Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2010; Brief minister met de Voortgangsrapportage Lastendruk OCW
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST139105
 2009-2010
 
 32 123 VIII
 Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2010
 
 
 
 
 Nr. 
 102
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 11 december 2009
 
 Hierbij bied ik u de Voortgangsrapportage Lastendruk OCW aan. Tijdens
het wetgevingsoverleg eind 2008 over de begroting 2009 van OCW heb ik toegezegd
de Tweede Kamer in het najaar van 2009 een voortgangsrapportage over het verminderen
van de lastendruk te sturen (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700
VIII, nr. 136). Met deze voortgangsrapportage kom ik mijn belofte na.
 
 De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
 R. H. A. Plasterk 
 
 Voortgangsrapportage Lastendruk OCW
 1. Inleiding
 Eind 2008 heb ik tijdens het wetgevingsoverleg over de begroting 2009
van OCW toegezegd dat ik de Tweede Kamer in het najaar van 2009 een voortgangsrapportage
over het verminderen van de lastendruk zou sturen (Tweede Kamer, vergaderjaar
2008–2009, 31 700 VIII, nr. 136). Met deze voortgangsrapportage
kom ik mijn belofte na. U kunt in 2010 en 2011 opnieuw een voortgangsrapportage
van mij verwachten.
 Conclusie
 De conclusie uit deze rapportage is dat OCW behoorlijk op streek is met
de vermindering van de administratieve lasten. Tegelijkertijd blijft alertheid
van alle partijen geboden om de gestelde doelen in het vizier te houden. Zo
heeft OCW in de vorige kabinetsperiode vooral gezorgd voor lastenreducties
door «het kappen van dor hout». De ambities van OCW voor deze
kabinetsperiode zijn hoog: we willen de administratieve lasten in deze kabinetsperiode
met een kwart terugdringen, terwijl veel quick wins
al zijn gerealiseerd en we – voor een belangrijk deel politiek ingegeven –
nog steeds veel informatie opvragen van instellingen, burgers en bedrijven.
Verdere reducties zijn daardoor steeds lastiger te vinden.
 Daarnaast besef ik dat we er met het aanpakken van alleen administratieve
lasten vanuit wet- en regelgeving van OCW niet zijn. Instellingen ervaren
ook lasten van andere overheidsorganisaties. Tegelijkertijd vormen interne
richtlijnen van instellingen soms ook een bron van irritatie voor docenten.
We moeten er voor blijven waken dat het schrappen van lasten (door bv. OCW)
niet gelijktijdig gepaard gaat met nieuwe verplichtingen, waardoor er in de
ervaring van de professionals op de werkvloer niets merkbaars verandert. Samen
met de sectorraden voor het onderwijs, besturen van scholen/instellingen en
docenten pakken we dan ook de meest irritante regels voor professionals in
het onderwijs aan.
 Gegeven deze context is de reductie van de lasten in deze kabinetsperiode
zoals opgenomen in deze rapportage, goed te noemen, maar tegelijkertijd nog
wel met grote onzekerheden omgeven. Er zijn weliswaar nog beleidsvoornemens
die mogelijk tot extra reducties kunnen leiden, maar er zijn ook dossiers
die vermoedelijk tot lastenverzwaringen zullen leiden. Continue waakzaamheid
is dus geboden om – bij het ontwikkelen van nieuw beleid en nieuwe regelgeving –
de informatieverplichtingen voor instellingen aan het ministerie en de Kamer
zo minimaal mogelijk te houden.
 Leeswijzer
 In paragraaf 2 vindt u een uitgebreid overzicht van de voortgang
van de lastenvermindering voor OCW-instellingen (conform toezegging vorig
jaar). In paragraaf 3 wordt ingegaan op de aanpak van ervaren irritaties
op de werkvloer in het onderwijs. Daarna wordt ingegaan op de bijdrage die
OCW levert aan de kabinetsbrede programma’s om de administratieve lasten
voor bedrijven en burgers met 25% terug te dringen (paragraaf 4).
Het aandeel van OCW in de door het Rijk veroorzaakte administratieve lasten
voor burgers en bedrijven is bescheiden. Aan het eind van de rapportage ga
ik in paragraaf 5 in op de wijze waarop OCW aandacht besteedt aan regeldruk
in het beleidsproces. 
 2. Terugdringen van administratieve lasten voor OCW-instellingen
 Wet- en regelgeving hebben als doel het borgen van publieke belangen.
Veel activiteiten zijn zonder regulering ook niet mogelijk. Maar teveel regels,
te complexe regels en/of een te rigide uitvoering van regels gaan ten koste
van de ruimte om te ondernemen en om goed onderwijs te verzorgen. Het gaat
dus om kwaliteit en proportionaliteit, om het vinden van balans: regelen waar
het moet, vrijlaten waar het kan. Bij het maken van beleidsafwegingen zijn
de administratieve lasten één van de overwegingen. De administratieve
lastenafweging moet altijd in samenhang worden bezien met elementen als beleidsmatige
wenselijkheid en budgettaire inpasbaarheid. Deze verschillende belangen worden
continu gewogen: binnen OCW, maar ook binnen uw Kamer. Met recht en reden
wordt regelmatig politiek afgesproken dat een onderwerp heel precies moet
worden geregeld en heel precies moet worden gemonitord. Deze keuze heeft vaak
wel als gevolg dat we meer informatie uitvragen bij onze instellingen in het
veld.
 
 OCW is in 2004 begonnen met het verminderen van de lasten voor OCW-instellingen (Tweede Kamer, vergaderjaar 2004–2005, 29 546,
nrs. 1 en 3). Het resultaat van deze inspanningen was dat de druk van
administratieve lasten in de vorige kabinetsperiode met netto 23% is
verminderd (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 VIII,
nr. 136). Het is mijn ambitie om, samen met de beide staatssecretarissen,
in deze kabinetsperiode de regeldruk voor OCW-instellingen met een kwart te
reduceren. In deze rapportage presenteren we u een concreet en realistisch
reductieprogramma op basis van een nulmeting en een inventarisatie van maatregelen.
Hieronder wordt ingegaan op de nulmeting die vooraf is gegaan aan het programma.
Daarna volgen kort de resultaten die zijn geboekt en een planning voor de
jaren 2010 en 2011.
 Vertrekpunt (nulmeting van de lasten)
 Om de regeldruk voor OCW-instellingen goed te kunnen meten, gebruikt OCW
de aangepaste definitie van administratieve lasten. Deze definitie is in 2007
door het kabinet aangepast en houdt rekening met het doel echt merkbare maatregelen
te kunnen presenteren (en vooral niet papieren of boekhoudkundige vereenvoudigingen).
 
 OCW heeft – gelet op bovenstaande – via een nulmeting nauwkeurig
in kaart gebracht welke regels van OCW tot welke administratieve lasten leiden.
Eerst is nagegaan welke informatieverplichtingen voor instellingen voortvloeien
uit de wet- en regelgeving van het departement. Vervolgens is een representatieve
steekproef van instellingen geïnterviewd om te bekijken welke handelingen
zij moeten verrichten om aan de informatieverplichtingen te voldoen en hoeveel
tijd deze handelingen vergen. Begin 2009 is de nulmeting door OCW afgerond.
De uitkomst is dat OCW-instellingen aan het begin van deze kabinetsperiode
(peildatum 1 maart 2007) te maken hadden met administratieve lasten van
ruim 130 miljoen euro. Onderstaande box geeft een overzicht van de informatieverplichtingen
aan OCW met de hoogste administratieve lasten.
 
 
 Box 2.1. Informatieverplichtingen met hoge administratieve
lasten
 
 De totale administratieve lasten voor OCW-instellingen bedroegen aan het
begin van deze kabinetsperiode ruim € 130 mln. Hieronder een aantal
belangrijke posten.
 • Verantwoording
 Bij verantwoording moet worden gedacht aan kosten en tijd gemoeid met
het opstellen van het jaarverslag en de jaarrekening, aparte verantwoording
voor onderwijsinstellingen, en accountantskosten. In 2007 bedroegen de lasten
voor alle OCW-instellingen in totaal circa € 30 mln.
 
 • Accreditatie
 Met de accreditatie van bestaande en nieuwe opleidingen was in 2007 in
het hoger beroepsonderwijs en het wetenschappelijk onderwijs zo’n € 17
mln aan lasten gemoeid.
 • Verstrekken van informatie i.v.m. bekostiging
 Onderwijsinstellingen in alle sectoren verstrekken informatie aan CFI
en IB-groep in verband met de bekostiging. Voorbeelden zijn het verstrekken
van het persoonsgeboden nummer, van inschrijvingsgegevens met behulp van de
onderwijskaart en van informatie voor de Centrale Registratie Instellingen
Hoger Onderwijs (CRIHO). De lasten bedroegen in 2007 zo’n € 10
mln.
 • Leerplicht
 De Leerplichtwet 1969 regelt de wettelijke verplichting tot het volgen
van onderwijs. Voor de sectoren PO, VO en BVE betekent dit onder meer het
melden van inschrijving en uitschrijving van leerlingen en het melden van
absentie bij de leerplichtambtenaar (circa € 15 mln aan lasten in
2007).
 • Toezicht
 De Wet op het onderwijstoezicht regelt het toezicht op het onderwijs door
de Inspectie voor het onderwijs. De lasten voor instellingen (in 2007 circa € 10
mln) betreffen onder meer het voorbereiden en begeleiden van jaarlijks en
incidenteel onderzoek door de inspectie.
 
 Bron: KPMG, Nulmeting Administratieve Lasten OCW-instellingen
2007, Den Haag, 2009.
 
 Naast een vertrekpunt is de meting ook een concreet handvat om gericht
op zoek te gaan naar mogelijkheden om de administratieve lasten te verminderen.
Internationale organisaties als OESO en Wereldbank, maar ook Actal als externe
waakhond van het kabinet, adviseren eigenlijk standaard om een nulmeting uit
te voeren.
 Ingevoerde maatregelen (realisatie tot en met 2009)
 Vermindering van administratieve lasten kan op verschillende manieren.
Een paar voorbeelden:
 • Door informatieverplichtingen uit wet- of regelgeving te schrappen;
 • Door processen intelligenter in te richten, kan tijd worden bespaard
(bv. digitale aanlevering aan OCW in plaats van op papier);
 • De frequentie van rapportages kan worden teruggebracht (bv. niet
meer eenmaal per kwartaal maar jaarlijks);
 • Terugdringen van het aantal instellingen dat wordt bevraagd (bv.
bij enquêtering of uitvoeren van toezicht).
 
 Bij de uitwerking van de voorstellen is naar bovenstaande manieren gekeken.
Daarbij speelden de regels die naar de mening van het veld de meeste lasten
opleverden (onderzocht in de hierboven aangehaalde nulmeting) een belangrijke
rol. OCW heeft zo in de jaren 2007, 2008 en 2009 de administratieve lasten
met per saldo 10% teruggedrongen. Onderstaande box geeft een overzicht
van enkele maatregelen die in deze jaren zijn ingevoerd. Wel is het zo dat
het Actieplan Leerkracht, de invoering van gratis schoolboeken en de Innovatieregeling
cultuuruitingen tot een (kleine) toename van de administratieve lasten hebben
geleid. 
 
 
 Box 2.2. Realisaties tot en met 2009
 
 
 
 «Verschil maken»
 
 Deze maatregel uit 2007 heeft betrekking op een wijziging in de cultuurnotasystematiek.
Een deel van de instellingen kan voortaan subsidie aanvragen via fondsen.
Hierdoor hoeven kleine instellingen niet dezelfde (zware) procedure te doorlopen
als grote instellingen. Ook is een aantal instellingen met langlopend subsidieperspectief
aangewezen, waardoor ze niet meer eens per vier jaar een volledige aanvraag
hoeven in te dienen.
 
 
 Accreditatie Hoger onderwijs: omkering toets nieuwe
opleiding en macro-doelmatigheidstoets
 
 Voorheen voerde de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO) eerst
de toets nieuwe opleiding uit, waarna de minister o.b.v. macro-doelmatigheidstoets
een besluit nam. Uit de praktijk bleek echter dat aanvragen niet zozeer o.g.v.
kwaliteit (1e toets) werden afgewezen maar o.g.v. macrodoelmatigheid (2e toets).
Op 1 maart 2009 is bij KB de volgorde van de toetsen omgedraaid onder
handhaving van besluitvorming o.b.v. macro-doelmatigheidstoets. Nu is eerder
in de procedure duidelijk of een aanvraag succesvol is of niet. Aanvragen
die worden afgewezen kennen nu een kortere doorlooptijd en zijn minder arbeidsintensief.
 
 
 Deregulering en administratieve lasten (DAL)
 
 Met DAL zijn in 2008 informatieverplichtingen in het domein van beroepsonderwijs
en volwasseneneducatie (BVE) vervallen. Allereerst de verplichting om bij
de licentie voor nieuwe opleidingen de registratieprocedure bij het Centraal
Register Beroepsopleidingen (CREBO) te doorlopen. Tevens is de verplichting
vervallen om het Onderwijs- en Examenreglement (OER) jaarlijks te vernieuwen,
aan te passen en aan de Inspectie beschikbaar te stellen.
 
 
 Mediawet 2008
 
 In 2008 is de nieuwe Mediawet van kracht geworden. Deze wet heeft de administratieve
lasten verminderd doordat de halfjaarlijkse rapportage over programmavoorschriften
en de rapportage over neventaken zijn geschrapt.
 
 
 Vereenvoudiging procedure verzuimmelding
 
 Tot voor kort werden er geen nadere voorschriften gesteld aan het melden
van verzuim door instellingen in de PO-, VO- en BVE-sector. Gevolg was dat
iedere gemeente andere eisen stelde aan meldprocedure en inhoud. Met ingang
van 2009 is de meldprocedure geüniformeerd. Dit leidt tot een substantiële
afname van de tijdsbesteding van instellingen om absentie te melden. Daarnaast
vervalt in 2010 de verplichting om leerlingen aan en af te melden. Specifiek
voor het BVE-domein is dat de melding van voortijdig schoolverlaten aan de
regionale meld- en coördinatiefunctie (RMC) ook minder tijd kost.
 Voorgenomen maatregelen (planning voor 2010 en 2011)
 Naast de maatregelen die al zijn genomen, liggen er nog verschillende
voorstellen voor het verder verminderen van de administratieve lasten. Een
aantal daarvan is al bekend bij de Tweede Kamer, anderen worden op dit moment
voorbereid. Een deel van de voorstellen die in voorbereiding zijn, is al wel
zo concreet dat we een indicatie van het mogelijke effect op de administratieve
lasten kunnen geven. Een aantal beleidsvoornemens leidt overigens tot een
toename van de administratieve lasten, zoals het voorstel voor het registeren
van incidenten en het voorstel ter versterking van de positie van de leraar.
Per saldo leiden de nu concreet uitgewerkte beleidsvoornemens voor 2010 en
2011 tot een reductie van circa 12%. Samen met de reeds ingevoerde
maatregelen ligt er dus een concreet pakket van zo’n 22% reductie
van administratieve lasten aan het einde van deze kabinetsperiode. De hierna
volgende box geeft een overzicht van voorziene maatregelen voor de jaren 2010
en 2011. 
 
 
 Box 2.3. Voorgenomen maatregelen voor 2010 en
2011
 
 
 
 Digitalisering van formulieren
 
 Digitalisering is een sterke wens vanuit het onderwijsveld. Veel aanvraagformulieren
voor specifieke bekostigingsregelingen zijn bezien op de mogelijkheid om de
informatiestroom te digitaliseren. Vanaf 2009 worden stapsgewijs formulieren
voor PO, VO en BVE gedigitaliseerd waardoor onderwijsinstellingen
minder tijd kwijt zullen zijn aan aanvragen en verantwoording dan in de papieren
vorm.
 
 
 Opleidingsdomeinen
 
 Vanaf 2010 hoeven BVE-instellingen bij een overstap van een leerling
binnen het opleidingsdomein niet meer een geheel nieuwe inschrijving met een
geheel nieuwe onderwijsovereenkomst op te stellen. Er kan bij de start van
de opleiding worden volstaan met één handtekening van de deelnemer
of de ouder/voogd onder de onderwijsovereenkomst. Bepaalde informatie over
de deelnemer hoeft niet meer aan het Basisregister Onderwijs (BRON) te worden
verstrekt. Dit betekent bij ongeveer 60 000 overstappen minder lasten
voor instellingen, leerlingen en hun ouders.
 
 
 Wet op het onderwijstoezicht (WOT)
 
 Dit wetsvoorstel, in oktober jl. aan uw Kamer aangeboden, beoogt de introductie
van risicogericht en proportioneel toezicht. Dit zal vanaf 2010 leiden
tot een substantiële vermindering van de toezichtlasten voor onderwijsinstellingen
in het primair en voortgezet onderwijs. De vermindering doet zich in het bijzonder
voor bij scholen die zich aan regels houden en goed presteren.
 
 
 Vereenvoudiging accreditatie hoger onderwijs
 
 Het voorstel voor invoering van het beperkte regime van accreditatie in
2010, in november jl. aan uw Kamer aangeboden, vereenvoudigt het accreditatiestelsel
voor universiteiten en hbo’s. Instellingen moeten nu uitgebreid rapporteren
aan externe instanties om in aanmerking te komen voor de accreditatie van
nieuwe en bestaande opleidingen. Voorstel is bepaalde elementen van de kwaliteitszorg
vrijwillig op instellingsniveau te laten beoordelen door de NVAO. Indien voldoende,
krijgt de instelling toegang tot het zgn. lichte regime voor opleidingsaccreditatie
en toets nieuwe opleiding, met meer aandacht voor vakinhoudelijke zaken en
minder voor zaken als personeelsbeleid en studiebegeleiding. Voor de beperkte
opleidingsaccreditatie wordt getoetst aan minder criteria dan in de huidige
situatie (3 i.p.v. 6) en is de toetsingsprocedure minder belastend.
 
 
 Versterking Besturing
 
 Per 2010 wordt wetgeving voor HBO en WO vereenvoudigd en aangescherpt.
De verzendplicht voor de begroting en van de jaarlijkse inschrijving van ouderejaarsstudenten
vervalt. Bovendien wordt de frequentie om het instellingsplan op te stellen
en aan te passen teruggebracht van tweejaarlijks naar vierjaarlijks.
 
 
 Afschaffing Onderwijskaart
 
 Ouders of leerlingen dienen jaarlijks de onderwijskaart in te leveren
bij de MBO-school. Daarmee wordt de lesgeldverplichting vastgesteld. Sinds
de invoering van BRON-BVE is deze administratieve procedure niet meer noodzakelijk,
omdat de lesgeldverplichting ook kan worden afgeleid uit de gegevens in BRON-BVE.
Afschaffing van de onderwijskaart is dan ook in voorbereiding voor 2011.
 
 
 Invoering BRON-HO en modernisering CRIHO
 
 In 2011 zal naar verwachting het Basisregister Onderwijs voor het hoger
onderwijs (BRON-HO) worden ingevoerd samen met de modernisering van het Centraal
register inschrijvingen hoger onderwijs (CRIHO). Hiermee zal gegevensverstrekking
door instellingen (en (aanstaande) studenten) vanwege de wettelijk verplichte
aanmelding en inschrijving, verder vereenvoudigd worden, o.a. door meer gebruik
te maken van gegevens waarover de overheid al beschikt (eenmalige aanlevering).
 
 
 Invoering Onderwijsnummer
 
 Met de invoering van het onderwijsnummer in het primair onderwijs in 2010
kan de aparte aanvraag voor verschillende bekostigingsregelingen geheel vervallen
voor onder meer bijzondere bekostiging en leerlinggebonden financiering («rugzakje»).
Hiermee vervallen circa 16 000 aanvragen per jaar.
 
 
 Specifieke regelingen voor primair onderwijs
 
 Binnen de regelingen die samenhangen met vervanging van afwezig onderwijspersoneel
worden vereenvoudigingen aangebracht. Schoolbesturen zijn veel tijd kwijt
aan verrekening met OCW van de algemene bekostiging voor verschillende sociale-zekerheidsuitkeringen
uit de lumpsum en die vanuit het UWV. Onderzocht wordt of kan worden afgezien
van declaratie van vervanging van personeel dat kortdurend ziek is. Een andere
optie is om de specifieke ziektebekostigingsregeling voor het primair onderwijs
in de lumpsum onder te brengen. Deze laatste optie vergt wel wetswijziging.
 De regeling voor scholing van overblijfmedewerkers loopt in 2010 af. De
regeling kent een beperkt budget met een relatief grote uitvoeringslast voor
scholen. De regeling wordt in de huidige vorm niet verlengd. De administratieve
lasten verminderen daardoor.
 Zonnestralen en donderwolken
 Door de inspanningen van het vorige kabinet en het programma dat er nu
ligt, wordt het steeds lastiger om nog effectieve maatregelen te vinden. Daarbij
vind ik het ook belangrijk om te stellen dat streefpercentages belangrijk
zijn om ambitie uit te stralen, maar dat ik er niet alleen blind op wil sturen.
Steeds vaker wordt ook de politieke weging nadrukkelijk van belang. Verder
is het zo dat ambities om regeldruk te verminderen, strijdig kunnen zijn met
de informatiebehoefte van bewindslieden en uw Kamer. Het is goed om ons dat
te blijven realiseren.
 
 Blijft overeind dat u erop mag vertrouwen dat OCW in de komende periode
actief op zoek blijft gaan naar additionele maatregelen om de doelstelling
van een kwart minder administratieve lasten daadwerkelijk te realiseren. 3%
extra aan lastenvermindering lijkt in dat opzicht weinig, maar omdat het een
saldo is van verminderingen én stijgingen, betekent het ook dat we
niet alleen de focus moeten hebben op waar het een tandje minder kan (zonnestralen),
maar dat we ook potentiële lastenstijgingen moeten zien te temperen (donderwolken).
 
 Diverse ontwikkelingen binnen OCW leiden in de nabije toekomst waarschijnlijk
tot lastenvermindering. De invoering van het rijksbrede, lastenarme subsidiekader
moet bijvoorbeeld zorgen voor positieve effecten voor instellingen. Daarnaast
wil ik bezien of we het instellingen makkelijker kunnen maken door te schrappen
in de verantwoordingslast, bijvoorbeeld door het opnemen van aanvraagsubsidies
in de lumpsum. Ik kom daar in de volgende voortgangsrapportage op terug.
 
 Aan de andere kant voorzie ik ook een aantal ontwikkelingen die tot een
lastenstijging kunnen leiden in de komende jaren. Ik denk dan bijvoorbeeld
aan de maatregelen uit de kabinetsreactie op het rapport van de commissie
Don over onderwijsvermogens, de invoering van Onderwijstijd en de normering
van topinkomens in de (semi)publieke sector. Ook voor deze onderwerpen geldt
dat het op dit moment nog niet mogelijk is om een indicatie te geven van de
omvang van de lastenstijgingen. Vanzelfsprekend kom ik hierop terug in mijn
rapportage van eind 2010.
 Overige relevante ontwikkelingen voor OCW-instellingen
 Initiatieven in de uitvoering
 Administratieve lasten worden niet alleen via aanpassing van wet- en regelgeving
verminderd, maar ook met aanpassingen in de uitvoering. Het programma Servicegericht Uitvoeren 2 binnen OCW bestaat uit een
aantal activiteiten waardoor OCW-instellingen makkelijker gegevens kunnen
uitwisselen met het ministerie. 
 Een daarvan is digitalisering van formulieren (zie box 2.3). Veel aanvragen
voor specifieke bekostigingsregelingen gaan nu met formulieren die instellingen
handmatig op papier moeten invullen en die ook handmatig worden verwerkt.
Het gaat hierbij om tientallen regelingen per sector. Met de invoering van
een «elektronische postkamer» kunnen deze aanvragen elektronisch
worden ingediend. De kans dat gegevens foutief worden ingevoerd wordt hiermee
ook drastisch beperkt. Hierdoor hoeven instellingen weer minder vaak informatie
opnieuw in te sturen.
 De informatiestroom naar instellingen wordt verminderd door beschikkingen
gebundeld op vaste momenten te verzenden en digitaal beschikbaar te stellen.
Centraal beschikbare informatie wordt in overleg met het veld via websites
ontsloten voor het veld.
 Daarnaast wordt de afhandeling van jaarrekeningen van onderwijsinstellingen
sinds 2008 meer gebaseerd op het principe van «single audit» en «single
information». Hierbij vindt de verantwoording aan verschillende ministeries
niet meer apart plaats maar in één keer via de jaarrekening
van de instelling die aan CFI wordt verzonden. Hierdoor zijn onderwijsinstellingen
minder tijd kwijt aan verantwoording. Tevens zijn vanaf het boekjaar 2008
de Richtlijnen voor het jaarverslag geharmoniseerd voor alle sectoren (RJ
660). Hierbij zijn de specifieke verantwoordingseisen van OCW ingewisseld
door de reguliere eisen voor jaarrekeningen uit het burgerlijk wetboek. 
 Initiatieven van andere ministeries
 Instellingen hebben niet alleen met wet- en regelgeving van OCW te maken.
Ook wet- en regelgeving van andere ministeries en medeoverheden zijn van invloed
op OCW-instellingen. Zo heb ik u onlangs bericht over de wijze waarop verschillende
departementen in samenspraak met de sector de lasten voor de podiumkunsten
aanpakken (Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 482 en 29 515,
nr. 49). Andere voorbeelden zijn:
 • Sinds eind 2008 hoeft een werkgever de werknemer pas na 42 weken
ziek te melden bij het UWV. Dat was na 13 weken. Daarnaast is de wettelijke
melding dat de werknemer beter is (herstelmelding) vervallen.
 • Per 1 januari 2009 is de zogenaamde eerstedagmelding, de wettelijke
verplichting van alle werkgevers om te melden dat er een nieuwe werknemer
begint, afgeschaft.
 • Vanaf 2010 worden «kleine banen» van jongeren
vrijgesteld van premieheffing voor de werknemersverzekeringen en van de inkomensafhankelijke
bijdrage voor de Zorgverzekeringswet. Van een «kleine baan» is
sprake als de werknemer jonger is dan 23 jaar en het loon lager is dan een
voor die leeftijd geldende loongrens. Aangezien de vereenvoudiging ook van
toepassing is op stages die voldoen aan het begrip «kleine baan»
worden deze stages aantrekkelijker en ca. 15% goedkoper.
 • De behandeling van vergoedingen en verstrekkingen in de loonbelasting
wordt vereenvoudigd. Momenteel bestaan er circa 30 verschillende regels voor
vergoedingen en verstrekkingen aan de werknemer. Dit systeem wordt 1 januari
2011 vervangen door een forfaitaire regeling op werkgeversniveau.
 • De diverse loonbegrippen voor de loonbelasting, premies werknemersverzekeringen
en de inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekeringswet worden geharmoniseerd.
Hiermee moet ook de loonadministratie voor instellingen makkelijker worden.
Deze regeling gaat uiterlijk 1 januari 2012 in.
 • De gewijzigde Arbo-wet die beter op de praktijk is toegesneden,
onder meer omdat hij meer rekening houdt met bedrijven van 25 werknemers of
minder. De risico-inventarisatie en -evaluatie (RIE) en de bedrijfshulpverlening
(BHV) zijn hierdoor vereenvoudigd, terwijl de zogenoemde Pemba-boete is afgeschaft.
 Conclusie
 OCW heeft een concreet pakket aan maatregelen om de administratieve lasten
terug te dringen. Een deel van deze maatregelen is al gerealiseerd, een groot
deel zit in de planning en op een aantal terreinen zijn de exacte consequenties
nog niet bekend. Ook ben ik me bewust van het feit dat op sommige dossiers
de administratieve lasten voor instellingen wellicht toe zullen nemen.
 
 In de volgende voortgangsrapportage van eind 2010 informeer ik u weer
over de voortgang. Vanzelfsprekend zijn de nu nog niet bekende effecten op
dat moment wel bekend. Daarnaast mag uw Kamer van mij verwachten dat ik bij
de concrete vormgeving van beleid uitga van het principe zo «lastenarm»
mogelijk.
 3. Merkbare vermindering van lasten voor OCW-professionals
 Inleiding
 Naast de doelstelling van OCW om de administratieve lasten voor instellingen
terug te dringen, wil OCW ook nadrukkelijk positieve effecten bereiken voor
de professionals in de sector. De docent moet zijn expertise en energie kunnen
richten op de leerlingen, deelnemers en studenten en zich in zijn werk zo
weinig mogelijk belemmerd weten door regelgeving van OCW en richtlijnen vanuit
de eigen organisatie.
 
 Ik vind het belangrijk om de aanpak van irritante regels in een helder
perspectief te zetten. Bij het meten van beleving en het aanpakken van irritaties
is het goed om te beseffen dat het voor een deel gaat om persoonlijke oordeelsvorming.
Professionals in het onderwijs hebben te maken met administratieve handelingen
die door het ministerie worden gevraagd, die door de instelling zelf worden
voorgeschreven en «stakeholders» die eisen stellen aan de dienstverlening
en beroepsuitoefening. Daarnaast is het zo dat – omwille van politieke,
financiële en juridische motieven – de verantwoordingslast in de
publieke sector hoger is omwille van verantwoording aan politiek en maatschappij.
Het is goed te begrijpen dat docenten bepaalde regels als irritant ervaren,
zeker als zij «de zin» van deze verantwoording niet (kunnen) inzien.
 
 Binnen alle onderwijssectoren is bekend welke regels door professionals
als meest irritant worden ervaren. Op 6 oktober 2008 heb ik u de resultaten
van het onderzoek naar de beleving van regeldruk door docenten in het onderwijs
toegezonden (Tweede Kamer, 2008–2009, 30 853, nr. 14). Met
de brief van 29 maart 2009 heb ik u geïnformeerd over de beleidsreactie
van OCW op dit onderzoek en de verdere acties (Tweede Kamer, vergaderjaar
2008–2009, 30 853, nr. 15). Uit het onderzoek komt een onder
de docenten gemeten gemiddelde irritatiegraad van 4,8 op een schaal van 1
tot 10. Dit wordt door de onderzoekers een matige irritatiegraad genoemd.
Ook blijkt dat het niet per se gaat om de hoeveelheid regels, maar ook over
het – vanuit het management van de instellingen – kunnen uitleggen
aan professionals waarom je regels stelt. Recente publicaties (onder meer
van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK)) in
de sectoren veiligheid, zorg, sociale zekerheid en onderwijs, laten zien dat
de irritaties over administratieve lasten voor professionals in de publieke
sector, uitzonderingen daargelaten, gemiddeld uitvallen. OCW constateert dat
deze onderzoeken het beeld uit het eigen onderzoek van 2008 bevestigen en
de knelpunten die hieruit naar voren komen, komen overeen met
de in de brief van maart 2009 genoemde knelpunten.
 
 Om irritatie te verminderen is gezamenlijke actie nodig: van het ministerie,
de sectorraden, van de afzonderlijke scholen/instellingen en de docenten.
Een kritische en noodzakelijke randvoorwaarde om de ervaren regeldruk bij
professionals terug te dringen is een dialoog tussen OCW en «het veld»
en tussen de manager/leidinggevende en de professional. De overheid gaat veelal
uit van regels, terwijl professionals vooral door beroepsnormen of -idealen
worden gemotiveerd. De overheid heeft vaak behoefte aan concrete en kwantitatieve
producten of resultaten, terwijl professionals vooral oog hebben voor de dagelijkse
praktijk en kwaliteit.
 
 Naast een betere dialoog is er ook betere communicatie vanuit het Rijk
naar instellingen en professionals nodig. Een voorbeeld is de regel over werktijdenregistratie
en vastgestelde werktijden van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
Uit onderzoek van OCW en BZK bleek dit één van de meest voorkomende
irritaties voor docenten. De regelgeving hierover is een aantal jaren geleden
sterk vereenvoudigd en toegankelijk gemaakt op www.arboportaal.nl. Het blijkt
dat veel scholen hiervan echter niet goed op de hoogte zijn of om eigen redenen
de administratie gedetailleerder houden dan wettelijk vereist. Dat is jammer,
want dit wordt door docenten uit nagenoeg alle sectoren als een sterk irriterende
regel ervaren.
 
 OCW wil de communicatie met instellingen en professionals verbeteren door
de uitbreiding van de zogenoemde Vaste VeranderMomenten (VVM). De gedachte
achter VVM is dat de frequente wijziging van wet- en regelgeving gedurende
het jaar leidt tot onnodige extra lasten. Om deze lasten te verminderen en
bedrijven en instellingen meer tijd en ruimte te bieden voor aanpassingen
in de eigen bedrijfsvoering, heeft het kabinet vaste data voor het ingaan
van nieuwe regels ingevoerd. Ook heeft het kabinet een redelijke implementatietermijn
en regels over tijdige en duidelijke informatievoorziening vastgesteld. Bij
OCW wordt VVM vanaf 1 januari 2009 toegepast. Op het terrein van
onderwijs kan, voor zover er een relatie bestaat tussen de inwerkingtredingsdatum
en de aanvang van een schooljaar/studiejaar, een afwijkende invoeringsdatum
worden vastgesteld, bijvoorbeeld 1 augustus of 1 september
in plaats van 1 juli.
 
 Op het terrein van de professionals werkt OCW ook samen met BZK. BZK heeft
een coördinerende functie als het gaat om lasten verlichting voor professionals.
Zo pakt OCW meldingen op die binnenkomen via www.mijnechtewerk.nl en neemt
OCW de uitkomsten van onderzoek naar tijdsbesteding van professionals in onderwijs
(uitgevoerd in opdracht van BZK) mee in zijn beleid. Een actueel beeld van
de voortgang van het programma voor professionals van BZK vindt u in de voortgangsrapportage
van de staatssecretaris van BZK die uw Kamer een dezer dagen bereikt.
 Voortgang sinds maart 2009
 In de brief van maart 2009 heb ik aangegeven welke acties OCW en de verschillende
onderwijssectoren inzetten om de beleefde irritaties aan te pakken. Veel partijen
werken aan het terugdringen van de beleefde regeldruk en de ergernis daarover.
We zijn op de goede weg, gaan door met lopende acties en nieuwe initiatieven én
houden met elkaar de vinger aan de pols.
 
 Hieronder vindt u een aantal resultaten die we in afgelopen periode gehaald
hebben. 
 Positie van de leraar
 In het Convenant Leerkracht van Nederland
(in 2008 afgesloten voor PO, VO, BVE en HBO), is afgesproken dat de positie
van de leraar wettelijk zal worden vastgelegd. Daarbij staan de volgende uitgangspunten
centraal:
 • de professionele ruimte van de leraar;
 • dat leraren, in samenwerking met collega’s, vorm en inhoud
geven aan die professionele ruimte;
 • dat zij dat doen in samenspraak met bestuur en management, binnen
de beleidsmatige en organisatorische kaders die zijn afgesproken, en binnen
de kaders van de eindverantwoordelijkheid van het bevoegd gezag;
 • dat bestuur, management én leraren in onderling overleg
beslissen en vastleggen hoe de interne zeggenschap van leraren wordt georganiseerd.
 
 In het afgelopen jaar is intensief overleg gevoerd met sociale partners
over de vormgeving van deze wet. Met de sociale partners is overeengekomen
dat zij bovengenoemde uitgangspunten uitwerken (op sectoraal niveau) in een
professioneel statuut. De sociale partners in het middelbaar beroepsonderwijs
hebben inmiddels een professioneel statuut. Ook in de andere sectoren hebben
de sociale partners dergelijke initiatieven in gang gezet. Onlangs is het
wetsvoorstel bij de Raad van State ingediend. De planning is om het wetsvoorstel
binnenkort aan de Tweede Kamer aan te bieden.
 
 Ik ben blij met dit resultaat. Immers, naarmate leraren en schoolleiding
meer met elkaar in gesprek zijn en leraren meer betrokken zijn bij het onderwijskundig-
en kwaliteitsbeleid, des te meer invloed kunnen zij uitoefenen op de interne
regels en procedures die met het onderwijskundig- en kwaliteitsbeleid samenhangen.
Zo kunnen ze ervoor zorgen dat interne regels en procedures hun werkwijze
ondersteunen in plaats van dat zij het alleen als last ervaren.
 Primair Onderwijs
 De aanpak van regeldruk in het primair onderwijs richt zich niet alleen
op docenten, maar vooral ook op schoolleiders en schoolbesturen. Hier noem
ik de belangrijkste recente ontwikkelingen op dit terrein:
 • Er is overeenstemming bereikt met de PO-raad over het principe
van de «bestemmingsbox», bedoeld voor enkelvoudige verantwoording
via het jaarverslag van de besteding van geld voor specifieke doeleinden.
Het voorstel is om in de «bestemmingsbox» het geld voor kinderen
met een achterstand en het geld voor taal en rekenen op te nemen. Begin volgend
jaar is er een bestuurlijk overleg met de PO-raad en de bonden over dit onderwerp.
 • In de Kwaliteitsagenda Scholen voor morgen
worden de mogelijkheden onderzocht voor het combineren van subsidieaanvragen
voor projecten die door OCW gefinancierd worden. Ook wordt gekeken of de verantwoording
over deze projecten vereenvoudigd kan worden.
 • Het onderzoek van de Kafkabrigade is bijna afgerond. In de afgelopen
maanden zijn er groepsgesprekken met schoolleiders gevoerd over de administratieve
lastendruk vanuit schoolbesturen, gemeenten en de indicatiestelling voor zorgleerlingen.
Deze uitkomsten worden met de PO-raad besproken en vervolgens worden er concrete
voorstellen voor verbetering geformuleerd.
 (Voortgezet) Speciaal Onderwijs
 Zoals uit opeenvolgende voortgangsrapportages over «passend onderwijs» blijkt, zijn ook op dat gebied ontwikkelingen in gang
gezet die de administratieve lasten verminderen.
 • Het wetsvoorstel Kwaliteit (v)so vervangt het «handelingsplan»
door een ontwikkelingsperspectief. Dat ontwikkelingsperspectief kan worden
gedestilleerd uit leerlingvolgsystemen die toch al worden gebruikt. OCW zal
dit wetsvoorstel begin 2010 aanbieden aan uw Kamer, waarna het naar verwachting
in de loop van 2011 van kracht wordt.
 • De landelijke indicatiestelling gaat verdwijnen, hierdoor komt
er ruimte voor meer flexibiliteit en maatwerk voor leerlingen die behoefte
hebben aan zorg.
 Met deze maatregelen geeft OCW concreet invulling aan de reeds eerder
bekende klachten die nu ook uit het onderzoek en het meldpunt van BZK naar
voren zijn gekomen.
 Voortgezet Onderwijs
 Ter versterking van de horizontale verantwoording is het project Vensters voor Verantwoording ter hand genomen. Met behulp
van 20 indicatoren wordt informatie eenduidig op een website geplaatst. Naast
overige belanghebbenden zullen ook de docenten rechtstreeks profijt hebben.
Zo wordt het mogelijk om te benchmarken met andere scholen waardoor resultaten
van teams/secties te vergelijken zijn met die van andere scholen. Daarnaast
kan het personeel de indicatoren gebruiken om zelf het gesprek aan te gaan
met de schoolleiding over het gevoerde beleid. De inrichting van de horizontale
verantwoording is dus een zaak van de hele school (ook van de docenten). Waar
een school tot nu toe daar zelf cijfers of indicatoren voor moet ontwikkelen,
kan de school straks gebruik maken van de indicatoren van Vensters en de handreikingen die vanuit het project gegeven worden
om de horizontale verantwoording in te richten. De horizontale verantwoording
wordt daarmee versterkt zonder dat dit tot extra administratieve lasten leidt.
Naar verwachting wordt dit project in 2010 geïmplementeerd.
 Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
 Uit het OCW-onderzoek van 2008 en onderzoek door BZK uit 2009 blijkt dat
docenten in het mbo de administratieve handelingen voor het opstellen en afhandelen
van praktijkovereenkomsten omslachtig vinden. Voor elke beroepspraktijkvorming
in het mbo moet een beroepspraktijkovereenkomst gesloten worden tussen mbo-onderwijsinstelling,
student en leerbedrijf. Docenten moeten zorgen dat de deelnemers deze overeenkomst
op tijd inleveren. Deze kabinetsperiode wordt de verplichting van de zogenoemde
4e handtekening van de kenniscentra op deze overeenkomst afgeschaft. Dit zorgt
in ieder geval voor enige verlichting van de administratieve lasten.
 Hoger onderwijs
 Er wordt mede door de HBO-raad en VSNU gewerkt aan een adequate vorm van
instellingsaccreditatie (het vele werk rond de accreditatie van opleidingen
was een van de grootste docentenirritaties). Daarnaast worden er met het WO
jaarlijks afspraken gemaakt over de lasten die universiteiten kunnen ondervinden
van onderzoeken die door OCW worden uitgezet. Doel van de afspraak is de universiteiten
tijdig te informeren. Hiemee wordt bij universiteiten veel irritatie over
de bevragingslast vanuit OCW weggenomen. 
 4. Bijdrage van OCW aan rijksbrede programma’s
 Bedrijven
 De vermindering van regeldruk is door het kabinet als speerpunt in het
beleidsprogramma benoemd. OCW draagt, net als alle ministeries, bij aan de
rijksbrede doelstelling om de administratieve lasten voor bedrijven in deze
kabinetsperiode met een kwart te verminderen. OCW is de kleinste veroorzaker
van administratieve lasten voor bedrijven: circa € 10 mln. op een
totale grondslag van € 10 miljard rijksbreed. Het gaat dan om wet-
en regelgeving van OCW die van toepassing is op de kinderopvang, leerbedrijven
in het middelbaar beroepsonderwijs, bedrijven die te maken krijgen met bijvoorbeeld
de monumenten- en cultuurwetgeving en niet-bekostigde instellingen.
 
 OCW heeft de mogelijkheden voor reductie uiterst kritisch onderzocht.
De administratieve lasten op het terrein van de kinderopvang beslaan bijna
de helft van de totale OCW-lasten voor bedrijven. Op het terrein van kinderopvang
is onder het vorige kabinet – destijds onder verantwoordelijkheid van
SZW – een reductie van 60% gerealiseerd (vooral door de vereenvoudigingen
in de verplichte werkgeversbijdrage). De sector geeft bovendien aan de lasten
niet als buitenproportioneel te ervaren. De invoering van het Wetsvoorstel
gastouderopvang in 2010 zorgt voor een kleine toename van de administratieve
lasten. Nut en noodzaak van deze regelgeving wordt evenwel erkend en breed
onderschreven.
 
 Door de Wet kinderopvang van 2005 was onbedoeld de uitzonderingsbepaling
voor leerlingvervoer uit de Taxiwet niet meer van toepassing op de kinderopvangsector.
Op verzoek van OCW en de kinderopvangbranche gaat het ministerie van Verkeer
en Waterstaat de Taxiwet wijzigen. Voor meer informatie verwijs ik naar de
brief van de minister van V&W aan uw Kamer van eind november (Tweede Kamer,
2009–2010, 31 521, nr. 42).
 
 Naast de maatregelen voor kinderopvang treft OCW op dit moment andere
maatregelen voor de reductie van de administratieve lasten. Deze reductie
loopt op tot 20% in 2011. Een overzicht van de belangrijkste maatregelen
treft u aan in onderstaande box.
 
 
 Box 4.1. Belangrijkste reductiemaatregelen voor
bedrijven
 
 
 
 Vereenvoudiging accreditatie hoger onderwijs
 
 De in hoofdstuk 2 genoemde reductie betekent ook verlichting voor de niet-bekostigde
instellingen.
 
 
 Leerbedrijven mbo
 
 Leerbedrijven in het mbo worden vanaf 1 augustus 2008 nog maar
eens in de 4 jaar erkend in plaats van eens in de 2 jaar.
 
 
 Competentiegerichte kwalificatiestructuur mbo
 
 Per 1 januari 2011 wordt de competentiegerichte kwalificatiestructuur
ingevoerd in het middelbaar beroepsonderwijs. Met de invoering vervallen de
extra eisen voor jaarlijks aanvragen van experimentele opleidingen. Niet-bekostigde
onderwijsinstellingen en exameninstellingen dienen vanaf 1-1-2011 alleen
nog voor iedere nieuwe opleiding de licentie(s) aan te vragen. De opleidingen
waarvoor reeds een experimentele status was aangevraagd worden automatisch
omgezet naar de structurele situatie.
 
 
 Versterking besturing hoger onderwijs
 
 Deze wijziging van de WHW leidt in 2010 ook voor niet-bekostigde instellingen
tot minder administratieve lasten onder meer door het vervallen van het verzoek
tot aanwijzing en het vervallen van het aanleveren van gegevens
over het verlenen van vrijstellingen aanstudenten.
 
 Meer informatie over de voortgang van het regeldrukprogramma voor bedrijven
vindt u in de voortgangsrapportage van de staatssecretarissen van Financiën
en Economische Zaken die onlangs naar de Kamer is gezonden (Tweede Kamer,
2009–2010, 29 515, nr. 305).
 Burgers
 Ook voor het rijksbrede programma voor burgers geldt dat OCW met circa € 7
mln. (€ 1,3 miljard rijksbreed) een kleine speler is. Ook voor de
burgers geldt rijksbreed een kwantitatieve doelstelling van netto 25%
reductie (zowel gemeten in termen van kosten als in termen van tijd). OCW
haalt zijn aandeel ruimschoots. Op dit moment is de inschatting dat OCW in
2011 de administratieve lasten in de wet- en regelgeving heeft teruggebracht
met 55% in uren en 33% in kosten. Een overzicht van de belangrijkste
maatregelen treft u aan in onderstaande box. Een actueel beeld van de voortgang
van het programma voor burgers vindt u in de eerdergenoemde voortgangsrapportage
van de staatssecretaris van BZK.
 
 
 Box 4.2. Belangrijkste reductiemaatregelen voor
burgers
 
 
 
 WTOS
 
 Voor ruim 260 000 minderjarige kinderen in het voortgezet onderwijs
ontvangen ouders een tegemoetkoming in de schoolkosten. Vanaf 1 januari
2010 ontvangen deze ouders via de Belastingdienst de verhoging van het kindgebonden
budget. De verhoging van het kindgebonden budget is onderdeel van het kindgebonden
budget en hoeft dus niet apart te worden aangevraagd. De burger kan dan bij één
loket terecht voor het kindgebonden budget waar de tegemoetkoming voor schoolkosten
in de vorm van de verhoging van het kindgebonden budget een integraal onderdeel
van is.
 
 
 Verhoging Collegegeld en Aanpassing Aflossingssysteem
Studieschulden
 
 Met dit voorstel zijn in 2009 o.m. de Wet studiefinanciering 2000 en de
Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek gewijzigd. Het automatisch
toepassen van draagkrachtmeting betekent dat circa 30 000 aanvraagprocedures
per jaar vervallen. Het aantal aanvragen voor peiljaarverlegging stijgt vermoedelijk
met circa 7 000, omdat meer mensen door de automatische draagkrachtregeling
bereikt worden.
 
 
 Efficiencyverbetering monumentenwet
 
 Bij de vergunningsaanvraag voor monumenten wordt vanaf begin dit jaar
zoveel mogelijk aansluiting gezocht bij de bouwvergunning.
 Hoofstuk 5. Aandacht voor regeldruk binnen OCW
 In het beleidsproces moet er aandacht zijn voor regeldruk. Het is belangrijk
dat er voldoende aandacht is voor de gevolgen van de keuzes in beleid en uitvoering
voor de doelgroep (instelling, bedrijf, professional of burger). Het nut en
de noodzaak van regelgeving moeten helder zijn en zodanig vormgegeven dat
er zo min mogelijk administratieve lasten uit voortkomen. Daarbij helpen nulmetingen
en kwantitatieve doelstellingen (zoals hiervoor toegelicht), maar nog belangrijker
is dat het thema goed is verankerd in het beleidsproces.
 Hiertoe heeft OCW in de zomer van 2009 een plan opgesteld. Uit een analyse
van de huidige situatie is gebleken dat OCW al goed op weg is. Met de uitvoering
van het implementatieplan worden de puntjes op de i gezet. Zo wordt de Dienst
Uitvoering Onderwijs (DUO) al vroeg betrokkenbij de vorming van
beleid en wetgeving. Verder gaat DUO in de uitvoeringstoets expliciet toetsen
op administratieve lasten. Dit doet DUO door gebruik te maken van de vier
vragen die Actal op dit moment hanteert bij de externe toetsing van voorgenomen
regelgeving.
 
 Beleidsmakers worden gefaciliteerd met een opleidingsprogramma. Daarnaast
hebben zij instrumenten als nulmetingen en handleidingen voor het berekenen
van administratieve lasten van beleid via het intranet tot hun beschikking.
Het onderwerp «administratieve lasten» moet een vast element van
de uitwerking van ieder nieuw beleidsvoornemen of wijziging van bestaand beleid
zijn. OCW wil anticiperen op het feit dat Actal over een paar jaar ophoudt
te bestaan. Het instellingsbesluit van Actal loopt af in juni 2011 en OCW
laat, net als de andere departementen, vanaf dat moment zijn voorgenomen regelgeving
niet meer extern toetsen door Actal. Om deze overgang in goede banen te leiden,
hebben OCW en Actal in april 2009 een stappenplan afgesproken. OCW voldoet
inmiddels aan de criteria die Actal stelt voor het loslaten van de externe
toetsing en recentelijk is een convenant gesloten tussen beide partijen. In
dit convenant wordt onder meer afgesproken dat Actal vanaf 1 januari
2010 de toetsing op de voorgenomen OCW-regelgeving in principe loslaat. Verder
wordt in het derde kwartaal van 2010 bekeken hoe de kwaliteit is geweest van
de interne toetsing bij OCW (tussenevaluatie van de convenantperiode).
 Communicatie over het programma
 OCW wil graag weten wat de onderwijsinstellingen vinden van ons programma.
Daarbij helpen de nulmetingen en het onderzoek naar de regeldrukbeleving van
docenten uit 2008. Verder zijn er verschillende meldpunten waar betrokkenen
persoonlijk hun vragen, suggesties en klachten over regeldruk kwijt kunnen.
Zo maken de onderwijsinstellingen voor vragen over regelgeving en bekostiging
sinds jaar en dag gebruik van het Informatiecentrum Onderwijs van CFI, bij
de IB-groep hebben instellingen eigen relatiemanagers. Burgers kunnen bij
de IB-groep terecht in de reguliere klachtenprocedure. Voor Bedrijven werkt
OCW samen met de ministeries van Financiën en Economische Zaken in het
meldpunt antwoordvoorbedrijven.nl. En parallel hieraan kunnen professionals
in het onderwijs terecht bij het meldpunt mijnechtewerk.nl en burgers bij
lastvandeoverheid.nl waarbij OCW samenwerkt met het ministerie van BZK. Meldingen
die binnenkomen worden steeds bekeken op de mogelijkheid tot verbetering.
Daarnaast is deze voortgangsrapportage zelf natuurlijk ook een belangrijk
communicatieinstrument. U kunt eind volgend jaar weer een actuele rapportage
van mij verwachten.
 
 
 
 Onder OCW-instellingen wordt verstaan organisaties die met middelen die
OCW ter beschikking stelt, maatschappelijke taken uitvoeren. Meest in het
oog springende voorbeelden daarvan zijn de instellingen in de verschillende
onderwijsdomeinen. Daarbij gaat het om circa 7 500 basisscholen, circa
650 middelbare scholen, circa 60 instellingen voor beroepsonderwijs en volwasseneneducatie,
zo’n 36 HBO’s en 12 universiteiten. Maar ook organisaties in de
domeinen van wetenschapsbeleid, cultuur en media vallen hieronder.
 
 
 Naast administratieve lasten kunnen ook nog financiële kosten en
inhoudelijke nalevingskosten worden onderscheiden. Financiële kosten
bestaat o.a. uit belastingen en premies. Inhoudelijke nalevingskosten betreffen
de kosten gemoeid met verplichtingen tot het doen of nalaten van handelingen
of gedragingen, dit om haar publieke belangen te kunnen waarborgen. Bron:
Regiegroep Regeldruk, Meten is Weten II. Handleiding voor het definiëren
en meten van administratieve lasten voor het bedrijfsleven, 2008.
 
 
 Zie Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 515, nr. 281,
en The World Bank Group, Review of the Dutch Administrative Simplification
Programme, 2008.