid van de doelenDe Algemene Rekenkamer constateert dat het doel «een stap doen in
de richting van het verwaarloosbaar risico» niet toetsbaar is omdat
een streefniveau ontbreekt.Een ander probleem is dat de waarden voor het maximaal toelaatbaar risico
en het verwaarloosbaar risico voor veel middelen nog niet zijn bepaald, zodat
voor die middelen niet kan worden vastgesteld of het milieudoel is bereikt.
Volgens het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieuhygiëne (RIVM)
was voor slechts 20 tot 25% van de stoffen een maximaal toelaatbaar risico
voor sediment en oppervlaktewater vastgesteld. Vergelijkbare informatie dient
ook over het verwaarloosbaar risico beschikbaar te zijn.Hoofddoelen en belangrijke instrumenten ontbreken in evaluatie-
en monitoringsystematiekIn de evaluatie- en monitoringsystematiek van het beleid voor 2001–2010
komen de hoofddoelen «bereiken van het maximaal toelaatbaar risico»
en «een stap in de richting van het verwaarloosbaar risico» niet
aan de orde. De betrokken ministeries hebben in het onderzoek van de Algemene
Rekenkamer aangegeven dat het niettemin de bedoeling is om op basis van de
bereikte reductie in milieubelasting een conclusie te trekken over het al
of niet bereikt zijn van het einddoel.Belangrijke instrumenten voor de realisatie van het beleid zijn het bestaande
toelatingsbeleid en het Lozingenbesluit. Tezamen zouden deze instrumenten
de meeste milieuwinst (tot circa 90%) moeten realiseren. Op die manier zou
het maximaal toelaatbaar risico bereikt moeten worden. Tevens zijn het Lozingenbesluit
en het bestaande toelatingsbeleid volgens de nota Zicht op gezonde teelt belangrijke instrumenten bij het verminderen
van de milieubelasting in 2005 met 75% ten opzichte van 1998.De Algemene Rekenkamer constateert dat in de opzet voor de evaluatie-
en monitoringsystematiek geen aandacht wordt geschonken aan de resultaten
en effecten van deze twee instrumenten, terwijl er wél een belangrijke
bijdrage van verwacht wordt. Het meten van het vóórkomen van
gewasbeschermingsmiddelen in de diverse milieucompartimenten zou hier een
methode van evaluatie kunnen zijn. Meet- en monitoringgegevens van bestrijdingsmiddelen
zijn echter nauwelijks voorhanden.13.1.3 ConclusieDe Algemene Rekenkamer concludeert dat de doelen uit hetMeerjarenplan Gewasbescherming onvoldoende duidelijk waren. Een belangrijk
doel, namelijk de vermindering van de structurele afhankelijkheid, was niet
uitgewerkt, waardoor evaluatie niet mogelijk was. Voorts waren de doelen onvoldoende
uitgewerkt in termen van extern effect. Voor het onderdeel waar wél
een doelstelling in termen van extern effect was geformuleerd, te weten de
kwaliteit van het oppervlaktewater, bleken geen eenduidige meetgegevens gepresenteerd
te kunnen worden. Dat betekent dat het zicht op het effect van het beleid
op dit punt ontbreekt.Voor de periode 2001–2010 zijn de doelen van het gewasbeschermingsbeleid
weliswaar verder uitgewerkt, maar nog niet volledig helder. In de nota Zicht op gezonde teelt wordt met name de onderlinge verhouding
tussen de doelen nauwelijks verduidelijkt. Ook zijn niet alle doelen toetsbaar.
Daarnaast zijn in de evaluatie- en monitoringsystematiek van Zicht op gezonde teelt twee belangrijke instrumenten, het bestaande
toelatingsbeleid en het emissiebeleid, niet opgenomen, terwijl deze wel voor
90% van de vermindering van de milieubelasting dienen te zorgen.Volgens de Algemene Rekenkamer kunnen de uitgangspunten van de regeringsnota Van beleidsbegroting tot beleidsverantwoording2 een leidraad zijn voor het zoeken naar oplossingen voor een
goede formulering van doelstellingen en van de relatie tussen doelen en instrumenten.33.2 BeleidsinformatieEen van de belangrijkste instrumenten voor het reduceren van de milieubelasting
door gewasbeschermingsmiddelen is het toelatingsbeleid. De Algemene Rekenkamer
heeft onderzocht in hoeverre de minister van LNV in de praktijk adequate beleidsinformatie
verzamelt over dit beleid. Ook is zij nagegaan of de minister deze informatie
op verantwoorde wijze gebruikt. Een en ander heeft de Algemene Rekenkamer
beoordeeld aan de hand van drie casussen:– de zogenoemde «saneringsoperatie» (waarbij bestrijdingsmiddelen
die niet voldeden aan de Europese en nationale toelatingscriteria, successievelijk
werden verboden);– de beschikbaarheid van bestrijdingsmiddelen voor «kleine
toepassingen», die commercieel niet interessant zijn voor de bestrijdingsmiddelenindustrie;– de resultaten uit de handhavingsactiviteiten van de Algemene Inspectiedienst
(AID). Deze derde casus is geanalyseerd om te onderzoeken of de minister in
de praktijk beleidsinformatie verzamelt en gebruikt over het gewasbeschermingsbeleid
in bredere zin. 3.2.1 Beleidsinformatie «saneringsoperatie»De eindevaluatie van het Meerjarenplan Gewasbescherming, (1998), stelt dat «het toelaten van nieuwe middelen en het
saneren van oude middelen zeer bepalend blijkt te zijn voor het realiseren
van de doelstellingen.»1De Algemene Rekenkamer heeft het Ministerie van LNV gevraagd hoeveel middelen
in de «saneringsoperatie» zijn beoordeeld, hoeveel er zijn toegelaten,
hoeveel er zijn verboden en wat de reden van dit verbod was. Daarnaast is
gevraagd naar het aantal middelen dat nu met een administratieve verlenging2 is toegestaan.Het ministerie bleek niet over deze informatie te beschikken. Volgens
het CTB had het ministerie ook nooit naar kwantitatieve gegevens over de voortgang
gevraagd. Het CTB had de informatie over de toelatingen tot dusver niet in
een geautomatiseerd systeem opgeslagen. Wel kon het CTB de gevraagde informatie
op stofniveau vanuit de papieren archieven aan de Algemene Rekenkamer beschikbaar
stellen. De informatie op middelniveau was niet volledig beschikbaar. Van
een aantal individuele middelen, waarvan de toelating vervallen was in de
periode 1991–1995, was een deel van de informatie niet meer voorhanden,
omdat de middeldossiers inmiddels vernietigd waren na afloop van de vastgestelde
verplichte bewaartermijn van vijf jaar.De Algemene Rekenkamer constateert dat de door het CTB verstrekte gegevens
geen helder inzicht geven in de voortgang van de saneringsoperatie (zie onderstaande
tabel).Tabel: Overzicht saneringsoperatie MJP-G, peildatum 1
januari 2002 (Bron: gegevens van het CTB) OmschrijvingAantal middelen*Aantal stoffen* Omvang saneringsoperatie: het aantal dat sinds het begin van de
saneringsoperatie (1991) beoordeeld moest worden958143    Aantal na beoordeling toegelaten**10875    Aantal na beoordeling verboden, ingetrokken, beëindigd± 84068Reden:  verboden op grond van niet-verdediging door toelatinghouder***61841 verboden op grond van onvolledig dossier293 verboden op grond van milieucriteria12229 verboden op grond van volksgezondheidscriteria146 verboden op grond van arbocriteria116 verboden op grond van andere criteria313* Alle stoffen en middelen zijn tussen 1991 en 2001 minstens eenmaal geheel
of gedeeltelijk beoordeeld op basis van de op dat moment geldende criteria.** 62 van de toegelaten middelen respectievelijk 21 van de
toegelaten stoffen zijn op basis van de herpriotering administratief verlengd
zonder verdere inhoudelijke beoordeling.*** Bij een verbod kan meer dan één criterium
een rol spelen.3.2.2 Beleidsinformatie «kleine toepassingen»Kleine toepassingen zijn gebruiksgebieden die voor de fytofarmaceutische
industrie commercieel niet interessant zijn, omdat de terugverdienmogelijkheden
zich niet verhouden tot de kosten die gemaakt moeten worden voor
de wettelijke toelating van de middelen. Voorbeelden van kleine toepassingen
zijn: paprika, witlof en bleekselderij.Dat het voor fabrikanten van bestrijdingsmiddelen niet winstgevend is
om nieuwe bestrijdingsmiddelen te ontwikkelen en toelating aan te vragen voor
een kleine toepassing, heeft verschillende oorzaken. In de eerste plaats brengen
de Europese eisen aan onderzoek ten behoeve van de toelating van bestrijdingsmiddelen
veel kosten met zich mee. Verder geldt sinds 1991 de «Regeling jaarlijkse
vergoedingen», die fabrikanten verplicht voor toegelaten middelen een
zogenaamd onderhoudstarief te betalen.1 Dit heeft
geleid tot intrekking van veel niet-winstgevende toelatingen.Ook het feit dat het CTB met ingang van 1 januari 1994 bij het beoordelen
van middelen kostendekkend ging werken, heeft een stijging van de kosten voor
fabrikanten tot gevolg gehad. In Nederland moet een fabrikant voor de beoordeling
van een doorsnee toelatingsaanvraag € 113 000 betalen. Daar komt
een veelvoud aan eigen onderzoekskosten bij.Tegen deze achtergrond is het niet verwonderlijk dat het beschikbaar houden
en krijgen van bestrijdingsmiddelen voor kleine toepassingen problemen blijkt
te geven.Naar het oordeel van het Ministerie van LNV is dit probleem ook het gevolg
van de saneringsoperatie, die ertoe heeft geleid dat telers steeds meer geconfronteerd
zijn met het ontbreken van gewasbeschermingsmiddelen, met name voor de kleine
teelten. Dit is een opmerkelijk gegeven, aangezien in het Meerjarenplan Gewasbescherming, evenals in de bestuursovereenkomst Uitvoering Meerjarenplan Gewasbescherming, de beschikbaarheid
van een voldoende breed scala aan chemische middelen een randvoorwaarde genoemd
wordt voor het realiseren van de doelstellingen van het gewasbeschermingsbeleid.2Vastlegging van te verzamelen gegevensDe Algemene Rekenkamer heeft onderzocht of het Ministerie van LNV schriftelijk
had vastgelegd welke beleidsinformatie verzameld moest worden over de consequenties
van het beleid voor de kleine toepassingen. In nota's aan de Tweede Kamer
wordt nauwelijks aandacht besteed aan deze vraag.In het Meerjarenplan wordt aangegeven dat de voortgangsbewaking «een
essentiële rol» zal vervullen.3 Het
probleem van de kleine toepassingen en de informatie die in verband daarmee
vereist zou zijn, komt echter niet expliciet aan de orde. Ook in de bestuursovereenkomst Uitvoering Meerjarenplan Gewasbescherming van juli 1993
staat niet expliciet vermeld of en zo ja, welke informatie vereist is over
het probleem van de kleine toepassingen.Pas aan het eind van de beleidsperiode, in 1998, zijn vragen geformuleerd
die over de kleine toepassingen moesten worden beantwoord (zie kader). Ten
tijde van het onderzoek waren de antwoorden op deze evaluatie- en monitoringvragen
nog niet beschikbaar.Evaluatie- en monitorvragen voor kleine toepassingenEvaluatievragen:In hoeverre is de problematiek van de kleine toepassingen opgelost? Zijn
voor het probleem van de kleine toepassingen oplossingen gerealiseerd; welke,
in welke mate? Heeft dit bijgedragen aan een breder pakket middelen voor die
teelten?Monitoringvragen:Hoe groot is het effectief middelenpakket per gewas? Wat is de breedte
van het middelenpakket per gewas en hoeveel gewasbeschermingsmiddelen zijn
er per gewas toegelaten?Desgevraagd heeft het Ministerie van LNV laten weten dat er in het kader
van het toelatingsbeleid ook intern bij het ministerie geen procedure is voor
het signaleren en beoordelen van problemen in het veld. Evenmin is bij het
ministerie schriftelijk vastgelegd wanneer en hoe de minister moest worden
ingelicht over knelpunten.Naar het oordeel van de betrokken ministeries is het niet noodzakelijk
om beleidsinformatie te verzamelen over de problemen en de mogelijke oplossingen,
omdat zij zich niet verantwoordelijk achten voor het voorkomen of oplossen
van deze problemen. Dit wordt gezien als de verantwoordelijkheid van de producenten
en het primaire landbouwbedrijfsleven.Facilitering op basis van informatie uit de sectorHoewel het Ministerie van LNV zich niet verantwoordelijk acht voor het
probleem van de kleine teelten, heeft het ministerie wel een bijdrage geleverd
aan onderzoek en aan het faciliteren van oplossingen vanuit de sector, zoals
de tijdelijke medefinanciering van een helpdesk bij het CTB. Deze helpdesk
is er om aanvragers van gewasbeschermingsmiddelen en biociden voor kleine
toepassingen zo adequaat mogelijk te ondersteunen op het punt van de dossiervereisten,
de te volgen aanvraagprocedure, de kosteninschatting en het beschikbaar krijgen
van bestrijdingsmiddelen voor die kleine toepassingen. Ook heeft het ministerie
zich actief ingezet om op Europees niveau een oplossing te vinden voor dit
probleem. Een oplossing is echter nog niet gerealiseerd.3.2.3 Beleidsinformatie uit handhaving door AIDDe Algemene Rekenkamer heeft onderzocht hoe de minister van LNV omgaat
met de resultaten van de handhaving van de Bestrijdingsmiddelenwet door de
onder hem ressorterende Algemene Inspectiedienst (AID).1Werkwijze van de AIDDe AID voert op basis van risicoanalyses bedrijfscontroles uit bij telers,
vooral naar het gebruik van bestrijdingsmiddelen
en in mindere mate naar spuitlicenties en de opslag van bestrijdingsmiddelen. De betrokken beleidsdirectie
bij het Ministerie van LNV, de directie Landbouw, overlegt driemaandelijks
met de AID over de controlebevindingen. Dit kan leiden tot een aanpassing
in de controleactiviteiten.In geval van een crisis moeten de prioriteiten van de AID worden bijgesteld.
Zo hebben de crises in de dierlijke sector van de afgelopen jaren (waaronder
de mond- en klauwzeercrisis) invloed gehad op de inzet van de AID voor de
controle op gewasbeschermingsmiddelen: een voor 1998 en 1999 voorziene intensivering
van de handhavingsinzet werd niet gerealiseerd. Volgens het jaarplan
2000 werd voor de bestrijdingsmiddelen de inzet van 38 fte verwacht, maar
de realisatie bedroeg slechts 27,7 fte.De jaarverslagen van de AID geven een overzicht van zaken die in verband
met bestrijdingsmiddelen zijn doorgeleid naar het Openbaar Ministerie. Zo
bleken in het jaar 2000 in totaal 330 processen-verbaal te zijn opgemaakt.
Het jaarverslag 2000 van de AID bevat verder onder meer vijf voorbeelden van
justitiële afdoeningen en een beschrijving van de constatering van illegale
handel in bestrijdingsmiddelen.Inzicht in het nalevingsniveauHet Ministerie van LNV heeft thans geen inzicht in de mate waarin de Bestrijdingsmiddelenwet
in de praktijk wordt nageleefd. Dit komt doordat de AID tot nu toe vooral
gerichte controles heeft uitgevoerd op basis van risicoanalyses. In het jaarplan
voor 2002 heeft de AID het voornemen opgenomen om op basis van aselecte controles het nalevingsniveau te gaan onderzoeken. Het zal
naar verwachting nog enkele jaren duren voor dit gerealiseerd is. De Algemene
Rekenkamer acht inzicht in het nalevings-niveau noodzakelijk, niet alleen
vanwege het belang van de handhaving van regelgeving, maar ook om een optimale
afweging van de handhavingsinzet te kunnen maken, onder andere in het geval
van crisissituaties. Ook voor een oordeel over de effectiviteit van het gevoerde
beleid is inzicht in het nalevingsniveau noodzakelijk.Nederland kent geen systeem voor de registratie van incidenten die samenhangen
met het gebruik van bestrijdingsmiddelen, zoals dit bijvoorbeeld in Groot-Brittannië
bestaat. Alleen incidenten met bijen worden systematisch geregistreerd. Ook
vindt bij de waterschappen een registratie van incidenten met vissen plaats,
maar dit is geen systematische registratie resulterend in een totaaloverzicht.
Incidenten kunnen door instanties als politie en AID voor onderzoek aangemeld
worden bij het Centraal Instituut voor Dierziektecontrole (CIDC) in Lelystad.
Dit gebeurt als er een ernstige verdenking bestaat van een wetsovertreding.
Op dit moment maakt het Ministerie van LNV geen actief gebruik van deze incidentenregistratie.3.2.4 ConclusieCasus saneringsoperatieDe Algemene Rekenkamer constateert dat het Ministerie van LNV gedurende
de looptijd van het Meerjarenplan Gewasbeschermingniet
op stelselmatige en gerichte wijze kwantitatieve informatie heeft verzameld
over de saneringsoperatie, die ten tijde van het Meerjarenplan onderdeel was
van het beleid van het ministerie.Voortgangsinformatie op het niveau van stoffen en op het niveau van middelen
en van toepassingen ontbrak, ofschoon de oordelen van het CTB wél per
middel en per toepassing worden vastgelegd.Naar het oordeel van de Algemene Rekenkamer is voortgangsinformatie niet
alleen nodig om de voortgang van de werkzaamheden te kunnen beoordelen, maar
ook om achteraf te kunnen toetsen of de sanering daadwerkelijk een verbetering
voor het milieu heeft betekend. Daarnaast is informatie over de wijzigingen
in de toegelaten stoffen, middelen en toepassingen van belang om te kunnen
beoordelen of nog voldaan wordt aan de randvoorwaarde uit het Meerjarenplan Gewasbescherming, dat er sprake moet zijn van een breed
c.q. effectief middelenpakket. Casus «kleine toepassingen»De Algemene Rekenkamer stelt vast dat gedurende het grootste deel van
de beleidsperiode van het Meerjarenplan niet in de voortgangsrapportages is
vastgelegd welke gegevens verzameld moesten worden met het oog op de monitoring
en evaluatie van het beleid voor kleine toepassingen van bestrijdingsmiddelen.
Daardoor beschikt het Ministerie van LNV niet over kwantitatieve informatie
over de consequenties van het beleid voor de kleine
toepassingen.Hoewel de beschikbaarheid van een breed middelenpakket als randvoorwaarde
voor het gewasbeschermingsbeleid gedefinieerd was, achtte het ministerie zich
niet verantwoordelijk voor de beschikbaarheid van zo'n breed pakket voor de
kleine toepassingen. Integendeel, het in het kader van de saneringsoperatie
gevoerde beleid heeft er volgens het ministerie zelf toe bijgedragen dat kleine
telers geconfronteerd zijn met een tekort aan gewasbeschermingsmiddelen.Wel heeft het ministerie onderzoek en mogelijke oplossingen gefaciliteerd
en actief meegewerkt aan mogelijke oplossingen op Europees niveau.In de beleidsplannen voor de periode 2001–2010 is de randvoorwaarde
van het beschikbaar zijn van een breed middelenpakket niet meer opgenomen.Casus «handhaving door AID»Het Ministerie van LNV heeft geen inzicht in het nalevingsniveau, doordat
er tot op heden niet aselect wordt gecontroleerd en doordat incidenten met
bestrijdingsmiddelen niet systematisch worden geregistreerd. De Algemene Rekenkamer
constateert dat de handhaving van de Bestrijdingsmiddelenwet door de AID vaak
onder druk staat vanwege urgente situaties in de dierlijke sector. Inzicht
in het nalevingsniveau is niet alleen van belang met het oog op de handhaving
van regelgeving, maar ook om juiste afwegingen te kunnen maken ten aanzien
van de handhavingsinzet, ook in dergelijke crisissituaties. Daarnaast is inzicht
in het nalevingsniveau noodzakelijk om de effectiviteit te kunnen vaststellen.
Meer aandacht voor de handhaving, zoals in de nota Zicht
op gezonde teelt ook wordt bepleit, acht de Algemene Rekenkamer een
noodzakelijke ontwikkeling.3.3 Bedrijfsvoering en prestaties CTBDe Algemene Rekenkamer heeft tussen januari 2000 en juni 2001 onderzoek
gedaan naar de wijze waarop het CTB haar wettelijke taak uitvoert. De hieronder
vermelde gegevens betreffen dus de eerste anderhalf jaar van het verzelfstandigde
CTB.Om te beginnen is getracht de prestaties van het CTB in kaart te brengen.
Daarnaast heeft de Algemene Rekenkamer de interne bedrijfsvoering van het
College in opzet en werking onderzocht.3.3.1 Prestaties van het CTBWettelijke takenZoals in hoofdstuk 2 is aangegeven heeft het CTB een taak in de voorbereiding
van het Europese toelatingsbeleid voor bestrijdingsmiddelen.Het College verzorgt de wetenschappelijke en technische beoordeling van
stoffen waarover moet worden besloten of ze binnen de EU gebruikt mogen worden
als bestanddeel van landbouwbestrijdingsmiddelen.Daarnaast heeft het CTB ook op nationaal niveau een aantal taken. Het
dient aanvragen van producenten voor de toelating van bestrijdingsmiddelen
te beoordelen (waarbij ook achterstanden moeten worden weggewerkt
uit de periode vóór de verzelfstandiging), het dient besluiten
te nemen over verlengingen en ontheffingen voor proefdoeleinden, en het dient
de regering informatie te verstrekken en te adviseren over het nationaal beleid
op het terrein van gewasbeschermingsmiddelen.Gerealiseerde prestatiesDe Algemene Rekenkamer heeft geconstateerd dat de betrokken ministers
voor de uitvoering van de hierboven beschreven taken geen prestatiedoelstellingen
voor het CTB geformuleerd hebben.Welke prestaties het CTB in de praktijk heeft geleverd, blijkt niet altijd
goed te achterhalen. Om de achterstanden bij de beoordeling van aanvragen
weg te werken moesten prioriteiten gesteld worden, moest er extra interne
en externe capaciteit gemobiliseerd worden en moest de efficiëntie verbeterd
worden.In het jaar 2000 zijn inderdaad prioriteiten gesteld, maar een plan van
aanpak voor het wegwerken van de werkvoorraad werd pas begin 2001 opgesteld.
De Algemene Rekenkamer heeft niet kunnen vaststellen in hoeverre het CTB er
in 2000 daadwerkelijk in geslaagd is de capaciteit te vergroten en de efficiëntie
te verbeteren.Duidelijk is wel dat er in 2000 geen vooruitgang is geboekt bij het inlopen
van de achterstand. De werkvoorraad is in dat jaar zelfs toegenomen van 241
naar 323 aanvragen.In het tweede kwartaal van 2001 is het CTB begonnen met het toepassen
van het plan voor het wegwerken van de oude werkvoorraad. In dat kwartaal
is de werkvoorraad daardoor teruggebracht tot 249 aanvragen.Over de besluitvorming over verlengingsaanvragen voor middelen op basis
van stoffen met een laag risicoprofiel was de informatie in de rapportage
over de eerste helft van het jaar 2001 minder betrouwbaar. Dit komt doordat
invoer van deze categorie aanvragen in het werkbesturingssysteem pas voor
het derde kwartaal van 2001 gepland stond.Verder geeft de genoemde halfjaarrapportage geen inzicht in de prestaties
die zijn geleverd bij de ontheffingen voor proefdoeleinden, de administratieve
besluiten en de informatieverstrekking. Wat de beleidsadvisering betreft wordt
in het halfjaarrapport alleen een financieel overzicht gegeven en geen inhoudelijk
inzicht geboden.Planning versus realisatieTussen planning en realisatie bleken in 2000 veel verschillen te bestaan:• er zijn twee keer zoveel besluiten op aanvragen genomen als gepland
(486 in plaats van 245);• er zijn ruim twee keer zo veel administratieve besluiten genomen
als gepland, tegen ruim drie keer zo hoge kosten (422 in plaats van 203);• bij de ontheffingen voor proefdoeleinden zijn er vijf meer verleend
dan de geplande 350, maar de kosten bedroegen slechts een kwart van wat geraamd
was.Verklaringen voor deze afwijkingen van de planning ontbreken in het jaarverslag
van het CTB over 2000.Voor de informatieverstrekking werden voor het jaar 2000 geen prestaties
gepland of in kaart gebracht.Op het product beleidsadvisering bestond in het jaar 2000 geen urenspecificatie.
De geboekte beleidsadviseringskosten ad € 203 000 werden wel volledig
ten laste van de departementen gebracht.Het was voor de Algemene Rekenkamer niet goed mogelijk de planning en
realisatie van prestaties in de jaren 2000 en 2001 met elkaar te vergelijken,
omdat de rapportage van het CTB over de eerste helft van het jaar 2001 afwijkt
van eerdere rapportages. Uit de rapportage in 2001 blijkt wel dat de planning
en realisatie van prestaties meer in evenwicht zijn dan in het jaar 2000:
het CTB heeft meer greep op de materie gekregen.Tijdigheid prestatiesWat de tijdigheid van het leveren van prestaties betreft had het CTB in
zijn Werkplan 2001 aangegeven de ambitie te hebben om in 2001 de besluitvorming
te plegen binnen de termijnen die daarvoor in de regelgeving zijn opgenomen.Medio 2001 was er echter nog geen sprake van een uitgewerkt rapportagemodel
dat volledig aan de informatiebehoeften voldeed: het werkstroombeheersingssysteem
had in september 2001 nog geen rapportages opgeleverd waaruit bleek dat de
wettelijke termijnen gehaald werden.Afspraken over knelpuntenIn het najaar van 2001 is tussen het CTB, de brancheorganisatie van de
Nederlandse agrochemische industrie Nefyto en de Ministeries van LNV en VROM
overlegd naar aanleiding van het gebrek aan voortgang van de toelating van
gewasbeschermingsmiddelen op basis van nieuwe werkzame stoffen. Medio 2001
bedroeg deze werkvoorraad 55 aanvragen, tegen 38 aanvragen aan het begin van
dat jaar. Er werd wel door het CTB aan gewerkt, maar dit had nog niet tot
toelatingen geleid.Uit het overleg kwam naar voren dat de vertragingen voor een deel voortkwamen
uit het feit dat de aanvragen voor voorlopige toelatingen op het moment van
indienen in veel gevallen nog niet volledig waren. Bovendien waren er knelpunten
ontstaan doordat het CTB, bij gebrek aan Europees geharmoniseerde beoordelingsmethoden,
op onderdelen had gekozen voor een eigen wijze van risicobeoordeling, die
overigens voor een belangrijk deel berustte op in Nederland vastgestelde kaders.
Een probleem was ook dat het CTB het beoordelingsinstrumentarium geregeld
tussentijds aanpaste, soms zonder overgangsbeleid voor reeds ingediende en
in behandeling genomen aanvragen.1Het overleg heeft geresulteerd in een aantal afspraken om de voorlopige
toelating van nieuwe middelen te bespoedigen.23.3.2 Kwaliteit begrotings- en verantwoordingsdocumentenWat het CTB aan doelstellingen formuleert past in de omschrijving van
zijn wettelijke taak. In de documenten is de relatie tussen CTB-kosten en
CTB-prestaties evenwel niet eenvoudig en volledig te leggen. Aan de begrotings-
en verantwoordingsdocumenten ligt een groot aantal – deels interne –
documenten ten grondslag, die nodig zijn om inzicht te krijgen in de planning
van prestaties.De onderbouwing van de prestaties «informatieverstrekking»
en «beleidsadvisering» was ten tijde van het onderzoek ronduit
slecht te noemen.De rapportage over de eerste helft van het jaar 2001 laat al wel een lichte
verbetering zien. In die halfjaarrapportage is voor het eerst op een aantal
punten zowel de inhoudelijke voortgang als de aanwending van de middelen (geïntegreerd)
besproken. Een verdere verbetering is naar de mening van de Algemene Rekenkamer
echter noodzakelijk. Dit is ook van belang met het oog op de lopende operatie
«Van Beleidsbegroting Tot Beleidsverantwoording» (VBTB). Daarin
wordt groot belang gehecht aan een duidelijk verband tussen doelen
en middelen, zowel bij de begroting als bij de verantwoording, waarbij informatie
van derden – in dit geval het CTB – een rol speelt.3.3.3 Planning en controlDe interne planning- en controlcyclus van het CTB is helder voor zover
het de door de wetgever en de ministeries voorgeschreven documenten betreft.
Hoe interne processen precies verlopen was echter ten tijde van de gegevensverzameling
door de Algemene Rekenkamer niet duidelijk.Het bestuurlijk informatieverzorgingsysteem van het CTB voorziet niet
in periodieke (maandelijkse) managementrapportages over de taakuitvoering
(kengetallenrapportages, financiële rapportages). Daardoor kan geen goede
(structurele, tijdige) bijsturing plaatsvinden door het management. Ook ontbreken
gegevens over begrote en gerealiseerde prestaties. Hierdoor kan er geen verschillenanalyse
plaatsvinden tussen prognose en realisatie van prestaties en de daarmee gemoeide
financiële middelen.Essentiële informatie over doorlooptijd, bewerkingstijd en overschrijdingen
van termijnen was slecht toegankelijk. Ook blijken de gegevens in het aanvraagbehandelingssysteem
niet volledig te zijn. Hoeveel gegevens het betreft en wat de stand van zaken
was, heeft de Algemene Rekenkamer niet kunnen vaststellen.Het CTB was ten tijde van het onderzoek ook nog hard bezig met het vormgeven
van de interne rapportages die de interne processen kunnen en moeten opleveren.Duidelijk is dat de bedrijfsvoering van het CTB verbetering behoeft ten
opzichte van de situatie medio 2001. Het tijdschrijfsysteem van het CTB was
ten tijde van het onderzoek nog niet op orde. In elk geval dekte het tijdschrijfsysteem
tot medio 2001 niet alle activiteiten en werd er niet op individuele producten
tijdgeschreven; verder bestond er onduidelijkheid over de betrouwbaarheid
van de gegevens die dat systeem opleverde.Er vond ten tijde van het onderzoek geen voor- en nacalculatie (per dossier)
plaats; gevoegd bij het ontbreken van interne managementrapportages leverde
dit onduidelijkheid op over de efficiency van het functioneren van het CTB
en daarmee voor een deel ook over de billijkheid van de door het CTB gehanteerde
tarieven.3.3.4 Administratieve organisatieHet CTB werkt met het «Handboek Organisatie en Kwaliteit»,
dat mede gebaseerd is op het handboek van vóór de verzelfstandiging.
Het handboek bevatte ten tijde van het onderzoek nog veel lacunes, doordat
het CTB nog veel ontwikkelingen doormaakte en doordat wijzigingen in de procedures,
maatregelen en of werkwijze niet in het handboek werden vastgelegd.3.3.5 Interne auditsIn 2000 heeft het CTB aan een adviesbureau opdracht verleend tot het uitvoeren
van een «risicoscan». Dit onderzoek had als doel om potentiële
risico's in de bedrijfsvoering van het CTB in kaart te brengen. Met de resultaten
van het onderzoek, dat in 2001 is uitgevoerd, wilde het CTB uiteindelijk komen
tot een uitbouw naar een doelmatig managementinformatiesysteem.
De bevindingen uit het onderzoek van het adviesbureau bevestigen het beeld
van de Algemene Rekenkamer.3.3.6 AccountantscontroleHet CTB moet jaarlijks bij de ministers een rekening indienen waarin rekening
en verantwoording wordt afgelegd over het afgelopen kalenderjaar. Deze jaarrekening
dient krachtens de Bestrijdingsmiddelenwet vergezeld te gaan van een verklaring
omtrent de getrouwheid en de rechtmatigheid, afgegeven door een door het CTB
in overleg met de ministers aangewezen accountant. Voor 2000 en 2001 heeft
het CTB deze controleopdracht verleend aan de departementale accountantsdienst
van het Ministerie van LNV.Gebleken is dat over het controlejaar 2000 een rechtmatigheidsverklaring
ontbreekt. Het was de departementale accountantsdienst niet duidelijk wat
gedaan moest worden om zekerheid te verschaffen over de rechtmatigheid van
de inning en besteding van publieke middelen bij het CTB, omdat een controleprotocol
ontbrak.1 Inmiddels is er voor het jaar 2001
een controleprotocol en heeft de accountant voor dat jaar een rechtmatigheidsverklaring
afgegeven.3.3.7 ConclusieDe Algemene Rekenkamer constateert dat de bedrijfsvoering en planning-
en controlcyclus van het CTB ten tijde van de gegevensverzameling bij het
CTB (tot zomer 2001) nog veel gebreken vertoonde. Dit had ten tijde van de
verzelfstandiging al geregeld moeten zijn. Het CTB heeft er inmiddels hard
aan gewerkt om de planning- en controlcyclus te verbeteren.Door de onduidelijke aansturing door de ministeries en de gebrekkige planning-
en controlsituatie bij het CTB heeft de Algemene Rekenkamer zich geen oordeel
kunnen vormen over de doelmatigheid van de taakuitvoering door het CTB.4 CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN4.1 ConclusiesDe belangrijkste conclusie uit het onderzoek is dat het toelatingsbeleid
voor bestrijdingsmiddelen dusdanig onduidelijk is opgezet, dat de effectiviteit
ervan gevaar loopt. De Algemene Rekenkamer komt tot deze conclusie op grond
van de volgende bevindingen.Te hoge ambitiesAan het begin van de beleidsperiode van het Meerjarenplan
Gewasbescherming heeft Nederland ervoor gekozen om als lidstaat binnen
de Europese Unie voorop te lopen in het toelatingsbeleid voor gewasbeschermingsmiddelen.
Aan het eind van deze periode bleek dat deze keuze te ambitieus was en dat
het beleid daarom principieel bijgesteld moest worden.Verantwoordelijkheidsverdeling onduidelijkDe Algemene Rekenkamer heeft vastgesteld dat er onduidelijkheid bestaat
over de verantwoordelijkheidsverdeling tussen de betrokken ministeries enerzijds
en het CTB anderzijds. Bovendien is de aansturing van het CTB door de verantwoordelijke
ministeries onvoldoende. Er bestaan verschillende overlegniveaus zonder dat
de taken, bevoegdheden en status van elk niveau precies omschreven zijn. Hoewel
de minister van V&W verantwoordelijk is voor de uitvoering van de Wet
verontreiniging oppervlaktewateren, is de betrokkenheid van deze minister
bij het gewasbeschermingsbeleid niet wettelijk geregeld.Doelstellingen gewasbeschermingsbeleid niet helderDe Algemene Rekenkamer constateert dat de doelstellingen van het gewasbeschermingsbeleid
onvoldoende duidelijk zijn geformuleerd. Op basis van onduidelijke doelstellingen
kan geen effectief beleid worden gevoerd en kan de effectiviteit van het beleid
niet goed worden vastgesteld.Onvoldoende zicht op resultaten gewasbeschermingsbeleidDe Algemene Rekenkamer constateert dat er onvoldoende zicht is op het
effect van het gewasbeschermingsbeleid op de waterkwaliteit omdat de beschikbare
gegevens tegenstrijdigheden bevatten.Onvoldoende zicht op consequenties van toelatingsbeleidDe Algemene Rekenkamer stelt vast dat het Ministerie van LNV voor verschillende
onderdelen van het toelatingsbeleid niet stelselmatig voortgangsinformatie
vergaart. Daardoor beschikt het ministerie niet over kwantitatieve informatie
over de consequenties van dat beleid.Zo beschouwt het ministerie de beschikbaarheid van bestrijdingsmiddelen
voor zogenaamde «kleine toepassingen» die commercieel niet interessant
zijn voor de bestrijdingsmiddelenindustrie (zoals de teelt van paprika, witlof
en bleekselderij), als één van de randvoorwaarden voor het beleid.
Tegelijkertijd heeft het ministerie een saneringsoperatie in gang gezet waarbij
bestrijdingsmiddelen die niet voldeden aan de toelatingscriteria successievelijk
werden verboden, nog zonder dat er voldoende alternatieve middelen beschikbaar
waren.Het ministerie heeft hierin naar het oordeel van de Algemene Rekenkamer
geen duidelijke keuze gemaakt, hetgeen er uiteraard toe leidt dat het inhoudelijk
niet goed met de agrarische sector kan communiceren.Geen inzicht in nalevingsniveauHet Ministerie van LNV heeft geen inzicht in het nalevingsniveau van de
Bestrijdingsmiddelenwet, doordat er tot op heden niet aselect wordt gecontroleerd
en doordat incidenten met bestrijdingsmiddelen niet systematisch worden geregistreerd.
De Algemene Rekenkamer constateert dat de handhaving van de Bestrijdingsmiddelenwet
door de AID vaak onder druk staat vanwege urgente situaties in de dierlijke
sector.Toezicht te laat geregeldHoewel de uitvoering van het toelatingsbeleid op afstand van de rijksoverheid
is geplaatst, blijven de ministers van LNV, VROM, VWS en SZW politiek verantwoordelijk.
Om dit te kunnen waarmaken moeten zij toezicht houden op de taakuitvoering
en de besteding van publieke middelen door het CTB, en moeten zij ook de bevoegdheden
hebben om dat te doen. Op het moment van de verzelfstandiging van het CTB
was dit toezicht nog onvoldoende geregeld.Pas twee jaar na de verzelfstandiging is er een Commissie van Toezicht
ingesteld. De normen voor de beoordeling van het CTB zijn echter nog steeds
niet uitgewerkt. Daardoor kan de toezichthouder zich in ieder geval over de
eerste twee jaar na de verzelfstandiging van het CTB geen oordeel vormen over
uitvoering van het toelatingsbeleid door het CTB.Gebreken in bedrijfsvoering CTBTen tijde van de gegevensverzameling bij het CTB (tot zomer 2001) vertoonde
de bedrijfsvoering en planning- en controlcyclus van het CTB nog veel gebreken.
Dit had ten tijde van de verzelfstandiging al geregeld moeten zijn. Het CTB
heeft inmiddels hard gewerkt aan de verbetering van de planning- en controlcyclus.
Door de onduidelijke aansturing door de ministeries en de gebrekkige planning-
en controlcyclus heeft de Algemene Rekenkamer zich geen oordeel kunnen vormen
over de doelmatigheid van de taakuitvoering door het CTB.4.2 AanbevelingenAmbitieniveauBij het bepalen van het ambitieniveau van het beleid moet de minister
laten zien dat ook de praktische uitvoerbaarheid in de overwegingen betrokken
wordt.VerantwoordelijkheidsverdelingDe Algemene Rekenkamer vindt dat de ministeries zo spoedig mogelijk duidelijke
afspraken moeten vastleggen over de verdeling van de verantwoordelijkheid
tussen ministeries en CTB.Ook dienen de ministeries zo spoedig mogelijk te zorgen voor een duidelijke
aansturing waarin de taken, bevoegdheden en status van de verschillende overlegniveaus
duidelijk vastgelegd zijn.De betrokkenheid van de minister van V&W bij het gewasbeschermingsbeleid
moet wettelijk vastgelegd worden.DoelstellingenVerder moeten de ministers de doelstellingen van het gewasbeschermingsbeleid
meetbaar en toetsbaar formuleren en de relatie tussen de doelen onderling
en tussen doelen en instrumenten duidelijk aangeven. In dit kader beveelt
de Algemene Rekenkamer aan aansluiting te zoeken bij de uitgangspunten van
het VBTB-proces.Informatie over gewasbeschermingsbeleidDe ministers moeten duidelijkheid verschaffen over de effecten van het
gewasbeschermingsbeleid op de waterkwaliteit.Informatie over toelatingsbeleidHet Ministerie van LNV moet informatie verzamelen over de beleidsinstrumenten
(saneringsoperatie) en de consequenties van het beleid om het beleid met succes
te kunnen bijsturen.Meer aandacht voor de handhaving, zoals in de nota Zicht op gezonde teelt ook wordt bepleit, acht de Algemene Rekenkamer
een noodzakelijke ontwikkeling. Inzicht in het nalevingsniveau is niet alleen
van belang met het oog op de handhaving van regelgeving, maar ook om juiste
afwegingen te kunnen maken ten aanzien van de handhavingsinzet, ook in crisissituaties.
Daarnaast is inzicht in het nalevingsniveau noodzakelijk om de effectiviteit
van het gewasbeschermingsbeleid te kunnen vaststellen.ToezichtDe normen voor de beoordeling van het CTB door de Commissie van Toezicht
moeten op korte termijn worden uitgewerkt.Bedrijfsvoering en prestaties CTBEr moet zo spoedig mogelijk systematische informatie beschikbaar komen
over de uitvoering van het toelatingsbeleid door het CTB. Daartoe moet de
planning- en controlcyclus zo ingericht zijn dat de noodzakelijke sturings-
en verantwoordingsgegevens daaraan ontleend kunnen worden.5 REACTIES BEWINDSPERSONEN EN CTB EN NAWOORD ALGEMENE
REKENKAMER 5.1 InleidingDe minister Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (LNV) heeft bij brief van
3 september 2002 gereageerd op het rapport van de Algemene Rekenkamer, mede
namens de staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu
(VROM), de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW), de
staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat (V&W) en de minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport (VWS).Het College voor de Toelating van Bestrijdingsmiddelen (CTB) heeft bij
brief van 21 augustus 2002 een reactie gegeven op de onderdelen van het rapport
die specifiek van belang zijn voor het CTB.Hieronder volgt eerst een weergave van de algemene reactie van de minister
en daarna de reactie van de minister en – indien van toepassing –
het CTB op specifieke onderdelen.5.2 Reactie minister van LNVAlgemene reactieDe minister van LNV geeft aan dat hij zich op hoofdlijnen kan vinden in
de belangrijkste conclusie uit het onderzoek, namelijk dat het toelatingsbeleid
voor bestrijdingsmiddelen dusdanig onduidelijk is opgezet dat de effectiviteit
ervan gevaar loopt. Hij heeft dan ook het voornemen om het gewasbeschermingsbeleid
zo aan te passen dat aan alle onderliggende belangen recht wordt gedaan, zo
mogelijk met steun van alle belanghebbende partijen.Op dit moment onderzoekt de minister de mogelijkheden om onoverkomelijke
knelpunten bij de beschikbaarheid van middelen op een verantwoorde wijze weg
te nemen en de wetgeving waar mogelijk hierop aan te passen, zonder overigens
de beschermingsdoelstelling van de Bestrijdingsmiddelenwet 1962 aan te tasten.De minister zegt toe dat hij dit najaar tevens het initiatief zal nemen
om een aantal doelgerichte en niet-vrijblijvende afspraken te maken met betrokken
partijen over duurzame gewasbescherming. Partijen zullen ook worden uitgenodigd
om zelf met voorstellen te komen. De doelstellingen van het gewasbeschermingsbeleid
zullen hierbij herijkt worden en meetbaar en toetsbaar geformuleerd, waarbij
tevens nadruk zal worden gelegd op heldere en duidelijke beleidskeuzen.Ambitieniveau van het beleidDe minister onderschrijft de aanbeveling van de Algemene Rekenkamer om
bij het bepalen van het ambitieniveau van het beleid de praktische uitvoerbaarheid
in de overwegingen te betrekken. De minister zegt dan ook toe de praktische
uitvoerbaarheid een belangrijke rol te laten spelen bij de aanpassing van
het gewasbeschermingsbeleid. Daartoe zal intensief overleg worden gevoerd
met alle betrokkenen.VerantwoordelijkheidsverdelingDe verantwoordelijkheidverdeling tussen het CTB en de ministeries is naar
het oordeel van de minister op zichzelf duidelijk vastgelegd: scheiding van
beleid en uitvoering staat daarbij centraal. De minister geeft echter aan
dat in de praktijk het beeld kan zijn ontstaan van een onduidelijke verantwoordelijkheidsverdeling,
doordat bepaalde onderwerpen en discussies zowel een uitvoeringstechnische
als een politieke component bevatten. De minister zegt toe deze onduidelijkheid
te zullen wegnemen door de communicatie tussen de ministeries
en het CTB enerzijds en de communicatie met de belanghebbenden anderzijds
te verbeteren. In dat verband zullen bestaande afspraken zo nodig worden aangescherpt.Wat de aansturing van het CTB betreft geeft de minister aan dat de huidige
aansturingsrelatie kritisch zal worden bezien op alle niveaus. Waar dat noodzakelijk
blijkt zullen voorzieningen worden getroffen die de eenduidigheid, efficiëntie
en effectiviteit van de aansturingsrelatie kunnen verbeteren. Daarbij zal
worden zorggedragen voor overeenstemming tussen departementen en CTB, en zal
onder andere de mogelijkheid tot het mandateren van bepaalde bevoegdheden
worden verkend.De minister betwijfelt de meerwaarde van een wettelijke betrokkenheid
van de minister van V&W bij het gewasbeschermingsbeleid in brede zin,
aangezien de minister van V&W nu reeds beleidsmatig betrokken is bij het
gewasbeschermingsbeleid waar het de waterkwaliteit betreft. De minister zegt
echter wel toe de mogelijkheden te zullen bezien om de minister van V&W
bijvoorbeeld op bepaalde onderdelen van de Bestrijdingsmiddelenwet 1962 medeverantwoordelijk
te laten zijn. Doelstellingen gewasbeschermingsbeleidZoals eerder aangegeven onderschrijft de minister de aanbeveling van de
Algemene Rekenkamer om de doelstellingen van het gewasbeschermingsbeleid te
herijken, duidelijke beleidskeuzen te maken en helder te communiceren over
deze beleidskeuzen en de gevolgen daarvan. Dit geldt eveneens voor de aanbeveling
beleidsinformatie te verzamelen over de voortgang van de toelating van bestaande
en nieuwe middelen.Effecten van het gewasbeschermingsbeleidOver de onduidelijkheid waarvan sprake is op het punt van de effecten
van het gewasbeschermingsbeleid op de waterkwaliteit, merkt de minister op
dat de verbetering van de milieukwaliteit in de praktijk inderdaad vaak minder
blijkt te zijn dan op grond van de afname in de emissie verwacht mocht worden.
Hij wijst in dat verband evenwel op de zeer aanzienlijke kosten die gemoeid
zijn met het leggen van een-op-een-relatie tussen het gewasbeschermingsbeleid
en de waterkwaliteit, voor zover dit al mogelijk is. Deze hoge kosten leiden
ertoe dat bestaande monitoringprogramma's veelal het resultaat zijn van een
kosten/baten-afweging.Het ontbreken van algemeen aanvaarde risico-indicatoren is ook in de andere
EU-lidstaten een probleem en op Europees niveau is het ontwikkelen van dergelijke
indicatoren een onderzoeksprioriteit. Op dit punt wil de minister dan ook
aansluiten bij de Europese ontwikkelingen. Hij zegt evenwel toe het belang
van dit punt te zullen benadrukken in het overleg met de Europese Commissie
en de lidstaten.Nalevingsniveau Bestrijdingsmiddelenwet 1962De minister onderschrijft de aanbeveling om meer inzicht in het nalevingsniveau
van de Bestrijdingsmiddelenwet 1962 te krijgen. De uitvoering van deze aanbeveling
is reeds ter hand genomen door aselecte controles uit te voeren binnen bepaalde
doelgroepen.Toezicht en bedrijfsvoering CTBDe aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer met betrekking tot het uitoefenen
van toezicht op het CTB, het inrichten van de planning- en controlcyclus door
het CTB en het ter beschikking stellen van systematische informatie over de
uitvoering van het toelatingsbeleid door het CTB, worden alle
door de minister onderschreven. Hij zegt dan ook toe dat hij met het CTB afspraken
zal maken over mogelijke verbeteringen.5.3 Reactie CTBHet CTB geeft aan de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer op het punt
van de verantwoordelijkheidsverdeling, de aansturing, en de betrokkenheid
van de minister van V&W te onderschrijven.Het CTB is van oordeel dat de normen voor de beoordeling van de kwaliteit
van de taakuitvoering van het CTB vastgesteld moeten worden door de aansturende
ministeries in overleg met het CTB, en niet door de Commissie van Toezicht.
Het CTB geeft overigens in zijn reactie aan dat het toezicht nog steeds niet
operationeel is. Het CTB betreurt het dat de Algemene Rekenkamer de verbeteringen
in de planning- en controlcyclus sinds zomer 2001 – het einde van de
onderzoeksperiode bij het CTB – niet in haar oordeel heeft betrokken.Het CTB mist in het rapport van de Algemene Rekenkamer een analyse van
de vraag of de vigerende wet- en regelgeving voorziet in adequate kaders voor
de uitvoering van het toelatingsbeleid door het CTB. Het CTB geeft aan dat
de belangrijkste onderdelen van de wet- en regelgeving voor de toelating van
bestrijdingsmiddelen aansluiten bij de beleidsuitgangspunten uit het begin
van de jaren negentig. Door de ontwikkelingen in het beleid zijn rechtmatige
besluiten van het CTB over de toelaatbaarheid van middelen regelmatig in strijd
gebleken met de huidige beleidsuitgangspunten. Ook kent de regelgeving naar
het oordeel van het CTB onnodige beperkingen in de faciliterende sfeer.5.4 Nawoord van de Algemene RekenkamerDe Algemene Rekenkamer stelt vast dat de minister met instemming reageert
op de hoofdconclusie van het onderzoek naar het toelatingsbeleid voor bestrijdingsmiddelen
voor de landbouw. Met genoegen constateert zij tevens dat het merendeel van
de aanbevelingen wordt overgenomen.Wel mist zij in de reactie van de minister een aanduiding van de termijn
waarop hij denkt zijn toezeggingen te kunnen nakomen.De minister geeft aan dat hij bij de aanpassing van het beleid intensief
overleg zal voeren met alle betrokkenen, om de uitvoerbaarheid van het beleid
zeker te stellen. De Algemene Rekenkamer doet de suggestie om in dit kader
ook aandacht te besteden aan de wijze waarop in andere EU-lidstaten uitvoeringsproblemen
zijn of worden aangepakt.De minister acht wettelijke regeling van de betrokkenheid van de minister
van V&W bij het gewasbeschermingsbeleid in brede zin niet zinvol. De Algemene
Rekenkamer ziet met belangstelling uit naar de wijze waarop de medeverantwoordelijkheid
van de minister van V&W op bepaalde onderdelen van de Bestrijdingsmiddelenwet
1962 gestalte zal kunnen krijgen.Als het gaat om de meting van de effectiviteit van het gewasbeschermingsbeleid
voor de waterkwaliteit heeft de Algemene Rekenkamer begrip voor het standpunt
van de minister van LNV, dat de inspanningen om een causale relatie vast te
stellen binnen de grenzen van het redelijke moeten blijven.Veel waardering heeft de Algemene Rekenkamer voor de toezegging van de
minister de meetproblematiek op Europees niveau met nadruk onder de aandacht
te brengen. Dit neemt niet weg dat de problemen rond de meetbaarheid van de
effectiviteit van het gewasbeschermingsbeleid naar het oordeel van de Algemene
Rekenkamer ook in de informatie aan de Tweede Kamer explicieter naar voren
zouden dienen te komen.De Algemene Rekenkamer heeft ook met genoegen kennisgenomen van de reactie
van het CTB. Het CTB heeft naar zijn eigen oordeel inmiddels een aantal zaken
beter op de rails, hetgeen te waarderen valt.De Algemene Rekenkamer stelt vast dat de minister van LNV een aanpassing
van de wet- en regelgeving van belang acht, hetgeen kan bijdragen aan een
optimale uitvoering van het toelatingsbeleid door het CTB.Tot slot merkt de Algemene Rekenkamer op dat zij de ontwikkelingen in
het toelatingsbeleid van bestrijdingsmiddelen voor de landbouw met belangstelling
zal blijven volgen. BIJLAGE 1GEHANTEERDE NORMENDoelen• De ministeries dienen de doelstelling van het toelatingsbeleid
voldoende te hebben uitgewerkt om het beleid te evalueren en richting te geven.• De doelstellingen dienen schriftelijk vastgelegd te zijn in Kamerstukken;
tussentijdse wijzigingen dienen geëxpliciteerd en gemotiveerd te zijn
in Kamerstukken.• De doelstellingen van het toelatingsbeleid dienen expliciet te
zijn en te zijn geformuleerd in termen van prestaties en in termen van te
bereiken maatschappelijk effect.• De doelstellingen dienen toetsbaar, tijdgebonden en onderling consistent
te zijn, alsmede consistent met doelstellingen uit andere onderdelen van het
gewasbeschermingsbeleid.Verantwoordelijkheidsverdeling• De verantwoordelijkheidsverdeling dient helder, schriftelijk vastgelegd
en compleet te zijn.• Er dient over de verantwoordelijkheidsverdeling overeenstemming
te bestaan tussen de betrokkenen.• De opzet en de praktijk van de verantwoordelijkheidsverdeling moeten
overeen stemmen.Beleidsinformatie• De ministeries dienen tijdig voldoende, relevante, juiste, actuele
en consistente1 informatie over met name de maatschappelijke
problematiek, over (neven)effecten en over implementatie en uitvoeringsproblemen
te verzamelen en te gebruiken.• Zij dienen duidelijk en schriftelijk vastgelegd te hebben welke
informatie verzameld wordt.• De beleidsinformatie dient van goede kwaliteit te zijn en mede
betrekking te hebben op het toelatingsbeleid op Europees niveau en op het
toelatingsbeleid in de andere lidstaten van de Europese Unie.Sturing van en toezicht op taakuitvoering CTB• De verhouding tussen de ministers en het CTB dient helder te zijn.• De door het CTB te leveren prestaties moeten helder omschreven,
onderbouwd en meetbaar zijn en in de wettelijke taak van het CTB passen.• Het CTB dient zich op duidelijke wijze te verantwoorden over de
wijze van uitvoering van de wettelijke taak, de resulterende prestaties en
eventuele knelpunten in de taakuitvoering.• Het CTB dient de gewenste prestaties tijdig en in de vereiste kwantiteit
en kwaliteit te leveren.• Het CTB dient een zodanige op de uitvoering van de wettelijke taak
en de levering van de daarbij behorende prestaties toegesneden planning- en
controlcyclus te hanteren, dat gewaarborgd is dat de realisatie van de prestaties
zorgvuldig, efficiënt, in continuïteit en binnen de ter beschikking
gestelde budgetten plaatsvindt.BIJLAGE 2OVERZICHT CONCLUSIES, AANBEVELINGEN EN TOEZEGGINGENConclusiesAanbevelingenToezeggingen/reacties
bewindspersonenNawoord Algemene Rekenkamer Aan het begin van de beleidsperiode van
het Meerjarenplan Gewasbescherming heeft Nederland
ervoor gekozen om als lidstaat binnen de Europese Unie voorop te lopen in
het toelatingsbeleid voor gewasbeschermingsmiddelen. Aan het eind van deze
periode bleek dat deze keuze te ambitieus was en dat het beleid daarom principieel
bijgesteld moest worden. Bij het bepalen
van het ambitieniveau van het beleid moet de minister laten zien dat ook de
praktische uitvoerbaarheid in de overwegingen betrokken wordt. Bij de aanpassing van het gewasbeschermingsbeleid
zal de praktische uitvoerbaarheid een belangrijke rol spelen. Daartoe zal
intensief overlegd worden met alle betrokkenen. De Algemene Rekenkamer is verheugd over de toezeggingen van de
minister, maar zou graag zien dat hij meer inzicht verschaft in de termijn
waarop hij deze kan realiseren. Ook zou de minister aandacht moeten besteden
aan de wijze waarop in andere EU-lidstaten uitvoeringsproblemen worden aangepakt. Er bestaat onduidelijkheid over de verantwoordelijkheidsverdeling
tussen de betrokken ministeries enerzijds en het CTB anderzijds. De ministers dienen zo spoedig mogelijk duidelijke
afspraken vast te leggen over de verdeling van de verantwoordelijkheid tussen
ministeries en CTB. Een beeld van onduidelijkheid
zal worden weggenomen door betere communicatie en zo nodig aangescherpte afspraken. De aansturing door de verantwoordelijke
ministeries is niet goed geregeld. Er is sprake van verschillende overlegniveaus
zonder dat de taken, bevoegdheden en status van elk niveau precies omschreven
zijn. De aansturing schiet daardoor tekort.De ministeries dienen zo spoedig mogelijk te zorgen voor een duidelijke aansturing
waarin de taken, bevoegdheden en status van de verschillende overlegniveaus
duidelijk vastgelegd zijn.Eenduidigheid,
efficiëntie en effectiviteit van de aansturingsrelatie wordt verbeterd,
met aandacht voor overeenstemming tussen departementen en CTB, en voor mogelijkheden
tot mandateren van bevoegdheden. Hoewel de minister van V&W verantwoordelijk
is voor de kwaliteit van het oppervlaktewater, is de betrokkenheid van dit
ministerie bij het gewasbeschermingsbeleid niet wettelijk vastgelegd. De betrokkenheid van de minister van V&W
bij het gewasbeschermingsbeleid moet wettelijk vastgelegd worden.Bezien wordt of de minister van V&W op
bepaalde onderdelen van de Bestrijdingsmiddelenwet 1962 medeverantwoordelijk
kan zijn. De Algemene Rekenkamer constateert dat
de doelstellingen van het gewasbeschermingsbeleid onvoldoende duidelijk zijn
geformuleerd. Op basis van onduidelijke doelstellingen kan geen effectief
beleid worden gevoerd en kan de effectiviteit van het beleid niet goed worden
vastgesteld. De doelstellingen van
het gewasbeschermingsbeleid moeten meetbaar en toetsbaar geformuleerd worden.
De relatie tussen de doelen onderling en tussen doelen en instrumenten moet
duidelijk worden aangegeven. In dit kader beveelt de Algemene Rekenkamer aan
aansluiting te zoeken bij de uitgangspunten van het VBTB-proces. De doelstellingen van het gewasbeschermingbeleid
zullen herijkt worden en meetbaar en toetsbaar geformuleerd worden. De Algemene Rekenkamer constateert dat
er onvoldoende zicht is op het effect van het gewasbeschermingsbeleid op de
waterkwaliteit omdat de beschikbare gegevens tegenstrijdigheden bevatten. De ministers moeten duidelijkheid verschaffen
over de effecten van het gewasbeschermingsbeleid op de waterkwaliteit. Een instrument om het effect op de waterkwaliteit
vast te stellen ontbreekt, ook in andere lidstaten. De minister zal op EU-niveau
aandringen op een oplossing hiervoor. De Algemene Rekenkamer constateert dat
het Ministerie van LNV gedurende de looptijd van het Meerjarenplan
Gewasbeschermingniet op stelselmatige en gerichte wijze kwantitatieve
informatie heeft verzameld over de saneringsoperatie, die ten tijde van het
Meerjarenplan onderdeel was van het beleid van het ministerie. Het Ministerie van LNV moet beleidsinformatie verzamelen
over de voortgang van de toelating van bestaande en nieuwe middelen om het
beleid met succes te kunnen bijsturen. De minister zal met het CTB afspraken maken over mogelijke verbeteringen. Hoewel het Ministerie van LNV beschikbaarheid
van breed middelenpakket als randvoorwaarde voor het beleid heeft geformuleerd,
verzamelt het niet stelselmatig en gericht informatie ten aanzien daarvan.
Bovendien acht het ministerie zich niet verantwoordelijk voor deze randvoorwaarde.
Het ministerie heeft hierin geen duidelijke keuze gemaakt, hetgeen er uiteraard
toe leidt dat het niet duidelijk met de agrarische sector kan communiceren. (1) Het Ministerie van LNV moet duidelijke
keuzen maken in het beleid en duidelijk communiceren over de gemaakte keuzen
en over de gevolgen van die keuzen. (2) Het Ministerie van LNV moet over randvoorwaarden
van het beleid informatie verzamelen om het beleid met succes te kunnen bijsturen. De minister wil het gewasbeschermingsbeleid
zo aanpassen dat aan alle onderliggende belangen recht wordt gedaan. In dit
najaar zullen doelgerichte en niet-vrijblijvende afspraken worden gemaakt
met betrokkenen. Bij het herijken van de doelstellingen zullen heldere en
duidelijke beleidskeuzen worden gemaakt. Het Ministerie van LNV heeft geen inzicht
in het nalevingsniveau van de Bestrijdingsmiddelenwet. De handhaving staat
bovendien vaak onder druk vanwege urgente situaties in de dierlijke sector. Meer aandacht voor de handhaving, zoals
in de nota Zicht op gezonde teeltwordt bepleit,
acht de Algemene Rekenkamer een noodzakelijke ontwikkeling. Inzicht in het
nalevingsniveau is niet alleen van belang met het oog op de handhaving van
regelgeving, maar ook om juiste afwegingen te kunnen maken ten aanzien van
de handhavingsinzet, ook in crisissituaties. Daarnaast is inzicht in het nalevingsniveau
noodzakelijk om de effectiviteit te kunnen vaststellen. De uitvoering van deze aanbeveling is reeds ter hand genomen
door aselecte controles binnen bepaalde doelgroepen. Op het moment van de verzelfstandiging
van het CTB was het toezicht nog onvoldoende geregeld. Pas twee jaar na de
verzelfstandiging was de opzet van het toezicht behoorlijk geregeld.   Doordat de normen voor de beoordeling
van de kwaliteit van de uitvoering van het toelatingsbeleid door het CTB tot
op heden nog niet zijn uitgewerkt, kan de toezichthouder zich in ieder geval
over de eerste twee jaar na de verzelfstandiging van het CTB geen oordeel
vormen over de kwaliteit van de uitvoering van dit beleid door het CTB. De normen voor de beoordeling van de kwaliteit
van de uitvoering van het toelatingsbeleid door het CTB moeten op korte termijn
worden uitgewerkt. De minister onderschrijft
de aanbeveling en zal hierover afspraken maken met het CTB. Door de onduidelijke aansturing door de
ministeries, in combinatie met de gebrekkige planning- en controlsituatie
bij het CTB, kon de Algemene Rekenkamer zich geen oordeel vormen over de uitvoering
van het toelatingsbeleid door het CTB. Er moet zo spoedig mogelijk systematische informatie beschikbaar komen over
de uitvoering van het toelatingsbeleid door het CTB. De minister onderschrijft de aanbeveling en zal hierover afspraken
maken met het CTB. Ten tijde van de gegevensverzameling bij het CTB
(tot zomer 2001) vertoonden de bedrijfsvoering en de planning- en controlcyclus
van het CTB nog veel gebreken. Dit had ten tijde van de verzelfstandiging
al geregeld moeten zijn. Het CTB heeft inmiddels hard gewerkt aan de verbetering
van de planning- en controlcyclus. De planning-
en controlcyclus moet zo spoedig mogelijk zo ingericht zijn dat er duidelijke
sturings- en verantwoordingsgegevens aan ontleend kunnen worden. De minister onderschrijft de aanbeveling en zal hierover
afspraken maken met het CTB. XNoot1Het toelatingsbeleid voor andere bestrijdingsmiddelen, zoals desinfectiemiddelen,
aangroeiwerende scheepsverven, houtconserveringsmiddelen en middelen voor
huishoudelijk gebruik (de zogenaamde biociden) is niet onderzocht.XNoot1Tarieven worden aan fabrikanten in rekening gebracht voor de toelating
van middelen.XNoot1Dit zijn stoffen of micro-organismen (inclusief virussen), met een algemene
of specifieke werking tegen schadelijke organismen of op planten, delen van
planten of plantaardige producten.XNoot2Toegelaten stoffen worden geplaatst op bijlage I bij de richtlijn, de
zogenaamde «positieve lijst».XNoot3Dit is twee jaar na de datum van kennisgeving van de richtlijn.XNoot4Een gewasbeschermingsmiddel kan bestaan uit één of meer
stoffen. Eerst wordt een beoordeling gemaakt van de stoffen waar het middel
uit bestaat. Vervolgens vindt onder meer op basis daarvan de beoordeling van
een middel met bepaalde toepassingen plaats.XNoot1Bestrijdingsmiddelenwet 1962 en Besluit milieutoelatingseisen bestrijdingsmiddelen.XNoot2Het ging hier om gewasbeschermingsmiddelen op basis van 42 werkzame stoffen.XNoot3Voor een aantal middelen is nog wel verlenging van de toelating aangevraagd
op basis van «landbouwkundige onmisbaarheid». Uiteindelijk werd
niet één van deze aanvragen gehonoreerd, omdat geen van de dossiers
voldeed aan de wettelijke eis van volledigheid.XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 1995–1996, 21 677, nr. 24, blz.
8.XNoot2Tweede Kamer, vergaderjaar 1995–1996, 21 677, nr. 24, blz.
8.XNoot3Tweede Kamer, vergaderjaar 1997–1998, 24 817, nr. 5, blz. 7/8.XNoot1Instellingsbesluit commissie van toezicht CTB (Staatscourant 21 december
2001, nr. 248).XNoot1De ministers kunnen het CTB aanwijzingen van algemene aard geven met betrekking
tot de uitoefening van de opgedragen taken. Als het CTB de opgedragen taken
niet of niet naar behoren uitvoert, kunnen de ministers daarin voorzien. Ten
slotte hebben de ministers het recht om leden en plaatsvervangende leden van
het College en/of de secretaris om zwaarwichtige redenen te schorsen of te
ontslaan.XNoot1Een uitwerking van in dit hoofdstuk gehanteerde normen is opgenomen in
bijlage 1.XNoot1Meerjarenplan Gewasbescherming, p. 6 en 11.XNoot2Voortgangsrapportage Meerjarenplan 1996 (september
1997).XNoot3Evaluatie meerjarenplan gewasbescherming,
Einddocument, Expertisecentrum Landbouw, nr. 2001/041 oktober 2001.XNoot4Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999, 26 401, nr. 1.XNoot1Nota Zicht op gezonde teelt, p. 7.XNoot2Evaluatie meerjarenplan gewasbescherming,
Einddocument, Expertisecentrum Landbouw, nr. 2001/041 oktober 2001, p. 15.XNoot3Evaluatie meerjarenplan gewasbescherming,
Einddocument, Expertisecentrum Landbouw, nr. 2001/041 oktober 2001, p. 46.XNoot4Meerjarenplan Gewasbescherming, p. 85–98.XNoot1Milieubalans 2001, p. 86.XNoot2Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999, 26 573, nr. 2.XNoot3In de LNV-begroting voor het jaar 2002 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2001–2002,
28 000 hoofdstuk XIV, nr. 2, p. 85) wordt onder het kopje «Groeipad
VBTB» aangegeven dat de doelstellingen voor beleidsterreinen als deze
nog moeilijk in kwantitatieve termen zijn aan te geven. Een verdere concretisering
van de doelstellingen wordt aangekondigd voor de begroting 2003.XNoot1Evaluatie meerjarenplan gewasbescherming,
Einddocument, Expertisecentrum Landbouw, nr. 2001/041 oktober 2001, p. 17.XNoot2Indien voor een middel de termijn van toelating is verstreken en de procedure
voor de beoordeling van een nieuwe toelatingsaanvraag loopt, kan een middel
om administratieve redenen tijdelijk toegelaten blijven.XNoot1In 2001 was het tarief € 1187 per jaar per toegelaten middel.XNoot2In de loop van de jaren negentig is de term «breed middelenpakket»
overigens vervangen door de term «effectief middelenpakket». Ook
in het beleid voor de periode 2001–2010 wordt gesproken over een «effectief
middelenpakket».XNoot3Tweede Kamer, vergaderjaar 1990–1991, 21 677, 3–4, p.
129–130.XNoot1Behalve de AID verrichten ook de onder de minister van VWS ressorterende
Keuringsdienst van Waren (thans onderdeel van de Voedsel- en Warenautoriteit)
en de onder de minister van SZW ressorterende Arbeidsinspectie (deze overigens
niet structureel) handhavingswerkzaamheden op het terrein van gewasbeschermingsmiddelen.XNoot1Door de voortschrijding van de stand van de wetenschap en de techniek
kan tijdens de behandeling blijken dat dossiers op grond van het aangepaste
beoordelingsinstrumentarium niet meer volledig zijn. Hierdoor kan de beoordeling
van een aanvraag stokken.XNoot2Tweede Kamer vergaderjaar 2001–2002, 27 858, nr. 20.XNoot1Een controleprotocol geeft de aandachtspunten voor de accountantscontrole
van de jaarrekening en eventueel het financieel beheer van de instelling die
naar de mening van de departementen (minimaal) van belang zijn.XNoot1Consistent in de tijd, tussen verschillende informatiebronnen en tussen
onderdelen in de beleidscyclus. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28615-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl