Beleidsbrief Ontwikkelingssamenwerking; Verslag van een Algemeen Overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-23 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31250, nr. 24

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

05-09-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

31250 nr. 24

01-09-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de ministerNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31250Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 40 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 250Beleidsbrief Ontwikkelingssamenwerkingnr. 24VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 1 september 2008De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken1
heeft op 11 juni 2008 overleg gevoerd met minister Koenders voor Ontwikkelingssamenwerking
over:– de brief van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
d.d. 23 oktober 2007 over het IOB-rapport «Impact Evaluation Water
Supply and Sanitation Programmes Shinyanga Region, Tanzania 1990–2006»
(31 250, nr. 2);– de brief van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
d.d. 18 februari 2008 ten geleide van antwoorden op schriftelijke vragen
over het IOB-rapport «Impact Evaluation Water Supply and Sanitation
Programmes Shinyanga Region, Tanzania 1990–2006» (31250, nr. 6);– de brief van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
d.d. 1 februari 2008 inzake de invulling van de Nederlandse doelstelling
om tot en met 2015 in totaal 50 miljoen mensen van duurzame toegang tot schoon
drinkwater én verbeterde sanitaire voorzieningen te voorzien (31 250,
nr. 5);– de brief van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
d.d. 8 mei 2008 ten geleide van antwoorden op schriftelijke vragen van
de commissie over drinkwater en sanitatie «50 miljoen doelstelling»
(31 250, nr. 12);– het rapport van de Algemene Rekenkamer d.d.
5 juni 2008 «Drinkwater in ontwikkelingslanden» (31 484,
nrs. 1 en 2).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Irrgang (SP) vindt het opvallend dat
in de schriftelijke vragenronde geen antwoord is gegeven op de vraag in hoeverre
private waterbedrijven en publiek-private samenwerking hebben gezorgd voor
een significante verbetering van het aantal armen dat toegang heeft tot water.
In elk geval is duidelijk dat publiek-private samenwerking nauwelijks tot
inbreng van extra privaat kapitaal leidt. In de sub-Sahara in Afrika is bijna
geen sprake van inzet van publiek-private samenwerking terwijl de focus van
het Nederlands ontwikkelingsbeleid juist op dat gebied ligt. Omdat publiek-private
samenwerking onvoldoende bijdraagt aan de 50 miljoen-doelstelling
(tot en met 2015 50 miljoen mensen duurzaam toegang bieden tot schoon drinkwater)
moet de financiële steun daarvoor worden stopgezet.De minister stelt dat de internationale financiële instellingen niet
langer waterprivatisering opleggen. In vorige overleggen stelde de minister
dat de condities afnamen maar er nog wel waren. In de hoofdstad van Tanzania
is de watervoorziening geprivatiseerd, met name op aandringen van de Wereldbank.
Dat is uitgedraaid op een enorme mislukking. Waarom moet drinkwatervoorziening
in ontwikkelingslanden worden gestimuleerd met hulp van private financiering?
In Nederland is de watervoorziening toch ook ontwikkeld met publieke gelden?
Wereldwijd ligt 95% van de watervoorziening in publieke handen.Volgens de minister is er geen goede vergelijking te maken tussen de efficiency
van publiek-private samenwerking en die van publiek-publieke partnerschappen.
Wat bedoelt de minister met de uitspraak dat hij welwillend staat tegenover
een faciliteit die publiek-publieke partnerschappen promoot als ontwikkelingslanden
stellen behoefte te hebben aan zo’n aparte faciliteit?Volgens een studie in 2005 investeren private bedrijven niet graag in
ACP-landen. De Europese Commissie heeft in reactie daarop aangegeven meer
te willen investeren in openbare waterprojecten in arme landen, hetgeen goed
nieuws is. Is de minister bereid om zich aan te sluiten bij het initiatief
van de commissie, bijvoorbeeld door die faciliteit voor publiek-publieke samenwerking
te creëren, inclusief financiële steun? Overigens moet daar vervolgens
voldoende bekendheid aan worden gegeven.In ontwikkelingslanden is veel meer behoefte aan publiek-publieke samenwerking.
Uit diverse studies van de Wereldbank blijkt dat er veel voorbeelden te geven
zijn van succesvolle hervorming van publieke watervoorzieningsystemen in de
wereld. Het verdient daarom de voorkeur om het beleid daarop te concentreren.Een ander voorbeeld van mislukte waterprivatisering is te vinden in Ghana.
Via ngo’s zijn klachten gekomen over de watervoorziening in Accra sinds
de betrokkenheid van het Nederlandse waterbedrijf Aqua Vitens. De toegang
van arme Ghanezen tot de watervoorziening lijkt niet verbeterd te zijn. Volgens
de minister is het daarvoor nog te vroeg, maar Aqua Vitens is al twee jaar
bezig in Ghana en in het contract staat dat de waterkwaliteit en de flow rates
na zes maanden aan de Ghanese standaarden zouden voldoen. Het water wordt
echter nog steeds gerantsoeneerd en het aantal kranen dat niet werkt, neemt
toe. Inmiddels is het Ghanese parlement gevraagd om het contract te verbreken.
Aangezien Nederland medefinancier is van het Urban Water Project, in het kader
waarvan het contract tussen de Ghanese overheid en Aqua Vitens is gesloten,
zou Nederland zich ook moeten terugtrekken. Met dit project is de 50 miljoen-doelstelling
immers niet geholpen.In reactie op schriftelijke vragen geeft de minister toe dat de Waterleidingmaatschappij
Drenthe (WMD) in Indonesië feitelijk opereert als een privaat waterbedrijf.
In een eerder overleg stelde hij dat de activiteiten konden worden gezien
als publiek-publieke samenwerking maar schijnbaar vindt hij nu dat deze onderdeel
uitmaken van publiek-private samenwerking. Dat zou ook een terechte constatering
zijn; Nederlandse bedrijven hebben feitelijk het management van een publiek
bedrijf in Indonesië overgenomen. De financiële investeringen worden
weliswaar gedaan zonder winstoogmerk, maar moeten wel kostendekkend zijn.
Dat is alleen mogelijk door de tarieven te verhogen, maar daarmee wordt de
toegang van armen tot de watervoorziening niet verbeterd. De stelling dat
deze manier van werken efficiënt is, is ongeloofwaardig. Het is in elk
geval niet kostenefficiënt om alle gemaakte kosten – ook voor het
inhuren van dure consultants en dergelijke – te verrekenen met de tarieven
voor de Indonesische watergebruiker. De minister wil de meeste aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer overnemen.
Hij is bijvoorbeeld bereid om op korte termijn extra capaciteit vrij te maken
voor het operationaliseren van de 50 miljoen-doelstelling. Vooralsnog is dat
echter nog niet gebeurd. Een andere aanbeveling is het verbeteren van de informatievoorziening
aan de ambassades. Op welke manier geeft de minister daaraan vorm? Wanneer
kan een vertaling van de aanbevelingen naar concrete actie tegemoet worden
gezien? Onderschrijft de minister de stelling van de Algemene Rekenkamer dat
goede nulmetingen, desnoods achteraf opgesteld, van belang zijn?In de EPA’s (Economic Partnership Agreements) mag niet worden bepaald
dat de watersector moet openstaan voor private bedrijven. Deelt de minister
deze mening van de SP?De heer Boekestijn (VVD) vindt de reactie
van de minister op het IOB-rapport verstandig. De minister geeft aan dat in
het beleid meer aandacht zal worden besteed aan de waterkwaliteitsaspecten
in algemene zin en aan het opzetten van duurzame kwaliteitsmonitoringsystemen.
De vraag is wel waarom een dergelijk systeem nog niet bestaat in Tanzania.
Heeft Nederland daar nooit op aangedrongen?Volgens de minister is de tijdwinst van betere watervoorziening aanzienlijk,
met name voor vrouwen, omdat zij verantwoordelijk zijn voor het halen van
water. Het onderzoek biedt echter geen inzicht in de tijd die huishoudens
besparen. Ligt de reden daarvoor in het ontbreken van een nulmeting? Waarom
ontbreekt deze terwijl tijdwinst een hoofddoelstelling van het beleid is?De Algemene Rekenkamer uit in haar rapport kritiek op het ontbreken van
aanpak en planning voor drinkwater in ontwikkelingslanden; de programmering
bestaat uit een opsomming van afgesloten contracten. Verder moet volgens de
Rekenkamer aandacht worden besteed aan communicatie. De belangrijkste aanbeveling
is om te sturen op basis van een plan van aanpak. De minister zegt in reactie
daarop onder meer dat een uitgewerkt plan van aanpak niet altijd mogelijk
is door een vraaggerichte regie. Hij bedoelt daarmee dat projecten soms worden
aangestuurd door andere partijen dan de Nederlandse overheid en dat die partijen
het uitwerken van een plan van aanpak bemoeilijken omdat zij geen nulmeting
willen uitvoeren. Zonder informatie van de beginsituatie kunnen echter geen
resultaten worden gemeten. De inzet moet daarom steeds gericht zijn op het
uitvoeren van nulmetingen. Het is niet de bedoeling dat de verantwoordelijkheid
voor resultaatmeting wordt gelegd bij private partijen. Kan de minister toezeggen
dat in het vervolg voor door Nederland ondersteunde activiteiten, eventueel
na een kosten-batenanalyse, de doelstellingen vooraf zo precies worden geformuleerd
dat duidelijk is welke indicatoren bij toekomstige evaluaties moeten worden
gebruikt? Is hij verder bereid om de uitgangssituatie met een nulmeting vast
te leggen?De heer Çörüz (CDA) wijst
erop dat de VN de beschikking over drinkwater als mensenrecht heeft erkend.
Dat is een heel positieve ontwikkeling.De realisatie van de drinkwaterdoelstelling ligt goed op schema. De ontwikkelingen
rond de sanitaire voorzieningen blijven daarop achter. Is de minister bereid
om stevig in te zetten op het millennium ontwikkelingsdoel (MDG 7) van de
sanitaire voorzieningen?Verbetering van de watervoorziening heeft er in Tanzania toe geleid dat
vrouwen geen water meer hoeven te halen en daardoor veel tijd overhouden.
Zij krijgen nu in de overgebleven tijd scholing. Was dat een doel van het
project of een onverwachte meevaller?De minister wil de nadruk niet uitsluitend leggen op het realiseren van
fysieke infrastructuur. Hij wil ook via sectorale steun werken aan capaciteitsopbouw
en institutionele ontwikkeling zodat drinkwatervoorzieningen duurzaam beheerd
worden. Zet de minister bij de Wereldbank, die als expliciete doelstelling
heeft om de investeringen in infrastructuur te verdubbelen, in
op het belang van capaciteitsopbouw en sterke instituties?De aanbevelingen van de IOB inzake waterkwaliteit worden door de minister
overgenomen; er zal meer aandacht worden besteed aan de waterkwaliteitsaspecten.
De vraag is echter op welke manier een gedragsverandering teweeg kan worden
gebracht. Het is belangrijk dat mensen aandacht besteden aan de kwaliteit
van water en aan hygiëne. Zijn de Nederlandse ambassades voldoende geëquipeerd
om daarbij een rol te spelen?De privatisering van de watersector heeft negatieve gevolgen. Op welke
manier draagt Nederland bij aan het beperken daarvan? Wordt daarover gesproken
met de Wereldbank, die privatisering steeds heeft gestimuleerd?Nederland heeft een zekere traditie op het gebied van water; de inzet
van Nederlandse waterbedrijven in het buitenland moet dan ook gewoon doorgaan.
Een voorbeeld van de bijdrage die Nederland kan leveren, betreft de waterzuiveringsinstallatie
Naiade. Deze uitvinding van het Nederlands bedrijfsleven schijnt goedkoop,
eenvoudig te bedienen en zeer effectief te zijn. Kunnen Nederlandse bedrijven
financiering krijgen voor het toepassen van kennis in de praktijk? Zijn daar
faciliteiten voor?Bij de behandeling van de Drinkwaterwet is een motie van het CDA-Kamerlid
Koppejan aangenomen waarin de regering is verzocht om in overleg met drinkwaterbedrijven
concrete voorstellen uit te werken waarin de specifieke deskundigheid van
bedrijven meer wordt benut, ter bevordering van goede drinkwatervoorziening
in ontwikkelingslanden, in het kader van de Nederlandse bijdrage aan MDG 7,
het millenniumdoel dat gericht is op de toegang tot schoon drinkwater en sanitaire
voorzieningen. Wat is de reactie van de minister op die motie?De heer Waalkens (PvdA) vindt het heel positief
dat de beschikking over water als een van de rechten van de mens is opgenomen.
Het heeft ook in de mensenrechtenstrategie, een nota van het kabinet, een
prominente plek gekregen. Met prins Willem-Alexander, die overal in de wereld
vlammende betogen houdt over het belang van water, heeft Nederland een unieke
kans om dit punt onder de aandacht te brengen.Nederland heeft zich gecommitteerd aan MDG 7. Op het gebied van drinkwater
liggen zaken op schema, maar ten aanzien van de sanitaire voorzieningen is
sprake van een achterstand. Dat is zorgelijk, omdat verbetering van de hygiëne
leidt tot minder kindersterfte en uiteindelijk tot een sterkere positie van
vrouwen. Nederland heeft zich gecommitteerd aan een bijdrage van 8%
aan MDG 7; dat komt neer op 50 miljoen mensen. Men kan zich afvragen of die
doelstelling reëel en werkbaar is. Wat is de visie van de minister daarop?De Algemene Rekenkamer adviseert om een duidelijke koppeling aan te brengen
tussen de doelstelling van 50 miljoen en de uitvoering. Wat is de stand van
zaken op dit punt? Is er voldoende capaciteit op ambassades?De resultaten uit de evaluatie van de IOB zijn tamelijk hoopgevend. Het
aantal ziektes is teruggebracht, vrouwen houden meer tijd over en de doelen
komen dichterbij. De IOB stelt dat de activiteiten die Nederland heeft ondersteund
ertoe hebben geleid dat ruim 1 miljoen mensen over beter drinkwater beschikken.
Desalniettemin verdient de inzet van private instellingen in de drinkwatervoorzieningen
toelichting. Zijn private bedrijven in staat om voldoende capaciteit en kapitaal
te genereren? Zijn zij daar ook toe bereid? Bij privatisering worden de kosten
van de watervoorziening onherroepelijk verwerkt in de tarieven. Daarmee kan
de bereikbaarheid van de watervoorziening voor kwetsbare bevolkingsgroepen
in gevaar komen.Water wordt niet voor niets «het blauwe goud» genoemd. Het
is duur, het wordt schaars en het is essentieel voor het bestaan. Het is onmogelijk
om over drinkwater te spreken zonder concurrentie met ander watergebruik daarbij te betrekken. Een steeds groter deel van de wereldbevolking
leeft in steden, waardoor de druk op het watergebruik toeneemt. Een toenemende
vraag naar landbouwproducten, zowel voor voedsel als voor biobrandstoffen,
zorgt voor extra druk. Wat is de visie van de minister op die concurrentie?
Is hij het ermee eens dat bij het drinkwaterbeleid ook oog moet zijn voor
dit aspect?Antwoord van de ministerDe minister gaat allereerst in op de situatie
in Tanzania, waar het klimaat zeer droog is en de bevolking heel verspreid
gevestigd is, hetgeen de drinkwatervoorziening bemoeilijkt. In dat verband
is het positief dat uit de IOB-evaluatie positieve resultaten naar voren komen.De toedeling van water naar bevolking versus de toedeling van water naar
landbouw is een zeer urgent, ingewikkeld probleem. Een oplossing ligt in elk
geval in verbeterd waterbeheer. Verder moeten de mensen die het water gebruiken,
verantwoordelijk zijn voor de organisatie van de watervoorziening en de kosten
daarvan (gebruikersparticipatie). Dat is een van de lessen die geleerd kan
worden uit het project in Tanzania. Beschikken over water is een mensenrecht
en moet daarom voor iedereen betaalbaar zijn. Dat betekent niet dat het gratis
moet zijn, want daardoor zou juist schaarste kunnen ontstaan. Met waterbesparende
technieken (drtp-irrigatie) kan de hoeveelheid water die nodig is in de landbouw
gereduceerd worden. Overigens is de verdelingsproblematiek weliswaar essentieel
in het waterbeleid, maar kan deze ten aanzien van drinkwater ook gerelativeerd
worden. Ongeveer 1% van al het beschikbare en bruikbare water in de
wereld wordt gebruikt voor drinkwater.Nederland heeft nu al concrete financiële committeringen aangegaan
om 26 miljoen mensen toegang te geven tot goed drinkwater en 28,9 miljoen
mensen tot verbeterde sanitatievoorzieningen. Er is op beide punten geen sprake
van een achterstand. Wereldwijd zijn de doelstellingen gericht op betere sanitatie
voor 1,6 miljard mensen en op veilig drinkwater voor 1,1 miljard mensen.Het vorige kabinet heeft het belangrijke besluit tot een doelstelling
van 50 miljoen genomen. Dat besluit is terecht genomen en het huidige kabinet
neemt dat ook serieus; als Nederland de millenniumdoelstelling onderschrijft,
dan moet het ook voor zichzelf een doel stellen en daar plannen voor opstellen,
inclusief financiering. De doelstelling van 50 miljoen is een outputdoelstelling;
de kosten van het bereiken van die doelstelling door de jaren heen zijn niet
van tevoren bekend. Wel is duidelijk dat de financiering moet komen uit de
begroting van Ontwikkelingssamenwerking.Bij het halen van de doelstelling wordt vraaggericht gewerkt. Dat leidt
logischerwijs tot een zekere spanning. Er wordt daarom met landen overlegd
over wat er nodig is en in hoeverre dat bijdraagt tot het halen van de doelstelling.
De ambassades spelen daarin een grote rol. Met waterexperts en private donoren
is bezien welke bijdrage kan worden geleverd. Inmiddels is het beleid toegespitst
op acht landen: Ghana, Mozambique, Jemen, Bangladesh, Indonesië, Vietnam,
Benin en Tanzania. De vormgeving van de inzet verschilt per land. Ter plaatse
wordt door een waterexpert in samenwerking met het land zelf bezien wat er
kan worden gedaan. In Bangladesh is gekozen voor samenwerking met BRAC, een
goede niet-gouvernementele organisatie. In Benin zijn reeds aanwezige programma’s
samengevoegd tot een sectorbenadering; door het tot stand brengen van een
dialoog met de regering, het bepalen van redelijke prijzen en de aandacht
voor onderhoud is de toegang tot water voor langere termijn verzekerd. De
programma’s in Tanzania zijn succesvol omdat in de water user groups
de gebruikers zitting hebben. Degenen die gebruikmaken van het water bezitten
dus feitelijk de watervoorziening. De vraag in Ghana was meer gericht op management
teneinde de watersector daar te professionaliseren. Omdat zaken niet geheel
naar tevredenheid liepen, is het ORET-programma veranderd; plannen
zullen daarmee beter afgestemd kunnen worden op lokale behoeftes. Uit het
voorgaande blijkt dat is af te dingen op de kritiek van de Rekenkamer dat
plannen per definitie niet uitgewerkt worden. Uitwerking op het moment van
de start van het programma is onmogelijk en onwenselijk. De minister is echter
wel op de uiteindelijke plannen af te rekenen.Bij het volgen van de resultaten van projecten zijn de verschillende internationale
standaarden van belang. Er is bijvoorbeeld een standaard bepaald voor de afstand
die iemand maximaal moet lopen om water te halen: 1 km. Soms wordt de tijd
genoemd die nodig is om die afstand af te leggen: 20 minuten. Dergelijke bepalingen
gelden ook voor de waterkwaliteit. Door deze criteria is het moeilijk om eenduidige
nulmetingen en evaluaties op te stellen en met elkaar te vergelijken.De bewering dat niet aan kwaliteitsmonitoring wordt gedaan, is onjuist.
Voor Tanzania geldt, evenals voor alle andere plannen, dat met de instelling
van water user groups juist aan kwaliteitsbewaking is gewerkt. In vorige projecten
voelde niemand zich eigenaar of verantwoordelijk en had niemand ook beslissingsmacht.
De invoering van de beoogde kwaliteitsmaatregelen vergt een cultuuromslag
ter plaatse. Dat kost tijd. Overigens heeft de IOB al wel duidelijke verbetering
geconstateerd; het aantal ziektes dat gerelateerd is aan drinkwatertekort
is substantieel afgenomen.Het realiseren van een cultuuromslag, waarbij het belang van water voor
hygiëne wordt erkend, is een essentieel onderdeel van veel ontwikkelingsprogramma’s.
In dat kader zijn de water user groups van belang; zij spelen een belangrijke
rol in het veranderen van de houding ten opzichte van sanitatie en water.
Overigens is in de drinkwaterprogramma’s geen cultuuromslag noodzakelijk:
over het algemeen wordt het belang van drinkwater erkend.Omdat Nederland in het bieden van hulp bijna altijd optrekt met andere
landen, wordt monitoring vaak gezamenlijk uitgevoerd. In samenwerking met
Unicef en de WHO is een monitoringsprotocol opgesteld aan de hand waarvan
de resultaten gerapporteerd worden. Een onafhankelijke derde controleert deze
steekproefsgewijs door ter plaatse informatie te controleren.Vaak zijn er in een land al nationale programma’s en als daarop
wordt ingestoken, is het ingewikkeld om een nulmeting te doen. Het uitgangspunt
is dan immers niet «nul» maar het moment waarop wordt aangehaakt
aan een programma. Desalniettemin wordt geprobeerd om nulmetingen uit te voeren,
soms zelfs met behulp van GPS-systemen. Daarmee kan precies worden bepaald
waar waterputten zijn gerealiseerd en hoe groot de afstanden zijn. In Nederland
geldt vervolgens als uitgangspunt dat er wordt afgerekend op basis van de
doelstellingen.Het rapport van de Algemene Rekenkamer is tamelijk positief wat niet wegneemt
dat aan de negatieve aspecten veel aandacht wordt besteed. De aanbevelingen
van de Rekenkamer worden evenwel serieus genomen. De eerste aanbeveling betreft
het vrijmaken van extra capaciteit om de doelstelling te onderbouwen en te
operationaliseren. Inmiddels is dat gedaan door een speciaal cluster in te
richten. Verder zijn er waterdeskundigen werkzaam in de ambassades en de multilaterale
organisaties waarmee wordt samengewerkt.Een volgende aanbeveling betreft het met spoed integreren van de echt
noodzakelijke voorwaarden en criteria in een beleidskader. In de brief van
1 februari 2008 is een dergelijk kader al aangegeven. Daarin staan de
criteria voor effectiviteit en resultaatgerichtheid van de waterprojecten
(20 liter per persoon per dag, de maximale afstand van 1 km en bescherming
van de bron, ofwel garantie dat het water van tamelijk goede kwaliteit is).Weer een andere aanbeveling luidt: baseer de jaarverantwoording op cijfers
uit het nog te ontwikkelen monitoringssysteem en geef zichtbaar aan of sprake
is van forfaitaire toerekeningen. Dat gebeurt door de programma’s pro
rato naar Nederland te vertalen zonder het bedrag dat de overheid
van een land meebetaalt aan de begininvestering mee te rekenen. Op die manier
wordt alleen de Nederlandse bijdrage vertaald naar de gestelde doelstelling.Het is essentieel dat de communicatie met buitenlandse posten goed verloopt.
Speciaal daarvoor is het Cluster Nationaal Beleid ingesteld. Ook zijn zes
beleidsbrochures opgesteld over waterbeheer, sanitaire voorzieningen, het
gebruik van water voor de MDG’s en evaluaties zodat duidelijk wordt
hoe een en ander wordt uitgevoerd. Deze brochures worden actief in omloop
gebracht.Het is zeker niet de bedoeling of de inzet om het waterbedrijf als private
in plaats van publieke functie te beschouwen. Het doen van noodzakelijke investeringen
mag niet afhankelijk zijn van bedrijfsbelangen. Dat geldt vooral voor het
platteland, hoewel ook pogingen tot privatisering van waterbedrijven in steden
vaak voortijdig eindigen. Het loopt vaak stuk op de investeringscapaciteit
van de private sector. In de afgelopen tien jaar is zelden voldoende kapitaal
gegenereerd door private bedrijven om privatisering tot een succes te maken.Nederland is ook tegen het opnemen van condities in handelsakkoorden en
EPA’s inzake de privatisering van waterbedrijven. De Nederlandse overheid
heeft haar afkeuring daarover ook uitgesproken tegenover het IMF en de Wereldbank.Het kabinet staat positief tegenover publiek-publieke samenwerking. Daaraan
kleven echter definitieconsequenties. Als Aqua Vitens in een land als Ghana
managementadvies geeft aan het waterbedrijf aldaar, dan kan dat worden beschouwd
als publiek-publieke samenwerking maar ook als publiek-private samenwerking.
Dat hangt af van de definitie die gehanteerd wordt ten aanzien van het Nederlandse
waterbedrijf. Hoe dan ook kan het management van een waterbedrijf enorm verbeteren
door de betrokkenheid van private bedrijven. Dat resultaat blijkt ook uit
programma’s die in Afrikaanse landen zijn uitgevoerd.Publiek-publieke samenwerking vindt heel geregeld plaats. De Nederlandse
overheid vindt het onnodig om daar een aparte faciliteit voor in het leven
te roepen. De Europese Commissie praat over een versterking van publiek-publieke
samenwerking maar heeft daarvoor geen faciliteit in het leven geroepen. Als
ontwikkelingslanden vragen om publiek-publieke samenwerking, dan is daar geen
bezwaar tegen. Er is evenwel ook geen bezwaar tegen als de keuze valt op publiek-private
samenwerking. Die vorm van samenwerking leidt vaak tot efficiencyvoordeel,
tariefverlaging, beter bereik van mensen en meer resultaten.Het bedrijfslevenprogramma is voor een groot deel gericht op de ontwikkelingen
omtrent drinkwater. Innovatie en productontwikkeling vindt verder plaats in
het kader van het Schokland Wash Akkoord; Nederlandse partijen, waaronder
drinkwaterleidingbedrijven, waterschappen en ngo’s, zijn direct betrokken
bij het formuleren van de doelstellingen van dat akkoord. Ook wordt het ORET-programma
vernieuwd; pro poor infrastructure wordt het centrale element. Investeringen
in de watersector sluiten daarmee hopelijk beter aan op de gestelde doelstellingen.
Er zijn financieringsmogelijkheden via de publiek-private partnerschappen,
die dit jaar worden geëvalueerd, en er zijn bijdragen mogelijk aan maatschappelijke
organisaties en binnen de bilaterale programma’s.De motie-Koppejan betreft een rem op de winsten van Nederlandse waterbedrijven;
als die aan banden worden gelegd, kan water een stuk goedkoper worden. Hetzelfde
geldt voor de situatie in ontwikkelingslanden; het is onnodig om winst te
maken op water. Privatisering zou in dat verband slecht werken. De noodzakelijke
kosten voor aanleg, functioneren, onderhoud en vervangingsinvestering van
de drinkwatervoorzieningen dienen wel altijd te worden verwerkt in de «cost
recovery». Dat is mogelijk via subsidies en kostendekkende tarieven.
De keuze daarvoor moet per land en per situatie worden gemaakt. Als tarieven
inclusief subsidie niet kostendekkend zijn, is de duurzaamheid van de dienstverlening onvoldoende gegarandeerd. In sommige landen kan dat echter leiden
tot problemen voor de allerarmste bevolkingsgroepen. Vanuit ontwikkelingssamenwerking
wordt daar speciale aandacht aan besteed.Nadere gedachtewisselingDe heer Irrgang (SP) vindt dat de minister
een te positief beeld schetst. In het IOB-rapport staat dat onduidelijk is
in hoeverre de allerarmsten bereikt worden met het programma. Doorberekening
van de kosten in de tarieven heeft met name consequenties voor die bevolkingsgroep.
Om die reden moet de aanleg van waterleveringinfrastructuur in publieke handen
blijven.De signalen over de slechte ervaringen met Aqua Vitens in Ghana zijn zeer
serieus. Het bedrijf is vooral gericht op het dichtdraaien van kranen, niet
op investeren in het waternet.Steun kan het best gegeven worden aan de hand van publiek-publieke samenwerking.
Is de minister bereid om zijn beleid daar specifiek op in te richten? Welke
financiële steun biedt de minister op dit moment aan publiek-publieke
samenwerking?De heer Boekestijn (VVD) merkt op dat zich
vaak efficiencyproblemen voordoen bij publiek-publieke samenwerking, wat vervolgens
leidt tot hogere kosten. Indonesië geeft de voorkeur aan publiek-private
samenwerking vanwege het efficiencyvoordeel.Kan de minister bevestigen dat vraaggerichte regie niet botst met het
uitvoeren van nulmetingen?De heer Çörüz (CDA) stemt
in met de manier waarop de minister omgaat met projecten: goede beschrijving
van de startsituatie, goede definitie van de eindsituatie en goede tussentijdse
monitoring. Weliswaar wordt geen nulmeting verricht, maar het verschil daarmee
is niet groot.De heer Waalkens (PvdA) vindt het vraaggerichte
beleid van de minister positief, maar maakt zich zorgen over de beschikbare
capaciteit op de ambassades. Alleen bij voldoende capaciteit kunnen concrete
resultaten worden bereikt.Het uitgangspunt is: waterbeheer in publieke handen. Het is echter niet
per definitie onverstandig om daar andere, private stakeholders bij te betrekken.
In de praktijk moet de toegevoegde waarde van partijen leidend zijn.Het gebruik van water voor consumptie bedraagt weliswaar slechts 1%
van het totale watergebruik, maar eventuele tekorten zullen daardoor direct
consequenties hebben voor de beschikbaarheid van drinkwater. Dat punt verdient
aandacht.De minister vindt de discussie over publiek-publieke
versus publiek-private partnerschappen in het geval van drinkwatervoorziening
vooral een definitiekwestie. De publiek-private partnerschappen betreffen
vooral het management. De problemen in Ghana zijn niet te wijten aan het uitblijven
van investeringen door Aqua Vitens. Het bedrijf is daar ook helemaal niet
voor ingehuurd. De Ghana Water Company is verantwoordelijk voor de fysieke
watervoorziening. In het kader van verschillende ontwikkelingsprogramma’s
is Aqua Vitens gevraagd om de systemen, die onder de Ghanese verantwoordelijkheid
vallen, te helpen verbeteren. Daarbij is te denken aan technische informatieoverdracht
in relatie tot het beheer van infrastructuur, bijvoorbeeld over het verminderen
van het verlies aan drinkwater door lekkages.De capaciteit van het management in de eigen directie Milieu en Water
(DMW) is versterkt. Uit de informatie van de IOB blijkt niet dat er problemen
te verwachten zijn met de capaciteit op de ambassades. Het is onmogelijk om vanuit een aanbodgericht programma het vertrouwen
van lokale partners te winnen. Dat vertrouwen is nodig om goede informatie
te krijgen in de vorm van gegevens en cijfers. In die zin vergroot de vraaggerichte
benadering waarvoor het Nederlands kabinet kiest de kansen op een goede nulmeting.Op het punt van financiële steun aan publiek-publieke samenwerking
zijn er drie majeure programma’s in Indonesië en Mozambique te
noemen. De minister zegt toe informatie over de drinkwaterprogramma’s,
opgesplitst naar land, te sturen.De voorzitter van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,OrmelDe adjunct-griffier van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,Van ToorXNoot1Samenstelling:Leden: Van Bommel (SP), Van der Staaij (SGP), Wilders (PVV), Waalkens
(PvdA), Van Baalen (VVD), Çörüz (CDA), Ormel (CDA), voorzitter,
Ferrier (CDA), Van Velzen (SP), De Nerée tot Babberich (CDA), Blom
(PvdA), Eijsink (PvdA), Van Dam (PvdA), Dezentjé-Hamming (VVD), Irrgang
(SP), Knops (CDA), Boekestijn (VVD), Voordewind (ChristenUnie), Pechtold (D66),
ondervoorzitter, Van Gennip (CDA), Ten Broeke (VVD), Peters (GroenLinks),
Van Raak (SP), Gill’ard (PvdA) en Thieme (PvdD).Plv. leden: De Wit (SP), Van der Vlies (SGP), De Roon (PVV), Vermeij (PvdA),
Van Miltenburg (VVD), Omtzigt (CDA), Spies (CDA), Roland Kortenhorst (CDA),
Jasper van Dijk (SP), Ten Hoopen (CDA), Besselink (PvdA), Leerdam (PvdA),
Arib (PvdA), Neppérus (VVD), Lempens (SP), Schermers (CDA), Griffith
(VVD), Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie), Koşer Kaya (D66),
Jonker (CDA), Van Beek (VVD), Vendrik (GroenLinks), Gesthuizen (SP), Samsom
(PvdA), Ouwehand (PvdD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31250-24.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl