Jeugdcriminaliteit; Brief staatssecretaris met notitie
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24485, nr. 1 h1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

08-02-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

24485 nr. 1

01-11-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamINHOUD 1. INLEIDING2. KENSCHETS VAN HET PROBLEEM 2.1 Maatschappelijke achtergronden2.2 Informatie uit «self-reportstudies»2.3 Informatie over geregistreerde misdrijvenFiguur 1 Gehoorde minderjarige verdachtenFiguur 2 en 3 Minderjarige verdachten per delictgroep2.4 Jeugd en drugs2.5 Harde kern3. BELEIDSVOORNEMENS 3.1 Noodzaak van goede registratie, informatie en onderzoek RegistratieInformatie en cliëntvolgsysteemOnderzoek3.2 CriminaliteitspreventieDrugsLeerplicht en onderwijsWerk en arbeidsmarktmaatregelenMedia en geweldHarde kernAllochtonenAlgemene ontwikkelingen3.3 Versterking aandacht voor jeugd bij politie3.4 Halt3.5 Landelijke invoering jeugdreclassering3.6 Versterking strafrechtelijke rol van de raad voor
de kinderbeschermingTaakstraffenUnits strafzakenDiagnostisch instrumentMeldingenKwantitatieve en kwalitatieve formatie3.7 Openbaar ministerie3.8 TaakstraffenWerkstrafLeerstrafInstroomNazorg en arbeidstoeleiding3.9 Uitbreiding en kwaliteitsverbetering justitiële
jeugdinrichtingenCapaciteitKwaliteitJeugdwerkinrichtingen4. FINANCIËNFinancieel overzicht Bronnen: (bedragen in miljoenen guldens) Bestemmingen: (bedragen in miljoenen guldens)1
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24485Toon alle publicaties in het hoofddossier

 
 
 Heruitgave en origineel

Kamerstuk 24485, nr. 1Origineel van deze publicatie

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 119 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 485Jeugdcriminaliteitnr. 11BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIEAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 1 november 1995Hierbij bied ik u, ingevolge de toezegging in de Nota Veiligheidsbeleid
1995–1998 d.d. 16 juni 1995, een notitie aan die nadere informatie geeft
over de justitiële aanpak en financiering van de jeugdcriminaliteit. De Staatssecretaris van Justitie,E. M. A. Schmitz INHOUD 1.Inleiding3   2.Kenschets van het probleem5   2.1Maatschappelijke achtergronden5 2.2Informatie
uit «self-reportstudies»7 2.3Informatie over
geregistreerde misdrijven7 2.4Jeugd en drugs9 2.5Harde
kern9    3.Beleidsontwikkelingen11   3.1Noodzaak van goede registratie, onderzoek en informatie113.2Criminaliteitspreventie13 3.3Versterking
aandacht voor jeugd bij politie18 3.4Halt19 3.5Landelijke
invoering jeugdreclassering19 3.6Versterking strafrechtelijke
rol van de raad voor de kinderbescherming21 3.7Openbaar
ministerie23 3.8Taakstraffen24 3.9Uitbreiding
en kwaliteitsverbetering justitiële jeugdinrichtingen26    4.Financiën291. INLEIDINGPer brief van 16 juni 1995 heeft de staatssecretaris van Binnenlandse
Zaken U, namens het kabinet, de nota Veiligheidsbeleid 1995–1998 aangeboden.
In deze nota stelt het kabinet, mede op basis van het Regeerakkoord, een aantal
programma's voor, gericht op de concrete aanpak van actuele veiligheidsvraagstukken.Een van die programma's betreft het plan van aanpak van de jeugdcriminaliteit
naar aanleiding van het advies van de commissie-Van Montfrans (maart 1994).
De noodzakelijk integrale aanpak van deze problematiek dient te worden gekenmerkt
door een evenwichtig pakket van preventieve en repressieve maatregelen.Hiertoe is een interdepartementale inspanning van de ministeries van Binnenlandse
Zaken, Justitie, OCW, VWS en SOZAWE nodig. Op het gebied van OCW worden onder
andere maatregelen genomen in de sfeer van schoolverlaters en is de campagne
«De veilige school» gestart. Voor het vitale perspectief op deelname
aan arbeid door jongeren is het JWG van belang. Daarnaast rust ook op de gemeenten
een belangrijke, eigen verantwoordelijkheid voor een samenhangende, op de
lokale situatie afgestemde preventieve aanpak. Een verband is gelegd tussen
het Grote Steden Beleid en de nadere uitwerking van de aanpak van Van Montfrans.
Bij de invulling hiervan speelt de driehoek van burgemeester, hoofdofficier
en commissaris van politie een sleutelrol. In de loop van het jaar zal Uw
Kamer over deze integrale aanpak, die vele aspecten van het beleid voor jongeren
betreft, worden geïnformeerd door de gezamenlijke voortgangsrapportage
die in de nota Veiligheidsbeleid 1995–1998 is aangekondigd.Binnen deze brede, samenhangende interdepartementale en interbestuurlijke
aanpak van het vraagstuk van jeugd en veiligheid richt het ministerie van
Justitie zich tezamen met de andere betrokken departementen en de gemeenten
op de criminaliteitspreventie en daarnaast in het bijzonder op de repressieve
aanpak en de (jeugd)reclassering.Naast de relatie met het bredere veiligheidsbeleid is ook de gezamenlijke
beleidsvorming van Justitie met VWS en de provincies betreffende de regie
in de jeugdzorg van belang. Bevordering van een effectieve en samenhangende
jeugdzorg op lokaal niveau, waarin begrepen de jeugdhulpverlening en de civielrechtelijke
jeugdbescherming, levert een belangrijke preventieve bijdrage ook aan de beheersing
van de jeugdcriminaliteit. Afstemming van jeugdveiligheidsbeleid en jeugdzorg,
ook in de uitvoering, is voor mij derhalve een belangrijke doelstelling bij
het vormgeven aan de aanpak van jeugdcriminaliteit.Ingevolge mijn eerdere toezegging informeer ik U, vooruitlopend op het
hiervoor genoemde voortgangsverslag, over de activiteiten die ik voornemens
ben op het justitie terrein op korte termijn, doch in ieder geval gedurende
deze kabinetsperiode, te ontwikkelen. Uit het hiervoor gestelde vloeit voort
dat de justitiële aanpak van jeugdcriminaliteit niet alleen moet sporen
met de preventieve benadering in het kader van het jeugd(hulpverlenings)beleid
en het gemeentelijk veiligheidsbeleid, maar uitdrukkelijk ook onderdeel is
van de criminaliteitsaanpak in de justitieketen. Bestrijding van jeugdcriminaliteit
is immers ook de eerste stap in het beheersen van zware, professionele criminaliteit.Zoals aangegeven is de hele keten van preventie, opsporing en vervolging
tot en met berechting en executie, bij de aanpak van jeugdcriminaliteit in
het geding. Het advies van de commissie-Van Montfrans bevat dan ook aanbevelingen
ten aanzien van alle onderdelen van die keten. Ik streef ernaar deze aanbevelingen
in zo concreet mogelijke doelstellingen te vertalen. Uiteindelijk gaat het
om het voorkomen en terugdringen van delinquent gedrag van jeugdigen
en om het verminderen van gevoelens van onveiligheid bij de burgers. Ook in
het convenant met de grote steden zijn hiertoe doelen geformuleerd. Enerzijds
gaat het om doelstellingen die de overheid tot een inspanningsverplichting
dwingen, anderzijds worden resultaatverplichtingen aangegaan met betrekking
tot de inzet van middelen en het realiseren van kwaliteitsverbetering.De vormgeving van verschillende maatregelen gericht op het voorkomen en
terugdringen van jeugdcriminaliteit zal worden afgestemd op een aantal brede
(organisatie) ontwikkelingen op het terrein van politie, het openbaar ministerie,
de civiele jeugdbescherming en de executie van straffen.Wanneer in deze notitie wordt gesproken over jeugdigen, wordt primair
gedoeld op de leeftijdsgroep 12 t/m 17 jaar. In aansluiting op hetgeen de
commissie-Van Montfrans hierover stelt, is in het kader van diverse activiteiten
deze leeftijdsgrens verruimd. In die gevallen wordt gedoeld op de leeftijdsgroep
18- tot 24-jarigen enerzijds en de beneden 12-jarigen anderzijds. Hoewel verschillend
van aard en omvang, is het aandeel van beide groepen in de totale omvang van
jeugdcriminaliteit zodanig dat specifieke aandacht gerechtvaardigd is. 2. KENSCHETS VAN HET PROBLEEM 2.1 Maatschappelijke achtergrondenDe zorg over verondersteld of reëel wangedrag van jongeren is van
alle tijden. Voorzover de geuite bezorgdheid voortkomt uit gevoelens van zelfgenoegzaamheid
en intolerantie van de oudere generaties is er reden tot relativering. Elke
opgroeiende generatie tast grenzen af en begaat daarbij soms ook misstappen
die later worden betreurd. Het overgrote deel van de adolescenten laat deze
rebelse fase al weer snel achter zich en houdt zich daarna aan gemeenschappelijk
erkende normen. In een democratische samenleving moeten jongeren de ruimte
krijgen om nieuwe ideeën en gevoelsuitingen te ontwikkelen en te beproeven.
Jongeren hebben niet slechts recht daarop maar de eigenzinnigheid en experimenteerzucht
van jongeren zijn een voorwaarde voor de vitaliteit van de samenleving.Dit inzicht ontslaat de ouderen echter geenszins van hun plicht om jongeren
weerwerk te bieden en door middel van voorlichting en vermaning zoveel mogelijk
af te houden van sociaal-verwerpelijk of riskant gedrag. De gedachte dat jongeren
als van zelf zichzelf of elkaar een stelsel van normen aanleren is een misvatting.
De jeugd behoeft daarbij de volle aandacht en steun van ouderen. Van het allergrootste
belang is dat volwassenen zelf het goede voorbeeld geven en juist ook ten
overstaan van de jeugd blijk geven van sociaal-verantwoordelijkheidsbesef.
Bij de meeste jongeren zijn de beschikbaarheid van positieve rolmodellen en
corrigerende reacties van ouders of opvoeders en incidenteel van de hulpverlening
of de politie voldoende om de ontwikkeling van een onaangepaste levensvorm
tegen te gaan. Aan deze voorwaarden wordt echter in de huidige, individualistische
maatschappij niet steeds in voldoende mate voldaan. De overheid kan de opvoedende
taken van ouders en opvoeders vanzelfsprekend niet overnemen. Zij kan ouders
en opvoeders hierbij wel zoveel mogelijk ondersteunen. Hier ligt vooral een
zeer wezenlijke opdracht voor het onderwijs. Zeker in de moderne, pluriforme
samenleving van vandaag past het de overheid niet om zelf de inhoud te bepalen
van de levensbeschouwelijke waardensystemen die via het onderwijs worden uitgedragen.
Dit veroordeelt het onderwijs echter allerminst tot normatieve neutraliteit
of afzijdigheid. De in de strafwet verankerde normen zoals de lichamelijke
integriteit van het individu en de zorg voor het milieu behoren tot de minimale
normatieve kern van het moderne burgerschap. Van ondermeer onderwijsgevende
mag worden verwacht dat zij aan de verinnerlijking van deze normen als uitdrukking
van de gemeenschappelijke Nederlandse en westerse cultuur actief bijdragen.Bij een minderheid van de jongeren is het vertoonde delinquente gedrag
de voorbode van een criminele carrière. Er is gelukkig geen enkele
aanleiding om elke minderjarige die eens spijbelt of een winkeldiefstal pleegt,
als een toekomstige crimineel te beschouwen. In de literatuur wordt onderscheid
gemaakt tussen adolescentiecriminaliteit, die na enige tijd als
het ware vanzelf weer overgaat, en de persoonsgebonden delinquentie die als loopbaancriminaliteit valt te kenmerken. In dit laatste verband wordt
een nader onderscheid gemaakt tussen de harde kern en de meelopers. Meelopers plegen dezelfde delicten als jongeren van de harde
kern, zij het (vooralsnog) in mindere mate.Bij jongeren die tot de harde kern behoren, is vaak sprake van een meervoudige
maatschappelijke achterstand. Men mist veelal van huis uit de competenties
die nodig zijn om op school en elders in de maatschappij te slagen. Er is
tevens op de achtergrond vaak sprake van minder goed functionerende gezinnen.
Tevens vertonen de betrokken jongeren niet zelden problematische persoonlijkheidskenmerken
waarvan gebrek aan zelfbeheersing de gemeenschappelijke noemer
is. Het ligt voor de hand dat de onderhavige gezins- en persoonlijkheidskenmerken
deels te herleiden zijn tot de maatschappelijke achterstandssituatie waarin
de betrokkenen verkeren.De overheid heeft als plicht om zich bijzondere inspanningen te getroosten
voor de maatschappelijke integratie voor deze risicogroep. Voor de betrokken
jongeren zelf dreigt een levensloop vol onzekerheid en tegenslagen. De samenleving
wordt bovendien op termijn geconfronteerd met een groeiende categorie carrière-criminelen
die grote schade toebrengen en waarop de overheid nauwelijks meer greep kan
krijgen. In dit verband is van belang dat delinquentie op (zeer) jonge leeftijd
een belangrijke voorspellende waarde heeft voor een zich op latere leeftijd
doorzettende criminele carrière. Een dreigende criminele loopbaan manifesteert
zich in de regel reeds vroeg. Aangezien de mogelijkheden voor positieve interventies
juist in de eerste ontwikkelingsstadia nog het grootste zijn, dient de aandacht
daarop te worden gericht.Ik maak mij vooral grote zorgen over de positie van die jongeren, wier
sociale integratie reeds op zeer jeugdige leeftijd gebreken vertoont en bij
wie de eigen omgeving geen duidelijke rem kan bieden op maatschappelijk niet
aanvaardbaar gedrag. Wat begint als baldadigheid, of als meedoen met de groep,
wordt vandalisme, lichte geweldpleging of een enkele diefstal. Als noch de
sociale omgeving, noch justitie corrigerend optreedt, kan juist voor maatschappelijk
kwetsbare jongeren de verleiding groot worden om door te gaan met lucratieve
en binnen de vriendenkring statusverlenende vormen van criminaliteit. Het
alternatief van een minder uitdagende en bescheiden gehonoreerde baan aan
de onderkant van de arbeidsmarkt is dan al snel een weinig aanlokkelijk perspectief.Jeugdigen zijn nog beïnvloedbaar in hun gedrag, meer dan volwassenen.
Hoe eerder wordt opgetreden tegen vroege uitingen van criminaliteit des te
meer kans dat de aanpak succes heeft. Het gaat dan niet alleen om preventief
en repressief optreden van justitie, maar ook om het aanleren en versterken
van maatschappelijke vaardigheden, het versterken van sociale bindingen en
uiteindelijk, het bieden van perspectief in het leven. Op alle vormen van
jeugdcriminaliteit moet alert worden gereageerd. Indien de gepleegde delicten
een signaal zijn van dieper liggende problemen moet de oplossing mede op die
terreinen worden gezocht. De overheid dient niet slechts door middel van voorlichting,
onderwijs en bestraffing de normen te bevestigen en aan te scherpen. Daarnaast
dienen de tekorten en achterstanden die ten grondslag liggen aan de persoonsgebonden
criminaliteit zo goed mogelijk te worden weggenomen. Door hierin zowel qua
gelden als qua aandacht royaal te investeren, kunnen explosief stijgende extra
uitgaven voor het gevangeniswezen in de nabije toekomst naar het voorbeeld
van de Verenigde Staten hopelijk worden voorkomen. Dat is de uitdaging voor
allen die zich met de aanpak van jeugdcriminaliteit bezighouden. Dit biedt
ook de achtergrond waartegen mijn voornemens voor de justitiële aanpak
van de jeugdcriminaliteit bezien moeten worden. In het advies van de commissie Van Montfrans wordt een beknopte analyse
gegeven over de achtergronden en oorzaken van jeugdcriminaliteit. Hierin worden
onder andere genoemd het ontoereikend normbesef, gebrekkige binding aan c.q.
integratie in de samenleving, ontbreken van vaardigheden, materiële en
immateriële behoeften en de gelegenheid voor delinquent gedrag.Om passende maatregelen te kunnen nemen dienen deze niet alleen op de
genoemde oorzaken te worden gericht, het is ook van belang zicht te hebben
op de ontwikkelingen in kwantitatieve zin van het verschijnsel jeugdcriminaliteit.
Hieronder volgt een summiere actualisering van de belangrijkste cijfers. 2.2 Informatie uit «self-reportstudies»1Een globaal beeld omtrent de criminaliteit gepleegd door jeugdigen is
te ontlenen aan de self-report studies die het WODC sinds 1986 periodiek verricht.
Deze bevraging van jeugdigen richt zich op lichtere vormen van criminaliteit
en wangedrag. Uit deze enquêtes komt het beeld naar voren dat het aandeel
van 12- tot en met 17-jarigen dat in een bepaald jaar delicten
zegt te plegen redelijk stabiel ligt, op 36%. Dit is net zo hoog als het percentage jong-volwassenen (van 18 tot en met 23 jaar) dat zelf aangeeft een strafbaar
feit te hebben gepleegd – bij deze groep is nog maar één
keer een self-report studie verricht. Uit een ander, nog experimentele self-reportonderzoek
onder kinderen jonger dan 12 jaar komt de bevinding dat 26% zegt
dingen te hebben gedaan die «eigenlijk niet mogen».De bevindingen uit deze enquêtes indiceren dat het plegen van strafbare
feiten redelijk wijd verbreid is onder jeugdigen, maar dat het daarbij vooral
om relatief lichte strafbare feiten gaat als zwartrijden in het openbaar vervoer,
het plegen van vernielingen, het aanbrengen van graffiti of iemand lastig
vallen, maar ook het dragen van een wapen.Uit een internationale self-reportstudie komt de voorzichtige conclusie
dat er een grote mate van overeenstemming lijkt te zijn in het niveau van
jeugddelinquentie en de aard van de door jeugdigen gepleegde delicten in dertien
westerse landen. Daarbij is een piek voor vermogensdelicten waarneembaar bij
16- en 17-jarigen, de 14- en 15-jarigen zijn het meest actief waar het om
vernielingen gaat en bij geweldsfeiten ligt de top bij 18- en 19-jarigen.Met self-reportstudies wordt vooral «adolescentiecriminaliteit» –
dat wil zeggen leeftijdsgebonden criminaliteit die na enige tijd, als het
ware vanzelf weer overgaat – gemeten. Zwaardere delictvormen komen niet
goed in beeld. De door de politie geregistreerde delicten en de rechtbankcijfers
geven een beter beeld van deze zware delicten, zij het dat daar de onopgehelderde
en door slachtoffers niet gerapporteerde criminaliteit (ook van jeugdigen)
buiten schot blijft. 2.3 Informatie over geregistreerde misdrijvenHet aantal door de politie gehoorde minderjarige verdachten (12 t/m 17
jaar) bereikte een hoogtepunt in de periode 1982–1985. Daarna zet zich
een zekere daling in naar een niveau van 40.000 per jaar (figuur 1). Voor
een deel loopt deze ontwikkeling parallel aan de demografische ontwikkeling
van deze groep. Daardoor ligt de verhouding tussen het aantal gehoorde minderjarigen
en de omvang van de desbetreffende bevolkingsgroep (het «verdachtenniveau»)
stabiel in de periode 1981–1990. Daarna is sprake van een stijging (ook
figuur 1). Dit wijst erop dat ofwel in het algemeen meer jeugdigen in verband
met een misdrijf door de politie wordt aangehouden, ofwel dat specifiek een
aantal jongeren veelvuldiger met de politie in aanraking komt. Figuur 1 Gehoorde minderjarige verdachten Belangrijk is, naast deze algemene kwantitatieve trend, de ontwikkeling
van specifieke delictvormen (figuur 2). Het blijkt dat vooral de geregistreerde geweldscriminaliteit van jeugdigen is toegenomen. Vormde deze in 1980
nog slechts 6% van de criminaliteit, in 1994 was dit opgelopen naar 14%. Het
aantal jeugdige verdachten van mishandeling, bedreiging en (poging tot) doodslag
en moord verdubbelde in die periode, bij diefstal met geweld en afpersing
is sprake van een verviervoudiging (figuur 3). Figuur 2 en 3 Minderjarige verdachten per delictgroep(bron: CBS)Het aandeel van meisjes in het aantal gehoorde verdachten ligt
stabiel op 12%. Bij vernieling en openbare ordedelicten (6% van de verdachten)
en geweldsdelicten (10%) is sprake van een lager aandeel van de meisjes, bij
vermogensdelicten van een hoger (15%). Wel zijn er indicaties dat het verdachtenniveau
(dus gerelateerd aan de omvang van de bevolkingsgroep) bij meisjes sterker
is gestegen dan bij jongens.Het niveau van minderjarige verdachten ligt in de vier grootste steden van Nederland 2 tot 3 keer hoger dan elders. Zo is 7,2% van de verdachten
in Amsterdam te vinden, terwijl slechts 3% van de 12–17-jarige Nederlanders
in Amsterdam woonachtig is. Voor Rotterdam zijn de overeenkomstige
percentages 8,5 en 3,2 voor Den Haag 4,4 en 2,3 en voor Utrecht 2,0 en 1,1.
Dit kan mede samenhangen met de concentratie van groepen die in onevenredige
mate in sociale achterstandssituaties verkeren waaronder in het bijzonder
allochtonen, in de grotere agglomeraties. Bekend is dat, hoewel het ook in
die groepen steeds om een kleine minderheid gaat, verhoudingsgewijs veel jeugdige
allochtonen met de politie in aanraking komen (integrale veiligheidsrapportage
1994; Jaaroverzicht Integratiebeleid Etnische Minderheden 1996.) 2.4 Jeugd en drugsZoals in de recent aangeboden nota «Het Nederlandse drugbeleid,
continuïteit en verandering» blijkt is het aantal jeugdigen onder
de verslaafden aan hard-drugs in ons land zeer laag. Het percentage minderjarigen
onder de verslaafden daalt de laatste jaren gestaag. Van de nieuw ingeschreven
drugs-cliënten van de verslavingszorg is minder dan 2% minderjarig. Minder
dan 20% is jonger dan 25 jaar.Wel blijken jong-volwassenen tussen de 20 en 25 jaar oververtegenwoordigd
onder de crimineel actieve verslaafden die door de politie worden geregistreerd
als (nog) niet bekend bij de verslavingszorg. Allochtone jongeren zijn in
deze categorie bovenproportioneel vertegenwoordigd.Het gebruik van soft drugs is in Nederland evenals in de meeste andere
Westerse landen de laatste tijd weer enigszins gestegen. Jongeren in de jeugdhulpverlening
blijken in de regel meer softdrugs te gebruiken dan hun leeftijdsgenoten,
en zijn ook in dit opzicht een riscicogroep.Van soft-druggerelateerde criminaliteit (van jeugdigen) blijkt niet noemenswaard
sprake. Verwervingscriminaliteit, zoals bij veel hard-drugverslaafden, is
nauwelijks aan de orde.Blijvend zorgwekkend zijn de grote aantallen jongeren die zich regelmatig
te buiten gaan aan onmatig gebruik van alcoholische dranken. Uit de meest
recente NIPO-cijfers (1995) blijkt dat er weliswaar een lichte daling optreedt
van het aantal stevige drinkers onder de 15–25-jarigen, maar blijkt
tevens dat deze subgroep (13% van het totaal) méér is gaan drinken.Uit herhaald WODC-onderzoek blijken de meer frequente drinkers, zowel
onder jongens als meisjes, meer delicten te plegen dan anderen. In het bijzonder
de verkeers- en geweldscriminaliteit zijn voor een aanmerkelijk deel alcohol-gerelateerd.
Jongeren zijn naar verhouding meer betrokken bij alcohol-gerelateerde verkeersongevallen.
De 15–25-jarigen vormen 15% van de bevolking doch maken 30% uit van
de alcoholgerelateerde verkeersdoden en alcoholgerelateerde ernstig gewonden,
als veroorzaker dan wel als slachtoffer. Uit jarenlange registratie van letsels
en ongevallen in Groningen blijken slachtoffers van veelvuldige geweldsdelicten
onder de 15–18-jarigen in aanzienlijke mate alcohol-gerelateerd. 2.5 Harde kernWat betreft de harde kern worden verschillende percentages genoemd, afhankelijk
van wat onder de «harde kern» of ruimer «veel plegende jongeren»
wordt verstaan. Uitgaande van een strikte definitie gaat het om zo'n 2% van
de jeugd, bij een ruime definitie betreft het 11%. Alhoewel het op grond van
de huidige kennis niet mogelijk is de exacte omvang van de harde kern aan
te geven, moeten we er in ieder geval van uitgaan dat er tienduizenden jeugdigen
en jong-volwassenen zijn, die veel en/of ernstige delicten plegen en daar
ook gedurende een reeks van jaren mee doorgaan. Afhankelijk van de gehanteerde
definitie zijn deze harde kern-jongeren verantwoordelijk voor een kwart tot
de helft van de jeugdcriminaliteit. Zij komen daarvoor met enige
regelmaat in aanraking met politie en justitie.De besproken volumebewegingen geven een globaal inzicht in de aard en
de omvang van de (bekende) jeugdcriminaliteit. 3. BELEIDSVOORNEMENS 3.1 Noodzaak van goede registratie, informatie en onderzoek RegistratieHet is bekend dat aan het gebruik van politiecijfers bepaalde bezwaren
kleven. Zo zijn de cijfers sterk afhankelijk van de aangiftebereidheid van
het publiek en de opsporingsactiviteiten en -prioriteiten bij de politie.
Daarom geven politiecijfers zeker geen beeld van de werkelijke omvang van
de jeugdcriminaliteit en hangen fluctuaties tussen jaren eerder samen met
externe factoren (politie-inspanningen, registratievormen) dan met door jeugdigen
gepleegde criminaliteit.Helaas moet bovendien worden vastgesteld dat de bestaande registraties
te kort schieten waar het gaat om strafbare feiten gepleegd door kinderen
jonger dan 12 jaar, maar ook ten aanzien van delicten gepleegd door de groep
jong-volwassenen in de leeftijd van 18 t/m 24 jaar. De politiecijfers laten
differentiatie naar bepaalde leeftijdscategorieën onder de meerderjarigen
niet toe.Onderzocht wordt thans hoe deze leemte ondervangen kan worden. Wat betreft
de kinderen jonger dan 12 jaar zal overleg gevoerd worden met politie, openbaar
ministerie en Raad voor de Kinderbescherming om te voorzien in een betrouwbare
vorm van registratie. Ook ten aanzien van de leeftijdscategorie 18 t/m 24
jaar zal worden bezien hoe de registratie zodanig kan worden aangepast, dat
specifieke analyses ten aanzien van deze leeftijdscategorie mogelijk worden.Periodiek self-reportonderzoek biedt een belangrijke kwalitatieve aanvulling
op registratiegegevens. Het geeft beter zicht op de ontwikkelingen van de
strafrechtelijk minder ernstige criminaliteit, noodzakelijk om die ontwikkelingen
te kunnen beïnvloeden. Het genereert beleidsinformatie op macro-niveau.
Het self-reportonderzoek onder 8- t/m 11-jarigen en 18- t/m 24-jarigen, waarvan
hiervoor enkele voorlopige gegevens werden gepresenteerd, heeft in 1994 voor
het eerst plaatsgevonden. Op basis van de opgedane ervaringen zal worden beslist
of dit voor herhaling vatbaar is. Informatie en cliëntvolgsysteemZowel het vroegtijdig herkennen van signalen die op een ontwikkeling van
een jeugdige in de richting van beginnend delinquent gedrag wijzen, als het
consequent reageren op strafbaar gedrag van jeugdigen loopt thans nogal eens
mis, zo constateert de commissie-Van Montfrans in haar rapport. Dit wordt
veroorzaakt door het feit dat de organisaties die werkzaam zijn op het vlak
van preventie, opsporing en vervolging van strafbare feiten en van jeugdreclassering,
niet beschikken over een informatiebron, die hen inzicht geeft in de eventuele
strafrechtelijke voorgeschiedenis van de jeugdige.Van Montfrans beveelt de invoering van een cliëntvolgsysteem aan
om een vroegtijdige, snelle en consequente reactie mogelijk te maken op strafbare
feiten. Op geaggregeerd niveau kan het cliëntvolgsysteem tevens informatie
leveren ten behoeve van het bijstellen of ontwikkelen van beleid.In de inleiding is opgemerkt, dat het begrip «jeugdigen» in
het rapport-Van Montfrans drie categorieën omvat, resp. de beneden 12-jarigen
(«12-minners»), op wie het strafrecht niet van toepassing is,
de 12- t/m 17-jarigen, die onder het jeugdstrafrecht vallen, en de 18- t/m 24-jarigen, op wie het volwassenenstrafrecht van toepassing is. Voor
de eerder genoemde vroegtijdige onderkenning van delinquent gedrag en de consequente
afhandeling daarvan, vormt het cliëntvolgsysteem een belangrijk instrument.
Om die reden is het opnemen van die 12-minners in het cliëntvolgsysteem
zeker van belang. Zorgvuldig zal bij de nadere uitwerking worden afgewogen
of de bescherming van de privacy van jeugdigen die nog niet zelf strafrechtelijk
aansprakelijk zijn, voldoende is gewaarborgd. Tot dusver legt de politie haar
bemoeienissen met 12-minners echter niet of nauwelijks vast. Afgezien van
het belang, dat registratie van dergelijke interventies heeft voor het inzichtelijk
maken van de effecten van de activiteiten van de politie zelf, is het voor
de ontwikkeling van het cliëntvolgsysteem van grote betekenis, dat de
politie tot (landelijk uniforme) vastlegging komt van haar contacten. De ontwikkeling
van het cliëntvolgsysteem zal één van de onderwerpen zijn
van het te voeren overleg tussen politie, openbaar ministerie en Raad voor
de Kinderbescherming.Aangezien voor de meerderjarigen de justitiële documentatie beschikbaar
is, richt het cliëntvolgsysteem zich op de strafrechtelijk minderjarigen
en de 12-minners. Als gebruikers kunnen met name de uitvoerenden worden aangemerkt
van de organisaties die werkzaam zijn in de sfeer van de opsporing, vervolging
en berechting van deze jeugdigen en de jeugdbescherming. In een dergelijk
systeem dient informatie vanuit verschillende bronnen (politie, justitie,
raad voor de kinderbescherming en op een later moment eventuele andere relevante
voorzieningen bijvoorbeeld de jeugdhulpverlening) bijeen te worden gebracht.
Afstemming met bestaande cliëntvolgsystemen gericht op jeugdigen zal
worden bevorderd. De ontwikkelingen in het kader van de Regie in de Jeugdzorg
op het gebied van informatie en registratie zullen voorzover relevant worden
betrokken bij de opzet van het cliëntvolgsysteem.In nauwe afstemming met het ministerie van Binnenlandse Zaken zal gestart
worden met een, in omvang en opzet bescheiden, cliëntvolgsysteem. Toegang
tot het systeem zullen in eerste instantie de politie, het jeugd-OM, de rechters
en de Raad voor de Kinderbescherming krijgen.Inmiddels is duidelijk aan welke eisen het cliëntvolgsysteem dient
te voldoen:* 24-uurs toegankelijkheid (vooral voor de politie van belang);* te raadplegen door de politie, het jeugd-OM en de raad op de eigen locatie(s).Hieruit volgt:* geautomatiseerd systeem;* raadpleegfunctie en mogelijkheid van printen uitdraai per jeugdige bij
de politie (op elk districtsbureau), het jeugd-OM en de raad;* invoer- en mutatiefuncties beperkt tot het eigen deel van het gehele
traject;* te vullen door politie (politiesepot, verwijzing naar Halt of inzenden
proces-verbaal naar openbaar ministerie), Raad (vroeghulp- of andere rapportage,
ondertoezichtstelling etc.) en jeugd-OM (binnenkomst en afloop strafzaak,
eventueel voorarrest, inschakelen jeugdreclassering etc.), waarbij vulling
zo veel mogelijk plaatsvindt door aansluiting op de geautomatiseerde systemen
van politie, jeugd-OM en raad.* één systeembeheerder (technisch systeembeheer, verwijdering
oude gegevens etc.).Gedacht wordt aan de invoering van een landelijk systeem, waarvan een
exemplaar in elk van de 19 arrondissementen operationeel wordt. In het land
bestaan reeds enkele systemen, die elementen van een cliëntvolgsysteem
als boven bedoeld bevatten. Deze worden geïnventariseerd en bezien wordt
of en zo ja, welk gebruik daarvan kan worden gemaakt. Een «plan van aanpak invoering cliëntvolgsysteem» is
thans in voorbereiding en zal rond de jaarwisseling gereed zijn. Op basis
daarvan zal een definitiestudie worden gemaakt.Te zijner tijd wordt onderzocht of het wenselijk en mogelijk is informatie
uit andere bronnen (zoals de jeugdhulpverlening en het onderwijs) bij het
cliëntvolgsysteem te betrekken.In het kader van het informatieplan van de dienst Preventie Jeugdbescherming
en Reclassering wordt gewerkt aan afstemming op elkaar van de verschillende
systemen van de Raad voor de Kinderbescherming, de gezinsvoogdij-instellingen
en de Stichting Reclassering Nederland, waardoor informatie beschikbaar komt
over de begeleiding van minderjarigen, ten behoeve van consequente reactie
op strafbaar gedrag als de betreffende jeugdige een jonge volwassene wordt. OnderzoekNog dit jaar zal een inventarisatie worden gemaakt van lopend en gewenst
onderzoek op het terrein van de jeugdcriminaliteit en de aanpak daarvan, opdat
in de programmering van toekomstig onderzoek hiermee rekening kan worden gehouden.
Gedacht moet worden aan onderzoek naar de mate waarin diverse delicten voorkomen,
alsook aan proces- en effectevaluaties.Bij de programmering gaat het zowel om onderzoek dat wordt uitgevoerd
door het WODC als om onderzoek dat door Justitie wordt uitbesteed.Het WODC heeft jeugdcriminaliteit aangewezen als één van
de zwaartepunten voor onderzoek voor de komende 3 tot 5 jaar. Dat impliceert
dat formatie en middelen worden gereserveerd voor de uitvoering van een samenhangend
programma van onderzoek, dat aansluit bij het advies Van Montfrans en de in
het verlengde daarvan geformuleerde beleidsvoornemens.Als eerste uitvloeisel hiervan heeft het WODC de reeks self-reportonderzoeken
uitgebreid met de leeftijdscategorieën 8 t/m 12 jaar en 18 t/m 24 jaar.
Rapportage hieromtrent wordt nog dit jaar verwacht.Voorts zullen verkenningen worden uitgevoerd naar betrokkenheid bij delinquente
activiteiten van specifieke categorieën jeugdigen (meisjes, allochtonen).Daarnaast heeft het WODC de evaluatie van zogeheten Harde Kern-projecten
ter hand genomen. Binnen dit onderzoek zal nadrukkelijk aandacht worden besteed
aan de mogelijkheden van vroegtijdige onderkenning van persistente delinquentie
op latere leeftijd. Ook dient het onderzoek te resulteren in een betere schatting
van de omvang van de groep jeugdigen en jongvolwassenen die als «harde
kern-delinquenten» zijn aan te duiden, alsmede van de omvang van het
aandeel van de jeugdcriminaliteit die deze groep voor zijn rekening neemt. Het
onderzoek dient medio 1997 te zijn afgesloten.Tenslotte loopt er een onderzoek naar de effectiviteit van specifieke
(strafrechtelijke) interventies als de Jeugdwerkinrichtingen, afronding hiervan
wordt in 1997 verwacht. 3.2 CriminaliteitspreventieHet belang van preventie binnen de totale aanpak in de veiligheidsketen
krijgt mede op grond van het advies-Van Montfrans alle aandacht. De verantwoordelijkheid
van de gemeenten en de bijdragen van andere departementen zijn duidelijk geformuleerd
in de nota Veiligheidsbeleid 1995–1998, respectievelijk de convenanten
die zijn afgesloten met de Grote Steden. Op de activiteiten die
in dat kader worden ontplooid zal, zoals in de inleiding aangegeven worden
ingegaan in de uit te brengen voortgangsnota.Substantiële aandacht voor de preventie van (jeugd)criminaliteit
door het ministerie van Justitie is terug te voeren op het feit dat preventie
de eerste schakel is in de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde.
De ervaring leert dat het rendement van de handhaving wordt vergroot wanneer
deze wordt gecomplementeerd door preventieve inspanningen. Omgekeerd is effectieve
preventie slechts mogelijk met daarop aansluitende handhaving.Om strafbare feiten van jeugdigen te voorkomen en de gevolgen daarvan
voor slachtoffers te beperken, zijn naast politie en justitie (jeugdbescherming,
reclassering, openbaar ministerie, kinderrechters) andere partners onontbeerlijk.
Omdat het bij de preventie van jeugdcriminaliteit vooral gaat om de overdracht
van normen en waarden en de versterking van de binding van de jeugdigen met
de samenleving, richt de aandacht zich hierbij allereerst op de jeugdigen
zelf en hun ouders, daarnaast bevinden deze partners zich met name op het
gebied van het algemene jeugdbeleid: welzijn, onderwijs, arbeid, hulpverlening
en gezondheidszorg.Criminaliteitspreventie kent drie aangrijpingspunten: de situatie, het
slachtoffer en de dader. De kern van de preventie van jeugdcriminaliteit is
de beïnvloeding van de geneigdheid tot het plegen van delicten door (potentiële)
jonge daders. Over de activiteiten die op de terreinen van onderwijs, arbeidsinpassing,
welzijn en in het kader van gemeentelijk beleid worden ondernomen zal in de
aangekondigde voortgangsnota nader worden ingegaan. Op enkele punten zal in
deze notitie de specifieke bijdrage van Justitie hieraan worden vermeld.Binnen het strafrechtelijk kader richt preventie zich op het voorkomen
van recidive van jongeren die reeds met politie en justitie in aanraking kwamen.
Enkele vormen hebben zich hier reeds bewezen. Zo is de Halt-afdoening succesvol
gebleken en nu in nagenoeg alle gemeenten ingevoerd, ondersteund door Halt-Nederland. DrugsDe onlangs door het kabinet aangeboden Drugnota benadrukt het belang van
preventie m.b.t. aanvang en continuering van criminele en verslavings-carrières
van jeugdigen. Het gebruik van softdrugs onder jeugdigen wordt zoveel mogelijk
ontmoedigd door:– beperking van het aantal coffeeshops en soortgelijke verkoopunten,
landelijk en lokaal;– het stellen en strenger handhaven van leeftijdsgrenzen aan de
verkoop;– het tegengaan van vestiging van coffeeshops in de nabijheid van
scholen;– beeïndiging van de verkoop van softdrugs in alcoholschenkende
café's (het onderbrengen van de coffeeshops bij de «droge horeca»);– herziening van de Drank- en Horecawet, onder meer ter uitbreiding
van de mogelijkheden tot weigering of intrekking van vergunningen;– intensivering van de voorlichting over de nadelige effecten van
cannabis op onder meer schoolprestaties en -motivatie.De scheiding van markten tussen soft drugs en hard drugs, een uitgesproken
doelstelling van het Nederlandse drugbeleid, is mede ingegeven uit overwegingen
van jeugdbescherming.Het gedoogbeleid met betrekking tot het gebruik van soft drugs wordt aangescherpt.
Het kabinet ondersteunt gemeenten bij hun pogen om aantal, concentratie en
lokatie van coffeeshops zo goed mogelijk in bestuurlijk kader te regelen.
Sluitstuk is de strafrechtelijke handhaving aan de hand van de
AHOJ-G criteria. De «J» heeft betrekking op geen verkoop aan minderjarigen.Strafrechtelijk wordt hard opgetreden tegen drughandelaren die op of nabij
scholen opereren of leerlingen hiervoor inzetten. De verkoop van harddrugs
aan jongeren wordt zwaar gestraft.Justitiële dwang- en drangmaatregelen ten aanzien van (ook jeugdige)
delinquente harddrugverslaafden worden geïntensiveerd.Zogenoemde designer drugs zoals excstasy (XTC) zijn als hard drug onder
de werking van de Opiumwet gebracht. De minister van VWS heeft eerder al een
aantal bestuurlijke maatregelen aangekondigd, maatregelen gericht op het nauwkeurig
en kritisch volgen van het aanbod van designer-drugs, nader onderzoek naar
de schadelijkheid van deze drugs en een geïntensiveerde voorlichting.
In 1995 is een handleiding opgesteld voor het gemeentelijk beleid bij «houseparties»,
waar XTC-gebruik veel voorkomt: deze moeten voldoen aan een reeks voorwaarden
van hygiënische aard en direct toegankelijk zijn voor GGD-hulpverlening
e.d. Leerplicht en onderwijsUit onderzoek blijkt dat de binding van jongeren aan de school een belangrijke
voorspeller is van jeugdcriminaliteit. Het is daarom van belang dat scholen
er veel aandacht aan besteden dat leerlingen zich op school op hun plaats
voelen en de zin van naar school gaan en leren, inzien. Daarmee wordt ook
het aantal ongediplomeerde schoolverlaters geminimaliseerd, hetgeen ook voor
hogere leeftijdscategorieën de kans op maatschappelijk ongewenst gedrag
beperkt.Voor een sluitende aanpak van de leerplicht is het van het grootste belang
dat de sanctie op leerplichtontduiking ook consistent wordt toegepast. Dit
om te voorkomen dat een signaal wordt afgegeven dat de leerplicht niet voor
iedereen geldt. Het ministerie van Justitie heeft een waarnemer in het Platform
Uitvoering Leerplichtwet 1969. Dit platform heeft onder meer tot taak het
evalueren van het toezicht op de leerplicht door de gemeenten. In verband
hiermee worden ook gegevens over de behandeling van leerplichtzaken door het
Openbaar Ministerie en de rechter opgevraagd. Met de rechterlijke macht zal,
indien de evaluatie daar aanleiding toe geeft, worden nagegaan hoe de handhaving
verscherpt kan worden.Mede in aansluiting op de thematiek van de OCW-campagne «De Veilige
School» draagt Justitie bij aan methodiekontwikkeling op het gebied
van signalering, diagnostisering en preventie van veel voorkomende criminaliteit
en verankering van deze vaardigheden in het pedagogisch klimaat.Voor het basisonderwijs en voor het voortgezet onderwijs wordt jaarlijks
een adequaat lespakket op het gebied van criminaliteitspreventie beschikbaar
gesteld. Omdat bij de uitvoering van deze lespakketten vaak externe gastdocenten
met uiteenlopende achtergronden (denk aan: politie-agenten, Halt-medewerkers,
ex-gedetineerden) betrokken zijn, wordt tevens een cursus «deskundigheidsbevordering
gastdocenten» ontwikkeld. Werk en arbeidsmarktmaatregelenOok werk is een belangrijk middel om de maatschappelijke binding te bevorderen
en criminaliteit te voorkomen. Zowel via het algemene werkgelegenheidsbeleid,
als via de programma's voor werkloosheidsbestrijding onder specifieke groepen
wordt bijgedragen aan het voorkomen van criminaliteit. Daarnaast kunnen specifieke
programma's voor (ex-)delinquenten recidive voorkomen door perspectief te
bieden op werk. Daarbij gaat het zowel om de bevordering van
arbeidsinpassing na detentie of taakstraffen via algemene maatregelen, als
om doelgroepgerichte maatregelen waaronder werkprojekten tijdens de detentie.In het kader van de actieplannen «jeugd en veiligheid» zullen
Justitie en SZW, in overleg met de grote steden, bezien hoe het algemene werkgelegenheidsbeleid
en specifieke programma's als de JWG zoveel mogelijk kunnen worden benut voor
de preventie van (jeugd)criminaliteit. Wat betreft het voorkomen van recidive
door de toeleiding naar werk van (ex)gedetineerden, m.n. jongvolwassenen,
zullen SZW en Justitie op korte termijn de knelpunten die zich daarbij voordoen
inventariseren. Bezien zal worden hoe de verschillende arbeidsmarktmaatregelen
beter toegankelijk kunnen worden gemaakt voor ex-gedetineerden. Voorzover
de specifieke positie van deze groep dit noodzakelijk maakt, zal daarnaast
geëxperimenteerd worden met toegesneden aanpakken, zoals de elders in
deze nota vermelde Individuele Traject. Justitie stelt hiervoor subsidiegelden
beschikbaar. Gemeenten kunnen hiervoor de inkoopbudgetten voor arbeidsvoorzieningsdiensten
inzetten, zoals beschikbaar gesteld in het kader van het grote stedenbeleid,
Voor wat betreft de bijdrage van SZW kan, voorzover het uitkeringsgerechtigden
betreft, ook de inzet van uitkeringsgelden aan de orde komen. Media en geweldDe toename van de hoeveelheid audiovisueel geweld en de verharding van
de aard ervan is verontrustend te noemen. Deze ontwikkeling vraagt om een
grotere beheersing van aanbod van en vraag naar audiovisuele geweldprodukties.
In samenwerking met en onder de primaire verantwoordelijkheid van het ministerie
van VWS wordt de ontwikkeling van een nieuw en uniform systeem voor de classificatie
van audiovisuele produkten voorbereid, alsmede de oprichting van een onafhankelijk
instituut voor de toepassing van dit classificatiesysteem.In overleg met het openbaar ministerie zal worden onderzocht in hoeverre,
in aansluiting op maatregelen van bestuurlijke aard, aanscherping mogelijk
is van het opsporings- en vervolgingsbeleid inzake audiovisuele middelen.
In het bijzonder betreft het de Wet op de Filmvertoningen, de Mediawet alsmede
de toepassing van artikel 240a en 240b van het Wetboek van Strafrecht. Voorts
wordt in opdracht van het ministerie van Justitie onderzoek verricht naar
de desbetreffende wet- en regelgeving in andere landen in Europa, naar de
vraag naar audiovisuele geweldprodukties voor jeugdigen en de wenselijkheid
en haalbaarheid van technische middelen ter beperking van het kijken naar
geweldprodukties. Harde kernEen relatief kleine groep jeugdigen is, zoals gezegd, verantwoordelijk
voor een omvangrijk deel van de jeugdcriminaliteit en maakt zich schuldig
aan vooral zware vormen daarvan. Deze zogenaamde harde kern-jongeren hebben
een zwakke sociale binding met ouders en leerkrachten en een sterke binding
met (criminele) leeftijdsgenoten. Zij laten zich weinig gelegen liggen aan
gangbare sociale normen en strafrechtelijke regels en worden niet sterk gehinderd
door gewetensvragen. Hun criminele gedrag is structureel en instrumenteel:
het maakt deel uit van hun leefpatroon, wordt in veel gevallen voorbereid
en heeft een financieel winstoogmerk. De harde kern wordt veelal omgeven door
zogenaamde meelopers. Deze hebben dezelfde kenmerken en plegen dezelfde delicten
als jongeren van de harde kern maar in mindere mate. Ontwikkeling van methodieken
die een bijdrage kunnen leveren aan de daling van de door de harde kern gepleegde criminaliteit en voorkomen dat de meelopers uitgroeien tot
harde kern-jongeren is daarom van groot belang.Deze methodiekontwikkeling vindt plaats in tien projecten, verspreid over
het land, die gericht zijn op verschillende leeftijdscategorieën tussen
de 12 en 25 jaar en mede daarom een verschillende aanpak vragen. Hierbij kan
het gaan om zowel preventieve als repressieve benadering, groepsgericht of
individueel, vrijwillig dan wel gedwongen. Elementen in de aanpak zijn: communicatie,
toezicht en samenwerking met het onderwijs en het bedrijfsleven, in het bijzonder
de horeca. Bij individuele trajectbemiddeling (ITB) ligt de nadruk op het
verwerven van sociale vaardigheden, scholing, werkervaring en arbeidstoeleiding,
teneinde de maatschappelijke integratie van de jongere te bevorderen. Onderdeel
van een individueel traject kan ook zijn het volgen van een leer- of werkstraf.
De reclassering, de Raad voor de Kinderbescherming en/of de gezinsvoogdij
zijn in dat geval betrokken bij de begeleiding van de jongere en rapporteren
aan het openbaar ministerie over het verloop. Indien de jongere het traject
succesvol doorloopt, kan sprake zijn van sepot van strafvervolging; In geval
van recidive of het anderszins niet nakomen van afspraken volgt (alsnog) een
sanctie. Een en ander wordt vaak vastgelegd in een zogenaamd trajectcontract.Onderzoek zal moeten uitwijzen welke aanpak in welke situatie effectief
is. Eerst dan, vanaf 1997, zal worden bezien of uitbreiding van deze aanpak
van harde kern jongeren moet worden nagestreefd en of voor minder- en meerderjarigen
onderscheiden projecten moeten worden opgezet. AllochtonenEr zijn in de afgelopen jaren een groot aantal experimenten gestart en
deels afgerond, gericht op allochtone jongeren. Het betreft projecten o.a.
gericht op versterking eigen kaders, contactfunctionarissen uit eigen kring,
individuele trajectbemiddeling, dan wel arbeidstoeleiding en -begeleiding.Deze projecten zullen in de eerste helft van 1996, in samenwerking met
het ministerie van Binnenlandse Zaken worden geanalyseerd op slaag- en faalfactoren.
Op basis hiervan zal in overleg tussen alle betrokkenen worden bezien welke
succesvolle aanpakken structureel kunnen worden gerealiseerd. Algemene ontwikkelingenTenslotte is voor de preventie van (jeugd)criminaliteit de medewerking
van het bedrijfsleven van doorslaggevend belang. Een belangrijk instrument
om dit commitment te bewerkstelligen is het Nationaal Platform Criminaliteitsbeheersing
(NPC), dat zich in het kader van de preventie van criminaliteit van jongvolwassenen
sterk maakt voor werkervaringsplaatsen en een grotere werkgelegenheid voor
deze categorie. Het Platform staat onder voorzitterschap van de minister van
Justitie; vice-voorzitter is de heer Rinnooy Kan, voorzitter van het VNO.
Staatssecretaris Kohnstamm van Binnenlandse Zaken is lid van het NPC.Voorts is, mede als gevolg van de activiteiten van het Projectteam Overvalcriminaliteit,
recent een daling ingezet van het aantal overvallen, waaronder die gepleegd
door jeugdige daders. Vanaf komend najaar wordt de follow up van dit project
na medio 1996 voorbereid. Ook daarbij is voortgaande committering van het
bedrijfsleven buitengewoon wenselijk. 3.3 Versterking aandacht voor jeugd bij politieDe commissie-Van Montfrans beveelt aan, afhankelijk van de lokale situatie,
maatregelen te nemen om de specifieke kennis en deskundigheid bij de politie
met betrekking tot jeugdcriminaliteit te behouden.Diverse onderzoeken hebben zich gericht op de vraag in welke mate na de
reorganisatie, jeugddeskundigheid bij de politie nog beschikbaar is. Uit een
aantal van die onderzoeken blijkt dat de kennis en vaardigheden op het terrein
van de jeugd- en zedentaak in verschillende regio's niet altijd meer duidelijk
herkenbaar zijn. Er bestaat daarnaast reeds langer de vrees voor het verloren
gaan van de bestaande expertise op dit gebied. Van de zijde van verschillende
maatschappelijke instellingen bereiken de departementen van Justitie en van
Binnenlandse Zaken signalen van verontrusting over dit onderwerp. Daarbij
wordt ook de zorg over een goede eerste opvang en doorverwijzing uitgesproken.Mede naar aanleiding van vragen van de vaste commissies voor Binnenlandse
Zaken en voor Justitie hebben de ministers van Justitie en van Binnenlandse
Zaken de Kamer daarop toegezegd een inventarisatie op hoofdlijnen te verrichten
naar de organisatie van de opsporing, hulpverlening en scholing van het politiepersoneel
op het terrein van jeugd- en zedenzaken. Dit laatste hangt samen met de resultaten
van het onderzoek van het Verwey-Jonker Instituut naar de effecten van de
nieuwe zedelijkheidswetgeving, die onder meer aangaven dat er behoefte is
aan deskundigheidsbevordering op dit gebied. De conclusies van de onderzoekers
zijn inmiddels door de ministers van Binnenlandse Zaken en van Justitie onderschreven,
waarbij overigens met nadruk werd gesteld dat wat betreft de politie de eerste
verantwoordelijkheid bij de korpsbeheerders ligt.Betreffende inventarisatie is inmiddels afgerond en is voor commentaar
aan de korpsbeheerders, hoofdofficieren van Justitie en korpschefs aangeboden.
Hoewel gesteld kan worden dat het niet zo is dat er heel veel kennis op het
terrein van jeugd en zedenzaken is verdwenen en de situatie in bepaalde politieregio's
ten aanzien van de zedenpolitie niet als zeer somber moet worden geschetst,
is de situatie ten aanzien van de jeugdpolitie beduidend slechter. Bovendien
dreigt door het grote aanbod van zedenzaken de specifieke aandacht voor jeugdzaken
veelal in het gedrang te komen. Knelpunten liggen vooral op het vlak van de
(organisatorische) herkenbaarheid en bereikbaarheid. De verschillen per regio
zijn erg groot. Slechts een klein aantal regio's voldoet, zonder extra maatregelen,
aan wat als minimale voorziening gekenmerkt zou kunnen worden.Op dit moment worden binnen de politieregio's Utrecht en Rotterdam-Rijnmond
projecten op het gebied van Jeugd en Zeden Zaken (JZZ) uitgevoerd. De resultaten
hiervan worden in de loop van het najaar verwacht. Op basis hiervan zullen
aanbevelingen worden opgesteld die voorzien in een minimale toerusting per
regiokorps ten aanzien van JZZ op het terrein van:– beschikbaarheid van kennis en ervaring;– bereikbaarheid van de JZZ-specialisten, met name ook jeugd, (intern
en extern);– aanwezigheid van één aanspreekpunt, bijvoorbeeld
voor justitiële instanties.– algemene procedure-afspraken over opvang en doorverwijzing.Tevens zullen voorstellen worden ontwikkeld die een evenwichtige verdeling
van de aandacht voor enerzijds de zedenzaken, anderzijds de jeugdcriminaliteit
bevorderen. Hierbij zal gebruik worden gemaakt van de ervaring
die enkele regio's hebben opgedaan met een voor dit doel opgezet registratiesysteem.Deze aanbevelingen zullen besproken worden met het korpsbeheerdersberaad,
het hoofdofficierenberaad en de Raad van Hoofdcommissarissen teneinde te komen
tot afspraken over deze minimale voorzieningen. 3.4 HaltDe commissie-Van Montfrans constateert dat de Halt-afdoening door haar
lik op stuk karakter in principe goed aansluit bij de door haar geadviseerde
benadering van jeugdcriminaliteit: vroegtijdig, snel, en consequent. Het biedt
een mogelijkheid om vroeg in het proces van delinquente gewoontevorming een
helder signaal te geven en de jongere te confronteren met de gevolgen van
ontoelaatbaar gedrag. De oproep die de commissie doet om Halt bij meer delictsoorten
toe te passen, onder andere bij winkeldiefstal, had inmiddels in de praktijk
al op diverse plaatsen ingang gevonden. Daarnaast is in het kader van het
nieuwe jeugdstrafrecht bij amvb [Staatsblad 1995; no 62] bepaald voor welke
delictsoorten een Halt-afdoening toepasbaar is. Hierin is naast het traditionele
vandalisme, ook sprake van vuurwerkdelicten, winkeldiefstal en andere kleine
vermogensdelicten.Naar aanleiding van een advies van de Raad voor de Gemeentefinanciën
wordt op dit moment in opdracht van de ministeries van Binnenlandse Zaken
en Justitie door het Instituut voor Onderzoek van Overheidsuitgaven (I.O.O.)
een onderzoek gestart naar de vraag of en in hoeverre de invoering van de
amvb zal leiden tot een uitbreiding van het aantal Halt-afdoeningen, met het
oog op een objectieve berekening van de eventuele extra kosten. In dit verband
zal ook onderzocht worden wat de gemiddelde prijs per Halt-afdoening is.In het convenant met de grote steden is afgesproken om jaarlijks te streven
naar een groei van 10% in het aantal Halt-afdoeningen. De daaruit voortvloeiende
kosten zullen uit de voor de grote steden beschikbaar komende gelden voor
jeugdcriminaliteit worden gefinancierd. Met betrekking tot de ook door de Halt-bureaus gesignaleerde problematiek
ten aanzien van kinderen jonger dan 12 jaar die zich, vaak met anderen, aan
delinquent gedrag, met name winkeldiefstal en vandalisme, schuldig maken,
merk ik het volgende op. Ik acht het wenselijk dat het openbaar ministerie,
de Raad voor de Kinderbescherming, de politie en Halt Nederland op korte termijn
overleg plegen hoe op deze categorie jeugdigen het best gereageerd kan worden.Hierbij is uiteraard van belang dat deze jeugdigen nog niet strafrechtelijk
aansprakelijk kunnen worden gesteld. Dit neemt niet weg dat een heldere maatschappelijke
reactie op dit gedrag bij deze categorie van belang is. Bekend is namelijk
dat met name het vóórkomen van delinquent gedrag op zeer jonge
leeftijd correleert met de kans op een langdurige criminele carrière.
Hierbij zal in ieder geval de verantwoordelijkheid van de ouders onverlet
blijven en zal de taak van de Raad voor de Kinderbescherming, om vast te stellen
of het delinquent gedrag een signaal is van ernstige sociaal-pedagogische
problematiek uitgangspunt zijn. Voorjaar 1996 zal mij hierover rapport worden
uitgebracht door de dienst Preventie Jeugdbescherming en Reclassering. 3.5 Landelijke invoering jeugdreclasseringDe commissie-Van Montfrans stelt vast dat intensieve, niet vrijblijvende
begeleiding van jeugdige delinquenten een belangrijk element is in de evenwichtige
aanpak van jeugdcriminaliteit. Niet alleen bij de uitvoering van taakstraffen,
maar ook in de vorm van hulp en steun aan jeugdigen gedurende
het strafrechtelijk traject en met name ook na detentie acht zij begeleiding
in de vorm van jeugdreclassering wenselijk.Van Montfrans constateert met betrekking tot de huidige vorm van jeugdreclassering
terecht, dat deze niet landelijk beschikbaar is en bovendien op verschillende
plaatsen verschillend wordt ingevuld. Ik zal in de komende kabinetsperiode
zorgdragen voor een herkenbare jeugdreclassering voor minderjarigen in alle
arrondissementen. Voor een goed begrip: de reclassering ten behoeve van de
leeftijdsgroep 18 tot 24 valt onder de uitsluitende verantwoordelijkheid van
de volwassenenreclassering. In haar beleidsplan voor de komende jaren heeft
de Stichting Reclassering Nederland deze categorie hoge prioriteit gegeven.Jeugdreclassering omvat: «Het geheel van activiteiten dat start
vanaf het moment dat de politie een minderjarige meldt bij de Raad voor de
Kinderbescherming, naar aanleiding van een opgemaakt proces-verbaal. De activiteiten
betreffen het geven van voorlichting en advies aan de betrokken justitiële
instanties; het realiseren en uitvoeren van begeleiding in opdracht van de
officier van justitie of de rechter en het coördineren van de taakstraffen.
Het doel is het voorkomen dan wel het mitigeren van een criminele carrière».Bij de jeugdreclassering zijn ingevolge hun wettelijke taak zowel de Raad
voor de Kinderbescherming, de gezinsvoogdij-instellingen als de Stichting
Reclassering Nederland betrokken.Uitgaande van de wettelijke taken en met inachtneming van de nadere adviezen
over de taakverdeling tussen de betrokken organisaties, zoals vervat in het
rapport van de intersectorale werkgroep jeugdreclassering «De neuzen
gericht» (december 1994) acht ik de volgende verantwoordelijkheidstoedeling
voor de verschillende jeugdreclasseringstaken het meest wenselijk:De Raad voor de Kinderbescherming is belast met: selectie/onderzoek (gericht
op voorlichting aan de justitiële autoriteiten), met de coördinatie
van de taakstraffen en met de regievoering inzake jeugdreclassering zowel
ten aanzien van individuele gevallen als gericht op de beleidsmatige coördinatie
van de betrokken partners.De gezinsvoogdij-instellingen zijn belast met de uitvoering van de strafrechtelijke
beslissing tot hulp en steun (inclusief de voorlichting over het verloop daarvan
aan de justitiële autoriteiten).De reclassering is de aangewezen instantie indien ten aanzien van een
jeugdige het volwassenenstrafrecht wordt toegepast. Dit kan, afhankelijk van
de ernst van het feit, omstandigheden waaronder het delict is gepleegd en
de problematiek en persoonlijkheid van de dader, het geval zijn bij 16- en
17-jarigen.Gelet op de aanbevelingen die eerder genoemde werkgroep verder doet en
de commentaren die ik hierop heb ontvangen van een aantal betrokken organisaties,
zullen op korte termijn de volgende aanvullende acties worden genomen.Er zal een nieuwe circulaire jeugdreclassering worden ontwikkeld, waarin
in aanvulling op de bovengenoemde uitgangspunten het volgende zal worden vastgelegd:– activiteiten in het kader van de jeugdreclassering kunnen slechts
door andere dan de wettelijk aangewezen instanties worden uitgevoerd, indien
daarover overeenstemming is bereikt met de betrokken uitvoeringsinstanties
en de strafrechtelijke autoriteiten. De wettelijk aangewezen instantie blijft
verantwoordelijk en aanspreekbaar voor de kwaliteit.– bij (verwachte) toepassing van het volwassenenstrafrecht geldt
voor de 16/17-jarigen dat de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van die reclasseringsactiviteiten integraal door de reclassering wordt overgenomen.Er zullen arrondissementale platforms worden ingericht waarin minimaal
de Raad voor de Kinderbescherming, de reclassering en de gezinsvoogdij-instelling
en bij voorkeur openbaar ministerie en politie zijn vertegenwoordigd. Zij
dienen gezamenlijke actieplannen voor de jeugdreclassering te ontwikkelen.
Met het oog op de regiefunctie van de raad in het kader van de jeugdreclassering,
zal de raad hiertoe het initiatief nemen.Ten aanzien van de bekostiging van de jeugdreclassering zal produktfinanciering
voor zowel de vroeghulp als voor hulp en steun worden ontwikkeld. Met name
ten aanzien van de activiteiten in het kader van de jeugdreclassering, verricht
door de gezinsvoogdij-instellingen, zal harmonisering en protocollering van
de uitvoering dienen plaats te vinden.Hulp en steun zullen uitsluitend op basis van een daartoe strekkende opdracht
van de rechterlijke macht worden bekostigd. Mogelijk zal worden gemaakt dat
in de periode voor de behandeling door het openbaar ministerie, bij voorrang
een dergelijke opdracht kan worden verkregen. Daarnaast zal conform de aanbeveling
van de commissie-Van Montfrans, waar nodig, reclasseringsbegeleiding na detentie
voor bekostiging in aanmerking kunnen worden gebracht.In het kader van de normale planning en controlcyclus zal, in verband
met het gefaseerd beschikbaar komen van de middelen, jaarlijks de verdeling
van de dan beschikbare middelen worden geregeld.Landelijke invoering van de jeugdreclassering dient eind 1998 te zijn
gerealiseerd. 3.6 Versterking strafrechtelijke rol van de raad voor
de kinderbeschermingDe Raad voor de Kinderbescherming kent een wettelijke voorlichtingstaak
op zowel het civiele als strafrechtelijke terrein. De groei van de jeugdcriminaliteit
resulteerde de afgelopen jaren in een intensivering van de aandacht voor die
strafrechtelijke taken. Deze taken werden de afgelopen jaren door de Raad
in verschillende arrondissementen nogal verschillend ingevuld.Van Montfrans wijst op deze niet-uniforme werkwijze en pleit nadrukkelijk
voor een intensivering van de straftaken, waarbij het behalve om de signalerings-
en voorlichtingstaak in geval van proces verbaal wegens een strafbaar feit,
tevens om de coördinatie van taakstraffen en de regiefunctie bij jeugdreclassering
dient te gaan.Eind 1994 heeft een gemengde projectgroep van departement en raad over
de intensivering van de straftaken advies uitgebracht: «Tot de kern
van de zaak». De door deze projectgroep gedane aanbevelingen vormen
de basis voor het inmiddels vernieuwde beleid in het kader van de straftaken.
De aan mijn departement beschikbaar gestelde middelen in het kader van de
aanpak jeugdcriminaliteit zullen mede voor de uitvoering en verdere realisering
van deze activiteiten worden aangewend. TaakstraffenVan Montfrans merkt in haar rapport op dat de verdere uitbouw en toepassing
van taakstraffen een belangrijke bijdrage levert aan het terugdringen van
jeugdcriminaliteit. Zoals uit de paragraaf over taakstraffen
blijkt, hebben de werkstraffen voor jeugdigen een explosieve groei ondergaan
en wordt een groei van de leerstraffen nagestreefd. Units strafzakenDe aanbeveling om te komen tot organisatorisch herkenbare eenheden voor
strafzaken in alle onderscheiden vestigingen van de raad, heeft met de reorganisatie
van de Raad voor de Kinderbescherming reeds goeddeels invulling gekregen.
In de vier grote steden zijn zelfstandige eenheden voor straftaken reeds gevormd,
in kleinere arrondissementen zijn gecombineerde units van strafzaken en civiele
zaken gevormd. Hierbij worden de strafzaken echter duidelijk onderscheiden. Diagnostisch instrumentHet thans ten behoeve van het intake-onderzoek in gebruik zijnde informatie-formulier
strafzaken heeft onvoldoende onderscheidend vermogen en biedt daardoor slechts
beperkte aanknopingspunten voor het vervolgtraject. Behoefte bestaat aan een
instrument dat meer inzicht verschaft in de maatschappelijke positie en eventuele
achterliggende problematiek van de jongere. De kern van deze informatie zal
in het te ontwikkelen cliëntvolgsysteem worden opgenomen. De ontwikkeling
van een dergelijk nieuw diagnostisch instrument is reeds in gang gezet. Ik
heb de Raad voor de Kinderbescherming gevraagd de wensen ten aanzien van het
nieuwe instrument te inventariseren en te komen met voorstellen voor aanpassing
en/of herziening van het huidige instrument. Daarbij zal overigens rekening
worden gehouden met de mogelijkheid tot aansluiting op overige in gebruik
en/of ontwikkeling zijnde diagnostische instrumenten binnen het brede veld
van de jeugdhulpverlening. MeldingenBij melding van strafbare feiten vormt de politie de eerste schakel. Voor
een snelle en consequente benadering van jeugdige wetsovertreders en voor
een goede samenwerking met de overige schakels zijn registratie van de eigen
activiteiten door de politie en een goede (mogelijkheid tot) communicatie
hieromtrent onontbeerlijk. In dit verband dient met name aandacht te worden
besteed aan een goede melding door de politie aan de raad. Ingevolge de wet
dient melding plaats te vinden in alle gevallen waarbij van inverzekeringstelling
sprake is. Dit gebeurt nagenoeg in alle gevallen. Voor een intensieve, vroegtijdige
en consequente aanpak van jeugdcriminaliteit acht ik het echter van belang
dat de politie alle processen-verbaal tegen een minderjarige verdachte meldt
bij de raad. Hieraan wordt in de huidige situatie nog onvoldoende uitvoering
gegeven. De raad zal hierover op plaatselijk niveau tot werkafspraken met
de politie moeten komen. Uiterlijk aan het einde van deze kabinetsperiode,
of zoveel eerder als mogelijk, moeten alle opgemaakte processen verbaal door
de politie aan de raad te worden gemeld.Behalve voor de politie betekent dit ook een intensievere taakuitoefening
door de raad. Momenteel leidt nog niet iedere melding door de politie tot
actie van de raad. Het is noodzakelijk dat de raad zich vanaf heden intensiever
richt op deze taak. Concreet betekent dit dat de raad ten aanzien van alle
meldingen die zij ontvangt bewust afweegt of en welke actie in het specifieke
geval noodzakelijk is. In het verlengde daarvan zal het aantal gevallen waarin
de raad vervolgens actie onderneemt, tot het jaar 2000 substantieel toenemen.Voor beneden 12-jarigen geldt dat geen proces verbaal kan worden opgemaakt.
Zoals ik bij het ontwikkelen van het cliëntvolgsysteem al heb aangegeven
acht ik het desalniettemin van belang dat de politie, het openbaar
ministerie en de raad overleg voeren in welk specifieke geval melding aan
de raad wenselijk is. Dit kan situaties betreffen waarin de politie proces
verbaal zou hebben opgemaakt als de betrokkene ouder was geweest dan twaalf
jaar, maar zeker ook indien het gedrag moet worden opgevat als signaal van
onderliggende sociale problematiek. Kwantitatieve en kwalitatieve formatieIntensivering van de aandacht voor de straftaken door de raad brengt een
noodzakelijke kwantitatieve uitbreiding met zich mee. De beschikbaar gekomen
middelen zullen dan ook substantieel voor de financiering van deze formatieve
uitbreiding worden aangewend. Over de aanwending van deze gelden zal met het
landelijk bureau van de raad overleg worden gepleegd.Waarschijnlijk zal de intensivering van de straftaken ook de behoefte
aan een kwalitatieve verbetering met zich meebrengen. Deze kwalitatieve verbetering
hangt onder andere samen met het nieuw te ontwikkelen diagnostisch instrument.
Consequenties voor de opleidingseisen van de informateur strafzaken kunnen
dan ook niet eerder dan nadat het nieuwe instrument voorhanden is, worden
bepaald. Aan de raadsonderzoeker in strafzaken gestelde opleidingseisen komen
reeds nu overeen met de eisen die aan de onderzoeker in civiele zaken worden
gesteld.Met het oog op die kwaliteitsverbetering zal ook voor de strafunits de
inzet van interne en externe gedragsdeskundigen mogelijk worden gemaakt.Voor alle bovengenoemde acties geldt dat de ontwikkelingen in 1995 en
1996 met voorrang plaats zullen hebben in de arrondissementen waarvan de vier
grote steden onderdeel uitmaken. 3.7 Openbaar ministerieIn het beleidskader voor 1995 en 1996 heeft de Minister van Justitie de
jeugdcriminaliteit als een van de prioritaire beleidspunten voor het openbaar
ministerie aangegeven.Vooruitlopend daarop had het College van Procureurs-Generaal in het najaar
1994 een commissie ingesteld om advies uit te brengen over de vraag hoe de
aanbevelingen van Van Montfrans voor de toerusting en werkwijze van het openbaar
ministerie zouden moeten worden geïmplementeerd.Op basis van de tussenrapportage in maart 1995 heeft het College opdracht
gegeven een aantal punten met voorrang nader uit te werken. Het gaat hierbij
om de volgende onderwerpen.Allereerst moet het kernprobleem in de afdoeningssfeer aangepakt worden:
de lange doorlooptijd van strafzaken tegen minderjarigen. De huidige parketten
geven zowel naar procedures als naar behandelende functionarissen een divers
beeld te zien. In de loop van 1995 wordt een standaard procesafdoening voor
minderjarigen ontwikkeld die in begin 1996 zal worden ingevoerd. De te ontwikkelen
standaard procesafdoening beoogt door het hanteren van een «filter»
en het aangeven van concrete procedures en maatregelen de doorlooptijd van
kinderzaken terug te brengen. Concreet wordt beoogd in 1996 in driekwart van
de kinderzaken een doorlooptijd van minder dan 6 maanden te realiseren.Vroegtijdig en snel straffen wordt bevorderd door het opleggen van taakstraffen
m.n. door de officier van justitie, het zgn. officiersmodel. Nog in 1995 zal
toepassing van het officiersmodel voor taakstraffen voor jeugdigen in het
gehele land worden gerealiseerd. Daarnaast zullen de consequenties
van een beleid, geformuleerd als: «taakstraf tenzij...» nader
worden uitgewerkt. In dit kader is ook van belang om een landelijk geldig
overzicht te ontwikkelen voor de tegenwaarde van leerstraffen ten opzichte
van uren werkstraf. Het openbaar ministerie zal in ieder geval haar bijdrage
leveren aan het streefdoel om een jaarlijkse groei van taakstraffen van 10%
in deze kabinetsperiode te realiseren.Tenslotte zal een nieuwe landelijke richtlijn voor het politiesepot worden
ingevoerd. Hierin wordt bepaald welke strafbare feiten, gepleegd door minderjarigen,
aanleiding geven tot het opmaken en insturen van een proces-verbaal door de
politie en bij welke strafbare feiten wordt volstaan met een summiere afdoening
door de politie. Daarmee wordt in belangrijke mate de input van het justitiële
apparaat bepaald. In de richtlijn worden procedures, waarbij reeds op het
politiebureau (openbaar ministerie) beslissingen worden genomen, verwerkt.
De doelstelling is de richtlijn in 1996 operationeel te laten zijn. Aan de
implementatie ervan zal bijzondere aandacht worden besteed.Het openbaar ministerie draagt mede verantwoordelijkheid voor de invulling
en uitvoering van veiligheidsparagraaf in het convenant dat met de vier grote
steden is afgesloten. In dat verband vervult het openbaar ministerie ook een
belangrijke rol bij het maken van de nadere afspraken per grote stad op het
terrein van de jeugdcriminaliteit. In dit convenant met de vier grote steden
wordt substantieel aandacht gevraagd voor de preventie van jeugdcriminaliteit.
Ter ondersteuning hiervan wordt met het openbaar ministerie in de vier grote
gemeenten bij voorrang gewerkt aan de uitwerking van de contourennota «OM
en preventie». Dat wil zeggen dat gestreefd wordt naar een betere afstemming
en samenwerking tussen bestuurlijke preventie van (jeugd)criminaliteit en
preventieve om spanningen door justitiële organisaties en de handhaving.
Bindende factor zijn zgn. preventiefunctionarissen, die op de desbetreffende
parketten zijn/worden aangesteld en ingewerkt.Voor de versterking van de jeugdfunctie bij het openbaar ministerie en
de parketten zal, uit de beschikbare middelen voor de reorganisatie van het
openbaar ministerie, jaarlijks 3 miljoen gulden worden besteed. 3.8 TaakstraffenDe afgelopen jaren was uitbreiding van taakstraffen voor zowel jeugdigen
als jong-volwassenen (18–24 jaar) een belangrijke beleidsprioriteit.
Taakstraffen kunnen worden onderverdeeld in leer- en werkstraffen of een combinatie
van beide. WerkstrafDe uitvoering van de werkstraf is bij de uitvoeringsorganisaties, te weten
de Stichting Reclassering Nederland en de Raad voor de Kinderbescherming geconsolideerd.
De toepassing van de werkstraf bij jeugdigen blijft, zij het minder explosief
dan bij de meerderjarigen, stijgen met een percentage van tegen de 10%. In
het kader van de uitvoering van de voorstellen van de commissie-Van Montfrans
wordt gestreefd naar een verdere stijging van het aantal werkstraffen, al
dan niet in combinatie met één of meer leerstraffen. De reclassering
en de raad maken veelal gebruik van gezamenlijke projecten. De toenemende
druk op projectplaatsen als gevolg van de explosieve groei die vooral bij
meerderjarigen te zien was, had ook gevolgen voor de voor de plaatsingsmogelijkheden
voor jeugdigen. Ter vergroting van de capaciteit zijn door de reclassering
inmiddels speciale groepsprojecten opgezet bij het landschapsbeheer en bij
gemeenten, waardoor de plaatsingsproblematiek op dit moment vrijwel is opgelost. LeerstrafDe ontwikkeling van de leerstraffen loopt bij jeugdigen en jong-volwassenen
uiteen. Enig verschil zal er altijd blijven bestaan, omdat 12–15 jarigen
meestal niet in aanmerking komen voor zwaardere leerstraffen en wel voor een
korte leerstraf; jong-volwassenen daarentegen komen niet in aanmerking voor
alleen een korte leerstraf. Voorzover mogelijk wordt gestreefd naar vergelijkbare
strafvormen voor jeugdigen en jongvolwassenen.Bij de experimenten met taakstraffen voor jeugdigen is van
meet af aan naast de ontwikkeling van de werkstraf ook die van de leerstraf
ter hand genomen. Ook bij de leerstraffen streef ik naar een groei van de
thans aangeboden vormen tot landelijke spreiding is bereikt. Daarnaast zullen
zware leerstrafvormen voor jeugdigen worden uitgebreid, daarbij kan aansluiting
worden gezocht bij de ontwikkeling van leerstraffen voor jongvolwassenen.
Er kan reeds gebruik gemaakt worden van de zogenaamde Dagtrainingscentra (DTC)
van het Leger des Heils. In 1995 is begonnen met tijdelijke openstelling voor
jeugdigen van dergelijke centra in 6 arrondissementen. Het streven is in 1995
30 plaatsingen van 16–17 jarigen te realiseren. In de jaren 1996 e.v.
zal afhankelijk van de gebleken behoefte de capaciteit van DTC's ten behoeve
van jeugdigen verder worden uitgebreid. De in paragraaf 3.2 genoemde harde
kern projecten worden ook gebruikt in het kader van taakstraffen.Voor jongvolwassenen kunnen in het kader van de uitvoering
van de voorstellen van Montfrans gebruik worden gemaakt van de reeds ingezette
ontwikkeling van leerstraffen. Inmiddels zijn 8 Dagtrainingscentra operationeel,
7 projecten stelselmatige daderaanpak, uiteenlopende varianten op het gebied
van arbeidstraining en lokaal andere varianten. Prioriteit heeft op dit moment
de stroomlijning van initiatieven en de verdere ontwikkeling van zware leerstraffen.
Eind 1995 worden naar verwachting de intensieve leerstraf (combinatie van
een werkstraf met één of meer leermodulen) en de leerstraf arbeidstraining
in een aantal plaatsen ingevoerd. Op basis van de ervaringen en onderzoek
wordt bezien of het wenselijk is bepaalde leerstrafvormen landelijk in te
voeren. InstroomOnder meer door het heenzendbeleid van het openbaar ministerie en een
zekere terughoudendheid bij de zittende magistratuur macht ten aanzien van
met name leerstraffen, wordt de beschikbare capaciteit van taakstraffen onvoldoende
benut. Er zijn daarom pilots gestart waar, bij heenzending, de verdachte wordt
verwezen naar de reclassering of de raad. Een andere mogelijkheid is dat een
potentieel geschikte kandidaat voor een zware taakstraf vastgehouden wordt
totdat de reclassering en raad betrokkene heeft bezocht.Binnen het openbaar ministerie wordt het beleidsvoornemen onderzocht of
het mogelijk is in plaats van korte onvoorwaardelijke vrijheidsstraffen (<
6 maanden), in principe alleen taakstraffen te vorderen: «taakstraf:
ja,...tenzij». Voorlichting op zowel lokaal als landelijk niveau aan
de zittende magistratuur blijft de komende tijd aandachtspunt. Het onlangs
ingevoerde jeugdstrafrecht geeft de taakstraffen voor jeugdigen een wettelijke
basis. Wellicht kan dit leiden tot vergroting van de toepassing. Onderzocht
zal worden of door op korte termijn in te voeren regelgeving de toepassing
van taakstraffen voor jong-volwassen vergroot kan worden. Nazorg en arbeidstoeleidingTer voorkoming van recidive is het van groot belang dat na de uitvoering
van zware taakstraffen een natraject wordt uitgezet, waarin onder meer aandacht
wordt besteed aan arbeidstoeleiding en/of scholing. In de meeste zware leerstraffen
wordt hieraan ruim aandacht besteed. Van groot belang is verder de overdracht
van jeugdigen aan de reclassering als de begeleiding na een taakstraf na het
bereiken van de leeftijd van circa 17 jaar door moet lopen. In sommige arrondissementen
wordt het DTC als voortraject voor het JWG erkend en kunnen de deelnemers
doorstromen naar een JWG-plek. Verdere uitbreiding van natrajecten na de uitvoering
van zware leerstraffen is van groot belang en zal de komende jaren prioriteit
hebben. Daartoe zullen de uitvoeringsorganisaties in samenwerking met gemeentelijke
overheden en instellingen op het gebied van arbeidstoeleiding e.d. inspanningen
dienen te verrichten. Knelpunt daarbij is de toenemende concurrentie, onder
andere vanuit de JWG, op projectplaatsen voor arbeidstoeleiding. 3.9 Uitbreiding en kwaliteitsverbetering justitiële
jeugdinrichtingenDe justitiële jeugdinrichtingen vormen het onmisbare sluitstuk in
een stelsel van maatregelen gericht op het voorkomen en bestrijden van jeugdcriminaliteit.
In de eerste plaats vormen zij een noodzakelijke voorziening om snel en adequaat
te kunnen reageren in die gevallen waarin sprake is van ernstig en hardnekkig
delinquent gedrag of waarin eerdere en minder zware vormen van justitieel
ingrijpen onvoldoende resultaat boeken. In de tweede plaats bieden zij voor
jongeren een hernieuwde en wellicht laatste kans om zich na verblijf alsnog
een plaats in de maatschappij te verwerven. Stijging van de ernstige jeugdcriminaliteit
en de verlenging van straf- en maatregelduur na invoering van het nieuwe jeugdstrafrecht
leggen een zware druk op de beschikbare capaciteit. Als gevolg van de verharding
van de jeugdcriminaliteit is er sprake van een toename van het aantal voorlopige
hechtenissen, opgelegde straffen en strafrechtelijke behandelmaatregelen.
Vooral het aantal strafrechtelijke behandelmaatregelen neemt de laatste jaren
sterk toe. Het aantal jeugdigen die op grond van deze maatregel in een justitiële
behandelinrichting verblijft op de totale populatie is tussen 1991 en 1994
verdubbeld van 10 naar 20%. De toenemende zwaarte van de problematiek in relatie
tot de doelstelling van reïntegratie stelt steeds hogere eisen aan de
inrichtingen op het punt van de uitvoering van de tenuitvoerlegging van straffen
en maatregelen. CapaciteitIn aanvulling op de uitbreidingen in het kader van CAP'96 is voorzien
in verdere uitbreiding van het aantal plaatsen in justitiële jeugdinrichtingen
vanaf 1996 met 170 plaatsen. Na realisering van de geplande uitbreidingen
is er sprake van een totaal aantal plaatsen van 1375 ten opzichte van 677
plaatsen in 1989. De helft van de uitbreidingen is reeds geëffectueerd.
Van de 170 plaatsen zullen er om en nabij 90 ten goede komen aan de opvangsector
en 80 aan de behandelsector. Mede vanwege de wenselijkheid om de uitbreidingen
snel te effectueren zullen deze zoveel mogelijk gerealiseerd worden in bestaande
inrichtingen. De uitbreidingsplaatsen in de behandelinrichtingen zullen voornamelijk
van gesloten aard zijn. Daarnaast zal een aantal plaatsen in zowel de opvang-
als de behandelsector worden ingericht en benut als doorstroom- en terugkeerplaatsen
in het kader van de laatste fase van verblijf. KwaliteitOp basis van een door een projectgroep van departementsambtenaren en inrichtingsdirecteuren
opgesteld rapport «Kwaliteitszorg» is een plan van aanpak voorbereid
met als doel de justitiële jeugdinrichtingen de komende jaren een kwaliteitsimpuls
te geven. Met de uitvoering van het plan van aanpak zullen enkele jaren gemoeid
zijn. De kwaliteitsimpuls heeft betrekking op drie hoofdonderdelen: de inrichting
van de sector justitiële jeugdinrichtingen en de benutting van de capaciteit,
kwaliteitsverbetering van de uitvoering en instandhouding van de kwaliteit
(kwaliteitsborging).Centraal bij het eerste hoofdonderdeel staat de vormgeving van een centraal
plaatsings- en selectiesysteem dat zal moeten gaan functioneren als een faciliterend
instrument om jeugdigen in de meest geëigende inrichting te kunnen plaatsen.
Om zijn werk goed te kunnen doen moet de centrale selectiefunctionaris van
de plaatsende instanties voldoende en afdoende informatie krijgen over de
aangemelde jeugdigen, en moet hij kunnen beschikken over een goed inzicht
in de aard van het aanbod van de afzonderlijke inrichtingen. Het werk van
de centrale selectiefunctionaris levert bovendien beleidsinformatie op, waardoor
verschuivingen in de problematiek van jeugdigen tijdig en flexibel kunnen
worden vertaald in een daarbij behorend aanbod.Daarnaast zal op diverse fronten worden gewerkt aan kwaliteitsverbetering
van de tenuitvoerlegging van opvang en behandeling. Zo zal het behandelproces
en de planning en organisatie daarvan in een pilot worden gesystematiseerd.
Ook het dagprogramma zal zodanig moeten zijn ingericht dat jeugdigen zo veel
mogelijk dát krijgen aangereikt wat hun kans op inpassing in de maatschappij
ten goede komt. In dat verband zijn de aanbevelingen van belang die de commissie
«Onderwijs in justitiële jeugdinrichtingen» onlangs heeft
gedaan aan de ministeries van Justitie en van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
over de plaats en de functie van onderwijs in justitiële jeugdinrichtingen.
Binnenkort zullen beide betrokken ministeries hierop een standpunt innemen.
Aangezien de gedane voorstellen van groot belang zijn voor de invulling van
het dagprogramma binnen de inrichtingen en daarmee voor de kwaliteit van de
uitvoering, zal dit standpunt gevolgen hebben voor het implementatietraject
van het project kwaliteitszorg.Voorts zal, aanvullend op het werk van de onafhankelijke inspectie jeugdhulpverlening
en jeugdbescherming en op het departementale toezicht, vorm gegeven worden
aan een systeem van interinstitutionele toetsing van de geleverde kwaliteit
door de inrichtingen zélf.Gewerkt wordt aan een systeem van genormeerde budgettering voor de (rijks-
en particuliere) inrichtingen op basis van geleverde zorgprogramma's.Tenslotte zal met het oog op de speciaal preventieve functie van de onderhavige
inrichtingen intensieve aandacht worden besteed aan de verslavingsproblematiek
in inrichtingen. Daartoe zal door een onlangs ingestelde projectgroep bestaande
uit vertegenwoordigers van inrichtingen, de verslavingszorg en de dienst Justitiële
Inrichtingen een beleidskader verslavingsbeleid worden ontwikkeld dat richting
moet geven aan in de loop van 1996 door de inrichtingen te treffen maatregelen
terzake. JeugdwerkinrichtingenVoor jeugdigen van 18 tot 23 jaar is begin 1994 het experiment jeugdwerkinrichtingen
van start gegaan. Het experiment is bedoeld voor jongeren die, mede door het
gemis van toereikende opvoeding, vorming en opleiding tot ernstig crimineel
gedrag zijn vervallen. Eventueel kunnen ook jongeren van 16 en 17 jaar deelnemen
indien zij zijn berecht op grond van het volwassenenstrafrecht.
Een voorwaarde voor deelname is dat de deelnemer zich bereid verklaart aan
het gehele reïntegratietraject deel te nemen. Contra-indicaties zijn:
het hebben van een ernstige verslavingsproblematiek of psychiatrisch ziektebeeld,
dan wel het bestaan van maatschappelijke weerstand tegen deelname, door de
aard van het delict opgeroepen. Doelstelling van het experiment is het bevorderen
van de maatschappelijke integratie door middel van arbeidsgewenning en arbeidstoeleiding.
Daarbij wordt aandacht besteed aan het bijbrengen van zelfdiscipline en sociale
vaardigheden, het zelfstandig kunnen wonen en het opbouwen en onderhouden
van sociale relaties. Het traject duurt in totaal 15 maanden waarvan het intramurale
deel tenminste 9 maanden en maximaal een jaar duurt. Dit trajectonderdeel
komt in de plaats van een gevangenisstraf van minimaal 6 maanden en maximaal
2 jaar. In deze zogeheten onderbouwfase, ligt de nadruk op (arbeids)disciplinering
en arbeidsgewenning in bos- en heideprojecten. In Veenhuizen zijn hiervoor
20 plaatsen beschikbaar (De Rolpaal). Hierna volgt een bovenbouwfase waarin
wordt gewerkt aan arbeidstoeleiding, in de vorm van een scholingstraject met
perspectief op arbeid dan wel door middel van arbeidsinpassing door werkervaringsplaatsing
en bemiddeling naar een reguliere baan. In de weekeinden verblijven de deelnemers
thuis. Er zijn drie bovenbouwlokaties: Almelo, Hoorn en Rotterdam, met in
totaal 20 plaatsen. De laatste – nazorg – fase wordt extramuraal
uitgevoerd. De deelnemer woont zelfstandig en wordt intensief begeleid bij
het wonen, werken of volgen van een opleiding.Het experiment duurt drie jaar en zal na afloop, begin 1997 worden geëvalueerd.
Het WODC doet onderzoek ter voorbereiding van deze evaluatie. Op grond hiervan
zal ik beslissen over opheffen, instandhouden of uitbreiden van deze aanpak. 4. FINANCIËNDe uitvoering van het in de vorige hoofdstukken gepresenteerde activiteitenprogramma
brengt aanzienlijke uitgaven met zich mee. Deze uitgaven worden gedekt uit
de extra middelen die aan de Justitiebegroting zijn toegevoegd voor 1996 en
volgende jaren.Deze gelden zijn ter uitvoering van de prioriteiten uit het Regeerakkoord
ten behoeve van «rechtshandhaving» (cluster II) en «jeugdzorg»
(cluster IV).Voorts is bij de begrotingsvoorbereiding 1996 door de Regering besloten
om extra middelen in te zetten voor de uitbreiding van de celcapaciteit (CAP
'98). Hiervan maakt de uitbreiding van de capaciteit in de jeugdinrichtingen
integraal onderdeel uit. Financieel overzicht Bronnen: (bedragen in miljoenen guldens)  1996199719981999RA-cluster II3,03,03,03,0 RA-cluster IV6,015,020,025,0Budget CAP '9814,021,430,032,5 Totaal23,039,453,060,5Bestemmingen: (bedragen in miljoenen guldens)1 1996199719981999– 19 jeugd-officieren3,03,03,03,0– jeugdrecl./straftaken/taakstraffen6,015,020,025,0– 90 opvang- en 80 behandelplaatsen14,021,430,032,5*Totaal23,039,453,060,5* Daarnaast komen de volgende bedragen t.b.v. investeringen en onderhoud
op de VROM/RGD-begroting ter beschikking:  1996199719981999 27,021,414,00,71 Deze cijfers dienen aan de hand van de projecten nader te
worden verdeeld.XNoot1I.v.m. het alsnog afdrukken van hoofdstuk 4.XNoot1Self-report studies zijn onderzoeken waarbij aan een a-selectie steekproef
van jeugdigen wordt gevraagd anoniem aan te geven of zij in het afgelopen
(school)jaar strafbare feiten hebben gepleegd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24485-1-h1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl