Stedelijke vernieuwing; Verslag nota-overleg over de nota Stedelijke vernieuwing
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25427, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

16-12-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

25427 nr. 4

04-12-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningStenografisch verslag van een notaoverleg van de vaste commissie voor
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en MilieubeheerEerste termijn van de zijde van de commissieEerste termijn van de zijde van de regeringTweede termijn van de zijde van de commissieTweede termijn van de zijde van de regering
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25427Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 170 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 427Stedelijke vernieuwing nr. 4VERSLAG VAN EEN NOTAOVERLEGVastgesteld 4 december 1997De vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer1 heeft op 1 december 1997 overleg gevoerd met
de staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
over de nota Stedelijke vernieuwing (25 427).Van het overleg brengt de commissie bijgaand stenografisch verslag uit.De voorzitter van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer,Versnel-SchmitzDe griffier van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer,De Gier Stenografisch verslag van een notaoverleg van de vaste commissie voor
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en MilieubeheerMaandag 1 december 1997 11.15 uurDe voorzitter: Versnel-SchmitzAanwezig zijn 7 leden der Kamer, te weten:Aiking-van Wageningen, M.M. van der Burg, Jeekel, Hofstra, Luchtenveld,
Versnel-Schmitz en Visser-van Doorn,alsmede de heer Tommel, staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer, die vergezeld is van enige ambtenaren van zijn ministerie.Aan de orde is de behandeling van:de nota Stedelijke
vernieuwing (25427);de brief van de staatssecretaris van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer van 16 oktober 1997 inzake achterstandswijken
in Leeuwarden (VROM-97-900);de brief van de minister en de staatssecretaris
van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer van 28 november
1997 inzake stedelijke vernieuwing (DBD97578946/Z2013760).De voorzitter:De staatssecretaris is gelukkig binnen. Ik beveel hem aan, voortaan op
tijd te komen.Ik heet iedereen van harte welkom, de staatssecretaris en zijn medewerkers,
de leden van deze commissie, al het bezoek en de journalisten. Ik hoop dat
er een helder en duidelijk verhaal van iedereen komt, en zal alle sprekers
waarschuwen als zij op driekwart van hun tijd zijn.Eerste termijn van de zijde van de commissieMevrouwVan der Burg(PvdA)Voorzitter! De stadsvernieuwing gaat door, met financiële steun van
het Rijk. Een blijvende betrokkenheid van het Rijk bij de vernieuwing van
de steden is het belangrijkste resultaat van de herijking van Belstato, waartoe
de Kamer vijf jaar geleden heeft besloten en die nu voor ons ligt. De Partij
van de Arbeid is het zeer eens met deze conclusie van het kabinet.Niet alleen wordt de stadsvernieuwingskoers voortgezet, maar ook zet het
kabinet deze terecht in een breder kader, de stedelijke vernieuwing, met als
doel de steden overeind te houden in de sociale en economische dynamiek. Hiermee
verschuift en verbreedt het beleid. Behalve op het inhalen van achterstanden
wordt het beleid meer en meer gericht op het uitbaten, gebruiken, van kansen
en potenties. Naast het bouwen en verbouwen van woningen wordt de kwaliteit
van het woonklimaat in den brede, de voorzieningen, de duurzaamheid, de bedrijvigheid,
de economische en de sociale structuur, steeds belangrijker. In plaats van
heel specifieke en vaak sectorale maatregelen wordt de noodzaak van de samenhang
van integraal beleid en investeringsprogramma steeds meer onderkend. Ten slotte
wordt de vrijwel uitsluitende aandacht voor vooroorlogse gebieden uitgebreid
met de naoorlogse gebieden.Is dit accent op een bredere en integralere benadering een hype, die weer
snel overgaat? Nee, absoluut niet. Het is overigens ook niet vreemd dat deze
verbreding zich voordoet, gezien de geschiedenis van de stadsvernieuwing.
Oude rotten in het vak, waartoe ik mijzelf reken, weten dat de stadsvernieuwing
breed begon, zo'n vijftien, twintig jaar geleden. Bedrijvigheid, groenvoorzieningen,
kwaliteit, monumenten en sociale aanpak hoorden er allemaal bij, maar in de
praktijk verengde de stadsvernieuwing zich in de tweede helft van de jaren
tachtig tot volkshuisvesting en achterstanden, met als climax het voorstel
in Belstato begin jaren negentig tot beëindiging van de stadsvernieuwing.
In deze voortdurende beweging slaat de golf terecht nu weer om. In de praktijk
is deze omslag overigens al gaande.De Partij van de Arbeid is ervan overtuigd dat alleen een integrale stedelijke
aanpak en een meerjarig investeringsprogramma kunnen leiden tot een werkelijke
verbetering van wijken en steden. Er moet een gezamenlijke kwaliteitsslag
worden gemaakt. De steden moeten aantrekkelijker worden, in al haar aspecten,
in onderlinge samenhang. Leefklimaat, veiligheid, bedrijvigheid, duurzaamheid
en bereikbaarheid van de steden behoeven allemaal verbetering. De stad moet
namelijk kunnen concurreren met de nieuwe uitbreidingsgebieden en met de ommelanden.
Anders is een verdergaand selectief verhuizingsproces met name uit de minder
aantrekkelijke naoorlogse wijken niet te voorkomen, met alle gevolgen van
dien voor de steden en voor de mensen in de steden. De stad mag niet een negatieve,
slechte contramal worden van haar omgeving.De Partij van de Arbeid is dan ook verbaasd dat het kabinet in de nota
Stedelijke vernieuwing het stedelijk vernieuwingsbeleid wel breed formuleert
maar hieraan geen handen en voeten geeft. Het kiest in de uitwerking uitsluitend
voor volkshuisvesting en enigszins voor milieu en bovendien alleen in min
of meer probleemwijken. Ontschotting binnen VROM overeenkomstig
de motie-Hofstra, is prima, maar daarnaast zijn over de investeringsopgave
een veel bredere coördinatie en afstemming nodig met alle betrokken departementen.
Ook het meest recente SER-advies pleit voor een goede samenhangende en coördinerende
strategie. Dat sluit er prachtig op aan.De Partij van de Arbeid staat een integrale benadering voor, zowel vanuit
de steden als vanuit het Rijk. Natuurlijk, het realiseren moet op het lokale
niveau plaatsvinden, daarover geen misverstand. Het is daarbij goed te beseffen,
dat ontwikkelingen in de steden niet alleen worden beïnvloed door lokale
factoren en door lokaal beleid. In toenemende mate wordt de stedelijke ontwikkeling
beïnvloed door regionale, landelijke en zelfs Europese ontwikkelingen.
Het Rijk kan de ontwikkelingen in de steden beïnvloeden. Daarom is een
visie vanuit het Rijk ook van belang, evenals een visie van de steden op hun
eigen toekomstige ontwikkeling met een tijdshorizon voor beide tot circa 2010.Zo'n ontwikkelingsvisie waarin echte strategische keuzen worden gemaakt,
is naar onze mening de basis voor meerjarige investeringsafspraken met verschillende
departementen, met name VROM, maar ook EZ en zeker Verkeer en Waterstaat.
Ik noem in dit verband de ICES-gelden. Op 3 december zal daarover gesproken
worden. Dat geld moet voor een deel expliciet beschikbaar komen voor de steden.
Zoiets speelt ook bij andere departementen.Tegenover deze meerjarige financieringszekerheid staan natuurlijk prestatieafspraken
vanuit de gemeenten. Deze zullen naar onze mening om de vier jaar moeten worden
beoordeeld. Effecten zijn immers niet op heel korte termijn zichtbaar. Op
korte termijn krijg je geen goed beeld, of gemeenten werkelijk een stap verder
gekomen zijn en waar de problemen zitten. Vernieuwingsprocessen kosten immers
behoorlijk veel voorbereidings- en uitvoeringstijd. Om de vier jaar zal er
even pas op de plaats gemaakt moeten worden om te bezien, wat er uitgekomen
is bij de steden, ook gelet op de ontwikkelingsvisie en ideeën van gemeenten
en Rijk. Daarmee zou begonnen kunnen worden in 2001, de volgende beoordeling
kan dan plaatsvinden in 2005, enz.Deze benadering hoeft de toedeling van budgetten aan de steden, gebaseerd
op objectieve criteria, overigens niet in de weg te staan. Dat gebeurt op
dit moment bij de fondsen. Dat is ook mogelijk in de toekomst. De sky is ook
hier niet de limit. Het aangeven van enige financiële grenzen is acceptabel.
Wel moet er gekeken worden, op welke manier dat gebeurt en hoe hoog de budgetten
zijn. Bovendien is het in een dergelijk systeem absoluut noodzakelijk dat
er een relatie wordt gelegd tussen de criteria voor de verdeling, de ontwikkelingsvisie
en de verantwoording van de bestedingen achteraf.Nut en noodzaak van deze meerjarenafspraken over investeringen en inzet
vanuit het Rijk en de prestaties van de zijde van de gemeenten vloeien ook
voort uit het feit dat het Rijk en de steden elkaar gewoon nodig hebben om
de stedelijke stadsvernieuwingsopgave te realiseren. Hierbij moet de gelijkwaardigheid
van besturen, ieder met de eigen verantwoordelijkheid, het uitgangspunt zijn.
Overigens staat zo'n afsprakensysteem niet los van de veranderde rol van de
overheid in de afgelopen jaren. De overheid is meer voorwaardenscheppend geworden
dan uitvoerend, zoals bij de start van de stadsvernieuwing. Het CAR-model
heeft zijn intrede gedaan, zoals de Raad voor maatschappelijke ontwikkeling
in zijn meest recente advies weergeeft. Het CAR-model houdt in dat de overheid
moet coördineren, arrangeren en regisseren. Dat is nodig, want de markt
zal geïnteresseerd moeten worden om te investeren in stedelijke vernieuwing.Meerjarige financiële zekerheid is een voorwaarde om te kunnen regisseren.
De markt wil wel risico's lopen bij investeren, maar dan wel met zekerheden
omtrent plannen en de realisering ervan. Dat werd in het rondetafelgesprek,
dat wij ter voorbereiding van dit overleg hebben gevoerd, bevestigd. Ook voor
corporaties zijn dit soort financiële zekerheden ontzettend belangrijk.
In zijn meest recente advies heeft ook de SER gepleit voor stedelijke meerjarige
ontwikkelingsplannen. De raad stelt voor om naast een structureel budget,
een beperkt prestatiebudget in te stellen. Er moeten niet-materiële prikkels
worden gegeven om steden aan te zetten tot een goed beleid. Op zichzelf vind
ik dat een interessante gedachte. Om uiteindelijk positievere resultaten in
de steden te krijgen, kunnen de grenzen van de regelingen behorend bij de
geldstromen van de diverse departementen wat flexibeler worden gehanteerd.
Ook in het beleid kan enige souplesse worden getoond. Flexibiliteit ten gunste
van een beter resultaat lijkt ons niet gek. Dat kan goed, maar niet overal
en niet altijd.De nota Stedelijke vernieuwing en de contourenbrief van dit weekend sporen
op een groot aantal punten met de door mij genoemde aspecten. Er zijn echter
ook verschillen. De PvdA wil een ambitieuzer stedelijk vernieuwingsbeleid
dan het kabinet. Er moet meer gebeuren. Het moet preventiever worden en aangestuurd
door een ontwikkelingsvisie, gebaseerd op een analyse van de stedelijke problematiek.
Bovendien moet er een effectief financierings- en verantwoordingssysteem komen
dat meer departementen betreft dan VROM alleen en bovendien perspectief biedt
op daadwerkelijke resultaten.Ik begin met het eerste verschil. Naast op het wegwerken van achterstanden
moet het beleid ook toekomstgericht zijn. Naar de mening van de PvdA moet
de preventie versterkt worden. Zowel bij de herstructurering als bij de woningverbetering
moet preventie veel meer accent krijgen. Als wij dat niet doen, zijn wij steeds
aan het herstellen wat verkeerd is gegaan, terwijl wij met de brede opgave
van de stedelijke vernieuwing negatieve ontwikkelingen willen voorkomen. Wij
moeten naar een positiever, toekomstgerichter beleid toe dan met de stadsvernieuwing.
Of, zoals iemand op een bijeenkomst over stedelijke vernieuwing in Utrecht
zei, het Montignac-gevoel moet het winnen van de tobberigheid van de weight
watchers. Het moet positiever en minder tobberig.Het tweede verschilpunt is de coördinatie. Aan de kapstok van die
ontwikkelingsvisie, die dus breed is, moeten ook investeringsjassen hangen
van andere departementen dan VROM. Nogmaals, wij denken daarbij met name aan
Economische Zaken, omdat er een erg nauwe samenhang bestaat tussen economische
en stedelijke vernieuwing. Overigens blijven de ministeries in onze
visie natuurlijk wel verantwoordelijk: zij moeten betrokken blijven. Vandaar
die coördinatie. Wij kunnen in de toekomst wellicht toewerken naar een
verdere bundeling van subsidiestromen, iets wat wij dus niet uitsluiten. Maar
in eerste instantie kiezen wij, zoals gezegd, voor sterke coördinatie.
Krachtige coördinatie vergt naar de mening van de Partij van de Arbeid
het leggen van een heel specifieke verantwoordelijkheid bij één
van de ministers, als een soort toezichthouder van de kapstok en de jassen,
de garderobe. Het is namelijk heel erg belangrijk dat er één
goed aanspreekpunt is, zij het dat alle ministers verantwoordelijk blijven.
Maar het leggen van de specifieke verantwoordelijkheid voor de stedelijke
vernieuwing bij één van de ministers is een noodzakelijk en
praktisch uitvloeisel van de integrale benadering die wij voorstaan.Het derde punt is dat wij bij de contourenbrief de volgende zaken missen:
een heldere relatie tussen criteria voor de verdeling van het budget, de investeringsvisie
en de verantwoording van prestaties. Als dat niet aan elkaar wordt gekoppeld,
zijn het losstaande zaken, wat niet moet. Ik wil daar graag een reactie op
hebben van de staatssecretaris.Het vierde verschil is het volgende. De Partij van de Arbeid vindt het
van wezenlijk belang dat voor het regeerakkoord het nieuwe systeem beschikbaar
is en kan worden meegewogen, en dat er al duidelijkheid is over noodzakelijke
investeringen. Dat is naar mijn mening in die brief niet duidelijk. Wij willen
dat per se, want als er meer geld moet komen, is dat het natuurlijke moment.De heerJeekel(D66)Wat bedoelt u met "het nieuwe systeem"?MevrouwVan der Burg(PvdA)In de brief die wij dit weekeinde ontvingen, gaat het Stadsvernieuwingsfonds
over naar een Investeringsfonds stedelijke vernieuwing. Maar dat is een veel
breder systeem dan het Stadsvernieuwingsfonds, terwijl het is gekoppeld aan
een ontwikkelingsvisie, wat ik zeer voorsta. Dit betekent dat er uiteindelijk
meer budgetten zullen moeten komen, zeker na 2000.De heerJeekel(D66)Ik probeer u te volgen. Wat wilt u nu precies hebben voor het regeerakkoord?
Het fonds is voorzien in 2000. Wilt u het wetsvoorstel vóór
het regeerakkoord hebben? U weet dat er nog een termijn voor de Raad van State
tussen zit.MevrouwVan der Burg(PvdA)Ik wil de ontwikkelingsvisie hebben. Ik wil weten wat er geïnvesteerd
moet gaan worden. Dat vind ik belangrijk, en wel vóór het regeerakkoord.
Dan praten we immers over geld. Natuurlijk speelt de juridische kant van de
zaak ook een rol, zodat de wet er op korte termijn moet komen. Maar wat ik
veel belangrijker vind, is dat we al gaan werken in de richting die we na
2000 willen opgaan.De heerHofstra(VVD)U zegt eigenlijk dat er geld bij moet. Hoeveel geld is daarvoor in het
ontwerpverkiezingsprogramma van de PvdA opgenomen?MevrouwVan der Burg(PvdA)U zegt terecht "ontwerpverkiezingsprogramma". Er kan nog veel gebeuren;
wij zijn een dynamische partij. Wij hebben nadrukkelijk gezegd dat er meer
geld zal moeten komen voor de stedelijke vernieuwing. In ons financieel overzicht,
zoals het nu voorligt, zit in ieder geval zo'n kleine 0,5 mld. voor stedelijke
vernieuwing.Voorzitter! In de kabinetsbrief stelt het kabinet een versterkte rol van
de provincie voor om de regionale afstemming van het beleid van de gemeenten
veilig te stellen. En daar voelt de PvdA niet zo erg veel voor. Haar wettelijke
taak moet de provincie natuurlijk behouden, maar geen extra taken. Een bestuurslaag
extra vergroot de bureaucratie. Wij vragen de staatssecretaris dringend om
ook op dit punt bij de uitwerking rekening te houden, zoals ook met de andere
punten die ik heb genoemd. Overigens kan ik mij voorstellen dat de provincie
wel een rol krijgt ten aanzien van kleinere gemeenten. Wanneer daar nog echt
zaken van stedelijke vernieuwing aan de orde zijn, dan zal de provincie daar
wel degelijk een rol kunnen spelen, maar bij de grote steden niet.De heerJeekel(D66)Op dit punt kan ik mevrouw Van der Burg niet volgen. Bij de begrotingsbehandeling
hebben wij met elkaar een motie ingediend om de bouw buiten de Vinex-locaties
te verminderen, juist vanwege de koppeling met de herstructurering en het
achterblijven van een aantal naoorlogse wijken. Dan zeg ik: dan moet die koppeling
ook de andere kant op kunnen gaan. Bij het meer integraal plannen en coördineren
van woningbouw heeft de provincie gelet op de koppeling met enerzijds volkshuisvesting
en anderzijds ruimtelijke ordening een heel grote rol. Ik ben zelf dus helemaal
niet zo pessimistisch over de wijze waarop de provincie haar taak gaat invullen.
Sterker nog, ik vind dat het nodig is.MevrouwVan der Burg(PvdA)De provincie heeft daarin natuurlijk een wettelijke taak die zij ook moet
volbrengen. Natuurlijk is er wat dat betreft sprake van een relatie, maar
de rol die tot uiting komt in de brief van de staatssecretaris, is veel en
veel zwaarder. Daaruit blijkt namelijk dat de provincie de gehele ontwikkelingsvisie
moet beoordelen. In feite wordt daarmee een extra bestuurslaag gecreëerd.
Ik vraag mij dan nog af wat de rol van de minister of de staatssecretaris
in dezen is.Voorzitter! Vervolgens wil ik nog een aantal opmerkingen maken over de
verdeling en de omvang van het budget voor stedelijke vernieuwing. Voortzetting
van de huidige verdeling van het Stadsvernieuwingsfonds tot het jaar 2000
kan wat ons betreft. Wordt de verdeling van het budget voor bodemsanering
en voor verbetering van de cultuurhistorische omgeving nu per project verdeeld
of gaat die toch gekoppeld worden aan het Stadsvernieuwingsfonds? Ik vind
dat vooralsnog onduidelijk. Ik stel deze vraag omdat het van belang is dat
het geld daar terechtkomt waar dat nodig is.Verder lijkt het ons op zijn plaats om een bepaald percentage, bijvoorbeeld
5, van het uitgebreide Stadsvernieuwingsfonds te herverdelen voor de schrijnendste
situaties. Ik doel op de problematiek van verkeerde beleidsaannames ten aanzien
van terugbouwpercentage bij sloop/nieuwbouw, het aangehouden percentage voor
niet-wonen en de funderingsproblematiek in Haarlem, Gouda en Schiedam. Ik
zou ten aanzien van die punten toch graag enige financiële ruimte willen
houden.Over de verdeling na 2000 zou ik graag het volgende willen opmerken. Het getalscriterium dat bij het Stadsvernieuwingsfonds een belangrijke
rol speelt, te weten het aantal inwoners, moet onzes inziens een steeds minder
belangrijke rol gaan spelen bij de stedelijke vernieuwing. Dat geldt ook voor
de verdeling in groepen, te weten de vier grote steden en de 23 overige steden.
Ik meen dat dit soort scherpe scheidingen minder gehanteerd moeten worden.
Wij geven de voorkeur aan inhoudelijke criteria die aansluiten bij de behoeften,
de doelen en de prestaties.Verder pleit de PvdA zeer nadrukkelijk voor continuïteit voor de
jaarlijkse budgetten. Geen schommelingen in de verschillende jaren. Bovendien
kan er naar onze mening geen sprake zijn van een afname van het budget, gezien
de grote opgave. De PvdA is van mening dat het budget dat is gepland voor
het jaar 2000 ook op dat niveau moet worden gehandhaafd.Over de bijstelling van de stadsvernieuwingsopgave het volgende. Met de
prijsbijstelling en de toegevoegde bijdrage voor cultuur, historische omgeving
en de bodemsanering kan de PvdA instemmen. Over twee aspecten heeft PvdA zorgen.
Het eerst is de woningverbetering. In de nota staat dat 90% van de woningen
redelijk van kwaliteit is, maar 10% dus niet. Dat zijn wel 400.000 woningen.
Bovendien moet de rest, die 90%, natuurlijk ook op dat kwaliteitsniveau worden
gehouden. Daar komt nog bij dat door de verkoop van de huurwoningen het aantal
eigen woningen het komende jaar zal toenemen, waaronder de uitgeponde woningen
van de particuliere beleggers, die veelal niet van behoorlijke kwaliteit zijn.Actieve betrokkenheid van de rijksoverheid ten aanzien van die wet- en
regelgeving bij de woningverbetering – het gaat dan om aanschrijving,
de vereniging van eigenaren en dergelijke – blijft ontzettend hard nodig.
Zij moet ook voortdurend kritisch bekijken of dat niet aangepast moet worden.
Zeker omdat de particuliere woningverbetering fors achterblijft bij de raming
en dus de komende jaren in een hogere versnelling zal moeten. Het kabinet
verwacht veel effect van de mooie brochure van de VNG "Nieuwe wegen voor duurzaam
particulier woningbeheer". Men verwacht ook veel van de extra voorlichting
in 1998, maar kan daarmee worden volstaan? Naar onze mening niet.Ten aanzien van de kleine particuliere verhuurders loopt een onderzoek
naar alle knelpunten. In de eerste helft van 1998 wordt dat afgerond. Dat
zullen wij afwachten. Bovendien werkt hopelijk het wetsvoorstel, maar niet
op heel korte termijn, want wij moeten dat nog verder behandelen, om via een
verlaging van de huur ook de eigenaar tot woningverbetering te dwingen. Dat
werpt in de toekomst dan zijn vruchten af. Wij zullen echter wachten op dat
onderzoek naar de knelpunten.Ten aanzien van de eigen woning vraag ik de staatssecretaris, nu mondeling –
ik heb deze vraag ook schriftelijk gesteld, maar daar helaas geen antwoord
op gekregen – om te reageren op de knelpunten bij de verbetering van
de eigen woningen en met name bij de vereniging van eigenaars en in relatie
daarmee de aanschrijvingen. Wordt het geen tijd om wetgeving op dit soort
punten te versoepelen en te verbeteren en meer toe te spitsen op de knelpunten?
Gelukkig worden de gescheiden subsidiestromen, wat ook altijd een probleem
is – ingrijpende woningverbetering gaat via de BWS en andere zaken weer
via het Stadsvernieuwingsfonds en dan mag het ook weer geen matige kwaliteit
zijn, want dan krijg je helemaal geen geld – vanaf 2000 samengevoegd.
Wat ons betreft mag dat ook eerder.Hoe denkt de staatssecretaris over het idee om spaarfaciliteiten in de
fiscale sfeer te geven voor onderhoud? Is dat wellicht meegenomen in het nieuwe
belastingstelsel? Hoe denkt hij over de introductie van een algemene woningkeuring?
Kan hij tegelijk met de resultaten van het knelpuntenonderzoek ten aanzien
van de verbeteractiviteiten van de kleine, particuliere verhuurders, oplossingen
geven voor de aanpak van verbetering van eigen woningen? Ik zou dat graag
in de eerste helft van 1998 willen hebben.Ons tweede zorgpunt ten aanzien van die stadsvernieuwingsopgave betreft
eigenlijk de systeemknelpunten die weer blijken uit de herijking. Het gaat
om elementen waar de werkelijkheid niet spoort met het getalsmatige systeem.
Dan vallen dingen gewoon tussen wal en schip. Het gaat dan allereerst om de
terugbouwpercentages en de grondproductiekosten. Onderzoek wijst uit dat de
kosten zijn gezakt en dat de opbrengsten zijn gestegen. Dit gunstige resultaat
geldt helaas niet voor de vier grote steden. Dit is in feite al een heel oud
probleem. De oorzaak zit in de hoge terugbouwpercentages, het compacte bouwen
in de grote steden en het nog bouwen in de sociale sector. Dat laatste is
een naijleffect, want het zijn oude plannen die nog gerealiseerd moeten worden.
Daar komen dus minder opbrengsten uit. Bovendien vormen de ingewikkelde plannen
ook een oorzaak, omdat er gebouwd moet worden op moeilijke locaties met relatief
hoge verwervingskosten. De beleidsmatige aannames komen dus absoluut niet
overeen met de werkelijkheid. Wij vragen de staatssecretaris het systeem nog
eens nader te bezien, bijvoorbeeld door Kolprom in te schakelen, die in deze
sfeer al veel gedaan heeft, en de Kamer voor 15 januari 1998 de resultaten
van dit onderzoek voor te leggen. Naar ik hoop is er dan een oplossing gevonden
om de financiële tekorten te dekken.Een andere systeemfout heeft te maken met de funderingsproblematiek. De
staatssecretaris heeft naar aanleiding van een schriftelijke vraag van mijn
kant aangegeven dat hij niet weet hoe het precies zit. De KWR geeft geen duidelijkheid
op dit punt, terwijl de gemeente Haarlem "doorzakt", zoals zij ons hebben
laten weten, en ook de gemeenten Dordrecht en Schiedam problemen hebben. Daar
moet een oplossing voor gevonden worden, zo nodig een incidentele als het
niet structureel kan. Wij vragen de staatssecretaris ook op dit punt voor
15 januari 1998 een voorstel te doen.Ook de beleidsmatige aannames met betrekking tot het niet-wonen, te weten
bedrijven, komen niet overeen met de werkelijkheid. De meerkosten worden bij
lange na niet opgevangen door de opbrengsten. Je zou dit als een zaak van
EZ kunnen zien, omdat het met name om bedrijven gaat. Aangezien er meer bedrijven
gekomen zijn dan oorspronkelijk was gepland, zou EZ een bijdrage kunnen leveren.
Hoe is het overleg dat de staatssecretaris op dit punt met EZ voert verlopen?Wat de herstructureringsopgave betreft ben ik meer voor een preventieve
aanpak. De kwantitatieve opgave van projecten die voor herstructurering
in aanmerking komen is naar de mening van de PvdA te veel gericht op wijken
waar verval al is ingetreden. Het kabinet heeft namelijk aan de hand van drie
aspecten gebieden aangewezen. Als een gebied op één aspect niet
negatief scoort, komt zo'n gebied niet meer in aanmerking voor herstructurering.
Dat is te streng. Ook hier geldt: je kunt beter voorkomen dan genezen. Met
zo'n aanpak wordt verschuiving van problemen voorkomen. Het zou een slechte
zaak zijn als de problemen doorgeschoven worden naar deze slechte gebieden,
zeker in relatie met de ontwikkeling van de Vinex-gebieden. Dat moeten wij
nu juist voorkomen. Wij moeten geen nieuwe putjes in de volkshuisvesting creëren
waar alle ellende naar toe gaat. De PvdA vraagt de staatssecretaris om samen
met de 27 betrokken steden en de VNG tot een nadere behoefteraming te komen
ten gunste van de wijken die nu buiten de herstructurering vallen, terwijl
ook voor die bedreigde wijken herstructurering onmisbaar is. Het resultaat
van dit onderzoek zien wij graag zo spoedig mogelijk tegemoet.Ten aanzien van de verkoop van sociale huurwoningen lijkt ons een stimulerend
beleid van belang, opdat zo veel mogelijk mensen een eigen woning bezitten
en kunnen blijven wonen in de wijk waar zij al huurden.Voorzitter! Sociale cohesie is erg belangrijk. Bewoners hebben een hoofdrol
als het gaat om stedelijke vernieuwing en herstructurering. Uit de reactie
van de Raad voor maatschappelijke ontwikkeling blijkt dat bewonersparticipatie
bij de ontwikkeling van herstructureringsplannen van wezenlijk belang wordt
geacht. Het kabinet vindt dat, evenals de PvdA, ook van belang. Het is natuurlijk
een zaak van de gemeenten om hieraan invulling te geven, maar er zou wel degelijk
wettelijk een verplichting tot overleg vastgelegd kunnen worden. Dan denk
ik niet aan een verplichting zoals nu is verwoord in de Gemeentewet. Mijns
inziens zou nadrukkelijk gesteld moeten worden dat er overleg gevoerd moet
worden en dat via monitoring gevolgd moet worden of dit werkelijk gebeurt.
Ik kan er niet vaak genoeg de nadruk op leggen dat sociale cohesie in feite
het belangrijkste aandachtspunt is als het gaat om herstructurering en stedelijke
vernieuwing. Wij moeten per se voorkomen dat wijken doorgangshuizen worden.Concluderend. De Partij van de Arbeid staat achter het voornemen van het
kabinet om de rijksbemoeienis bij de stadsvernieuwing en de stedelijke vernieuwing
voort te zetten, ook financieel. Vitale, ongedeelde en duurzame steden is
het streven dat met veel kracht moet worden omgezet in werkelijkheid, in het
belang van de steden, maar vooral ook in het belang van bewoners, met name
in de verouderde wijken. Dit kunnen wij alleen gezamenlijk bereiken met bewoners,
gemeenten, Rijk, marktpartijen en corporaties; met duidelijke doelen en visies
voor ogen; met duidelijke afspraken over rijksinvesteringen en te leveren
prestaties. Op deze wijze kunnen gemeenten gesteund worden bij de realisatie
hiervan. Laten wij naast het opheffen van achterstanden vooral ook de kansen
en de potenties in de steden voor ogen houden, dan zal de stedelijke vernieuwing
een succes kunnen worden.MevrouwVisser-van Doorn(CDA)Voorzitter! Het CDA kan zich vinden in de voorliggende nota, met name
in de verbreding naar stedelijke vernieuwing. De klassieke stadsvernieuwing
was in hoofdzaak het opknappen van een verpauperde vooroorlogse woningvoorraad.
Daarnaast behelst de nota een programma voor stedelijke vernieuwing. De doelstelling
hiervan is breder, namelijk het verbeteren van het leefklimaat en het vestigingsmilieu
in bestaand stedelijk gebied. Het gaat niet langer alleen over huizen, het
gaat ook over mensen.Het gaat dus ook om de naoorlogse woningvoorraad, die voor een groot deel
in handen is van de woningcorporaties. Het sleutelwoord is "herstructurering".
Dat houdt onder andere sloop van slechte woningen en vervangende nieuwbouw
in de marktsector in. Op deze wijze wordt een goede mix van huur- en koopwoningen
in vroeg-naoorlogse wijken met een eenzijdig samengestelde goedkope woningvoorraad
tot stand gebracht. Door deze mix wordt de kans op gettovorming in oude stadswijken
aanzienlijk kleiner. Gezien de op dit moment grote vraag naar koopwoningen
ligt een verdere verschuiving naar de koopsector voor de hand. De tegenhanger
van deze benadering is overigens dat op de Vinex-locaties voldoende sociale
woningbouw plaatsvindt.Volgens de VROM-raad is de evaluatie van het stadsvernieuwingsbeleid volgens
afspraak en op een correcte wijze tot stand gekomen. De CDA-fractie onderschrijft
op hoofdlijnen de conclusie van de VROM-raad, mede op basis van de binnengekomen
reacties. Wel constateert zij dat in een aantal gemeenten tempoverlies is
opgetreden bij de klassieke stadsvernieuwing. De extra middelen die nu voor
bodemsanering worden uitgetrokken, zullen enig soelaas bieden, maar de CDA-fractie
vraagt zich af of het Rijk niet meer kan doen om het momentum vast te houden.Daarnaast vraagt de CDA-fractie aandacht voor gemeenten met een zeer specifieke
problematiek, zoals Schiedam, Haarlem en Gouda. Deze gemeenten hebben te maken
met een meer dan gemiddeld slechte kwaliteit van de vooroorlogse woningvoorraad,
onder andere door gebrekkige fundering, en extreem hoge herstelkosten per
woning. De CDA-fractie vraagt zich af of door een aanpassing van het betalingsritme
voor gemeenten die op dit moment een groot spaarsaldo hebben, extra financiële
ruimte kan worden geschapen om de acute nood van deze gemeenten te kunnen
verlichten. Volgens het overzicht dat wij hebben ontvangen over de vier grote
steden, is daar maar liefst 741 mln. nog niet besteed. Een en ander zou bij
de nieuwe verdelingssystematiek van het integrale fonds verrekend kunnen worden.De CDA-fractie onderschrijft de opvatting van de regering dat stedelijke
vernieuwing een permanent proces is. De opgave eindigt dus niet met de afronding
van de klassieke stadsvernieuwing. Wij hechten er wel aan dat de aandacht
en middelen niet beperkt blijven tot de steden. De CDA-fractie is van mening
dat er een integraal fonds voor stedelijke en dorpsvernieuwing dient te komen,
dat bijdraagt aan de leefbaarheid op langere termijn van stad en landelijk
gebied.De CDA-fractie deelt de zorg van onder andere de Nationale woningraad
en de VNG dat kleinere gemeenten en de regio's buiten de Randstad op onvoldoende
financiële steun van het Rijk kunnen rekenen. De brief die wij hierover
in het weekend ontvingen, geeft ons vertrouwen. Ik lees hieruit
dat er specifieke aandacht voor de problematiek van het landelijk gebied zal
zijn. Klopt dat?Zowel met het oog op de nu op gang gekomen woningbouw op de Vinex-uitleglocaties
als de snelheid waarmee het verval van vroeg-naoorlogse wijken kan optreden –
in sommige gevallen is er zelfs een mutatiegraad van ongeveer 20% per jaar –
vinden wij dat een hoog tempo bij de herstructurering geboden is. Veel gemeenten
en corporaties zijn inmiddels bezig met het opstellen van plannen, maar door
het beperkte herstructureringsbudget dreigt er veel op de lange baan te worden
geschoven.In 1977 was de helft van het herstructureringsbudget, te weten 32,5 mln.,
beschikbaar voor de vier grote steden. Voor de andere helft hebben de overige
gemeenten plannen ingediend met een gezamenlijk tekort van meer dan 0,5 mld.
Dit geeft aan dat het budget voor 1998 en 1999, respectievelijk 65 mln. en
75 mln. veel te laag is. De CDA-fractie is van mening dat de herstructurering
niet mag stagneren door een gebrek aan middelen en roept het kabinet op, bij
de verdeling van de ICES- en FES-middelen hiermee nadrukkelijk rekening te
houden.De noodzaak om vaart te zetten achter de herstructurering wordt versterkt
door de op termijn teruglopende woningbehoefte. Daarom is er een goede afstemming
van de verschillende bouwstromen nodig, zoals de CDA-fractie reeds bij de
begrotingsbehandeling naar voren heeft gebracht. Wij zijn dan ook benieuwd
naar de stand van zaken met betrekking tot de besprekingen die hierover met
andere overheden worden gevoerd. In dit verband kijkt de CDA-fractie enigszins
verbaasd aan tegen de stormloop die de heer Duivesteijn momenteel onderneemt
tegen mogelijke afspraken tussen gemeenten en bouwers over het tempo van volbouwen
van de Vinex-locaties.Tussen het Rijk en de gemeenten bestaan verschillen van inzicht onder
andere over het bereik van de stedelijke vernieuwing. Het Rijk beperkt zich
bij de behoefteraming tot wijken waar daadwerkelijk sprake is van verpaupering
in combinatie met de zeer eenzijdig samengestelde woningvoorraad. De gemeenten
daarentegen wijzen nadrukkelijk op de noodzaak van de preventieve aanpak van
een aantal wijken.Probleem is dat bij een preventieve invalshoek het lastiger wordt, de
behoefte aan rijksmiddelen precies in kaart te brengen en objectieve criteria
aan te leggen voor de verdeling van die middelen. De CDA-fractie is in elk
geval van mening dat via een adequaat monitoringsysteem regelmatig moet worden
bekeken welke wijken of kernen als herstructureringsgebied in aanmerking komen
en soms versneld daarvoor in aanmerking komen.Er bestaan tevens nogal verschillen van inzicht omtrent zaken als de kosten
van het bouwrijp maken van herstructureringslocaties, het gewenste kwaliteitsniveau
en het terugbouwpercentage. De ramingsmethodiek die bij de klassieke stadsvernieuwing
wordt gehanteerd, is volgens de gemeenten niet direct toepasbaar op de stedelijke
vernieuwingsproblematiek. Volgens hen wordt momenteel te veel gekeken naar
de woningkwaliteit. Aspecten als het inkomensniveau en de mutatiegraad zouden
bij de behoefteraming een groter gewicht moeten krijgen.De CDA-fractie is in elk geval niet gelukkig met het hanteren van landelijke
gemiddelden bij het bepalen van de grondkosten en opbrengsten bij herstructurering.
Op deze wijze wordt de specifieke problematiek van bepaalde gemeenten die
ik al noemde ook in de toekomst niet opgelost. Wij vinden een verfijning van
de behoefteraming noodzakelijk, waarbij ook rekening moet worden gehouden
met de verschillen in kwaliteit van de vooroorlogse woningvoorraad.De CDA-fractie juicht het toe dat in het hele proces van stedelijke vernieuwing
een grote mate van participatie van woningcorporaties en marktpartijen wordt
ingecalculeerd. Er wordt echter wel veel van hen verwacht. De vraag is in
hoeverre de hoge verwachtingen over hun aandeel gerechtvaardigd zijn.In dit licht vindt de CDA-fractie het nogal merkwaardig dat de staatssecretaris
niet bereid is, met de corporaties afspraken te maken over de uitvoering van
het nationaal programma volkshuisvesting. Als de regering een grote mate van
vrijblijvendheid tentoon spreidt, is het gevaar niet denkbeeldig dat corporaties
dat ook wel eens zouden kunnen gaan doen. Wij vragen ons voorts af of de oprichting
van stedelijke ontwikkelingsmaatschappijen dan wel wijkontwikkelingsbedrijven
extra impulsen kunnen verschaffen. Welke stimulerende, faciliterende rol is
hierbij voor het Rijk weggelegd?Daarnaast vraagt de CDA-fractie of overwogen zou kunnen worden om voor
het aantrekken van meer voldoende particuliere middelen er niet gekeken kan
worden naar fiscale faciliteiten die samenhangen met groenfondsen. Misschien
zouden die uitgebreid kunnen worden tot investeringen in herstructureringsprojecten.
Investeren in herstructurering is naar onze mening uiteindelijk ook investeren
in groen.De heerJeekel(D66)Waarom moeten op rijksniveau afspraken worden gemaakt met de corporaties
over de inzet van stedelijke vernieuwing, terwijl wij met elkaar weten dat
het primair een zaak is van de gemeenten? Wij hebben een heel systeem geïntroduceerd,
waar ook het CDA voor is, van prestatieafspraken met alles erop en eraan om
de samenwerking tussen gemeenten en corporaties te verstevigen. Ik teken erbij
aan dat de corporaties 20 tot 22 mld. willen stoppen in de stedelijke vernieuwing,
terwijl de staatssecretaris met iets lagere bedragen werkt.MevrouwVisser-van Doorn(CDA)Wij hebben in de gesprekken gemerkt dat de corporaties het heel belangrijk
vinden om zekerheid te hebben op lange termijn. Ik denk dat de overheid daarin
een rol vervult. Wij zeggen niet dat alle afspraken van A tot Z met het Rijk
moeten worden gemaakt, maar het is wel heel belangrijk om, als je zoveel vraagt
van organisaties, daaraan een bepaalde zekerheid te verbinden.De heerJeekel(D66)Naar mijn gevoel kan het Rijk de zekerheid waarop de corporaties zitten
te wachten, de investeringszekerheid, minder bieden dan de gemeenten. Er is
wel een relatie van het Rijk met de gemeenten.MevrouwVisser-van Doorn(CDA)Wij vinden toch dat het goed is dat het Rijk voor zo'n enorm project dat
zoveel jaren gaat duren afspraken maakt met degenen die daarin
een belangrijk aandeel hebben.MevrouwVan der Burg(PvdA)Als die afspraken met het Rijk uiteindelijk niet sporen met de afspraken
met de gemeenten, wat gaat er dan gebeuren?MevrouwVisser-van Doorn(CDA)Ik heb het gevoel dat u het woord "afspraken" heel strak interpreteert.
De corporaties, de financieringsorganisaties, de gemeenten en het Rijk hebben
allemaal een functie in dat project. Daarom vinden wij het belangrijk dat
het Rijk als grote stimulator achter het geheel met de gemeenten als regisseurs
gaan praten over al die afspraken.MevrouwVan der Burg(PvdA)Ik begrijp het niet. U zegt: op het lokale niveau ligt de regie, daar
moeten de zaken samenkomen, daar moet de zekerheidstelling zijn die het Rijk
aan gemeenten geeft. Maar waar ligt op het moment dat daar doorheen gefietst
wordt door afspraken met het Rijk dan het accent naar uw mening?MevrouwVisser-van Doorn(CDA)Ik zeg nogmaals dat u het woord "afspraken" te strak interpreteert. Ik
vind het heel belangrijk dat, als het gaat om zo'n groot project dat zoveel
jaar gaat duren en waarin zoveel geld van de burgers gestopt wordt, degene
die het aanzwengelt en zoveel geld levert in gesprek blijft met die partijen.
Het lijkt mij met name voor de corporaties heel belangrijk dat zij aan het
begin van het traject goed weten wat zijn kunnen verwachten. Dat de uitvoering
uiteindelijk door de gemeenten gebeurt, vind ik prima. In die verhouding moet
u het zien.MevrouwVan der Burg(PvdA)Ik heb het idee dat wij dan met een schijnzekerheid gaan werken. Daar
zijn de corporaties natuurlijk niet blij mee.MevrouwVisser-van Doorn(CDA)Voorzitter! Een apart vraagstuk vormen voor ons de gemeentelijke monumenten,
waarvoor volgens de gemeenten extra geld moet worden uitgetrokken. Wij hebben
wel enig begrip voor de problematiek, maar wij zijn ook van mening dat het
Rijk moeilijk financieel verantwoordelijk kan worden gesteld voor het gemeentelijk
monumentenbeleid. Misschien is een oplossing te vinden door een deel van de
gemeentelijke monumenten alsnog tot rijksmonument te verklaren. De CDA-fractie
vraagt zich af in hoeverre de in de afgelopen jaren uitgevoerde inventarisatie
van jonge monumenten hiervoor aangrijpingspunten biedt. Wij hebben in gesprekken
gemerkt dat sommige monumenten een heel cruciale functie in een wijk vervullen.
In die gevallen kan bezien worden welke mouw daaraan gepast kan worden.De heerJeekel(D66)Ik vind dit wel een grappig voorstel, maar ook een beetje mal. Mevrouw
Visser onderbouwt haar voorstel vanuit de financiële kant. Ik zeg: als
je gemeentelijke monumenten tot rijksmonument wil maken, horen daarbij esthetische,
kunstzinnige en bouwkundige redenen de boventoon te voeren en niet de financiële.
Dat lijkt mij een zwakke kant van haar voorstel.MevrouwVisser-van Doorn(CDA)Dat is uw mening.De heerJeekel(D66)Maar u ziet dat niet zo?MevrouwVisser-van Doorn(CDA)Nee.De heerJeekel(D66)Vanuit de financiële problematiek zegt u: laten wij maar wat extra
monumenten tot rijksmonumenten verklaren.MevrouwVisser-van Doorn(CDA)U zegt dat ik een financieel argument aanvoer.De heerJeekel(D66)Dat doet u. U zegt dat er een probleem met de gemeentelijke monumenten
is. Als die gemeentelijke monumenten nu worden opgeschaald tot rijksmonumenten
is het financiële probleem misschien opgelost. Dat begrijp ik natuurlijk
wel, maar een pand wordt een rijksmonument om een heel andere reden dan omdat
er een financieel probleem moet worden opgelost.MevrouwVisser-van Doorn(CDA)Misschien zijn mijn woorden dan niet juist gekozen. Ik wilde zeggen, dat
wij aandacht moeten hebben voor de problematiek van gemeenten die wijken willen
opknappen en dan tegen het probleem aanlopen dat daar monumenten zijn waar
zij niet voor kunnen betalen.De fractie van het CDA heeft de staatssecretaris een aantal vragen gesteld
over het aandeel van de marktkoopwoningen in de grote steden. In het weekend
hebben wij een uitgebreide beantwoording gekregen, waarvoor dank. Er blijkt
uit dat het aandeel van de markt in de sloop-nieuwbouwlocaties in de vier
grote steden momenteel ver beneden de geraamde 50% ligt, namelijk op ruim
30%. De staatssecretaris meent dat gelet op de ontwikkeling, waarin het aandeel
van de marktwoningen de laatste tijd is toegenomen, het toepassen van maatregelen
zoals kortingen niet noodzakelijk is. Met welke maatregelen denkt hij te kunnen
bereiken dat het aantal marktkoopwoningen in de grote steden groeit tot het
gewenste percentage van 50?De verdeelsystematiek is nog een vraagpunt. De fractie van het CDA vindt
het positief dat het kabinet wil overgaan tot bundeling van de middelen in
het Investeringsbudget stedelijke vernieuwing en ook dat het kabinet aangeeft
meerjarige zekerheid te willen verschaffen. Daarnaast is het van belang, de
verdeelsystematiek niet terug te brengen van fondsfinanciering naar projectfinanciering.
Ook dat vinden wij terug in het plan.Wij vestigen met nadruk de aandacht op het belang van economische bedrijvigheid
in de wijken waar de herstructurering ter hand wordt genomen. Het voorzieningenniveau
dient in het kader van de stedelijke vernieuwing in overeenstemming te worden
gebracht met de samenstelling van de bevolking in een bepaald gebied. Daarom
is het nodig dat de veranderde wijksituatie wordt onderzocht en dat het voorzieningenniveau
wat betreft opzet, toegankelijkheid en schaalgrootte, in samenwerking met
marktpartijen en bewoners, wordt afgestemd op de te bereiken situatie.De eenzijdige nadruk op het wonen die zoveel naoorlogse woonwijken kenmerkt
dient te worden doorbroken. Het verlies aan bedrijfsruimte dat zich helaas
in sommige plaatsen heeft voorgedaan bij de stadsvernieuwingsoperatie mag
zich bij de volgende fase niet voordoen. Hoe denkt de staatssecretaris te
realiseren, dat vanaf het begin van de planvorming dit aspect direct wordt meegenomen? Terecht geeft de staatssecretaris in de nota aan –
wij onderschrijven dat van harte – dat het draagvlak onder de bewoners
cruciaal is voor het slagen van deze noodzakelijke herstructureringsoperatie.
Gemeenten dienen dan ook alles in het werk te stellen om de betrokkenheid
van de bewoners te stimuleren en te kanaliseren.Een paar punten kan ik in de korte tijd die ik over heb waarschijnlijk
niet behandelen. Eén punt dat ik belangrijk vind is, dat in de nota
naar onze mening te weinig aandacht wordt besteed aan de wijze waarop de herstructurering
ecologisch en duurzaam kan worden uitgevoerd. Het doet ons goed dat de staatssecretaris
zelf dit milieuhiaat al heeft erkend, in een toespraak voor de Stichting Natuur
en Milieu. Het CDA vraagt de staatssecretaris dan ook hoe hij een strategie,
een beleid denkt te ontwikkelen voor een duurzame herstructurering. Het is
naar onze mening van groot belang, dat reeds nu integraal bij de planvorming
duurzaamheidsaspecten worden meegenomen. Deze wens blijkt bij heel veel gemeenten
te leven. Heel veel gemeenten hebben dit ook in hun plannen opgenomen. Daarnaast
lijkt het gewenst een milieutoetsingskader te hanteren bij de beoordeling
van de herstructureringsplannen die voor financiering worden ingediend.Ik zei al dat de CDA-fractie zich kan vinden in de bredere doelstelling
van de nota Stedelijke vernieuwing, namelijk het verbeteren van het leefklimaat
en het vestigingsmilieu in bestaand stedelijk gebied. Een goed mix van huur-
en koopwoningen en voldoende economische bedrijvigheid maakt wijken weer aantrekkelijker
en zorgt voor steden die de concurrentie met de omgeving aankunnen. Bovenal
zorgt zij voor een goede leefomgeving van mensen, waardoor de samenhang in
de samenleving weer terug kan komen. Het welslagen zal voor een groot deel
afhangen van de financiële mogelijkheden die andere overheden, met name
gemeenten, geboden wordt en stimulering van de andere partijen in deze grote
operatie.De heerHofstra(VVD)Voorzitter! Ik wil beginnen met de noodzaak en de eindigheid. Goed beheer
en onderhoud van onroerend goed vormen een basisvoorwaarde. Wij moeten niet
alleen kijken naar de bouwtechniek, maar ook naar de woonkwaliteit. Wij hebben
te maken met het probleem dat de levensduur technisch steeds langer wordt,
maar woonwenstechnisch steeds korter. Dat houdt in dat sprake is van een geweldige
spanning. De fractie van de VVD hecht eraan de verantwoordelijkheid op dit
punt nog eens helder in beeld te brengen. In de eerste plaats is verantwoordelijk
de eigenaar c.q. de verhuurder. In de tweede plaats is ook de bewoner verantwoordelijkheid,
ook de bewoner van een huurwoning. In de derde plaats is de gemeente verantwoordelijk.
Dan komt er een hele tijd niets en dan komt het Rijk. Het Rijk staat op afstand.
Ik hecht eraan dit zo duidelijk aan het begin te zeggen, niet om vervolgens
niet meer mee te doen aan het debat, omdat het Rijk niets moet doen. Het Rijk
heeft nog wel een zekere taak als het gaat om het aanjagen van investeringen.
Blijkbaar lukt dit hier goed; een klein bedrag, met grote gevolgen. Het is
ook heel legitiem als het Rijk bepaalde segmenten die er anders moeilijk af
komen nog wat steunt. Gelet op de primaire verantwoordelijkheid van de eigenaar,
c.q. de gemeente moeten wij spreken over een eindige operatie. Of ik dat nog
meemaak weet ik niet. Wij spreken nu tot 2010. Die tijdhorizon moeten wij
in de gaten houden. Er moet naar worden gestreefd dat het daarna niet meer
nodig is.De heerJeekel(D66)Ik ga ervan uit dat collega Hofstra ongeveer 50 jaar is. Mannen hebben
een gemiddelde levensverwachting van 73 jaar. Wij hebben dan nog 23 jaar te
gaan. Als wij op die manier de definitie van eindigheid met elkaar opstellen,
dan komen wij er wel uit.De heerHofstra(VVD)Thans wordt ingezet op 2010. Dat is al een vrij lange periode. Het zou
toch heel mooi zijn als het daarna niet meer nodig was. Wij voelen er niets
voor om die datum op te rekken.De heerJeekel(D66)Het niet nodig zijn hangt af van de problemen die er zijn. Ik ga ervan
uit dat juist een liberaal de wereld niet in een schema wil hebben. De wereld
kent een aantal problemen die moeten worden opgelost.De heerHofstra(VVD)Zeker. Daarover praten wij nu. Het leggen van de basisverantwoordelijkheid
is een politieke afweging. Wij willen ruimte overhouden. Wij willen nu niet
zeggen dat het tot het oneindige door kan gaan. Wij gaan nu beginnen aan de
etappe tot 2010.MevrouwVan der Burg(PvdA)Ik begrijp de opmerkingen van de heer Hofstra wel, maar ziet hij ook de
noodzaak om tussentijds te evalueren? Voor hem is de tijdhorizon 2010.De heerHofstra(VVD)Zeker. Wij moeten blijven evalueren. Bij ieder tussenmoment moet de politieke
kwestie – de verantwoordelijkheidsverdeling – in de gaten worden
gehouden. Het moet geen automatisme worden dat de overheid meer moet gaan
doen als het wat slechter wordt.Ik kom over de aanpak te spreken. De titel en de omvang van het rapport
suggereren nogal veel. Eigenlijk gaat het alleen maar om het volkshuisvestingsbeleid.
Dat vind ik op zichzelf belangrijk genoeg. Ik vind het ook heel goed dat de
zaken eens goed met elkaar in relatie zijn gebracht, maar ik hecht eraan te
zeggen dat het milieudeel, de rest van VROM, ontbreekt. Bodemsanering en geluid
kom je wel tegen, maar niet in de integrale kaders. Wij missen ook de integratie
naar andere departementen. Weliswaar staat er op pagina 97 een overzichtelijk
tabelletje van wat iedereen betaalt, maar daarmee is de integratie niet gedaan.
Wij hechten erg aan de relatie met de economische activiteiten en vooral de
kleinschalige economische activiteiten in de oudere stadswijken. Dat heeft
ook te maken met werkgelegenheid. Wij vinden dat heel erg belangrijk en krijgen
daarop graag een duidelijke reactie van de staatssecretaris. Wij overwegen
ook om op dat punt een motie in te dienen.MevrouwAiking-van Wageningen(groep-Nijpels)Wat stelt u zich voor bij het toenemen van het aantal economische activiteiten
in woonwijken?De heerHofstra(VVD)Een deel van de problemen die er nu zijn, is naar mijn mening veroorzaakt
doordat vroeger met een zeker gemak kleinschalige werkgelegenheid ook verdreven is uit steden en dorpen naar de randen van die steden en
dorpen. Dat is een ontwikkeling waarvan wij nu zeggen dat die ongewenst is.
Dat heeft ook te maken met de milieunormering, bijvoorbeeld de Wet geluidhinder.
Met Economische Zaken en ook binnen VROM met het beleid inzake ruimtelijke
ordening en het milieu zou toch een wat meer integraal beleid ontwikkeld moeten
kunnen worden dan nu gebeurt.MevrouwAiking-van Wageningen(groep-Nijpels)Kleinschalige economische activiteiten in woonwijken geven toch vaak op
den duur ook zoveel hinder door groei of door lawaai of door vrachtverkeer,
dat men toch zoveel mogelijk die economische activiteiten weer uit de woonwijken
probeert te krijgen.De heerHofstra(VVD)Dat verschijnsel doet zich zeker voor. Mijn stelling is dat de laatste
jaren dit te sterk naar één kant is doorgeslagen. Uiteindelijk
moet een supermarkt die midden in een woonbuurt hoort, een keer bevoorraad
worden. Dat gebeurt weliswaar met steeds grotere voertuigen, maar het moet
wel gebeuren. De discussie is of dit evenwicht goed is. Onze stelling is dat
wij eigenlijk terug moeten, maar wel kleinschalig. Als je over stadsvernieuwing
spreekt, moet dat element sterker naar voren komen om ook meer werkgelegenheid
en meer functiemenging in de wijken en buurten te bevorderen.Wat de volkshuisvestelijke benadering betreft is op zichzelf de benadering
logisch. Er wordt gekeken naar wijken die daarvoor in aanmerking komen en
de aantallen woningen die daarbij horen. Wat ons opvalt, zijn de totalen.
De staatssecretaris komt aan het eind van zijn selectie tot ongeveer 780.000
woningen. Dat is ongeveer 12% van de totale voorraad. Een ander rapport van
hetzelfde departement komt uit op 5% van de woningen die in de categorie slecht
of matig vallen. Ik snap wel dat de percentages niet gelijk zijn, maar misschien
kan de staatssecretaris op die relatie ingaan. De VNG heeft zich ook op het
probleem gestort en ons een heel boekwerk toegestuurd. De VNG heeft het zelfs
over 1,2 miljoen woningen. Misschien kan de staatssecretaris aangeven wat
eigenlijk het niveau is waarop wordt gemikt.Dat tritsje van de maatregelen kent iedereen natuurlijk. Iedereen zal
het daarmee ook wel eens zijn. Dat zijn verkopen van de sociale huurwoningen,
slopen en dan nieuwbouw, waarbij ik uiteraard zou zeggen: in de koopsfeer.
Verder gaat het om samenvoegen en verbeteren en verder de woonomgeving, de
voorzieningen en de economie.Wat de sociale huurwoningen betreft vielen de officiële cijfers van
het CBS van verleden jaar mij op: 13.100 verkocht tegen een totale boekwinst
van 1 mld., dus ƒ 73.000 per woning. De staatssecretaris komt op een
lager bedrag in zijn becijferingen. Hij zit aan de voorzichtige kant. Dit
is dus zo'n succes dat met nog veel meer kracht gestreefd moet worden naar
het verkopen van die sociale huurwoningen. Ook mevrouw Van der Burg heeft
dat tot mijn genoegen gezegd. De koopgewenningsbijdrage die is ingevoerd,
moet dus worden verruimd, bijvoorbeeld door een hogere inkomensgrens of een
hoger bedrag. Daar kan dus veel meer gebeuren. Daar hoef je ook geen ingewikkelde
plannen voor te maken. Door anderen is al de vraag gesteld hoe de verdeling
over de gemeenten is. Naar onze smaak moeten ook de kleinere gemeenten in
beeld komen.Het is heel aardig om te zien dat voor in totaal 25 mld. aan investeringen
de staatssecretaris maar 1,85 mld. kwijt is. Dat is een heel gunstige verhouding.
Ik wijs nog even op die verschillen met het VNG-rapport. Zijn dat alleen die
woningaantallen die ik noemde, of is er ook discussie over de eenheidsprijzen?Voor de VVD-fractie is de dichtheid ook nog een belangrijk punt. Als er
wordt gesloopt en opnieuw gebouwd, is er een zekere neiging om in het kader
van de compacte stad hogere dichtheden te realiseren. Wij zetten daar een
vraagteken bij. Wij denken dat het voor de markt en de kwaliteit van de woningen
beter is om in lagere dichtheden te bouwen. Vinex heeft dat ons zo langzamerhand
ook wel geleerd. Daar zouden wij dus liever de omslag zien dat wordt uitgegaan
van lagere dichtheden en bij uitzondering hogere.MevrouwVan der Burg(PvdA)De heer Hofstra wil lagere dichtheden. Meent hij werkelijk dat hij ook
in de grotere steden lagere dichtheden wil? Juist daar is het van groot belang
dat compact wordt gebouwd. Voor de kleinere gemeenten ligt het misschien anders,
maar voor de grote steden is dat essentieel.De heerHofstra(VVD)Nog belangrijker is het volgens ons dat er meer differentiatie in de wijk
tot stand komt, niet alleen qua woningtype, maar ook qua bewoner. Hiervoor
moet je aantrekkelijke woningen bouwen. Wij denken dat dit, met een bepaald
prijskaartje, gemiddeld makkelijker te realiseren is met een lagere dichtheid
dan met een hogere dichtheid.MevrouwVan der Burg(PvdA)Wij worden met z'n allen ouder en er worden er meer oud. U bent nu 51,
maar het gaat ook voor u komen. Dan wilt u waarschijnlijk ook een ander soort
woning. Juist omdat wij met z'n allen vergrijzen en wij zolang mogelijk zelfstandig
willen blijven wonen, is een vrij hoog percentage terugbouw nodig. Als je
nu in lagere dichtheden gaat bouwen, komen de steden weer in problemen, want
er wordt toch gebouwd waar er behoefte is. In de praktijk blijkt voor die
behoefte een hoger terugbouwpercentage nodig te zijn. Het probleem dat wij
in de afgelopen jaren hebben gekend, brengt u nu wellicht in sterkere mate
terug. Dat kunt u toch niet menen?De heerHofstra(VVD)Het probleem van de oudere wijken is juist dat er veelal veel kleine woningen
zijn. Als je nieuwe woningen bouwt, moeten die aantrekkelijk en relatief ruim
zijn. Inderdaad, ik word ook ouder. Ik heb laatst in een debat bij Huis en
eigendom gezegd dat ik zelfs niet uitsluit dat ik later ook gestapeld ga wonen,
maar dit wil nog niet zeggen dat ik met 45 vierkante meter genoegen neem.
Ik ben er bang voor dat wij het probleem opnieuw introduceren door onder de
slogan van compact bouwen te hoge dichtheden te realiseren, terwijl de mensen
over twintig, vijfentwintig jaar vinden dat het toch anders had gemoeten.MevrouwVan der Burg(PvdA)Het gaat niet alleen om slogans, maar ook om de werkelijkheid.De heerJeekel(D66)Waarom moeten wij de discussie over dichtheden eigenlijk
op nationaal niveau voeren? Op gemeentelijk niveau zijn er ook verstandige
mensen en daar komen interessante ontwerpen naar voren die de ene keer een
hoge dichtheid en de andere keer een lage dichtheid zullen opleveren. Eigenlijk
vind ik het helemaal niet nodig om de discussie over de dichtheid hier te
voeren.De heerHofstra(VVD)Dat is al een heleboel winst, want ik ben het natuurlijk direct met u
eens. Ik wil in elk geval niet dat wij vanuit Den Haag zeggen dat er in hogere
dichtheden moet worden gebouwd. Laat gemeenten en marktpartijen het zelf uitzoeken;
dan komt het inderdaad wel goed.MevrouwVan der Burg(PvdA)Ik begrijp u niet. Eerst pleit u voor algemene lagere dichtheden in totaliteit,
maar uiteindelijk wilt u er niets mee, want nu zegt u dat de gemeenten het
zelf moeten afspreken.De heerHofstra(VVD)Ik heb de Vinex-locaties al genoemd, waar wordt geprobeerd compact te
bouwen in hoge dichtheden. Wij zien allemaal welke problemen dit geeft. Als
je de markt haar gang laat gaan, wordt er geprobeerd te bouwen wat de mensen
graag willen. U zult zien dat dit tot lagere dichtheden leidt. Ik ben het
er dus met de heer Jeekel over eens dat wij vanuit Den Haag niet dirigistisch
moeten doen over de dichtheden.De heerJeekel(D66)U bent degene die over dit thema begon en die voor het proces hier in
dit gebouw met het idee kwam van regels voor lage dichtheden.De heerHofstra(VVD)In de cijfers en de opstelling van de staatssecretaris zit een verhoging
van de dichtheid; dit zal niet toevallig zijn. Wij zetten daar een vraagteken
bij, omdat wij ons afvragen of dit past bij een meer marktconforme benadering.Al met al kunnen wij ons in de aanpak en de redeneertrant van de staatssecretaris
vinden. Ik voeg er nog graag aan toe dat wij de problemen in de oude wijken
en buurten moeten aanpakken in de gebieden zelf en niet in de fout moeten
vervallen om nieuwbouwlocaties te beperken. Bij sommigen hier bestaat de neiging
om te zeggen: er mag buiten Vinex-locaties niet meer gebouwd worden en er
mag in de kleine dorpen niet gebouwd worden. Dat moeten wij niet doen. Wij
moeten de problemen oplossen in het gebied waar zij bestaan.De heerJeekel(D66)Stel dat er overal gebouwd mag worden, wat natuurlijk een leuke bouwactiviteit
oplevert. Ziet u dan niet het probleem dat niet gewilde wijken dan heel snel
absoluut niet meer gewild zullen zijn en er dus heel veel extra geld nodig
is om de herstructurering tot een succes te maken? Dit moet toch vooral u
een zorg zijn.De heerHofstra(VVD)Het is niet zwart-wit. Ik bepleit niet dat overal in Nederland gebouwd
moet of gebouwd mag worden. Wij hebben daarover laatst gesproken met de staatssecretaris.
Die heeft het heel evenwichtig aangegeven. De zaak moet natuurlijk niet op
slot, maar er moet wel goed gekeken worden, waar wel en niet gebouwd kan worden.
Ik denk dus dat het gevaar dat de heer Jeekel signaleert, er niet is.Voorzitter! Wij hebben zeer laat een brief gekregen over de uitvoering
van onze motie. Wat dat betreft gaat de staatssecretaris enigszins lijken
op een lobbyist. Lobbyisten hebben tegenwoordig immers ook de neiging je vijf
minuten vóór het debat de stukken te geven, in de hoop dat dat
het enige is dat je leest en dat je dat vervolgens voorleest!Er is een vraag gesteld over het ritme tot 2000. Dat had 2010 moeten zijn.
Helaas is dat foutje niet hersteld. Wij hebben dus nu geen goed beeld, hoe
de budgetten lopen in de periode tot 2010. Dat hadden wij eigenlijk aan de
staatssecretaris willen vragen. De antwoorden op bepaalde vragen geven aan,
dat de staatssecretaris dat misschien ook niet helemaal weet. Wij zouden dat
echter wel graag willen weten.Tegen uitvoering van de motie-Hofstra heeft de VVD uiteraard geen bezwaar,
voorzitter. Wij vinden de term "investeringsbudget stedelijk vernieuwing"
best aardig gekozen, ook al zou de afkorting ISV ergens anders op kunnen duiden.Zouden wij de afspraak kunnen maken, dat het compleet wordt ingevoerd
uiterlijk op 1 januari 2000, inclusief al die componenten, en zo mogelijk
nog iets eerder maar beslist niet later?Waarom kunnen de bodemsanering en het geluid niet vanaf het begin daarin
worden meegenomen? Kan de staatssecretaris daarop ingaan? Juist op die punten
hebben gemeenten meer armslag nodig om hun plannen te realiseren.Voorzitter! Het Rijk betaalt ongeveer ƒ 2400 per woning. Dat is
niet zoveel, dat is ongeveer 7% van het totaal. Er is een goed gezegde, dat
luidt: "Wie betaalt, bepaalt". Dat betekent dus dat, als je heel weinig betaalt,
je ook heel weinig bepaalt. Dat wil ik duidelijk naar voren brengen. Wij willen
de gemeenten niet vooraf met al te veel problemen confronteren. Achteraf moet
er natuurlijk een goede verantwoording zijn. Wij willen ook graag dat het
budget volgens een simpele sleutel wordt verdeeld. Naar het aantal inwoners
of het aantal woningen, is misschien iets te simpel. Misschien zou gekeken
kunnen worden naar het aantal woningen in bepaalde bouwjaarcategorieën.
Het moet echter beslist niet zo ingewikkeld als nu gebeurt. Wij moeten natuurlijk
geen slecht gedrag gaan belonen. Wij moeten ook niet langs een omweg de gelden
bij de corporaties gaan verevenen.Wij willen géén projectfinanciering. Het is ons onduidelijk
wat de investeringsvisie precies gaat inhouden. Kan die niet gewoon achterwege
blijven, in die zin dat een verstandige gemeente een dergelijke visie wel
heeft, maar die niet hoeft door te geven aan de staatssecretaris? Wij zijn
beducht voor het ontstaan van allerlei bureaucratische acties.De provincie kan een rol spelen bij de kleinere gemeenten, al was het
alleen maar vanwege de efficiency. Maar bij grotere gemeenten zien wij dat
niet zo scherp.Wij zouden de staatssecretaris willen vragen, of wij, voordat er wetgeving
naar de Kamer komt, een nadere uitwerking van de brief kunnen krijgen en dat
nog eens goed met elkaar kunnen bespreken.De heerJeekel(D66)Er is een gemeente A met grote problemen in haar naoorlogse bezit en een
gemeente B met niet zoveel problemen in haar naoorlogse bezit. Beide gemeenten
zijn even groot; beide gemeenten hebben ook ongeveer evenveel woningen. Nu
wil de heer Hofstra dat er een eenvoudige sleutel komt. Het
lijkt mij niet zo vreselijk kosteneffectief om het op die manier te doen.
Dat moet hij toch ook zien, tenzij je weer het verhaal gaat neerzetten dat
precies moet worden aangegeven welke woningen voor herstructurering in aanmerking
komen? Dan zul je een investeringsvisie moeten hebben en dan wordt het, helaas
voor de heer Hofstra, wat ingewikkelder. Hoe vindt hij dat?De heerHofstra(VVD)Ik zei al, dat wij slecht gedrag natuurlijk niet moeten gaan belonen.
Als er twee identieke gemeenten worden vergeleken, ben ik benieuwd naar het
huurniveau in de sociale huursector. Ik sluit niet uit, dat het in het ene
geval lager is dan in het andere geval. Als wij dan over gedetailleerdere
verdelingen spreken, zou ik graag de verdiencapaciteit van die huur daarbij
willen betrekken. Ik blijf erbij, dat wij voorzichtig moeten zijn. Het gaat
niet om zo vreselijk veel geld. Het Rijk betaalt maar een klein deel. Laten
wij dan toch voorzichtig zijn met gemeenten te veel voor te schrijven, hoe
zij dat geld precies moeten besteden. Maak een simpele verdeelsleutel.MevrouwVan der Burg(PvdA)De heer Hofstra stelt dat wie betaalt, bepaalt. Als je weinig betaalt,
moet je je terughoudend opstellen. Nu liggen met name de gelden van volkshuisvesting
op tafel. Dat heeft hij zelf gezegd. Daarnaast zijn er nog andere stromen.
In het staatje staat voor ongeveer 14 mld. per jaar. Dan hebben wij natuurlijk
een ander verhaal. Juist vanuit de breedte van de problematiek van de stedelijke
vernieuwing moeten wij meer regelen dan drie criteria. Zou er geen ontwikkelingsvisie
moeten komen?De heerHofstra(VVD)De VVD is voor echte decentralisatie. De bevoegdheden moeten dan ook gewoon
overgaan. In het staatje zit ook Verkeer en Waterstaat met grote bedragen.
Als wij praten over de vernieuwing van de naoorlogse wijken, durf ik de stelling
aan dat de inbreng van V en W nihil is of althans nihil zou moeten zijn. Het
gaat namelijk vooral om grote infrastructurele werken buiten de bebouwde kommen.
Het gaat dus om kleinere bedragen. Wij beseffen dat er een verdeelsleutel
moet komen. Daarover zullen wij nog verder moeten discussiëren. Het moet
echter zo simpel mogelijk blijven. Wij moeten de gemeenten zo weinig mogelijk
in de weg leggen, zodat zij echt aan de gang kunnen.De heerLuchtenveld(VVD)Voorzitter! De VVD-fractie heeft waardering voor de uitvoerige stukken
van het kabinet en voor de gedegen inbreng van de grote steden, de stadsvernieuwingsgemeenten,
de RCV, de CCSV, de VROM-raad en de RMO. Wij zijn heel goed voorzien van onderliggend
materiaal, maar dat levert tegelijkertijd een teleurstelling op. Het is jammer
dat er, ondanks dat vele gedegen onderzoek, nog zo'n enorm verschil bestaat
tussen de verschillende ramingen. Hoeveel geld is nog nodig om de operatie-Belstato
af te maken en de herstructurering vorm te geven? Al het overleg, al het onderzoek
heeft blijkbaar niet tot consensus geleid. In het antwoord op een van de vragen
lezen wij dat over het selecteren van de wijken geen overleg heeft plaatsgevonden.
Was het niet mogelijk geweest om in de ramingen dichter bij elkaar te komen?
Wij zijn er geen voorstander van om de verschillen maar aan te vullen, maar
wij vinden de verschillen wel zorgelijk. Wordt de operatie wel netjes afgemaakt
als er niet meer geld of marginaal meer geld komt?De herstructurering is nieuw; veel gemeenten storten zich erop. Er worden
oude portiekwoningen gesloopt, waarvoor nieuwbouw wordt terug gebouwd, vaak
in de marktsector, soms met een iets aantrekkelijker financieel plaatje. Laten
wij niet vergeten dat de Belstato-operatie ongeveer halverwege is. De herstructureringsoperatie
heeft ongeveer de helft van de omvang van de Belstato-operatie. Het totaal
beziend, zitten wij dus op 1/3. De Belstato-operatie moet netjes worden afgemaakt,
hoewel zij haar naam tegen heeft. Het gaat om het beleid inzake stadsvernieuwing
voor de toekomst, maar het wordt nu al beschreven als de klassieke stadsvernieuwing.
Immers, de moderne stadsvernieuwing is de herstructurering. Bovendien levert
de naam heel gemakkelijk een misverstand op. Sommige gemeenten denken dat
Belstato betekent: bel staatssecretaris Tommel!Het is goed om als Rijk op afstand te zitten, maar wel de vinger aan de
pols te houden. Er zijn een paar gemeenten waar extra zorg over leeft, bijvoorbeeld
Schiedam en Gouda. Het zijn steden met een uitzonderlijk grote stadsvernieuwingsproblematiek.
Ook al ben je voorstander van een grofmazig toedelingssysteem, dan moet er
voor een aantal gemeenten toch wel iets gebeuren. Wat ons betreft moet het
door herschikking binnen het totale budget. Sommige gemeenten komen wel erg
moeizaam uit met de huidige indeling. Is het kabinet het eens met de inschatting
dat sommige gemeenten, zoals Schiedam en Gouda – dat zijn misschien
niet de enige twee – er toch wel moeizaam uitkomen, gelet op hun specifieke
problematiek en zo ja, welke oplossing ziet het kabinet daar dan voor? Een
suggestie van mijn kant is de volgende. Burgemeesters van heel snel groeiende
gemeenten kunnen in een hogere salarisschaal worden geplaatst, vooruitlopend
op het bereiken van een groter aantal inwoners. Zou een aantal van die zorggemeenten
niet eventueel tijdelijk fictief in een hogere klasse kunnen worden ingedeeld?
Plaats bijvoorbeeld Schiedam in een klasse als ware het een 100.000+-gemeente,
wat het niet is. Wil de staatssecretaris daarop reageren?Een ander probleem is de funderingsproblematiek, met name voorkomend in
Haarlem en Dordrecht. Haarlem is heel ver in de analyse van de omvang en aanpak
van het probleem. Maar we hebben bepaald nog geen landelijk beeld. Het is
ook niet duidelijk, in hoeverre dit probleem zich breed over het land gespreid
voordoet, of dat het zich beperkt tot de wat nattere delen van ons land. We
hebben daardoor ook geen inzicht in de benodigde investeringen, nog even daargelaten
waar de verantwoordelijkheid wordt gelegd. Primair moet die natuurlijk bij
de eigenaar worden gelegd. Kan de staatssecretaris reageren op de vraag, hoe
wij daar meer zicht op kunnen krijgen, wat er moet gebeuren en in hoeverre
die problematiek ook te maken heeft met woningen waarvan wij dachten dat we
ze netjes hadden opgeknapt? Het zou buitengewoon zonde zijn als nu zou blijken
dat al het geld dat daarmee gemoeid was, is weggegooid.Het zo nodig aanschrijven van woningbezitters voor de verbetering van
particuliere huurwoningen, is volgens ons belangrijk. Dit punt
wordt "juridisch flankerend beleid" genoemd. Wij denken niet dat er op dit
moment behoefte is, zoals de Partij van de Arbeid heeft gevraagd, aan specifieke
wetgeving op dit punt. Er is namelijk wetgeving; bij heel veel gemeenten ligt
het aanschrijvingsinstrument, dat op zich voldoet, echter ergens onderin een
lade. Men probeert verbetering uitsluitend door overleg tot stand te brengen.
Het lijkt mij een goede zaak om dat harder aan te pakken. Overigens meldt
de nota gelukkig dat een aantal gemeenten dit punt krachtdadiger ter hand
gaan nemen. Zeker als er in de omgeving al veel is vernieuwd, is het goed
dat er geen niet-aangepakte gebouwen tussen blijven staan, uitsluitend omdat
gemeenten de aanschrijving niet willen hanteren.Uit het antwoord op vraag 8 blijkt dat er wel wat wordt gedaan op het
gebied van monumenten, met name aan woonhuismonumenten. Er wordt ook iets
gedaan door OCW. Maar voor het overgrote deel zijn de gemeenten verantwoordelijk
voor de restauratie van gemeentelijke monumenten. Gemeenten geven keer op
keer aan, zich daartoe niet in staat te achten. Welke consequenties kan dat
hebben? Hierdoor ontstaat immers een verval van monumenten, wat een heel stuk
stadsvernieuwing in haar aanzien omlaag halen. Bovendien kan dat verval zodanig
zijn dat restauratie nog nauwelijks mogelijk is, waardoor de beslissing moet
worden genomen om de te restaureren monumenten maar van de lijst af te voeren
en een andere invulling aan de betrokken locatie te geven. Is het Rijk bereid,
die uiterste consequentie te aanvaarden? Of is er misschien nog een verschil
tussen kwaliteit van gemeentelijke monumenten? Ik pleit er overigens niet
voor deze nu maar als rijksmonument aan te nemen. Maar nader overleg met de
VNG en dergelijke zou goed zijn over de vraag, hoe hiermee moet worden omgegaan.
Misschien moet je kritischer zijn. Het levert in het kader van de totale stadsvernieuwing
een verkeerd beeld jegens de burger op, als je de gemeentelijke monumenten
op lijsten hebt staan met alle consequenties van dien, ook voor de eigenaren
van monumenten, waarna er tot in lengte van jaren geen zicht op is dat ze
als monument gerestaureerd kunnen worden.De heerJeekel(D66)Waarom past als het over gemeentelijke monumenten gaat, niet gewoon de
stelling dat het ook gemeentelijke financiering behoeft en niet rijksfinanciering?De heerLuchtenveld(VVD)U heeft mij niet horen zeggen dat die stelling niet past. Ik heb alleen
geconstateerd dat gemeenten keer op keer aangeven, dat ze zich daartoe niet
in staat achten. De staatssecretaris zegt dan steeds in zijn beantwoording
op alle vragen in die richting: toch moeten zij dat maar doen. Daarmee ligt
er natuurlijk wel een probleem, waar de wetgeving er op ziet dat het aanwijzen
tot monument vergaande gevolgen heeft ten aanzien van de manier waarop je
ermee moet omgaan. Bovendien zijn de monumenten vaak vrij pregnant gesitueerd
in een verder wel op te knappen wijk. Dan is toch de vraag of het feit dat
wij het met elkaar oneens zijn tot gevolg moet hebben dat er niets gebeurt.
Dat geldt overigens in zijn algemeenheid, dus voor de totale opgaven waar
gemeenten menen 4 mld. meer voor nodig te hebben, maar in de monumentenzorg
speelt het wel in bijzondere mate een rol. Ik wacht de reactie van de staatssecretaris
af.Dan heb ik nog een vraag over de brief die ons dit weekend heeft bereikt,
en wel in het bijzonder de passage onderaan blz. 10. Daar staat het volgende.
"Voor een deel van de genoemde subsidieregelingen staat ook de toedeling in
de jaren van 2000 al vast: het resterende deel van de oorspronkelijk voor
stadsvernieuwing geraamde uitgaven (excl. herijking) en de BLS-middelen (op
grond van de Vinex-afspraken). Die juridische verplichtingen zullen vanzelfsprekend
worden nagekomen. Ten aanzien van de overige middelen is de toedeling nog
niet vastgesteld. Om het integrale karakter van het ISV te benadrukken zal
de toedeling van het ISV op een nieuwe leest worden geschoeid. Het budget
van de afzonderlijke gemeente zal echter voor de termijn van de eerdergenoemde
verplichtingen nooit lager uitkomen dan die waarop die gemeente op grond van
de WSDV en/of Vinex-afspraak al recht had." Met name in het licht van de Belstato-operatie
en de extra middelen die daarvoor in het vooruitzicht worden gesteld, is het
de vraag hoe een en ander moet worden begrepen. Wordt er dan toch al aan de
verdeelsleutels getornd? Ik had dezelfde vraag eigenlijk al gesteld met betrekking
tot de bodemsanering, namelijk of de desbetreffende middelen projectmatig
worden toegewezen dan wel volgens de gangbare verdeelsleutel van Belstato.MevrouwVan der Burg(PvdA)Ik zou toch aan de VVD willen vragen waar zij wat dit betreft nu staat.
De heer Hofstra spreekt over een overheid op afstand waar het deze problematiek
betreft. Vervolgens houdt de heer Luchtenveld een verhaal, dat mij overigens
zeer aanspreekt, waarbij hij zich afvraagt of er terzake van gemeentelijke
monumenten niet een rijksbijdrage mogelijk is.De heerLuchtenveld(VVD)Wij zijn het er volstrekt over eens dat het Rijk op afstand moet zitten
en dat het het vliegwieleffect moet bewerkstelligen wat betreft de subsidies.
Dat neemt niet weg dat er een fors verschil van inzicht is tussen gemeenten
en Rijk ten aanzien van hetgeen gemeenten noodzakelijk achten om datgene te
doen wat het Rijk vindt dat er moet gebeuren. De gemeenten zeggen dat er aan
de uitvoering van Belstato en de herstructurering een prijskaartje hangt van
7,5 mld. meer. Dat is voorwaar geen klein bedrag dat gemakkelijk te overbruggen
lijkt. Er zitten ook nog een aantal knelpunten in ten aanzien van monumenten
en dergelijke. Dit nog afgezien van de brandbrieven van een aantal gemeenten
waarin te kennen wordt gegeven dat men überhaupt niet uit de situatie
komt. De overige gemeenten zullen dan natuurlijk niet zeggen: oh, er kan bij
ons wel wat geld weg. Ik verwijs naar Rotterdam.Alles overziende, moeten wij met elkaar nagaan wat er feitelijk moet gebeuren.
Mijn zorg is dat gemeenten een keuze zullen gaan maken tussen het afronden
van de Belstato-operatie en het inzetten op de herstructurering, waarbij ze
een deel van het vooroorlogs woningbezit laten verpauperen. Welnu, dat laatste
zou een verkeerde keuze zijn. Tenzij wij met z'n allen bepalen dat de gemeenten
die keuze moeten kunnen maken. Maar dan moeten wij niet in de nota suggereren
dat met het nieuw in te zetten geld, beide operaties netjes uitgevoerd kunnen
worden in den lande. Wat dat betreft moeten wij ons een aantal vragen stellen. Kan er verder versoberd worden? Kunnen prioriteiten worden
gesteld of menen wij dat de gemeenten het echt bij het verkeerde eind hebben,
in de zin dat de marktwerking zodanig is dat het allemaal wel goed komt? Dat
laatste mag ook de veronderstelling zijn, maar dan moeten wij die met elkaar
ook durven uit te spreken. Wij houden overigens de vinger aan de pols via
de verslaglegging. Dus niet hier de regie overnemen van de gemeenten. Echter,
als de nota suggereert dat met dit geld beide operaties, dus Belstato als
stedelijke vernieuwing, tot in de puntjes kunnen worden afgerond, dan plaats
ik er wel een vraagteken bij, gelet op de opvattingen van de gemeenten.MevrouwVan der Burg(PvdA)Het verhaal van de heer Luchtenveld vind ik een heel realistisch verhaal.
Maar als ik dat verhaal zet naast het verhaal van de heer Hofstra, denk ik:
waar staat u nu? Misschien moet ik het de heer Hofstra maar vragen, wellicht
krijg ik dan een ander antwoord.De heerHofstra(VVD)Ik denk dat voorzover er verschil in benadering is, dat heel simpel is
te verklaren. Mijn collega Luchtenveld spreekt over een bestaande regeling,
met al zijn ins en outs en details. Het zou dan ook een beetje vreemd zijn
om te doen alsof je over een nieuwe regeling spreekt. Ik heb echter nadrukkelijk
gesproken over de nieuwe regeling. Er is dus niets aan de hand.MevrouwVan der Burg(PvdA)De heer Luchtenveld heeft ook over de nieuwe regeling gesproken, zeker
in de laatste woorden die hij heeft uitgesproken.De heerJeekel(D66)Mevrouw de voorzitter! Wij bespreken vandaag een heel belangrijke nota.
Belangrijk voor de toekomst van stedelijk Nederland. Stedelijke vernieuwing
is het proces om steden fysiek en maatschappelijk vitaal en concurrerend te
houden. Het gaat om het versterken van de toekomstwaarde, de belevingswaarde
en de gebruikswaarde van de stedelijke ruimten, om het perspectief bieden
aan minder gewilde wijken en om het handhaven dan wel versterken van de sociale
cohesie in de steden. Daarbij moet het begrip "stad" ruim worden opgevat.
Het gaat dus zeker niet alleen om de grootste steden. Het gaat in een aantal
gevallen ook om problemen die er in het landelijk gebied met de gebouwde omgeving
kunnen zijn.Onder stedelijke vernieuwing vallen twee processen, stadsvernieuwing en
herstructurering, die weliswaar voor het Rijk zeer te onderscheiden zijn,
maar die daar waar het gebeurt, in de gemeenten, al vaak in elkaar overlopen.
Beide processen, maar zeker de herstructurering, zien beduidend breder dan
de woningvoorraad. Het gaat in de kern om integrale processen, waarbij woningen,
winkels, economische dynamiek, ruimtelijke vormgeving, de kwaliteit van de
openbare ruimte en groenbeheer in nauwe samenhang met de sociale en culturele
netwerken in een wijk aan de orde zijn. Het hoort dan ook op rijksniveau te
gaan om de betrokkenheid van vele departementen. Dat komt in de nota wel naar
voren, zeker, maar het vraagt in de visie van mijn fractie om uitwerking,
om regie rond de inbreng van het Rijk. Er is in elk geval een koppeling met
het grotestedenbeleid. Aan de staatssecretaris vraag ik of er niet een platform,
een coördinatieorgaan moet ontstaan op rijksniveau, met de taak de verschillende
bijdragen van departementen als EZ, V en W, LNV en VWS rond de stedelijke
vernieuwing te bundelen. Concreet wil ik hier vragen wanneer wij de inzet
van EZ rond de stedelijke vernieuwing kennen.Het proces van stedelijke vernieuwing wordt essentiëler en zwaarder
naarmate de kwaliteitssprong in het wonen sneller plaatsvindt en de woningmarkt
snel meer ontspannen wordt. Er kan dan heel snel een grote verhuizing naar
de koopwoningen zowel op, als ook buiten Vinex-locaties gaan plaatsvinden.
Grote naoorlogse gebieden blijven dan eenzaam achter, met 80% sociale woningbouw,
een steeds eenzijdiger bevolkingssamenstelling, met leegstand, met veel sociale
en leefbaarheidsproblemen. De staatssecretaris schrijft in de schriftelijke
antwoorden terecht dat het gevoel van urgentie is toegenomen. D66 acht het
essentieel dat er afspraken komen met name over het tempo van de woningbouw
buiten de Vinex. Het tempo van de nieuwbouw en het tempo van de stedelijke
vernieuwing moeten in essentie op elkaar betrokken worden. Anders betaalt
de stedelijke samenleving en vervolgens de belastingbetaler wel een erg hoge
prijs voor de grootst mogelijke keuzevrijheid van de consument, diezelfde
belastingbetaler. Mede om deze reden wilde D66 een noodwet, als metafoor.
De metafoor werkt. Wanneer kunnen de eerste resultaten geboekt worden van
de gesprekken die de minister en de staatssecretaris op dit moment voeren
met de provinciebesturen over dit vraagstuk?Nu naar de stadsvernieuwing. Globaal is dit proces nu halverwege. Stadsvernieuwing
is in de meeste steden de afgelopen jaren verbreed qua aanpak en doelstellingen.
We moeten nu de stand van zaken op grond van duidelijke en ook duidelijk eerder
afgesproken criteria gaan beoordelen. Wij onderschrijven het beleid van de
staatssecretaris, maar ik noem drie resterende knelpunten. Het eerste punt
betreft het treurigmakend verhaal over de verbetering van de particuliere
huurwoningen. Het resultaat is hier ver onder de gemiddelde 50%. Wij zitten
met een subsidieregeling die nauwelijks werkt, dan wel met een doelgroep die
nauwelijks wil, dan wel met beide. Gemeenten zien wegen uit deze duisternis,
getuige de brochure "Nieuwe wegen voor duurzaam particulier woningbeheer",
waarin een scala aan nieuwe aanpakken en instrumenten wordt voorgesteld. Zij
verdienen onze maximale steun. In dit licht wil mijn fractie zo snel mogelijk
een nodeloze barrière geslecht zien. Ik doel op het naast elkaar bestaan
van twee subsidieregimes voor het verbeteren van woningen. Woningen voor particulieren
lopen via het Stadsvernieuwingsfonds, particuliere huurwoningen via de BWS,
waar de regio nog tussen zit. Juist nu gemeenten overgaan tot straat- dan
wel wijkgewijze aanpak geeft dit onderscheid in de uitvoeringspraktijk nodeloos
veel gezeur. De buurman krijgt via een ander aanvraagstelsel uitbetaling en
dat ook nog op een ander moment, enz. Het is buren onderling niet goed uit
te leggen en het is een hoop gedoe voor gemeenten. Wij hebben hier in het
verleden ook aandacht voor gevraagd. Mijn fractie wil dat zo snel mogelijk,
ver voordat het stedelijk-vernieuwingsfonds werkzaam wordt, de BWS-gelden
voor particuliere woningverbetering via het Stadsvernieuwingsfonds gaan lopen. Ik overweeg op dit punt een motie in te dienen.MevrouwVan der Burg(PvdA)Ik zie hier wel iets in, maar ik vraag mij af hoe snel de heer Jeekel
dit wil laten ingaan. Het stedelijk-vernieuwingsfonds zal per 1 januari 2000
worden ingesteld. Wil de heer Jeekel deze samenvoeging per 1 januari 1998
laten ingaan? Dan moet het wel heel snel gebeuren.De heerJeekel(D66)Wij hebben nog ruim twee jaar te gaan tot 1 januari 2000. Ik wil graag
van de staatssecretaris weten of dat proces, dat al jaren een zorgpunt voor
de gemeenten is, snel geregeld kan worden. Als dat relatief snel kan, is elke
winst meegenomen, juist omdat gemeenten veel extra inspanningen leveren en
omdat wij weten dat die stadsvernieuwingsoperatie eindig is. Laten wij proberen
wat dit betreft ook een goede prestatie te leveren. Gemeenten willen deze
barrière zo snel mogelijk slechten.MevrouwVan der Burg(PvdA)Ik ben ook voor die samenvoeging, maar ik vraag mij af of het geld wel
op de juiste plekken terechtkomt. Ik ben bang dat het niet bij de particuliere
verhuurders terecht zal komen en zeker niet bij de kleintjes.De heerJeekel(D66)Ik heb de staatssecretaris gevraagd om dit uit te werken. Dan moet er
natuurlijk absoluut een regeling komen waarbij het geld op de goede plekken
terechtkomt. Dat zal duidelijk zijn.Voorzitter! Als het gaat om die woningverbetering kun je ook te maken
krijgen met tegenwerkende eigenaren. Wat dat betreft lijkt ons een verbetering
van het aanschrijvingsinstrument van belang. Het aanschrijvingsinstrument
is in de praktijk zo weerbarstig gebleken en de uitwerking heeft zo vaak het
tegendeel van wat men verwachtte opgeleverd, dat de huiver het soms van de
toepassing wint. Daardoor blijven in voormalige stadsvernieuwingsgebieden
rotte kiezen bestaan of komt de stadsvernieuwing maar moeizaam op gang. Wij
werden hiermee op een rondgang langs stadsvernieuwings- en herstructureringsprojecten
geconfronteerd. Er wordt momenteel door de bode een notitie van mevrouw Versnel
rondgedeeld waarin mogelijkheden staan voor een snellere onteigening, voor
een snellere vervolgaanschrijving, voor de aanschrijving voor welstand in
verband met de omgeving, voor de complexgewijze aanschrijving en voor een
eventuele samenloop met de Algemene wet bestuursrecht. Reacties van de gemeenten
Den Haag en Amsterdam zijn hierin verwerkt. De fractie van D66 vraagt de staatssecretaris
om kort na het kerstreces met een reactie op de notitie te komen en hierbij
de opmerkingen van de genoemde gemeenten mee te nemen.Dan kom ik bij het punt van de fundering. Een aantal steden, zoals Haarlem
en Dordrecht, zakt letterlijk weg. Wij vinden deze problematiek te serieus
om bureaucratisch af te doen, zoals in het antwoord op vraag 17 enigszins
wordt gedaan. De funderingselementen zitten nu niet in de sleutel. Mijn fractie
wil een snelle inventarisatie van steden waar dit probleem speelt, de oorzaken
per stad en de totale kosten voor de aanpak. Pas daarna kunnen wij beoordelen
welke rol en taak de overheid in dit kader heeft, ook als het gaat om de budgetverdeling.Het laatste stadsvernieuwingspunt dat mijn fractie wil behandelen, betreft
de grote achterblijvers in de stadsvernieuwingsoperatie. Het gaat hier om
een relatief beperkt aantal gemeenten, zoals Schiedam en Schoonhoven, die
door andere oorzaken dan eigen falen nog lang niet halverwege zijn.In de hele stapel stukken ontbreekt overigens een overzicht per gemeente
van de feitelijke voortgang in de stadsvernieuwing. Welke gemeenten realiseren
nu al beduidend meer dan 50% en welke blijven daaronder? Waarom ontbreekt
een dergelijk praktisch overzicht? Net als scholen mogen toch ook gemeenten
vergeleken worden?Gelukkig weten wij wel iets over de achterblijvers, al was het maar omdat
ze zichzelf wel melden. Zien wij het goed dan betreft het hier gemeenten met
minder dan 100.000 inwoners, die door hun bouwgeschiedenis en de daaruit voortkomende
fysieke structuur, problemen kennen van steden met meer dan 100.000 inwoners.
Ervan afgezien dat dit pleit voor verdeelsleutels die uitgaan van de reële
opgave, wil mijn fractie dat voor deze gemeenten binnen de bestaande budgetten
een zodanige oplossing wordt gekozen dat zij aan het einde van de stadsvernieuwingsperiode
bijna gereed zijn met hun opgave.Voor beide problemen, de fundering en de achterstand, stelt mijn fractie
voor een deel van de aanvullende middelen af te zonderen en na inventarisatie
aan te wenden. Voor de overige middelen kan reeds de huidige sleutel worden
gehanteerd. Ik overweeg hierover een motie in te dienen.Wat wij nu nog missen, is een goed, globaal beeld van de herstructureringsopgave.
De afgelopen jaren hebben wij een boeiend proces kunnen waarnemen, waarbij
het Rijk spreekt over 170 wijken, drie minnen en dan pas aanpak, en waarbij
de gemeenten 400 wijken noemen, een glijdende schaal in de aanpak voorstellen,
en een rijksbudget willen dat drie maal de rijksinzet is. Het aardige in deze
sector is dat de hoofdrolspelers in de beste harmonie met elkaar schijnen
te blijven overleggen.Blijkbaar past in deze cultuur de rol van de Kamer als scheidsrechter
in een wedstrijd om de fair-play-cup. Ik doe alvast een poging. Mijn fractie
ziet het belang van preventieve herstructurering, waarover mevrouw Van der
Burg ook sprak. Nu alvast beginnen bespaart uitgaven straks. Mijn fractie
acht de kern van het debat de noodzaak tot het bieden van langjarige financiële
zekerheid dat de gemeente, als regisseur van de vele herstructureringsprocessen,
aan te gane en aangegane verplichtingen daadwerkelijk aankan. Zonder die zekerheid
stagneert het proces. Voor mijn fractie weegt bovendien zwaar dat een ontspannener
woningmarkt extra druk zal zetten op omvang en tempo van de herstructurering.Het wordt uiteindelijk vast meer dan die 1,85 mld. van de staatssecretaris.
Wij constateren dat er tot en met 2001 voor stedelijke vernieuwing sprake
is van een budget van 1,4 mld. jaarlijks en vanaf 2002 700 mln. jaarlijks.
Dat is een forse terugval in budget, juist in de jaren dat veel projecten
aan uitvoering toe zijn.Wat wij willen is allereerst vanaf 2002 een gelijkblijvend budget van
1,4 mld. Bij een totaal gelijkblijvend budget betekent deze verschuiving in
kasritme dat er budget is tot medio 2006, in plaats van tot 2010. Hoewel nog
niet valt te overzien of er voor de latere jaren omvangrijke extra middelen
van het Rijk nodig zijn, lijkt ons dat redelijk waarschijnlijk.
Dat betekent dat wij het evaluatiemoment 2001 moeten gebruiken voor twee dingen:
om de budgetten voor de periode 2001-2006 zorgvuldig te bezien en om eventuele
budgetten voor de periode na 2006 vast te leggen in meerjarencijfers. Voor
ons is dan ook van essentieel politiek belang, zowel op dit moment als in
de opmaat naar het regeerakkoord, dat wij elkaar vinden op het niet-eindig
zijn van de stadsvernieuwingsbijdrage na 2006. Een verdergaande uitspraak
hoeven wij niet te doen, maar die uitspraak is essentieel. Verder zijn er
telkens momenten van ijking en herijking aan de orde.Van het geld naar de betrokkenen bij het proces van herstructurering.
Allereerst de corporaties. Zij zijn van enorm groot belang, als eigenaar van
een groot deel van het na de oorlog gebouwde. De door de staatssecretaris
gesignaleerde investeringstaak spoort met de taak die de sector zelf identificeert
in het Nationaal programma volkshuisvesting. De vraag blijft of de corporatiesector
als geheel primair precies daar zal investeren waar dat maatschappelijk gezien
het meest urgent is. Een nog essentiëlere vraag wordt of de sector ook
de opgave aankan die de steden zelf schetsen in het boekje waar collega Hofstra
het ook over had.Een antwoord op die vraag is er nu niet. Dat zien wij wel in het proces,
lijkt de houding te zijn. De echte beantwoording van beide vragen start trouwens
bij de prestatieafspraken op lokaal niveau, en gaat zeker verder bij het volgend
jaar door de staatssecretaris te publiceren eerste landelijk overzicht. Wij
praten dan verder.Voorts noem ik de marktpartijen. Zonder hen is succesvolle herstructurering
niet mogelijk. De kracht van de aanpak bepaalt vaak of zij interesse hebben.
Incentives van het Rijk kunnen daarbij nuttig zijn. Investeringen van de gemeente
zijn noodzakelijk. Het ministerie van Economische Zaken behoort in het licht
van de waarde van het ingeschakeld zijn van marktpartijen zeker een rol te
spelen bij de herstructurering.De bewoners zijn essentieel in dit proces. Bewoners kunnen door gemeenten
voorgestane herstructurering van wijken maken of breken. Hoe betrek je de
huidige bewoners echt goed bij de voorbereiding van herstructurering? Van
groot belang wordt de zorg voor een duidelijke eigen plaats in de procedure,
het zorgen voor mogelijkheden om een wooncarrière in de eigen wijk
te maken, een heldere strategie over de verkoop van huurwoningen en een stevige
positie voor vertrekkende bewoners in het huisvestingsbeleid.De adviezen van de raad voor maatschappelijke ontwikkeling zijn heel waardevol:
én voor een goede inschakeling van de bewoners én voor de absoluut
noodzakelijke relativering van hetgeen de raad noemt "de sociale ingenieursaanpak".
Ik bedoel daarmee het idee, meer en andere woningen te bouwen in een wijk
waardoor de wijk bijna uit zichzelf uit allerhande zwarigheden of lastige
problemen komt.De vooronderstelling van meer differentiatie in een wijk, zowel wat bewoners
betreft als woningen is altijd goed en zal keer op keer getoetst moeten worden
aan de concrete situatie. Over de Huisvestingswet zullen wij binnenkort spreken.
Voor het Rijk zie ik voorts wellicht een taak in het wettelijk waarborgen
van bewonersparticipatie – en dat is meer dan inspraak – bij de
herstructurering. Ik hoor graag de visie van de staatssecretaris op dat punt.Mevrouw de voorzitter! De staatssecretaris heeft het initiatief genomen
om het geven van toekomstwaarde aan nu wat minder gewilde wijken op de nationale
politieke kaart te zetten. Hij deed dat drie jaar geleden met een ander proces,
namelijk het duurzaam bouwen.De voorzitter:Mijnheer Jeekel, u hebt inmiddels 14 minuten van uw spreektijd gebruikt.De heerJeekel(D66)Dank u.Mijn fractie ziet een nadrukkelijk koppeling tussen beide processen. Wij
hebben een mooie kans om via herstructurering ook een aantal doeleinden van
milieubeleid naderbij te brengen, vooral rond energiebesparing, waterbesparing
en natuurlijk de inrichting van de openbare ruimte. Wij moeten die kans maximaal
benutten. Wij komen hierop bij het tweede plan van aanpak voor duurzaam bouwen
terug.De slotvraag is: hoe instrumenteren wij de herstructurering? De hoofdlijn
is voor ons helder. Er moet een fonds voor stedelijke vernieuwing komen. Zo'n
fonds is breder dan volkshuisvesting alleen. Idealiter bevat een dergelijk
fonds ook geld voor de prestatievelden fysieke ruimte voor economische activiteiten –
zo staat dat in de brief van de staatssecretaris – en voor de leefbaarheid
van de wijken. Is dat zo?De hoofdlijn van onze benadering is als volgt. Het op basis van een sleutel
aan gemeenten te verstrekken bedrag behoort vrij besteedbaar te zijn met een
rapportage en verantwoording achteraf. Voor de fractie van D66 is het belangrijk
dat de sleutel gebaseerd moet zijn op reële, op hoofdlijnen en per gemeente
vast te stellen opgaven. Gewoon kijkend naar de wel erg grote verschillen
in urgentie in de opgaven tussen even grote gemeenten zijn grote-stappen-snel-thuis-criteria
als aantal inwoners en aantal woningen contraproductief.Wij hechten voorts aan het zo effectief mogelijk besteden van rijksgeld.
Dat betekent dat de rijksinzet van middelen groter zal moeten zijn in regio's
waar de marktpartijen moeilijker te vinden zijn. Andersom geldt dat in regio's
waar de marktpartijen makkelijk investeren, de inzet gericht moet worden op
de grootste spin off. Tot slot is voor ons belangrijk dat de herstructureringsprocessen
en hun effecten in een breder regionaal verband worden bekeken. Er bestaat
absoluut een relatie met de ruimtelijke ordening.Wij ontvingen in het weekeinde de brief van de staatssecretaris. Wij herkennen
veel elementen van onze benadering. Het is trouwens mooi dat de rijksoverheid
al zover is. Een nieuw instrument dat mijn fractie aanspreekt, vormt de meerjarige
investering. Als ik het goed begrijp, is het systeem van toedeling als volgt.
De eerste toedeling van budgetten vindt plaats via een systeem van objectiveerbare
criteria. De daadwerkelijke uitkering van die budgetten vindt plaats op basis
van de al genoemde investeringsvisie. Als dat zo is, heb ik wel een paar vragen.Mijn eerste vraag is wanneer dat systeem van objectiveerbare criteria
gereed zal zijn. De volgende is waarom een dergelijk systeem nodig is. Het
lijkt er een beetje op dat je probeert, de hele wereld in een schema te passen.
Waarom kan niet direct vanuit niet-majorerende investeringsvisies
worden toegedeeld?StaatssecretarisTommelDenkt de heer Jeekel echt dat als je een uitkering krijgt alleen op basis
van een investeringsvisie, er niet gemajoreerd zou worden?De heerJeekel(D66)Ik denk dat er in de eerste ronde absoluut gemajoreerd zal worden. Dat
valt niet te vermijden. Zo zitten mensen in elkaar. Dat is ook helemaal niet
erg. De vraag is of je daarvoor niet een systeem kunt bedenken waarbij je
de investeringsvisies als basis neemt en niet een dergelijk objectiveerbaar
stelsel, omdat het in de kern tamelijk lastig is, dat goed te maken.De laatste vraag is wat er gebeurt als het Rijk de investeringsvisie onder
de maat vindt. Start dan toch vrolijk de uitbetaling? Ik wil dit graag heel
goed begrijpen, ook al omdat het VNG-briefje wel erg veel lijkt te zien in
de objectiveerbare criteria en wat weinig in de meerjarige investeringsvisie
als zinvol toedelingsinstrument. Het lijkt me trouwens praktisch om snel vast
te stellen welke gemeenten de rechtstreekse gemeenten worden. Ook hier vinden
we de feitelijk te realiseren opgave en niet de bestuurlijke lijstjes kaderstellend.Mijn uitsmijter, voorzitter. Kosteneffectiviteit bij de aanwending van
de rijksbudgetten hoort voorop te staan. Nu weten we dat er herstructureringen
zijn die geld kosten en herstructureringen die geld opleveren voor de gemeenten.
Globaal 45% wordt in het gemeentelijk bedrag als rendabel gezien. We moeten
niet de situatie krijgen dat met de opbrengsten uit de makkelijker wijken
gaten in gemeenteland worden gedicht, waarna een nieuwe claim voor rijksbudget
voor de echt lastige wijken wordt verzonden. Wij willen graag dat het ontvangen
van rijksbudget wordt gekoppeld aan het instellen per gemeente van een revolving
fund voor de stedelijke vernieuwing. Ook op dit punt overwegen we een motie.MevrouwAiking-van Wageningen(groep-Nijpels)Voorzitter! Onze fractie onderschrijft de constatering van het kabinet
in deze nota dat het stedelijk vernieuwingsproces een permanent karakter heeft
en zal houden. Straten worden opnieuw ingericht, winkelcentra breiden uit
of verdwijnen naar andere stadsdelen, leegstaande bedrijfsgebouwen of scholen
worden vervangen door andersoortige bebouwing en dat is op zich zelf niet
goed of verkeerd. Het behoort tot de dynamiek van de stad, van de samenleving
als zodanig. Voor mijn fractie is het allerbelangrijkste criterium in dit
alles de vraag of stedelijke veranderingen en ook plannen zoals die nu op
stapel staan een wezenlijke bijdrage vormen aan de verbetering van de kwaliteit
van het wonen. De reeds veelvuldig gesignaleerde uitstroom van bewoners uit
bestaand stedelijk gebied naar woningen in de nieuwe Vinex-locaties en de
daardoor ontstane leegstand die veelal tot verpaupering heeft geleid is een
negatieve ontwikkeling die niet was voorzien, waarover veel wordt nagedacht,
geschreven en gesproken. Verbetering van de volkshuisvesting in bestaande
wijken is nodig en toe te juichen, maar niet voldoende om deze ontwikkeling
om te buigen. Wij onderschrijven de constatering van de woningcorporaties
dat er spanning is ontstaan tussen de nieuwbouwlocaties en de herstructureringsplannen
in stedelijke gebieden die grote investeringen vergen. Mijn fractie is en
blijft bezorgd over de situatie in de bestaande zogenaamde achterstandswijken.
Er is naar onze mening te lang gewacht met de aanpak van deze gebieden. Er
is een te lage inschatting van de omvang van de stedelijke-vernieuwingsoperatie.
Om te beginnen is er het verschil in aantal wijken uit de ontwerpnota, namelijk
170 stuks en het door Priemus en de zijnen genoemde aantal van 194. Het gaat
om meer dan 300 wijken waar nu nog geen grootscheepse ingrepen zijn gepland.
Deze wijken worden stelselmatig uitgehold door het vertrek van bewoners. Nu
al strategisch ingrijpen in deze wijken kan veel duurdere ingrepen achteraf –
omstreeks 2010 – voorkomen. Wij pleiten voor een aanpak voordat de neerwaartse
spiraal inzet. Wij onderschrijven geheel het standpunt van de PvdA op dit
punt.De vraag is nu wat er voor nodig is om de oudere bewoner die nu in de
zogenaamde lege-nestfase zit in een wijk die voor gezinnen was bedoeld blijvend
te kunnen laten wonen. Allereerst een goede woning. De woningen van vele tientallen
jaren oud bieden niet genoeg mogelijkheden voor ouderen om lang zelfstandig
te blijven wonen. Ik denk daarbij aan de vele troosteloze wijken van direct
na de oorlog, volgezet met gestapelde woningen zonder lift. Maar ook de grondgebonden
woningen geven voor ouderen problemen, zoals te krappe trappen of deuren,
het onderhoud van de tuin, enz. Het nieuw bouwen van woningen die geschikt
zijn voor blijvende bewoning door stilaan vergrijzende bewoners verdient meer
aandacht. Hier en daar zijn dergelijke projecten opgezet, maar het is nog
onvoldoende om de problemen die steeds dichterbij komen in voldoende mate
op te vangen. Er doet zich hier nogal eens het probleem voor dat bouwers die
zich op dit gebied hebben gespecialiseerd, te horen krijgen dat het contingent
nieuwbouw op plaatsen waar nu lege bedrijfspanden of scholen staan is opgesoupeerd
door de nieuwbouwwijken. Ik heb daarover al een opmerking gemaakt bij de behandeling
van de begroting van VROM op 22 oktober. Collega Versnel merkte toen op dat
in het kader van het contourenbeleid dit soort knelpunten op te lossen is.
In de praktijk blijkt dit echter niet soepel te verlopen. Ik wil hierover
graag nadere informatie van de staatssecretaris.Een tweede onontbeerlijke randvoorwaarde voor een geschikt woonklimaat
voor ouderen is een gemengde wijk. Er moet dus ook ruimte zijn voor doorstroming
van starters, aangetrokken door de relatief lage huren, naar woningen in de
wijk. De gedeeltelijke doorstroming van ouderen naar geschikte woningen zal
ook gezinswoningen voor doorstroming van starters doen vrijkomen. Het vasthouden
van nieuwe bewoners is essentieel voor de toekomst van de wijk. Er zal op
lokaal niveau gewerkt moeten worden aan het creëren van nieuwe evenwichtssituaties
in wijken die anders doorstroomgebieden met stagnatieverschijnselen worden.De voorzitter:Ik verzoek u af te ronden. Uw spreektijd van vijf minuten is om.MevrouwAiking-van Wageningen(groep-Nijpels)Ja, voorzitter. Mag ik wel even uitspreken?De voorzitter:Zeker.MevrouwAiking-van Wageningen (groep-Nijpels)Voorzitter! Mijn fractie wil ook aandacht vragen voor vernieuwingen in
bestaande wijken. Juist door de gezinsverdunning en het wegtrekken van kapitaalkrachtige
inwoners is het voorzieningenapparaat de afgelopen jaren sterk uitgehold.
De autogerichte consument weet de weg naar grote, schaarse winkelcentra nog
wel te vinden, maar voor ouderen wordt de bereikbaarheid van die voorzieningen
kritisch. Mijn fractie is er daarom voor om op het gebied van voorzieningen
in bestaande wijken een norm van 400 meter te hanteren, zoals bijvoorbeeld
in de WVG geldt. Dat wil zeggen dat winkels, bushaltes, medische voorzieningen
en sociale voorzieningen op loopafstand van de woningen moeten liggen, ook
als daarvoor verdichting in de zin van meer inwoners per hectare nodig is.
Dit hoeft namelijk niet gepaard te gaan met een fysieke verdichting.De vergadering wordt van 13.13 uur tot 14.00 uur geschorst.Eerste termijn van de zijde van de regeringStaatssecretarisTommelVoorzitter! Het is een buitengewoon groot genoegen om met elkaar over
een belangrijk beleidsstuk te spreken, dat blijkens de inbreng op hoofdlijnen
zeer wordt ondersteund. Dat is ook goed, want de problematiek is urgent. Het
is nodig dat een aantal dingen gebeuren. Het is goed om te weten in hoeverre
er daarvoor draagvlak is.Ik zal mijn antwoord indelen in drie onderdelen. Ik begin met een vrij
algemene beschouwing. Vervolgens ga ik in op Belstato, historisch gezien de
eerste van de twee. Het is dan verstandig om de opmerkingen daarover eerst
te behandelen en vervolgens door te gaan naar het vervolg daarop, de betrokkenheid
van het Rijk bij de stedelijke vernieuwing in brede zin en, niet het minste,
de financiële middelen.In deze nota wordt het platteland volledig meegenomen. In kleine kernen
wonen net zo goed mensen en daar zijn net zo goed problemen. Het is dus geen
nota over grootstedelijke vernieuwing, maar ook een nota met aandacht voor
kleinere steden en kleinere kernen. Zowel de stad als het platteland wordt
gekenmerkt door dynamische ontwikkelingen. De verwachting is dat die dynamiek
de komende tijd bepaald niet minder zal worden. Ik mag verwijzen naar Woonverkenningen,
waarin dat heel duidelijk wordt aangegeven. Buiten de steden ontstaan nieuwe
recreatiegebieden en nieuwe natuurgebieden, landbouwgebieden worden geherstructureerd.
Er ontstaan ook nieuwe woon- en werklocaties. Binnen de steden is het patroon,
dat er heel hard wordt gewerkt aan het inhalen van achterstanden in de gebouwde
omgeving. Ik kom daar later op terug. Er wordt in de stad in toenemende mate
geïnvesteerd in het op peil brengen van de concurrentiepositie van de
stad en de omgeving van de stad. Het is goed om dat met elkaar te kunnen constateren.
Het is geen luxe; het is heel hard nodig.De stad moet, zoals de commissie al eerder heeft gezegd, concurreren met
de nieuwbouwwijken en met de ommelanden, zoals ze soms worden genoemd. Als
de stad dat aflegt, hebben wij een groot maatschappelijk probleem. Dat mag
dus niet gebeuren. Al het beleid moet erop gericht zijn om niet vanuit de
visie van sores, maar vanuit de visie van kansen en mogelijkheden –
ik vond dat een aardige vergelijking – nieuw beleid te maken. Dat spreekt
mij zeer aan. De Kamerleden zijn ook rondgegaan door gemeenten enz. Naar mijn
gevoel kijken de gemeenten op dit moment met die houding naar hun eigen stad.
Zij doen dat niet zozeer vanuit de bedreiging, maar vooral omdat er vaak prachtige
kansen zijn. Er zijn vaak heel goede stedenbouwkundige structuren. Er wordt
weer geïnvesteerd, ook door het particulier bedrijfsleven. Laten wij
die kansen vooral aanpakken. Dat spreekt mij zeer aan. De nota is erop gericht
om dat handen en voeten te geven.Wij hebben ook al succes. Sinds een aantal jaren kennen wij het negatieve
saldo van in- en uitstroom van bewoners van een aantal grote gemeenten. Dat
begint zich voorzichtig te stabiliseren. De belangstelling voor het wonen
in de stad neemt weer toe, zeker in de gebieden waar je kwaliteit kunt bieden.
Dat zijn tekenen dat wij op de goede weg zijn, zij het dat de wet nog heel
lang is voordat wij uiteindelijk op het niveau zijn dat wij wensen. Als ik
zeg dat wij alle kansen moeten aangrijpen, bedoel ik ook echt alle kansen,
om het proces te versterken. Dat houdt in, dat je probeert alle partijen die
op een of andere wijze met het proces te maken hebben in gezamenlijkheid tot
een optimaal eindresultaat te krijgen. Het versterken van een stedelijke economie
is daarbij ook belangrijk, naast het verbeteren van de woonomgeving en het
vergroten van de concurrentiepositie van de woningvoorraad, de bereikbaarheid
van de steden, de verbetering van het openbaar vervoer en de versterking van
de sociale structuur in de stad. Al die punten staan hoog op de agenda. Dat
maakt de coördinatie een interessant punt. Als je het op deze manier
beziet, zijn er dus veel bewindslieden op een of andere manier betrokken bij
investeren in de stad. VROM levert hieraan een belangrijke bijdrage.Er zijn overigens nog meer zaken betrokken bij de kwaliteit van de stad.
Kijk naar de ruime omschrijving van het stedelijk leefmilieu. Daar hoort een
goede groenvoorziening bij. Dat wordt door mensen ook zeer belangrijk gevonden.
Daar hoort bij het bevorderen van bedrijvigheid in de stad en ruimte maken
in de naoorlogse wijken om daar economische activiteiten te kunnen plegen.
In de stadsvernieuwing is op dat punt nogal wat verloren gegaan, maar voor
een deel zijn economische activiteiten heel goed inpasbaar in woonwijken.
Denk aan dienstverlening en kleinschalige productie. Daar moet ruimte voor
komen en daar wordt in de nota ook rekening mee gehouden. Bijna iedereen heeft
daarover gesproken. Ik ben het ermee eens dat wij niet opnieuw monotone woonwijken
moeten bouwen en dan van een hoger kwaliteitsniveau, maar dat wij heel bewust
wonen en werken, waar mogelijk, mengen in de wijken. Als dat enigszins kan,
moeten wij dat zeker doen. Dat geldt voor het groen ook. Een goede kwaliteit
van de groenstructuur kan betekenen dat de mensen de wijk beter waarderen
dan tot op dat moment. Veel groen is nog niet altijd een kwaliteitskenmerk.
Een echt kwaliteitskenmerk is inderdaad een goede kwaliteit van de groenstructuur.Soms zijn er dus mogelijkheden om te verdichten en soms zul je in de wijken
meer ruimte moeten maken om in de markt te bouwen. Daar is geen eenstemmig
antwoord op te geven. Als je praat over de herstruc turering,
is het wel van belang dat je probeert zuinig met de ruimte om te gaan. Je
moet die niet verkwisten. Je moet heel bewust kijken waar je kunt verdichten
en waar niet. Op sommige plekken kan het wel, met verbetering van kwaliteit,
en op andere plekken kan het absoluut niet en zul je moeten verdunnen in plaats
van verdichten. Het kenmerk daarbij is dat je zuinig met ruimte omgaat en
kijkt wat je kunt doen aan meervoudig ruimtegebruik, zoals gebruik van de
ondergrond voor infrastructuur en andere activiteiten. Dat alles hoort daarbij.De heerHofstra(VVD)In het overzicht dat uiteindelijk in het rapport gegeven wordt, blijkt
dat per saldo wordt verdicht. Misschien kan de staatssecretaris aangeven wat
de waarde van die informatie is in politieke zin.StaatssecretarisTommelIn veel van de naoorlogse wijken – wij hebben het voorbeeld van
Amsterdam daarbij voor ogen – is er de mogelijkheid om met een verbetering
van de kwaliteit van die wijken tot een verdichting te komen. Het is dus niet
domweg een vol bouwen van stukjes groen. Dat bedoelen wij geen van allen.
Het is wel een beter benutten van de ruimte die er op dit moment is. In hoeverre
dit in de praktijk zijn beslag krijgt, hangt af van wat plaatselijk gaat gebeuren.
Daar zijn geen directieven van VROM voor. Wij schrijven de gemeenten niet
precies voor hoe zij daarmee moeten omgaan. De plannen komen van de gemeenten
en zij bekijken wat er mogelijk is.De heerHofstra(VVD)Kan de staatssecretaris ook toezeggen dat wat ook bedacht wordt aan criteria
bij de verdeelsleutel, deze dichtheidskwestie geen rol zal spelen?StaatssecretarisTommelMisschien mag ik straks op de verdeelsleutel terugkomen. Wij denken daar
aan andere dingen, maar niet direct hieraan.VROM zit natuurlijk heel dik en stevig in dat gehele proces. Denk aan
de stadsvernieuwing en de herstructurering, de Vinex, de locatiesubsidies
en de woningsubsidies, de bodemsanering, duurzaam bouwen, stad en milieu,
intensief ruimtegebrek, de afstemming stad-platteland in de ruimtelijke ordening,
de sleutelprojecten in de steden, het stedelijkeknooppuntenbeleid, het regelmatig
en constructief overleggen met alle belangrijke partners op dit terrein en
de afstemming van lokaal en regionaal beleid. Dit alles betekent dat wij eigenlijk
elke dag met dit brede terrein in de meest brede zin bezig zijn.Misschien is het goed, meteen maar op de coördinatie in te gaan,
want daarop is, terecht, veel nadruk gelegd. Wij doen het ook bij alles wat
iets met de gebouwde omgeving in de meest brede zin te maken heeft, ook de
sociale structuur, de infrastructuur en openbaarvervoersvoorzieningen, impulsen
voor stedelijke economie, Stirea. Wij zijn daarbij en proberen op adequate
wijze een goede coördinatie tot stand te brengen. Waar vindt deze coördinatie
uiteindelijk plaats? Bijna alle departementen zijn erbij betrokken en dus
is daar de ministerraad voor. Er is een uitvoerig ambtelijk voorportaal om
over dit soort onderwerpen te spreken; dit gebeurt ook consequent. De laatste
afstemming moet echter in de ministerraad gebeuren. Ik probeerde tijdens de
lunchpauze na te gaan welke bewindslieden er niet bij betrokken zijn. Dat
zijn inderdaad zelden die van Defensie. Zelfs de heer Pronk bleek erbij betrokken
te zijn, via Habitat. Ik onderstreep wat mevrouw Van der Burg gezegd heeft,
namelijk dat er een heel goede coördinatie nodig is en deze is er ook.
De coördinatie moet ook vooral zo sterk blijven als zij is.De voorzitter:Mevrouw Van der Burg gelooft het niet.MevrouwVan der Burg(PvdA)Nee, dat hebt u goed, voorzitter. De staatssecretaris zegt dat hij de
hele dag met iedereen praat en dat dit coördinatie is. Wil je de stedelijke
vernieuwing echt van de grond trekken, dan moet je echter harde afspraken
met elkaar maken. Dit zijn niet alleen afspraken in het kabinet als dit onderwerp
aan de orde is. Nee, die moeten er van te voren zijn, op het moment dat je
met de stedelijke vernieuwing begint. Dan moet je meerjarenafspraken maken
en vervolgens moet je ervoor zorgen dat ministers en staatssecretarissen,
het kabinet, zich hieraan houden. Dat is meer dan de staatssecretaris nu zegt.StaatssecretarisTommelDat betwijfel ik. Het hele kabinet staat achter de visie die in de nota
is uiteengezet, ook in de brede zin van stedelijke vernieuwing, namelijk dat
deze de volkshuisvesting overstijgt, zoals het belang van de economische revitalisering
van de steden. Hierover bestaat geen verschil van opvatting. Er is alleen
een verschil in de fasering waarmee geld ter beschikking wordt gesteld. Dit
ligt aan het volgende.Wij hebben met het elkaar het ICES-traject afgesproken om na te gaan wat
er in Nederland in de komende jaren aan investeringen gewenst is en op welke
gebieden. De Kamer heeft er dezer dagen een uiterst interessant overleg over
met de betrokken bewindslieden. Dit traject loopt nog even en moet ergens
volgend jaar bij de formatie van het nieuwe kabinet uitmonden in besluiten
die dan goed zijn voorbereid. Deze besluiten gaan over de vragen hoeveel wij
kunnen investeren, in welke velden wij moeten investeren en wat er voorrang
krijgt. Oorspronkelijk had ik de gelden voor stedelijke vernieuwing in het
ICES-traject gebracht, want ik vind vernieuwing in de steden voor Nederland
van uitzonderlijk groot economisch en maatschappelijk belang. Ik vond het
dan ook logisch, die gelden in het ICES-traject onder te brengen, maar zij
zijn er weer uit gekomen omdat de nota op tijd klaar moest zijn. De nota was
beloofd voor 1997 en het ICES-traject loopt langer door. Ergo, ik heb vooruitlopend
op een kabinetsbesluit over ICES de 3,7 mld. extra gelukkig al gekregen, maar
alleen voor de nota die nu aan de orde is. Andere bewindslieden die onder
andere in de stad willen investeren en hiervoor plannen hebben, vindt de Kamer
in het ICES-kader terug. Er is dus een faseverschil doordat daarover nog een
besluit moet worden genomen. Natuurlijk wil iedereen graag bij zo'n nota aanhaken
en in hetzelfde traject zijn of haar financiën regelen, maar dan is het
eind zoek. Daarom is ertoe besloten, met deze gelden akkoord te gaan en vervolgens
in ICES-kader vast te stellen wat er verder moet gebeuren. Dat betekent dus
in feite kabinetsformatiewerk. Het is niet zo dat daarmee de eenheid in het
beleid niet tot stand is gekomen, maar er is een fasering in de besluitvorming:
wanneer besluiten wij wat. In die zin is er naar mijn gevoel niet zoveel verschil tussen de wensen van mevrouw Van der Burg en de mijne voor
een goede coördinatie. De lijn in de nota, de vraag wat er moet gebeuren,
de mening dat je het breder moet zien dan alleen de volkshuisvesting, dat
alles wordt volstrekt gedeeld. Alle betreffende bewindslieden voelen zich
daarbij zeer betrokken. Er is in dezen geen verschil van opvatting.Er wordt op twee verschillende momenten over de financiële middelen
besloten. Ik ben buitengewoon gelukkig dat het kabinet bereid was om, op grond
van de oude afspraak dat wij de herijking Belstato in 1997 zouden doen, vooruitlopend
op alle beslissingen in Belstato, nu deze beslissing over 3,7 mld. extra te
nemen in plaats van te wachten totdat het ICES-traject was afgelopen. Ik ben
dus degene die vooruitloopt op de totale besluitvorming. De anderen lopen
er niet achteraan. Dat is de feitelijke gang van zaken.MevrouwVan der Burg(PvdA)Die fasering geeft al een behoorlijke problematiek. De staatssecretaris
zegt: ik was er vroeg bij, ik heb het al binnen. Er is natuurlijk méér.
De hele economische structuurversterking zit ook in dat ICES-proces. Die moet
naar de steden gebracht worden. Daarover heeft de staatssecretaris geen afspraken
gemaakt. Dat moet dus allemaal nog gebeuren. Ik vind het belangrijk dat op
het moment dat men begint met stedelijke vernieuwing, het geld beschikbaar
is voor alle daarbij aan de orde zijnde aspecten. Anders kan er iets heel
aardigs ontwikkeld worden en komt het geld vervolgens pas in 2007. Daarmee
kunnen gemeenten niet uit de voeten. Die geldstromen moeten heel duidelijk
op elkaar worden afgestemd. Ondanks de goede bedoelingen van de staatssecretaris,
ben ik daarmee niet tevreden. Nu zijn er weer verschillende stromen op verschillende
momenten. Wij wilden nu juist de stedelijke vernieuwing integraal en goed
gecoördineerd aanpakken.StaatssecretarisTommelIk zie dat punt wel. Als wij alles in één keer hadden moeten
doen, hadden wij moeten wachten op de ICES-besluitvorming. Dan hadden wij
nu nog niets gehad. Het is een kwestie van opknippen in twee momenten.Nogmaals, de kleinere steden vallen er volledig en volwaardig onder, geen
misverstand daarover. Het gaat daarbij in de eerste plaats om de gelden voor
de nota Stedelijke vernieuwing die nu gegeven zijn en de gelden van collega
Kohnstamm voor het versterken van de stedelijke economie; een eenmalige impuls
van 200 mln. Dat is een belangrijke impuls in dit opzicht, die ook de intentie
van het kabinet duidelijk aangeeft. Wat er verder nog moet gebeuren, zal bij
de besluitvorming van ICES moeten worden meegenomen.Zit er dan veel tijd tussen? Naar mijn gevoel is dat niet het geval en
praten wij over een faseverschil van ongeveer één jaar. Ik had
het heel jammer gevonden als ik omwille van het kiezen van één
moment voor alles gezamenlijk, een jaar had moeten wachten met het uitbrengen
van de nota. Dan was op dit punt volkomen onzeker geweest, wat het nieuwe
kabinet had gedaan. In de keuze tussen het opsplitsen in tweeën dan wel
wachten tot volgend jaar, vond ik het veel verstandiger nu te incasseren wat
er te incasseren viel en vervolgens te bekijken wat er volgend jaar nog bij
kan op het gebied van de stedelijke economie en alles wat er nog bij komt.MevrouwVan der Burg(PvdA)Ik verwacht van de staatssecretaris een heel assertief en offensief beleid:
er is geld nodig voor de structuurversterking in de steden, want wij gaan
met stedelijke vernieuwing aan de gang. We doen het op die en die manier,
waarvoor geld nodig is, ook voor de economische structuurversterking. De heer
Hofstra sprak in dit verband over de stille wijken. Wij hebben het ook gemeld.
In de Kamer bestaat een behoorlijke eenstemmigheid dat daarvoor extra investeringen
moeten komen. De staatssecretaris moet niet afwachten wat eruitkomt; nee,
het geld moet er gewoon komen! Dat is een andere attitude en daarom hamer
ik ook zo op die coördinatie. Er moet iemand zijn die zegt: het moet
er gewoon komen.StaatssecretarisTommelHet kabinet heeft zijn lijstjes in ICES-verband keurig op tafel gelegd.
De fase van "het moet er gewoon komen" hebben wij gehad. De Kamer is aan de
beurt om op 3 december, als er over de ICES gesproken zal worden, prioriteiten
aan te geven en te melden wat het ambitieniveau is. Het woord is aan de Kamer.
Naar mijn gevoel ligt er in ICES-verband een mooi extra pakket voor de steden
op tafel, maar er moet nog wel besluitvorming over plaatsvinden. Het is nog
een onderwerp van discussie tussen Kamer en kabinet. Er zal nog een besluit
worden genomen hoeveel gelden uit de lange ICES-lijst uiteindelijk zullen
worden gerealiseerd. Dat zal ongetwijfeld gebeuren bij de kabinetsformatie.
Ik hoop dat de inzet voor de steden vanuit de fracties bij de bespreking van
het ICES-resultaat even positief zal zijn als hij nu is bij de nota Stedelijke
vernieuwing.MevrouwVan der Burg(PvdA)Dan zijn wij het daarover eens. Ik overweeg hierover een motie in te dienen.De heerJeekel(D66)De staatssecretaris is zeer tevreden over het budget dat hij heeft binnengehaald
voor het brede volkshuisvestelijke deel. Wij onderschrijven dat. Stedelijke
vernieuwing is echter meer dan dit deel van het budget. Ik probeer dat te
vertalen naar de coördinatie. Waarom overweegt de staatssecretaris niet
om de coördinatiecommissie stadsvernieuwing te laten voortbestaan en
een bredere taak te geven? Er moet nog erg veel op rijksniveau worden uitgewerkt.
De commissie heeft volgens de evaluatie heel nuttig werk gedaan. Ik neem aan
dat de meerderheid van de bewindslieden zeer geïnteresseerd is, maar
via zo'n commissie schuiven wij er een praktisch niveau tussen, waardoor de
vernieuwingsslag in de rijksdienst kan worden gemaakt.StaatssecretarisTommelHet gaat niet om een coördinatiecommissie, maar om een adviescommissie.
Voor de coördinatie hebben wij iets anders nodig. Wij moeten ervoor zorgen
dat op rijksniveau alle ministeries die iets met de stad te maken hebben,
in hetzelfde spoor werken, het liefst op hetzelfde moment en vanuit hetzelfde
gedachtegoed. Zij moeten op dezelfde wijze de gemeenten benaderen, anders
worden deze er horendol van. De commissie stadsvernieuwing kan daar geen rol
in spelen. Zij adviseerde over de stadsvernieuwing. Over de coördinatie
behoeft de Kamer zich overigens geen zorgen te maken. Het coördinatietraject
is echt heel intensief ingezet. In de reacties van de gemeenten wordt daar
ook zelden over geklaagd. Het is veel erger geweest. In de ICES-brief staat
overigens 8 mld. voor het geheel.MevrouwVan der Burg(PvdA)Er staat heel veel in. Daar zit nu net het probleem. Natuurlijk heeft
de staatssecretaris gelijk als hij zegt dat de Kamer daar uiteindelijk over
beslist. Van een staatssecretaris verwacht ik echter ook dat hij er zeer hard
voor vecht. Over de coördinatie zegt hij: ga rustig slapen, het lukt
wel. De coördinatie is echter zichtbaar noch helder. De coördinatie
moet op een duidelijk zichtbaar punt geplaatst worden. Het moet voor de buitenwereld
helder zijn waar gecoördineerd wordt. Dat is de essentie. Er moet een
klein apparaatje zijn waar op zijn minst de belangrijkste departementen in
zijn vertegenwoordigd.StaatssecretarisTommelHet is vooral de zichtbaarheid; dat begrijp ik heel goed. Het werkt overigens
wel, maar het is zo moeilijk om dat zichtbaar te maken. Wij komen daar in
tweede termijn op terug. Ik denk niet dat de meningen over het belang van
coördinatie ver uit elkaar liggen. Hetzelfde geldt voor het idee dat
de stad vanuit één visie moet worden benaderd, zodat de gemeentebesturen
niet het ene moment de ene en dan de andere visie ten toon spreiden. Het maken
van de nota Stedelijke vernieuwing heeft hier behoorlijk aan bijgedragen.
Iedereen was verplicht om zich af te vragen, wat het beleid ten aanzien van
de stad nu eigenlijk precies was, en om daarover een discussie te voeren.
Het maken van zo'n stuk structureert dit soort dingen dan ook, wat op zichzelf
al heel goed is.Voorzitter! Ik rond de klassieke stadsvernieuwing, Belstato, af. Ik begreep
dat de heer Luchtenveld de door hem geformuleerde opvatting over dat begrip
in sommige gemeenten totaal heeft overgenomen! Waar nog een probleem is, geldt
voor hem: BEL STAatssecretaris TOmmel, en hij vindt een oplossing. Ik loop
de geconstateerde problemen door. Vanaf 1990 is Belstato door bovengemiddelde
prijsstijgingen 1,3 mld. duurder geworden. Dat komt bij de vanaf 1998 nog
resterende 3,5 mld. In het kader van monumentenzorg is 200 mln. beschikbaar
gekomen voor verbetering van de historische omgeving en beschermde stads-
en dorpsgezichten. Monumenten in de stad worden door OCW betaald; dit bedrag
staat ook op de begroting van OCW. Bodemsanering is herhaaldelijk door gemeenten
genoemd als een obstakel in de stadsvernieuwing. Dat is ook voorstelbaar,
want het is bijna altijd gedurende meerdere eeuwen intensief gebruikte grond,
met alle gevolgen voor de bodemkwaliteit van dien. Daarom is er extra geld
beschikbaar gesteld voor de bodemsanering, wat ook hard nodig was. Een deel
van dat geld, namelijk 200 mln., wordt verdeeld via de verdeelsleutel van
het Stadsvernieuwingsfonds, en er is 150 mln. gekomen voor grote projecten.
Dit bedrag kan worden toegedeeld als de normale verdeling niet tot een bevredigend
resultaat leidt. Pondspondsgewijze verdeling laat namelijk grote gevallen
over. Daarom is een apart bedrag beschikbaar gesteld voor de grote gevallen
in de stadsvernieuwing.MevrouwVan der Burg(PvdA)Is dat onderdeel van die 200 mln.?StaatssecretarisTommelNee, dat komt er bovenop. Er komt 150 mln. bovenop de 200 mln., die is
ge-earmarkt voor bijzondere gevallen. Er is 200 mln. te verdelen volgens de
verdeelsleutel van de Wet op de stads- en dorpsvernieuwing, wat pondspondsgewijs
gaat. Daarnaast is 150 mln. gereserveerd via de VROM-begroting voor bijzondere
gevallen. Daaruit kun je de grote gevallen betalen.MevrouwVan der Burg(PvdA)Hoe komt u tot die verdeling?StaatssecretarisTommelDe gedachte daarachter is, dat wij nog voor ongeveer 150 mln. grote gevallen
zouden hebben, en dat krachtens inventarisaties en gesprekken met de gemeenten
200 mln. voldoende moest zijn om de opgave op een nette manier te kunnen afronden.
Daarover is niet veel verschil van opvatting.De heerJeekel(D66)Wat bedoelt u met "grote gevallen"?StaatssecretarisTommelDe grote gevallen krachtens de Wet op de bodemsanering.De heerLuchtenveld(VVD)U zegt dat daarover niet veel verschil van opvatting bestaat. Maar uit
de brief blijkt dat de gemeenten daarvoor 600 mln. nodig denken te hebben.
Er komt in totaal 350 mln. beschikbaar, zodat er nog een gat van 250 mln.
overblijft.StaatssecretarisTommelOver het geld komen wij nog uitvoeriger te spreken. De gemeenten waren
überhaupt van mening dat er door een verschil in de volumecomponent nog
wel meer geld bij de rijksoverheid te halen zou moeten zijn. Dat koppelden
ze dan aan een verkleining van de eigen bijdragen. Dat leek ons niet zo conform
de afspraken. Er ligt ook geen verschil van mening met de gemeenten wat betreft
de herijking van de prijscomponent, maar er is natuurlijk altijd discussie
over de volumecomponent. Als je je de vraag stelt of het oorspronkelijk volume
van de opgave wel precies overeenkomt met dat wat uiteindelijk de praktijk
blijkt te zijn, dan houd je daarover verschillen in opvatting. De herijking
Belstato ging dan ook alleen over de prijscomponent. De volumecomponent hebben
wij daarbij niet betrokken.De heerLuchtenveld(VVD)Ik dacht dat wij het nu juist over die bodem eens zouden moeten kunnen
worden. Je hebt dan vaak concrete projecten waaraan onderzoek ten grondslag
legt, maar er zit dus toch ook nog een fors verschil tussen, zo ik begrijp.StaatssecretarisTommelOp dat punt moet je zeker principieel zijn. Of je herijkt de volumecomponent,
maar dan ook helemaal. Of je blijft doen wat je had afgesproken, namelijk
de prijscomponent herijken. Dat laatste hebben wij dus gedaan. Ik denk dat
wij nog lang niet toe waren aan het afronden van de nota als wij met elkaar
per gemeente de gehele volumecomponent hadden moeten herijken. Dan kom je
ook in technische zin op verschrikkelijk lastige zaken uit.Vervolgens kom ik te spreken over de funderingsproblematiek. Hier en daar
zijn duidelijk problemen met de fundering. Is er een goed overzicht van? Neen,
dat is er niet. Wij hebben een poging gedaan, maar de funderingen
zitten niet voor niets onder de grond. Dat betekent dat het heel lastig is
om een goed overzicht te krijgen van waar echt funderingsperikelen aanwezig
zijn, waardoor ze veroorzaakt worden en wat je er aan zou moeten doen. Kortom,
dat is een ingewikkeld proces. Het is zeker niet mogelijk en gewenst om vanuit
een nieuw te creëren rijksverantwoordelijkheid op dit punt, op heel korte
termijn een sluitend overzicht te maken van wat er in Nederland precies gaande
is aan funderingsproblematiek om vervolgens te kijken hoe daarmee financieel
om te gaan. Ik zou het willen omdraaien. Als er gemeenten zijn die met elkaar
de funderingsproblematiek heel goed in beeld brengen, dan vind ik dat heel
verstandig. Als je twijfelt over de vraag of er niet een groot funderingsprobleem
in een gemeente is, dan is het vanuit de verantwoordelijkheid van de gemeente
verstandig om er zelf naar te kijken. Wie dat dan doet, zal ten aanzien van
het bepalen van de volkshuisvestingsopgave in totaliteit, daarin dan een punt
hebben. Dan spring ik even over naar de investeringsregeling. Als je toch
gelden wil toedienen via objectieve verdeelsleutels, dan zou dit bijvoorbeeld
een van de verdeelsleutels kunnen zijn. Ik formuleer het wat voorzichtig,
maar dat zou een oplossing kunnen zien. In ieder geval leg je dan het initiatief
waar dat hoort, namelijk bij de gemeenten.Er zitten nog een paar andere zaken aan vast. Ik denk aan de gemeenten
die zich met een tekort gemeld hebben, zoals Schiedam, Schoonhoven, Haarlem
en Dordrecht. Ik vind het onverstandig om op dit punt de verdeelsleutel krachtens
de Wet op de stads- en dorpsvernieuwing te wijzigen. Als je oorlog wilt tussen
alle gemeenten, dan moet je vooral nu nog even de verdeelsleutel wijzigen.
Er is een suggestie gedaan die mij zeer aanspreekt en die eigenlijk tweeledig
van karakter is. Je moet erkennen dat een verdeelsleutel nooit voor de volle
100% tot een voor iedereen bevredigend resultaat zal leiden. Bij alle verdeelsleutels,
hoe fijnmazig je ze ook maakt – ik neem de opmerking van de heer Hofstra
in acht dat je moet oppassen om ze al te fijnmazig te maken – zal je
halverwege of aan het eind van de rit gemeenten hebben die ten rechte of ten
onrechte vinden dat ze er slecht van afkomen. Daar moet je dus iets voor kunnen
bedenken. Wat betreft stadsvernieuwing zou ik daarover het volgende willen
zeggen. Na 2000 als wij starten met het investeringsfonds, zijn er gemeenten
met problemen met betrekking tot de vooroorlogse voorraad. Ik denk aan Schiedam.
Als dat in de criteria voor de verdeling van het geld na het jaar 2000 wordt
meegenomen, speelt dat daar een zware rol, terwijl dat in andere gemeenten
nauwelijks of geen rol speelt. Daardoor kun je de verhoudingen weer rechttrekken
waar ze scheefgegroeid zijn. Dat zou heel goed kunnen. Daaraan zou je kunnen
koppelen de suggestie om, als je het budget na het jaar 2000 gaat verdelen
en je dat doet op grond van objectieve verdeelsleutels, een deel van dat budget
af te zonderen voor schrijnende of bijzondere gevallen. Die suggestie neem
ik graag over. Je moet dan denken aan zo'n 5% van het budget. Ik vond dat
een heel positieve suggestie. Je hoeft dat nu nog niet te verdelen en je hoeft
nu nog niet te zeggen op basis waarvan dat zal gebeuren, maar je zou in de
wet – wij moeten dit allemaal nog via een uitgebreid wettelijk systeem
vorm geven – de mogelijkheid kunnen opnemen dat je niet alles in één
keer verdeelt, maar bijvoorbeeld voor heel bijzondere gevallen iets overhoudt,
waardoor je recht kunt doen aan die bijzondere situaties. Als je dat deel
overigens te groot maakt, staat iedereen weer op de stoep en heb je nog geen
verdelingscriterium, maar het zou nuttig zijn om een deel van het geld daarvoor
te gebruiken. Ik stem dus graag met die suggestie in.De heerJeekel(D66)Maar wat doen wij dan voor 1998 en 1999 met die problematiek? Wij zitten
namelijk met het aanvullend budget stadsvernieuwing. De prijscomponent daarvoor
is 1,3 mld. Ik heb in eerste instantie ook daarnaar gekeken en gedacht: zou
je niet daaruit een bepaald bedragje moeten afzonderen, ook in die eerdere
jaren, ten behoeve van deze problematiek? Ik voeg daar direct de fundering
aan toe, omdat het volgens mij ook een nuttige suggestie is om op die manier
te gaan werken. Er is dan een bepaald budget afgezonderd en er komen inventarisaties
van gemeenten. Ik begrijp dat de staatssecretaris het initiatief bij gemeenten
wil leggen; daar kan ik mij wel iets bij voorstellen. Op die manier heb je
dan al een pot die daarvoor aanwendbaar is. Verder houd je de verdeelsleutel
ongewijzigd. Je gaat dus niet met de verdeelsleutel morrelen.StaatssecretarisTommelAls je een deel afzondert, heb je sowieso een wijziging aangebracht in
de verdeelsleutel.De heerJeekel(D66)Je hebt geen wijziging in de verdeelsleutel aangebracht, je hebt een wijziging
in de hoogte van het uit te keren bedrag aangebracht.StaatssecretarisTommelAbsoluut niet. Er zullen dan gemeenten zijn die zeggen: ik had toch recht
op een bepaald bedrag en dat krijg ik nu niet. Dat klopt, want er is dan een
deel afgezonderd. Ik vind het niet verstandig om dat te doen. Ik vind het
ook niet verstandig om te gaan sleutelen en te bekijken of je iets kunt doen
met gemeenten die een flink spaarsaldo hebben. Dat betekent namelijk heel
vaak dat de gemeenten dat hebben gespaard voor grote projecten, waarvoor ze
in één keer heel veel geld nodig hebben. Als je die gaat straffen
door te zeggen dat zij wel wat kunnen missen, krijg je echt heel grote problemen
en dan lopen juist die heel grote projecten enorme schade op. Apeldoorn heeft
bijvoorbeeld geweldig gespaard, al jarenlang, om in het stationsgebied in
één keer een heel grote slag te kunnen maken. Als je nu tegen
Apeldoorn zou zeggen: het spijt ons zeer, maar wij hebben dat geld even ergens
anders voor nodig, richt je een geweldige ravage aan. Ik vind het dus niet
zo'n goede suggestie. Ik denk overigens dat je langs de door mij geschetste
weg tot een heel goede oplossing kunt komen. Het is al bijna 1 januari 2000.
Er is nog een andere mogelijkheid voor flexibiliteit die ik onder de aandacht
wil brengen en die gemeenten nu ook al beginnen te gebruiken. Je kunt namelijk
gelden voor de herstructurering ook gebruiken voor de binnenstad en omgekeerd.
Als de verordeningen correct zijn, zijn er dus mogelijkheden om daarin te
schuiven.De heerJeekel(D66)Ik blijf toch met een vraagstuk zitten. Ik vind het een goede gedachte
om na 2000, als wij dat fonds hebben, een soort calamiteitenbudget
van een bepaald aantal procenten af te zonderen, maar ik blijf zitten met
de jaren 1998 en 1999. Wat ziet de staatssecretaris nu als oplossing voor
die jaren? Er zijn namelijk toch een paar gemeenten die knijp zitten of heel
snel knijp zullen gaan zitten, zo schrijven zij ons. De staatssecretaris erkent
dat probleem. Maar wat is zijn verhaal voor de jaren 1998 en 1999 voor deze
gemeenten?MevrouwVan der Burg(PvdA)Hierop aansluitend heb ik een voorstel in de sfeer van voorfinanciering.
Zou dat een mogelijkheid zijn voor de gemeenten die het erg moeilijk hebben?
In de toekomst wordt die gemeenten een mooi zicht geboden, maar misschien
kan dat via voorfinanciering eerder geregeld worden.StaatssecretarisTommelMijn goede wil blijkt al uit het feit dat ik heb laten uitzoeken of dat
kan. De comptabiliteitsvoorschriften staan dat echter niet toe. Wij hebben
geen mogelijkheid om dat zonder meer voor te financieren. Helaas is dat het
geval, want het zou misschien een oplossing zijn. Maar het is eigenlijk een
kasschuif.De voorzitter:Gemeenten kunnen het voorfinancieren.StaatssecretarisTommelEen gemeente mag natuurlijk altijd zelf voorfinancieren.De voorzitter:Ja, mits zeker is dat zij het geld krijgen. Kunt u die verzekering geven?
Daar gaat het om.StaatssecretarisTommelJa, die verzekering kunnen wij geven. De gemeenten weten dat zij recht
hebben op een bepaalde verdeelsleutel van het Stadsvernieuwingsfonds. De bedragen
staan in de meerjarenramingen. Er is ook in politieke zin geen spoor van twijfel
dat er ook maar een fractie zou zijn die deze toezeggingen niet zou willen
nakomen. Dus ik denk dat de gemeente betrekkelijk weinig risico loopt als
zij zelf wil voorfinancieren. Maar dan neemt een gemeente een voorschot op
de toekomst. Dat moet een gemeente zelf willen en daar blijf ik buiten.De heerJeekel(D66)Ik had gevraagd wat het perspectief voor deze gemeenten is voor de jaren
1998 en 1999?StaatssecretarisTommelWachten tot het jaar 2000.MevrouwVan der Burg(PvdA)Waarom financiert het Rijk zelf niet voor? Het Rijk mag het budget voor
1998 toch verhogen?StaatssecretarisTommelNee, want mijn begroting is goedgekeurd en laat dat bedrag niet toe.MevrouwVan der Burg(PvdA)Wij hebben nog niet over de begroting gestemd.De voorzitter:Morgen.MevrouwVan der Burg(PvdA)Wij hebben dus nog even de tijd. Ik denk aan een voorfinanciering door
het Rijk. Het budget moet dan verhoogd worden en daar moet het percentage
van 5 afgehaald worden. Daarmee kan het Rijk de gemeenten nog wat faciliteiten
bieden. Financieel-technisch gezien moet dat toch wel mogelijk zijn.StaatssecretarisTommelNee, zo gemakkelijk gaat het niet. Er is een wettelijk vastgestelde verdeelsleutel.
Die kan ik niet zo maar wijzigen en ik kan ook niet tegen een gemeente zeggen:
u krijgt alvast iets voor de volgende jaren. Zo werkt het niet. Na 1 januari
2000 liggen die zaken gemakkelijker. Tot 1 januari 2000 is het mogelijk om
iets te doen, maar dan moet de oplossing gezocht worden in de sfeer van herstructurering.
Een gemeente zou ons dan een mooi herstructureringsplan voor moeten leggen
en dan zijn wij wel bereid om ernaar te kijken. Dat lijkt mij de beste overweging.
Maar wij moeten niet met elkaar sleutelen aan de verdelingscriteria uit de
Wet op de stads- en dorpsvernieuwing. Dan komen wij in een moeras van problemen
terecht. Wij kunnen dus alleen de bereidheid tonen om extra aandacht te besteden
aan goede herstructureringsplannen van gemeenten.MevrouwVan der Burg(PvdA)Wordt er dan een hoger bedrag voor herstructurering uitgetrokken voor
het volgende jaar of is er dan sprake van concurrentie met andere gemeenten?
Ik ben voor de eerste optie.StaatssecretarisTommelHet bedrag dat is uitgetrokken voor herstructurering staat vast. Het gaat
hier dus om onderlinge concurrentieverhoudingen. Wij zouden met elkaar kunnen
afspreken dat een bepaalde gemeente in die onderlinge concurrentieverhoudingen
een zekere voorsprong krijgt. Uiteraard kan dat alleen als er goede plannen
zijn, anders houdt alles op.De voorzitter:Geld is helaas niet rekbaar.StaatssecretarisTommelIk zou willen dat het anders was, voorzitter.Dan kom ik op de aanschrijving. Hoe gaan wij om met onwillenden of degenen
die niet kunnen? Er is een verschil in de benadering van verschillende gemeenten.
Sommigen zijn heel actief en tonen zich niet erg onder de indruk van alle
praktische en juridische problemen die er bij het aanschrijvingsinstrumentarium
zijn. Er zijn ook gemeenten die op voorhand vinden dat de problemen zo groot
zijn dat zij er liever niet aan beginnen. Daar zit een groot verschil tussen.Ik vind het heel positief dat de VNG met een brochure is gekomen, die
aanduidt dat er wel degelijk van alles mogelijk is. Dat sluit niet uit dat
er ook een aantal problemen in het aanschrijvingsinstrumentarium zijn. Dat
is volstrekt helder. Je moet er zeer zorgvuldig mee omgaan. Er zijn allerlei
soorten ontwijkingsgedrag, waardoor het voor gemeenten soms onmogelijk is
om de kosten te verhalen.De heer Jeekel heeft mij een notitie van mevrouw Versnel doen toekomen
met de vraag om daar commentaar op te leveren en om eens wat uitvoeriger in
te gaan op de waarde van het aanschrijvingsinstrument en de problemen die
je hebt om te zien of daar op een of andere wijze verbetering in aan te brengen
valt. Ik zal dat graag doen. Ik weet niet of het net na het kerstreces kan,
maar in ieder geval wel heel spoedig. Wij zullen daar een schriftelijke reactie
op geven. Het vergt ook wat overleg met Justitie om te zien of wij er een
beter en soepeler werkend instrument van kunnen maken.Er ligt nu een heel belangrijk instrument voor bij de Kamer: de huurverlaging bij gebrek aan onderhoud. Ik denk dat dit het meest
effectieve instrument is. Het zou mij genoegen doen als wij dat snel kunnen
afronden.Er is wel degelijk een knelpunt bij de verenigingen van eigenaren, maar
daar wordt aan gewerkt. Wij weten allemaal dat zij maar zeer ten dele goed
functioneren. Er loopt overleg tussen Justitie en de broederschap van notarissen
om te kijken of wij daar op de een of andere wijze verbetering in kunnen aanbrengen.
VROM is daarbij betrokken. Wij zullen daar graag over rapporteren. Het punt
heeft alle aandacht en wij zullen daar zeker verbetering in moeten aanbrengen.Mevrouw Van der Burg heeft het onderzoek naar kleine particuliere verhuurders
genoemd. Wij wachten het resultaat daarvan af. Daarbij speelt ook een rol
dat het waarborgfonds eigen woningen onderzoekt of het mogelijk is om garanties
te verlenen voor woningverbetering. Wij denken dat dit een belangrijke verbetering
kan geven.Mevrouw Van der Burg heeft ook gevraagd hoe wij omgaan met spaarfaciliteiten
in de fiscale sfeer en hoe ik aankijk tegen een algemene woningkeuring. Wat
betreft de spaarfaciliteiten in de fiscale sfeer verwijs ik naar het binnenkort
door het kabinet af te leveren stuk over het fiscale stelsel in de komende
eeuw. Wij hebben vroeger spaarfaciliteiten in de fiscale sfeer gehad, maar
zij waren niet erg effectief. Het is niet slecht om na te denken of je deze
er weer in zou moeten brengen.Ik denk niet dat je over zou moeten gaan tot een verplichte algemene woningkeuring.
Er zijn in de vrijwillige sfeer ruime keuringsmogelijkheden voor woningen.
Ik kijk naar de Vereniging eigen huis en allerlei particuliere bureaus. Zij
zijn zeer wel in staat om tot een keuring over te gaan. Ik kan eenieder die
van plan is een woning te kopen, aanbevelen om dat tijdig te doen.MevrouwVan der Burg(PvdA)Waarom zou u dat niet willen instellen? Het werkt namelijk heel goed.
Het is heel helder voor iedereen die een huis koopt. Het kan buitengewoon
stimulerend zijn om wat aan die woningen te doen, niet alleen voor eigenaren,
maar ook voor verhuurders.StaatssecretarisTommelDat is waar, maar de vraag is of je dat moet verplichten en voorschrijven.
Ik raad het iedereen aan, zeker degenen die een woning kopen. Maar om het
keuren van een woning echt te verplichten, een soort APK voor woningen, vind
ik te ver gaan. De APK voor motorvoertuigen is destijds ingesteld om veiligheidsredenen.
Dat zijn heel zwaarwegende redenen. De redenen om tot een verplichte woningkeuring
over te gaan, zijn voor mij niet zwaarwegend genoeg. Ik vind het wel verstandig
om het te doen. In de sfeer van voorlichting heb ik daartegen geen enkel bezwaar,
maar een verplichting vind ik te vergaand.Mevrouw Van der Burg heeft gesproken over de terugbouwpercentages.De heerJeekel(D66)Ik wilde even terugkomen op de woningverbetering. Beantwoordt de staatssecretaris
de vragen per lid of per thema? Bij de woningverbetering heb ik een voorstel
gedaan over de BWS-regeling voor de particuliere huurwoningen en de regeling
Stadsvernieuwingsfonds voor particulieren.StaatssecretarisTommelVoorzitter! Ik had dit punt bij mijn financiële gedeelte willen behandelen
aan het einde van de beantwoording, maar ik kan het nu ook meteen bespreken.Deze regering heeft nog maar een jaar te gaan. Wij hebben een jaar nodig
om de AMvB's te wijzigen. Ik ben echt van plan, een razend tempo te maken
met het investeringsartikel. De heer Hofstra heeft nog eens op tempo aangedrongen
en de datum van uiterlijk 1 januari 2000 genoemd. Het wettelijke traject begint
nu. Het tempo hangt ook af van derden. Wij weten dat volgend jaar een lastig
jaar is voor het afhandelen van wetsvoorstellen. Het politieke werk ligt voor
een deel van het jaar vrijwel of helemaal stil tijdens de verkiezingen en
de kabinetsformatie. Het investeringsartikel zal er dus wel niet veel eerder
dan 1 januari 2000 zijn, maar dan moet het er ook echt zijn. Om nu alles overhoop
te halen voor een jaar en daarvoor AMvB's en systemen te wijzigen, terwijl
niemand er een cent bij krijgt, vind ik een zeer onaantrekkelijke gedachte.
De nodige flexibiliteit is mogelijk. De gedachte is om het maar gewoon per
1 januari 2000 te doen.De heerJeekel(D66)Kan de staatssecretaris aangeven wat er allemaal gewijzigd moet worden?
Mij leek de uitvoering een tamelijk beperkte operatie als ik luisterde naar
de gemeenten. De staatssecretaris suggereert dat het heel veel werk is. Ik
kan dat op dit moment niet helemaal overzien.StaatssecretarisTommelVoorzitter! Je zult op het terrein van de regelgeving van alles moeten
doen. De regeling moet uit het BWS. De AMvB moet worden gewijzigd. Die AMvB
moet worden opgenomen in de Wet op de stads- en dorpsvernieuwing. Dat is ook
een wijziging. Je moet een circuit van regelgeving overhoop halen om voor
een jaar hetzelfde geld volgens een enigszins andere verdeelsleutel te geven.
Juist via het BWS is het mogelijk je meer te richten op de probleemgemeenten
dan via de Wet op de stads- en dorpsvernieuwing. De vraag is of het de moeite
waard is, die operatie voor een jaar te doen. Mijn antwoord daarop is: ik
zou het zeer afraden. Laten wij alle inspanningen richten op het zo snel mogelijk
tot stand brengen van die ene investeringsfaciliteit. Dan heb je het probleem
ook opgelost en hoef je niet nog eens twee AMvB's te wijzigen.De heerJeekel(D66)Het wijzigen van twee AMvB's hoeft volgens mij geen jaar te duren. Ik
heb dat wel sneller zien gebeuren.StaatssecretarisTommelDie wijzigingen moeten het circuit door van opstellen, interdepartementaal
overleg, kabinet, Raad van State, eventueel terug naar het kabinet. En dan
liggen de stukken ook nog eens twee maanden ter visie bij de Tweede Kamer.
Kortom, het is echt een heel circuit. Dat gebeurt allemaal in de verkiezingstijd.
Dan ligt alles echt plat. De heer Jeekel doet zijn suggestie vanuit het goede
gedachtegoed, namelijk het aanbrengen van eenvormigheid, maar omdat het al
bijna 2000 is en er maar voor een heel korte periode nog een zeer uitvoerige
wijziging moet worden doorgevoerd, vind ik haar niet aantrekkelijk. Laten
wij het daarom maar niet doen.Er is een vraag gesteld over systeemfouten in de rekenmethodieken en de
terugbouwpercentages in de grote steden. Is er meer gebouwd in
de sfeer van niet-woningen en wat is de financiële betekenis daarvan?
Dat laatste behoeft niet slecht uit te komen voor de steden. Dat is niet per
definitie het geval. Wat de terugbouwpercentages betreft is sprake van een
eigen keuze. Er is gevraagd of er wel voldoende in de marktsfeer is gebouwd.
Moet niet meer worden gedaan om de gemeenten te prikkelen om te bouwen in
de marktsfeer? Moet je de gemeenten straffen als ze het niet doen? Speciaal
in de grote steden is naar mijn overtuiging nog te weinig in de marktsfeer
gebouwd. Het is wel een proces dat heel snel in de goede richting loopt. Er
moet ook in aanmerking worden genomen dat vele plannen oude plannen waren.
Het was traditie, zeker in de grote steden, om eerst te kiezen voor de sociale
sector en pas daarna te bekijken of er nog ruimte was voor de marktsector.
Voordat je die omslag hebt gemaakt en voordat zich dat heeft vertaald in feitelijk
gebouwde woningen, ben je veel tijd kwijt. Ik zie het nu heel hard oplopen.
Ik meen dat geen sprake hoeft te zijn van straf. Het stimuleren van gemeenten
om het wel te doen vind ik nuttig. Mevrouw Van der Burg heeft in een breder
kader een suggestie gedaan. Kan er nog een methode worden gevonden om gemeenten
te stimuleren om het goede te doen, zonder dat aan financiën wordt gedacht?
Ik vind dit een aardige suggestie. Het hoort typisch thuis in de sfeer van
kansen pakken en benutten. Ik wil daarover graag nadenken. Als je dit mogelijk
maakt kun je een sterk instrument in handen hebben om gemeenten verder te
stimuleren in het kader van de stedelijke vernieuwing, een betere combinatie
van werken en wonen.MevrouwVan der Burg(PvdA)Ik heb het idee vanuit de Schilderswijk. De mensen zelf vonden dat er
iets gedaan moest worden aan vermindering van regelgeving. Het steunde hun
minstens zoveel dan weer wat extra geld. Het waren bewoners en ondernemers
uit de wijk.Ik wil nog iets zeggen over het terugbouwpercentage en het bouwen in de
sfeer van niet-wonen. De staatssecretaris zegt, dat het percentage niet-wonen
niet slecht hoeft uit te vallen. Het valt in de werkelijkheid wel slecht uit.
Het zijn bedrijven geweest die op zich zelf heel gunstig zijn voor de stadsvernieuwing.
De gemeenten doen wat de staatssecretaris en EZ willen. Ze worden er nu in
feite voor gestraft. Moet niet tegen Economische Zaken worden gezegd wat er
aan de hand is en gevraagd of er extra faciliteiten kunnen komen?Wat het terugbouwpercentage betreft, ben ik het eens met de opmerking
over de sociale sector. Het waren oude plannen. In feite worden de gemeenten
wel gestraft. Er gaat meer geld in zitten dan wat de staatssecretaris meeneemt
in de berekeningen. Ik denk dat het in de systematiek zit. Is er geen mogelijkheid
om een oplossing te vinden voor dit soort zaken? Ik denk in dit geval aan
dezelfde oplossing als in het kader van de funderingsproblematiek.De voorzitter:Graag kortere interrupties voortaan.StaatssecretarisTommelWat het laatste betreft, meen ik dat dit niet het geval is. Er was eerder
de suggestie om de gemeenten als het ware te straffen als ze te veel in de
sociale sector hadden gebouwd. Nu wil mevrouw Van der Burg die gemeenten nog
belonen voor het feit, dat ze te veel in de sociale sector hebben gebouwd.
Dat lijkt mij ook niet juist. Ze hebben die keuze bewust gemaakt. Ze hebben
de plannen niet zo snel bijgesteld als wel had gekund. Ik vind dat je geen
extra pre aan de desbetreffende gemeenten moet geven. Het zou ook heel lastig
zijn want het zijn gemeenten die na 2000 buitengewoon weinig behoefte aan
die sociale sector hebben. Ze hebben nog minder dan ze gehad zouden hebben.
Ik denk dat wij geen extra financiële prikkel moeten geven aan die gemeenten.
Wij moeten het laten voor wat het is. Wij hadden graag meer in de marktsector
gebouwd gezien, maar wij aanvaarden het feit, dat dit tot nu toe minder het
geval is geweest dan wij hadden aangenomen. Dit heeft een financiële
component. Die hebben de gemeenten bewust zelf voor hun rekening genomen.
Ik hoop dat zij heel snel komen tot een verhoging van het percentage marktsector
in de stad. Daar hoort natuurlijk bij voldoende in de sociale sector bouwen
in de Vinex-gebieden. Ik zie dat heel duidelijk gebeuren. Er zijn onmiskenbaar
verschuivingen bij de gemeenten aan de gang. Daarbij speelt de vraagkant een
grote rol. Op dit moment is de vraagkant van de koopsector heel sterk.De vraag inzake de bedrijfsterreinen wil ik plaatsen in het kader van
de vraag: hoe gaan wij verder in de stedelijke vernieuwing, ook in de sfeer
van de gelden voor de economische structuurversterking? Ik praat dan ook even
vanuit gecoördineerd beleid. In het kader van ICES staat het een en ander
op de rol. Ik denk dat het van groot belang is na te gaan hoe wij kunnen voorkomen –
die taak hebben wij nu al – dat er in de wijken fysiek te weinig ruimte
komt voor bedrijvigheid. Voorts moet gezorgd worden voor voldoende geld voor
economische activiteiten in de wijken. Daarbij spelen het bedrag van 200 mln.
van collega Kohnstamm – dat geld is al verdeeld – en de ICES-gelden
een rol. Wij moeten er met elkaar dus nog eens goed naar kijken. Ik steun
dat zeer.MevrouwVan der Burg(PvdA)U gaat aan de slag om daarvoor een oplossing te vinden, begrijp ik.StaatssecretarisTommelJa. Het gaat daarbij dus om toekomstige gelden.Voorzitter! Wat de raming betreft, is door de heer Hofstra gevraagd hoe
het zit met de hoeveelheden te verbeteren woningen in de KWR en of dit past
op de Belstato. In grote lijnen passen die getallen op elkaar. Je moet de
opgave in totaliteit kunnen doen, maar er blijft voor de herstructurering
ook nog het een en ander op dit punt over.De heerLuchtenveld(VVD)Ik herinner eraan dat de monumenten nog niet aan bod zijn geweest.StaatssecretarisTommelVoorzitter! Wij hebben het dan over de gemeentelijke monumenten, want
de rijksmonumenten betreffen de OCW-begroting. Gemeenten kunnen monumenten
aanwijzen. Daarbij geldt: wie aanwijst, betaalt. Het is niet juist te veronderstellen
dat een gemeente in volledige vrijheid een monument kan aanwijzen en vervolgens
tegen de rijksoverheid zegt: betaalt u maar. Ik laat die zaak graag aan de
verantwoordelijkheid van de gemeenten over.Iets anders is dat wij een bedrag beschikbaar hebben voor de historische
omgeving. De rijksoverheid neemt wat de stads- en dorpsvernieuwing
betreft wel degelijk haar verantwoordelijkheid voor het historische element
in de bebouwde omgeving. Daar kan geen misverstand over bestaan. De bezuiniging
die op dit punt door het vorige kabinet is ingevoerd, is compleet teruggedraaid.
Er komt dus weer geld voor terug.Gemeenten mogen met hun gemeentelijke monumenten omgaan zoals zij zelf
willen. Ik erken zonder meer de waarde van goede monumenten in de omgeving,
maar de rijksoverheid maakt een keuze in wat zij tot het rijksmonumentenbestand
rekent. Daarvoor neemt zij financiële verantwoordelijkheid. Als dit uitgebreid
wordt met een niet te beïnvloeden aantal monumenten die gemeenten vrijwillig
kunnen aanwijzen, gaat er iets in de financiële sfeer fout. En dus ook
met die monumenten, vrees ik.De heerLuchtenveld(VVD)De gemeenten zeggen in overeenstemming met wat zij ons geschreven hebben
dat zij het zelf niet aan kunnen en dat Rijk er meer aan zou moeten doen.
U zegt dat dit geen taak is van het Rijk. Als de gemeenten dan zeggen dat
de consequentie is dat zij die monumenten van de gemeentelijke lijsten afhalen,
kan het gebeuren dat die panden worden gesloopt. Zegt u dan dat u dit accepteert
als uitkomst van die stellingname?StaatssecretarisTommelJa, want als zij die panden alsnog gaan slopen, moet je je afvragen of
zij de aanwijzing als gemeentelijk monument wel zo ernstig hebben genomen.De heerLuchtenveld(VVD)Dat gebeurt vaak niet en dus blijven die panden in verval achter.StaatssecretarisTommelIk denk dat de gemeenten daarin zelf goede afwegingen moeten maken. Iets
zonder meer op het bord van de rijksoverheid leggen kan nooit een goede afweging
zijn. Dat is meer afschuiven dan zelf de verantwoordelijkheid nemen. Daar
stap ik niet in.De kern van het nieuwe beleid zit in de stedelijke vernieuwing. Wij zullen
Belstato op een nette wijze afhandelen. Terecht is opgemerkt dat dit geleidelijk
aan overgaat in herstructurering. Er is geen scherpe grens, maar een geleidelijke
overgang. Het meest wezenlijke onderdeel van de nota Stedelijke vernieuwing
is de constatering, dat de rijksoverheid zich permanent verbonden voelt met
de stad en daar verantwoordelijkheid voor neemt. Er is een blijvende betrokkenheid
van het Rijk, niet alleen met de woning, maar ook met de stad in de meest
brede zin. Als het meest principiële verschil tussen het vroegere beleid
en het huidige beleid zie ik de in tijd en geld beperkte betrokkenheid bij
de stadsvernieuwing en de constatering van dit moment, dat de stad niet kan
zonder de rijksoverheid als permanente belangstellende en ook als degene die
verantwoordelijkheid neemt. Kijk ik terug op oude discussies over de stadsvernieuwing,
dan hebben met name mevrouw Van der Burg en mevrouw Versnel gekregen waar
zij vele jaren geleden met een zeer vooruitziende blik samen, eendrachtig,
voor gepleit hebben. Wij geloven niet dat er een moment komt dat de stad af
is en dat zij het wel op eigen kracht redt. Ik zie de verantwoordelijkheidsverdeling
zoals de heer Hofstra die schetste: eerst de eigenaar van het gebouw en dan
de gemeente als hoeder. Natuurlijk is er ook een blijvende betrokkenheid van
het Rijk. Het lijkt mij veel te vroeg om nu te bepalen in hoeverre die altijd,
ook na 2010, in geld moet worden vertaald. Misschien zijn de gemeenten dan
wel zo rijk dat zij de rijksoverheid helemaal niet meer nodig hebben. De omslag
die wij nu gemaakt hebben, is die van de beperkte betrokkenheid van de rijksoverheid,
voor een vast bedrag en eindig, naar een rijksoverheid die zich blijvend bij
de stad betrokken voelt, niet alleen bij de woning, maar in brede zin. Die
verbreding is belangrijk, niet een hype, maar heel noodzakelijk. Wij moeten
haar heel goed vasthouden.De stad moet kunnen concurreren met de uitbreiding en met de ommelanden.
Dat vergt een visie van het gemeentebestuur op de vorm van de onderlinge samenhang
die de stad moet krijgen. Dat vergt ook van het gemeentebestuur dat men goed
overleg voert met omringende gemeenten. Wat de woningbouw betreft moet afstemming
plaatsvinden, ook van de nieuwbouw. In bepaalde delen van het land kan het
heel bedreigend zijn als sommige gemeenten gewoon doorbouwen en andere gemeenten
daardoor ernstig in de problemen komen. Er moet een zekere afstemming zijn.
Ik kom daarop zo meteen terug, bij de financiële regeling, de rol van
de provincie en dergelijke.Natuurlijk moet je kijken welke partners in het proces een rol spelen.
Om te beginnen is dat de bewoner. Bij hetgeen de gemeente in het bijzonder
in de naoorlogse wijken gaat doen, is de bewoner een hoofdrolspeler, die liefst
vanaf het begin bij de plannen betrokken moet zijn. Sommige gemeenten hebben
flink schipbreuk geleden doordat zij de plannen veel te veel uitgewerkt hadden
en vervolgens kant en klaar aan de bewoners voorlegden. Die riepen alleen
al daarom dat zij die plannen in ieder geval niet wilden. Ik steun de gedachte
om de bewoners er in een zo vroeg mogelijk stadium bij te betrekken. Dat is
overigens geen nieuw proces. In de stadsvernieuwing werkte dat al precies
hetzelfde. Het proces was daar misschien nog wel ingrijpender dan bij de herstructurering,
omdat er zoveel fysieke ingrepen waren. Het is gelukkig niet nieuw; het verschijnsel
was er al bij de stadsvernieuwing.Het lijkt mij niet nodig om daar extra garanties voor te geven. Zowel
de Gemeentewet als de Woningwet en het BBSH geven daarvoor allerlei garanties.
Het zijn toch vooral de corporaties die in de naoorlogse wijken actief zijn.
Zij hebben dus de plicht om hun bewoners in hoge mate daarbij te betrekken.
De ervaring is dat zij dat ook doen. Ik noem niet voor niets als eerste de
bewoners en als tweede de corporaties, want zij zijn de grote eigenaren in
dat gebied. Ik ben ervan overtuigd dat zij in dat gebied zullen doen wat zij
doen moeten. Zij zullen dat doen vanwege een maatschappelijk verantwoordelijkheidsgevoel
dat er is. Kijk ook naar het NPV. Zij zullen dat ook doen, omdat het hun taak
is en hun werk is. Verder zit er natuurlijk een geweldige economische drive
achter het in goede marktomstandigheden houden van het bezit in de steden.
Op het moment dat dit verloedert, hebben zij een groot economisch en financieel
probleem. Dan verloedert niet alleen de wijk, maar dan gaat het gehele bezit
in razend tempo achteruit. Dat is iets wat een verhuurder nooit zou moeten
willen.Met elkaar staan zij voor die opgave. Dan krijgen wij inderdaad te maken
met een goede monitoring daarvan. Terecht heeft de heer Jeekel erop gewezen dat dit de lijn wordt waarlangs wij dat volgen. Wij kijken
wat wordt afgesproken en wat er totstandkomt. Wij zullen ook bezien waar nog
een zetje moet worden gegeven. De bereidheid om dat te doen, als het nodig
is, heb ik een- en andermaal uitgesproken. Ik zal ook rapporteren over die
prestatieafspraken.MevrouwVan der Burg(PvdA)Het begrip "bewoners" valt niet geheel samen met het begrip "huurders".
Er is een verschil. Waarom zou de staatssecretaris niet als duidelijk signaal
in de nieuwe wet opleggen dat het overleg moet plaatsvinden? Dan is het beter
te monitoren of met een visitatie boven tafel te halen. Wat is daarop tegen?StaatssecretarisTommelOmdat ik dan een nieuw instrument toevoeg, waar de Gemeentewet bewonersparticipatie
bij fysieke ingrepen zou moeten regelen. Dat moet niet geregeld worden in
een wet die zich richt op het verdelen van gelden voor stedelijke investeringen.
Als het onvoldoende geregeld is, zou ik dat liever in de Gemeentewet regelen.
Naar mijn opvatting bevat de Gemeentewet op dat punt al voldoende garanties.MevrouwVan der Burg(PvdA)Dat is artikel 150 van de Gemeentewet. In de wet op de stadsvernieuwing
was het ook opgenomen. Het lijkt mij een goed punt om te behouden.StaatssecretarisTommelHet is ook niet weg. U pleit voor het overbrengen van dit artikel van
de wet op de stads- en dorpsvernieuwing naar de nieuwe investeringswet. Ik
zal erover nadenken of dit wijs is.MevrouwVan der Burg(PvdA)En dan zult u binnenkort antwoorden, nog voor de Kerst?StaatssecretarisTommelNee, niet voor de Kerst.MevrouwVan der Burg(PvdA)Wanneer wel?StaatssecretarisTommelDat moet in het wettelijke traject worden meegenomen. Voordat de wet er
echt ligt, zal ik het u laten weten. Ik wil rustig bekijken of er geen opeenstapeling
komt van artikelen in verschillende wetten die hetzelfde beogen, waardoor
het tamelijk chaotisch kan worden. Ik moet echt zicht krijgen of dit niet
dubbelop is.Ik ben ervan overtuigd dat de marktsector in toenemende mate geïnteresseerd
is in de binnenstad. Ik merk dat bij allerlei gemeenten. Ik merk dat bij allerlei
projectontwikkelaars. De belangstelling verschuift van de Vinex, van de rand
van de stad, naar de stad toe. Er zijn ettelijke plannen in de investeringssfeer,
in de openbare ruimte, in het winkelbestand, in de kwaliteitsverbetering van
de wijken, die gewoon via het circuit van particuliere investeerders tot stand
komen. Ik ken ook prachtige voorbeelden van herstructurering die geen cent
subsidie gekost hebben, omdat zij puur door de markt betaald konden worden.
Dat kan als grond op gunstige plaatsen is gelegen. Dat kan als niet al te
dure en nog niet afgeschreven woningen gesloopt moeten worden. Dat kan als
op een gunstige manier opnieuw gebouwd kan worden. De vraag of er subsidiegeld
bij moet of niet, is dus niet eenduidig te beantwoorden. Niet elk plan is
een te subsidiëren plan. In de eerste plaats moet je bekijken of het
ook zonder subsidie kan, niet om voor de rijksverantwoordelijkheid weg te
lopen, want wij hebben met elkaar afgesproken dat wij deze zullen nemen, maar
omdat er juist in de wijken die nog in de preventieve fase zitten, heel veel
zonder subsidie mogelijk is.Dit brengt mij op een belangrijk punt. Hoe zwaar weegt de preventie? Ik
vind dat wij ook in de wijken waar nog geen probleem is, aan de gang moeten
gaan. Hierover bestaat geen verschil van opvatting. Waarover wel een verschil
van opvatting met een aantal gemeenten bestaat, is of dit meteen door het
Rijk gefinancierd moet worden. Moet je in de wijken waarin de mensen nauwelijks
of niet een probleem ervaren, al met het instrument van rijkssubsidie in de
weer gaan om dat nauwelijks of niet aanwezige probleem op te lossen? Als ik
zie welke problemen wij al moeten oplossen die wel significant en duidelijk
zijn, en hoe moeilijk het is, het geld hiervoor bij elkaar te krijgen, vind
ik dat wij prioriteiten moeten stellen en dat wij de prioriteit op een goede
wijze gesteld hebben. Anders komen wij toch weer in een tobberige sfeer: er
is nog geen echt probleem, er moet preventief gewerkt worden, maar er moet
dan wel rijksgeld bij. Dat lijkt mij niet de goede methode. Wij moeten de
kansen en de mogelijkheden daar gebruiken. Wij zien ook dat de corporaties
via het NVP ertoe bereid zijn, zwaar in die wijken te investeren. Er gebeurt
dus wel degelijk van alles en nog wat. Laten wij dat echter zonder rijksgeld
doen. Verder zullen wij in 2001 en in 2005 de opgave herijken. Dan kan eruit
komen dat er meer nodig is, maar ook dat er minder nodig is. Ik denk niet
de kans op het laatste erg groot is. Het is best mogelijk dat de opgave groter
blijkt te zijn dan wij nu denken, maar voorzover wij het nu weten, kunnen
wij met de rijksmiddelen die uitgetrokken zijn, de opgave op een goede manier
uitvoeren. Hiermee zeg ik niet dat ik niet vind dat wij preventief bezig moeten
zijn. Ik vind wel degelijk dat de beheerders van de wijken preventief bezig
moeten zijn en dat zij actief hiermee aan de gang moeten gaan.De voorzitter:Mevrouw Van der Burg mag kort interrumperen, met één zin.MevrouwVan der Burg(PvdA)Als bij de verdeling van de gelden geen rekening is gehouden met preventie,
is het voor gemeenten dan toch mogelijk, het geld in vrijheid wel aan preventie
uit te geven?StaatssecretarisTommelHet antwoord is zonder meer ja. Na het jaar 2000 heeft de gemeente er
een grote vrijheid in, het geld te schuiven naar de wijken waar het volgens
de gemeente echt nodig is. Als men dus een deel wil gebruiken om preventief
bezig te zijn, is dat geen probleem.De heerHofstra(VVD)Ik hoorde u van herijken spreken; deze term kennen wij al in verband met
Belstato. Bedoelt u daarmee dat u op basis van nacalculatie alsnog het onrendabele
deel subsidieert na aftrek van 7,5% voor de gemeenten?StaatssecretarisTommelNee.De heerHofstra(VVD)O. Gelukkig.StaatssecretarisTommelHet is bijna 5 december, maar er zijn grenzen.De voorzitter:Gaat u door, rekening houdend met de tijd.StaatssecretarisTommelIk ben er bijna.De discussie ging naar mijn gevoel verder vooral over de hoeveelheid financiën.
Daar heb ik iets over gezegd, en over de verdeling ervan en de criteria ervoor
in de nieuwe investeringsfaciliteit. Ik onderstreep nog een keer dat ik met
enthousiasme uitvoering geef aan de motie van de heer Hofstra waarin wordt
gevraagd, één regeling voor het hele terrein van VROM te maken.
Ik heb ook van anderen begrepen dat zij het verstandig vinden dat er coördinatie
is, maar dat zij de financiële verantwoordelijkheid per ministerie willen
houden. Ook ik vind dit verstandig. Wij maken dus een regeling voor het terrein
van VROM.Hierbij is de vraag gesteld waarom bodem en geluid niet meteen erbij betrokken
worden. Wij proberen de regeling op hetzelfde moment hiervoor te laten ingaan,
maar dit is juridisch heel lastig. Bijvoorbeeld in de systematiek van de bodemsanering
wordt ervan uitgegaan dat de verantwoordelijke zelf betaalt en dat de rijksoverheid
de rest financiert nadat juridisch is gepoogd, de verantwoordelijkheid in
geld te vertalen. Het van te voren toedelen van een bedrag is heel lastig
te combineren met de juridische verantwoordelijkheid. De kwestie is dus niet
dat wij het niet willen, maar de vraag is of het meteen op het eerste moment
mogelijk is en of wij de regeling op tijd kunnen ombouwen. Wij willen binnen
VROM tot dat ene investeringsartikel komen.Het geld wordt verdeeld op basis van objectieve criteria. Wij hebben er
in de brief een aantal genoemd. Dat is geen limitatieve opsomming, maar wij
hebben een beeld willen geven van de elementen die daarbij een rol spelen.
Wij zullen samen met de VNG die criteria uitwerken.De heer Hofstra heeft gevraagd, of het mogelijk is een tussenstand te
krijgen. Dat kan. Met het maken van de wet gaan wij gewoon door. Maar wij
kunnen u aan de hand van de resultaten van de werkgroepen – hoe gaat
je om met de criteria, hoe ga je om met een strategische investeringsvisie –
op de hoogte houden via een tussenstand. Het lijkt mij goed daarover met elkaar
van gedachten te wisselen.Wat heeft die strategische visie tot doel? Het is geen uitgewerkt programma,
waarbij een gemeente alles wat zij op die velden wil gaan doen tot op punten
en komma's uiteenzet. Dat voegt slechts veel papier toe en heeft maar weinig
toegevoegde waarde. De strategie moet echter wel aangegeven worden. Aangeven
waarin je wilt investeren als je praat over zo'n groot bedrag aan investeringen
tot 2010, is geen luxe. Je moet weten waar het geld op hoofdlijnen heengaat,
langs welke strategie.Het proces van het maken van zo'n visie heeft een belangrijke betekenis.
Nog belangrijker is het, dat je de diverse visies naast elkaar kunt leggen.
Dat is de rol van de provincie. De provincie moet kijken of de strategische
visies, in het bijzonder van de kleinere gemeenten, met elkaar een uit volkshuisvestelijk
oogpunt acceptabel beeld binnen zo'n provincie opleveren. Nu gebeurt dat niet.
Er is nu geen moment – een keer per jaar bijvoorbeeld – waarop
iemand alles wat gemeenten willen op het gebied van de volkshuisvesting in
de meest brede zin naast elkaar legt en kijkt wat het totaalbeeld is. Ik denk
dat wij grote winst boeken met zo'n totaalbeeld. Stel nu, dat alle gemeenten
alleen maar willen investeren in bouwen in het buitengebied. Ik geef een extreem
voorbeeld. Dan krijg je dat helder en kun je constateren, dat dit dus niet
kan. De provincie kijkt de taak, goed te bekijken of buurgemeenten elkaar
bijvoorbeeld niet tegenwerken en of het totaalbeeld acceptabel is.Dat doet niet af aan het feit dat de grote gemeenten – ongeveer
27 tot 30 – een rechtstreekse band met de rijksoverheid houden. Dat
is het geval. De rijksoverheid deelt op grond van die objectieve criteria
de gelden toe. Om redenen van pragmatisme zal de provincie dat doen voor de
kleinere gemeenten. Ik zie ons niet een rechtstreekse subsidieband hebben
met 600 tot 700 gemeenten. Dat werkt niet echt. Daar ligt dus een rol voor
de provincie. Het betreft geen geweldige nieuwe taken van een bestuurslaag,
maar wel een taak om op grond van die investeringsvisie te komen tot een rapportage,
of het een behoorlijk totaalbeeld betreft en hoe de gelden worden verdeeld
voor de kleinere gemeenten. Dat doet de provincie nu ook voor de kleinere
gemeenten in het kader van de Wet op de stads- en dorpsvernieuwing.De heerJeekel(D66)Moet het gelden voor de kleinere gemeenten dan wel voor de gemeenten met
een kleinere opgave? Er kunnen zich gemeenten in het landelijk gebied voordoen
die een tamelijk grote herstructureringsopgave hebben. Dan zou het in onze
visie voor de hand liggen, die gemeenten eerder tot rechtstreekse gemeenten
te verklaren dan tot niet-rechtstreekse gemeenten.StaatssecretarisTommelEen opgave kan wel groot zijn maar betrekkelijk eenvoudig. Het gaat er
vooral om of de volkshuisvestingsopgave in de investeringssfeer heel breed
en gecompliceerd is. Dat is eerder het criterium. Een grote opgave op een
van de deelterreinen hoeft niet een echt goed criterium te zijn. Nogmaals,
wij zullen in verder overleg nader bezien, hoe wij daar uitkomen. Dat zal
wel niet zo heel veel verschillen van de huidige gemeenten die op het gebied
van de stads- en dorpsvernieuwing altijd een bijzondere positie hebben gehad.
Ergens zal wel een bepaalde relatie komen te liggen.De heerHofstra(VVD)De staatssecretaris heeft het zo-even heel duidelijk gezegd. Als het om
kleine gemeenten gaat, is het pragmatisch misschien gewoon handig om de provincie
ertussen te zetten, al was het maar om te voorkomen dat een brief verkeerd
wordt bezorgd. Wat is nu de andere rol van de provincie? Wij hebben de laatste
tijd veel gesproken over de hele bestuurlijke organisatie in de volkshuisvesting.
Uiteindelijk hebben wij een keuze gemaakt. De provincie heeft een heel sterke
rol bij de Wet op de ruimtelijke ordening. Het voorbeeld dat iedereen in het
buitengebied gaat bouwen, hetgeen mij overigens niet waarschijnlijk lijkt,
is niet zo sterk. Gedeputeerde staten hebben dat al in de gaten voordat de
staatssecretaris ook maar een cent subsidie geeft. De extra papierwinkel zou
op al die provinciehuizen naar mijn mening niet nodig zijn.StaatssecretarisTommelHet is waar dat de Wet op de ruimtelijke ordening hierin een belangrijke
rol speelt. De provincies krijgen de gemeenten echter alleen maar aan de deur
met een nieuw bestemmingsplan, een artikel 19-procedure of een streekplanherziening,
die in principe eens in de tien jaar plaatsvindt. Gedurende een flink aantal jaren kan er behoorlijk wat scheefgroeien, ook in de onderlinge
relaties tussen de gemeenten, zonder dat er voor de Wet op de ruimtelijke
ordening een moment van constatering is. Als er kennelijk onderling tegenstrijdige
visies zijn, als stad en platteland op een vreselijke manier tegenover elkaar
komen te staan, is het nuttig als dat blijkt. Ik zie dat niet als een papierwinkel.
Het kan allemaal betrekkelijk eenvoudig en het instrument kan ons veel ellende
besparen in de sfeer van gebrek aan onderlinge afstemming.De heerHofstra(VVD)In de praktijk van de ruimtelijke ordening duurt het volgens mij geen
tien jaar voordat er iets wordt geconstateerd. Als de staatssecretaris persisteert,
vraag ik hem of de regionale volkshuisvestingsinspecties dan niet naar de
provincies moeten. Zou dat niet consequenter zijn?StaatssecretarisTommelNee, want ik wil het onafhankelijk toezicht handhaven. Als de gemeenten
op grond van objectieve criteria een budget toegewezen krijgen, dan is dat
een budget naar vrije besteding en met een meerjarige zekerheid. Achteraf
wordt verantwoording afgelegd op prestatie.De heerJeekel(D66)Ik deel de visie van de staatssecretaris, maar ik begrijp het probleem
van de collega's. Er komt een extra bureaucratische beoordelingsslag. Hoe
kunnen wij het één bereiken en het ander vermijden? Daarover
moet goed worden nagedacht. Als wij de provincie zeggen: gij moogt de investeringsvisie
volledig beoordelen, dan krijgen wij het normale bureaucratische verkeer.
Daar gaat het niet om, het gaat om de relatie die de provincie kan leggen
met de ruimtelijke ordening. Het moet heel exact geregeld worden, wellicht
wat exacter dan uit de brief naar voren komt.StaatssecretarisTommelHet zal in gezamenlijk overleg worden uitgewerkt, dus daarvoor hoeft de
Kamer niet bang te zijn. Het is beslist niet de bedoeling om een grote bureaucratie
te creëren. Het gaat om een beoordeling op hoofdlijnen. Het feit dat
IPO en VNG het voor 100% eens zijn geworden over de brief en het systeem,
zegt mij dunkt ook wel iets.De heer Hofstra heeft gevraagd om de investeringscijfers tot het jaar
2010. Die kan ik niet geven. Slechts tot en met de meerjarenramingen zijn
cijfers te verstrekken. Voor het overige berusten zij in de strikt geheime
archieven van het ministerie van Financiën. Niemand kan zich feitelijk
op deze cijfers vastleggen. Misschien vinden wij nog wel eens een andere methode
om hierin wat helderheid te verschaffen.De heerHofstra(VVD)Collega's hebben naar voren gebracht dat er een heel raar verloop in die
grafiek zit. Hoe weten wij dat?StaatssecretarisTommelDat moet u aan die collega's vragen.De heerJeekel(D66)Het vergt even wat werk, maar dit is op basis van de meerjarencijfers
van de VROM-begroting gewoon te berekenen. Ik merk overigens dat bijna elke
gemeentelijke woningdienst dat heeft gedaan. Deze cijfers zijn tot 2010 aangegeven
voor de verschillende budgetten: BWS, BLS, het Stadsvernieuwingsfonds, het
nieuwe fonds dat er moet komen en een paar kleine aanvullende posten. Je komt
dan tot en met 2001 uit op 1,4 mld., waarna het vanaf 2002 700 mln. wordt.
De meeste wethouders lopen keurig met dit soort staatjes onder hun arm.StaatssecretarisTommelHet is natuurlijk logisch dat, waar je ziet dat de gelden voor de Wet
op de stads- en dorpsvernieuwing zo snel aan de gemeenten zijn verstrekt,
deze gelden rond het jaar 2002 ophouden. Hoe je dat ook probeert recht te
strijken door in de eerste jaren te temporiseren en de laatste jaren op te
hopen, toch blijft er ergens een moment waarop je omlaag gaat, en dat is zoals
gezegd 2002. Maar dat doet er niet zo vreselijk veel toe. De vraag is of de
totale opgave correct is, en in welke jaren dat precies wordt uitgegeven,
is een kwestie van later overleg. Ik neem er kennis van dat de heer Jeekel
vindt dat het niveau van 2001 zo moet blijven. Dat betekent het extra snel
uitgeven van geld, niet tot 2010, maar tot 2006. De vraag of we dat willen,
moet echt tijdens de kabinetsformatie aan de orde komen.De heerJeekel(D66)Ik zie dat soort punten natuurlijk wel. Maar vanuit de urgentie die wij
met elkaar constateren ten aanzien van herstructurering, en gelet op uw schriftelijke
antwoorden, lijkt het mij dat we met elkaar kunnen zeggen: die herstructurering
gaat de komende jaren van start. Het kost enige tijd om van de planvoorbereiding
te komen tot planuitvoering. Voorzien kan worden dat juist in de periode 2001/2002
tot 2006 heel veel plannen concreet aan snee komen, en dat willen wij ook.
Daarmee kom je op de vraag, of je de gelden niet in een ander, gelijkblijvend
ritme en vanaf een vroeger tijdstip dan 2010 zou moeten krijgen. Ik probeer
u te verlokken tot een kleine visie op dat punt.StaatssecretarisTommelDe visie is dat de verdeling op dit punt heel keurig is. Als de discussie
opnieuw wordt geopend over de vraag, wanneer je welke bedragen moet uitbetalen,
hebben we tot 2002 nog minstens twee mogelijkheden. De eerste mogelijkheid
is natuurlijk volgend jaar bij de kabinetsformatie, en de tweede is bij de
evaluatie in 2001, wanneer we, omdat we dan een tijd op weg zijn, meer weten
over de omvang van de opgave. Dat is een mooi moment om er nog eens met elkaar
over te spreken. Wie ben ik om te zeggen dat we dat vooral niet moeten doen?De voorzitter:Ik geef de commissieleden een kwartier om eventuele moties op te stellen.De vergadering wordt van 15.35 uur tot 15.50 uur geschorst.Tweede termijn van de zijde van de commissieDe voorzitter:De volgende spreektijden resteren nog: PvdA 5, CDA 14, VVD 6, D66 3 en
groep-Nijpels nul minuten.MevrouwVan der Burg(PvdA)Mevrouw de voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor zijn uitvoerige
beantwoording, ook die naar aanleiding van alle interrupties.Mijn fractie hecht groot belang aan coördinatie inzake het Investeringsfonds
stedelijke vernieuwing. Er moet dan ook een goede invulling aan worden gegeven.
Ik overweeg hierover een motie in te dienen. Overigens wil ik nu al zeggen
dat wij zullen vragen om een plenaire termijn om eventueel moties
in te dienen.Vervolgens kom ik te spreken over Belstato. Ik ben blij dat de staatssecretaris
mijn suggestie inzake de 5%-regeling heeft overgenomen ten aanzien van het
ISV, op grond waarvan schrijnende situaties gefinancierd kunnen worden. Dat
betreft Schiedam, Dordrecht en Gouda, maar ongetwijfeld zullen het nog meer
steden zijn. Ik blijf van mening dat er op een eerder moment een oplossing
gevonden moet worden. Ik overweeg ook op dat punt een motie in te dienen.Wat betreft het percentage niet-wonen in sloop/nieuwbouwsituaties ben
ik blij dat de staatssecretaris heeft toegezegd zich hiervoor te zullen inzetten.
Ik hoop spoedig te vernemen wat het resultaat daarvan is. Anders lijkt het
mij ook een goed punt in relatie tot de 5%-regeling.Vervolgens kom ik te spreken over de herstructurering. Ik heb van de staatssecretaris
niet echt een goed argument gehoord om niet aan preventie te doen. Preventie
moet natuurlijk, alleen is de vraag wie het betaalt. Het is mijns inziens
van groot belang dat er in een vroeg stadium aan wijken wordt gewerkt, ook
gestimuleerd en financieel gehonoreerd door de rijksoverheid. Het is belangrijk
dat kwetsbare wijken niet in een slechte toestand vervallen. Ik overweeg op
dat punt een motie in te dienen, teneinde aan de hand van criteria rekening
te houden met het aspect van preventie.De staatssecretaris heeft gezegd dat voor de verdeling van het ISV objectieve
criteria gelden. Ik vraag hem om tussen de brief die wij nu hebben gekregen
en het moment waarop het wetsvoorstel naar de Raad van State gaat, ons een
tussenstand te geven onder andere ten aanzien van die criteria. Ik heb er
namelijk nog geen precies beeld van hoe die er precies uit gaan zien.Op de rol van de provincie zullen wij ook op dat moment terugkomen. De
staatssecretaris zei dat de rol van provincies bij rechtstreekse gemeenten
nul zal zijn, zij zullen althans geen extra taken krijgen. Ten aanzien van
de kleinere gemeenten hebben zij wel een rol. De vraag is natuurlijk waar
die grens precies ligt. Wat is klein en wat is groot? Hoe gaat het dan ingevuld
worden als het gaat om die kleinere gemeenten? Ik ben in ieder geval blij
dat ten aanzien van de rechtstreekse gemeenten de provincies geen rol zullen
gaan spelen.Over de verdeling van de bedragen van het jaar 2000 tot 2010 het volgende.
Ik blijf het een heel slechte zaak vinden als er geen afvlakking plaatsvindt
van de bedragen in de meerjarenraming. Dat werkt naar gemeenten buitengewoon
slecht. Continuïteit is belangrijk. De staatssecretaris zegt dat hij
dat bij het regeerakkoord of bij de begroting zal doen. Daar kunnen wij natuurlijk
ook voor zorgen, maar het zou een goede zaak zijn als dat eerder helder is.
Wij vinden het als Kamer belangrijk dat er geen dips komen in de rijksbijdragen
in de komende jaren. Natuurlijk zit er bij de evaluatie in 2001 nog een nadere
beoordeling van hoe je dan weer verder gaat met het invulling in de meerjarenraming,
maar dat er een continuïteit in moet zitten, vind ik belangrijk. Ik overweeg
daarom op dat punt een motie in te dienen.Mijn slotopmerking gaat over de ICES-gelden voor de economische structuurversterkingen.
Die discussie zal op 3 december worden gehouden. Ik had liever nu een motie
op dat punt ingediend, maar dan had er nog niet over kunnen worden gestemd.
Ik zal nu in ieder geval uitspreken dat de PvdA vindt dat er binnen de ICES-gelden
heel nadrukkelijk extra geld moet komen voor de steden. Er is, zoals de staatssecretaris
zegt, wel geld opgenomen voor de steden, maar dat moet heel nadrukkelijk worden
gedaan. Het moet een van de criteria zijn om uiteindelijk die ICES-gelden
aan te wijzen. Wij zullen daar op 3 december op terugkomen, maar ik doe nu
al vast deze uitspraak. Wij zullen dat waarschijnlijk met een motie verder
hard maken.De voorzitter:Het is niet erg gebruikelijk om in een notaoverleg moties aan te kondigen
en die plenair in te dienen. Ik wil dat niet afpalen of zeggen dat dat niet
mag, want dat zou een beetje te gortig wezen en u kunt dat toch altijd voor
elkaar krijgen. Ik wil wel aangegeven dat wij de discussie over de onderwerpen
dan voldoende gehad hebben en dat de plenaire behandeling zich dan uitsluitend
beperkt tot het indienen van moties. Dat moet dan overigens binnen twee minuten
gebeuren. Het is echter aardig dat u ze vast heeft aangekondigd, want dan
kan de staatssecretaris daarover nadenken.MevrouwVisser-van Doorn(CDA)Voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor het beantwoorden van de meeste
vragen. Toch zijn er wat onduidelijkheden gebleven. Daar wil ik nog even op
terugkomen. De eerste is de fasering van het betalingssysteem aan gemeenten
met grote spaarsaldi. Het idee was niet, zoals de staatssecretaris het enigszins
interpreteerde, om hen te vragen hun spaargeld af te staat. Dat zou wel heel
erg hard zijn. Het idee was om te bekijken of je de hen toekomende gelden
wat langzamer, gefaseerd kunt uitbetalen. Dat is iets anders. De bedoeling
is dan dat wat later uitbetaald wordt, te verrekenen bij het instellen van
het IFS. Wij overwegen hierover een motie in te dienen.De corporaties tonen grote bereidheid – dat staat ook duidelijk
in het stuk en die ervaring hebben wij ook – maar toch blijven wij van
mening dat er behoefte is aan meer overleg. Dat geven de corporaties ook aan.
Zij willen toch graag wat afspraken op het gebied van zelfregulering en differentiatie
in het huurbeleid en er moet niet te veel overheidsbemoeienis zijn. Zij willen
wat meer contact. Dat wil ik nog even deponeren.De staatssecretaris heeft nog geen antwoord gegeven op de vraag hoe hij
denkt duurzaamheid vanaf de beginfase deel te doen uitmaken van het proces
van stedelijke vernieuwing. Voorzitter! Het CDA hecht aan het aspect duurzaamheid.
Welke maatregelen zijn er mogelijk om dit aspect van het begin af aan mee
te nemen bij de herstructureringsoperatie? Het is heel belangrijk om dit aspect
met name vanaf de beginfase bij de planvorming mee te nemen.Dan kom ik bij de problemen van de gemeenten Schiedam, Haarlem en Gouda.
De staatssecretaris is uitgebreid ingegaan op de funderingsproblematiek. Er
is voor deze gemeenten echter sprake van een breder scala aan problemen. De
antwoorden die de staatssecretaris gaf bieden geen oplossing voor de specifieke
problemen van deze plaatsen. Kan de staatssecretaris aangeven of deze verschillen
in de nieuwe verdeelsystematieken beter tot uiting komen?De heerHofstra(VVD)Voorzitter! Ik kan met de meeste antwoorden die de staatssecretaris
heeft gegeven instemmen. Op een aantal punten ga ik nog nader in. Op het punt
van de economie is al veel gezegd. De Kamer is nu aan de beurt op 3 december.
Dan zal mijn fractie hierop terugkomen.De staatssecretaris heeft niet gereageerd op mijn pleidooi om het eigenwoningbezit
extra te stimuleren, met name door de verkoop van huurwoningen. Misschien
is dat een voorwaarde voor een helder criterium in de subsidieverdeling: hoe
meer eigen woningen, hoe meer geld.Door de staatssecretaris is toegezegd dat de nieuwe regeling per 1 januari
2000 in werking treedt. Door verschillende sprekers is gevraagd om een tussenstap.
Gedacht wordt aan het vroege najaar van 1998 om een en ander uitvoerig met
elkaar te bespreken.Mijn fractie zou graag een apart overleg willen voeren over geluidhinder
en bodemsanering met de betrokken bewindspersoon. In dat overleg kan duidelijk
worden wat precies de haken en ogen zijn bij deze problematiek.Wij hebben er geen behoefte aan gemeenten de verplichting op te leggen
om bewoners of corporaties bij besluitvorming te betrekken. Er is al veel
gaande op dat punt. Het lijkt mij niet verstandig als de staatssecretaris
die richting uit wil.Ik wil er nog eens de nadruk op leggen dat een verdeelsleutel voor gemeenten
een belangrijk punt is voor de VVD. Het kan ertoe leiden dat er minder verlies
hoeft te worden genomen door gemeenten en het kan zelfs leiden tot meer winst.
Dat mag van ons. Wij zijn voor een simpele regeling, alleen achteraf verantwoorden
en niet vooraf. Aan het adres van collega Jeekel zeg ik dat zo'n regeling
zeker niet zo ingewikkeld moet zijn als het BWS. Hij stelde voor om het BWS
tussentijds te wijzigen. Ik heb geprobeerd het stuk te lezen, maar het is
niet te lezen.Wij hebben er al eerder voor gepleit dat er geen sprake moet zijn van
bureaucratie. De rol van de provincie is voor ons onduidelijk.Dan kom ik bij de 1,85 mld. Is dat geld uitgetrokken voor twee jaar, voor
zes jaar of voor tien jaar? Zojuist is er een nogal vreemde discussie gevoerd.
De staatssecretaris zei: het is geheim. Maar iedereen weet het. Er wordt mij
zelfs verweten dat ik het niet uit kan rekenen. Voor mijn gevoel moet het
lukken om met dit bedrag tot 2010 deze opgave te realiseren.StaatssecretarisTommelHet totaalbedrag is niet geheim. De verdeling over de laatste jaren tot
2010 is nog niet omschreven. Maar het totaalbedrag van 1,85 mld. extra voor
de stedelijke herstructurering naast de 1,85 mld. voor het afronden van Belstato
is bestemd voor de periode tot 2010.De heerHofstra(VVD)Ja, dat begrijp ik ook wel, maar ik wilde het probleem nog even duidelijk
op tafel hebben. Het is natuurlijk verleidelijk om te zeggen: laten wij het
maar eerder gebruiken. Maar daar hoort wel een prestatie tegenover te staan
en ik ben niet voor een nacalculatie. Ik dacht zo-even dat de staatssecretaris
dat wilde doen.De heerLuchtenveld(VVD)Voorzitter! Eén punt is nog niet duidelijk aan de orde geweest,
namelijk de Belstato-operatie. Wij zijn nu ongeveer halverwege. Ik heb er
in eerste termijn op gewezen dat gemeenten een veel hoger bedrag hebben geraamd
dan het Rijk voor de afronding van deze operatie. Zij kwamen uit op een bedrag
van 4 mld. extra. Wij geven nu 1,85 mld. Daarnaast vindt er herstructurering
plaats. Wij vinden dat beide operaties naast elkaar moeten plaatsvinden. Als
ik het goed heb begrepen kan vanaf het jaar 2000, als alle schotten er tussenuit
gaan, zich de situatie voordoen dat gemeenten er massaal voor kiezen om van
de klassieke stadsvernieuwing over te schakelen op de herstructurering. Begrijp
ik het goed dat gemeenten in volle vrijheid die keuze krijgen en dat wij niet
blijven zitten met een verhaal dat achteraf tot nacalculaties leidt? Als wij
die keuze maken, moeten wij niet in de nota suggereren dat wij eerst de klassieke
stadsvernieuwing netjes afronden en vervolgens geleidelijk overgaan naar de
herstructurering. Dan is er sprake van een trendbreuk. Accepteren wij dat
ja of nee?Over de gemeentelijke monumenten is gezegd: wat gemeentelijk is, is gemeentelijk.
Ik wijs erop dat de eigenaar van een bepaald pand daar soms ook tegenaan loopt.
De gemeente heeft geen subsidie, dus het kan niet gerestaureerd worden, maar
er zitten wel alle wettelijke beperkingen op die het zijn van monument met
zich brengt. Dan krijg je allerlei zware beroepsprocedures om dat eraf te
halen. Dat is niet zo gemakkelijk. Ik vraag mij af of hier niet eens over
gesproken moet worden, zonder meteen met zakken geld te zwaaien. Gemeenten,
wees terughoudend met het aanwijzen van nieuwe monumenten, kijk eerst eens
wat je daadwerkelijk in stand kunt houden en let in ieder geval op huizen
die beeldbepalend zijn in de wijken die bij de stadsvernieuwing worden aangepakt.
Overleg lijkt mij hierbij geen verkeerde aanpak.Dan kom ik op de gemeenten die gelet op het aantal inwoners en vanwege
de fundering en de ligging en een relatief grote opgave hebben. Daar willen
wij graag iets voor doen. Wij zijn ook wel gevoelig voor de argumentatie dat
tegen de tijd dat de nieuwe of aangepaste regelingen in het Staatsblad staan,
er misschien net een jaar is om iets te doen, en dan vervallen zij alweer.
Wij zouden toch wel iets willen doen tot het jaar 2000. Wij moeten nog even
bespreken hoe wij daar het beste uitkomen. Wij hebben genoteerd dat de staatssecretaris
bereid is om die gemeenten bij de herstructurering extra aandacht te geven,
mits zij met goede plannen komen. Dat is een eerste stap, zij het dat het
om lagere bedragen gaat dan bij de klassieke Belstato-operatie.Wij vinden het nuttig om de funderingen te laten onderzoeken, hetzij door
de gemeenten zelf, hetzij samen met het Rijk. Als je medeopdrachtgever bent,
kun je wat meer sturen en wellicht voorkomen dat er een enorme majorering
plaatsvindt. Wij vonden het iets te gemakkelijk om te zeggen: wij zien wel
welke gemeenten het hebben onderzocht, als zij het meesturen bij hun aanvraag
voor het stedelijk investeringsfonds. Ik denk dat het slecht is om bedragen
toe te kennen, als je geen zicht hebt op de totale opgave. Dat vind ik wat
onevenwichtig. Zowel voor Belstato als voor de herstructurering zijn uitvoerige
onderzoeken gedaan om te zien wat de opgave is, nationaal gezien. Bij de funderingsproblematiek
zouden wij misschien sommige dingen honoreren en dan wordt er gezegd dat er
geen geld voor is, als wij ontdekken dat die opgave vreselijk groot is. Dat
lijkt mij niet goed uit het oogpunt van gelijkberechtiging.
Ik vraag om er nader over na te denken. Wij zullen dat ook doen. Dat leidt
mogelijk tot het vragen van een uitspraak aan de Kamer.De heerJeekel(D66)Voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor de antwoorden. Ik denk dat
wij bij de stadsvernieuwing met een algemeen probleem zitten in de jaren 1998
en 1999, zowel bij de achterblijvende gemeenten als bij de funderingsproblematiek.
De staatssecretaris zegt dat alles na 2000 mooi wordt, maar dat wij nog met
twee lastige jaren zitten. Ik heb de suggestie gedaan om 5% uit het budget
af te zonderen voor deze vraagstukken. Ik realiseer mij dat het een beperkte
verdelingswijziging met zich brengt. Die kan rekentechnisch niet extreem groot
zijn. Wij zullen toch even verder moeten denken over de technische ins en
outs en de gevolgen aan de achterkant. Dat is een van de redenen om te zeggen
dat wij een time-out nodig hebben, en een plenair debat om moties te kunnen
indienen.Dat algemene probleem ligt er ook bij de woningverbetering, maar ik ben
eigenlijk wel overtuigd door wat de staatssecretaris daarover zegt. Het wordt
een juridisch-bestuurlijk proces van een jaar om een verbetering voor acht
of negen maanden te krijgen. Dat laten wij dan maar zitten.Het is heel zinnig dat er een goede reactie komt op het stuk van mevrouw
Versnel over de aanschrijvingsproblematiek. Ik denk dat het goed is om dat
instrument niet langer meer een sluimerende reus te laten zijn in het stadsvernieuwingsbeleid.Bij de stedelijke herstructurering zit ook nog een lastig probleem, namelijk
dat de gemeenten en het Rijk het niet helemaal eens zijn over hoe groot de
opgave precies is. Mevrouw Van der Burg had het hier ook over, toen zij sprak
over een motie over preventieve herstructurering, maar zo ver zijn wij nog
niet. Het probleem komt terug op het moment dat de staatssecretaris objectiveerbare
criteria moet opstellen. Hoe ziet dat proces voor die objectiveerbare criteria
er precies uit? Kan hij daar wat meer zicht op geven als wij de notitie krijgen?
Collega Hofstra heeft al gezegd dat wij die volgend jaar herfst toch echt
moeten hebben, als het kan iets eerder. Ik vind het een lastig probleem omdat
ik niet weet hoe essentieel voor de staatssecretaris op dit moment die 171
wijken zijn die van drie mintekens zijn voorzien. Vormen alleen zij het kader
voor de verdere uitwerking?Ten aanzien van de provincies volg ik de lijn van de staatssecretaris.
Ik vraag hem wel het geheel zo simpel mogelijk te houden, want anders wordt
de realisatie een heel lastig vraagstuk.Tot slot vraag ik nog om een reactie op mijn suggestie betreffende een
revolving fund bij gemeenten, althans om de koppeling te leggen tussen de
uitkering van budgetten en het revolving fund op gemeentelijk niveau.MevrouwAiking-van Wageningen(groep-Nijpels)Voorzitter! Ik overweeg een motie in te dienen over de bereikbaarheid
van de voorzieningen die afgestemd moet worden op 400 meter.Tweede termijn van de zijde van de regeringStaatssecretarisTommelVoorzitter! Ik wil eerst iets zeggen over Belstato. Het is mogelijk de
schrijnende situaties via de bijzondere clausule in het ISV te regelen. Ik
ben blij met de positieve beoordeling dat misschien de herstructurering ten
dele een oplossing kan bieden voor de jaren 1998 en 1999. Welke mogelijkheden
de Kamer nog kan bedenken, wacht ik af. Ik ben een beetje uitgedacht op dat
punt, niet uit onwil, maar omdat de regels voor de verdeling vastliggen. Wij
praten nu over een aantal gemeenten dat zich gemeld heeft. Ik weet heel zeker
dat als er een uitzonderingsclausule wordt vastgesteld, wij er nog wel een
stuk of wat bij krijgen die aan de deur zullen kloppen. Misschien doen zij
dat ook wel heel terecht. Ik zeg er niets negatiefs over. Als je daaraan voor
zo'n hele korte periode begint, weet je niet wat je allemaal aanhaalt. Het
zal heel lastig zijn. De Kamer denkt erover na, ik wacht af. De gemeenten
zijn meer gebaat met een goede regeling vanaf het jaar 2000 als zij weten
dat die er echt komt. Ik mik daar heel sterk op.De heer Jeekel heeft gevraagd of er wat gedaan moet worden met de extra
gelden van Belstato. Het is een echte herverdeling. Je kunt het noemen zoals
je wilt, maar wat de een meer krijgt bij een gelijk budget, krijgt de ander
minder.De heerJeekel(D66)Voorzitter! Het is natuurlijk een echte herverdeling. Dat zie ik ook wel.
Maar als het om 5% van de 100% gaat, dan is dat voor heel veel gemeenten een
heel klein bedrag dat zij minder krijgen. Wij hebben toch niet voor niets
een VNG? Er bestaat toch solidariteit in gemeenteland?StaatssecretarisTommelHet kan niet waar zijn dat de heer Jeekel zo naïef is als hij zich
nu voordoet!De heerJeekel(D66)De staatssecretaris moet het probleem niet groter maken dan het is. Het
probleem erken ik.StaatssecretarisTommelIk heb tot nu toe beweerd dat het enige ministerie dat buiten schot bleef
bij deze operatie het ministerie van Defensie was, maar ik vrees dat ik de
landmacht nodig heb als ik dit doe. Over deze suggestie ben ik dus niet echt
enthousiast. De Kamer denkt erover na en wij bekijken hoe wij daarmee omgaan.Mijn tweede punt betreft het investeringsfonds en de coördinatie.
Hoe moeten wij daarmee omgaan? De coördinatie is belangrijk. Ik verschil
daarover niet van opvatting met allen die dat gezegd hebben. Ik wacht af of
er nog een concreet voorstel komt. Mevrouw Van der Burg denkt na over een
motie. Ik ben ervan overtuigd dat de coördinatie goed verloopt, maar
zij vindt deze voor de buitenwereld onzichtbaar. De vraag is of ergens een
vlag op zetten nog winst oplevert. Ik wacht de motie af. Wij verschillen niet
van opvatting over de vraag of de coördinatie belangrijk is. Die is belangrijk.
Ik vind ook dat die goed loopt.Ik kom over de herstructurering te spreken. Moet er al dan niet aan preventie
worden gedaan? Ja, er moet aan preventie worden gedaan? Het gebeurt ook en
voortdurend. In het nationaal plan volkshuisvesting van de coöperaties
staan grote bedragen daarvoor opgenomen. Ergens moet je een grens leggen.
Waar de problematiek een bepaalde mate van ernst bereikt heeft, is de rijksoverheid
aanspreekbaar, ook wat een financiële vertaling daarvan betreft. De heer
Jeekel sprak in dit verband over de criteria. Hoe scherp zijn
die 173 wijken met die drie minnen? Dat is het criterium. Je kunt de maatlat
net zo hoog leggen als je wilt. Je kunt ook kiezen voor vier of vijf minnen
of 50 wijken. Het is een keuze die je uiteindelijk maakt. Het is een fatsoenlijke
keuze om te zeggen: ik leg de maatlat hier en dat brengt mij dan tot het bedrag
van 1,85 mld. extra. Natuurlijk kun je de maatlat op een andere plek leggen.
Ik vond dat in de studie die de gemeenten hebben gepresenteerd de maatlat
veel te laag ligt. Daar hoef je niet over te springen, maar daar kunt je overheen
stappen. Er zitten dan wijken in die met rijkssteun geherstructureerd moeten
worden. Als je er doorloopt denkt je niet dat er iets aan moet gebeuren. Buitenveldert
is niet een wijk, waaraan met rijksgeld iets moet worden gedaan. Waar moet
met een beperkte hoeveelheid geld iets worden gedaan? Er zal een afweging
moeten worden gemaakt. In de loop van de herstructureringsprocedure zal vanaf
het jaar 2000 de gemeente een eigen mogelijkheid hebben om prioriteiten te
stellen. Welke wijken wel en welke niet? Als een gemeente ervoor kiest om
een stukje stadsvernieuwing te laten liggen en prioriteit geeft aan de herstructurering,
dan kan dat. Ik vind de grote winst van de motie van de heer Hofstra, dat
de gemeenten die mogelijkheid in vrijheid hebben. Ik zal daar niet aan tornen.De heerJeekel(D66)Ik heb een technische vraag. Als ik kijk hoe die drie minnen in de rapporten
geoperationaliseerd zijn, is het niet gemakkelijk mogelijk om voor preventieve
herstructurering in aanmerking te komen. Bij die 171 wijken zitten geen wijken
die preventieve herstructurering behoeven. Klopt dat? Als dat het geval is,
klopt er iets niet met het betoog van de staatssecretaris. Ook in zijn visie
is preventieve herstructurering belangrijk. Wat hem betreft zitten er wijken
bij die bij die 171 zouden kunnen behoren. Zoals er geselecteerd is, kan het
volgens mij niet.StaatssecretarisTommelDat heb ik ook niet gezegd. Je moet ergens een grens trekken. Daarboven
is de situatie zo ernstig, dat met rijkssteun – het is een hulpmiddel;
wij nemen de verantwoordelijkheid niet over – geherstructureerd wordt.
Daar beneden betekent het niet dat het niet belangrijk is en dat er niets
hoeft te gebeuren. Ik kan het geld maar op een beperkte hoeveelheid wijken
inzetten. Het is niet zo dat die andere niet belangrijk zijn. Je moet ergens
een grens trekken, als het althans om de inzet van rijksmiddelen gaat.MevrouwVan der Burg(PvdA)Het Rijk geeft prioriteit aan curatief werken en niet aan preventief werken.
Dat is het probleem. Het Rijk moet erkennen dat preventief werken gehonoreerd
moet worden. Het heeft dan niet zoveel zin om te zeggen dat er niet veel geld
is. Nee, het moet door het Rijk worden erkend. Wat je vandaag niet ziet kan
er morgen wel zijn. Bovendien, niet alle wijken zijn huurwoningwijken. Er
zijn ook andere wijken die wel degelijk kwetsbaar zijn en met verval te maken
krijgen.StaatssecretarisTommelIk heb ook niet gezegd dat die wijken niet belangrijk zijn en dat het
proces niet belangrijk is. Ik voeg eraan toe: niet alles wat belangrijk is,
moet met rijksgeld gebeuren. Er zijn heel wat wijken die wel degelijk een
facelift kunnen hebben, wat kan gebeuren via de markt of met gelden uit het
Gemeentefonds. De herstructurering betreft een extra impuls van de rijksoverheid
om de andere partijen behulpzaam te zijn met het uitvoeren van die herstructurering.
Wij weten immers dat zij het niet helemaal alleen kunnen. Vandaar, dat wij
hebben gezegd: de gemeenten zullen erin bijdragen, de woningeigenaren –
in dit geval vooral de corporaties – zullen erin bijdragen en dat zal
ook het Rijk doen. Voor een aantal andere wijken geldt dat het nodige moet
gebeuren. Daarin zullen de gemeenten investeren, evenals de corporaties –
zie het NPV waarvoor grote bedragen zijn vrijgemaakt – maar zonder het
Rijk. Je moet ergens een grens trekken.MevrouwVan der Burg(PvdA)Er zijn wijken waarin zich geen grote aantallen sociale huurwoningen bevinden
en die precies dezelfde problematiek hebben. Daar komen, denk ik, de gemeenten
heel snel in de problemen.StaatssecretarisTommelMevrouw Van der Burg heeft eerder blijk gegeven van enig voorspellend
vermogen, namelijk toen wij aan de stadsvernieuwingsoperatie begonnen. Ik
hoop dat zij hierin niet gelijk krijgt, maar het zou kunnen. Ik werp dit niet
van mij. Het zou kunnen betekenen dat wij bij de evaluatie in 2001 moeten
constateren dat er iets aanvullends moet gebeuren. Daarvoor hebben wij ook
die evaluatie. Wij hebben er twee ingebouwd, de eerste in 2001 voor het einde
van de volgende kabinetsperiode, de tweede in 2005 als wij nog vijf jaar te
gaan hebben in deze operatie. Wij hebben dus goede mogelijkheden om met elkaar
het proces te volgen en om, waar nodig, tot conclusies te komen over de inzet
van middelen. Dat is niet per ongeluk ingebouwd, maar heel bewust.Ik kom tot het ISV en een notitie over de criteria, de rol van de provincie
en dergelijke. Die notitie kan er in de herfst van volgend jaar komen. Als
het eerder kan, doen wij het eerder. Een en ander hangt onder meer af van
het tempo van het wetgevingsproces. De Kamer krijgt dat stuk tijdig, opdat
er helderheid ontstaat over de criteria. Verdichting, zeg ik in dit verband
tegen de heer Hofstra, is geen criterium op zichzelf. Wij kunnen over het
lijstje van de criteria en over hoe zwaar ze wegen aan de hand van die notitie
nog spreken. Hetzelfde geldt voor het nader uiteenzetten van de investeringsvisie.
Ik denk de ongerustheid die nog altijd, althans latent, bij de heer Hofstra
aanwezig is over het ontstaan van een geweldige bureaucratie weg te kunnen
nemen en hem te kunnen overtuigen van het nut van de rol van de provincie
in het onderling vergelijken van de investeringsvisies. Die zaken komen in
een voortgangsnotitie te staan. Er komen gezamenlijke werkgroepen om een en
ander nader uit te werken.MevrouwVan der Burg(PvdA)Komt die notitie voordat het wetsvoorstel naar de Raad van State gaat?StaatssecretarisTommelJa. Het vergt nog veel werk voordat het wetsvoorstel naar de Raad van
State gaat. Intussen moet er helderheid komen over de criteria en dergelijke.De voorzitter:U heeft ook toegezegd: als het eerder kan, gebeurt dat. Dat lijkt mij
ook behoorlijk relevant.StaatssecretarisTommelJa. Voorzitter! De afvlakking van de meerjarenramingen is gewenst, is gezegd.
Ik wacht af of er van de kant van de Kamer initiatieven komen. Wij hebben
ons ei gelegd. De curve heeft een bepaalde glooiing. Als de Kamer een andere
wil, hoor ik dat wel.Ik kan moeilijk tegen extra ICES-gelden voor de steden zijn. Mevrouw Van
der Burg zegt dat haar fractie in de discussie over ICES daarom zal vragen.
Er is 8 mld. voor mogelijke extra investeringen in de steden. Ik kan mij er
alleen maar op verheugen als dat uit de ICES-discussie komt. De Kamer zal
daar alle gevoel voor hebben.Ik erken tegenover mevrouw Visser dat ik het punt duurzaamheid heb laten
liggen. Ik deed dat niet omdat ik het onbelangrijk vond. Duurzaamheid zal
een van de prestatievelden worden. Het is zó belangrijk hoe je met
de bestaande voorraad omgaat. Wij zullen er met elkaar over spreken in het
algemeen overleg over het tweede Plan van aanpak duurzaam bouwen. Er ligt
een sterk accent op de bestaande voorraad. De gemeenten zullen er vanaf het
begin van de herstructurering rekening mee moeten houden. Voorzover ik contacten
daarover heb gehad met de gemeenten, behoeven zij nauwelijks aansporing daartoe.
Zij vinden het bijna allemaal een belangrijk punt, dat zij zeker zullen honoreren.De contacten met de corporaties zijn op allerlei terreinen toch wel frequent,
onder andere op het terrein van de duurzaamheid. Ik bespeur uit de inbreng
van mevrouw Visser, dat zij vindt dat de corporaties een heel belangrijke
taak hebben bij de herstructurering. Zij zijn vaak bepalend voor hetgeen in
de wijken gebeurt. Ik neem mij de raad om goed voeling met hen te houden hoe
zij omgaan met deze materie gaarne ter harte.De uitbetaling van de spaargemeenten die al een groot bedrag gespaard
hebben zou kunnen worden gefaseerd. Zij komen dan in die zin in de problemen,
dat zij al gespaard hebben om een bepaald groot project te kunnen financieren
op een bepaald moment. Op het moment dat je daarin gaat faseren, lopen zij
tegen een geweldig probleem aan. Ik blijf daar weinig enthousiast voor.MevrouwVisser-van Doorn(CDA)Dat hoef je toch niet te doen voor alle gemeenten met een groot spaarsaldo?
Er zijn er waarschijnlijk een paar die plannen voor de langere termijn hebben.
Daar zou je naar moeten kijken. Misschien dat je iets kunt met die reserves.StaatssecretarisTommelToen Schiedam zijn pleitnota aan mij aanbood over de problemen in de stadsvernieuwing,
merkte ik op dat er natuurlijk hartelijke steun van de omringende gemeentes
was, maar dat het wat mij betreft niet ondenkbaar was dat die dan ook zelf
wat zouden doen in die richting, als zij toch zo solidair waren. Toen werd
het ineens ontzettend stil.De heerJeekel(D66)Nu zou ik bijna de staatssecretaris naïviteit kunnen toedichten.StaatssecretarisTommelHet is heel moeilijk om zoiets op vrijwillige basis te realiseren. Het
kan natuurlijk best, maar het stuit heel snel af op de overweging om de oplossing
toch maar te zoeken in Belstato: bel de staatssecretaris.De heer Hofstra vroeg ons de verkoop van huurwoningen te stimuleren. Dat
gebeurt zeker. Ik heb heel goed geluisterd naar zijn suggestie om de stimuleringsregeling
op dat punt eventueel nog wat te verbreden. Dat kan een heel goede methode
zijn. Thans wordt de mogelijkheid onderzocht, om garanties te geven voor het
verbeteren van deze woningen. Dat kan een krachtige stimulans zijn om het
eigenwoningbezit in de wijken nog te stimuleren.De hogere ramingen van de gemeenten kwamen voort uit het volume en de
lagere bijdragen van de gemeenten. Ik heb over de vrijheid van de gemeenten
om om te schakelen van stadsvernieuwing op herstructurering geantwoord.Het is misschien nuttig als mijn collega Nuis nog eens met de VNG gaat
praten over gemeentelijke monumenten. Ik zal hem de wens van de heer Luchtenveld
overbrengen. Die stelt het probleem wel scherp door te zeggen, dat er maar
minder moet worden aangewezen als er toch geen geld voor komt. Aanwijzen en
dat vervolgens laten vervallen doet ook geen recht aan de waarde van een stedelijk
beeld. Ik zal het met collega Nuis opnemen.Wat de fundering betreft hebben wij een poging gedaan. Het is alleen niet
gelukt. Ik vind dat nu de bal bij de betrokken gemeenten ligt om te kijken
of zij een zodanig probleem hebben met de funderingen dat zij dit willen kwantificeren,
om vervolgens te kijken of dit in de periode ergens na 2000 een rol kan gaan
spelen. Iedereen die de handschoen krijgt toegeworpen, moet hem nu maar oppakken.De heerHofstra(VVD)De staatssecretaris heeft niet gereageerd op de suggestie van collega
Van der Burg om in de nieuwe wet op te nemen dat er met bewoners moet worden
gesproken, terwijl hij in eerste instantie zei dat dit niet nodig was, omdat
dit in de Gemeentewet, het BBSH en de Woningwet voldoende geregeld was. Ik
zou de staatssecretaris graag nog eens horen zeggen wat ik zojuist zei dat
hij zei.De staatssecretaris wil ook nog eens kijken of hij de regeling voor het
eigenwoningbezit wat kan verruimen. Als er nu allerlei criteria over de tafel
gaan, willen wij op z'n minst dat het percentage sociale huurwoningen c.q.
eigenwoningbezit ook de revue passeert. De staatssecretaris heeft niet gereageerd
op die suggestie, die ik zojuist heb gedaan.StaatssecretarisTommelIk wil namelijk nog eens nadenken over dat lijstje criteria. Ik neem die
suggestie wel mee, maar het gaat er in de eerste plaats om dat aan de hand
van een aantal heldere criteria de onderwerpen worden geselecteerd en gekwantificeerd
die vanuit de volkshuisvesting noodzakelijk zijn, in de zin dat de rijksoverheid
er geld voor moet geven. Dat is het criterium. Verder kan er veel gebeuren,
maar niet alles wat belangrijk en nuttig is, is ook onderwerp van rijksfinanciering.
Ik kom dus nog terug op dat lijstje criteria.De stelling van mevrouw Van der Burg is dat de bepaling over de inspraak
van bewoners uit de Wet op de stads- en dorpsvernieuwing terug zou moeten
komen in de wet op het ISV. Daarvan heb ik gezegd dat dit waarschijnlijk dubbelop
is en dat ik er even op wil studeren. Ik wil dus niet iets dubbelop. Er is
een Gemeentewet, er is een Woningwet en een BBSH. Ik weet niet of het zinvol
en nuttig is om daar nog iets aan toe te voegen. Ik heb daar twijfels over,
maar ik zal het uitzoeken. Ik kan mij dat revolving fund wel voorstellen binnen een gemeente. Ik
zou er echter grote bezwaren tegen hebben om dat te verplichten. Dan zou je
een bepaling krijgen in de ISV-wet dat de gemeenten wel geld krijgen, onder
de voorwaarde dat zij ook een revolving fund stichten. Nu had ik de gemeenten
net alle vrijheid gegeven om de gelden te besteden zoals zij dat zelf nuttig
en nodig vinden. Op het moment dat een revolving fund verplicht is, zul je
de gemeenten steeds minder zo ver krijgen dat zij er zelf middelen in stoppen.
Ik vind het juist belangrijk dat het een gezamenlijke opgave is, waarin meer
geldstromen samenkomen. Het idee van een revolving fund vind ik dus prima.
Het kan een heel nuttig instrument zijn, maar stel het niet verplicht.De heerJeekel(D66)Dit wordt ingegeven door een zekere angst voor weglekeffecten bij de opbrengst
van de rendabele herstructureringsprojecten in een gemeente. Wij moeten daarop
verdacht zijn wat het rijksbudget betreft. Of verwacht de staatssecretaris
dit soort weglekeffecten helemaal niet?StaatssecretarisTommelIk zie dat wel degelijk. Dit punt kan ook een rol spelen. Je ziet dit
ook bij een lange stadsvernieuwingsoperatie. Dan zijn er gemeenten die er
beter uitkomen dan andere. Over gemeenten die er heel goed uitkomen, heb ik
vanmiddag niemand gehoord. De gemeenten die er slechter van afkomen, komen
op een gegeven moment weer terug. Binnen een gemeente kan dat met de wijken
ook zo gaan. Het kan dus een goed systeem zijn. Wij zullen er overigens voor
moeten waken – ik zeg dat graag toe in de verdere uitwerking –
dat gemeenten de gunstige zaken zelf regelen en de slechte zaken op het bord
van de rijksoverheid leggen en daarvoor financiering vragen. Dat was toch
de achtergrond van de vraag.De heerJeekel(D66)Precies.StaatssecretarisTommelNogmaals, ik ben ertoe bereid, eens met de VNG erover te praten of een
revolving fund op vrijwillige basis een interessant instrument kan zijn. Zo
kan ook een wijkontwikkelingsbedrijf een interessante suggestie zijn.De voorzitter:Ik dank u voor de beantwoording.Ik neem aan dat tegen het opnemen van mijn notitie, getiteld: "Het instrument
aanschrijving in samenhang met stadsvernieuwing", als noot in het verslag
van dit overleg geen bezwaar bestaat.(De noot is opgenomen aan het eind van dit verslag.)1De voorzitter:Dat geeft weer wat duidelijkheid. De notitie zal later door de staatssecretaris
worden beantwoord.Ik zal met de voorzitter van de Kamer nog een moment zien te vinden voor
een korte plenaire afronding waarin u de aangekondigde moties kunt indienen.Noot 1 (zie blz. 36)Het instrument aanschrijving in samenhang met stadsvernieuwingdoor Machteld Versnel-SchmitzInleidingAanschrijving als algemeen instrument in de praktijk«Aanschrijven is een belangrijk instrument waarmee actief kan worden
opgetreden ten behoeve van kwalitatief behoud van de woningvoorraad. Aanschrijven
is ook een vrij complexe aangelegenheid. Uit de gemeentelijke praktijk blijkt
dat over de mogelijkheden en grenzen van het aanschrijvingsinstrument veel
onduidelijkheid bestaat. De gemeenten ondervinden niet zelden problemen bij
het vaststellen van het gewenste kwaliteitsniveau of bij het invorderen van
de gemaakte kosten.»«Aanschrijven moet nog aan betekenis winnen. Het aanschrijvingsinstrument
moet zich ontwikkelen van een passief beheersinstrument naar een productie-instrument.
Er moet actief worden aangeschreven om te voorkomen dat de kwaliteit van de
bestaande woningvoorraad verslechterd.»«Uit de jurisprudentie blijkt de noodzaak van een goed onderbouwd
aanschrijvingsbeleid.»Deze algemene beschouwing uit de respons van de gemeente Amsterdam, op
mijn voorstellen geeft aan hoe weerbarstig het aanschrijvingsbeleid in de
praktijk is.De gemeente Amsterdam is overigens een aantal jaren geleden van start
gegaan met het «Amsterdams aanschrijvingsproject» om de grenzen
van het aanschrijvingsinstrument te onderzoeken.Eerder werd ik er tijdens een serie werkbezoeken m.b.t. de stadsvernieuwing
door de gemeente Helmond op gewezen dat de bruikbaarheid van het instrument
 zo vaak in zijn tegendeel verkeerde, dat huiver het van de toepassing
won.Ook de gemeente Den Haag gaf uitvoerig reactie op mijn voorstellen, o.a.
met een memo «Knelpunten regelgeving aanschrijving woningonderhoud».
De gemeente Apeldoorn constateerde een leemte in de wetgeving voor wat betreft
de toepassing van de artikelen 17, 23 en 24 van de Woningwet (in samenhang),
met name waar het gaat om gebouwen geen woning zijnde.Hoewel de reacties verschillend van aard zijn en soms enigszins tegenstrijdig
heb ik de kern ervan opgenomen, mede omdat het aangeeft hoe weerbarstig de
materie is.Ik dank de betreffende gemeenten voor hun zinvolle bijdragen.ProbleemstellingIn stadsvernieuwingsgebieden (en daarbuiten) komen de volgende 2 situaties
nogal eens voor:1. Het stadsvernieuwingsproces is vrijwel beëindigd, maar een aantal
panden blijft er jarenlang als een rotte kies temidden van een gesaneerd gebit
tussen staan.2. In delen van stadsvernieuwingsgebieden komt de stadsvernieuwing niet
echt of moeizaam op gang omdat de aanwezigheid van vrijwel ingestorte panden
een planmatige aanpak onmogelijk maakt.In beide situaties is er sprake van particulier eigendom, waarvoor op
het eerste gezicht een aanschrijving het geëikte middel lijkt.Klaarblijkelijk werkt het aanschrijvingsbeleid niet of niet voldoende.
Eigenaren houden zich afzijdig t.a.v. de renovatie of sloop/nieuwbouw van
hun panden.Zij weigeren te verkopen of zij vragen exorbitante prijzen, gezien de
kwaliteit van het gebouw. Gemeenten kunnen daar natuurlijk niet op ingaan,
omdat anders de stadsvernieuwingskosten tot ongehoorde hoogten zouden stijgen.Waarom schrijven gemeenten niet aan?Gemeenten hebben te vaak hun hoofd gestoten bij de rechter:a. omdat aan de eis van de redelijke verhouding tussen kosten en opbrengsten
niet voldaan kan worden (Woningwet art. 23),b. omdat in geval van toepassing van bestuursdwang gesteld wordt dat die
kosten redelijkerwijs niet ten laste van de eigenaar kunnen komen (Woningwet
art. 26),c. omdat gemeenten de kans lopen bij een aanschrijving wegens gevaar of
ernstige hinder die bij voorraad moet worden voldaan zelf voor de kosten te
moeten opdraaien indien een beroeps- of bezwaarschrift gegrond wordt verklaard
(Woningwet art 21),d. omdat, gezien de eis van kostendekkendheid, er weinig resultaat geboekt
kan worden met een lagere aanschrijving, die immers pas na 3 jaar gevolgd
mag worden door een volgende aanschrijving (Woningwet art. 25)e. omdat, in geval van strijd met redelijke eisen van welstand (Woningwet
art. 26, lid 1, onder c.) en daarbij de interpretatie van Woningwet art. 12,
lid 1, «het uiterlijk... zowel op zichzelf als in verband met de
omgeving...» soms zodanig wordt geïnterpreteerd dat er in
een verloederde omgeving niet aangeschreven kan worden,f. omdat het aanschrijven van complexen (woningen) niet tot de mogelijkheden
behoort, behalve bij een klacht van een bewoner.Ook onbewoonbaarverklaring lost weinig op, omdat het gewraakte pand in
dezelfde slechte toestand blijft staan.De huidige langdurige onteigeningsprocedure leidt in feite tot een pat-stelling,
indien het van belang is in een gebied een voortvarende start met de stadsvernieuwing
te maken. Reacties op de probleemstelling:c. Reactie: Toepassing art 26 en 21 nauwelijks een probleem mits de vereiste
zorgvuldigheid in acht wordt genomen.d. Reactie: Kan de suggestie wekken dat op lager niveau wordt aangeschreven
omdat de aanschrijving anders niet lonend is:dat zou in strijd zijn met de Woningwet.e. Reactie: Bij toepassing van art 26 lid 1, c, gaat het primair
om art 19 ipv art 12 lid 1.In art. 19 wordt als een te zware eis ervaren dat er sprake moet
zijn van ernstige strijdigheid met de redelijke eisen van welstand. Dat geldt
ook voor de passage «als in verband met de omgeving».Tevens zou de passage «waarvoor bouwvergunning is verleend»
in het artikel moeten worden geschrapt, omdat dit de reikwijdte van het artikel
ongewild beperkt.f. Reactie: Kan wel, mits de splitsingsakte goed wordt beoordeelt.
Klacht van bewoner staat hier los van. De gemeente kan optreden op grond van
eigen opsporing of op grond van klachten van anderen.Mogelijke oplossingen:1Omdat het gaat om panden waarvan de kostendekkendheid van een aanschrijving
bij voorbaat afwezig is, omdat aankoop, gezien de prijs, onmogelijk is en
omdat tevens de lange duur van de onteigening ervoor zorgt dat het stadsvernieuwingsproces
staakt of onvolledig tot stand kan komen, ligt het voor de hand de Woningwet
en de Onteigeningswet zó te wijzigen dat een aanmerkelijk snellere
onteigeningsroute mogelijk wordt, waarbij de marktwaarde van het bedoelde
gebouw in de staat waarin het verkeert, grondslag is.Dan immers kan de gemeente hetzij in eigen beheer, hetzij
door derden, voorzien in de gewenste renovatie of sloop/nieuwbouw.Als nadere voorwaarden voor de snellere onteigening kunnen worden gesteld– het niet of niet tijdig willen voldoen aan de aanschrijving– de negatieve verhouding kosten/opbrengsten– de weigering tot verkoop aan de gemeente tegen de feitelijke marktwaarde,
gezien de staat.Het is de vraag of de ligging in een sv-gebied een noodzakelijke voorwaarde
zou moeten zijn, omdat in sommige gevallen de sv in het desbetreffend gebied
al beëindigd is.Bovendien wordt men ook elders geconfronteerd met aanschrijvingswaardige
gebouwen.Tevens is het de vraag of de aanwezigheid van een bouwplan noodzakelijk
zal zijn in een dergelijk geval.Het is ook voorstelbaar direct op basis van de bovengenoemde situatie
en voorwaarden te onteigenen.De snellere onteigening zou kunnen door de periode van minnelijke aankoop
drastisch te verkorten tot b.v. een maand na de weigering tot voldoen aan
de aanschrijving in de bovengemelde situaties en met de bovengemelde voorwaarden.Bovendien zouden in dergelijke gevallen spoedprocedures van bezwaar en
beroep gevolgd moeten worden.Reacties:* Het voorstel om de onteigeningsprocedure te versnellen biedt de
gemeenten een extra mogelijkheid om de eigenaren tot uitvoering van werkzaamheden
te bewegen. Een prima voorstel.* Geen nadere voorwaarden stellen aan snellere onteigening (zoals
het tijdig voldoen aan de aanschrijving, de lonendheid, de weigering tot verkoop
tegen marktwaarde, s.v. gebied) De voorwaarde dat het bij onteigening moet
gaan om ernstig achterstallig onderhoud is in deze voldoende waarborg voor
de eigenaar.* Het probleem is dat de marktwaarde geen rekening houdt met de kosten
van achterstallig onderhoud.Door aankopen van panden tegen de marktwaarde minus renovatiekosten
mogelijk te maken, is de gemeente in staat de gewenste renovatie uit te voeren.* Onteigeningswet art 94 lid 1 regelt vergoeding bij onteigening
op basis van ernstig achterstallig onderhoud.In de praktijk worden hiermee verbonden kosten niet 100% gedekt.
Art. 93 regelt vergoeding bij onbewoonbaarverklaring.Beide worden als billijk gezien, dus geen reden dít te veranderen.
Wel zou de mogelijke verzekeringsuitkering die de eigenaar kan verwachten
bij de beoordeling van de lonendheid van het treffen van voorzieningen moeten
worden meegenomen.Verdere voorstellen ter versnelling van onteigeningsprocedure, die
nu 2,5 à 3 jaar kan duren:* Waar het belang van de VH in het geding is mag geen keuze worden
gelaten tussen gevolg geven aan aanschrijving of staken bewoning;* Inzet van het onteigeningsinstrument vereenvoudigen.Art. 77 gaat uit van onteigening op grond van bouwplan.Dit is bij individuele panden in de praktijk meestal niet aan de
orde.Daarom zou de aanschrijving als basis voor onteigening moeten gelden;– Schrappen van de verklaring van geen bezwaar GS;– Kroonberoep (+ mogelijkheid extra tussenkomst burgerlijke
rechter) vervangen door beroep bij Raad van State;– periode van minnelijke werving verkorten tot 1 maand;– aanschrijvingsprocedure zelf verkorten door te bepalen dat
de rechter beroepszaken met voorrang behandelt (analoog aan art. 24 Onteigeningswet)* Spoedprocedures van bezwaar en beroep zijn een goed idee, maar
passen slecht in de systematiek van de wetgeving.Daarom liever aansluiten bij art. 24 van de Onteigeningswet, dat
de voorrang bij de rechtbank regelt.2De mogelijkheid creëren tot een snellere vervolgaanschrijving dan
3 jaar. Of daar nog specifieke voorwaarden aan moeten worden verbonden of
niet, b.v. de aankondiging van mogelijke latere aanschrijvingen bij de eerste,
valt nog te bezien.Reacties* De 3-jaarstermijn kan vervallen, omdat de Awb de eigenaar voldoende
bescherming biedt tegen al te enthousiaste gemeenten. In de praktijk moeten
eigenaren een zodanig beheer voeren dat er geen aanleiding hoeft te bestaan
om binnen 3 jaar opnieuw aan te schrijven.* De onduidelijkheid zit in de toekomstgerichtheid van de aanschrijving.
Is nu gericht op korte termijn en feitelijk defect. A'dam experimenteert met
strijdigheid met het Bouwbesluit op termijn van 15 à 20 jaar.3De welstand of het uiterlijk in verband met de omgeving, moet niet meer
zo geïnterpreteerd kunnen worden dat aanschrijving bij een slechte omgeving
niet meer mogelijk zou zijn, doch uitsluitend, doordat het uiterlijk van een
pand in negatieve zin uit de toon valt bij een uitstekende of redelijke omgeving.Reacties* Met aanschrijven op welstandsaspecten nog weinig ervaring, maar
jurisprudentie wordt uitgelokt.* De aanduiding «als in verband met omgeving» bij aanschrijving
op grond van welstandseisen moet komen te vervallen. 4Het complexgewijs aanschrijven moet, ook zonder een klacht van een bewoner,
in de Woningwet mogelijk gemaakt worden.Reacties* Hoewel de woningwet hierin niet voorziet is dit wel van belang om eenduidig
kwaliteitsniveau per blok te kunnen realiseren.Veel kennis, tijd en capaciteit nodig vanwege het belang van goede dossiervorming.
Is essentieel om door rechter in gelijk gesteld te worden bij weigering gevolg
te geven aan aanschrijving.* complexgewijs aanschrijven kan, ook los van klachten bewoner, maar
zou eenvoudiger zijn als gemeente geen rekening zou hoeven houden met de onderhoudsverdeling
in de splitsingsakte en als kosten verhaald zouden kunnen worden volgens de
aandelen in de Ver. van Eigenaren (VvE).Dit is echter in strijd met het Burgerlijk Wet Boek (BW) omdat nooit
te garanderen is dat goedwillende eigenaren meebetalen aan nalatigheid van
mede eigenaren.Bovendien vaak: meerdere kleine VvE in zelfde blok.Denkbare oplossing: gemeente bedingt bij afgifte splitsingsvergunning
het stellen van aanvullende voorwaarden t.a.v. beheer en onderhoud. Dit kan
echter niet worden afgedwongen en biedt bovendien geen soelaas voor de al
gesplitste voorraad.Betere oplossing: splitsing is geregeld in het BW, zónder
garanties t.a.v. beheer en onderhoud. Dit zou in het BW zelf geregeld moeten
worden (voorstel: weigering splitsing bij onvoldoende garanties hiervoor),
gekoppeld aan «herverkaveling» van VvE-en, logischer corresponderend
met complex.Dat laatste biedt ook het voordeel dat het beheer professioneler
en betaalbaarder kan.Complexgewijs aanschrijven is zeer tijdrovend omdat juiste beoordeling
van het splitsingsregelement (= niet altijd «model») van doorslaggevend
belang is voor succesvol aanschrijven.5Overigens zou het aanbeveling verdienen de samenloop van de Onteigeningswet
en de Awb kritisch door te lichten en van mogelijke doublures te ontdoen.Reacties* dergelijke doublures zijn er niet. (zie echter: reacties onder 2)Verdere algemene opmerkingen:* Voorzover het gaat om aanschrijven als instrument om het peil van
de woningvoorraad te bevorderen, biedt jurisprudentie weinig aanknopingspunten
vanwege de veranderende bouwregelgeving.* Invordering van door gemeenten gemaakte kosten blijkt in de praktijk
ingewikkeld. Door 7 grote steden wordt onderzoek gedaan. Voorstel: in de wet
bepalen dat het verhalen van de kosten van aanschrijvingen voorrang heeft
boven alle andere vorderingen (hypotheken, preferente schulden etc.), waarbij
aansluiting gezocht kan worden bij de regeling in het BW t.a.v. kosten voor
het behoud van de zaak.Sluiting 16.37 uur.XNoot1 Samenstelling: Leden: Lansink (CDA), Te Veldhuis (VVD), Van den Berg (SGP), M.M. van
der Burg (PvdA), Versnel-Schmitz (D66), voorzitter, Van Gijzel (PvdA), Feenstra
(PvdA), Verbugt (VVD), A. de Jong (PvdA), Gabor (CDA), ondervoorzitter, Aiking-van
Wageningen (groep-Nijpels), Poppe (SP), Augusteijn-Esser (D66), Duivesteijn
(PvdA), Giskes (D66), Stellingwerf (RPF), Crone (PvdA), M.B. Vos (GroenLinks),
Klein Molekamp (VVD), Hofstra (VVD), Assen (CDA), Jeekel (D66), Meijer (CDA),
Visser-van Doorn (CDA), Luchtenveld (VVD). Plv. leden: Biesheuvel (CDA), O.P.G. Vos (VVD), Van Middelkoop (GPV),
Verspaget (PvdA), Jorritsma-van Oosten (D66), Dijksma (PvdA), Van Blerck-Woerdman
(VVD), Witteveen-Hevinga (PvdA), Leers (CDA), Hendriks, Reitsma (CDA), Huys
(PvdA), De Graaf (D66), Leerkes (Unie 55+), Swildens-Rozendaal (PvdA), Oedayraj
Singh Varma (GroenLinks), Keur (VVD), H.G.J. Kamp (VVD), Ten Hoopen (CDA),
Van 't Riet (D66), Van de Camp (CDA), De Haan (CDA), Blauw (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25427-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl