Modernisering AWBZ; Verslag algemeen overleg van 7 december 2006, onder meer over 11e voortgangsrapportage groot project Modernisering AWBZ
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26631, nr. 204

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

22-01-2007

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

26631 nr. 204

19-01-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de staatssecretarisToezeggingenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26631Toon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 27659Toon alle publicaties in dit dossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 44 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 631Modernisering AWBZ27 659Vereenvoudiging van het stelsel van overheidsbemoeienis met het aanbod
van zorginstellingen (Wet toelating zorginstellingen)nr. 204VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 19 januari 2007De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport1 heeft op 7 december 2006 overleg gevoerd met staatssecretaris
Ross-van Dorp van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over:– de brieven van de staatssecretaris van VWS
d.d. 24 augustus en 13 oktober 2006 inzake de 11e voortgangsrapportage
groot project Modernisering AWBZ (26 631, nrs. 188 en 191);– de brieven van de staatssecretaris van VWS
d.d. 20 juli en 3 november 2006 inzake voortgang scheiden van wonen
en zorg (27 659, nrs. 78 en 81);– de brieven van de staatssecretaris van VWS
d.d. 24 oktober en 30 november 2006 inzake uitvoering motie-Kant
(30 800 XVI, nr. 13) over levering van geïndiceerde AWBZ-zorg
(30 800 XVI, nrs. 23, 33 en 34). Van dit overleg brengt
de commissie bijgaand beknopt verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Van der Veen (PvdA) juicht het zeer
toe dat met het project modernisering van de AWBZ wordt overgegaan van aanbodsturing
naar vraagsturing. Het is een complex traject, waarin veel dingen tegelijkertijd
moeten gebeuren. Hij vond het daarom teleurstellend dat in het rapport van
Twijnstra Gudde staat dat de regiefunctie zwak is uitgevoerd. Op welke wijze
denkt de staatssecretaris de regie wat krachtiger ter hand te kunnen gaan
nemen?Het is belangrijk te weten hoe de patiënten en zorgverleners aankijken
tegen de veranderingen binnen de AWBZ. De uitvoerders en met name de patiënten
moeten begrijpen waarom het gaat en moeten gemotiveerd zijn om te doen wat
er moet gebeuren. Uit het rapport van Twijnstra Gudde blijkt dat daar toch
enig verschil van mening over is. Een ander belangrijk punt is de vraag wat
het budgettaire kader is waarbinnen deze meer marktgerichte elementen zich
zouden moeten ontwikkelen. Uit het rapport van Twijnstra Gudde blijkt dat
er een spanningsveld is tussen aan de ene kant de zorg op maat-gedachte en
aan de andere kant de budgettaire kaders. Dat gaat steeds meer wringen. Hoe
wordt met dat spanningsveld omgegaan?Per 1 april 2007 moet de full package ingevoerd zijn. In het rapport
van Twijnstra Gudde wordt gesteld dat niet alles tegelijkertijd
moet worden gedaan, aangezien het om ingewikkelde trajecten gaat. Er zijn
ook zorgen uitgesproken door de organisaties die binnen de AWBZ werkzaam zijn,
over de invoering van de full package. Wat is de garantie dat die per 1 april
ingevoerd kan worden?Uit de voortgangsrapportage blijkt dat de doelen die gesteld zijn voor
de AZR (AWBZ-brede zorgregistratie), niet gehaald worden. Er wordt nu met
enig optimisme gesuggereerd dat op 1 januari 2008 sprake zal zijn van
een volledige invoering van de AZR. De staatssecretaris heeft aangegeven dat
er financiële consequenties zullen zijn voor de zorgaanbieders die dan
nog niet gereed zijn. Weet zij hoeveel zorgaanbieders er op 1 januari
2008 nog niet aan de voorwaarden zullen voldoen?Het is nog onduidelijk wie verantwoordelijk is voor het toezicht op de
kwaliteit, op de wijze waarop zorgorganisaties, ook in juridische zijn, hun
diensten verlenen, en op de doelmatigheid van de zorg. Hoe stelt de staatssecretaris
zich voor dat die verantwoordelijkheid verder vorm gegeven wordt als per 1 januari
2009 de zorgkantoren worden afgeschaft?Ten slotte is de heer Van der Veen van mening dat er een eind moet komen
aan de patiëntenstops in de thuiszorg. Hij wil graag weten waarom er
sprake is van patiëntenstops.Mevrouw Van Miltenburg (VVD) heeft zorgen
over de AZR. Het is een computersysteem waarmee wachtlijsten worden bijgehouden,
waarmee wordt gedeclareerd en dat ook nog bedoeld is als controlesysteem.
De staatssecretaris kan echter nog steeds niet aangeven welke wachtlijsten
er precies zijn en voor de juiste realisatiegegevens in de AWBZ wendt zij
zich tot het CAK (Centraal Administratie Kantoor Bijzondere Zorgkosten), dat
eigenlijk alleen bedoeld is om rekeningen te versturen. Verder blijken zorgkantoren
niet te kunnen controleren op rechtmatigheid, aangezien zij niet weten namens
wie zij de rekening betalen, omdat er sprake zou zijn van vervuilde bestanden.
De staatssecretaris stelt in de rapportages dat bij de volgende release de
problemen opgelost zullen zijn. Mevrouw Van Miltenburg vindt echter dat de
AZR moet afslanken tot een declaratiesysteem.De zorgzwaartefinanciering loopt ook niet op rolletjes. De staatssecretaris
heeft aangegeven dat de huishoudelijke hulp als functie uit de AWBZ verdwijnt,
terwijl zij eerder heeft opgemerkt dat de huishoudelijke hulp zou blijven
bestaan voor mensen die een indicatie verblijf hadden, maar die liever buiten
een instelling zorg ontvangen. Mevrouw Van Miltenburg vindt dat bij full package
huishoudelijke hulp deel moet blijven uitmaken van de AWBZ-indicatie en dat
mensen hiervoor niet moeten zijn aangewezen op de gemeente. Zij heeft in een
eerder debat het voorbeeld van Concordia genoemd. Zij vraagt de staatssecretaris
daar alsnog op te reageren.De overgang van pgb-oude stijl naar pgb-nieuwe stijl is afgerond. Volgens
het onderzoek van de staatssecretaris zijn mensen echter behoorlijk ontevreden
over het pgb-nieuwe stijl. De bureaucratie en administratieve rompslomp zijn
toegenomen en de flexibiliteit is afgenomen. Wat gaat de staatssecretaris
doen om dat te verbeteren? Mevrouw Van Miltenburg wil van de staatssecretaris
de toezegging dat de hoogte van de pgb niet zal lijden onder de invoering
van de zorgzwaartefinanciering. Wanneer dit wel gebeurt, komen duizenden mensen
met een pgb in de problemen. Daarnaast wil zij dat Per Saldo als cliëntenorganisatie
voor mensen met een pgb actief betrokken wordt bij de verdere totstandkoming
van de ZZP’en (zorgzwaartepakketten).Mevrouw Van Miltenburg vindt dit een slecht plan om het zorgplan een wettelijke
status te geven. Het heeft ook geen draagvlak bij de cliëntenorganisaties.
Het lijkt haar daarom beter om de zorgovereenkomst een wettelijke status te
geven. Mevrouw Van Miltenburg vraagt of het mogelijk is om bij contractering
in de AWBZ door zorgkantoren het onderaannemerschap te verbieden. Het is dan
namelijk eenvoudiger om toezicht te houden op de kwaliteit en de keuzevrijheid
van de klant wordt groter.De staatssecretaris is niet ingegaan op het rapport dat het College bouw
zorginstellingen verleden jaar op haar verzoek heeft opgesteld. Het college
doet daarin een groot aantal aanbevelingen om het proces van scheiden van
wonen en zorg te versnellen. Zijn deze aanbevelingen onderdeel van het beleid
geworden? Waar is dat dan zichtbaar?Het is belangrijk dat er politieke controle is op de beleidsregels van
het CIZ (Centrum Indicatiestelling Zorg). Mevrouw Van Miltenburg vraagt de
staatssecretaris aan te geven hoe dat kan worden gedaan. Zij is overigens
verbaasd te lezen dat gebruikelijke zorg tegenwoordig ook van toepassing is
op de functies persoonlijke verzorging en verpleging. Zij heeft daar moeite
mee, vooral omdat het CVZ (College voor zorgverzekeringen) stelt dat dat voor
alle huisgenoten geldt. Broertjes en zusjes moeten dan dus worden ingeschakeld
bij de verzorging van een ziek kind of ouder. Hoe kijkt de staatssecretaris
hier tegen aan? Zij heeft zich verder ernstig gestoord aan de opmerking van
het CVZ dat deze zienswijze vooral belangrijk is omdat er steeds meer pgb’s
komen en mensen soms een indicatie krijgen voor iets dat zij best zelf kunnen
doen.Het verbaast mevrouw Van Miltenburg dat er nog steeds klantenstops zijn
in de thuiszorg, aangezien de staatssecretaris in haar brief heeft gemeld
dat de problemen zijn opgelost. Zij wil graag weten wat er aan de hand is.Mevrouw Kant (SP) vindt dat de problemen met
de klantenstops in onder andere de thuiszorg niet adequaat zijn opgelost,
aangezien er in diverse regio’s nog steeds sprake is van klantenstops.
De staatssecretaris heeft in antwoord op schriftelijke vragen gemeld dat uit
de knelpunten die zijn gemeld bij de NZa, blijkt dat er geen klantenstops
meer zijn. Bovendien heeft zij gezegd dat de resterende knelpunten zich concentreren
op de financiering van de zorginstellingen en dat er geen sprake is van knelpunten
in de zorgverlening. Die knelpunten in de financiering leiden volgens mevrouw
Kant echter wel degelijk nog steeds tot knelpunten in de zorgverlening. Daar
ligt de kern van het probleem. Zij vindt dat de staatssecretaris nu moet zeggen
dat er geld bij komt, dat de knelpunten worden opgelost en dat de instellingen
dus gewoon de zorg aan de mensen moeten kunnen verlenen. Het mag niet zo zijn
dat een instelling, vanwege gesteggel over de financiering, geen zorg durft
te bieden aan iemand die dat wel nodig heeft. Het komt nu nog voor dat als
iemand al zorg krijgt, maar meer zorg nodig heeft, omdat hij of zij een ernstige
ziekte krijgt, die extra zorg niet geboden wordt. Dit wordt door de NZa achter
niet als een knelpunt gezien.Er zijn veel klachten over het CIZ. Het duurt veel te lang voor iets afgehandeld
is. Het aantal bezwaarschriften neemt ook toe. De achterstanden in de werkvoorraad,
bijvoorbeeld in de regio’s Zwolle en Groningen, zouden nu ingelopen
zijn, maar dat is niet het geval. Er zou verder coulanter omgegaan worden
met het begrip «gebruikelijke zorg». Mevrouw Kant krijgt echter
signalen dat het eerder erger dan beter wordt. Zij is van mening dat moet
worden gestopt met het CIZ. Zij vindt het geen oplossing om op landelijk niveau
te beoordelen of individuele mensen zorg nodig hebben. Dat leidt tot bureaucratie
en tot te grote afstandelijkheid. De oplossing die de staatssecretaris aandraagt,
is mandateren. Dan is echter nog steeds één orgaan verantwoordelijk.
Er wordt dan wel gekeken of de verantwoordelijkheid in de wijken gelegd kan
worden, maar dan zijn er nog steeds twee lagen. Het is beter om een onafhankelijke
wijkverpleegkundige die ouderenzorg in de wijk verleent en die bij de mensen
thuis komt, te laten beoordelen wat de mensen nodig hebben.De AZR en de zorgzwaarte-indicatie werken ook veel bureaucratie in de
hand en kunnen volgens mevrouw Kant ook beter opgeheven worden. Er zijn
kleinschalige verpleeghuizen waar het personeel alles doet en de zorgverlening
niet opgeknipt is in allerlei functies, maar die kunnen niet mee uit de voeten
met ZZP’en, waar maar maximaal achttien uur zorg in zit. Hoe gaat de
staatssecretaris dat oplossen? Mevrouw Kant zal voorbeelden hiervan op papier
zetten en zij vraagt de staatssecretaris daar dan op te reageren.Mevrouw Kant vindt dat moet worden gekeken wat er gemiddeld nodig is voor
patiënten die verblijven in verpleeghuizen en dat op basis daarvan nieuwe
tarieven moeten worden vastgesteld voor verpleeghuizen. In plaats van fatsoenlijke
vergoedingen voor verpleeghuizen te geven, waarmee goede zorg kan worden gegeven,
slaat men nu helemaal door naar een geïndividualiseerd systeem, waarbij
iedere keer allerlei handelingen op iedere patiënt apart moeten worden
afgestemd.Achmea heeft geconstateerd dat door de concurrentie en marktwerking 60
tot 100 mln. verdwenen is. Daar wordt onderzoek naar gedaan. Wanneer kan de
Kamer de uitkomsten daarvan tegemoet zien? Een ander probleem is de hitte
en verpleeghuizen. Er zou een nationaal hitteplan komen voor de ouderenzorg.
Hoe staat het daarmee?Mevrouw Koşer Kaya (D66) merkt op dat
de staatssecretaris heeft gesteld dat zorgkantoren in het licht van de geïndiceerde
zorgvraag, rekening houdend met voorkeuren van cliënten, onderhandelen
op basis van kwaliteit, volume en tarief. ActiZ heeft echter op 1 december
een brief geschreven, waaruit blijkt dat de voorkeur van de klant voor een
bepaalde zorgorganisatie wordt begrensd door de selectie die het zorgkantoor
heeft gemaakt uit de zorgaanbieders in de regio. Is het waar dat er zorgorganisaties
zijn die de gevraagde zorg wel willen en kunnen leveren, maar geen toestemming
krijgen van het zorgkantoor om de zorg ook daadwerkelijk te leveren? Volgens
de Zorgverzekeringswet kan de klant kiezen bij wie hij in zorg wil. Binnen
de huidige AWBZ, waarbij per regio één zorgkantoor namens alle
verzekeraars de AWBZ-verzekering uitvoert, moet het toch ook mogelijk zijn,
een dergelijk systeem te creëren.De Vereniging gehandicaptenzorg Nederland (VGN) heeft aangegeven dat zorgkantoren
de omvang van het recht op zorg beperken uit het oogpunt van doelmatigheid.
Staat deze sturingswijze van zorgkantoren niet haaks op het wettelijk systeem
van een onafhankelijke indicatie en de verplichting van de zorgaanbieder om
volgens het afgesproken zorgplan te voldoen aan de individuele zorgbehoefte?
Is het in het wettelijk systeem van onafhankelijke indicatiestelling toegestaan
dat zorgkantoren via hun zorginkoop bij zorgaanbieders in de gehandicaptenzorg
eigen doelmatigheidsnormen over de omvang van de te leveren zorgfuncties aanleggen?
Mogen zorgkantoren, zorgaanbieders in de gehandicaptenzorg op wie een zorgplicht
tegenover hun cliënten rust, beperkingen aanbrengen in het leveren van
geïndiceerde zorg?Er zijn diverse releases van de AZR geweest, maar de basisversie van de
AZR kampt al met tal van kinderziektes. Dat zijn voornamelijk softwareproblemen.
Bovendien maken zorgaanbieders nog steeds onvoldoende gebruik van de AZR.
Ook het aggregeren van regionale gegevens naar landelijk niveau is slechts
ten dele mogelijk. Dit alles heeft ertoe geleid dat de kwaliteit van de gegevens
nog lang niet op niveau is en dat derhalve geen betrouwbaar beeld van de wachtlijsten
kan worden gegeven.Door het onvoldoende functioneren van de huidige versie van de AZR functioneert
het digitale berichtenverkeer onvoldoende. Verder laat de deelname van de
zorgaanbieders aan de AZR sterk te wensen over. Is het functioneren van de
huidige AZR er de oorzaak van dat deelname van de zorgaanbieders aan de AZR
te wensen over laat? Heeft het dan wel zin het gebruik van de AZR verplicht
te stellen? Dat betekent immers dat zorgaanbieders verplicht moeten werken
met een inferieur systeem.Er is een wachtlijst voor intramurale AWBZ-zorg. In de stukken staat dat
nagenoeg iedereen die op intramurale zorg wacht wel alvast AWBZ-zorg krijgt aangeboden. Niet iedereen krijgt dan dus overbruggingszorg aangeboden.
Om hoeveel mensen gaat het dan? Hoe zijn deze mensen eraan toe? Er is bovendien
een wachtlijst van 4000 mensen die urgent zorg nodig hebben. Dat is 10%
van de totale wachtlijst van mensen die wachten op AWBZ-zorg in een instelling.
Er staan dan dus eigenlijk 40 000 mensen op de wachtlijst. Deze mensen
krijgen overbruggingszorg, maar de staatssecretaris geeft zelf al aan dat
dat voor die 4000 mensen niet toereikend is. Hoelang moeten deze mensen wachten?
Wat betekent«niet toereikende zorg»? Wat gaat de staatssecretaris
hieraan doen? Wat kunnen zorgkantoren hieraan doen? Wat zijn de plannen voor
de toekomst hieromtrent?Er wordt 26 mln. extra beschikbaar gesteld – bovenop de resterende
5 mln. van de vorige ronde – als oplossing voor de zeer recent gemelde
knelpunten. Het is evident dat de gemelde knelpunten extra contracteerruimte
behoeven. Waar is dat bedrag van 26 mln. op gebaseerd?Mevrouw Agema (PVV) merkt op dat in de voortgangsrapportage
wordt aangegeven dat het misbruik van het pgb marginaal is. Wat is marginaal
en om wat voor misbruik gaat het dan? Verder wordt gesproken over 950 000
indicatieaanvragen en 854 000 positieve besluiten. Zij krijgt graag informatie
over de aard van de circa 96 000 afwijzingen. Op welke gronden werd er
afgewezen? Zijn er categorieën aan te brengen?In een tabel met afhandelingstermijnen van de aanvragen bij het CIZ is
te lezen dat in het eerste kwartaal van 2006 in 12% van de gevallen
de termijn van zes weken wordt overschreden. Op welke termijn denkt de staatssecretaris
dit percentage te kunnen verkleinen?In de rapportage over de AZR wordt gezegd dat het overgaan van release
1 naar release 2.1 een positief effect kan hebben op de betrouwbaarheid van
regionale en landelijke wachtlijsten. Mevrouw Agema vindt dat «kan»
nogal zwak uitgedrukt voor zo’n omvangrijke onderneming. Wat zijn de
garanties en de consequenties? Verder zou zij het goed vinden als zorgaanbieders
verplicht worden aan te geven of zij reeds uit hoofde van andere wetgeving
worden gefinancierd of als onderaannemer fungeren van reeds toegelaten instellingen.
Wat kan de staatssecretaris op dit punt ondernemen? Bovendien zou zij het
wenselijk vinden als het CIBG (Centraal Informatiepunt Beroepen Gezondheidszorg)
registreert welke intramurale aanbieders ook extramurale producten mogen leveren.Als het gaat om het zittend ziekenvervoer wordt vaak gebruik gemaakt van
de hardheidsclausules, waarbij verzekerden, in bijzondere gevallen, alsnog
voor een vergoeding in aanmerking kunnen komen. Mevrouw Agema zou het beter
vinden als dat vervoer goed wordt geregeld, in plaats dat voor bijzondere
gevallen een uitzondering wordt gemaakt.Als het gaat om de doelmatigheidnorm vindt mevrouw Agema dat het niet
moet gaan om minder geld uitgeven door over de hele linie te knijpen, maar
dat het moet gaan om het zo effectief mogelijk omgaan met belastinggeld en
om het controleren of de zorg nodig is en adequaat gegeven wordt.De heer Vendrik (GroenLinks) vindt dat bij
de modernisering van de AWBZ de vraag van de cliënt centraal zou moeten
staan, maar uit alle stukken en commentaren blijkt weer dat als puntje bij
paaltje komt, het budget centraal staat. De staatssecretaris heeft gezegd
dat er geen sprake meer is van cliëntenstops. Mensen worden geïndiceerd
en krijgen dan recht op een bepaalde hoeveelheid zorg. Vervolgens blijkt in
de uitvoering dat men die zorg niet krijgt. Er is dan geen sprake van een
cliëntenstop, maar dan blijkt er gewoon geen geld te zijn. Dan is er
de facto echter toch wel sprake van een wachtlijst. Daar loopt het model dus
vast. Vindt de staatssecretaris het tot haar taak behoren om hier verandering
in aan te brengen? Een ander vreemd onderdeel van de modernisering van de
AWBZ is dat de alom geroemde keuzevrijheid van cliënten tamelijk beperkt is, al was het maar omdat het zorgkantoor bepaalt bij wie de
cliënt terecht kan en niet de cliënt zelf. Wat denkt de staatssecretaris
daarmee te doen?Als het gaat om pgb’s wordt de bureaucratie steeds groter. Het lijkt
de heer Vendrik daarom verstandig om over de eerste € 5000 de verantwoordingslast
te verminderen of tot een absoluut minimum te beperken.De staatssecretaris heeft aangegeven een zorgplan verplicht te wil stellen.
De heer Vendrik vindt echter dat eerst de zorgovereenkomst een wettelijke
status moet krijgen. Daarmee moet zorg namelijk uiteindelijk afdwingbaar worden.
Waarom wordt dat niet gedaan?Door geldgebrek ontstaan er problemen met dagbesteding in de gehandicaptenzorg
of kinderdagcentrum. Het gaat om ongeveer 4000 gehandicapte kinderen in een
intramurale instellingen. Als het de instelling niet lukt om met het schuiven
van budgetten wat ruimte te maken, wordt er met deze kinderen niet langer
gewerkt aan hun ontwikkeling, maar worden zij slechts op minimaal niveau bezig
gehouden met een activiteitenbegeleiding. Dat scenario lijkt de heer Vendrik
zeer onwenselijk. Hij vraagt de staatssecretaris alles te doen dat in haar
vermogen ligt om deze situatie te keren.Er zijn problemen met de wooninitiatieven en de pgb’s. Die problemen
hebben te maken met de zorgzwaarte. De consequenties daarvan zijn niet helemaal
bekend. De heer Vendrik vraagt de staatssecretaris ervoor te zorgen dat hier
vooruitgang wordt geboekt.Mevrouw Joldersma (CDA) merkt op dat in de
analyse van Twynstra Gudde een onderscheid wordt gemaakt tussen de bestuurlijke
en de praktische werkelijkheid. Hoe kijkt de staatssecretaris daar tegen aan?
Ziet zij mogelijkheden om de afstand tussen de bestuurlijke en de praktische
werkelijkheid te overbruggen?Mevrouw Joldersma vindt het een goede ontwikkeling dat bij de beoordeling
van de zorgvraag gebruik wordt gemaakt van mandatering, maar zij vraagt zich
wel af of daarmee een objectieve en onafhankelijke indicatiestelling in stand
kan worden gehouden. Er zijn zorgaanbieders die voor de cliënt de indicatie
aanvragen en tegelijkertijd voor diezelfde cliënt de indicatie afgeven.
Dan kan het gebeuren dat de instellingsbelangen de indicatie beïnvloeden.
De staatssecretaris heeft toegezegd dat de mantelzorg expliciet zal worden
meegenomen in de indicatiestelling, maar zij moet nog regelen dat het formeel
in de indicatiestelling wordt meegenomen. Het gaat er echter om dat als iemand
mantelzorg verleent, maar dat te zwaar vindt worden, er vanaf 1 januari
professionele zorg kan worden geboden. Is dat zo?Als het gaat om de full package zijn er problemen met de huishoudelijke
hulp. Die huishoudelijke hulp zou vier maanden moeten worden verleend via
de WMO. In de stukken staat dat de staatssecretaris daarover in contact zal
treden met de gemeenten en dat zij zal proberen praktische oplossingen te
vinden. Heeft de staatssecretaris ook contact gezocht met de belangenorganisaties
en kan zij ingaan op praktische suggesties?Mensen maken zich zorgen of zij in de toekomst nog wel in staat zullen
zijn om hun wooninitiatief overeind te houden, als zij afhankelijk zijn van
de bedragen die aan de ZZP’en worden gekoppeld. Zijn die zorgen terecht?
Is het bedrag voor de jong dementerenden toereikend?Mevrouw Joldersma vraagt de staatssecretaris of zij kan aangeven waarom
zij het zorgplan wettelijk wil verplichten in plaats van de zorgovereenkomst.
Op zich heeft zij daar niet veel bezwaren tegen, maar in het zorgplan staan
wel veel persoonlijke medische gegevens van iemand. Hoe kan de staatssecretaris
de privacy van dat soort gegevens waarborgen?Als het gaat om de AZR vraagt mevrouw Joldersma waar de problemen zitten.
Is het een computerprobleem of zit het probleem bij de instellingen? Zij heeft
begrepen dat de instellingen niet zo welwillend zijn om daaraan
mee te werken. Waarom stelt de staatssecretaris het niet gewoon verplicht?Er is voorgesteld de verantwoordingsplicht in het pgb te laten vervallen
voor de eerste € 5000. Kan de staatssecretaris dat overnemen? Wat
zouden de bezwaren daar tegen zijn?Bij de analyse van de wachtlijsten is het mevrouw Joldersma opgevallen
dat de intramurale zorgplaatsen voor de 80-plussers worden afgebouwd, omdat
men meer extramurale zorg wil. Dat is op zich prima, maar in de toekomst zullen
die intramurale zorgplaatsen voor de 80-plussers ook nodig zijn. Er moeten
nu niet plaatsen worden afgebouwd, die in de toekomst weer nodig zijn.Er staat 4000 moeilijk plaatsbare mensen op de wachtlijst. Het gaat dan
om mensen met complexe aandoeningen. Het is bijzonder triest dat juist deze
mensen lang op een wachtlijst moeten staan, want bij deze mensen zijn de mantelzorgers
vaak al overbelast. Bovendien hebben zij juist vanwege die complexe aandoeningen,
intensieve zorg nodig. Onder die 4000 moeilijk plaatsbare mensen, vallen ook
de mensen met een lichte verstandelijke handicap. Er zijn plannen om die licht
verstandelijk gehandicapten in de toekomst over te dragen aan de jeugdzorg.
Is de staatssecretaris daarmee problemen aan het verplaatsen of wil zij daarmee
problemen oplossen?Mevrouw Joldersma ziet ook als het gaat om de cliëntenstops in de
thuiszorg verschillen tussen de bestuurlijke en de praktische werkelijkheid.
De reactie van de staatssecretaris op de vragen van de Kamer is heel bestuurlijk,
maar het gaat erom dat mensen de zorg krijgen die zij nodig hebben. Gaat het
om cliëntenstops op instellingsniveau of zijn het echt problemen op het
niveau van de regio?Antwoord van de staatssecretarisDe staatssecretaris merkt op dat als het gaat
om langdurige zorg voor veelal kwetsbare mensen, het niet alleen gaat om de
kwaliteit van de zorg, maar vooral om de kwaliteit van leven, waar die zorg
een belangrijk deel van uitmaakt. De manier waarop de cliënt zijn of
haar leven wil inrichten, uiteraard gegeven zijn of haar beperkingen, moet
de leidraad zijn voor de inrichting van de organisatie van de zorg. Het systeem
moet de mensen dienen. Daar moet een draagvlak voor worden gezocht bij betrokken
partijen.In de AWBZ was tot een aantal jaren geleden alleen sprake van aanbodsturing.
Cliënten werden geïndiceerd voor een plek in een verpleeghuis. Welke
zorg dan specifiek voor die ene cliënt moest worden geleverd, was nergens
vastgelegd. Dus niet de cliënt, maar de zorgaanbieder stond centraal.
Doelstelling van de modernisering is om deze aanbodsturing te vervangen door
vraagsturing. Nu wordt men geïndiceerd voor zorg, die dan zelfs thuis
kan worden gerealiseerd. Cliënten kunnen een keuze maken tussen het pgb
en zorg in natura en verder kunnen zij als het gaat om zorg in natura kiezen
tussen verschillende aanbieders. Die aanbieders moeten er dan natuurlijk wel
zijn en die moeten ook toegelaten kunnen worden tot die zorgmarkt.De aanbieders krijgen nu de kans een specifiek zorgaanbod te leveren.
Zij kunnen het hele palet aan AWBZ-zorg leveren, maar zij kunnen zich ook
specialiseren. De zorgkantoren kunnen bij hun zorginkoop kiezen voor diversiteit
en zij kunnen de wens van de cliënt meenemen in de beslissingen bij de
zorginkoop.Er is de afgelopen jaren al veel gebeurd. Het AWBZ-brede persoonsgebonden
budget is ingevoerd. Verder zijn vijf verschillende regelingen afgebouwd en
kan de SVB (Sociale Verzekeringsbank) nu als administratiekantoor worden ingeschakeld
door alle budgethouders. Het pgb is een volwaardig alternatief voor zorg in
natura. Er is echter nog wel een vereenvoudiging van de uitvoering van het
pgb mogelijk. De staatssecretaris zal de Kamer daar voor de begrotingsbehandeling
een brief over sturen. Er is zeer regelmatig overleg met Per Saldo. Bovendien
wordt gekeken hoe degenen die gebruik maken het pgb tegenover de vereenvoudigingsvoorstellen
staan.Er is voorgesteld om voor de eerste € 5000 van het pgb geen
verantwoordingsplicht meer te hanteren. De helft van de cliënten ziet
daar echter de meerwaarde niet van en daarom zal de staatssecretaris dit niet
doorvoeren.De staatssecretaris is een groot voorstander van een instrument vergelijkbaar
met het pgb, maar dan breder inzetbaar dan alleen voor langdurige zorg. Hiermee
zouden bijvoorbeeld zorg en arbeid gecombineerd kunnen worden. Zij heeft met
minister De Geus een pilot voorbereid die op 1 januari van start gaat.
Daarin zullen zorg en re-integratievoorzieningen in de vorm van een participatiebudget
worden aangeboden aan cliënten met langdurige beperkingen die werken
of werk zoeken. Per Saldo is betrokken bij zowel de voorbereiding, als de
begeleiding van de pilot.Inhoudelijk is de indicatiestelling sterk verbeterd. Er wordt straks niet
meer naar bed maar naar zorgzwaarte van de cliënt betaald. Aangezien
de zorg dan is afgestemd op de zorgzwaarte van de cliënten, kan die ook
in kleinschalige woonvormen worden geleverd. Ook binnen grootschalige instellingen
kan kleinschalige zorg geleverd worden.In 2006 is tot en met het derde kwartaal 99% van het totaal aantal
besluiten over indicatiestelling gemiddeld binnen 17 dagen afgewikkeld. De
resterende 1% is door onjuiste registratie onbekend. Het kan zijn dat
indicatiestelling in individuele gevallen lastig is, omdat onvoldoende informatie
aanwezig is, waardoor de doorlooptijd langer kan zijn. Het streven is dat
de aanvragen voor een indicatie binnen de termijn die ervoor staat worden
afgehandeld. Als spoedzorg nodig is, kunnen mensen die onmiddellijk krijgen.Er zijn op dit moment 45 ZZP’en ontwikkeld voor de bekostiging van
de zorg voor meer dan 250 000 mensen. Er zullen altijd mensen zijn die
niet passen binnen een van deze ZZP’en, bijvoorbeeld omdat zij behoefte
hebben aan zeer gespecialiseerde zorg of ondersteuning. Voor deze mensen is
maatwerk nodig. De staatssecretaris zal nog onderzoek doen naar specifieke
groepen en naar specifieke woonvormen. Zij vindt verder dat de kleinschalige
ouderwooninitiatieven moeten blijven bestaan. Gezien de kenmerken van de cliënten
die daar wonen, zal een deel van de zorg bekostigd worden via de zorgzwaartebekostiging.
Uitgangspunt is dat de omvang en de prijzen voor deze ZZP’en voldoende
zijn voor de zorg, zoals deze wordt geleverd via deze initiatieven. De komende
maanden zal zij de effecten van de invoering van de zorgzwaartebekostiging
voor deze groep cliënten toetsen.Gezien de financiële gevolgen van de zorgzwaartebekostiging voor
cliënten zal de staatssecretaris die bekostiging voor de huidige budgethouders
met een verblijfsindicatie, evenals voor zorginstellingen, pas na 1 januari
2008 laten ingaan. Ook als deze budgethouders in 2007 een herindicatie in
de vorm van een ZZP krijgen, blijft de hoogte van hun pgb in 2007 gelijk.
De komende maanden zal worden bekeken wat de mogelijke verschuivingen in financiering
voor gevolgen kunnen hebben voor de pgb-houders.De staatssecretaris vindt het jammer dat er vertraging is opgetreden bij
de AZR. Uit dat digitale berichtenverkeer kunnen namelijk veel gegevens worden
gehaald. Zij heeft dan ook gemeend om per 1 januari iedereen verplicht
te moeten stellen daarop aangesloten te zijn. Als zij dat niet doen zal een
bestuurlijke boete volgen. Voordat een bestuurlijke boete wordt opgelegd,
moet er uiteraard sprake zijn van verwijtbaarheid. Als het systeem ontoereikend
is, kan dat instrument niet worden toegepast. Als er sprake zou zijn van softwareproblemen,
moeten die uit de wereld geholpen worden. Zij trekt de regie nu wat meer naar
het departement toe, want de zaken zouden sneller opgelost moeten kunnen worden
dan afgelopen tijd onder de regie van CVZ is gebeurd. Het moet
duidelijk zijn wat het voordeel is van het invoeren van gegevens in de AZR.
Dat kan echter pas blijken als iedereen meedoet. Daarvoor is overredingskracht
nodig, ook vanuit de brancheorganisatie. Zij zal proberen dit met maximale
druk voor elkaar te krijgen. Op 1 april zou het voor elkaar moeten kunnen
zijn.Er is geopperd dat het mogelijk beter zou zijn de zorgovereenkomst verplicht
te stellen in plaats van het zorgplan. De staatssecretaris heeft dat overwogen.
Voor het wettelijk verankeren van de zorgovereenkomst is echter een wijziging
van het Burgerlijke Wetboek nodig. Dat kan vele jaren duren. Het wettelijk
vastleggen van het zorgplan kan echter gebeuren via een AMvB onder de Kwaliteitswet.
Het effect van beide is materieel vergelijkbaar. Het gaat om een overeenkomst
hoe de zorg geleverd gaat worden. Het wettelijk vastleggen van het zorgplan
is dus een praktische oplossing en kan per 1 april 2007 geregeld zijn.
Het is niet de bedoeling dat het zorgplan een rol gaat spelen in het kader
van de verantwoording. Zij wil wel bewerkstelligen dat het oordeel van cliënten
over de kwaliteit van zorg een rol krijgt in de verantwoording. Zij werkt
daarom toe naar een situatie waarin zorgkantoren bij het maken van de productieafspraken
het oordeel van cliënten op instellingsniveau laten meewegen. Dat kan
dan tot uitdrukking komen in de CQ-index. Zij garandeert verder dat privacygevoelige
gegevens niet gebruikt kunnen worden voor de inkoop en de afrekening. Zij
heeft er overigens geen bezwaar tegen om het wettelijk vastleggen van de zorgovereenkomst
in gang te zetten. Daar kan een volgend kabinet dan over oordelen.Een cliënt die is geïndiceerd binnen de Treeknormen (maximaal
aanvaardbare wachttijden) moet ergens in de regio zorg kunnen krijgen. De
NZa heeft daar onderzoek naar gedaan en heeft gerapporteerd dat er geen regionale
knelpunten zijn, waardoor een cliënt die zorg niet kan krijgen, maar
dat er wel sprake is van financiële knelpunten bij afzonderlijke instellingen.
Die kunnen het gevolg zijn van het feit dat men meer heeft geproduceerd dan
waarvoor men een contract heeft afgesloten. Als er sprake is van regionale
knelpunten zal de staatssecretaris die oplossen, maar de knelpunten op instellingsniveau
niet.De instellingen hebben RAK-gelden (Reserve Aanvaardbare Kosten) en kunnen
die aanspreken om tijdelijke problemen op te vangen. De verwachting is dat
de groeiruimte groot genoeg is om instellingen die tijdelijke problemen hebben
moeten oplossen uit hun RAK-gelden, de nodige speelruimte te geven voor volgend
jaar. Met die RAK-gelden kan ook de extra zorg worden betaald die een cliënt
nodig kan hebben, omdat de ziekte verergert.De staatssecretaris ziet geen reden om terug te gaan naar de NZa en te
vragen of er nog aanvullende informatie is. Zij vertrouwt het NZa en gaat
ervan uit dat de gegevens die men heeft verstrekt de lading goed dekken. Zij
zal echter, voor zover het mogelijk is, voor de begrotingsbehandeling ingaan
op de informatie die mevrouw Kant haar nog zal verstrekken.Een cliënt met een verblijfsindicatie kan het zorgzwaartepakket in
natura thuis krijgen. De cliënt betaalt dan zelf woonlasten en ontvangt
verder het complete pakket aan zorg en diensten voor rekening van de AWBZ.
Daar valt de huishoudelijke verzorging ook onder. Als men een verblijfsindicatie
heeft die met een full package wordt gehonoreerd, krijgt men alle diensten
die daarin zitten thuis geleverd, als een aanbieder dat kan doen. De full
package kan echter pas worden geïndiceerd per 1 april 2007. Daar
zit dus een gat van drie maanden tussen. Dat moet overbrugd worden. De staatssecretaris
zal ervoor zorgen dat de gemeenten op de hoogte zijn van het feit dat er een
groep cliënten is die tijdelijk aanspraak kan maken op de diensten die
de gemeenten levert. Daarbij moet worden gekeken of het mogelijk is die hulp
door dezelfde zorgaanbieder te laten leveren. Er wordt ook met cliëntenorganisaties
contact opgenomen, zodat zij met gemeenten in overleg kunnen
treden om te kijken wat in de transitieperiode voor hen mogelijkerwijs de
beste oplossing is.De staatssecretaris zal de Kamer voor de begrotingsbehandeling een brief
sturen, waarin zij ingaat op de kwestie Concordia.De heer Van der Veen heeft een spanning geconstateerd tussen het beschikbare
budget en de zorgvraag. De staatssecretaris probeert zo goed mogelijk te ramen.
Elk jaar wordt rekening gehouden met een stijging van de zorgvraag. Op het
moment dat er echt knelpunten ontstaan als het gaat om het leveren van zorg
met het beschikbare budget, zal zij die wegnemen.De staatssecretaris is regelmatig in gesprek met patiënten en zorgverleners.
Er zijn verschillen in belangen en benadering, maar als het gaat om vraagsturing
is het belangrijk te weten wat de cliënten daarvan vinden. Het gaat echter
ook om instellingsbelangen en zaken als omzet. Er zullen altijd belangentegenstellingen
zijn in de zorg.De NZa is momenteel bezig met een onderzoek naar onderaanneming in de
thuiszorg. De staatssecretaris verwacht het rapport eind januari te zullen
ontvangen. Daarna kan worden bezien welke gevolgen onderaanneming heeft. De
Kamer zal daarvan op de hoogte worden gesteld.Als het gaat om persoonlijke verzorging, ondersteuning en begeleiding
is de gebruikelijke zorg beperkt tot partners en voor een periode van drie
maanden. Kinderen, in- en uitwonend, vallen daar dus buiten.De staatssecretaris heeft de aanbevelingen van College Bouw op het punt
van scheiden van wonen en zorg overgenomen.Het Rode Kruis gaat samen met betrokken partijen een hitteplan opstellen.
Voor de zomer zal dat plan er zijn.Er is een wachtlijst met 4000 personen die urgent zorg nodig hebben. Er
zijn initiatieven om deze mensen aan zorg te helpen. De staatssecretaris kijkt
nu of die initiatieven kunnen worden geïntensiveerd. Zij stelt daar in
2007 extra geld voor beschikbaar. In tussentijd krijgen deze mensen overbruggingszorg.
Dat is geen tweederangszorg. Het gebeurt vaak dat als men overbruggingszorg
krijgt, men geen andere zorg meer wil.De staatssecretaris vindt het niet wenselijk dat extra wordt geregistreerd
welke intramurale aanbieders ook extramurale zorg bieden. Er moet nu al zo
veel geregistreerd worden. Zij ziet geen meerwaarde van deze specifieke registratie.Voor 2007 wordt de contracteerruimte van zorgkantoren vergroot met 560
mln. De zorgkantoren maken daarover afspraken met de zorgaanbieders. De dagbesteding
voor gehandicapten kan daar onderdeel van uitmaken. De staatssecretaris heeft
met de VGN bestuurlijke afspraken gemaakt om te inventariseren in hoeverre
er sprake zou kunnen zijn van knelpunten. Naar aanleiding van dat onderzoek
zal worden bekeken of er extra middelen nodig zijn. De staatssecretaris zal
de Kamer voor de begrotingsbehandeling schriftelijk informeren de groep gehandicapte
kinderen die hun recht op aangepast onderwijs in het gedrang zien komen.Bij mandatering van de indicatiestelling moet de onafhankelijkheid en
objectiviteit uiteraard gegarandeerd blijven. Het CIZ zal steeds moeten kunnen
controleren of de indicatiestelling wel zo uitgevoerd wordt als te doen gebruikelijk
is, want anders schiet het zijn doel voorbij.Het is de staatssecretaris niet bekend wat de problematiek is van de jong
dementerenden en de ZZP. Verleden jaar is het tarief nog verhoogd voor deze
groep. Zij zal daar nog eens naar kijken.Er is straks niet echt meer een onderscheid tussen intramurale en extramurale
zorg. Men krijgt een ZZP naar behoefte en dat moet ergens in een omgeving
die geschikt is worden geleverd. Er zullen wel meer woonvormen komen die geschikt
zijn om goede zorg te leveren. De staatssecretaris denkt dan aan kleinschalige
projecten, die goed lijken te werken voor de cliënt en voor de professionals.De staatssecretaris zal een brief sturen over de indicatiestelling voor
LVG-kinderen (licht verstandelijk gehandicapte jeugdigen met probleemgedrag). Als het gaat om opvoedingsondersteuning en gedragsproblematiek
zal de indicatiestelling blijven liggen bij Bureau Jeugdzorg. Als het gaat
om de zorgproblematiek moet in de backoffice worden samengewerkt met het CIZ.
Er is natuurlijk een grijs gebied tussen specifieke zorgproblematiek en opvoedings-
en gedragproblematiek. Het belangrijkste is echter dat het fronten backofficeprobleem
wordt opgelost in plaats van dat wordt gekeken hoe financieringsstromen kunnen
worden gebundeld. De professionals moeten samenwerken.De mogelijkheid voor cliënten om te kiezen is beperkt. De zorgaanbieders
hebben contracten afgesloten met het zorgkantoor. Als het contract uitgeput
is, kan de zorgaanbieder nog wel zorg bieden, maar dan is het voor eigen risico.
Dat ziet men vaak verevend in het jaar daarop. Maar het zorgkantoor moet zorgen
dat de cliënt daar terecht komt waar nog zorg geleverd kan worden.De staatssecretaris zal de vragen die zij nog niet heeft beantwoord, schriftelijk
beantwoorden.Toezeggingen– De staatssecretaris zal voor de begrotingsbehandeling:– een brief sturen over het pgb;– nog reageren op de brief van Concordia;– de vragen waar zij nu niet op in heeft kunnen gaan, schriftelijk
beantwoorden.– Mevrouw Kant zal voorbeelden van kleinschalige verpleeghuizen
die problemen hebben met de ZZP’en en van cliëntenstops in de regio
aan de staatssecretaris doen toekomen.De staatssecretaris zal deze informatie voor de begrotingsbehandeling
naar de Kamer sturen.De voorzitter van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn
en Sport,BlokDe adjunct-griffier van de vaste commissie voor Volksgezondheid,
Welzijn en Sport,ClemensXNoot1Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), Atsma (CDA), Verburg (CDA), Vendrik (GroenLinks),
Kant (SP), Blok (VVD), voorzitter, Ferrier (CDA), Joldersma (CDA), Eijsink
(PvdA), Van Miltenburg (VVD), Schippers (VVD), Omtzigt (CDA), Koşer
Kaya (D66), Van der Veen (PvdA), Schermers (CDA), Van Gerven (SP), Wolbert
(PvdA), Voordewind (ChristenUnie), Heerts (PvdA), Zijlstra (VVD), Van Gijlswijk
(SP), Ouwehand (PvdD), Agema (PVV), Leijten (SP) en Bouwmeester (PvdA).Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Çörüz (CDA), Ormel
(CDA), Azough (GroenLinks), Van Velzen (SP), Neppérus (VVD), Van Hijum
(CDA), Haverkamp (CDA), Spekman (PvdA), Verdonk (VVD), Griffith (VVD), De
Pater-van der Meer (CDA), Gill’ard (PvdA), Van de Camp (CDA), Langkamp
(SP), Jacobi (PvdA), Ortega-Martijn (ChristenUnie), Blom (PvdA), Kamp (VVD),
De Wit (SP), Thieme (PvdD), Graus (PVV), Luijben (SP) en Hamer (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26631-204.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl