Jaarverslag Nationale ombudsman 2002; Jaarverslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28825, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

19-03-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

28825 nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamINHOUDSOPGAVEWOORD VOORAFOndertekeningLichaamAANDACHTSPUNTENa. Algemeenb. Afzonderlijke bestuursorganenDEEL I KERNJAARVERSLAG1 DE OVERHEID, GEZIEN DOOR DE NATIONALE OMBUDSMAN IN 20021.1 Kerncijfers 20021.2 Ontwikkelingen 20021.2.1 Klachtbehandeling als instrument voor herstel van
vertrouwen1.2.2 Klachtbehandeling in 2002Resultaten enquête 1999 en 2002 naast elkaarResultaten enquête 1999 en 2002 in percentagesPercentage bestuursorganen dat stelt dat klachten worden
geregistreerd en dat geregistreerde klachten worden gepubliceerd, per categorie
bestuursorganen, medio 2002Behandeling mondelinge klachtenOordeel over behoorlijke behandeling mondelinge klachten
per categorie bestuursorganen, medio 2002, in procentenInformele klachtbehandelingSchriftelijke bevestiging oplossing naar tevredenheid
per categorie bestuursorganen, in procentenFormele klachtbehandelingAantal en percentage bestuursorganen dat in de praktijk
zegt te voldoen aan de afzonderlijke bepalingen over de behandeling van klaagschriften
in hoofdstuk 9 AwbVoldoen aan hoorplicht per categorie bestuursorganen,
in procentenConclusie1.2.3 Evaluatie HerkansingHerkansingEvaluatieTermijn waarbinnen bestuursorganen hebben gereageerd op
het verzoek van de Nationale ombudsman om klachtbehandeling conform hoofdstuk
9 AwbTermijn waarbinnen bestuursorganen hebben gereageerd op
het verzoek van de Nationale ombudsman om klachtbehandeling conform hoofdstuk
9 Awb, ingedeeld naar werkterreinTermijn waarbinnen de klachtafhandelingsberichten van
bestuursorganen zijn ontvangen gerekend vanaf het moment van het verzoek van
de Nationale ombudsman om klachtbehandeling conform hoofdstuk 9 AwbTermijn waarbinnen de klachtafhandelingsberichten van
bestuursorganen zijn ontvangen gerekend vanaf het moment van het verzoek van
de Nationale ombudsman om klachtbehandeling conform hoofdstuk 9 Awb, ingedeeld
naar werkterreinConclusie1.2.4 Klachtbehandeling in rapportenArtikel 9:1 AwbArtikel 9:4 AwbArtikel 9:5 AwbArtikel 9:6 AwbArtikel 9:7 AwbArtikel 9:8 AwbArtikel 9:10 AwbArtikel 9:11 AwbArtikel 9:12 AwbArtikel 9:14 AwbArtikel 9:16 Awb1.3 Onderzoek 20021.3.1 Onderzoek uit eigen beweging1.3.1.1 Aanleiding1.3.1.2 Vooronderzoek1.3.1.3 Afgerond onderzoekArtikel 1(F) VluchtelingenverdragVerdrag Nederland-Marokko inzake overbrenging gevonniste
personenZorgverzekeraarsKlachtbehandelingRechtsmiddelenverwijzing1.3.1.4 Lopend onderzoek1.3.2 Onderzoek op verzoek1.3.2.1 Overeenstemming met algemeen verbindende voorschriften1.3.2.2 Belangenafweging/redelijkheid1.3.2.3 Motivering1.3.2.4 ZorgvuldigheidVoortvarendheidAdministratieve nauwkeurigheidActieve en adequate informatieverstrekkingActieve opstellingRespecteren privacy1.4Bijzondere onderwerpen1.4.1Publieksvoorlichting1.4.2Buitenlandbeleid van de Nationale ombudsman2 WETGEVING; AMBT; BUREAU2.1 Wetgeving c.a.2.1.1 De Wet Nationale ombudsman2.1.2 Vergoedingenbesluit Wet Nationale ombudsman2.1.3 Aanwijzing decentrale overheden2.1.4 Wetsvoorstel extern klachtrechtVangnetEisen aan externe klachtvoorzieningenTerminologieProcedurele bepalingenConsequenties voor de WNoRegeling voor de decentrale overhedenDe Wet gemeenschappelijke regelingenInwerkingtredingCommentaar van de Nationale ombudsman2.1.5 Wetswijzigingen die de bevoegdheid van de Nationale
ombudsman rakenWijziging Gerechtsdeurwaarderswet c.a.Wijziging van de Politiewet 1993 in verband met de aanpassing
van de politieklachtregeling aan hoofdstuk 9 van de AwbWijziging van Luchtvaartwet inzake de beveiliging op luchtvaartterreinen2.2 Ambt2.2.1 Regeling ambtstermijn substituut-ombudsman2.2.2 Nevenfuncties ambtsdragersNevenfuncties Nationale ombudsmanNevenfuncties substituut-ombudsman mevrouw mr. S. J. E.
Horstink-von Meyenfeldt2.3 Klachten over de Nationale ombudsman2.3.1 Inleiding2.3.2 Ontvangen klachten over de Nationale ombudsman en
zijn medewerkers2.4 Het Bureau Nationale ombudsman2.4.1 PersoneelFormatieZiekteverzuim en bedrijfsmaatschappelijke begeleidingHonoreringOpleiding, vorming en loopbaanbegeleidingGeorganiseerd overleg2.4.2Financiën2.4.3 BedrijfsvoeringOp de agenda van het managementteamWerklastHuisvesting3 HET WERK VAN DE NATIONALE OMBUDSMAN IN CIJFERS3.1 De te behandelen zakenTabel 1 Werkvoorraad verzoekschriften3.2 Afgedane zaken3.2.1 Cijfers afgedane zakenTabel 2 Reden onderzoek tussentijds beëindigd3.2.2 Onderzoek uit eigen beweging3.3 Doorlooptijden verzoekschriften3.4 Afgedane zaken per gebiedTabel 3a Aantal rapporten per gebied1Tabel 3b Afgedaan zonder rapport per gebied (m.u.v. herkansingszaken)1Tabel 3c Afgedaan via herkansing per gebied13.5 De conclusie van de Nationale ombudsman3.6 Reden voor de klacht; beoordeling door de Nationale
ombudsman3.6.1 Algemeen3.6.2De beoordeling in de rapporten3.6.3De reden voor de klacht in tussentijds afgedane zakenTabel 4 Reden voor de klacht in tussentijds afgedane zaken13.6.4 De meest voorkomende problemen in de afgedane zaken3.7 De effecten van het werk van de Nationale ombudsmana. Tussentijdse beëindigingenb. «Met instemming»c. AanbevelingTabel 5 Het resultaat van de aanbeveling*3.8 Enkele achtergrondkenmerken van indieners van verzoekschriften4 EFFECTEN VAN HET WERK VAN DE NATIONALE OMBUDSMAN4.1 Soorten effectena. tijdens de besluitvorming over het al dan niet in onderzoek
nemen van een klachtb. tijdens een onderzoek van de Nationale ombudsmanc. na afloop van een onderzoek van de Nationale ombudsman4.2 Actie door de overheid4.2.1 Op het gebied van de politie4.2.2 Op het gebied van buitenlandse zaken4.2.3 Op het gebied van justitieTen aanzien van de Immigratie- en NaturalisatiedienstTen aanzien van de vreemdelingendiensten4.2.4 Op het gebied van onderwijs, cultuur en wetenschappen4.2.5 Op het gebied van financiën4.2.6 Op het gebied van defensieTen aanzien van de Koninklijke Marechaussee4.2.7 Op het gebied van volkshuisvesting, ruimtelijke
ordening en milieubeheer4.2.8 Op het gebied van sociale zekerheid en werkgelegenheid4.2.9 Op het gebied van de waterschappen4.2.10 Op het gebied van de provincies4.2.11 Op het gebied van de gemeenten5 NATIONALE OMBUDSMAN EN OMGEVING5.1 Staten-Generaal5.2 Bestuursorganen en andere instanties5.3 Voorlichting5.3.1 PublieksvoorlichtingBekendheid, vindbaarheid en efficiencyPostbus 51 campagneRegionale campagneConclusie5.3.2 Overige activiteitenVoorlichting intermediairsInternetBurgerbrievenSymposium5.4 Buitenlandbeleid van de Nationale ombudsmanUitgangspuntPraktische overwegingenNotitie Mensenrechtenbeleid 2001Kopenhagen-criteriaBottom of Form 1BalkannotitieAndere gebiedenGekozen gebiedenGelegde contacten5.5 Buitenlandse betrekkingen5.6 Voordrachten; publicatiesVoordrachtenPublicaties6 BEOORDELING VERZOEKSCHRIFTEN OP BEVOEGDHEID EN ONTVANKELIJKHEID;
TELEFONISCHE VERZOEKEN OM INFORMATIE6.1 Inleiding6.2 Cijfermatig overzicht van de verwerking van de verzoekschriftenTabel 6 Jaarvergelijking nieuw binnengekomen verzoekschriften
per maand6.3 De toetsing van de verzoekschriften6.3.1 InleidingTabel 7 Verdeling afgedane verzoekschriften6.3.2 Artikel 1a: Bevoegdheid naar bestuursorgaan6.3.3 Artikel 16: Bevoegdheidsafbakening naar gedraging6.3.3.1 Inleiding6.3.3.2 Onbevoegdheid bij algemeen regeringsbeleid en
bij algemeen beleid betrokken bestuursorgaan6.3.3.3 Onbevoegdheid Nationale ombudsman ten aanzien
van algemeen verbindende voorschriften (artikel 16, onder b)6.3.3.4 Onbevoegdheid Nationale ombudsman bij openstaan
of aanhangig zijn van een bezwaar- of beroepsprocedure (artikel 16, onder
c)6.3.3.5 Onbevoegdheid Nationale ombudsman bij rechterlijk
toezicht (artikel 16, onder g)6.3.4 Artikel 14: Ontvankelijkheid; discretionaire bevoegdheid
Nationale ombudsman6.3.4.1 Inleiding6.3.4.2 Niet voldoen aan vereisten van artikel 12 in samenhang
met artikel 14, onder a6.3.4.3 Kennelijke ongegrondheid van het verzoek (artikel
14, onder b)6.3.4.4 Onvoldoende belang of onvoldoende gewicht van
de gedraging (artikel 14, onder c)6.3.4.5 Samenhangende gedragingen in lopende procedures
(artikel 14, onder j en k)6.4 Buitenwettelijke verzoekschriftenTabel 8 Afgedane buitenwettelijke verzoekschriften naar
aandachtsgebied*6.5 Behandeling van klachten en verzoeken om informatie
per telefoon, e-mail (niet-overheid) en bezoekTabel 9 Onderverdeling naar hoofdgroep van behandeling
van klachten en verzoeken om informatie per telefoon, e-mail (niet-overheid)
en bezoekTabel 10 Overzicht geregistreerde klachten naar aard van
de klacht, verdeeld over buitenwettelijk en binnenwettelijkTabel 11 Overzicht geregistreerde klachten politie, verdeeld
naar diverse dienstenTabel 12 Overzicht geregistreerde klachten ministeries,
verdeeld naar meest voorkomende dienstonderdelenTabel 13 Overzicht geregistreerde klachten andere bestuursorganen,
verdeeld naar aandachtsgebiedTabel 14 Overzicht geregistreerde buitenwettelijke klachten,
onderverdeeld naar overheid en niet-overheidTabel 15 Overzicht geregistreerde klachten over gemeenten,
onderverdeeld naar buiten- en binnenwettelijkBIJLAGE 1OVERZICHT UITGEBRACHTE RAPPORTENRapportenoverzicht Nationale ombudsman 2002Algemene zakenBinnenlandse zaken en koninkrijksrelatiesBuitenlandse zaken en justitieBuitenlandse zakenDefensieEconomische zakenFinanciënGemeentenJustitieLandbouw, natuurbeheer en visserij en binnenlandse zaken
en koninkrijksrelatiesLandbouw, natuurbeheer en visserijOnderwijs, cultuur en wetenschappenPolitieProvinciesSociale zaken en werkgelegenheidVerkeer en waterstaatVolksgezondheid, welzijn en sportVolkshuisvesting, ruimtelijke ordening en milieubeheerBIJLAGE 2VERMELDING VAN RAPPORTEN IN VAKBLADEN IN 2002Politie en openbaar ministerie MinisteriesBuitenlandse ZakenJustitie (met uitzondering van politie en openbaar ministerie)Buitenlandse Zaken & JustitieFinanciënDefensieVolkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en MilieubeheerEconomische ZakenVolksgezondheid, Welzijn en SportBestuursorganenCentrale organisatie werk en inkomenHuurcommissiesKoninklijke Beroepsorganisatie voor GerechtsdeurwaardersOrde van advocatenPensioen- en UitkeringsraadSociale VerzekeringsbankStichting JeugdhulpverleningUitvoeringsinstituut werknemersverzekeringenZorgverzekeraarsWaterschappenGemeentenBIJLAGE 3DE BEOORDELINGSCRITERIALIJST VAN BEOORDELINGSCRITERIA1. Overeenstemming met algemeen verbindende voorschriften
(d.w.z. alle algemeen werkende regels niet zijnde beleidsregels of andere
interne instructies):2. Geen misbruik van bevoegdheid (het zogenoemde verbod
van détournement de pouvoir; zie art. 3:3 Algemene wet bestuursrecht
(Awb))3. Belangenafweging/redelijkheid3.1 t.a.v. besluiten (d.w.z. alles wat niet feitelijk
handelen is):3.2 t.a.v. feitelijk handelen: evenredigheid/proportionaliteit4. Rechtszekerheid/vertrouwen5. Gelijkheid (voorzover niet vallend onder 1a)6. Motivering (juistheid, toereikendheid en kenbaarheid;
zie onder meer artt. 3:27, 3:46–3:50, 4:82, 7:12, 7:26 Awb)7. ZorgvuldigheidA. t.a.v. de procesgang:7.1 voortvarendheid7.2 administratieve nauwkeurigheid7.3 actieve/adequate informatieverstrekking7.4 actieve opstellingB. t.a.v. aanwezigheid voorzieningen op het vlak van de
organisatie:7.5 voorzieningen ten behoeve van registratie:7.6 voorzieningen ten behoeve van coördinatie/afstemming7.7 voorzieningen ter bescherming van de privacy7.8 voorzieningen ter bevordering onpartijdigheid7.9 voorzieningen ter bevordering hulpvaardigheid t.o.v.
burgers7.10 toegankelijkheid7.11 adequate verblijfs- en bewaaromstandighedenC. t.a.v. houding/gedrag actor(es):7.12 correcte bejegening:7.13 respecteren privacy (voorzover niet vallend onder
1a: grondrechten; zie onder meer ook art. 2:5 Awb)7.14 onbevooroordeeldheid (zie ook art. 2:4 Awb)7.15 open oog voor positie/belangen van burgers/inlevingsvermogen/actieve
en hulpvaardige opstelling7.16 goed vervullen van zorgplicht t.a.v. aan bestuursorganen
toevertrouwde belangen8. Overige eisen van behoorlijkheidBIJLAGE 4BESTUURSORGANEN BINNEN DE BEVOEGDHEID VAN DE NATIONALE
OMBUDSMAN1. Door rechtstreekse en specifieke aanwijzing in de Wet
Nationale ombudsman (art. 1a, eerste lid, onderdelen a, c en d).2. Door rechtstreekse, maar niet specifieke aanwijzing
in de Wet Nationale ombudsman (art. 1a, eerste lid, onderdeel e).3. Door aanwijzing, op verzoek, van bestuursorganen van
provincies, gemeenten, waterschappen en gemeenschappelijke regelingen (art.
1a, eerste lid, onderdeel b), bij ministerieel besluit (als bedoeld in art.
1b, eerste lid; vóór de wijziging van de Wet Nationale ombudsman
van 30 juni 1998 gebeurde deze aanwijzing bij algemene maatregel van bestuur).4. Andere bestuursorganenA. op het terrein van het Ministerie van JustitieB. op het terrein van het Ministerie van Binnenlandse
Zaken en KoninkrijksrelatiesC. op het terrein van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur
en WetenschappenD. op het terrein van het Ministerie van FinanciënE. op het terrein van het Ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en MilieubeheerF. op het terrein van het Ministerie van Verkeer en WaterstaatG. op het terrein van het Ministerie van Economische ZakenH. op het terrein van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer
en VisserijI. op het terrein van het Ministerie van Sociale Zaken
en WerkgelegenheidJ. op het terrein van het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en SportBIJLAGE 5BIJLAGE 5 ARTIKEL 78a VAN DE GRONDWETHoofdstuk 4. Raad van State, Algemene Rekenkamer, Nationale
ombudsman en vaste colleges van adviesArtikel 78a(Het opschrift van hoofdstuk 4 is gewijzigd, en artikel
78a is ingevoegd, bij de wet van 25 februari 1999, Stb. 133, in werking getreden
op 25 maart 1999.)BIJLAGE 6BIJLAGE 6 WET NATIONALE OMBUDSMAN c.a.6.1 Wet Nationale ombudsmanWet van 4 februari 1981, Stb 35, laatstelijk gewijzigd
bij de wet van 24 januari 2002, Stb. 53.ARTIKEL I. WET NATIONALE OMBUDSMANBEGRIPSBEPALINGEN EN TOEPASSINGSBEREIKArtikel 1Artikel 1aArtikel 1bArtikel 1cHOOFDSTUK I. DE NATIONALE OMBUDSMANArtikel 2Artikel 3Artikel 4Artikel 5Artikel 6Artikel 7Artikel 8Artikel 9Artikel 10Artikel 11HOOFDSTUK II. HET ONDERZOEKArtikel 12Artikel 13Artikel 14Artikel 15Artikel 16Artikel 17Artikel 18Artikel 19Artikel 20Artikel 21Artikel 22Artikel 23Artikel 24Artikel 25Artikel 26Artikel 27Artikel 28HOOFDSTUK III. OVERGANGS- EN SLOTBEPALINGENArtikel 29Artikel 30Artikel 30aArtikel 31(Artt. II t/m XV: wijziging van diverse wetten en een
bepaling over de inwerkingtreding; hier niet opgenomen.)Overgangs- en slotbepalingen in de wet van 18 juni 1998
tot wijziging van de Wet Nationale ombudsman en de Wet openbaarheid van bestuur
(Stb. 356)ARTIKEL VIARTIKEL VIII6.2 Besluit bestuursorganen WNo en WobBesluit van 11 september 1998, Stb. 580, houdende uitzondering
respectievelijk aanwijzing van bestuursorganen als bedoeld in de Wet Nationale
ombudsman en de Wet openbaarheid van bestuur (Besluit bestuursorganen WNo
en Wob), zoals gewijzigd bij besluit van 21 december 2000, Stb. 632.Artikel 1Artikel 2Artikel 3Artikel 46.3 Vergoedingenbesluit Wet Nationale ombudsmanBesluit van 4 september 1998, Stb. 547, houdende regels
over de vergoedingen die verschuldigd zijn terzake van door de Nationale ombudsman
ontvangen klachten (Vergoedingenbesluit Wet Nationale ombudsman), zoals gewijzigd
bij besluit van 14 september 2001, Stb. 415.Artikel 1Artikel 2Artikel 3Artikel 4Artikel 5Artikel 6[Overgangsbepaling.]Artikel 7Artikel 8
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28825Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 513 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 825Jaarverslag Nationale ombudsman 2002nr. 2JAARVERSLAGINHOUDSOPGAVE WOORD VOORAF8      AANDACHTSPUNTEN9     Deel IKERNJAARVERSLAG      1De overheid, gezien door de Nationale
ombudsman in 2002131.1Kerncijfers 200213 1.2Ontwikkelingen 200215 1.2.1Klachtbehandeling als instrument voor herstel van
vertrouwen15  1.2.2Klachtbehandeling in 200216 1.2.3Evaluatie Herkansing20 1.2.4Klachtbehandeling in rapporten241.3Onderzoek 200231  1.3.1Onderzoek uit eigen beweging31   1.3.1.1Aanleiding31  1.3.1.2Vooronderzoek32  1.3.1.3Afgerond onderzoek33  1.3.1.4Lopend onderzoek37 1.3.2Onderzoek op verzoek37  1.3.2.1Overeenstemming met algemeen verbindende voorschriften38  1.3.2.2Belangenafweging/redelijkheid42  1.3.2.3Motivering44  1.3.2.4Zorgvuldigheid461.4Bijzondere onderwerpen54 1.4.1Publieksvoorlichting54 1.4.2Buitenlandbeleid van de Nationale ombudsman55     2Wetgeving; ambt; bureau562.1Wetgeving c.a.56  2.1.1De Wet Nationale ombudsman56  2.1.2Vergoedingenbesluit Wet Nationale ombudsman56  2.1.3Aanwijzing decentrale overheden57  2.1.4Wetsvoorstel extern klachtrecht58  2.1.5Wetswijzigingen die de bevoegdheid van de Nationale
ombudsman raken652.2Ambt71  2.2.1Regeling ambtstermijn substituut-ombudsman71  2.2.2Nevenfuncties ambtsdragers72 2.3Klachten over de Nationale ombudsman73  2.3.1Inleiding73 2.3.2Ontvangen klachten over de Nationale ombudsman en
zijn medewerkers73 2.4Het Bureau Nationale ombudsman75  2.4.1Personeel75 2.4.2Financiën76 2.4.3Bedrijfsvoering77      3Het werk van de Nationale ombudsman
in cijfers793.1De te behandelen zaken79 3.2Afgedane zaken81 3.2.1Cijfers afgedane zaken81 3.2.2Onderzoek uit eigen beweging833.3Doorlooptijden verzoekschriften843.4Afgedane zaken per gebied86 3.5De conclusie van de Nationale ombudsman87 3.6Reden voor de klacht; beoordeling door de Nationale ombudsman88 3.6.1Algemeen88  3.6.2De beoordeling in de rapporten89  3.6.3De reden voor de klacht in tussentijds afgedane zaken90  3.6.4De meest voorkomende problemen in de afgedane zaken91 3.7De effecten van het werk van de Nationale ombudsman913.8Enkele achtergrondkenmerken van indieners van verzoekschriften92      4Effecten van het werk van de Nationale
ombudsman934.1Soorten effecten934.2Actie door de overheid94  4.2.1Op het gebied van de politie94  4.2.2Op het gebied van buitenlandse zaken95  4.2.3Op het gebied van justitie96  4.2.4Op het gebied van onderwijs, cultuur en wetenschappen100 4.2.5Op het gebied van financiën101 4.2.6Op het gebied van defensie102 4.2.7Op het gebied van volkshuisvesting, ruimtelijke ordening
en milieubeheer103  4.2.8Op het gebied van sociale zekerheid en werkgelegenheid103  4.2.9Op het gebied van de waterschappen105  4.2.10Op het gebied van de provincies105  4.2.11Op het gebied van de gemeenten106      5Nationale ombudsman en omgeving1085.1Staten-Generaal1085.2Bestuursorganen en andere instanties1085.3Voorlichting109 5.3.1Publieksvoorlichting109 5.3.2Overige activiteiten1135.4Buitenlandbeleid van de Nationale ombudsman1155.5Buitenlandse betrekkingen1205.6Voordrachten; publicaties121     6Beoordeling verzoekschriften op
bevoegdheid en ontvankelijkheid; telefonische verzoeken om informatie1226.1Inleiding122 6.2Cijfermatig overzicht van de verwerking van de verzoekschriften122 6.3De toetsing van de verzoekschriften123  6.3.1Inleiding123 6.3.2Artikel 1a: Bevoegdheid naar bestuursorgaan124 6.3.3Artikel 16: Bevoegdheidsafbakening naar gedraging129   6.3.3.1Inleiding129  6.3.3.2Onbevoegdheid bij algemeen regeringsbeleid en algemeen beleid betrokken bestuursorgaan129  6.3.3.3Onbevoegdheid Nationale ombudsman ten aanzien van algemeen verbindende voorschriften
(artikel 16, onder b)130  6.3.3.4Onbevoegdheid Nationale ombudsman bij openstaan of aanhangig zijn van een
bezwaar- of beroepsprocedure (artikel 16, onder c)131  6.3.3.5Onbevoegdheid Nationale ombudsman bij rechterlijk toezicht (artikel 16, onder
g)132 6.3.4Artikel 14: Ontvankelijkheid; discretionaire bevoegdheid
Nationale ombudsman132  6.3.4.1Inleiding132  6.3.4.2Niet voldoen aan vereisten van artikel 12 in samenhang met artikel 14, onder
a133  6.3.4.3Kennelijke ongegrondheid van het verzoek (artikel 14, onder b)134  6.3.4.4Onvoldoende belang of onvoldoende gewicht van de gedraging (artikel 14, onder
c)136  6.3.4.5Samenhangende gedragingen in lopende procedures (artikel 14, onder j en k)1366.4Buitenwettelijke verzoekschriften137 6.5Behandeling van klachten en verzoeken om informatie per telefoon, e-mail (niet-overheid)
en bezoek138      BIJLAGEN1471Overzicht uitgebrachte rapporten1472Vermelding van rapporten in vakbladen in 20021943Toelichting op de beoordelingscriteria van de Nationale ombudsman197 4Bestuursorganen binnen de bevoegdheid van de Nationale ombudsman200 5Artikel 78a van de Grondwet204 6Wet Nationale ombudsman c.a.2056.1Wet Nationale ombudsman205 6.2Besluit bestuursorganen WNo en Wob216 6.3Vergoedingenbesluit Wet Nationale ombudsman218      DEEL IIBEELD VAN
HET IN 2002 VERRICHTE ONDERZOEK  De hoofdstukken 7 t/m 25 staan op de cd-rom bij dit jaarverslag. Voor de volledigheid
zijn daarop ook de voorgaande hoofdstukken en bijlagen opgenomen.      7Politie en openbaar ministerie2237APolitie223 7A.1Inleiding223 7A.1.1Cijfers223 7A.1.2Praktijkcontacten224 7A.2Toepassing bepalingen betreffende de verdachte224 7A.2.1Verdenking224  7A.2.2Verhoor (ook bejegening tijdens)227  7A.2.3Bijstand en waarschuwen raadsman229 7A.3Vrijheidsbenemende dwangmiddelen231  7A.3.1Staande houden231 7A.3.2Aanhouden231  7A.3.3Voorgeleiden en in verzekering stellen235  7A.3.4Dwangmiddelen ter identificatie236  7A.3.5Heenzenden236 7A.3.6Vastleggen van gebruik van vrijheidsbenemende
dwangmiddelen236 7A.4Overige dwangmiddelen237 7A.4.1Binnentreden237 7A.4.2Doorzoeken woning en doorzoeken auto's239 7A.4.3Handboeien en (veiligheids-/aanhoudings)
fouillering241  7A.4.4Inbeslagneming242 7A.4.5Vastleggen van gebruik van overige dwangmiddelen243 7A.5Politieoptreden en vrijwilligheid (ook getuigenverhoor)243 7A.6Geweldgebruik244 7A.6.1Arrestatieteam244 7A.6.2Vuurwapengebruik244 7A.6.3Diensthond/pepperspray/wapenstok/fysiek
geweld244 7A.7Verblijfsomstandigheden arrestanten2477A.8Legitimatie252 7A.9Informatie252 7A.9.1Vastleggen van informatie (inclusief
het niet vernietigen van info)252  7A.9.2Signaleringen (o.a. OPS/NSIS)256  7A.9.3Verstrekken van informatie (aan derden,
pers, Interpol en betrokkenen zelf)2577A.10Optreden naar aanleiding van aangiften en meldingen263  7A.10.1Aangiften en meldingen263 7A.10.2Inrichting opsporingsonderzoek2687A.11Bejegening270  7A.11.1Houding en uitlatingen (taalgebruik)270  7A.11.2Niet nagekomen toezeggingen271 7A.12Hulpverlening271 7A.12.1Slachtofferhulp (Richtlijnen Terwee)271 7A.12.2Burenruzies271  7A.12.3Overige (zie verder § 7A.4.1)273  7A.12.4Landelijk Telefoonnummer Politie, 0900 –
88442757A.13Politieoptreden en verkeer276 7A.13.1Aanrijdingen276 7A.13.2Wegslepen279  7A.13.3Politie en de Wahv (Wet Mulder)279  7A.13.4Overige (WVW1994, Rvv, begeleiding politie
van ambulance, ibn voertuigen)2807A.14Openbare orde2817A.15Vreemdelingendiensten282 7A.15.1Cijfers282 7A.15.2Algemeen283  7A.15.3Enkele zaken285 7A.16Minderjarigen2937A.17Klachtbehandeling294  7A.17.1De kwaliteit van interne klachtbehandeling294  7A.17.2De behandeling van klachten295  7A.17.3Enkele rapporten295 7A.18Schadevergoeding3017A.19Politieoptreden en het civiele recht3037A.20Administratieve organisatie3037A.21Overige rapporten op het terrein van politie304 7A.21.1Bijzondere opsporingsambtenaren304 7A.21.2Rijksrecherche305 7A.21.3Overige rapporten/afdoeningen3057A.22Integriteit306 308    7BOpenbaar ministerie308 7B.1Algemeen; cijfers3087B.2Inbeslagneming309 7B.3Opsporing3107B.4Vervolging (inclusief niet verdere vervolging/sepot/intrekken rechtsmiddel)3137B.5Tenuitvoerlegging straffen3157B.6Schadevergoeding315 7B.7Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften3157B.8Slachtoffers van delicten3157B.9Informatieverstrekking3177B.10Administratieve organisatie3197B.11Klachtbehandeling door het openbaar ministerie3207B.12Integriteit321 7B.13Overige321     8Ministerie van Algemene Zaken3228.1Cijfers322 8.2Rapport322323    9Ministerie van Buitenlandse Zaken3239.1Cijfers 9.2Het Ministerie323 9.2.1De Visadienst kort verblijf en de Visadienst323 9.2.2Interne klachtbehandeling323 9.2.3Legalisatie en verificatie van documenten324 9.2.4Onderzoek uit eigen beweging326 9.2.5Overige zaken326 9.3Ambassades en consulaten327  9.3.1Interne klachtbehandeling327 9.3.2Afgifte van een machtiging tot voorlopig verblijf329  9.3.3Legalisatie en verificatie van documenten331  9.3.4Overige zaken331     10Justitie33910AMinisterie van Justitie339 10A.1Algemeen; cijfers33910A.2Immigratie- en Naturalisatiedienst339 10A.2.1Algemene onderwerpen339  10A.2.1.1Cijfers340  10A.2.1.2Klachtenregeling IND340  10A.2.1.3De behandeling door de Nationale ombudsman van klachten over de IND341  10A.2.1.4Interne klachtbehandeling door de IND345  10A.2.1.5(Niet) nakomen van toezeggingen353  10A.2.1.6Niet nakomen van rechterlijke uitspraken356 10A.2.2Visa en machtigingen tot voorlopig verblijf358  10A.2.2.1Cijfers358  10A.2.2.2Bevoegdheid en toerekening358  10A.2.2.3Procedure machtiging tot voorlopig verblijf359  10A.2.2.4Rapporten362  10A.2.2.5Interventies364 10A.2.3Aanvragen om een verblijfsvergunning
voor (on)bepaalde tijd asiel; aanvragen om een verblijfsvergunning voor (on)bepaalde
tijd regulier365  10A.2.3.1Asielgronden367  10A.2.3.2Knelpunten in de behandeling van aanvragen voor (on)bepaalde tijd asiel368  10A.2.3.3Alleenstaande minderjarige asielzoekers369  10A.2.3.4Onderzoek door het Ministerie van Buitenlandse Zaken op verzoek van de IND372  10A.2.3.5Onderzoek uit eigen beweging373  10A.2.3.6De behandeling van aanvragen voor (on)bepaalde tijd regulier378  10A.2.3.7Het driejarenbeleid379  10A.2.3.8Herhaalde asielaanvragen382 10A.2.4Naturalisaties382 10A.2.5Adviescommissie voor vreemdelingenzaken38510A.3Griffies van gerechten38510A.4Gevangeniswezen en TBS386 10A.5Raad voor de Kinderbescherming387 10A.6Schadevergoeding38810A.7Wet overdracht tenuitvoerlegging strafvonnissen389 10A.7.1Algemeen389 10A.7.2Onmiddellijke tenuitvoerlegging van
een Brits vonnis390  10A.7.3Overdracht van Marokkaanse strafvonnissen391 10A.8Administratieve organisatie398 10A.9Klachtbehandeling39910A.10Centraal Justitieel Incasso Bureau399 10A.10.1Tenuitvoerlegging van straffen399 10A.10.2De Wet administratiefrechtelijke handhaving
verkeersvoorschriften399 10A.10.3Schadevergoedingsmaatregelen399 10A.10.4Overige (ook administratieve organisatie)40010A.11Integriteit400 10A.12Overige400     10BBestuursorganen op het terrein van Justitie40210B.1Raden voor Rechtsbijstand40210B.2Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers40210B.3Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen (LBIO)404 10B.4Landelijk Selectie- en Opleidingsinstituut Politie (LSOP)406 10B.5Commissie en secretariaat van het Schadefonds Geweldsmisdrijven40610B.6Nederlandse Orde van Advocaten40610B.7Orde van Advocaten in de verschillende arrondissementen406 10B.8Gerechtsdeurwaarders40710B.9Andere bestuursorganen op het terrein van het Ministerie van Justitie408      11Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties41011AMinisterie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties41011A.1Cijfers410 11A.2Rapport41011A.3Interventie411 11BAndere bestuursorganen op het terrein van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties412     12Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen41312AMinisterie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen41312A.1Cijfers413 12A.2UWV USZO-Groningen413 12A.3Overige zaken op het terrein van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschappen41312BAndere bestuursorganen op het terrein van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen41712B.1Informatie Beheer Groep (IB-Groep)417 12B.1.1Cijfers417 12B.1.2Studiefinanciering417 12B.1.3Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en
schoolkosten418  12B.1.4Lesgeld418 12B.1.5Vooronderzoek artikel 15 Wet Nationale
ombudsman418  12B.1.6Overige41912B.2Bestuursorganen op het terrein van onderwijs en onderzoek419      13Financiën42113AMinisterie van Financiën42113A.1Cijfers421 13A.2Belastingdienst421 13A.2.1Inleiding421 13A.2.2Schadevergoeding, rentevergoeding422 13A.2.3Behandelingsduur425 13A.2.4Informatieverstrekking428 13A.2.5Heffing432  13A.2.5.1Controle432  13A.2.5.2Ambtshalve vermindering433  13A.2.5.3Hardheidsclausule434  13A.2.5.4Onjuiste aanslagen434  13A.2.5.5Belastingteruggaaf435  13A.2.5.6Overige zaken op het terrein van de heffing440 13A.2.6Invordering441  13A.2.6.1Verrekening441  13A.2.6.2Betalingsregeling442  13A.2.6.3Kwijtschelding444  13A.2.6.4Gebruik van dwangmiddelen444 13A.2.7Douane445 13A.2.8Klachtbehandeling447 13A.2.9Overige zaken op het terrein van de
Belastingdienst449 13A.3Ministerie van Financiën anderszins452  13A.3.1Dienst Domeinen452 13A.3.2Overige zaken op het terrein van het
Ministerie van Financiën455 13BAndere bestuursorganen op het terrein van Financiën456      14Ministerie van Defensie45714.1Cijfers457 14.2Het Ministerie457  14.2.1Uitgebracht rapport457 14.2.2Tussentijdse beëindiging45814.3Nederlandse krijgsmacht458 14.3.1Koninklijke Marechaussee458  14.3.1.1Uitgebrachte rapporten458  14.3.1.2Tussentijdse beëindigingen465 14.3.2Koninklijke landmacht466 14.3.3Koninklijke luchtmacht46614.4Maatschappelijke Dienst Defensie467     15Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer46915A.1Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer46915A.2Directoraat-generaal Wonen469 15A.2.1Algemeen469 15A.2.2Huursubsidie469 15A.2.3Secretariaat van de huurcommissies47415A.3Directoraat-generaal Milieubeheer47615A.4Overige zaken met betrekking tot het Ministerie47715BAndere bestuursorganen op het terrein van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer47815B.1Huurcommissies478      16Verkeer en Waterstaat48016AMinisterie van Verkeer en Waterstaat480 16A.1Cijfers48016A.2Uitgebrachte rapporten480 16BAndere bestuursorganen op het terrein van Verkeer en Waterstaat48416B.1Stichting Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen484  16B.1.1Algemeen484 16B.1.2Uitgebrachte rapporten48416B.2Dienst Wegverkeer485 16B.2.1Algemeen485 16B.2.2Uitgebrachte rapporten48516B.3Overige zaken op het terrein van Verkeer en Waterstaat487      17Economische Zaken48817AMinisterie van Economische Zaken48817A.1Cijfers488 17A.2Uitgebrachte rapporten488 17BAndere bestuursorganen op het terrein van Economische Zaken490 17B.1Kamers van Koophandel en Fabrieken490      18Landbouw, Natuurbeheer en Visserij49118AMinisterie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij491 18A.1Cijfers49118A.2Afgehandelde zaken in 2002491 18A.2.1Uitgebrachte rapporten491 18A.2.2Interventies495 18A.2.3Tussentijdse beëindiging49618BBestuursorganen op het terrein van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij498 18B.1Cijfers49818B.2Rapport498      19Sociale Zaken en Werkgelegenheid49919AMinisterie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid499 19A.1Cijfers49919A.2Uitgebrachte rapporten en afgedane zaken49919BAndere bestuursorganen op het terrein van Sociale Zaken en Werkgelegenheid501 19B.1Bestuursorganen op het terrein van de sociale zekerheid501 19B.1.1Cijfers501 19B.1.2Uitvoeringsinstituut werknemersverzekering501  19B.1.2.1Behandelingsduur502  19B.1.2.2Informatieverstrekking507  19B.1.2.3Dienstverlening; bejegening; klachtbehandeling508  19B.1.2.4Rente- en schadevergoeding513  19B.1.2.5Overige klachten513 19B.1.3Sociale verzekeringsbank515   19B.1.3.1Algemeen: cijfers515  19B.1.3.2Behandelingsduur516  19B.1.3.3Informatieverstrekking519  19B.1.3.4Dienstverlening; bejegening; klachtbehandeling519  19B.1.3.5Rente- en schadevergoeding52119B.2Centrale organisatie werk en inkomen521  19B.2.1Cijfers521 19B.2.2De Centrale organisatie werk en inkomen521  19B.2.2.1Ontslagvergunningen522  19B.2.2.2Bemiddeling en scholing524  19B.2.2.3Intake524     20Volksgezondheid, Welzijn en Sport52620AMinisterie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport52620A.1Cijfers526 20A.2Inspectie voor de Gezondheidszorg526 20A.3Overige52920BAndere bestuursorganen op het terrein van Volksgezondheid, Welzijn en Sport531 20B.1Pensioen- en Uitkeringsraad531 20B.2Ziekenfondsen en zorgverzekeraars53120B.3Gezinsvoogdij-instellingen53620B.4Overige bestuursorganen op het terrein van Volksgezondheid, Welzijn en Sport537     21Publiekrechtelijke Bedrijfsorganisatie53921.1Cijfers53921.2Uitgebrachte rapporten539     22Waterschappen54122.1Algemeen; cijfers541 22.2Afgedane zaken541  22.2.1Behandelingsduur541 22.2.2Invordering541  22.2.2.1Kosten van invordering541  22.2.2.2Kwijtschelding541  22.2.2.3Overige zaken met betrekking tot invordering543 22.2.3Schadevergoeding543 22.2.4Overige zaken543     23Provincies54423.1Cijfers544 23.2Rapporten54423.3Interventies549     24Gemeenten55124.1Algemeen551  24.1.1Aangesloten gemeenten551  24.1.2Cijfers552 24.1.3Kwijtschelding552 24.2Afgedane zaken552  24.2.1Rapporten552 24.2.2Interventies561     25Gemeenschappelijke regelingen565WOORD VOORAFVoor u ligt het Jaarverslag 2002 van de Nationale ombudsman. Markant moment
in 2002 was de viering van het twintigjarig bestaan van het instituut Nationale
ombudsman. Daartoe vond op 7 november 2002 in de Grote Kerk in Den Haag het
symposium «Klachtbehandeling als instrument voor herstel van vertrouwen»
plaats. Het symposium was gericht op het belang van het interne klachtrecht
en werd bijgewoond door ongeveer 800 gasten, die vrijwel allen bij het interne
klachtrecht zijn betrokken. Vanwege het belang van interne klachtbehandeling
voor het herstel van het vertrouwen van de burger in de overheid staat in
dit jaarverslag in hoofdstuk 1 de vraag centraal hoe het in 2002 met de interne
klachtbehandeling door bestuursorganen is gesteld. Bovendien wordt het per
1 januari 2002 ingevoerde herkansingsbeleid geëvalueerd. Dit beleid is
er op gericht om in zoveel mogelijk gevallen waarin interne klachtbehandeling
ten onrechte achterwege is gebleven, te bereiken dat dit alsnog gebeurt. Verder
wordt in hoofdstuk 1 naast de gebruikelijke weergave van belangrijke rapporten
een overzicht gegeven van de «jurisprudentie» van de Nationale
ombudsman met betrekking tot de bepalingen inzake het interne klachtrecht
van hoofdstuk 9 van de Algemene wet bestuursrecht.In hoofdstuk 2 worden de ontwikkelingen weergegeven met betrekking tot
de wetgeving betreffende de Nationale ombudsman, het ambt en het bureau. Hoofdstuk
3 geeft het werk van de Nationale ombudsman in cijfers weer, terwijl hoofdstuk
4 ingaat op de effecten die het werk van de Nationale ombudsman heeft gehad.
Hoofdstuk 5 betreft de communicatieve kant van zijn werk: de publieksvoorlichting,
de contacten met bestuursorganen en andere instanties, de buitenlandse betrekkingen
etc. In hoofdstuk 6 tenslotte wordt meer in het algemeen weergegeven hoe de
Nationale ombudsman in 2002 heeft geoordeeld over zijn bevoegdheid ten aanzien
van bestuursorganen en over de ontvankelijkheid van burgers om bij hem een
verzoek in te dienen.Sinds het verslagjaar 2001 worden de jaarverslagen cumulatief uitgegeven
op de bijgevoegde cd-rom en toegankelijk gemaakt met een eenvoudige zoekstructuur.
Het eerste deel – het «kerndeel» – van het jaarverslag
is tevens gedrukt. Dit «kerndeel» bevat de hoofdstukken 1 tot
en met 6 met algemene, inhoudelijke en cijfermatige gegevens over het werk
van de Nationale ombudsman. De overige hoofdstukken geven een beeld van het
verrichte onderzoek naar gedragingen van de verschillende bestuursorganen
binnen de bevoegdheid van de Nationale ombudsman. Overigens zijn de jaarverslagen
sinds 1998 ook integraal te raadplegen via de website (www.nationaleombudsman.nl).Daags na de viering van het twintigjarig bestaan overleed Henk Heijdra,
die als rekenplichtige en stafmedewerker financiële en personele zaken
twintig jaar aan het Bureau Nationale ombudsman verbonden is geweest. Zijn
grote inzet voor het Bureau zullen wij ons blijven herinneren.De Nationale ombudsman,R. FernhoutAANDACHTSPUNTENMet het oog op de behandeling van dit jaarverslag in de Tweede Kamer volgt
hieronder een overzicht van enkele aandachtspunten:a. Algemeen– de stand van zaken met betrekking tot het interne klachtrecht
(zie § 1.2.2);– de evaluatie van het herkansingsbeleid (zie § 1.2.3);– het onderzoek naar behandeling van «burgerbrieven»
door de Rijksdienst (zie § 1.3.1.1);– de voorlichting aan burgers en (rechts)hulpverleners met als doel
vergroting van de bekendheid van de Nationale ombudsman (zie § 1.4.1
en § 5.3.1);– het buitenlandbeleid van de Nationale ombudsman (zie § 1.4.2
en § 5.4).b. Afzonderlijke bestuursorganen1. Politie en openbaar ministerie– het niet, te laat, of in onvoldoende mate instellen en het niet
voortzetten van opsporingsonderzoek naar aanleiding van een aangifte en gebrekkige
informatieverstrekking daarover aan aangevers door de politie (zie § 7A.10,
§ 7B.1);– het toezicht van het openbaar ministerie op sepotbeslissingen
van politie- of parketmedewerkers en informatie aan slachtoffers over dergelijke
beslissingen (zie § 7B.1);– de verstrekking van (vertrouwelijke) informatie door de politie
(zie § 7A.9.3);– het behandelen van aanvragen en het uitbrengen van adviezen door
de vreemdelingendiensten (zie § 7A.15.2);– de aanpassing van de politieklachtregeling aan hoofdstuk 9 Algemene
wet bestuursrecht (zie § 7A.17.1).2. Justitie– de gebrekkige naleving van rechterlijke uitspraken door de Immigratie-
en Naturalisatiedienst van het Ministerie van Justitie (zie § 10A.2.1.6);– de lange duur van de behandeling van aanvragen om een machtiging
tot voorlopig verblijf (mvv) door de Minister van Buitenlandse Zaken, de Visadienst,
de vreemdelingendiensten en de diplomatieke posten (zie § 10A.2.2.3);– de opvolging van de aanbevelingen in het rapport over de Aanmeldcentra
(AC) (zie § 10A.2.3.5).3. Financiën– de storting door de Belastingdienst van belastingteruggaven op
een verkeerde rekening (zie § 13A.2.5.5).4. Volkshuisvesting– de vertragingen in het behandelen van verzoeken om huursubsidie
door de Directie Informatie, Beheer en Subsidieregelingen (IBS) van het Ministerie
van VROM (zie § 15A.2.2) en de slechte telefonische bereikbaarheid
van de helpdesk van de IBS (zie § 6.5);– de achterstanden in de behandeling van verzoekschriften door de
huurcommissies (zie § 15B), en daarmee samenhangend de geringe capaciteit
van het secretariaat van de huurcommissies (zie § 15A.2.3).5. Sociale zekerheid– het buiten behandeling laten van klachten over het niet tijdig
beslissen op bezwaarschriften (zie § 19B.1.2.1);– de wijze waarop toepassing wordt gegeven aan het bepaalde in artikel
9:10 Algemene wet bestuursrecht (zie § 19B.1.2.3);– de behandelingsduur van bezwaarschriften bij de Sociale verzekeringsbank,
kantoor Leiden (zie § 19B.1.3.1).6. Volksgezondheid– de behandelingsduur van bezwaarschriften en de rechtsmiddelenverwijzing
door zorgverzekeraars (zie § 20B.2).7. Provincies– het toetsingskader van provinciale klachtencommissies op het gebied
van de jeugdhulpverlening (zie § 23.2).8. Gemeenten– het buiten behandeling laten van klachten over het niet tijdig
beslissen op bezwaarschriften (zie § 24.2.1);– de behandelingsduur van bezwaarschriften tegen opgelegde aanslagen
onroerende zaakbelasting (zie § 24.2.1).DEEL I KERNJAARVERSLAG1 DE OVERHEID, GEZIEN DOOR DE NATIONALE OMBUDSMAN IN 20021.1 Kerncijfers 2002In 2002 zijn 9643 verzoekschriften ontvangen, tegenover 9528 in 2001.
De instroom is daarmee enigszins op het (hoge) niveau van 2001 gestabiliseerd.
Toch hebben zich wel verschuivingen voorgedaan. Over de ministeries zijn in
2002 4039 verzoekschriften ontvangen (48%; 2001: 55%). Het aantal verzoekschriften
over de politie bedroeg 1279. Het aandeel politieklachten binnen het geheel
van verzoekschriften is daarmee gelijk gebleven (zowel in 2001 als in 2002:
15%). Een stijging heeft zich voorgedaan bij de decentrale overheden. Daarover
zijn 858 verzoekschriften ontvangen, hetgeen binnen het geheel van verzoekschriften
een stijging betekent van 8% in 2001 naar 10% in 2002. Een sterke stijging
heeft zich voorgedaan bij de overige bestuursorganen. De 2288 verzoekschriften
in deze categorie betekenen een stijging van 23% in 2001 naar 27% in 2002.
Binnen de categorie overige bestuursorganen lagen de meeste verzoekschriften
op het terrein van de uitvoeringsinstellingen voor de sociale zekerheid (Uitvoeringsinstituut
werknemersverzekeringen: 1003 en Sociale verzekeringsbank: 322). Over de Informatie
Beheer Groep werden 178 verzoekschriften ontvangen en over de Zorgverzekeraars
136.De vijf belangrijkste beleidsterreinen waarover in 2002 verzoekschriften
zijn ontvangen zijn:– justitie (inclusief vreemdelingenzaken en integratie): 24 %,– sociale zaken en werkgelegenheid: 17%,– politie: 15%,– buitenlandse zaken: 9%,– financiën: 9%.Het aantal afgedane zaken is gestegen van 9088 in 2001 naar 10 363
in 2002. Dit is een stijging van 14%. De werkvoorraad daalde van 2245 op 1
januari 2002 tot 1525 op 1 januari 2003: een daling van 32%. In 2001 was nog
sprake van een stijging van de werkvoorraad met 26%. Ook de doorlooptijden
zijn verbeterd. Van alle afgedane zaken is 46% afgehandeld binnen vier weken
tegenover 35% in 2001. Niettemin blijven de doorlooptijden van de arbeidsintensieve
zaken aandacht vragen (zie verder hoofdstuk 3). De gerealiseerde verbeteringen
zijn het resultaat van enerzijds een stijging van de formatie (verder § 2.4.1)
en anderzijds het in 2002 ingevoerde herkansingsbeleid (verder § 1.2.3).Van de uiteindelijk in onderzoek genomen zaken (2898; 2001: 2727) kon
in 86% van deze zaken het onderzoek tussentijds worden beëindigd, terwijl
in 14% van de zaken het onderzoek met een rapport is afgesloten. Deze verhouding
ligt in lijn met hetgeen de afgelopen jaren gebruikelijk was: 2001 (85%-15%)
en 2000 (88%-12%). Anders dan in voorgaande jaren was de reden voor tussentijdse
beëindiging in slechts 55% van de zaken gelegen in een interventie bij
het bestuursorgaan. In 31% vond de tussentijdse beëindiging haar oorzaak
in een afdoening op grond van het per 1 januari 2002 ingevoerde herkansingsbeleid
(verder § 1.2.3).Het aantal rapporten is licht gestegen van 404 in 2001 naar 411 in 2002.
Het percentage beoordelingen «niet behoorlijk» is opnieuw licht
gedaald, van 57% in 2001 naar 52% in 2002. In vijftig rapporten is een aanbeveling
gedaan. Het percentage rapporten met aanbevelingen is licht gedaald van 13%
in 2001 naar 12% in 2002. Overigens stonden aan het einde van het verslagjaar
nog 26 aanbevelingen open.Van het geheel van klachten in 2002 over de ministeries (4039) neemt het
Ministerie van Justitie het leeuwendeel voor zijn rekening: 1813 (45%). Dit
is een daling ten opzichte van 2001: 2031 (51%). Deze daling betreft vooral
de Immigratie- en Naturalisatiedienst (verder IND). De Nationale ombudsman
ontving in 2002 1216 verzoekschriften over de IND tegenover 1563 in 2001.
Het aantal klachten is niettemin, zowel in absolute zin, als ook relatief
bezien nog steeds hoog. Het aantal afgedane zaken over de IND in 2002 bedroeg
1366 (2001: 1524). Daarnaast zijn 586 klachten over de vreemdelingendiensten
afgedaan (2001: 326). Het totaal aantal afgedane klachten over de IND en de
vreemdelingendiensten (totaal aantal vreemdelingenzaken) bedroeg in 2002 1952
(2001: 1850). Vreemdelingenzaken vormen op deze wijze nog steeds 19% van het
totaal aantal afgedane klachten. Binnen de vreemdelingenzaken neemt het aantal
klachten over de afhandeling van aanvragen om een machtiging tot voorlopig
verblijf (verder mvv) een bijzonder plaats in: 852. Dit is met 46% (2001:
34%) opmerkelijk hoog.In het verslagjaar valt verder de forse stijging van het aantal klachten
over het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
op: van 153 in 2001 tot 372 in 2002. Het merendeel van deze klachten is ontstaan
in de tweede helft van 2002 en betrof de afdeling Informatie, Beheer en Subsidieregelingen
(verder IBS) aangaande de huursubsidie (verder § 15A.3.2). Vanaf
juli 2002 werd ook het frontoffice van het Bureau Nationale ombudsman geconfronteerd
met een snel stijgend aantal telefonische vragen en klachten van verzoekers
die problemen hadden met het niet continueren van de betalingen van de huursubsidie
en met de telefonische bereikbaarheid van de helpdesk van IBS (verder § 6.5).Het aantal aangesloten gemeenten is in het verslagjaar gestegen van 189
per 1 januari 2002 tot 209 per 1 januari 2003. Daarmee is de Nationale ombudsman
voor bijna 40% van de Nederlandse bevolking ook de gemeentelijke ombudsman
(verder § 24.1.1). Ook het aantal aangesloten gemeenschappelijke
regelingen is gestegen: van zeven per 1 januari 2002 tot achttien per 1 januari
2003.De Nationale ombudsman heeft tot taak om de door hem onderzochte gedragingen
te beoordelen op behoorlijkheid. Met het oog daarop is de behoorlijkheidsnorm
van artikel 26, eerste lid, van de Wet Nationale ombudsman uitgewerkt in een
reeks van vereisten van behoorlijkheid (zie bijlage 3).De vereisten van behoorlijkheid zijn te zien als de noemer waarop klachten
bij de Nationale ombudsman kunnen worden herleid. Dit betekent dat de neerslag
van het gebruik van deze vereisten inzicht geeft in de problemen met de overheid
zoals de betreffende klagers die hebben ervaren.In het onderzoek van de Nationale ombudsman in 2002 waren de volgende
vereisten van behoorlijkheid in verhouding het meest aan de orde (verder § 3.6.4):a) voortvarendheid: 46%;b) actieve informatieverstrekking: 12%;c) overeenstemming met algemeen verbindende voorschriften: 7%;d) belangenafweging/redelijkheid: 6%;e) administratieve nauwkeurigheid: 5%;f) rechtszekerheid: 5%.Bij elkaar beslaan de scores op deze vereisten 80% van alle keren dat
een beoordelingscriterium werd gebruikt in zaken die in een rapport (14%)
dan wel in een interventie (31%) zijn geëindigd. In 2002 is – voor
het eerst – een groot aantal zaken tussentijds beëindigd door herkansing
(55%), waarbij geen behoorlijkheidscriterium wordt geregistreerd
omdat het bestuursorgaan alsnog de mogelijkheid wordt geboden de klacht intern
te behandelen. Deze ontwikkeling heeft tot gevolg dat de scores op de behoorlijkheidscriteria
in 2002 niet vergelijkbaar zijn met die uit voorgaande jaren. Uit het feit
dat de score op voortvarendheid (46%) in 2002 lager is dan in 2001 (52%; zie
Jaarverslag 2001, blz. 31 e.v.) en in 2000 (58%; zie Jaarverslag 2000, blz.
17) mag dan ook niet zonder meer de conclusie worden getrokken dat het thans
met de voortvarendheid van de overheid beter is gesteld.1.2 Ontwikkelingen 20021.2.1 Klachtbehandeling als instrument voor herstel van
vertrouwenMarkant moment in 2002 was de viering van het twintigjarig bestaan van
het instituut Nationale ombudsman. Daartoe vond op 7 november 2002 in de Grote
Kerk in Den Haag het symposium «Klachtbehandeling als instrument voor
herstel van vertrouwen» plaats (verder § 5.3.2). Het symposium
was gericht op het belang van het interne klachtrecht.Het interne klachtrecht ligt sinds 1 juli 1999 verankerd in hoofdstuk
9 van de Algemene wet bestuursrecht (verder Awb). De ambtsperiode van de huidige
Nationale ombudsman is op 1 oktober 1999 aangevangen. Het begin van deze ambtsperiode
valt dus ongeveer samen met de inwerkingtreding van de wettelijke verplichting
tot interne klachtbehandeling. Voor de huidige ambtsperiode geldt als belangrijke
doelstelling om er aan bij te dragen dat aan het einde van deze periode van
zes jaar het interne klachtrecht er werkelijk staat. De helft van die periode
is thans verstreken. In het jaarverslag over 1999 is verslag gedaan van een
enquête die was gehouden onder een groot aantal bestuursorganen over
de stappen die deze bestuursorganen hebben ondernomen naar aanleiding van
de inwerkingtreding van de regeling van het interne klachtrecht in de Awb.
Voorjaar 2002 is die enquête door mr. dr. M.T.A.B. Laemers en dr. L.E.
de Groot-van Leeuwen van de Katholieke Universiteit Nijmegen herhaald (zie
voor de volledige tekst: www.nationaleombudsman.nl). Hoe is het nu met de
interne klachtbehandeling gesteld?Het belang van de Nationale ombudsman bij goede interne klachtbehandeling
is niet alleen gelegen in het feit dat daardoor voorkomen wordt dat hij klachten
krijgt over de interne klachtbehandeling door bestuursorganen, of omdat het
volgens de wetgever aan de Nationale ombudsman is om de kwaliteit van de interne
klachtbehandeling te beoordelen en de naleving van hoofdstuk 9 van de Awb
te bevorderen. Het belang van goede interne klachtbehandeling dient een hoger
doel. Zorgvuldige klachtbehandeling door de overheidsinstellingen draagt,
naast simpelweg het oplossen van het concrete probleem, ook bij aan herstel
van geschonden vertrouwen in het bestuur. Als door misslagen van een overheidsinstelling
de relatie met de burger, de cliënt, is verstoord dan moet de overheidsinstelling
in eerste instantie zelf proberen om die relatie te herstellen. Pas als de
burger en de overheid er samen niet uitkomen, komt de Nationale ombudsman
in beeld. Een overheidsinstelling die in staat is zelf de geschonden relatie
met een burger te herstellen, wint hernieuwd vertrouwen en geeft blijk het belang
van de kwaliteit van haar dienstverlening serieus te nemen. Het is niet goed
indien een buitenstaander als de Nationale ombudsman in eerste instantie belast
zou zijn met de oplossing van een klacht. Dan gaat een deel van het leerproces,
zo niet het gehele leerproces, verloren en blijft de burger met zijn ongenoegen
zitten. Natuurlijk zijn en blijven er situaties waarin de burger ook na interne
klachtbehandeling ontevreden blijft. Dan is het aan de Nationale
ombudsman om objectief en onpartijdig een oordeel te geven en eventueel een
aanbeveling te formuleren. Maar wanneer een klacht intern goed en tot tevredenheid
wordt afgewikkeld, dan hoeft de klager niet meer naar de Nationale ombudsman.Die situering van de Nationale ombudsman in de tweede lijn is niet nieuw.
Op 1 juli 1989, tien jaar voor de inwerkingtreding van het interne klachtrecht
van hoofdstuk 9 van de Awb, is het zogenoemde kenbaarheidsvereiste in de Wet
Nationale ombudsman geïntroduceerd. Voordat een klacht bij de Nationale
ombudsman kon worden ingediend, moest de klager zijn grieven aan het betrokken
bestuursorgaan kenbaar hebben gemaakt, zodat het bestuursorgaan op deze wijze
in de gelegenheid werd gesteld daarop zijn zienswijze te geven. Hoewel de
introductie van het kenbaarheidsvereiste mede werd ingegeven door overwegingen
van zeefwerking en werklastvermindering voor de Nationale ombudsman, werd
in de memorie van toelichting ook aandacht besteed aan het belang van een
directe lijn tussen de klager en het bestuursorgaan. Door hoofdstuk 9 van
de Awb is het kenbaarheidsvereiste verder opgetuigd. Een bestuursorgaan heeft
niet langer vrijblijvend de gelegenheid om op een klacht te reageren, zijn
zienswijze te geven, maar is voortaan wettelijk verplicht klachten van burgers
behoorlijk te behandelen.1.2.2 Klachtbehandeling in 2002Resultaten enquête 1999 en 2002 naast elkaarRuim driehonderd organisaties hebben de vragenlijst geretourneerd, dat
is een respons van rond de 70%. Er is sinds de enquête van eind 1999
wel iets veranderd volgens de bestuursorganen die de enquête hebben
ingevuld. Zowel in de enquête van 1999 als in die van 2002 worden de
volgende zes onderwerpen verondersteld te samen of apart indicatoren te zijn
voor de mate waarin invulling is gegeven aan de regeling van het interne klachtrecht
van hoofdstuk 9 Awb:– aanwezigheid van een klachtregeling;– feitelijke behandeling conform hoofdstuk 9;– klachtadviesprocedure;– verwijzing naar de Nationale ombudsman;– registratie schriftelijk ingediende klachten;– publicatie geregistreerde klachten.Resultaten enquête 1999 en 2002 in percentages Eind 1999Medio 2002Aanwezigheid klachtregeling6379 Feitelijke behandeling conform hoofdstuk 97592 Klachtadviesprocedure2750Verwijzing naar de Nationale ombudsman4887 Registratie schriftelijk ingediende klachten8394 Publicatie geregistreerde klachten8166Met betrekking tot de eerste vijf onderwerpen valt zonder meer te concluderen
dat sprake is van een voortschrijdende implementatie. Met het zesde onderwerp,
publicatie van geregistreerde klachten, is iets opmerkelijks aan de hand:
in 2002 blijkt een geringer percentage van de bestuursorganen te voldoen aan
de wettelijke plicht tot publicatie van de geregistreerde klachten dan in
1999 het geval was. Het percentage eind 1999 lijkt geflatteerd, want in 1999,
zes maanden na de inwerkingtreding van hoofdstuk 9, was niemand nog daadwerkelijk
met publicatie bezig. Nu, een aantal jaren later, blijkt hier toch een fors
probleem te liggen. Bestuursorganen hebben het er moeilijk mee.Verder uitgesplitst ziet het beeld er als volgt uit:Percentage bestuursorganen dat stelt dat klachten worden
geregistreerd en dat geregistreerde klachten worden gepubliceerd, per categorie
bestuursorganen, medio 2002 Registratie medio 2002Publicatie medio 2002 Ministerie9470Provincie10054 Gemeente9875Waterschap8341 Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen10050 Bedrijfs- of productschap8060 Kamer van Koophandel9233Zorgverzekeraar10052 Zelfstandig bestuursorgaan8567De verplichting tot registratie en publicatie van artikel 9:12a Awb is
bij amendement toegevoegd. Doel van het artikel is volgens de toelichting
op het amendement: versterking van het structureel leerproces voor bestuursorganen
en het leveren van een bijdrage aan transparantie van en controle op bestuursorganen.
Blijkens de parlementaire behandeling behoeven klachten niet letterlijk en
integraal te worden gepubliceerd. Omwille van de privacy van burgers kunnen
klachten geanonimiseerd worden gepubliceerd. Er zijn ook geen vormvereisten
ten aanzien van de publicatie. De vorm kan een jaarverslag zijn, maar publicatie
op internet is eveneens mogelijk, zoals bijvoorbeeld het Ministerie van Financiën
doet. Zoveel is duidelijk: het gaat bij de publicatie niet enkel om kwantitatieve
gegevens (aantal klachten, hoeveel gegrond/niet gegrond, etc.), maar vooral
ook om kwalitatieve aanduidingen: waarover en over welke diensten wordt nu
het meest geklaagd. Die informatie is uit overwegingen van transparantie en
leren van gemaakte fouten ook het meest interessant. Maar het doet kennelijk
nog veel pijn om die informatie open en bloot te publiceren.Behandeling mondelinge klachtenKlachten kunnen zowel mondeling als schriftelijk worden ingediend. Als
algemene regel geldt dat het bestuur moet zorgen voor een behoorlijke afdoening
van die klachten. Bij een mondeling ingediende klacht kan het geven van opheldering
of het aanbieden van verontschuldigingen vaak al een goede reactie zijn.In de enquête 2002 is per bestuurscategorie het eigen oordeel van
bestuursorganen gevraagd over de mate waarin zij zorgdragen voor een behoorlijke
behandeling van mondelinge klachten.Oordeel over behoorlijke behandeling mondelinge klachten
per categorie bestuursorganen, medio 2002, in procenten GoedKan
beterNiet goed Ministerie8713–Provincie8218– Gemeente79191Waterschap65287 Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen6733– Bedrijfs- of productschap8777 Kamer van Koophandel928–Zorgverzekeraar8416– Zelfstandig bestuursorgaan85111In totaal is 79 procent van de bestuursorganen van mening dat van een
behoorlijke behandeling van mondelinge klachten sprake is. Negentien procent
vindt dat het in ieder geval beter kan. Twee procent beantwoordt de vraag
ontkennend, waarbij de waterschappen het meest kritisch zijn ten
aanzien van hun oordeel over al dan niet behoorlijke behandeling van mondelinge
klachten. Een belangrijke reden die door één waterschap daarvoor
wordt opgegeven is, dat mondelinge klachten niet altijd op de juiste plek
komen.Informele klachtbehandelingOok bij schriftelijk ingediende klachten kan een snelle en informele wijze
van behandelen aangewezen zijn. Bij het ontwerpen van de regeling van het
interne klachtrecht heeft ook voorop gestaan dat nodeloze formalisering of
bureaucratisering moet worden vermeden. Voorop staat de informele klachtbehandeling.
Formele klachtbehandeling – ook wanneer de klacht schriftelijk is ingediend –
kan achterwege blijven als langs informele weg naar tevredenheid aan de klacht
tegemoet is gekomen. De wetgever schrijft niet voor dat een dergelijke oplossing
schriftelijk moet worden bevestigd, maar zegt wel dat het verstandig kan zijn
dat het bestuursorgaan de klager schriftelijk meedeelt er vanuit te gaan dat
de klacht naar tevredenheid is afgehandeld. Op die manier kan worden voorkomen
dat een verschil van mening hierover pas veel later blijkt. De praktijk bij
de verschillende categorieën bestuursorganen laat het volgende beeld
zien:Schriftelijke bevestiging oplossing naar tevredenheid
per categorie bestuursorganen, in procenten Medio 2002Ministerie87 Provincie91 Gemeente79Waterschap83 Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen67 Bedrijfs- of productschap67Kamer van Koophandel73 Zorgverzekeraar84Zelfstandig bestuursorgaan75In totaal beantwoordt slechts 77% van de respondenten de vraag of een
informele oplossing schriftelijk wordt bevestigd, positief. De reden waarom
23% dat niet doet, is juist veelal gelegen in de omstandigheid dat de gang
van zaken een informeel karakter draagt. De schriftelijke bevestiging zou
aan dat informele karakter weer afbreuk kunnen doen, c.q. overbodig zijn.Toch komt een schriftelijke bevestiging van een informele oplossing juist
de duidelijkheid voor de klager ten goede. Elke informele afdoening is –
op ieder moment – mogelijk, mits het maar gebeurt tot tevredenheid van
de klager. Vaak wordt al direct na binnenkomst van de klacht telefonisch contact
opgenomen met de klager om te proberen opheldering of genoegdoening te verschaffen.
Het kan ook zijn dat het bestuursorgaan reeds op het eerste gezicht van oordeel
is dat de klacht gegrond is. Dan kan met een briefje waarin de klacht gegrond
wordt verklaard en excuses worden aangeboden, worden volstaan. Als de klager
daarmee tevreden is, is de klacht afgedaan en behoeft er geen enkele procedurele
stap meer te volgen. De wetgever gaat ervan uit dat het aan de klager zelf
is om aan te geven dat hij niet tevreden is. Het bestuursorgaan doet er dan
ook goed aan bij informele afdoening van de klacht de klager een briefje te
sturen waarin het aangeeft ervan uit te gaan dat de klacht nu naar tevredenheid
is opgelost en waarin de klager wordt uitgenodigd binnen een bepaalde termijn
te reageren ingeval hij met de afhandeling niet tevreden is. Reageert de klager
niet, dan kan de klachtbehandeling worden beëindigd en het dossier gesloten.
Geeft de klager daarentegen aan niet tevreden te zijn, dan zal zijn klacht
verder moeten worden behandeld overeenkomstig hoofdstuk 9 van de Awb.Formele klachtbehandelingWat betreft de formele behandeling van klachten stelt hoofdstuk 9 Awb
een aantal eisen. Als we aan de hand van deze vereisten kijken naar de praktijk
van de klachtbehandeling dan komt uit de enquête 2002 het volgende beeld
naar voren:Aantal en percentage bestuursorganen dat in de praktijk
zegt te voldoen aan de afzonderlijke bepalingen over de behandeling van klaagschriften
in hoofdstuk 9 AwbWettelijke voorschriftenJaNee% dat
voldoet Schriftelijke bevestiging ontvangst klaagschrift2851595 Behandeling door niet betrokken persoon2891097 Kennisgeving niet-behandeling binnen 4 weken2742492 Afschrift klaagschrift aan aangeklaagde2851695 Gelegenheid stellen te worden gehoord2871595 Verslag maken van het horen2703290 Afhandeling binnen zes/tien weken2584485 Klager in kennis stellen van onderzoeksbevindingen293997 Kennisgeving mogelijkheid klagen bij No2624087 Registratie schriftelijk ingediende klachten2831994 Publicatie geregistreerde klachten19710166Naast de kwestie van publicatie van geregistreerde klachten zitten de
pijnpunten vooral in de afhandelingstermijn en in de verwijzing naar de Nationale
ombudsman aan het einde van de interne klachtbehandeling. In iets mindere
mate levert ook de verplichting om van het horen een verslag te maken nog
problemen op. De hoorplicht zelf daarentegen scoort redelijk goed, gemiddeld
95%. Uitgesplitst zijn er wel verschillen:Voldoen aan hoorplicht per categorie bestuursorganen,
in procentenMinisterie94% Provincies100%Gemeenten99% Waterschappen90%Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen90% Bedrijfs- of productschap93% Kamers van Koophandel100%Zorgverzekeraars84% Zelfstandige bestuursorganen89%Toch doen zich in de praktijk wel problemen voor. Is bijvoorbeeld aan
de hoorplicht voldaan door de klager een antwoordformulier toe te sturen waarop
de klager kan aangeven of hij/zij al dan niet gehoord wil worden? Uit de enquête
blijkt dit praktijk te zijn bij met name bepaalde UWV-onderdelen, SVB-kantoren
en zorgverzekeraars. Op zichzelf lijkt het met de hoorplicht wel verenigbaar
dat door middel van een antwoordformulier wordt gevraagd of de indiener van
een schriftelijke klacht daarover wenst te worden gehoord. Maar op grond van
de jurisprudentie met betrekking tot de vergelijkbare hoorplicht in bezwaar
mag het bieden van de gelegenheid zich te laten horen niet afhankelijk worden
gemaakt van een niet in de wet voorziene formaliteit, zoals het binnen een
bepaalde termijn (telefonisch) reageren op de vraag van het bestuursorgaan
aan betrokkene of hij gehoord wil worden. Met andere woorden: reageert de
klager niet op het antwoordformulier dan ontheft dat het bestuursorgaan niet
van de verplichting de klager uit te nodigen voor een hoorzitting. Het mag
niet zo zijn dat het horen afhankelijk wordt gemaakt van een extra handeling
van de klager. Het initiatief moet altijd bij het bestuursorgaan liggen.ConclusieDe bestuursorganen die de vragenlijst hebben ingevuld, lijken in ieder
geval van mening dat zij met de implementatie van hoofdstuk 9 van de Awb op
de goede weg zijn. Een belangrijke uitzondering vormt de verplichting tot
publicatie van geregistreerde klachten. Op de één na laatste
plaats staat de afhandelingstermijn. Zo'n 15% van de geënquêteerden
laat weten deze termijnen niet te halen. Dertien procent van de bestuursorganen
laat na klagers in kennis te stellen van de mogelijkheid te klagen bij de
Nationale ombudsman en 10% van de bestuursorganen laat na een verslag te maken
van het horen. Aan de overige voorschriften van hoofdstuk 9 Awb wordt door
92% of meer van de bestuursorganen – naar eigen zeggen – voldaan.
Wel komt uit de enquête naar voren dat de wijze waarop sommige bestuursorganen
invulling geven aan de hoorplicht niet in overeenstemming is met de Awb. En
ook de aanbeveling van de wetgever om een informele oplossing van een klacht
steeds schriftelijk te bevestigen wordt maar door 77% van de respondenten
opgevolgd.Ten slotte, het belang dat de Nationale ombudsman hecht aan interne klachtbehandeling
heeft ertoe geleid dat de Nationale ombudsman sinds 1 januari 2002 in beginsel
geen onderzoek meer instelt vóórdat het interne klachtbehandelingstraject
is doorlopen, ook al voldoet de klacht wel aan het kenbaarheidsvereiste en
is zij dus wel aan het bestuursorgaan voorgelegd. Het bestuursorgaan dat de
klacht niet zelf overeenkomstig hoofdstuk 9 Awb heeft opgepakt krijgt als
het ware een herkansing (verder Jaarverslag 2001, blz. 36 e.v.). Blijkens
de enquête heeft dit herkansingsbeleid een extra impuls gegeven. Bij
10% van de bestuursorganen heeft het geleid tot nadere aanpassing van de klachtenregeling
aan hoofdstuk 9 Awb en 8% heeft de feitelijke klachtbehandeling aangepast.
Daarnaar gevraagd geven de bestuursorganen die met het herkansingsbeleid zijn
geconfronteerd aan, dat de reden waarom interne klachtbehandeling in een concrete
zaak achterwege is gebleven, gelegen is in het feit dat de organisatie de
brief of het mondeling verzoek niet als klacht heeft herkend. Klachtherkenning
blijkt het grote knelpunt bij het daadwerkelijk toepassing geven aan het interne
klachtrecht. Door het herkansingsbeleid krijgt een bestuursorgaan de gelegenheid
een niet herkende klacht alsnog overeenkomstig hoofdstuk 9 Awb intern te behandelen.1.2.3 Evaluatie HerkansingHerkansingZoals gezegd, volgt de Nationale ombudsman met ingang van 1 januari 2002
ten aanzien van bestuursorganen een nieuwe werkwijze. Deze werkwijze geldt
voor zaken waarin, voorafgaand aan de indiening van het verzoekschrift bij
de Nationale ombudsman, geen interne klachtbehandeling overeenkomstig hoofdstuk
9 van de Algemene wet bestuursrecht (verder Awb) heeft plaatsgevonden. Dit
terwijl de klager zijn klacht wel heeft voorgelegd aan het betrokken bestuursorgaan
en in die zin heeft voldaan aan het kenbaarheidsvereiste ingevolge de Wet
Nationale ombudsman.Tot deze bijstelling van de werkwijze is besloten vanwege het belang van
interne klachtbehandeling voor het herstel van het vertrouwen van de burger
in de overheid. Daarnaast stelt de Nationale ombudsman vast dat in een aanzienlijk
deel van de gevallen waarin een verzoekschrift in aanmerking komt voor een
onderzoek door de Nationale ombudsman, bestuursorganen de klacht niet eerst
overeenkomstig de interne klachtprocedure van hoofdstuk 9 Awb hebben behandeld.
Dat gaat in tegen de bedoeling van de wetgever, die voor ogen heeft gehad
dat een onderzoek van de Nationale ombudsman in beginsel steeds vooraf wordt
gegaan door interne klachtbehandeling. Daarom is gezocht naar mogelijkheden
om te bereiken dat een volledig onderzoek van de Nationale ombudsman als regel niet eerder plaatsvindt dan nadat de interne klachtprocedure
is doorlopen.De nieuwe werkwijze is erop gericht om in zoveel mogelijk gevallen waarin
interne klachtbehandeling ten onrechte achterwege is gebleven te bereiken
dat dit alsnog gebeurt (herkansing). Vanaf 1 januari 2002 stuurt de Nationale
ombudsman in beginsel steeds – als eerste stap in zijn onderzoeksproces –
een kopie van het verzoekschrift naar het bestuursorgaan, wanneer de klager
op toereikende wijze (schriftelijk of mondeling) aan het kenbaarheidsvereiste
heeft voldaan en ontvankelijk is in zijn verzoekschrift, maar het bestuursorgaan
zijn klacht desondanks niet als klacht heeft behandeld. Het bestuursorgaan
wordt daarbij verzocht alsnog zorg te dragen voor behandeling van de klacht
van verzoeker overeenkomstig de bepalingen van hoofdstuk 9 van de Awb. Bij
de toezending van het verzoekschrift aan het bestuursorgaan wordt gevraagd
om de Nationale ombudsman binnen twee weken te
laten weten of deze interne klachtbehandeling alsnog zal plaatsvinden. De
Nationale ombudsman vraagt het bestuursorgaan nadrukkelijk om verzoeker zo spoedig mogelijk, maar in ieder geval binnen de termijn
als bedoeld in artikel 9:11 van de Awb in kennis te stellen van de bevindingen
van het onderzoek naar de klacht en van de eventuele conclusies die het daaraan
verbindt, onder gelijktijdige toezending van een afschrift aan de Nationale
ombudsman.Uiteraard kan ook in deze nieuwe werkwijze de interne klachtbehandeling
overeenkomstig artikel 9:5 van de Awb worden gestaakt zodra het bestuursorgaan
naar tevredenheid van de klager aan diens klacht tegemoet is gekomen. Ook
wanneer zich dat geval voordoet, dient het bestuursorgaan de Nationale ombudsman
daarvan meteen in kennis te stellen.Op het Bureau Nationale ombudsman wordt nauwlettend bewaakt dat het bestuursorgaan
ook daadwerkelijk een afschrift stuurt van deklachtafhandelingsbrief aan de klager. Wanneer een dergelijk afschrift uitblijft, zal het
bestuursorgaan om opheldering worden gevraagd.In elke zaak waarin het bestuursorgaan de gelegenheid wordt geboden alsnog
de interne klachtprocedure te volgen wordt gelijktijdig de klager over deze
werkwijze en de verdere procedure geïnformeerd. Naast de interne controle
bij het Bureau Nationale ombudsman op de ontvangst van afhandelingsberichten,
wordt ook de klager er met nadruk op gewezen dat hij de Nationale ombudsman
kan vragen alsnog een onderzoek in te stellen wanneer het bestuursorgaan zijn
klacht niet tijdig of niet naar zijn tevredenheid afhandelt.Vooralsnog geldt de nieuwe werkwijze niet voor de bestuursorganen op het
terrein van de politie, in afwachting van de inwerkingtreding van hoofdstuk
9 Awb voor het politieveld. Ook voor bestuursorganen op de andere beleidsterreinen
waarop hoofdstuk 9 Awb nog niet in werking is getreden (onderwijs, gevangeniswezen
en tbs, justitiële jeugdinrichtingen, de reclassering) en de beleidsterreinen
waarop de Wet klachtrecht cliënten zorgsector, de Wet bijzondere opnemingen
en psychiatrische ziekenhuizen en de Wet op de jeugdhulpverlening van toepassing
zijn, wordt nog gewacht met het invoeren van de nieuwe werkwijze.EvaluatieIn 2002 zijn 953 zaken overeenkomstig deze nieuwe werkwijze aan de bestuursorganen
voorgelegd met het verzoek alsnog zorg te dragen voor behandeling van de klacht
van verzoeker overeenkomstig de bepalingen van hoofdstuk 9 van de Awb. In
893 herkansingszaken was op 31 december 2002 bericht van het bestuursorgaan
ontvangen dat alsnog tot interne klachtbehandeling zal worden overgegaan.
Op die datum stonden nog 60 zaken open waarin dit bericht nog niet bij de
Nationale ombudsman is binnengekomen. In 770 herkansingszaken was op 31 december
2002 ook reeds een klachtafhandelingsbericht ontvangen.Het herkansingsbeleid is erop gericht dat alsnog op korte termijn tot interne klachtafhandeling wordt overgegaan en dat zo spoedig mogelijk,
doch in ieder geval binnen de termijnen van artikel 9:11 Awb klachtafhandeling
plaatsvindt. De evaluatie dient daarom antwoord te geven op de vraag in hoeverre
bestuursorganen alsnog met interne klachtbehandeling instemmen (en dat de
Nationale ombudsman binnen veertien dagen laten weten) en op de vraag binnen
welke termijnen na het verzoek van de Nationale ombudsman klachtafhandeling
plaatsvindt.In slechts zeventien zaken (minder dan 2%) heeft het verzoek van de Nationale
ombudsman om de klacht alsnog overeenkomstig de bepalingen van hoofdstuk 9
Awb te behandelen, niet tot een dergelijke klachtbehandeling geleid. In nagenoeg
al deze zaken bleek daarvoor een goede reden aanwezig te zijn, bijvoorbeeld
omdat inmiddels op afdoende wijze aan de klacht was tegemoetgekomen, dan wel
omdat de klacht alsnog als niet-ontvankelijk diende te worden aangemerkt.
Slechts in één zaak, waarin ook na rappel iedere reactie op
het verzoek achterwege bleef, is de Nationale ombudsman zelf tot onderzoek
overgegaan, hetgeen uiteindelijk geleid heeft tot rapport 2002/389.Wat betreft de termijn waarbinnen bestuursorganen hebben gereageerd op
het verzoek van de Nationale ombudsman om klachtbehandeling overeenkomstig
de bepalingen van hoofdstuk 9 Awb, doet zich het volgende beeld voor:Termijn waarbinnen bestuursorganen hebben gereageerd op
het verzoek van de Nationale ombudsman om klachtbehandeling conform hoofdstuk
9 Awbtotaal aantal herkansingszakenreactie ontvangen < 14 dagen na herkansingsverzoek
in %reactie ontvangen > 14 dagen na
herkansingsverzoek in %89374%26%Verder uitgesplitst naar werkvelden ziet het beeld er als volgt uit:Termijn waarbinnen bestuursorganen hebben gereageerd op
het verzoek van de Nationale ombudsman om klachtbehandeling conform hoofdstuk
9 Awb, ingedeeld naar werkterreintotaal aantal herkansingszakenwerkterrein reactie ontvangen
< 14 dagen na herkansingsverzoek in %  %janee893gemeenten11%82%18% financiën*6%67%33% IB-groep3%100%– vreemdelingenzaken**31%65%35%  sociale zekerheid***24%77%23%  overige werkterreinen25%79%21%* Ministerie en Belastingdienst** IND, Visadienst, BuiZa en COA*** UWV, CWI en SVBMet betrekking tot de vraag in hoeverre bestuursorganen op verzoek van
de Nationale ombudsman alsnog met interne klachtbehandeling instemmen kan
de conclusie geen andere zijn dan dat die bereidheid (op één
uitzondering na) volledig is. Voor zover op het verzoek afwijzend werd gereageerd
lag daaraan steeds een goede reden ten grondslag.De reactietermijn van veertien dagen werd in bijna een kwart van de gevallen
niet gehaald, waarbij met name opvalt dat op de terreinen van vreemdelingenzaken
en financiën beneden gemiddeld werd gescoord. Het bewaken
van de reactietermijn van veertien dagen zal dan ook voor de toekomst aandacht
blijven vragen.Wat betreft de vraag naar de klachtafhandelingstermijn in die zaken waarin
de Nationale ombudsman in 2002 een afhandelingsbericht heeft ontvangen, is
het beeld als volgt:Termijn waarbinnen de klachtafhandelingsberichten van
bestuursorganen zijn ontvangen gerekend vanaf het moment van het verzoek van
de Nationale ombudsman om klachtbehandeling conform hoofdstuk 9 Awbtotaal aantal klachtafhandelingsberichtenna verzoek
om herkansing is afhandelingsbericht ontvangen in de periode 0–4 weken5–8 weken9–12
weken13–17 weken> 17 weken77047%31%7%3%12%Uitsplitsing naar de verschillende werkterreinen levert het volgende beeld
op:Termijn waarbinnen de klachtafhandelingsberichten van
bestuursorganen zijn ontvangen gerekend vanaf het moment van het verzoek van
de Nationale ombudsman om klachtbehandeling conform hoofdstuk 9 Awb, ingedeeld
naar werkterreintotaal aantal klachtafhandelingsberichtenwerkterreinna verzoek om herkansing is afhandelingsbericht
ontvangen in de periode  0–4 weken5–8
weken9–12 weken13–17 weken> 17 weken770gemeenten42%22%15%9%12% financiën*53%40%–2%5% IB-groep52%44%4%–– vreemdelingenzaken**49%42%2%1%6% sociale zekerheid***49%25%5%5%16% overige werkterreinen43%23%13%3%18%* Ministerie en Belastingdienst** IND, Visadienst, BuiZa en COA*** UWV, CWI en SVBBeide bovenstaande tabellen geven aan dat gemiddeld in 47% van de herkansingszaken
bestuursorganen in staat zijn om na het verzoek van de Nationale ombudsman
klachten alsnog zeer snel tot snel – binnen vier weken – intern
af te handelen en de Nationale ombudsman een kopie van het afhandelingsbericht
te sturen. 78% van de herkansingszaken wordt binnen acht weken afgedaan. Uitsplitsing
naar de verschillende werkterreinen laat in dit opzicht geen grote afwijkingen
zien, zij het dat de gemeenten duidelijk beneden het gemiddelde scoren. Mede
gezien de beslistermijnen van artikel 9:11 Awb kan dan ook worden gesteld
dat de meeste klachten zo spoedig mogelijk (47%), doch in ieder geval binnen
de termijnen van artikel 9:11 Awb (47+31+7=85%) in herkansing worden afgehandeld.
Problemen doen zich evenwel voor bij gemeenten waar het percentage klachten
dat eerst na dertien weken (9%) dan wel na zeventien weken (12%) wordt afgehandeld,
opvalt. Ook de percentages klachtafhandeling na zeventien weken op de terreinen
sociale zekerheid (16%) en overige (18%) zijn zorgwekkend.ConclusieDe evaluatie geeft de Nationale ombudsman de overtuiging dat het herkansingsbeleid
moet worden voortgezet en dat de herkansing tot de vaste werkmethoden moet
worden gerekend. De bereidheid van bestuursorganen om aan het herkansingsbeleid
mee te werken is optimaal en klachten van burgers worden na het verzoek van
de Nationale ombudsman tot interne klachtbehandeling in 85% van alle herkansingszaken
alsnog binnen twaalf weken afgehandeld en in 47% zelfs binnen vier weken.
Ook al zou het herkansingsbeleid in bepaalde gevallen leiden tot een geringe
verlenging van de termijn voor interne klachtbehandeling, dan nog overstijgt
het belang van interne klachtbehandeling voor herstel van de vertrouwensrelatie
tussen burger en overheid dit eventuele nadeel. Wel blijven het voldoen door
bestuursorganen aan het verzoek om binnen veertien dagen te reageren, als
ook het voldoen aan de uitnodiging om uiterlijk binnen de termijnen van artikel
9:11 Awb alsnog tot klachtafhandeling over te gaan – zeker bij bepaalde
bestuursorganen – de verscherpte aandacht van de Nationale ombudsman
vragen.Aandachtspunt blijft verder de wijze waarop burgers/verzoekers het herkansingsbeleid
ervaren. In 2003 zullen verzoekers ook hierop worden bevraagd in een klanttevredenheidsonderzoek.1.2.4 Klachtbehandeling in rapportenAls externe klachtinstantie, naar wie op grond van artikel 9:12, tweede
lid, Algemene wet bestuursrecht (verder Awb) aan het einde van de interne
klachtprocedure moet worden verwezen, geeft de Nationale ombudsman in de tweede
lijn niet alleen een oordeel over de gedraging van het bestuursorgaan waarover
wordt geklaagd, maar beoordeelt hij ook de wijze waarop het bestuursorgaan
de klacht intern heeft behandeld. Op deze wijze kan hij de kwaliteit van de
interne klachtbehandeling en de naleving van hoofdstuk 9 van de Awb bevorderen.De rapporten van de Nationale ombudsman over klachtbehandeling zijn medebepalend
voor de interpretatie van de verschillende bepalingen van hoofdstuk 9 van
de Awb. In deze paragraaf wordt in vogelvlucht aangegeven in hoeverre de interpretatie
van bepalingen van hoofdstuk 9 Awb in rapporten aan de orde is geweest.Artikel 9:1 AwbDe Awb geeft in artikel 9:1, eerste lid, geen definitie van het begrip
«klacht». De Wet Nationale ombudsman (verder WNo) omschrijft het
begrip klacht evenmin. De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
gaf tijdens de behandeling in de Tweede Kamer een negatieve omschrijving van
het begrip: «Alles wat geen bezwaar is, zal in beginsel een klacht zijn»
(Handelingen TK, 5 november 1998, blz. 1367–1368). Hij voegde daaraan
toe dat het niet aan de burger moet zijn, maar aan het bestuur om te beoordelen
of er sprake is van een klacht of een bezwaar. Omgekeerd, als een brief van
een burger uitdrukkelijk als een verzoek om schadevergoeding wordt gepresenteerd,
kan het bestuursorgaan in redelijkheid besluiten dat het hier geen klacht
betreft (rapport 2002/169, § 7A.17.3).Klachten moeten betrekking hebben op de wijze waarop het bestuursorgaan
zich «in een bepaalde aangelegenheid» jegens de klager of een
ander heeft gedragen. Onder «gedragen» is overigens mede een nalaten
begrepen. Met deze formulering van artikel 9:1, wordt de reikwijdte van hoofdstuk
9 Awb op soortgelijke wijze omschreven als in artikel 12 WNo. Algemene klachten
over het beleid of de beleidsuitvoering in het algemeen hebben geen betrekking
op een bepaalde aangelegenheid jegens iemand en vallen derhalve buiten het
bereik van hoofdstuk 9 (Kamerstukken II 1997/98, 25 837,
nr. 3, blz. 12/13). Dit betekent dat klachten over het beleid of over regelgeving
niet onder de reikwijdte van hoofdstuk 9 Awb vallen en het door verzoeker
bestreden raadsbesluit kan dan ook niet worden aangemerkt als een gedraging
van een bestuursorgaan in een bepaalde aangelegenheid jegens verzoeker (rapport
2002/214, verder § 24.2.1).Op grond van artikel 9:1, tweede lid, Awb worden gedragingen van een persoon,
werkzaam onder de verantwoordelijkheid van een bestuursorgaan, aangemerkt
als gedraging van dat bestuursorgaan (zie ook rapport 2001/226, JB 2001, 265:
handeling verzekeringsarts is gedraging Gak). Deze toerekening mag er evenwel
niet toe leiden dat een klacht niet-ontvankelijk wordt verklaard, wanneer
deze niet tot een of meer ambtenaren kan worden herleid (rapport 2002/064,
verder § 7A.17.3).Artikel 9:4 AwbDe procedure van afdeling 9.2 Awb behoeft slechts gevolgd te worden indien
sprake is van schriftelijk ingediende klachten die aan de vereisten van artikel
9:4 Awb voldoen. In rapport 2000/284 (JB 2000, 293) heeft de Nationale ombudsman
evenwel aangegeven dat een brief die een gedraging betreft van een ander bestuursorgaan
dan het geadresseerde geen klacht is in de zin van artikel 9:4 Awb. Gezien
het gestelde in artikel 9:4, tweede lid, aanhef en onder c, Awb behoeft een
in algemene bewoordingen gestelde klacht niet in behandeling te worden genomen
(rapport 2002/026, JB 2002, 110).Artikel 9:5 AwbArtikel 9:5 Awb beoogt overbodige bestuurslasten tegen te gaan door bestuursorganen
zo veel mogelijk ruimte te bieden voor een snelle en informele klachtafhandeling.
Op elk moment van de procedure van afdeling 9.2 kan de verplichting tot het
verder toepassen van de regels van deze afdeling vervallen, indien de klager
tevreden is over de wijze waarop het bestuursorgaan aan zijn klacht is tegemoetgekomen.
Die tevredenheid behoeft niet op een bepaalde manier te blijken, maar de memorie
van toelichting stelt wel dat bij onzekerheid over de vraag of zij aanwezig
was, het bestuursorgaan moet kunnen aantonen dat daarvan sprake was. Het gaat
om de vraag of de klager tevreden was, en niet of hij naar het oordeel van
het bestuursorgaan tevreden had behoren te zijn (rapport 2000/374, AB 2001,
143; JB 2001, 43). Het bestuursorgaan mag de tevredenheid van een klager niet
aannemen op grond van het feit dat het zelf overtuigd is van de adequaatheid
of redelijkheid van de eigen reactie op de klacht (rapport 2002/321, verder § 19B.1.3.3;
rapporten 2002/202 en 275, verder § 24.2.1). Naast deze rapporten
zijn in het verslagjaar nog de volgende rapporten voor de interpretatie van
artikel 9:5 van belang. Na het tegemoet komen aan één klachtonderdeel
kan niet worden aangenomen dat de behandeling van de overige klachtonderdelen
achterwege kon blijven (rapport 2002/334, verder § 9.3.1). Indien
een beslissing wordt genomen voordat een klacht over het uitblijven van die
beslissing is afgehandeld, is er weliswaar niet langer reden tot klagen over
het uitblijven van die beslissing, maar daarmee behoeft het ongenoegen over
de termijnoverschrijding nog niet te zijn weggenomen (rapport 2002/001, verder
§ 12A.3 en het hiervóór genoemde rapport 2002/334,
verder § 9.3.1).Artikel 9:6 AwbOp grond van artikel 9:6 Awb dient het bestuursorgaan de ontvangst van
de (schriftelijke) klacht schriftelijk te bevestigen (rapport 2002/279, verder
§ 10A.2.1.4). Schriftelijke ontvangstbevestiging dient de rechtszekerheid.
Het tijdstip van ontvangst van de klacht is immers van belang voor de termijnen
van behandeling van artikel 9:11 Awb. De verplichting tot het versturen van
een ontvangstbevestiging vervalt zodra het bestuursorgaan naar
tevredenheid van de klager aan diens klacht tegemoet is gekomen. Komt het
bestuursorgaan per ommegaande aan de klacht tegemoet, dan kan een ontvangstbevestiging
achterwege blijven. Een reactie na ruiméén week is echter niet
zodanig kort te noemen dat kan worden gesproken van een reactie per ommegaande.
De ontvangstbevestiging dient dan ook kort na de ontvangst te worden verzonden
(rapport 2000/374, AB 2001, 143; JB 2001, 43). In rapport 2002/366 (verder
§ 10A.2.1.4) was de ontvangstbevestiging pas acht maanden na ontvangst
van de klacht verzonden.Artikel 9:7 AwbVoor de gehele behandeling geldt dat dit niet mag geschieden door degene
die betrokken is geweest bij de gedraging waarop de schriftelijke klacht betrekking
heeft (artikel 9:7 Awb). Veelvuldig komt de Nationale ombudsman tot de conclusie
dat artikel 9:7 Awb is geschonden, bijvoorbeeld rapport 2000/374, AB 2001,
143; JB 2001, 43 (behandelend ambtenaar van de brief waarover wordt geklaagd,
is tevens de klachtbehandelaar); rapport 2002/151, § 10A.2.1.4 (ambtenaar
die klachtafdoeningsbrief heeft ondertekend, heeft ook verzoek om aanvullend
gehoor afgewezen – waarover wordt geklaagd – evenals de beschikking
waarbij het asielverzoek is afgewezen); rapport 2002/408, § 13A.2.8
(uitnodiging hoorgesprek door een van de ambtenaren die betrokken is geweest
bij de gedraging waarover wordt geklaagd); rapport 2002/118, § 16B.1.2
(klacht over hoofd medische zaken door dit hoofd zelf behandeld); rapport
2002/219, § 19A.2 (klacht over het niet-horen tijdens bezwaar behandeld
door medewerkster die de beslissing op het bezwaarschrift heeft opgesteld)
en rapport 2002/175, § 24.2.1, JB 2002, 264 (klacht is behandeld
door dezelfde gemeenteambtenaar op wiens gedragingen de klacht bij de gemeente
betrekking had).Artikel 9:8 AwbIndien een klaagschrift voldoet aan de gestelde vereisten, is het bestuursorgaan
in beginsel verplicht tot onderzoek ter zake. Artikel 9:8, eerste lid, Awb
somt de gevallen op waarin deze verplichting niet geldt. Het bestuursorgaan
is in die gevallen niet verplicht, maar wel bevoegd de klacht te behandelen.
Artikel 9:8, tweede lid voegt afzonderlijk aan deze uitzonderingen toe de
situatie waarin het belang van de klager of het gewicht van de gedraging te
gering is. Het derde lid van artikel 9:8 verplicht het bestuursorgaan de klager
zo spoedig mogelijk, doch uiterlijk binnen vier weken van het niet in behandeling
nemen van de klacht op de hoogte te stellen. In die brief moet ook de reden
voor het niet in behandeling nemen worden vermeld (rapport 2002/233, verder
§ 10A.2.1.4). Een bestuursorgaan mag zich er na het verstrijken
van deze termijn in beginsel niet meer op beroepen dat het belang van de klager
dan wel het gewicht van de gedraging kennelijk onvoldoende is (rapport 2002/301,
verder § 23.2.1).Verschillende onderdelen van het eerste lid van artikel 9:8 zijn in de
rapporten nader belicht. De jaartermijn van onderdeel b. was onderwerp van rapport 2002/271, § 24.2.1 (klachtbehandeling
feitelijk opgeschort in verband met externe advisering. Na uitbrengen van
het advies kon de gemeente zich niet alsnog op de jaartermijn beroepen).Verschillende rapporten in het verslagjaar betroffen de onderdelen c. en d. van artikel 9:8, eerste lid (rapport 2002/361,
verder § 19A.2; rapport 2002/385, verder § 19B.2.2 en
rapport 2002/348, verder § 24.2.1). In hoeverre is een bestuursorgaan
bij niet tijdig beslissen ontheven van de verplichting een klacht daarover
te behandelen, omdat op grond van artikel 6:2 juncto 6:12 Awb bezwaar of beroep
openstaat?De Nationale ombudsman wees er op dat hij zelf niet bevoegd is om een
onderzoek in te stellen, indien tegen de betreffende gedraging bezwaar of
beroep openstaat (artikel 16, aanhef en onder c, WNo). Hierop wordt een uitzondering gemaakt ingeval het gaat om bezwaar of beroep tegen het
niet tijdig beslissen. In die gevallen is de Nationale ombudsman wel bevoegd
(zie de woorden «tenzij artikel 6:12 van de Awb van toepassing is»
in genoemde bepaling). De meeste klachten die de Nationale ombudsman onderzoekt
betreffen dan ook al jarenlang steevast klachten over het niet tijdig beslissen
door bestuursorganen op een aanvraag of bezwaarschrift.Bij de inwerkingtreding van hoofdstuk 9 Awb is het vanouds bestaande kenbaarheidsvereiste
van artikel 12, tweede lid, Wet Nationale ombudsman (verder WNo) gewijzigd:
een verzoeker kan zich pas tot de Nationale ombudsman wenden nadat hij bij
het betrokken bestuursorgaan over de betreffende gedraging een klacht heeft
ingediend. Als niet aan dit kenbaarheidsvereiste is voldaan, dan is de Nationale
ombudsman niet verplicht om een verzoekschrift in onderzoek te nemen. Ook
in de memorie van toelichting bij hoofdstuk 9 Awb wordt benadrukt dat de procedure
van interne klachtbehandeling door het bestuursorgaan een voorprocedure is,
die voorafgaat aan de procedure bij de Nationale ombudsman. Van een zorgvuldige
klachtbehandeling door het bestuur zelf kan een belangrijke zeefwerking uitgaan:
uiteindelijk hoeven minder klachten extern behandeld te worden.Uit deze samenhang tussen het interne klachtrecht (hoofdstuk 9 Awb) en
het externe klachtrecht (WNo) volgt dat, voor zover de Nationale ombudsman
bevoegd en verplicht is klachten over niet tijdig beslissen in behandeling
te nemen, bestuursorganen niet kunnen afzien van hun bevoegdheid dergelijke
klachten in behandeling te nemen. Volgens de Nationale ombudsman is door de
wetgever uitdrukkelijk voorzien dat klacht en bezwaar kunnen samenlopen. Het
is echter niet de bedoeling dat de klachtprocedure oneigenlijk wordt gebruikt
door degenen die te laat zijn met het indienen van een bezwaarschrift. Daarom
is in de Awb bepaald dat de klacht niet hoeft te worden behandeld als deze
na afloop van de bezwaartermijn is ingediend (artikel 9:8, eerste lid, aanhef
en onder c, Awb).Indien er wordt geklaagd terwijl er nog een bezwaarschrift kan worden
ingediend, dient de klacht volgens de Nationale ombudsman wel degelijk te
worden behandeld. Het zal dan veelal gaan om klachten over het niet (tijdig)
nemen van een besluit. Op grond van artikel 6:12 Awb is het bezwaar in dat
geval immers niet aan een termijn gebonden.In zoverre lopen het interne klachtrecht van hoofdstuk 9 Awb en het externe
klachtrecht op grond van de WNo parallel. Evenals de Nationale ombudsman dienen
ook bestuursorganen klachten over het niet tijdig nemen van een besluit in
behandeling te nemen, ook al staat op grond van artikel 6:12 Awb de mogelijkheid
van bezwaar nog open.Er bestaat daarentegen op grond van de Awb geen verplichting tot het in
behandeling nemen van een klacht indien tegen de gedraging administratief
beroep of beroep bij de bestuursrechter mogelijk is of is geweest (artikel
9:8, eerste lid, aanhef en onder d). Behandeling van een klacht over dezelfde
gedraging als waartegen beroep openstaat, ligt doorgaans ook niet in de rede
omdat dit de beroepsprocedure zou kunnen doorkruisen. Onder omstandigheden
kan een behandeling van de klacht overigens wel zinvol zijn, met name ingeval
niet tijdig op een bezwaarschrift is beslist. De Awb verhindert dat niet:
het bestuursorgaan blijft daartoe bevoegd. Een goede klachtbehandeling kan
dan een gang naar de rechter voorkomen en ertoe leiden dat zo snel mogelijk
alsnog een besluit op het bezwaarschrift wordt genomen. In dat geval zal de
klager veelal geen behoefte meer hebben aan een verdere behandeling van zijn
klacht. Naar het oordeel van de Nationale ombudsman ligt ook hierin een zelfstandige
grond voor bestuursorganen om daadwerkelijk gebruik te maken van de bevoegdheid
om klachten over het niet tijdig beslissen op bezwaar in behandeling te nemen.Wat betreft het tweede lid van artikel 9:8
valt te wijzen op rapport 2002/001, § 12A.3. Het bestuursorgaan
had een klacht buiten behandeling gelaten met het argument dat klager onvoldoende
belang had bij de behandeling van zijn klacht over de behandelingsduur, omdat
al op het verzoek was beslist. Volgens de Nationale ombudsman kon het bestuursorgaan
in dit standpunt niet worden gevolgd. Met het beslissen op het verzoek was
weliswaar een verder oplopen van de termijnoverschrijding voorkomen, maar
was niet tegemoet gekomen aan de klacht over de overschrijding als zodanig.
Eerder (rapport 2001/065, JB 2001, 105) heeft de Nationale ombudsman al aangegeven
dat een klacht niet tegelijkertijd kennelijk ongegrond en kennelijk van onvoldoende
belang of gewicht kan zijn. In het laatste geval wordt de klacht immers niet
in behandeling genomen en onthoudt een bestuursorgaan zich dan ook van elk
oordeel over de gedraging.Artikel 9:10 AwbOok de hoorplicht van artikel 9:10 Awb is
veelvuldig in rapporten aan de orde geweest. In rapport 2000/344, JB 2000,
360 heeft de Nationale ombudsman de misvatting rechtgezet als zou de hoorplicht
beperkt zijn tot bejegeningsklachten. Strikt genomen is in artikel 9:10, eerste lid, Awb geen verplichting tot wederhoor neergelegd.
Het uitgangspunt van hoor en wederhoor wordt door de Nationale ombudsman echter
aangemerkt als beginsel van behoorlijke klachtbehandeling (rapport 1995/428,
AB 1995, 597). Het beginsel van hoor en wederhoor dient dan ook bij de behandeling
van een klacht consequent te worden toegepast. In het verslagjaar heeft de
Nationale ombudsman in verschillende rapporten (rapport 2002/111, § 9.2.2;
rapport 2002/364, § 10A.2.1.4; rapport 2002/116, § 10B.7,
JB 2002, 199; rapport 2002/009, § 14.3.1.1; rapport 2002/036, § 18A.2.1
en rapport 2002/026, JB 2002, 110) aangegeven dat van het uitgangspunt van
wederhoor slechts kan worden afgeweken, indien de reactie van degene op wiens
gedraging de klacht betrekking heeft geheel aansluit bij de klacht en de daarop
gegeven toelichting. Dan is het niet noodzakelijk deze reactie opnieuw aan
de klager voor te leggen. Wanneer degene op wiens gedraging de klacht betrekking
heeft echter feitelijk verweer voert, dat wil zeggen de gedraging als zodanig
ontkent of feiten aanvoert die de gedraging in een ander daglicht plaatsen,
is er sprake van (nieuwe) gegevens waarover de klager zijn visie moet kunnen
geven. Wederhoor is dan een vereiste.In veel rapporten is de vraag aan de orde geweest in hoeverre van het
horen van de klager kan worden afgezien. Op grond van het tweede lid van artikel 9:10 Awb kan alleen van het horen worden afgezien
in het geval dat de klacht kennelijk ongegrond is dan wel indien de klager
heeft verklaard geen gebruik te willen maken van het recht te worden gehoord.
Ten slotte volgt uit de wetgevingssystematiek dat het bestuursorgaan ook niet
behoeft te horen zodra het bestuursorgaan naar tevredenheid van de klager
aan diens klacht tegemoet is gekomen (artikel 9:5 Awb), dan wel indien niet
is voldaan aan de ontvankelijkheidsvereisten, neergelegd in de artikelen 9:4
en 9:8 Awb.In rapport 2001/324, JB 2002, 18 en rapport 2002/238, § 10A.2.1.4
oordeelde de Nationale ombudsman dat geen sprake was van een kennelijk ongegronde
klacht. In rapport 2002/102, § 20B.2 was niet gebleken dat de klager
had verklaard geen gebruik te willen maken van het recht om naar aanleiding
van zijn klacht te worden gehoord. Het enkele feit dat het bestuursorgaan
de klacht gegrond acht en verontschuldigingen heeft aangeboden, rechtvaardigt
niet dat van het horen wordt afgezien. Voor zover het bestuursorgaan beoogde
om de klacht op informele wijze af te wikkelen conform artikel 9:5 Awb, was
het verstandig geweest om betrokkenen mee te delen dat ervan werd uitgegaan
dat de klacht naar tevredenheid was opgelost. Het was dan aan de klager geweest
om aan te geven dat hij niet tevreden was, waarna een verdere formele afhandeling van de klacht (inclusief het horen) had kunnen plaatsvinden (rapport
2002/344, verder § 19A.2).Voor zover de klacht niet naar tevredenheid is afgehandeld, mag het horen
dan ook afhankelijk worden gemaakt van een initiatief van de klager? Sommige
bestuursorganen vermelden óf in een klachtbrochure, óf in de
ontvangstbevestiging dat klagers hun klacht desgewenst mondeling kunnen toelichten,
waartoe zij dan binnen een week (telefonisch) contact kunnen opnemen met het
bestuursorgaan. Zoals hiervóór in § 1.2.2 is aangegeven
lijkt het op zichzelf wel met de hoorplicht verenigbaar dat van de indiener
van een schriftelijke klacht wordt gevraagd of hij daarover wenst te worden
gehoord. Maar op grond van de jurisprudentie met betrekking tot de vergelijkbare
hoorplicht in bezwaar mag het bieden van de gelegenheid zich te laten horen
niet afhankelijk worden gemaakt van een niet in de wet voorziene formaliteit,
zoals het binnen een bepaalde termijn (telefonisch) reageren op de vraag van
het bestuursorgaan aan betrokkene of hij gehoord wil worden. Met andere woorden:
reageert de klager niet, dan ontheft dat het bestuursorgaan niet van de verplichting
de klager uit te nodigen voor een hoorzitting. In een tweetal rapporten (rapport
2002/142, verder § 19A.2 en rapport 2002/321, verder § 19B.1.3.3)
heeft de Nationale ombudsman uitgesproken dat het niet zo mag zijn dat het
horen afhankelijk wordt gemaakt van een extra handeling van de klager. Het
initiatief moet altijd bij het bestuursorgaan liggen. Voor het nemen van dit
initiatief zijn verschillende mogelijkheden:1. het bestuursorgaan nodigt de klager uit voor een hoorzitting;2. het bestuursorgaan informeert de klager eerst over de hoorzitting en
vraagt de klager om ingeval hij geen gebruik wil maken van zijn recht om te
worden gehoord dit aan te geven, hetgeen betekent dat de klager wordt uitgenodigd
voor een hoorzitting als hij niet op het verzoek reageert; en3. het bestuursorgaan geeft bij de afhandeling van de klacht gemotiveerd
aan waarom er in het betreffende geval geen hoorzitting heeft plaatsgevonden
(zie ook rapport 2002/184, verder § 19A.2).Het horen kan binnen de klachtenprocedure op verschillende momenten gebeuren,
te weten direct na ontvangst van de klacht of nadat de klacht eerst is onderzocht.
Het voordeel van het «tweede moment» is dat dan alsnog van het
horen kan worden afgezien als uit onderzoek blijkt dat de klacht naar tevredenheid
kan worden opgelost of kennelijk ongegrond is.Volledigheidshalve benadrukt de Nationale ombudsman in deze rapporten
dat blijkens de memorie van toelichting bij artikel 9:10 Awb ook telefonisch
horen mogelijk wordt geacht, mits daartoe in overleg met de klager wordt besloten
(verder rapport 2002/026, JB 2002, 110). De klager kan telefonisch worden
gevraagd of hij afziet van een hoorzitting en genoegen neemt met telefonisch
horen. Omdat de klager zich in dat laatste geval moet kunnen voorbereiden,
betekent dit dat het daadwerkelijk horen in de regel in een later telefoongesprek
moet plaatsvinden.Ook kan het bestuursorgaan – anders dan in de bezwaarschriftprocedure
(art. 7:6) – geheel zelf bepalen of het gewenst is de klager en de «aangeklaagde»
in elkaars aanwezigheid te horen. Wanneer de klacht zich richt op een gedraging
van het bestuursorgaan zelf (in dit geval de burgemeester) kan van het horen
van de burgemeester – als het voor klachtbehandeling verantwoordelijke
bestuursorgaan – laat staan van het gezamenlijk horen van de klager
en het betrokken bestuursorgaan geen sprake zijn. De burgemeester kon dan
ook in haar standpunt worden gevolgd dat er geen voorschrift is dat dwingt
tot het gezamenlijk horen. Wel merkte de Nationale ombudsman op dat om de
schijn van partijdigheid bij de behandeling van een klacht over (een lid van)
een bestuursorgaan te vermijden, de inschakeling van een klachtadviescommissie
of -persoon in de zin van afdeling 9.3 Awb aangewezen kan zijn (rapport 2002/214,
verder § 24.2.1).Artikel 9:11 AwbOverschrijding van de termijnen van artikel 9:11, eerste lid, Awb is veelvuldig
aan de orde (bijv. rapport 2002/279, verder § 10A.2.1.4). Voor bijzondere
gevallen, in gecompliceerde zaken, voorziet het tweede
lid van artikel 9:11 in een verdaging van ten hoogste vier weken.
Van verdaging moet wel binnen de termijnen van het eerste lid schriftelijk
aan klager mededeling worden gedaan. Anders dan in de bezwaarschriftprocedure
is in de klaagschriftprocedure geen verder uitstel mogelijk voor zover de
indiener van het klaagschrift daarmee instemt (vgl. art. 7:10, vierde lid).
Zeker voor klachten die een uitgebreid feitelijk onderzoek vergen, ware het
beter geweest indien de wetgever wel een mogelijkheid voor verder uitstel
had gecreëerd (zie ook M.P. Gerrits-Janssens, Klachtrecht onder de Awb,
Deventer 2001, blz. 41/42). Uit rapport 2002/366, § 10A.2.1.4 blijkt
dat in de klachtregeling van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (verder
IND) wel voorzien is in de mogelijkheid van verder uitstel na contact met
de klager. De wetgever heeft echter deze parallel met de bezwaarschriftprocedure
niet getrokken.Artikel 9:12 AwbArtikel 9:12, eerste lid, Awb verplicht het bestuursorgaan om, na het
afsluiten van het onderzoek, de klager schriftelijk zijn bevindingen van het
onderzoek naar de klacht en eventuele conclusies mee te delen. In verschillende
rapporten overweegt de Nationale ombudsman dat het een vereiste is van zorgvuldige
klachtafhandeling dat op alle grieven wordt ingegaan (rapport 2002/319, verder
§ 7B.11; rapport 2002/310, verder § 10A.2.1.4 en rapport
2002/121, verder § 19B.1.2.3). Wanneer een klacht deels gegrond
wordt verklaard, mag van het bestuursorgaan worden gevraagd aan te geven welk
onderdeel van de klacht gegrond wordt geacht (rapport 2002/301, verder § 23.2.1).
Het bestuursorgaan moet zijn oordeel afdoende expliciteren en motiveren (rapport
2002/234, verder § 10A.2.1.4). Naar aanleiding van een gegronde
klacht dient het bestuursorgaan maatregelen te treffen die, gelet op de aard
van de gedraging waarover is geklaagd, passend zijn (rapport 2002/226, verder
§ 10A.2.1.4).De klachtafdoening kan worden gemandateerd. De afdoening – het sluitstuk
van de klachtbehandeling – kan echter niet worden opgedragen aan iemand
die betrokken is geweest bij de gedraging waarop de klacht betrekking heeft.
Dit volgt uit artikel 9:7 (rapport 2000/374, AB 2001, 143; JB 2001, 43).Het bestuursorgaan is ingevolge artikel 9:12, tweede lid, verplicht om
bij de kennisgeving van de bevindingen en de conclusies te vermelden of over
de gedraging nog een klacht kan worden ingediend bij een daartoe aangewezen
persoon of college. Regelmatig moet de Nationale ombudsman constateren dat
bij klachtafhandeling niet wordt gewezen op de mogelijkheid om een klacht
in te dienen bij een externe klachtinstantie (bijv. rapport 2002/344, verder
§ 19A.2).Artikel 9:14 AwbArtikel 9:14 Awb bepaalt dat bij toepassing van afdeling 9.3 een persoon
of commissie moet worden aangewezen die wordt belast met de behandeling van
en de advisering over klachten. De aanwijzing geschiedt volgens dezelfde procedure
als het van toepassing verklaren van afdeling 9.3 op grond van artikel 9:13,
namelijk bij wettelijk voorschrift of afzonderlijk besluit van een bestuursorgaan.
In rapport 2002/153 (verder § 7B.11; § 19A.2; JSV 2002,
159) ging de Nationale ombudsman ervan uit dat het oordeel van de toezichthouder
(de officier van justitie), dat de Sociale Verzekeringsbank behoort te vragen
op grond van artikel 42 van het Besluit buitengewoon opsporingsambtenaar,
kan worden opgevat als de behandeling van en de advisering over de klacht
conform artikel 9:14, eerste lid, Awb.Artikel 9:16 AwbIndien de conclusies van het bestuursorgaan afwijken van het door de klachtadviseur
of klachtadviescommissie uitgebrachte advies, brengt het motiveringsvereiste
met zich mee dat de redenen voor de afwijking expliciet in de conclusies worden
vermeld (artikel 9:16 Awb). Tevens bestaat dan de verplichting om het advies
toe te zenden aan de klager. In rapport 2002/309, § 10A.2.1.4 werd
de motivering voor afwijking van het advies onvoldoende geacht. Rapport 2002/301,
§ 23.2.1 betrof onder andere de opmerking van gedeputeerde staten
dat de klachtadviescommissie geen aandacht had geschonken aan de vraag of
er wellicht aanleiding was toepassing te geven aan het bepaalde in artikel
9:8, tweede lid, Awb. De Nationale ombudsman achtte deze opmerking niet juist
nu gedeputeerde staten zelf de termijn van vier weken na de ontvangst van
de klacht hadden laten verstrijken zonder dat zij verzoeker schriftelijk hadden
geïnformeerd dat en waarom zij de door hem ingediende klacht niet in
behandeling zouden nemen.1.3 Onderzoek 20021.3.1 Onderzoek uit eigen beweging1.3.1.1 AanleidingDe Nationale ombudsman heeft, naast het doen van onderzoek naar aanleiding
van klachten, de bevoegdheid om onderzoek te doen uit eigen beweging. Hoe
belangrijk onderzoek uit eigen beweging ook is, de primaire taak van de Nationale
ombudsman is en blijft het op verzoek instellen van een onderzoek naar een
gedraging van een bestuursorgaan. Voor onderzoek uit eigen beweging wordt
slechts een bescheiden capaciteit, minder dan 5%, van de organisatie ingezet.In een aantal situaties maakt de Nationale ombudsman gebruik van zijn
bevoegdheid om onderzoek te doen uit eigen beweging. Allereerst kan zich de
situatie voordoen dat berichten in de media of anderszins wijzen op structurele
problemen in de uitvoeringspraktijk van bestuursorganen waardoor het vermoeden
rijst van een niet-behoorlijke gedraging jegens natuurlijke of rechtspersonen.
Wanneer na vooronderzoek dit vermoeden wordt bevestigd, kan de Nationale ombudsman
besluiten tot een onderzoek uit eigen beweging. Het in het verslagjaar afgesloten
onderzoek naar de wijze van uitvoering van het verdrag tussen Nederland en
Marokko inzake de overbrenging van gevonniste personen is hiervan een voorbeeld.
Negatieve signalen in de media en van direct betrokkenen hebben de Nationale
ombudsman na vooronderzoek doen besluiten een onderzoek uit eigen beweging
in te stellen. Ook het lopende onderzoek naar de vraag of de rijksoverheid
wel voldoende voortvarend antwoord geeft op brieven van burgers, is hiervan
een voorbeeld. Het signaal van de motie-Kalsbeek (Kamerstukken II 2002–2003,
28 600 III, nr. 5) over burgerbrieven heeft de Nationale ombudsman doen
besluiten in aansluiting op zijn onderzoek uit 1989 (rapport 1989/975) een
hernieuwd onderzoek uit eigen beweging in te stellen naar de behandeling van
burgercorrespondentie door de Rijksdienst (Kamerstukken II 2002–2003,
28 600 III, nr. 6).Ook in die gevallen waarin de Nationale ombudsman met enige regelmaat
klachten krijgt over een bepaalde uitvoeringspraktijk van een overheidsinstantie,
zal hij ervoor kiezen op eigen initiatief een onderzoek in te stellen naar
de wijze waarop die instantie de desbetreffende taak uitvoert. Op deze wijze
kunnen, eerder dan in een zaak waarin het onderzoek zich richt op de ervaring
van één enkele burger, eventuele knelpunten aan het licht komen
die de oorzaak zijn van de vele klachten. De Nationale ombudsman neemt dan
niet de afzonderlijke individuele klachten in onderzoek, maar stelt een onderzoek
uit eigen beweging in naar het geheel van oorzaken die aanleiding zijn tot
de vele klachten over de betreffende instantie. De in het verslagjaar afgesloten
onderzoeken naar de zorgverzekeraars en de toepassing van artikel
1(F) van het Vluchtelingenverdrag zijn hiervan een voorbeeld. Ook het lopende
onderzoek naar de achterstandsproblematiek bij de vreemdelingendiensten (verder§ 7A.15.2)
vormt een voorbeeld van een onderzoek uit eigen beweging op deze grond.Ten slotte kan het zo zijn dat in het kader van de behandeling van een
individuele klacht een (meer structureel probleem) aan het licht komt, waarover
de verzoeker niet heeft geklaagd. De bevoegdheid tot het instellen van een
onderzoek uit eigen beweging biedt dan de mogelijkheid dit aspect toch bij
de beoordeling te betrekken. De hierna vermelde gecombineerde onderzoeken
illustreren het belang van deze toepassing van artikel 15 van de Wet Nationale
ombudsman. Het gaat daarbij met name om aspecten van interne klachtbehandeling
en van naleving van andere bepalingen van de Algemene wet bestuursrecht, zoals
bijvoorbeeld met betrekking tot de verplichting tot rechtsmiddelenverwijzing.1.3.1.2 VooronderzoekSoms komt het niet tot een onderzoek uit eigen beweging in de strikte
zin van het woord, omdat tijdens het vooronderzoek al blijkt dat het bestuursorgaan
zelf tot onderzoek is overgegaan en maatregelen ter verbetering neemt. De
problemen rond de huursubsidie zijn hiervan een voorbeeld. Het eigen interne
accountantsonderzoek van het Ministerie van VROM naar de problemen rond de
huursubsidie en de toezegging van de Minister de in het rapport gedane aanbevelingen
over te nemen, hebben de Nationale ombudsman vooralsnog doen besluiten af
te zien van een onderzoek uit eigen beweging (verder § 15A.3.2).Ook naar de rechtspositie van geprivilegieerden (personen met een buitenlandse
nationaliteit die in Nederland werkzaam zijn op ambassades en consulaire vertegenwoordigingen
met hun gezinsleden en personen die in Nederland werkzaam zijn voor internationale
organisaties met hun gezinsleden) werd een vooronderzoek ingesteld (verder
§ 24.2.1). Als gevolg van de invoering van de Koppelingswet in 1998
mochten zij niet (langer) in de Gemeentelijke basisadministratie (verder GBA)
staan of worden geregistreerd, met alle gevolgen van dien voor aanvraag van
vergunningen, oproep inentingen, inschrijving als donor, stemmen bij de gemeenteraadsverkiezingen
en bij de Europese verkiezingen, vervanging rijbewijs, aanvraag bankrekening
of telefoonaansluiting (na uittreksel uit de GBA) en trouwen (inschrijving
burgerlijke stand). In reactie op vragen van de Nationale ombudsman zond de
Minister van Buitenlandse Zaken de Nationale ombudsman een circulaire toe,
waarin de Minister voor Grote Steden- en Integratiebeleid de gemeenten heeft
opgedragen om hangende de wijziging van de Wet GBA geprivilegieerden niet
langer uit de GBA te verwijderen. Tevens werd daarbij een circulaire aangekondigd,
waarin de mogelijkheid wordt opgenomen dat geprivilegieerden reeds vóór
de feitelijke wetswijziging zich weer in de GBA kunnen laten registreren.
Aan de hand van de door de Minister verstrekte informatie besloot de Nationale
ombudsman geen nader onderzoek in te stellen.Een ander vooronderzoek betrof de Informatie Beheer Groep (verder IB-Groep)
(§ 12B.1.5). Uit meegezonden correspondentie bij een verzoekschrift
bleek dat in de ontvangstbevestiging van de klacht was aangegeven dat de klager
het recht had te worden gehoord en dat hij, indien hij van dat recht gebruik
wilde maken, dit binnen een bepaalde termijn schriftelijk aan de IB-Groep
moest laten weten. Omdat deze laatste passage met betrekking tot het horen
niet in overeenstemming leek te zijn met de hoorplicht als bedoeld in artikel
9:10, tweede lid, Awb en met de klachtenregeling van de IB-Groep, werd dit
voorgelegd aan de IB-Groep. In reactie daarop heeft de IB-Groep de tekst van
de ontvangstbevestiging(en) aangepast. De Nationale ombudsman beschouwde het
ingestelde vooronderzoek vervolgens als afgesloten.1.3.1.3 Afgerond onderzoekArtikel 1(F) VluchtelingenverdragOp 22 april 2002 is het rapport van de Nationale ombudsman naar aanleiding
van het artikel 15-onderzoek naar de behandelingsduur van asielaanvragen in
zogeheten artikel 1F-zaken uitgebracht (rapport 2002/110, verder § 10A.2.3.5).
Op basis van artikel 1F van het Vluchtelingenverdrag kunnen mensen die ernstige
misdrijven of mensenrechtenschendingen hebben gepleegd in hun land van herkomst,
worden uitgesloten van de bescherming van dat Verdrag en kan hun de toegang
tot Nederland worden geweigerd. De Nationale ombudsman overweegt dat een dergelijke
beslissing zorgvuldig onderzoek vereist. Dit laat echter onverlet dat de wettelijke
beslistermijnen in acht moeten worden genomen. Het is van belang voor de betrokken
vreemdeling om zo snel mogelijk te weten waar hij aan toe is. De Nationale
ombudsman benadrukt echter dat in deze zaken ook het algemeen belang gediend
is bij een voortvarende afhandeling: de kans op succesvolle vervolging neemt
af naarmate de tijd verstrijkt, de Nederlandse openbare orde en veiligheid
komen in het geding en vreemdelingen die hier al asiel hebben gekregen mogen
niet geconfronteerd worden met personen van wie zij in hun land van herkomst
te vrezen hadden.De voorraad aanvragen bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (verder
IND) is constant opgelopen van 25 in oktober 1999 (eindvoorraad 1999 was 866)
tot 1800 in augustus 2001. Het 1F-projectteam, belast met de behandeling van
deze zaken, is er bij lange na niet in geslaagd de geldende wettelijke beslistermijnen
na te leven. Voor de aanvragen om toelating geldt een beslistermijn van zes
maanden. Halverwege 2001 is de doorlooptijd echter opgelopen tot dertig maanden,
een overschrijding van twee jaar. De doorlooptijden van bezwaarprocedures
waren in 2001 ruim 22 maanden. Hiervoor kent de wet een termijn van veertien
weken.Een belangrijke oorzaak voor de aanzienlijke overschrijding van de wettelijke
beslistermijnen ligt in de overdracht van 1F-zaken door de regionale IND-directies
aan het 1F-projectteam, een werkeenheid van de IND waar de behandeling van
alle 1F-zaken is geconcentreerd. De wettelijke beslistermijnen zijn vaak al
ruimschoots verstreken voordat het 1F-projectteam de zaken in behandeling
krijgt. De Nationale ombudsman vindt dit een ernstige tekortkoming in de organisatie
van het werk van de IND. Daarnaast heeft de IND een inschattingsfout gemaakt
ten aanzien van de verwachte instroom van nieuwe zaken. Het aanbod nieuwe
aanvragen en bezwaarzaken is steeds veel hoger gebleken dan verwacht. De Nationale
ombudsman constateert verder dat de omvang van het 1F-projectteam niet in
relatie staat tot de hoeveelheid te behandelen zaken.Een andere vertragende factor is de planning van een aanvullend gehoor.
Meestal is een aanvullend gehoor van de betrokken vreemdeling noodzakelijk
om een zorgvuldige beslissing te kunnen nemen in een 1F-zaak. Uit het onderzoek
van de Nationale ombudsman blijkt dat het al snel twee tot drie maanden duurt
voordat een aanvullend gehoor daadwerkelijk plaatsvindt. Op een beslistermijn
van zes maanden is deze termijn te lang.De betrokken vreemdeling wordt door de IND geïnformeerd op het moment
dat zijn zaak wordt overgedragen aan het 1F-projectteam. De Nationale ombudsman
vindt het niet behoorlijk dat betrokkenen niet tussentijds worden geïnformeerd
over de stand van zaken. De Nationale ombudsman heeft met instemming kennis
genomen van het voornemen van de Staatssecretaris om in alle 1F-zaken tussenberichten
te versturen.Tijdens zijn onderzoek is het de Nationale ombudsman opgevallen dat relevante
gegevens over 'ouderdom' van zaken niet worden opgenomen in het automatiseringssysteem
van de IND. Ook informatie over de tijd die is gemoeid met de behandeling
van zaak na overdracht aan het 1F-projectteam, wordt hierin niet opgenomen.
De Nationale ombudsman oordeelt dat de IND hiermee een mogelijkheid
laat liggen om belangrijke procesinformatie snel beschikbaar te krijgen.Gedurende het onderzoek heeft de Staatssecretaris aangegeven dat er maatregelen
worden voorbereid met het oog op verbetering of versnelling van de behandeling
van 1F-zaken, zoals het inzetten van een extra team en het verzenden van tussenberichten.
Naast deze maatregelen ziet de Nationale ombudsman mogelijkheden voor verbeteringen
waarvoor, voor zover bekend, binnen de IND nog geen plannen bestaan. De Nationale
ombudsman doet de Staatssecretaris dan ook de aanbeveling om een plan van
aanpak op te stellen om 1F-zaken tijdig te kunnen behandelen en de achterstanden
binnen een jaar weg te werken. Daarbij geeft hij als speciale aandachtspunten
mee: de planning van het nader gehoor en de registratie van ouderdom van zaken.
Overigens heeft de Nationale ombudsman weliswaar kritiek op de behandeling
van 1F-zaken, maar benadrukt dat er in relatief korte tijd veel vooruitgang
is geboekt in de toepassing van artikel 1F van het Vluchtelingenverdrag.De Minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie deelde op 31 juli 2002
mee dat hij de aanbeveling overnam. Hij liet weten dat werd gewerkt aan de
invulling van het plan van aanpak, en dat inmiddels een reeks concrete maatregelen
in gang was gezet.Verdrag Nederland-Marokko inzake overbrenging gevonniste
personenOp 20 juni 2002 verscheen rapport 2002/190 (verder § 10A.7.3)
naar aanleiding van een onderzoek uit eigen beweging naar de wijze waarop
het Ministerie van Justitie en het Ministerie van Buitenlandse Zaken, met
name de Nederlandse vertegenwoordiging in Marokko, uitvoering geven aan het
verdrag tussen Nederland en Marokko inzake de overbrenging van gevonniste
personen. Dat verdrag wordt sedert 30 december 1999 voorlopig toegepast.De belangrijkste aanleiding voor het onderzoek, dat op 6 november 2000
werd geopend, was gelegen in de omstandigheid dat tot op dat moment –
ruim tien maanden na de voorlopige toepassing – nog geen enkele gedetineerde
was overgebracht. Voorts dient in dit verband te worden gewezen op negatieve
signalen uit de media en van direct betrokkenen.Het onderzoek richtte zich met name op de rol die de Nederlandse autoriteiten
spelen bij het indienen van een verzoek tot overname door Nederlandse gedetineerden
in Marokko, alsmede op de wijze waarop de bij de Marokkaanse autoriteiten
ingediende verzoeken door de Nederlandse autoriteiten worden gevolgd. Voorts
richtte het onderzoek zich op de actieve en passieve informatieverstrekking
door de Nederlandse autoriteiten aan onder meer Nederlandse gedetineerden
in Marokko over de mogelijkheden die het verdrag biedt, alsmede over de voortgang
van de behandeling van ingediende verzoeken tot overname. Het onderzoek richtte
zich verder op de behandelingsduur en de wijze van behandeling van de ingediende
verzoeken tot overname.In het rapport staan de verzoeken van de eerste zeven Nederlanders die
op 15 november 2000 zijn overgebracht centraal. Zij waren allen veroordeeld
tot gevangenisstraffen (van drie tot tien jaar) en geldboetes voor (kort gezegd)
uitvoer van (soft)drugs. Na deze overbrenging is tussen Nederland en Marokko
een interpretatieverschil ontstaan over de uitleg van artikel 7, tweede lid
van het verdrag. Dit punt is vervolgens ook door de Nationale ombudsman bij
zijn onderzoek betrokken.Het beeld dat de Nationale ombudsman van het optreden van de betrokken
bestuursorganen tijdens het onderzoek heeft verkregen is in overwegende mate
positief te noemen. Zo kan bijvoorbeeld de duur van de behandeling van de
overnameverzoeken met betrekking tot de onderscheiden stappen in de procedure
op een enkel punt na worden verklaard en gerechtvaardigd.Het voorgaande betekent evenwel niet dat er geen ruimte bestaat voor verbetering.
De Nationale ombudsman achtte het met name van belang dat duidelijk
op schrift wordt gesteld welke rol is weggelegd voor de Nederlandse diplomatieke
vertegenwoordiging in Marokko met betrekking tot het overnameverdrag, en wat
de betrokken gedetineerden in dit verband van de diplomatieke vertegenwoordiging
mogen verwachten. De Nationale ombudsman sloot in dit verband aan bij het
rapport«Gedetineerdenzorg buitenland» van 5 oktober 2000 van de
Algemene Rekenkamer, waarin de Minister van Buitenlandse Zaken de aanbeveling
wordt gegeven helder te formuleren wat de taken van Buitenlandse Zaken zijn
ten behoeve van de gedetineerde Nederlanders in het buitenland op basis van
een expliciete zorgnorm. De Nationale ombudsman gaf de Minister van Buitenlandse
Zaken in overweging om, met inachtneming van de overwegingen uit de beoordeling,
en in onderlinge afstemming met het Ministerie van Justitie, specifieke begeleidingsnormen
te ontwikkelen voor de Nederlandse vertegenwoordiging te Marokko met betrekking
tot de uitvoering van het overnameverdrag. Bij brief van 20 december 2002
deelde de Minister mee dat hij deze aanbeveling zou opvolgen.ZorgverzekeraarsOp 19 december 2002 heeft de Nationale ombudsman rapport 2002/375 (verder
§ 20B.2) uitgebracht naar aanleiding van een uit eigen beweging
ingesteld onderzoek naar de wijze waarop zorgverzekeraars een aantal bepalingen
uit de Algemene wet bestuursrecht (verder Awb) naleven. Sinds 1 juli 1998
vallen zorgverzekeraars voor een beperkt deel van hun activiteiten onder de
bevoegdheid van de Nationale ombudsman. De Nationale ombudsman heeft een aantal
klachten behandeld waarin het onder andere ging om overschrijding door zorgverzekeraars
van de termijnen van de Awb voor het nemen van een beslissing op aanvragen
ingevolge de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (verder AWBZ) en de Ziekenfondswet
(verder ZFW), en voor het nemen van een beslissing op bezwaarschriften. Ook
heeft de Nationale ombudsman in een aantal gevallen geconstateerd dat in een
beslissing op een aanvraag of op een bezwaarschrift niet was gewezen op de
mogelijkheid van bezwaar of beroep ingevolge de Awb. Deze signalen hebben
de Nationale ombudsman doen besluiten om het genoemde onderzoek in te stellen.
Om onderzoekstechnische redenen is besloten het onderzoek te beperken tot
de eerste helft van 2001 en tot vier zorgverzekeraars.Voor de beslissing op aanvragen ingevolge de ZFW en de AWBZ is niet een
bijzondere termijn gesteld, zodat op grond van artikel 4:13 van de Awb in
ieder geval moet worden beslist binnen de redelijke termijn van acht weken,
tenzij betrokkene schriftelijk is meegedeeld dat niet binnen die termijn een
beschikking kan worden genomen.Ten aanzien van de behandelingsduur van aanvragen stelt de Nationale ombudsman
vast dat de vier zorgverzekeraars er in de eerste helft van 2001 doorgaans
alle in zijn geslaagd de door hen ontvangen aanvragen binnen deze termijn
af te doen.Ten aanzien van de behandeling van bezwaarschriften geldt ingevolge artikel
7:10, eerste lid, van de Awb in beginsel een termijn van zes weken. Op grond
van artikel 58 van de AWBZ en artikel 74 van de ZFW dienen zorgverzekeraars
het College voor zorgverzekeringen (verder CVZ) in bepaalde gevallen om advies
te vragen alvorens op een bezwaarschrift te beslissen. In die gevallen geldt
in beginsel een beslistermijn van 21 weken. Het CVZ dient binnen tien weken
advies uit te brengen. In beide situaties kan de betrokken zorgverzekeraar
de beslissing voor ten hoogste vier weken verdagen. Uit het onderzoek is naar
voren gekomen dat de vier zorgverzekeraars er in het merendeel van de gevallen
niet in zijn geslaagd bezwaarschriften binnen de wettelijke termijn van zes
respectievelijk 21 weken af te doen. Ook in de gevallen waarin gebruik is
gemaakt van de mogelijkheid van verdaging voor vier weken, is de beslistermijn
in een substantieel deel van de gevallen – vaak aanzienlijk –
overschreden. Dit gold in het bijzonder voor de afhandeling van
bezwaarschriften waarover het CVZ diende te adviseren.De verzending van de bevestiging van de ontvangst van een bezwaarschrift
is voorgeschreven in artikel 6:14, eerste lid, van de Awb. Uit het onderzoek
is naar voren gekomen dat in de onderzochte periode één van
de vier onderzochte zorgverzekeraars niet in alle geëigende gevallen
een ontvangstbevestiging stuurde.Zoals bij de behandelingsduur van bezwaarschriften al is aangegeven, kan
een bestuursorgaan de beslissing op een bezwaarschrift voor ten hoogste vier
weken verdagen. In de Awb (artikel 7:10, derde lid) is bepaald dat van eventuele
verdaging schriftelijk mededeling moet worden gedaan. Twee van de betrokken
zorgverzekeraars zijn niet in alle gevallen correct met deze mogelijkheid
van verdaging omgegaan.Indien een bestuursorgaan ook niet in staat is te beslissen binnen de
verdaagde termijn is verder uitstel mogelijk voor zover de indiener van het
bezwaarschrift daarmee instemt (artikel 7:10, vierde lid, van de Awb). Het
betrokken bestuursorgaan behoort de betrokkene derhalve te vragen om instemming.
Uit het onderzoek is gebleken dat slechts één van de betrokken
zorgverzekeraars consequent, bij dreigende overschrijding van de verdaagde
beslistermijn, aan betrokkenen om instemming met verder uitstel heeft verzocht.In de Awb is voorgeschreven dat bestuursorganen bij de bekendmaking van
een besluit waartegen bezwaar kan worden gemaakt of beroep kan worden ingesteld,
melding maken van die mogelijkheid (artikelen 3:45 en 6:23). Uit het onderzoek
is naar voren gekomen dat zich op het punt van de rechtsmiddelenvermelding
verschillende knelpunten hebben voorgedaan.Aan het slot van zijn beoordeling wijst de Nationale ombudsman er nog
op dat hij uit zijn onderzoekspraktijk weet dat de problemen waarvan in dit
onderzoek is gebleken ook spelen bij andere dan de vier in het onderzoek betrokken
zorgverzekeraars. In dat verband spreekt hij de hoop uit dat ook die andere
zorgverzekeraars lering zullen trekken uit dit rapport.De Nationale ombudsman doet een aantal aanbevelingen. Zo is aan de vier
zorgverzekeraars in overweging gegeven om, voor zoveel nodig, maatregelen
te treffen ter bekorting van de behandelingsduur van bezwaarschriften. Aan
twee van de vier zorgverzekeraars worden aanbevelingen gedaan ter verbetering
van de uitvoeringspraktijk op verschillende andere punten. Het rapport is
aan alle zorgverzekeraars gezonden en op 20 december 2002 aangeboden aan Zorgverzekeraars
Nederland.KlachtbehandelingNaast deze grote onderzoeken heeft een aantal kleinere onderzoeken uit
eigen beweging (zelfstandig dan wel gecombineerd met een onderzoek op verzoek)
betrekking gehad op aspecten van interne klachtbehandeling. Gewezen kan worden
op rapport 2002/344 (verder § 19A.2) over de naleving door het Ministerie
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van de artikelen 9:5 (informele klachtafhandeling),
9:10 (hoorplicht) en 9:12 (verwijzing naar de Nationale ombudsman) van de
Algemene wet bestuursrecht (verder Awb). Ook in het onderzoek naar de Sociale
verzekeringsbank (verder SVB) Leiden, dat leidde tot rapport 2002/321 (verder
§ 19B.1.3.3) stond de naleving van de hoorplicht van artikel 9:10
Awb centraal.Rapport 2002/385 (verder § 19B.2.2) betrof een klacht over de
lange behandelingsduur van een aanvraag om een tewerkstellingsvergunning die
de Raad van bestuur van de Centrale organisatie werk en inkomen (verder CWI)
ten onrechte met een verwijzing naar artikel 9:8, eerste lid, onder c en d,
Awb ongegrond had verklaard.In de casus die geleid heeft tot rapport 2002/349 (verder § 19B.2.2.3)
bleek uit de klachtafhandelingsbrief dat verzoekster niet conform artikel
9:12, tweede lid, Awb naar de Nationale ombudsman was verwezen.
Hierop heeft zich – naast de behandeling van de inhoudelijke klacht
van verzoekster– het onderzoek uit eigen beweging gericht. Op dit punt
erkende de CWI dat er om onduidelijke redenen niet naar de Nationale ombudsman
was verwezen. Per interne brief zijn de CWI-vestigingsmanagers er nog eens
op gewezen dat er bij de afhandeling van een klacht naar de Nationale ombudsman
moet worden verwezen.Ten slotte, in rapport 2002/153 (verder § 7B.11; § 19A.2;
JSV 2002, 159) ging de Nationale ombudsman er in het kader van een gecombineerd
onderzoek vanuit dat het oordeel van de toezichthouder (de officier van justitie),
dat de SVB behoort te vragen op grond van artikel 42 van het Besluit buitengewoon
opsporingsambtenaar, kan worden opgevat als de behandeling van en de advisering
over de klacht conform artikel 9:14, eerste lid, Awb.RechtsmiddelenverwijzingIn Jaarverslag 2001, blz. 18/19 heeft de Nationale ombudsman aangegeven
dat en waarom hij bij niet-naleving van de verplichting tot rechtsmiddelenverwijzing
eventueel tot een onderzoek uit eigen beweging kan besluiten. Rechtsmiddelenverwijzing
is aan de orde geweest in het hiervoor genoemde rapport over de zorgverzekeraars.
Ook de rapporten 2002/245 (CWI, verder § 19B.2.2.2) en 2002/342
(gemeente Weststellingwerf, verder § 24.2.1) betreffen het ten onrechte
achterwege laten van een rechtsmiddelenverwijzing onder een besluit. De gemeente
deed de toezegging aan het onderwerp «rechtsmiddelenverwijzing»
bijzondere aandacht te zullen besteden in het kader van de bijscholingscursussen
die regelmatig worden georganiseerd.1.3.1.4 Lopend onderzoekNaast de hierboven (verder § 1.3.1.1) genoemde grote onderzoeken
uit eigen beweging naar de achterstandsproblematiek bij vreemdelingendiensten
en de behandeling van «burgerbrieven» door de Rijksdienst is ook
een groot aantal kleinere onderzoeken nog gaande. Aan het einde van het verslagjaar
liepen er nog (al dan niet gecombineerde) onderzoeken naar interne klachtbehandeling
bij het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (verder § 12A.3),
de Belastingdienst (verder § 13A.2.1), de huurcommissies (verder
§ 15B.1), SVB Utrecht (verder § 19B.1.3.3), CWI Groningen
(verder § 19B.2.2.1) en de gemeenten Purmerend, Bernheze en Graafstroom
(verder § 24.2.1). Ook een in 2002 gestart onderzoek uit eigen beweging
naar de wijze waarop de gemeente Velsen omgaat met de adressenproblematiek
van de bewoners van woonschepen was aan het einde van het verslagjaar nog
niet afgerond (verder § 24.2.1). Ten slotte kan nog een gecombineerd
onderzoek naar rechtsmiddelenverwijzing door de Immigratie- en Naturalisatiedienst
(verder IND) worden genoemd, evenals een uitgebreider zelfstandig onderzoek
uit eigen beweging naar het niet nakomen van rechterlijke uitspraken door
de IND (verder § 10A.2.1.3, sub e).1.3.2 Onderzoek op verzoekIn de op de cd-rom opgenomen hoofdstukken 7 tot en met 25 wordt uitvoerig
verslag gedaan van de per beleidsterrein uitgevoerde onderzoeken en de daarover
in 2002 verschenen rapporten. Afgezien van de hiervoor onder § 1.2.4
(Klachtbehandeling in rapporten) opgenomen rapporten wordt hier volstaan met
een korte aanduiding van een aantal min of meer belangrijke rapporten op basis
van onderzoek naar aanleiding van tot de Nationale ombudsman gerichte verzoekschriften.
Deze selectie wordt niet gepresenteerd per beleidsterrein (verder daarvoor
de hoofdstukken 7 tot en met 25), maar aan de hand van de beoordelingscriteria die de Nationale ombudsman in de betreffende rapporten heeft
gehanteerd (verder bijlage 3).1.3.2.1 Overeenstemming met algemeen verbindende voorschriftenVan overheidsinstanties moet worden verlangd dat hun gedragingen in overeenstemming
zijn met vereisten van het geschreven recht, waartoe ook uitdrukkelijk de
in de Grondwet en de internationale verdragen neergelegde mensenrechtenbepalingen
worden gerekend. De vorm- en procedurevoorschriften van de Algemene wet bestuursrecht
zijn van deze categorie uitgezonderd, omdat de Nationale ombudsman deze brengt
onder de meer gedifferentieerde zorgvuldigheidscriteria zoals hij die vanouds
hanteert (zie Jaarverslag 1995, blz. 73–74). Toetsing aan algemeen verbindende
voorschriften zoals hiervoor omschreven, was aan de orde in de volgende rapporten.Naleving van de Ambtsinstructie voor de politie, de Koninklijke Marechaussee
en de buitengewoon opsporingsambtenaar was aan de orde in rapport 2002/289
(insluitingsfouillering; verder § 7A.7).
Dit rapport gaat over de fouillering die voorafgaat
aan de insluiting van een arrestant in een politiecel. Op grond van artikel
28 van de Ambtsinstructie voor de politie mag aan de kleding worden gezocht
naar mogelijk gevaarlijke voorwerpen. In artikel 29 is neergelegd dat het
uittrekken van kledingstukken alleen in bijzondere situaties en met toestemming
van een hulpofficier van justitie of op aangeven van een arts, van de arrestant
kan worden verlangd. Hoewel geen sprake was van zo'n situatie had de verzoekster
in deze zaak van de politie te horen gekregen dat ze haar blouse moest uitdoen
en haar slip tot op haar knieën moest laten zakken. De Nationale ombudsman
achtte haar klacht daarover gegrond. Hij verwierp het beroep van de politie
op vrijwillige medewerking van verzoekster. Aangehouden personen staan onder
druk en weten doorgaans niet hoever de bevoegdheden van de politie reiken.
Veelal hebben zij dan ook geen andere keuze dan te doen wat van hen wordt
verlangd. Het onderhavige geval leek daarvan een voorbeeld te zijn.De Ambtsinstructie was eveneens aan de orde in rapport 2002/211 (verantwoordelijkheid voor medische hulp; verder § 7A.12.3).
In de zaak die leidde tot dit rapport was het volgende voorgevallen. Naar
aanleiding van een 112-melding van suïcide gingen de dienstdoend arts
en de politie ter plekke. Betrokkene bleek nog in leven te zijn, maar buiten
bewustzijn. De Nationale ombudsman overwoog dat de strekking van artikel 24
Ambtsinstructie is dat de politie ervoor zorgt dat iemand die medische hulp
nodig heeft deze krijgt. De verplichting om een bewusteloze per ambulance
naar het ziekenhuis te laten vervoeren vervalt als de politie een arts bij
de patiënt aantreft. In deze zaak meende de arts op grond van een bij
de patiënt aangetroffen wilsverklaring te moeten afzien van behandeling
en had daarom geen ambulance opgeroepen. De arts klaagde erover dat de politie,
die na hem bij de bewusteloze aankwam, dat wel had gedaan buiten hem om. De
Nationale ombudsman overwoog dat een arts op grond van artikel 7:450, lid
3 van het Burgerlijk Wetboek een schriftelijke niet-behandelverklaring moet
opvolgen, tenzij de arts gegronde redenen aanwezig acht om daarvan af te wijken.
Hij achtte het niet juist dat de politieambtenaar, zonder eerst in overleg
met de arts na te gaan waarom deze van ingrijpen had afgezien en zonder hem
te vertellen waarom zij (de politieambtenaar) het daarmee niet eens was, een
ambulance heeft opgeroepen.In rapport 2002/228 (ten onrechte aangemerkt als verdachte; zie § 14.3.3) ging het om de toetsing aan artikel 27
Wetboek van Strafvordering. De klacht was afkomstig van een vredesactiviste,
die met een andere activiste in mei 2001 aanbelde bij het hek van een toegangspoort
van de vliegbasis Soesterberg van de Koninklijke Luchtmacht.
Een betrokken ambtenaar opende vanuit een wachtruimte het hek, waarna verzoekster
en de andere activiste het terrein betraden. Zij liepen naar de slagboom bij
de wachtruimte en vroegen om toegang tot de vliegbasis. Een korporaal en een
soldaat der eerste klasse weigerden verzoekster en de medeactiviste de toegang
tot de vliegbasis. De korporaal noch de soldaat verzocht hen om weg te gaan.
De korporaal verzocht om assistentie. Vervolgens werd het toegangshek gesloten
en werd verzoekster en de andere activiste belet om de vliegbasis te verlaten.Verzoekster klaagde er onder meer over dat luchtmachtbewakers haar aldus
ten onrechte van haar vrijheid hebben beroofd.De Nationale ombudsman overwoog dat in artikel 461 van het Wetboek van
Strafrecht strafbaar is gesteld het zich bevinden op andermans grond, waarvan
de toegang duidelijk is verboden. Aan verzoekster was echter niet duidelijk
de toegang verboden tot het terrein waarop zij zich bevond, het terrein tussen
het toegangshek en de slagboom. Haar was slechts de (verdere) toegang verboden
tot het terrein achter de slagboom. De luchtmachtbewakers hadden verzoekster
dan ook moeten zeggen dat zij zich op verboden terrein bevond, haar moeten
vragen om dit terrein te verlaten, en haar moeten meedelen dat zij, indien
zij hieraan geen gehoor zou geven, kon worden aangehouden. Zoals de Minister
van Defensie heeft erkend, hadden zij verzoekster de gelegenheid moeten bieden
om te vertrekken door het hek open te houden. Verzoekster was immers op weg
naar het hek, naar aannemelijk is met de bedoeling om het terrein te verlaten.
Zij handelde op dat moment dan ook niet in strijd met artikel 461 van het
Wetboek van Strafrecht. Door verzoekster niet de gelegenheid te bieden om
te vertrekken, maar haar zonder meer op het terrein van de vliegbasis vast
te houden, is haar onrechtmatig enige tijd haar vrijheid benomen.Een sergeant-majoor van de Koninklijke Luchtmacht kwam ter assistentie,
en constateerde dat verzoekster rondjes reed op haar fiets op het terrein
tussen het gesloten hek en de slagboom. Meteen nadat de sergeant-majoor ter
plaatse was gekomen had hij tegen verzoekster gezegd dat zij moest wachten
op de komst van de Koninklijke Marechaussee, die inmiddels was gewaarschuwd.
Ongeveer twintig minuten later heeft de sergeant-majoor tegen verzoekster
gezegd dat zij was aangehouden, naar zijn eigen zeggen na een woordenwisseling
en nadat over en weer verwijten waren gemaakt.Verzoekster had echter niet in strijd gehandeld met artikel 461 van het
Wetboek van Strafrecht, en was dan ook ten onrechte aangemerkt als verdachte
van een strafbaar feit, en ten onrechte aangehouden. Ook in zoverre was verzoekster
ten onrechte van haar vrijheid beroofd. Hierbij overwoog de Nationale ombudsman
dat na constatering van een strafbaar feit uit een oogpunt van rechtszekerheid,
zodra dit mogelijk is, aan de verdachte dient te worden meegedeeld dat tot
aanhouding wordt overgegaan, en niet pas na twintig minuten en nadat een woordenwisseling
heeft plaatsgevonden.De onderzochte gedraging was «niet behoorlijk».De Algemene wet op het binnentreden was aan de orde in rapport 2002/181
(binnentreden kamer; zie § 10B.2) Het
rapport betrof de vraag of een medewerker van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers
(verder COA) zonder toestemming en tegen de wil van de betrokken asielzoeker
diens kamer in het asielzoekerscentrum (verder AZC) kon betreden teneinde
deze te ontruimen. De Nationale ombudsman overwoog in het rapport dat een
kamer in een asielzoekerscentrum is te beschouwen als een woning in de zin
van de Algemene Wet op het binnentreden (verder Awbi). Ingevolge de Awbi dient
een ambtenaar die een woning met toestemming van de bewoner wil betreden,
vooraf toestemming te vragen aan de bewoner, waarna van diens toestemming
moet blijken. In dit geval was de betrokken asielzoeker voor
de keuze gesteld om – in verband met een hem opgelegde disciplinaire
maatregel – ofwel zelf zijn bezittingen uit zijn kamer te halen, ofwel
dit over te laten aan medewerkers van het COA. De betrokken asielzoeker had
hierop, ook na herhaald vragen, niet gereageerd. Uit deze gang van zaken kon
niet worden afgeleid dat de betrokken asielzoeker de medewerker van het COA
toestemming had gegeven zijn kamer te betreden. Ingevolge de Awbi is voor
het binnentreden van een woning zonder toestemming van de bewoner een schriftelijke
machtiging vereist. De betrokken COA-medewerker beschikte echter niet over
een dergelijke machtiging. Hem had ook geen machtiging kunnen worden verstrekt.
Een machtiging kan uitsluitend worden verstrekt aan hen die bij of krachtens
de wet bevoegd zijn zonder toestemming van de bewoner een woning binnen te
treden. Medewerkers van het COA zijn daartoe niet bevoegd nu in de Wet COA
geen bevoegdheid tot binnentreden wordt verleend, noch de bevoegdheid tot
het stellen van uitvoeringsregels met betrekking tot een dergelijke bevoegdheid.
In de Awbi is daarnaast bepaald dat binnentreden zonder toestemming van de
bewoner en zonder machtiging wel is toegestaan indien dat noodzakelijk is
ter voorkoming of bestrijding van ernstig en onmiddellijk gevaar voor de veiligheid
van personen of goederen. De onderzochte gedraging was «niet behoorlijk».In rapport 2002/369 (verstrekking vertrouwelijke informatie; verder § 7A.9.3 en 7A.22) beoordeelde de Nationale ombudsman
de klacht dat de politie vertrouwelijke informatie over verzoeker had verstrekt
aan derden. De politie zou aan buurtgenoten hebben verteld dat hij pedofiel
zou zijn.In het onderzoek van de Nationale ombudsman is komen vast te staan dat
een politieambtenaar zelfstandig de directeur van de school waar verzoeker
in de ouderraad zat in vertrouwen heeft meegedeeld dat een collega aan politiegegevens
had ontleend dat verzoeker iets te maken had met pedofilie en dat zijn integriteit
ten aanzien van kinderen in twijfel getrokken kon worden. Toetsend aan de
Wet Politieregisters kwam de Nationale ombudsman tot de conclusie dat deze
informatie niet aan het schoolhoofd had mogen worden verstrekt, omdat dit
niet noodzakelijk was ter uitvoering van de politietaak. Preventieve maatregelen,
zo al nodig, hadden namelijk ook op een andere manier getroffen kunnen worden.
Overigens heeft de Nationale ombudsman in het onderzoek niet vastgesteld dat
verzoeker voor zedendelicten in aanraking met de politie is geweest en evenmin
dat hij voor een zedendelict is veroordeeld.De vraag of sprake was van schending van het verbod van discriminatie
als neergelegd in de Grondwet en internationale verdragen was aan de orde
in de rapporten 2002/195 en 2002/198.De klacht die ten grondslag lag aan rapport 2002/195 (verder § 14.3.1.1)
hield onder meer in dat ambtenaren van de Koninklijke Marechaussee zich schuldig
hadden gemaakt aan discriminatie, omdat verzoeker toen hij op een Nederlands
station temidden van een groep personen uit een trein vanuit Duitsland stapte,
als enige van deze groep vanwege zijn donkere huidskleur was staande gehouden
met de vraag zijn paspoort te tonen.Op het station had een steekproefsgewijze controle plaatsgevonden in het
kader van mobiel vreemdelingentoezicht, ter bestrijding van illegale immigratie.
In de trein bevonden zich tussen de 40 en 80 personen. Van de personen die
uit de trein kwamen waren in totaal, inclusief verzoeker, acht personen gecontroleerd.
Volgens de betrokken ambtenaren van de Koninklijke Marechaussee had verzoeker
zich, anders dan hijzelf had gesteld, niet in een groep personen bevonden.
Hij had als eerste de trein verlaten. Hij was het stationsemplacement onmiddellijk
hard opgerend, waardoor hij de indruk had gegeven dat hij zich aan controle
wilde onttrekken. Op het moment dat verzoeker één van de ambtenaren
passeerde, had laatstgenoemde hem in de Nederlandse taal om een paspoort
gevraagd. Verzoeker had hierop niet gereageerd en was verder gerend. Daarop
was één van de betrokken ambtenaren hem achterna gerend en had
hij hem in de Engelse taal om een paspoort gevraagd.De Nationale ombudsman overwoog in zijn rapport dat alle personen, van
wie mag worden aangenomen dat zij grensgangers zijn, aan vreemdelingentoezicht
kunnen worden onderworpen. Op basis van dit vreemdelingentoezicht mocht verzoeker
als grensoverschrijdende persoon worden gecontroleerd, zonder dat hiervoor
een bijzondere reden nodig was. Bij tijdgebrek kan deze controle steekproefsgewijs
plaatsvinden. Een dergelijke controle veronderstelt een controle van een gedeelte
van de te controleren personen zonder aanzien des persoons, bijvoorbeeld op
basis van getalsmatige criteria. Daarnaast kan ook een selectie plaatsvinden
van de te controleren personen op basis van objectieve controleerbare criteria.
Daarbij kunnen eigen ervaringsgegevens van de Koninklijke Marechaussee, en
opvallend (bijvoorbeeld ontwijkend) gedrag wel een rol spelen, maar mogen,
anders dan de Minister van Defensie had gesteld, persoonlijke intuïtie
van een controlerend ambtenaar, of onveranderlijke persoonskenmerken van de
te controleren personen (zoals huidskleur en gezichtsbouw) niet het enige
criterium vormen voor controle. Ook in dit geval was vanwege tijdgebrek sprake
geweest van een selectie van de te controleren personen. Het was begrijpelijk
dat verzoeker de controle als onprettig heeft ervaren, omdat hij meende dat
hij vanwege zijn donkere huidskleur werd gecontroleerd. Er bestond echter
geen reden om te twijfelen aan de lezing van de Koninklijke Marechaussee dat
er geen bijzondere reden was geweest om verzoeker te controleren, buiten zijn
gedrag, dat de betrokken ambtenaren als ontwijkend gedrag hadden geïnterpreteerd.
Hoewel de Koninklijke Marechaussee op grond van de Vreemdelingencirculaire
wel had moeten aangeven dat sprake was van tijdgebrek op grond waarvan was
overgegaan tot steekproefsgewijze controle, bleek uit het onderzoek niet van
een grond voor het verwijt dat de Koninklijke Marechaussee zich ter zake van
de keuze om verzoeker aan een controle te onderwerpen had laten leiden door
verzoekers huidskleur, of zich anderszins schuldig had gemaakt aan enige vorm
van discriminatie.De onderzochte gedraging was dientengevolge «behoorlijk».Ook rapport 2002/198 (verder § 14.3.1.1) betreft een klacht
over discriminerend gedrag van een ambtenaar van de Koninklijke Marechaussee,
in dit geval bestaande uit het uitgebreid controleren van verzoekers paspoort
bij de paspoortcontrole te Schiphol, terwijl de paspoorten van de andere reizigers
niet werden gecontroleerd. Verzoeker, die met het vliegtuig van Schiphol naar
Londen wilde reizen, stelde dat zijn paspoort op die manier werd gecontroleerd,
omdat hij een Marokkaans uiterlijk had.De Nationale ombudsman overwoog onder meer dat de omstandigheid dat paspoortcontrole
meestal slechts kort duurt, maar dat verzoekers paspoort tweemaal was doorgebladerd,
niet betekent dat in verzoekers geval sprake was van discriminatie. Dat geldt
ook voor zover verzoekers paspoort wel door de machinereader is gehaald, maar
dat van andere reizigers niet. Ambtenaren van de Koninklijke Marechaussee
zijn in beginsel vrij om bij een groot reizigersaanbod selectief te werk te
gaan. Daarbij zou sprake kunnen zijn van discriminatie wanneer uitsluitend
werd geselecteerd aan de hand van onveranderbare uiterlijke kenmerken. Uit
het onderzoek bleek echter niet van een grond voor het verwijt dat de Koninklijke
Marechaussee zich ter zake van de keuze om verzoeker te onderwerpen aan een
controle heeft laten leiden door verzoekers huidskleur of zich anderszins
heeft schuldig gemaakt aan enige vorm van discriminatie.De onderzochte gedraging was «behoorlijk».1.3.2.2 Belangenafweging/redelijkheidWanneer de Nationale ombudsman een klacht over een gedraging krijgt voorgelegd,
dient – waar nodig – te worden nagegaan of de gedraging stoelt
op een evenredige belangenafweging, en of de gedraging behoorlijk is uit een
oogpunt van redelijkheid en billijkheid.Belangenafweging was aan de orde in rapport 2002/398 (betalingscapaciteit; verder § 13A.2.6.1). De Nationale
ombudsman overwoog dat het door de Belastingdienst gedurende enige tijd opeisen
van de gehele betalingscapaciteit of een belangrijk deel daarvan voor de betrokken
belastingschuldige zeer ingrijpend is. Zijn of haar financiële huishouding
moet gedurende die periode geheel daaraan worden aangepast, met alle gevolgen
die dat kan hebben voor de nakoming van andere, dringende financiële
verplichtingen. De afweging zoals bedoeld in de Leidraad Invordering 1990
tussen enerzijds de belangen van de Staat en anderzijds die van de belastingschuldige
dient door de ontvanger dan ook uiterst zorgvuldig te worden gemaakt.In aanmerking genomen hetgeen verzoekster als bijzondere omstandigheden
had aangevoerd, kon in dit geval volgens de Nationale ombudsman evenwel niet
worden gezegd dat de Belastingdienst daaraan onvoldoende was tegemoetgekomen
door een relatief groot deel van haar betalingscapaciteit niet maandelijks
op te eisen.De redelijkheid was aan de orde in rapport 2002/263 (kosten voorprocedure; verder § 13A.2.2 en V-N 2002/47.25).
In dit rapport oordeelde de Nationale ombudsman dat niet kon worden gezegd
dat in de aanslagregelende fase sprake is geweest van zodanige tekortkomingen
aan de zijde van de Belastingdienst dat deze er toe nopen dat, in afwijking
van hetgeen in het maatschappelijk verkeer gebruikelijk is, toch een vergoeding
van de gemaakte adviseurskosten zou moeten worden toegekend. Het was voorts
niet aannemelijk dat in de bezwaarfase ten aanzien van de inhoudelijke aspecten
nog substantiële additionele kosten ten opzichte van de aanslagregelende
fase waren gemaakt. De Belastingdienst had dan ook in redelijkheid kunnen
komen tot afwijzing van het verzoek.Ook in de zaak die werd afgesloten met rapport 2002/045 (storting op verkeerde rekening; verder § 13A.2.5.5) werd
getoetst aan de redelijkheid. De Nationale ombudsman oordeelde dat de Belastingdienst
een teruggaaf, die voortvloeide uit de vernietiging van een ten onrechte aan
verzoekster opgelegde naheffingsaanslag omzetbelasting, niet zonder meer had
mogen storten op de rekening van de vennootschap onder firma waarvan verzoekster
vennote was.Tijdens het onderzoek bood de Belastingdienst aan 50% van het bedrag van
de teruggaaf alsnog aan verzoekster uit te betalen. De Belastingdienst stelde
zich daarbij op het standpunt dat hij alleen nog het deel diende te betalen
waarop de medefirmante ingevolge de firmaverhoudingen rechten kon doen gelden.
Volgens de Nationale ombudsman was de ontstane situatie het gevolg van een
fout van de Belastingdienst en bracht de redelijkheid met zich de nadelige
gevolgen daarvan te brengen voor rekening van de Belastingdienst. De aanbeveling
om in overleg met verzoekster maatregelen te nemen die ertoe zouden leiden
dat zij van de fouten van de Belastingdienst geen nadelige gevolgen ondervond,
werd opgevolgd.Eveneens in de zaak die leidde tot rapport 2002/349 (vestigingsplaats CWI; verder § 19B.2.2.3) speelde de redelijkheid
een rol. Verzoekster klaagde erover dat zij voor haar contacten met de Centrale
organisatie werk en inkomen (verder CWI) naar de vestiging in Almere moest,
terwijl de vestiging te Harderwijk veel dichterbij was en ook dat zij de (reis)kosten
voor die bezoekjes niet vergoed kreeg. De Nationale ombudsman overwoog
dat bij de keuze van de vestigingsplaatsen en de bijbehorende verzorgingsgebieden
de reistijd (per openbaar vervoer) maatgevend was geweest. Verzoekster kon
in ongeveer één uur het CWI te Almere bereiken. Dit was gelet
op het aantal verplichte bezoeken niet onredelijk. Dat dan ook de reiskosten
niet werden vergoed was evenmin onredelijk.Toetsing aan de redelijkheid vond ook plaats in de volgende rapporten
over de Dienst Domeinen. In de zaak die uitmondde in rapport 2002/081 (opstal, verkoop grond; verder § 13A.3.1 en JB
2002/157) had verzoeksters moeder de Regionale Directie Domeinen Zuid (verder
Domeinen), laten weten gebruik te willen maken van de haar door Domeinen geboden
mogelijkheid om de grond te kopen (waarvan het recht van opstal op 31 december
2000 verliep), maar het niet eens te zijn met de vastgestelde prijs en met
de grondslag waarop deze was vastgesteld. In reactie daarop gaf Domeinen aan
het aanbod onverkort te handhaven. Voor de beoordeling van de klacht was in
de eerste plaats het volgende van belang. Uit het Handboek Administratieve
Organisatie, zoals Domeinen dat hanteert, blijkt dat de Staat, en daarmee
Domeinen als vertegenwoordiger van de Staat, in aangelegenheden inzake onroerende
zaken waarvan de Staat de eigendom heeft, als rechtssubject optreedt met dezelfde
rechten en verplichtingen als ieder ander rechtssubject. Gelet op zijn hoedanigheid
van bestuursorgaan was (de vertegenwoordiger van) de Staat weliswaar zoals
in al zijn handelen gebonden aan regels van behoorlijk bestuur, maar onderscheidt
hij zich overigens niet van iedere andere op de markt opererende partij. Voor
de door verzoekster aan de orde gestelde situatie betekende dit onder meer
dat het Domeinen vrijstond binnen de grenzen van de regels van behoorlijk
bestuur bij de verkoop aan haar moeder te streven naar de hoogst mogelijke
prijs.Domeinen kon worden gevolgd in zijn standpunt dat de waarde van de grond
ten behoeve van de verkoop aan verzoeksters moeder moest worden vastgesteld
op de waarde in vrij opleverbare staat. Domeinen stelde terecht dat het recht
van opstal in beginsel was beëindigd. Dit betekende dat bij verkoop de
volledige en onbezwaarde eigendom kon worden geleverd. Het kon dan ook niet
worden gezegd dat Domeinen onjuist of onredelijk had gehandeld door de verkoopprijs
jegens verzoeksters moeder vast te stellen op de waarde in vrij opleverbare
staat. Ook kon Domeinen zich in redelijkheid op het standpunt stellen dat
er geen aanleiding was voor het verlenen van een korting op de vastgestelde
waarde aan verzoeksters moeder. De Nationale ombudsman achtte verzoeksters
klacht in zoverre niet gegrond.Ten aanzien van verzoeksters klacht dat de vraagprijs te hoog was vastgesteld,
was echter het volgende van belang. Als normale marktpartij kon Domeinen in
deze niet het recht worden ontzegd te streven naar de hoogst mogelijke opbrengst
bij verkoop van de grond. Bij het optreden als normale marktpartij hoort echter
dat Domeinen zich openstelt voor onderhandelingen met de wederpartij over
de prijs. Het Handboek Administratieve Organisatie stelt in dit verband dat
het niet gaat om een tegenprestatie «die de overheid (...) vaststelt»,
maar om «een commerciële prijs die op de vrije markt tot stand
komt via onderhandelingen tussen partijen».Bovendien diende Domeinen, in zijn hoedanigheid van bestuursorgaan, vanuit
een oogpunt van behoorlijk bestuur bij zijn optreden jegens verzoeksters moeder
rekening te houden met haar belangen. Onder deze omstandigheden was het niet
juist dat Domeinen de prijs waarvoor de grond aan verzoekster te koop wordt
aangeboden, geheel eenzijdig en zonder verzoeksters moeder daarbij op enigerlei
wijze te betrekken, op een vast bedrag had vastgesteld. Domeinen had verzoekster
in ieder geval, anders dan nu was gebeurd, duidelijk moeten maken dat de door
Domeinen genoemde prijs een vraagprijs betrof en haar moeten wijzen op de
mogelijkheid van een tegenbod of een tegentaxatie. Dit klemde te meer nu de door de taxateur geschatte waarde de waarde waar Domeinen voorafgaand
aan de taxatie zelf van uitging aanmerkelijk overtrof. Bovendien was van belang
dat de voor de taxatie gehanteerde prijs van ruim ƒ 349 (€ 158,37)
per vierkante meter de in het taxatierapport genoemde marktreferentie van ƒ 196
(€ 88,94) in de gemeente waarin de grond is gelegen aanmerkelijk
overtrof, zonder dat in het taxatierapport werd aangeven hoe de grootte van
deze afwijking tot stand was gekomen. De aanbeveling aan de Minister van Financiën
om te bevorderen dat Domeinen meewerkt aan een wijze van vaststellen van de
verkoopprijs zoals in het rapport werd overwogen, werd opgevolgd.In rapport 2002/043 (verkoopwaarde auto; zie
§ 13A.3.1) dat tevens een gedraging van het arrondissementsparket
te Maastricht betrof, ging het om de verkoop van een auto door de Dienst Domeinen.
Aan het rapport verbond de Nationale ombudsman de aanbeveling om met inachtneming
van de taxatie van verzoekers auto ten tijde van de deponering bij de Domeinen,
de beslissing dat de verkoopprijs van ƒ 7500 (€ 3403,35)
een redelijke was, te heroverwegen. Dit leidde tot een hertaxatie door een
externe deskundige, die de verkoopwaarde van de auto stelde op € 5500
tot € 6000. De Staatssecretaris bood verzoeker vervolgens tegen
finale kwijting € 6000 aan. De Nationale ombudsman nam hier met
instemming kennis van, waarbij nog werd opgemerkt dat het opmerkelijk was
dat de hertaxatie had geleid tot een bedrag dat zoveel hoger was dan de ƒ 7500
(€ 3403,35) die verzoeker oorspronkelijk was geboden.1.3.2.3 MotiveringHet motiveringsbeginsel betreft de juistheid, de toereikendheid en de
kenbaarheid van de motivering. Voor zover een bestuursorgaan meent dat van
een gevraagd deskundigenadvies moet worden afgeweken, dan zal daarvoor een
toereikende motivering zijn vereist, bij voorkeur gebaseerd op een andersluidend
deskundigenadvies.Een motiveringsgebrek in deze laatste betekenis was aan de orde in rapport
2002/386 (leeftijdonderzoek; zie § 10A.2.3.3
en JV 2003, 63). Het betreft een onderzoek naar een klacht over het verrichten
van leeftijdsonderzoek ter vaststelling van de minder- of meerderjarigheid
bij alleenstaande minderjarige asielzoekers door middel van röntgenfoto's
van het sleutelbeen door de Minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie.
Dit ondanks de negatieve adviezen hierover van de Inspectie voor de Gezondheidszorg
(verder IGZ) en een uitspraak van de rechtbank van 10 oktober 2000. Daarnaast
werd erover geklaagd dat de IGZ geen actie had ondernomen om het leeftijdsonderzoek
stop te zetten na bovengenoemde rechterlijke uitspraak.Voorafgaande aan de start van het leeftijdsonderzoek door middel van röntgenfoto's
van het sleutelbeen verzocht de Staatssecretaris van Justitie de IGZ om advies
over deze methode. De IGZ liet de Staatssecretaris van Justitie weten dat
er twijfels bestonden over de betrouwbaarheid van de leeftijdsbepaling door
botmeting. Volgens de IGZ kon het vaststellen van de kalenderleeftijd met
behulp van botmeting alleen betrouwbaar worden gedaan voor kinderen van zestien
jaar en jonger door middel van het maken van een foto van het hand/polsgewricht.
Ook uitte de IGZ haar twijfel over de proportionaliteit van het middel nu
waarschijnlijk in een groot aantal gevallen niet duidelijk was of het middel
het gestelde doel, vaststellen van de kalenderleeftijd, diende. Vervolgens
liet de IGZ de Immigratie- en Naturalisatiedienst (verder IND) weten dat een
deskundigenoverleg had plaatsgevonden met betrekking tot het botonderzoek
ter vaststelling van de minder- of meerderjarigheid. Hoewel er bij de aanwezige
deskundigen geen twijfel meer bestond over de claviculamethode als methode
op zichzelf, werd daarbij aangegeven dat het de voorkeur zou verdienen slechts
de biologische rijpheid en niet de kalenderleeftijd vast te stellen. In reactie
op het advies van de IGZ liet de Staatssecretaris van Justitie
weten dat op korte termijn zou worden gestart met het sleutelbeenonderzoek.
De Staatssecretaris van Justitie ging echter niet in op de bezwaren van de
IGZ. De Nationale ombudsman oordeelde dat de Staatssecretaris van Justitie
niet zonder nadere motivering de ernstige bezwaren van de IGZ, de bij uitstek
deskundige inspectie, bij dit leeftijdsonderzoek naast zich neer kon leggen,
en achtte de klacht op dit onderdeel gegrond.In het advies liet de IGZ weten dat het noodzakelijk was een medisch-ethische
commissie in te stellen onder meer gelet op de twijfels over de effectiviteit
en proportionaliteit van het voorgestelde leeftijdsonderzoek en gezien het
feit dat de door de Staatssecretaris van Justitie ingeschakelde onderzoeker
zelf de protocollen opstelde waarin de werkwijze rond het onderzoek was vastgelegd
en waarin was opgenomen dat de onderzoeker het protocol in overeenstemming
achtte met de ethische en wetenschappelijke normen van redelijkheid en zorgvuldigheid
zoals hij die kende. Uit het onderzoek bleek dat, hoewel de Staatssecretaris
van Justitie aanvankelijk positief reageerde op dit advies, er geen medisch-ethisch
commissie is ingesteld. Duidelijk was dat de IGZ groot belang hechtte aan
de instelling van een externe commissie. De Nationale ombudsman was daarom
van oordeel dat de Staatssecretaris van Justitie niet in redelijkheid, en
zonder de IGZ daarvan op de hoogte te stellen, kon afzien van het instellen
van een medisch-ethische commissie. De Nationale ombudsman deed hierbij de
aanbeveling om een medisch-ethische commissie in te stellen die erop toeziet
dat de ethische en wetenschappelijke normen van het leeftijdsonderzoek zo
goed mogelijk worden gewaarborgd.In een uitspraak van 10 oktober 2000 van de rechtbank te Den Haag werd
de conclusie van de Staatssecretaris van Justitie, dat bij een volledig gesloten
sleutelbeen kon worden geconcludeerd dat de vreemdeling 21 jaar is, onvoldoende
onderbouwd geacht. De rechtbank gaf de Staatssecretaris van Justitie in overweging
advies in te winnen bij de IGZ ten aanzien van de conclusies die op grond
van het sleutelbeenonderzoek getrokken kunnen worden. De IGZ liet de Staatssecretaris
van Justitie bij brief van 13 november 2000 vervolgens weten dat op grond
van het sleutelbeenonderzoek geen betrouwbare uitspraak kan worden gedaan
over de kalenderleeftijd van achttien jaar. Op grond van het sleutelbeenonderzoek
kan alleen worden vastgesteld dat bij een volledig gesloten sleutelbeen de
vreemdeling minimaal twintig jaar oud is. Er kunnen geen uitspraken gedaan
worden over de exacte leeftijd in geval van niet geheel gesloten sleutelbeenderen.
De Nationale ombudsman oordeelde dat het voortzetten van het sleutelbeenonderzoek
niet te rechtvaardigen was voorzover daaraan conclusies werden verbonden die
verder reiken dan het vaststellen van een leeftijd van jonger of ouder dan
twintig jaar. De Nationale ombudsman deed de aanbeveling om het sleutelbeenonderzoek
alleen te gebruiken om vast te stellen dat een vreemdeling bij een gesloten
sleutelbeen minimaal twintig jaar oud is. Bij een niet/onvolledig gesloten
sleutelbeen kunnen geen zekere uitspraken gedaan worden over de leeftijd van
betrokkene.De klacht over het niet-stopzetten door de IGZ van het leeftijdsonderzoek
achtte de Nationale ombudsman ongegrond. De taak van de IGZ is blijkens de
Gezondheidswet gelegen in de handhaving van de wettelijke voorschriften op
het gebied van de volksgezondheid en in het uitbrengen van adviezen en het
verstrekken van inlichtingen aan de Minister van de Volksgezondheid, Welzijn
en Sport (verder VWS) met betrekking tot vraagstukken op het gebied van de
volksgezondheid. In algemene zin kan worden gesteld dat de Inspectie is belast
met het bewaken van de kwaliteit van de gezondheidszorg. Een Inspecteur voor
de Gezondheidszorg kan, indien het nemen van maatregelen in verband met gevaar
voor de veiligheid of de gezondheid redelijkerwijs geen uitstel kan lijden,
een schriftelijk bevel geven aan de zorgaanbieder. Het leeftijdsonderzoek
door middel van de claviculamethode betrof echter niet het verlenen
van medische zorg. Er kon voorts niet worden gesproken van een acuut gevaar
voor de veiligheid of gezondheid. Ook de kwaliteit van de geboden zorg was
hier niet zonder meer in het geding. Het leeftijdsonderzoek is een medisch
onderzoek waarvan de uitslag mede bepalend is voor de beoordeling door de
IND van de vraag of betrokkene in aanmerking komt voor een verblijfsvergunning.
Dit betekent dat de IGZ in redelijkheid heeft kunnen besluiten geen gevolg
te geven aan het verzoek om het leeftijdsonderzoek stop te zetten. De Nationale
ombudsman overwoog hierbij wel dat de IGZ gelet op de voorgeschiedenis en
de betrokkenheid van de IGZ bij het leeftijdsonderzoek, er ook voor had kunnen
kiezen wel een nader onderzoek te verrichten. Op 15 oktober 2002 voerde de
IGZ alsnog een gesprek met de betrokken radiologen over de door hen gevolgde
werkwijze bij het leeftijdsonderzoek.1.3.2.4 ZorgvuldigheidMet name in de praktijk van werken van de Nationale ombudsman is het vereiste
van zorgvuldigheid gedifferentieerd tot een groot aantal subcriteria. Deze
zijn te groeperen in drie clusters: vereisten ten aanzien van de procesgang,
vereisten ten aanzien van voorzieningen die op het niveau van de organisatie
aanwezig moeten zijn en vereisten ten aanzien van de houding en het gedrag
van de actor(es).Vereisten ten aanzien van de procesgang betreffen de voortvarendheid,
de administratieve nauwkeurigheid, de actieve en adequate informatieverstrekking
en de actieve opstelling.Vereisten ten aanzien van de aanwezige voorzieningen betreffen voorzieningen
ten behoeve van registratie en coördinatie/afstemming, voorzieningen
ter bescherming van de privacy en ter bevordering van de onpartijdigheid en
de hulpvaardigheid, en voorzieningen met betrekking tot de toegankelijkheid
en adequate verblijfs- en bewaaromstandigheden.Vereisten ten aanzien van de houding en het gedrag van de actor(es) betreffende
de correcte bejegening, het respecteren van de privacy, de onbevooroordeeldheid,
een open oog voor de belangen van burgers en een actieve en hulpvaardige opstelling
en het goed vervullen van de zorgplicht ten aanzien van aan het bestuursorgaan
toevertrouwde belangen.VoortvarendheidHet vereiste van voortvarendheid betreft het naleven van de wettelijke
of interne termijnvoorschriften. In het verslagjaar vallen wat betreft het
vereiste van voortvarendheid de volgende rapporten op.In rapport 2002/403 (beslistermijn ambtshalve advies
mvv; verder § 7A.15.3) kwam de behandelingsduur van een
verzoek om ambtshalve advies over een in te dienen aanvraag om een machtiging
tot voorlopig verblijf (verder mvv-aanvraag) aan de orde. De vreemdelingendienst
van het regionale politiekorps Haaglanden had drie maanden na indiening van
het verzoek nog geen advies uitgebracht. Verzoekster diende daarover een klacht
in bij de vreemdelingendienst, wegens het overschrijden van de wettelijke
termijn, genoemd in de artikelen 4:13 en 4:14 van de Algemene wet bestuursrecht
(verder Awb), dan wel wegens overschrijding van de in de Vreemdelingencirculaire
2000 als redelijk genoemde termijn van drie maanden.De vreemdelingendienst achtte de klacht niet gegrond omdat het niet om
een mvv-aanvraag ging maar om een verzoek om een ambtshalve advies. Daarnaast
bood artikel 4:14 Awb, naar de mening van de vreemdelingendienst, de mogelijkheid
verzoekster mee te delen binnen welke redelijke termijn zij wel een advies
kon verwachten, hetgeen in dit geval zes maanden was.De Nationale ombudsman overwoog dat in de Vreemdelingencirculaire 2000
werd vermeld dat een referent in Nederland de mvv-procedure in gang kon zetten
door bij de vreemdelingendienst ten behoeve van de vreemdeling een verzoek
in de dienen om ambtshalve advies. Daaruit volgt dat de datum waarop het verzoek
om ambtshalve advies wordt ingediend, moet worden aangemerkt als de datum
waarop de mvv-procedure is opgestart. Deze procedure behoort in beginsel binnen
drie maanden te zijn afgerond. Dit betekent dat de vreemdelingendienst een
advies in een mvv-procedure, ongeacht of dat naar aanleiding van een mvv-aanvraag
of naar aanleiding van een verzoek om ambtshalve advies is opgemaakt, op een
zodanig tijdstip aan de Visadienst dient toe te zenden dat deze ook binnen
de termijn van drie maanden kan beslissen.Ten overvloede merkte de Nationale ombudsman nog op dat met de herinrichting
van de mvv-procedure per 1 juli 2002 de termijn waarbinnen op een aanvraag
moet worden beslist niet is gewijzigd, ongeacht of de procedure een aanvang
neemt met een aanvraag of met een verzoek om ambtshalve advies.In het onderzoek dat leidde tot rapport 2002/309 (buitenbehandelingstelling en beslistermijn; verder § 10A.2.1.4)
gaf de Staatssecretaris van Justitie als haar mening te kennen dat na het
opheffen van de buiten behandeling stelling van een aanvraag om een verblijfsvergunning
een nieuwe beslistermijn van zes maanden dient te worden gehanteerd, lopende
vanaf het moment van opheffen. In het onderhavige geval was de aanvraag buiten
behandeling gesteld wegens het ontbreken van een machtiging tot voorlopig
verblijf (verder mvv). De Nationale ombudsman overwoog in het rapport echter
dat de beslistermijn door het buiten behandeling
stellen van de aanvraag slechts was gestuit. Nadat het bezwaarschrift gericht
tegen de buiten behandelingstelling gegrond was verklaard, diende de aanvankelijke
termijn van zes maanden weer verder te lopen en kon derhalve niet worden gesteld
dat de termijn op dat moment opnieuw zes maanden bedroeg.Rapport 2002/078 (lange duur aanvraag mvv;
verder § 10A.2.2.4) betrof een klacht over de lange duur van behandeling
van een referentaanvraag voor een mvv. De Nationale ombudsman overwoog dat
de aanvraag niet binnen de voorgeschreven termijn van drie maanden was behandeld.
Daargelaten de verantwoordelijkheid van de korpschef van het betrokken politiekorps
om zodanig tijdig te adviseren dat de Visadienst nog in redelijkheid de verklaring
van de Minister van geen bezwaar binnen drie maanden kon toezenden aan de
Nederlandse diplomatieke vertegenwoordiging, was de Visadienst verantwoordelijk
voor de tijdige toezending als zodanig. De gedraging van de Visadienst was
in zoverre «niet behoorlijk».De afgifte van de mvv door de Nederlandse vertegenwoordiging te Rabat
was vervolgens vertraagd omdat de vertegenwoordiging had opgemerkt dat betrokkene
in het opsporingsregister stond geregistreerd. Om die reden had de post de
vreemdelingendienst de vraag voorgelegd of deze signalering aan afgifte van
een mvv in de weg stond. Achteraf bleek dat de vreemdelingendienst abusievelijk
had nagelaten te controleren of betrokkene criminele antecedenten had. Op
dit punt was de gedraging «niet behoorlijk».Pas drie maanden later berichtte de Visadienst de vertegenwoordiging dat
de signalering niet aan afgifte van een mvv in de weg stond. De Nationale
ombudsman achtte het niet onjuist dat de vertegenwoordiging controleert of
de betrokkene criminele antecedenten heeft voordat tot afgifte van een mvv
wordt overgegaan. De onderzochte gedraging was op dit punt «behoorlijk».
De Visadienst had zich echter ervan moeten vergewissen dat het door de vreemdelingendienst
opgemaakte advies omtrent de in te dienen mvv-aanvraag was gebaseerd op zorgvuldig
onderzoek voordat hij het advies overnam en de vertegenwoordiging
machtigde tot afgifte. De onderzochte gedraging was op dit punt «niet
behoorlijk».Dit was aanleiding om aan de Minister van Buitenlandse Zaken en de Staatssecretaris
van Justitie in overweging te geven erop toe te zien dat de korpschefs in
hun adviezen aan de Visadienst melden of en zo ja op welke wijze zij de betrokken
vreemdeling hebben gecontroleerd op criminele antecedenten. Deze aanbeveling
werd overgenomen.Rapport 2002/276 (lange duur naturalisatie Nederlandse
Antillen; verder § 10A.2.4) betreft een klacht over de
lange duur van de behandeling van 48 aanvragen tot naturalisatie die waren
ingediend in de Nederlandse Antillen. Deze aanvragen worden na indiening door
de Antilliaanse autoriteiten doorgezonden naar de Immigratie- en Naturalisatiedienst
(verder IND). De termijn om te beslissen op verzoeken om naturalisatie is
één jaar; de beslissing kan tweemaal voor zes maanden worden
aangehouden.Van de lijst van 48 naturalisatieaanvragen die verzoeker had overgelegd,
was er slechts in één geval tijdig beslist. De Nationale ombudsman
is alleen bevoegd om het Nederlandse aandeel in de procedure te beoordelen.
Hij overwoog onder meer dat de IND na ontvangst van de aanvragen tien zaken
binnen een half jaar tot een jaar had afgehandeld. In 24 zaken bedroeg deze
termijn één tot twee jaar, onder meer omdat de noodzakelijke
informatie om op de aanvraag te kunnen beslissen ontbrak. Dit laatste vormt
echter geen rechtvaardiging voor de lange duur van de behandeling. Zodra de
IND de aanvraag ontving, was het namelijk aan de IND om de voortgang te bewaken.
De IND bood de behandelende instanties in de Nederlandse Antillen een termijn
van in totaal één jaar om een verzuim te herstellen. Deze termijn
is gelijk aan de wettelijke beslistermijn en om die reden te lang. In zoverre
was de onderzochte gedraging «niet behoorlijk».Inmiddels had de IND in overleg met de autoriteiten in de Nederlandse
Antillen enkele wijzigingen doorgevoerd die een gunstig effect hadden op de
behandeltijd. Zo werden de aanvragen rechtstreeks aan de IND gestuurd, en
niet meer via de gevolmachtigd Minister; waren de termijnen om een verzuim
te herstellen verkort (er werd minder vaak gerappelleerd), kreeg ook de aanvrager
informatie over ontbrekende gegevens, zodat deze zelf actie kon ondernemen
om die alsnog te verstrekken.De Nationale ombudsman deed daarnaast de aanbeveling aan de Minister voor
Vreemdelingenzaken en Integratie om in samenwerking en overleg met de autoriteiten
van de Nederlandse Antillen het daarheen te leiden dat naturalisatieaanvragen
alleen kunnen worden ingediend als deze volledig zijn en voorzien van alle
benodigde documenten, en dat aanvragers van naturalisatie door voorlichtingsmateriaal
vooraf worden geïnformeerd over het verloop van de procedure, de daaraan
verbonden kosten en de voorwaarden die worden gesteld aan het in behandeling
nemen van een aanvraag. Op 8 november 2002 liet de Minister weten dat de aanbeveling
werd opgevolgd door deze te verwerken in de nieuwe beleidsregels die ter zake
van de invoering van de nieuwe Rijkswet op het Nederlanderschap voor de Nederlandse
Antillen zullen gaan gelden.Rapport 2002/300 (beslistermijn aanvraag;
verder § 13A.2.3 en V-N 2002/54.33) gaat over de behandelingsduur
van een op 31 januari 2001 bij de Belastingdienst/Ondernemingen Goes (verder
Belastingdienst Goes) ingediend verzoek om per 1 januari 2001 in aanmerking
te komen voor een zogenoemde geruisloze terugkeer uit een besloten vennootschap.De behandeling van aanvragen om beschikkingen dient plaats te vinden binnen
de daarvoor gestelde termijnen. Ingevolge het bepaalde in artikel 5.4.2. Voorschrift
Awb 1997 is de hoofdregel dat de Belastingdienst binnen acht weken na ontvangst
van de aanvraag een beschikking afgeeft. In het Voorschrift Awb 1997 is echter
tevens bepaald dat onder meer wanneer er sprake is van gecompliceerde
zaken, de Belastingdienst op grond van het bepaalde in artikel 5a Algemene
wet inzake rijksbelastingen (verder Awr) binnen één jaar op
een aanvraag om een beschikking dient te beslissen. Indien het niet mogelijk
blijkt de beschikking op aanvraag binnen acht weken na ontvangst van de aanvraag
te geven, wordt op grond van artikel 5.4.3. Voorschrift Awb 1997 de aanvrager
daarvan zo spoedig mogelijk in kennis gesteld. Daarbij wordt aangegeven waarom
de beschikking nog niet kan worden gegeven en binnen welke termijn de beschikking
wel tegemoet kan worden gezien.De Nationale ombudsman oordeelde dat de Belastingdienst Goes door de gemachtigde
van verzoekers niet zo spoedig mogelijk, althans niet binnen de beslistermijn
van acht weken van het Voorschrift Awb 1997 te informeren omtrent de termijn
waarbinnen de beschikking op de aanvraag van 31 januari 2001 tegemoet kon
worden gezien, had gehandeld in strijd met artikel 5.4.3. Voorschrift Awb
1997.Voorts overwoog de Nationale ombudsman dat de Staatssecretaris van Financiën
in zijn standpunt kon worden gevolgd dat het hier gaat om een nieuwe en gecompliceerde
regeling waardoor het vaststellen van de (standaard)voorwaarden tijd kost.
Echter, deze termijn wordt begrensd door de wettelijke bepaling, die inhoudt
dat een beschikking dient te worden gegeven binnen de wettelijke termijn van
een jaar zoals bepaald in artikel 5a Awr. Met inachtneming van artikel 4:15
Awb betekent dit dat – nu met het verkrijgen van de bij de gemachtigde
van verzoekers opgevraagde gegevens slechts enkele dagen waren gemoeid –
begin februari 2002 een beslissing had moeten worden genomen op de aanvraag
van 31 januari 2001. Deze termijn was in dit geval ruim overschreden, nu eerst
op 1 juli 2002 een beslissing op de aanvraag aan de gemachtigde van verzoekers
was meegedeeld. De Nationale ombudsman achtte de klacht gegrond.In de zaak die leidde tot rapport 2002/328 (tijdig
beslissen in bezwaar; verder § 10A.2.1.4) had verzoekster
een aanvraag ingediend om een machtiging tot voorlopig verblijf (verder mvv).
Nadat drie maanden waren verstreken, had verzoeksters gemachtigde een bezwaarschrift
ingediend tegen het niet-tijdig beslissen op de aanvraag. Toen bij de ontvangstbevestiging
van dit bezwaarschrift werd meegedeeld dat de Visadienst op dat moment gemiddeld
vijf maanden nodig had om een bezwaarschrift te behandelen, diende hij daarover
een klacht in. Deze klacht werd ongegrond verklaard, omdat de wettelijke beslistermijn
van tien weken in de bezwaarprocedure op dat moment nog niet was verstreken.
De Nationale ombudsman was van oordeel dat, hoewel de behandeltermijn van
het bezwaarschrift nog niet was verstreken op het moment dat de klacht was
ingediend, de IND in de afdoening van de klacht was voorbijgegaan aan de bedoeling
van de wetgever, te weten dat door het indienen van een bezwaarschrift tegen
het niet-tijdig beslissen wordt bereikt dat de zaak voortvarend wordt behandeld.
In dit geval was met het indienen van het bezwaarschrift echter het tegenovergestelde
bereikt. De IND had de klacht dan ook gegrond moeten verklaren. De gedraging
was «niet behoorlijk».Rapport 2002/302 (behandelingsduur bezwaarschrift ozb; verder § 24.2.1). heeft betrekking op de lange behandelingsduur
van een bij de gemeente Enschede ingediend bezwaarschrift tegen een aanslag
onroerende zaakbelasting. De Nationale ombudsman overwoog dat de door de Belastingdienst
sinds 1 januari 1997 door middel van toepassing van artikel 7:10 Awb gehanteerde
termijn van zes weken (met de mogelijkheid van verlenging met ten hoogste
vier weken) in beginsel als richtsnoer dient te worden gehanteerd bij de afhandeling
van bezwaarschriften ter zake van heffingen die bij andere overheden (zoals
gemeenten) zijn ingediend.Toepassing van de in artikel 7:10 Awb genoemde termijn kan echter achterwege
blijven bij bijzondere ingewikkeldheid en indien er sprake is van andere feiten
en/of omstandigheden die een langere behandelingsduur noodzakelijk maken.
Dit doet zich voor bij bezwaarschriften tegen aanslagen onroerende zaakbelasting,
omdat er sprake is van piekbelasting. Van gemeenten kan niet worden gevraagd
dat zij bezwaarschriften tegen aanslagen onroerende zaakbelasting afhandelen
binnen de in artikel 7:10 van de Awb genoemde termijn van zes weken. De Nationale
ombudsman stelde zich op het standpunt dat afhandeling binnen de redelijk
te achten termijn van drie maanden echter wel haalbaar moet worden geacht.Het is ook een vereiste van voortvarendheid dat een gesignaleerde fout
tijdig wordt hersteld.In deze zin was het vereiste aan de orde in de zaak die leidde tot rapport
2002/128 (tenaamstelling kentekenbewijs; verder
§ 16B.2.2), waarin verzoekster klaagde over de wijze waarop de Dienst
Wegverkeer (verder RDW) had gereageerd op haar brief van 17 september 1999,
waarin zij meedeelde dat een derde een autokenteken op haar naam had laten
zetten met gebruikmaking van een vervalst document op haar naam, en waarin
zij verzocht om beëindiging van die tenaamstelling. Als gevolg van de
tenaamstelling was haar een groot aantal boetes opgelegd voor overtredingen
die een ander had begaan. Pas op 29 februari 2000 registreerde de RDW de tenaamstelling
als vervallen en legde dit neer in een beschikking van 1 maart 2000.Naar het oordeel van de Nationale ombudsman had de RDW moeten inzien dat
in verzoeksters situatie sprake was van een uitzonderingsgeval en had daarin
aanleiding moeten zien om de zaak niet standaardmatig, maar voortvarend af
te doen. Het viel in verzoeksters geval niet in te zien hoe zij een vrijwaringsbewijs
had kunnen verkrijgen, nu het niet in de lijn der verwachtingen lag dat degene
die met een vervalst document de desbetreffende auto op naam van verzoekster
had laten registreren, bereid zou zijn geweest om die auto op eigen naam te
laten registreren en verzoekster een vrijwaringsbewijs te doen toekomen. De
Nationale ombudsman overwoog hierbij dat het de RDW, gelet op de gegevens
die verzoekster met betrekking tot haar paspoort had overgelegd, duidelijk
had moeten zijn dat de tenaamstelling van de betreffende auto klaarblijkelijk
had plaatsgevonden met een vervalst document op naam van verzoekster. De Nationale
ombudsman achtte de onderzochte gedraging in zoverre «niet behoorlijk».Administratieve nauwkeurigheidTekortschietende administratieve nauwkeurigheid was aan de orde in rapport
2002/253 (slachtofferzorg; verder § 13A.2.9
en V-N 2002/45.25 en JB 2002/317) betreffende de Belastingdienst/Fiscale Inlichtingen
en Opsporingsdienst/Economische Controledienst (verder ECD). Verzoeker klaagde
erover dat de ECD bij de overdracht aan het Openbaar Ministerie (verder OM)
van de zaak waarin hij aangifte had gedaan, had nagelaten de maatregelen te
nemen die nodig waren om te bereiken dat hij als benadeelde partij zou worden
gevoegd in de strafrechtelijke procedure tegen de verdachte(n). De Nationale
ombudsman achtte de onderzochte gedraging van de ECD «niet behoorlijk».
Hij gaf aan de Minister van Financiën in overweging te bevorderen dat
de ECD met het OM afspraken maakt over de uitvoering van de bepalingen in
de Aanwijzing Slachtofferzorg van het OM teneinde benadeelde partijen in de
gelegenheid te stellen zich ter zake van hun vordering tot schadevergoeding
in het strafproces te voegen. Aan het einde van het verslagjaar was nog niet
op de aanbeveling gereageerd.Actieve en adequate informatieverstrekkingIn rapport 2002/332 (taxivervoer; verder § 16A.2)
behandelt de Nationale ombudsman een klacht van een boekhouder, die werkzaamheden
verrichtte voor een aantal kleine taxiondernemingen, over de informatieverstrekking
door het Ministerie van Verkeer en Waterstaat over de op 1 januari 2000 ingevoerde
ondernemersvergunning voor het verrichten van taxivervoer. In dit verband
klaagde verzoeker er onder meer over dat het Ministerie in de informatie over
de mogelijkheid van het verkrijgen van een verklaring van historische vakbekwaamheid,
onvoldoende duidelijk was geweest.In deze zaak speelde een wijziging van de Wet personenvervoer voor het
taxivervoer een rol waardoor de verantwoordelijkheid voor het taxibeleid verschoof
van de provincies of de gemeenten naar het Ministerie van Verkeer en Waterstaat.
In Amsterdam werden de vergunningen en de vergunningbewijzen tot 1 januari
2000 verleend door OLT AZAM (Openbaar Lichaam Taxizaken Amsterdam Zaanstad)
en was de coördinatie van het straattaxivervoer (grotendeels) in handen
van Taxi Centrale Amsterdam (TCA). De wijzigingen leidden met name in Amsterdam
tot de nodige perikelen. Tevens bracht de Commissie Koning een rapport uit
naar aanleiding van onderzoek verricht naar de taxibranche in de regio Amsterdam
van 1985 tot 2000.De Nationale ombudsman kwam tot de conclusie dat het Ministerie niet verantwoordelijk
kon worden gesteld voor het feit dat de Amsterdamse taxiondernemers onvoldoende
op de hoogte bleken van de invoering van de nieuwe regelgeving en de consequenties
die dit voor hen had. Toen het aan het Ministerie duidelijk werd dat de situatie
in Amsterdam een andere aanpak vereiste, was hiertoe overgegaan, onder meer
door het houden van voorlichtingsbijeenkomsten. Om die reden achtte de Nationale
ombudsman de onderzochte gedraging in dit opzicht «behoorlijk».Met betrekking tot verzoekers klacht dat het Ministerie in de informatie
over de mogelijkheid van het verkrijgen van een verklaring van historische
vakbekwaamheid onvoldoende duidelijk was geweest, oordeelde de Nationale ombudsman
dat een brief en de brochure «Ondernemersvergunning en Taxivervoer»
onvoldoende duidelijk waren geweest over de vereisten voor de verklaring.
In de brief werd verzoekster door het Ministerie op de hoogte gesteld van
de instemming door de Eerste Kamer met het wetsvoorstel deregulering taxivervoer.
De Minister kon niet worden gevolgd in zijn standpunt dat de vereisten voor
het verkrijgen van een verklaring van historische vakbekwaamheid algemeen
bekend mochten worden verondersteld, nu sprake was van een zodanig essentiële
wijziging dat de informatieverstrekking over de nieuwe regelgeving afdoende
moest zijn voor een volledig begrip daarvan, en daartoe meer specifieke informatie
had moeten bevatten. Om die reden achtte de Nationale ombudsman de onderzochte
gedraging ook op dit punt «niet behoorlijk».Actieve informatieverstrekking vergt ook dat een adequate rechtsmiddelenverwijzing
plaatsvindt. In dit verband valt te wijzen op rapport 2002/160 (rechtsmiddelenverwijzing; verder § 13A.2.4 en V-N 2002/32.33
en JB 2002/236) waarin de klacht luidt dat de Belastingdienst verzoekster
ter gelegenheid van de overbetekening van het beslag niet had gewezen op de
mogelijkheid om een verzetschrift in te dienen. De Nationale ombudsman stelde
vast dat de (over)betekening van het proces-verbaal van beslag geldt als een
bekendmaking aan belanghebbende (verzoekster) in de zin van artikel 3:41 Awb.
Dit heeft tot gevolg dat op grond van het bepaalde in artikel 3:45 Awb (de
rechtsmiddelverwijzing) ter gelegenheid van de overbetekening van het proces-verbaal
van beslag, melding dient te worden gemaakt van de openstaande mogelijkheid
tot het instellen van administratief beroep ex artikel 22 van de Invorderingswet
1990. De Belastingdienst was daarom volgens de Nationale ombudsman gehouden om ter gelegenheid van de overbetekening van het proces-verbaal van
beslag aan verzoekster melding te maken van de mogelijkheid om op grond van
artikel 22 van de Invorderingswet 1990 een beroepschrift, gericht aan de directeur
van de Belastingdienst, in te dienen bij de ontvanger.Gezien de strekking van artikel 3:45 Awb dient een dergelijke rechtsmiddelverwijzing
in principe schriftelijk plaats te vinden. In dit geval was geen schriftelijke
rechtsmiddelverwijzing in de akte van (over)betekening van het proces-verbaal
van beslag opgenomen. In zoverre kon worden gesteld dat de Belastingdienst
jegens verzoekster was tekortgeschoten. De constatering dat geen schriftelijke
rechtsmiddelverwijzing was opgenomen, leidde niet automatisch tot de conclusie
dat verzoekster ter gelegenheid van de overbetekening van het proces-verbaal
van beslag feitelijk niet door de Belastingdienst (de deurwaarder) was gewezen
op de mogelijkheid om een verzet-/beroepschrift in te dienen, dan wel in meer
algemene zin dat zij actie kon ondernemen indien zij het met de beslaglegging
en de geplande verkoop niet eens was. Op dit punt stonden de lezingen van
betrokkenen tegenover elkaar. De Nationale ombudsman onthield zich ter zake
van het geven van een oordeel.Met instemming werd kennis genomen van de toezegging van de Staatssecretaris
van Financiën dat bij de eerstvolgende wijziging van de Leidraad Invordering
1990 per 1 juli 2002 als verplichting zou worden opgenomen dat bij overbetekening
van een beslag op roerende zaken schriftelijk vermeld zal moeten worden door
wie, binnen welke termijn en bij welk bestuursorgaan beroep kan worden ingesteld
(de in artikel 22, eerste lid, Invorderingswet 1990 neergelegde specifieke
administratieve beroepsmogelijkheid die een derde heeft ten laste van wie
beslag is gelegd voor de belastingschuld van een ander). Deze vermelding in
de Leidraad Invordering 1990 heeft plaatsgevonden.Actieve opstellingEen actieve opstelling vereist onder meer dat een bestuursorgaan actief
informatie verwerft en toereikend onderzoek verricht.In rapport 2002/308 (storting op vervallen rekening; verder § 13A.2.5.5, V-N 2002/52.32 en JB 2003, 31) oordeelde
de Nationale ombudsman dat de Belastingdienst in zijn onderzoeksplicht tekort
was geschoten. Verzoekster had over het jaar 2000 een (relatief grote) teruggaaf
inkomstenbelasting gevraagd door middel van een T-biljet. Op de voorzijde
van het biljet wordt aan belastingplichtige gevraagd een rekeningnummer in
te vullen. Verzoekster had verzuimd bij deze vraag iets in te vullen. Nadat
de aanslag en de daaruit voortvloeiende teruggaaf waren vastgesteld, stortte
de Belastingdienst het bedrag op een rekeningnummer dat nog in zijn bestand
voorkwam. De Belastingdienst had dit rekeningnummer ruim vier jaar daarvoor
voor het laatst gebruikt voor een teruggaaf aan verzoekster over het jaar
1995. Verzoekster had deze rekening inmiddels opgezegd en de bank had het
nummer opnieuw uitgegeven, aan een derde, bij wie de teruggaaf dan ook terechtkwam.De Nationale ombudsman oordeelde dat de Belastingdienst aan zijn onderzoeksplicht
onvoldoende invulling had gegeven door zonder meer aan te nemen dat het rekeningnummer
in zijn bestand na ruim vier jaar nog steeds bij verzoekster in gebruik zou
zijn. De Belastingdienst was daarmee voorbijgegaan aan de alleszins reële
kans dat zich in die periode wijzigingen hadden voorgedaan. Het had voor de
hand gelegen dat de Belastingdienst verzoekster in de gelegenheid zou hebben
gesteld om het verzuim bij het invullen van het T-biljet te herstellen en
haar te vragen alsnog een rekeningnummer voor de teruggaaf op te geven. De
Nationale ombudsman deed de aanbeveling het bedrag van de teruggaaf alsnog
aan verzoekster uit te betalen. Voorts deed hij de aanbeveling om te bewerkstelligen
dat de Belastingdienst in gevallen waarin geen nummer op het aangiftebiljet
is afgedrukt en waarin de belastingplichtige heeft verzuimd zelf
een rekeningnummer op te geven, de indiener van het biljet steeds in de gelegenheid
te stellen dit verzuim binnen een door de Belastingdienst gestelde termijn
te herstellen.Aan het eind van het verslagjaar was nog geen reactie ontvangen op deze
aanbevelingen.Een actieve opstelling vergt ook dat het bestuursorgaan de indiener van
de bezwaarschrift gelegenheid geeft te worden gehoord en daartoe zelf het
initiatief neemt. Onder omstandigheden kan ook telefonisch worden gehoord.Rapport 2002/141 (telefonisch horen in bezwaar;
2002/141, verder § 20B.2 en JB 2002, 218) had onder meer betrekking
op verzoeksters klacht dat zorgverzekeraar CZ het verzoek om in het kader
van de bezwaarprocedure telefonisch te worden gehoord in plaats van in persoon,
niet had gehonoreerd. In reactie op dit klachtonderdeel liet CZ de Nationale
ombudsman weten dat bij CZ telefonische hoorzittingen mogelijk zijn, maar
niet gebruikelijk. Gelet op de vele bezwaar- en beroepsprocedures van verzoekster,
achtte CZ het in dit geval wenselijk verzoekster in persoon te horen. De Nationale
ombudsman was van oordeel dat CZ – gezien de gegeven motivering –
kon afzien van het telefonisch horen en verzoekster in persoon had willen
horen.Respecteren privacyNaast het hiervoor onder «overeenstemming met algemeen verbindende
voorschriften» genoemde rapport 2002/369 over het verstrekken van vertrouwelijke
informatie in strijd met de Wet politieregisters kwam het verstrekken van
vertrouwelijke informatie ook aan de orde in rapport 2002/269 (verder § 10A.2.3.2).
In dit rapport kwam de Nationale ombudsman tot het oordeel dat de Immigratie-
en Naturalisatiedienst (verder IND) ten onrechte vertrouwelijke informatie
over het asielverzoek van verzoekster had verstrekt aan de media. Deze informatie
betrof de aanwezigheid van verzoekster in Nederland, haar asielaanvraag en
haar verblijf in het Grenshospitium. Ook was verklaard dat in gevallen als
die van verzoekster onderzoek wordt gedaan naar de mogelijke toepassing van
artikel 1F van het Vluchtelingenverdrag (misdrijven tegen de menselijkheid),
en dat in de zaak van verzoekster een negatief voornemen was uitgebracht.De Nationale ombudsman was van oordeel dat het Ministerie van Justitie
hiermee in strijd had gehandeld met de toezegging aan verzoekster dat haar
asielverzoek vertrouwelijk zou worden behandeld. Volgens de Nationale ombudsman
diende het Ministerie in beginsel zeer terughoudend te zijn bij het verstrekken
aan de nieuwsmedia van informatie over een asielverzoek. Dit gold ook voor
het desgevraagd bevestigen door het Ministerie van Justitie van langs andere
weg al bekend geworden informatie over een asielverzoek, omdat een dergelijke
officiële bevestiging van de asielaanvraag reeds op zichzelf relevante
informatie inhield.Bescherming van de persoonlijke levenssfeer was eveneens aan de orde in
rapport 2002/152 (verder § 7A.9.3 en 7B.9). Dit rapport betreft
de betrokkenheid van politie en openbaar ministerie bij de totstandkoming
van een televisieprogramma over een politiekorps. Daarin kwam een burenruzie
aan de orde waarbij verzoekers betrokken waren. De Nationale ombudsman constateerde
dat de politie – terecht – aan haar medewerking voorwaarden had
verbonden die beoogden de persoonlijke levenssfeer van betrokkenen te beschermen.
De politie had echter ten onrechte niet onderkend dat beelden en informatie
over de burenruzie tot verzoeker te herleiden waren. Daardoor had deze geen
bezwaar kunnen maken tegen uitzending. Voorts vond de Nationale ombudsman
het niet juist dat de politie beeldmateriaal dat van de buurman van verzoeker
was verkregen als bewijsmateriaal in een ophanden zijnde strafzaak tegen verzoeker,
had doorgespeeld aan de programmamaker. Ten slotte oordeelde de Nationale ombudsman dat de politie in strijd met een richtlijn had gehandeld
door het openbaar ministerie niet bij de «prescan» van de uitzending
te betrekken. Op zijn beurt had het openbaar ministerie vanuit zijn verantwoordelijkheid
voor informatieverstrekking aan de media meer toezicht moeten houden op de
wijze waarop de politie medewerking verleende.1.4Bijzondere onderwerpen1.4.1PublieksvoorlichtingDe Nationale ombudsman vindt het belangrijk dat burgers hem weten te vinden
en dat de vorm van rechtsbescherming die hij hen kan bieden, laagdrempelig
en toegankelijk is. De afgelopen jaren is daarom een aanpak ontwikkeld voor
de voorlichting aan het algemene publiek en relevante (rechts)hulpverleners
over de taak en functie van de Nationale ombudsman. Vanaf het Jaarverslag
1999 is aan het voorbereidend onderzoek daarvoor en de ontwikkeling van het
voorlichtingsbeleid ieder jaar aandacht besteed. Het streven om – naast
free publicity – de voorlichting op een structurele en planmatige manier
in te vullen met de inzet van betaalde communicatiemiddelen heeft in de Tweede
Kamer weerklank gevonden en is in de zomer van 2000 ondersteund door de Minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Vanaf het jaar 2001 is voor
drie jaar een budget toegekend om de (juiste) bekendheid en daarmee de «vindbaarheid»
van de Nationale ombudsman te vergroten. In zijn brief van augustus 2000 merkt
de minister op het prematuur te achten om een structureel bedrag op te nemen,
omdat informatie over de effecten van de nieuwe aanpak (zowel op de bekendheid
als op de werkvoorraad van de Nationale ombudsman) ontbreekt. Begin 2003 zal
daarom een evaluatie van de externe en interne effecten plaatsvinden. In § 5.3.1
wordt uitgebreider ingegaan op de uitgangspunten en de doelstellingen van
de publieksvoorlichting.De afgelopen twee jaar heeft de publieksvoorlichting vorm gekregen in
twee campagnes: in 2001 is de publieksvoorlichting landelijk van start gegaan
met een Postbus 51 campagne, in 2002 heeft de Nationale ombudsman regionaal
aan zijn bekendheid gewerkt. Met deze campagnes is een nieuwe aanpak ingezet:
het bekendmaken van een nieuw gratis telefoonnummer om (potentiële) klagers
zoveel mogelijk al aan de telefoon te kunnen helpen. Direct gerelateerd aan
de campagnes is op verschillende manieren gewerkt aan de toegankelijkheid
van het instituut voor burgers en intermediairs. De website is voorzien van
een publieksdeel waar burgers ook via elektronische weg een klacht kunnen
indienen, foldermateriaal is aangepast en brieven worden toegankelijker geformuleerd.
(Rechts)hulpverleners worden met behulp van een Nieuwsbrief en mondelinge
presentaties regelmatig geïnformeerd over de werkwijze en het werkterrein
van de Nationale ombudsman.De resultaten van de campagnes leiden tot de conclusie dat de Nationale
ombudsman door de campagnes beter vindbaar is (meer mensen weten hem te vinden)
en juister bekend is (meer mensen weten dat zij de Nationale ombudsman kunnen
inschakelen bij problemen met de overheid). Geen noemenswaardig effect is
er geweest op de (spontane) naamsbekendheid.Twee opvallende resultaten verdienen de aandacht. Het eerste is, dat tijdens
de twee campagnes veel meer mensen, vooral telefonisch, hun vraag of probleem
aan de Nationale ombudsman hebben voorgelegd. Uit de evaluatie blijkt dat
vrijwel al deze mensen de Nationale ombudsman alleen door de campagnes hebben
kunnen vinden. Massamediale aandacht blijkt daarmee van groot belang voor
een betere vindbaarheid.Het tweede vermeldenswaardige resultaat betreft de interne bedrijfsvoering.
Uit de jaarcijfers over 2002 blijkt dat voor het eerst sinds jaren het aandeel
buitenwettelijke verzoekschriften (verzoekschriften die vallen buiten de Wet
Nationale ombudsman) ten opzichte van de totale instroom daalt. Bovendien
blijkt de aard van de buitenwettelijke verzoekschriften te verschuiven: het
aandeel consumentenklachten neemt af. Er lijkt daarmee sprake te zijn van
een geleidelijk positief effect van de nieuwe aanpak die is ingezet met de
campagnes: het bekendmaken van een nieuw gratis telefoonnummer om (potentiële)
klagers zoveel mogelijk al aan de telefoon te kunnen (door)verwijzen.Met het oog op deze resultaten moge het duidelijk zijn, dat het noodzakelijk
is om in de publieksvoorlichting en de voorlichting aan intermediairs op de
ingeslagen weg door te gaan en daarvoor vanaf 2004 structureel een budget
te krijgen. Het is immers gewenst, dat burgers bekend zijn met de vorm van
rechtsbescherming die de Nationale ombudsman biedt en dat zij hem ook kunnen
vinden. Ook de overheid zelf speelt hierbij een belangrijke rol. Wanneer de
overheid in alle openheid actief laat zien dat
er – volgend op een interne klachtprocedure – een externe, onafhankelijke
voorziening openstaat voor mensen, creëert zij een basis voor vertrouwen.1.4.2Buitenlandbeleid van de Nationale ombudsmanDe betekenis van een ombudsmaninstituut voor rechtsstaat en democratie
heeft de Nationale ombudsman doen besluiten zijn kennis en ervaring van de
afgelopen twintig jaar, beschikbaar te stellen aan instituten in andere landen.
De primaire taak van de Nationale ombudsman is en blijft het behandelen van
klachten. Niet alle verzoeken om kennisuitwisseling kunnen daarom worden gehonoreerd.
Dit zou immers te veel vergen van de beschikbare onderzoekscapaciteit en afbreuk
doen aan het primaire proces. Een keuze moest daarom gemaakt worden. Bij deze
keuze heeft de Nationale ombudsman zich laten leiden door onder andere de
Notitie Mensenrechtenbeleid 2001 (Kamerstukken II 2000/2001, 27 742,
nr. 2), de Balkannotitie (Kamerstukken II 2000/2001, 22 181, nr. 336)
en de toetredingsvereisten van de Europese Unie zoals deze onder andere zijn
neergelegd in de Conclusies van het Voorzitterschap van de Europese Raad in
Kopenhagen van 21 en 22 Juni 1993. Tevens is rekening gehouden met de staatsrechtelijke
en historische banden die Nederland heeft met bepaalde landen. Te denken valt
hierbij aan Aruba en de Nederlandse Antillen. Maar ook Indonesië en bijvoorbeeld
Suriname vallen hieronder.Op grond van het voorgaande is ervoor gekozen in eerste instantie ombudsman-
en vergelijkbare instituten in de kandidaat-lidstaten en de Westelijke Balkan
te steunen als daarvoor bij het bureau een verzoek binnenkomt. In 2002 zijn
hiertoe al enige activiteiten ontplooid. In maart heeft bijvoorbeeld een ontmoeting
en kennisuitwisseling plaatsgevonden met de mensenrechtenombudsman van Bosnië-Herzegovina.
Verder heeft de Nationale ombudsman in november werkbezoeken gebracht aan
respectievelijk de Roemeense en de Tsjechische ombudsmaninstituten. Met beide
instellingen zijn daarna initiële afspraken gemaakt voor een samenwerking
en tot het opstarten van een kennisuitwisseling (verder § 5.4).2 WETGEVING; AMBT; BUREAU2.1 Wetgeving c.a.2.1.1 De Wet Nationale ombudsmanDe Wet Nationale ombudsman (verder WNo) is in 2002 eenmaal gewijzigd.Op 12 maart 2002 is artikel VI van de Eerste evaluatiewet Awb (Stb. 2002,
53) in werking getreden. Bij dit artikel is, met terugwerkende kracht tot
en met 1 juli 1999, een misslag in artikel 14 WNo hersteld. Op die datum is
de wet van 12 mei 1999 (Stb. 214) in werking getreden, waarbij de tekst van
een onderdeel van artikel 14 WNo opnieuw is vastgesteld. De wetgever heeft
daarbij echter over het hoofd gezien dat tijdens de parlementaire behandeling
van het wetsvoorstel een andere wijziging van artikel 14 in werking was getreden,
waarbij het desbetreffende onderdeel van dit artikel is verletterd. Als gevolg
daarvan heeft de nieuw vastgestelde tekst een onderdeel (onderdeel h) verdrongen
dat in de wet had moeten blijven staan en is het onderdeel dat door de nieuwe
tekst vervangen had moeten worden (onderdeel i) ten onrechte gehandhaafd.
Met de bedoeling om deze kennelijke misslag zo snel mogelijk ongedaan te maken,
werd op 21 juni 1999 een voorstel tot reparatie van de fout aan de Tweede
Kamer voorgelegd bij een nota van wijziging van een al bij de Kamer aanhangig
wetsvoorstel, te weten het voorstel van de Eerste evaluatiewet Awb (Kamerstukken
II 1998/99, 26 523, nr. 4). De parlementaire behandeling van dit wetsvoorstel
heeft echter veel meer tijd in beslag genomen dan was voorzien. Als gevolg
daarvan heeft het een kleine drie jaar geduurd voordat de misslag –
met terugwerkende kracht – was hersteld. De Nationale ombudsman heeft
overigens intussen de WNo toegepast alsof de misslag niet had plaatsgevonden
(zie Jaarverslag 1999, blz. 42–43 en Jaarverslag 2000, blz. 33–34).De tekst van de WNo zoals deze luidt na de reparatie van de onderdelen
h en i van artikel 14 is opgenomen als bijlage 6.1 van dit jaarverslag.2.1.2 Vergoedingenbesluit Wet Nationale ombudsmanHet Vergoedingenbesluit Wet Nationale ombudsman (Stb. 1998, 547, gewijzigd
bij besluit van 14 september 2001, Stb. 415; zie bijlage 6.3 van dit jaarverslag)
geeft een nadere regeling voor de berekening en de wijze van betaling van
de vergoeding die bij de Nationale ombudsman aangesloten provincies, gemeenten,
waterschappen en gemeenschappelijke regelingen ingevolge artikel 1c WNo verschuldigd
zijn ter dekking van de kosten die zijn verbonden aan het beschikbaar stellen
van de klachtvoorziening bij de Nationale ombudsman aan de bestuursorganen
van de desbetreffende decentrale overheden. Deze vergoeding bestaat in beginsel
uit een vast bedrag per verzoekschrift dat de Nationale ombudsman over gedragingen
van de bestuursorganen van een decentrale overheid ontvangt. Desgewenst kunnen
decentrale overheden echter ook kiezen voor een gedifferentieerd tarief, waarbij
een hoger bedrag is verschuldigd voor verzoekschriften die leiden tot een
onderzoek van de Nationale ombudsman en een lager bedrag voor de overige verzoekschriften.
Een indexeringsbepaling in het Vergoedingenbesluit draagt de Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties op de bedragen jaarlijks aan te
passen aan het door het Centraal Bureau voor de Statistiek vastgestelde prijsindexcijfer
van de consumptie van de overheid van de activiteit algemeen bestuur. In 2002 zijn de bedragen aangepast bij besluit van de Minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties van 26 augustus 2002 (nr. CW2002/U82 484,
Stcrt. 170). Daarbij werden de bedragen voor de verzoekschriften ontvangen
in de periode van 1 september 2001 tot en met 31 augustus 2002 met 5,1% verhoogd.
Zij werden daarmee vastgesteld op € 960 per verzoekschrift voor
het uniforme tarief en respectievelijk € 2 979 en € 202
per verzoekschrift voor het gedifferentieerde tarief. Als gevolg van de wijze
waarop de indexeringsbepaling in het Vergoedingenbesluit is geredigeerd en
het tijdstip waarop het benodigde prijsindexcijfer beschikbaar komt, kan de
jaarlijkse aanpassing van de bedragen pas plaatsvinden op een moment waarop
de periode waarvoor die bedragen gelden al is verstreken (zie ook Jaarverslag
2000, blz. 35–36).2.1.3 Aanwijzing decentrale overhedenZoals al is vermeld in Jaarverslag 2001 (blz. 51), zou de Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in het eerste kwartaal van 2002
enkele gemeenten aanwijzen op wier bestuursorganen de WNo met terugwerkende
kracht per 1 januari 2002 van toepassing is. Het ging hierbij enerzijds om
een nieuwe gemeente die uit een herindeling is ontstaan (Castricum) en anderzijds
om een vijftiental gemeenten die niet konden worden meegenomen in het ministeriële
besluit van 12 december 2001 (Stcrt. 247) omdat zij de definitieve besluitvorming
over aansluiting bij de Nationale ombudsman nog niet geheel hadden voltooid
(Bemmel, Bergambacht, Boarnsterhim, Echt, Etten-Leur, Gulpen-Wittem, Hattem,
Laren, Lopik, Nederweert, Overbetuwe, Terschelling, Weststellingwerf, Zaltbommel
en Zundert). Deze aanwijzing heeft plaatsgevonden bij besluit van de Minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van 8 februari 2002 (nr. CW2002/U53 426,
Stcrt. 35). Hiermee kwam het aantal aangewezen gemeenten per 1 januari 2002
op 189, omdat de sinds 1 januari 2000 aangesloten gemeente Leidschendam als
gevolg van de herindeling met de voormalige gemeente Voorburg met ingang van
1 januari 2002 heeft opgehouden te bestaan.De in de loop van 2002 gedane verzoeken aan de Minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties van gemeenten en gemeenschappelijke regelingen
om de WNo op hun bestuursorganen van toepassing te verklaren hebben geleid
tot het ministeriële besluit van 10 december 2002 (nr. CW2002/U99 749,
Stcrt. 245). Daarbij zijn met ingang van 1 januari 2003 de bestuursorganen
van achttien gemeenten en elf gemeenschappelijke regelingen aangewezen. Deze
achttien gemeenten zijn: Arnhem, Bolsward, Borculo, Bussum, Dinxperlo, Emmen,
Gouda, Landerd, Leidschendam-Voorburg, Moordrecht, Muiden, Naarden, Neede,
Oostflakkee, Pekela, Tilburg, Tubbergen en Venray. De betrokken gemeenschappelijke
regelingen zijn: Instituut Zorgverzekeraar Ambtenaren (IZA), Intergemeentelijk
samenwerkingsorgaan Midden-Holland, Intergemeentelijk Samenwerkingsverband
Goeree-Overflakkee, Interprovinciale ziektekostenregeling (IZR), Natuur- &
Recreatieschap Reeuwijkse Plassen en omgeving, Recreatieschap Hitlandbos,
Regio Parkstad Limburg, Regionale Sociale Dienst Alblasserwaard-Oost/Vijfheerenlanden,
ReinUnie, Wegschap Tunnel Dordtse Kil en Werkvoorzieningschap Oostelijk Zuid-Limburg.Met de aansluiting van de publiekrechtelijke zorgverzekeraars IZA en IZR
is nu op alle zorgverzekeraars, voor zover zij als bestuursorgaan optreden,
de WNo van toepassing. Op IZA en IZR na, zijn zorgverzekeraars privaatrechtelijk
vormgegeven rechtspersonen. Voor zover zij als bestuursorgaan optreden, is
de WNo op hen van toepassing ingevolge het bepaalde in artikel 1a, eerste
lid, aanhef en onder e, WNo. Gemeenschappelijke regelingen vallen echter slechts
onder de WNo voor zover de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties hen op verzoek van hun bestuur als zodanig heeft aangewezen
(zie artikel 1b, eerste en tweede lid, WNo). Zolang de besturen van IZA en
IZR niet om aansluiting bij de Nationale ombudsman hadden verzocht, deed zich
de opmerkelijke situatie voor dat cliënten van zorgverzekeraars met privaatrechtelijke
rechtspersoonlijkheid wél, en cliënten van de twee publiekrechtelijke
zorgverzekeraars niet de mogelijkheid hadden om klachten over bestuursorganen
van hun zorgverzekeraar voor te leggen aan een wettelijk geregelde onafhankelijke
externe klachtinstantie. Door de – vrijwillige – aansluiting van
IZA en IZR bij de Nationale ombudsman is aan deze ongelijkheid een einde gekomen.Het hiervoor vermelde aanwijzingsbesluit van de Minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties van 10 december 2002 is begin 2003 gevolgd door
een ministerieel besluit waarbij de WNo met terugwerkende kracht tot en met
1 januari 2003 van toepassing is verklaard op nog enkele gemeenten. Het gaat
in dit ministerieel besluit van 5 februari 2003 (nr. CZW2003/54 325,
Stcrt. 35) om vier gemeenten. Twee daarvan zijn gemeenten die per 1 januari
2003 zijn ontstaan uit gemeentelijke herindelingen: Echt-Susteren en Zwijndrecht.
In het geval van een gemeentelijke herindeling dient de raad van de nieuwe
gemeente in te stemmen met de aansluiting bij de Nationale ombudsman. In Echt-Susteren
zijn de voormalige gemeenten Echt en Susteren samengevoegd. De voormalige
gemeente Echt was al aangesloten bij de Nationale ombudsman. De per 1 januari
2003 ontstane nieuwe gemeente Zwijndrecht is een samenvoeging van de voormalige
gemeenten Zwijndrecht en Heerjansdam. Ook de voormalige gemeente Zwijndrecht
behoorde al tot de gemeenten op wier bestuursorganen de WNo van toepassing
is. Daarnaast werden in het ministeriële besluit van 5 februari 2003
twee gemeenten aangewezen over wier aansluiting de besluitvorming wel al in
2002 was voltooid, maar die niet waren meegenomen in het ministeriële
besluit van 10 december 2002. Het betreft de gemeenten Heiloo en Ouderkerk
aan den IJssel.Met deze aanwijzingen komt het aantal gemeenten op wier bestuursorganen
de WNo van toepassing is per 1 januari 2003 op 209. Het gezamenlijke inwonertal
van deze 209 gemeenten is ruim 6,2 miljoen. Het aantal bij de Nationale ombudsman
aangesloten gemeenschappelijke regelingen is per 1 januari 2003 op achttien
gekomen. Zoals bekend, zijn tevens alle provincies en alle waterschappen aangesloten
bij de Nationale ombudsman.De 209 bij de Nationale ombudsman aangesloten gemeenten maken 42,7% uit
van de 489 Nederlandse gemeenten. Hun gezamenlijke inwoneraantal is 38,6%
van de inwoners van alle gemeenten. Wanneer nader wordt gekeken naar de grootte
van de gemeenten die hebben gekozen voor aansluiting bij de Nationale ombudsman,
dan valt de tamelijk gelijkmatige spreiding over alle groottecategorieën
op. Er is dus geen verband te zien tussen de aansluiting bij de Nationale
ombudsman en de grootte van de gemeente.Zoals blijkt uit de verschillende ministeriële aanwijzingsbesluiten
hebben vier provincies, alle waterschappen, 140 gemeenten en zestien gemeenschappelijke
regelingen de voorkeur gegeven aan het bekostigingsmodel met het uniforme
tarief per verzoekschrift. Acht provincies, 69 gemeenten en twee gemeenschappelijke
regelingen maakten de keuze voor het gedifferentieerde tarief (zie hiervoor,
§ 2.1.2).2.1.4 Wetsvoorstel extern klachtrechtBij koninklijke boodschap van 24 december 2002 is het voorstel voor de Wet extern klachtrecht bij de Tweede Kamer ingediend (Kamerstukken
II 2002/03, 28 747, nrs. 1–3). Dit wetsvoorstel, dat voorziet in
een eenvormige regeling voor de externe klachtbehandeling en een landelijk
dekkend stelsel van onafhankelijke klachtinstanties, is gebaseerd op het voorontwerp
van wet dat de Commissie wetgeving algemene regels van bestuursrecht in maart
2001 heeft uitgebracht (zie Jaarverslag 2001, blz. 52–64). De Minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de Minister van Justitie
hebben bij het opstellen van het wetsvoorstel rekening gehouden met de commentaren
op het voorontwerp die zij op hun verzoek hebben ontvangen, onder meer van
de Nationale ombudsman (zie Jaarverslag 2001, blz. 57–64).De in dit wetsvoorstel voorgestelde regeling van het extern klachtrecht
heeft een drieledig doel, te weten:1. het bieden van een algemene regeling voor het indienen en behandelen
van klachten bij externe klachtvoorzieningen;2. het voorzien in een landelijk dekkend stelsel van volwaardige externe
klachtvoorzieningen bij decentrale overheden; en3. het harmoniseren van bestaande eisen waaraan externe klachtvoorzieningen
moeten voldoen.Het wetsvoorstel bevat een wettelijke stok achter de deur om te bereiken
dat alle decentrale overheden in een met waarborgen omklede ombudsfunctie
zullen voorzien. Tevens zijn procedureregels ontworpen voor deze externe klachtvoorzieningen.
Voorgesteld wordt om het grootste deel van het procedurele hoofdstuk van de
WNo over te hevelen naar de Algemene wet bestuursrecht (verder Awb). Die operatie
is echter niet beperkt gebleven tot een louter verplaatsen van artikelen van
de ene wet naar de andere. De voorgestelde procedurele bepalingen zijn ook
in harmonie gebracht met de rest van de Awb en in het bijzonder met de regeling
in de Awb van het interne klachtrecht. Verder is de gelegenheid benut om een
wettelijke bescherming van het gebruik van de naam ombudsman in de publieke
sector in het wetsvoorstel op te nemen. Ook worden nog enkele andere inhoudelijke
aanpassingen voorgesteld, zoals het in de wet neerleggen van de interventiemethode
van de (Nationale) ombudsman.VangnetVoor veel bestuursorganen is er nu al een externe klachtvoorziening in
de vorm van de Nationale ombudsman. Ministers, bestuursorganen op het terrein
van de politie, zelfstandige bestuursorganen, de provincies en de waterschappen,
en – per peildatum 1 januari 2002 – tegen de tweehonderd gemeenten
alsmede enkele gemeenschappelijke regelingen vallen onder de competentie van
de Nationale ombudsman. Daarin wordt met het wetsvoorstel materieel geen verandering
gebracht. Omdat provincies, waterschappen, gemeenten en gemeenschappelijke
regelingen die bij de Nationale ombudsman zijn aangesloten, de (wettelijke)
mogelijkheid hebben om te verzoeken de aansluiting bij de Nationale ombudsman
te beëindigen, is het wetsvoorstel voor hen wel van belang. De voorgestelde
regeling van het extern klachtrecht is echter vooral van belang voor gemeenten
en gemeenschappelijke regelingen die op dit moment niet bij de Nationale ombudsman
zijn aangesloten. Daaronder zijn gemeenten en gemeenschappelijke regelingen
die wel en die niet over een eigen externe klachtvoorziening beschikken.Nog niet alle gemeenten zijn overgegaan tot het daadwerkelijk implementeren
van een externe klachtvoorziening in enigerlei vorm (aansluiting bij de Nationale
ombudsman, een eigen gemeentelijke of een gezamenlijke ombudsman of ombudscommissie).
Volgens onderzoek van de VNG beschikten medio 2001 ruim 430 gemeenten over
een externe klachtvoorziening of hadden er een in voorbereiding. Niettemin
is er nog steeds een aantal witte vlekken. Bovendien moet bedacht
worden dat ook binnen samenwerkingsverbanden op grond van de Wet gemeenschappelijke
regelingen aandacht moet worden gegeven aan de klachtvoorziening (zowel intern
als extern) om te kunnen komen tot het gewenste sluitende stelsel. In het
wetsvoorstel wordt voorgesteld om het voorzien in een externe klachtvoorziening
te verplichten. Het wetsvoorstel bepaalt aan welke minimale eisen van onafhankelijkheid
en onpartijdigheid een klachtvoorziening moet voldoen om daadwerkelijk de
naam «ombudsman» te kunnen voeren.Daarbij is gekozen voor het volgende systeem. Ten aanzien van de bestuursorganen
van het Rijk en de politie en de zelfstandige bestuursorganen blijft de Nationale
ombudsman competent conform de huidige bepalingen in de WNo. Hierin brengt
het wetsvoorstel geen verandering. Voorts wordt de Nationale ombudsman bevoegd
ten aanzien van bestuursorganen van gemeenten, provincies, waterschappen en
gemeenschappelijke regelingen, tenzij op grond van respectievelijk de Gemeentewet,
Provinciewet, Waterschapswet of Wet gemeenschappelijke regelingen een eigen
ombudsvoorziening is ingesteld. Wanneer een decentrale overheid opteert voor
een eigen ombudsvoorziening, bestaat keuzevrijheid ten aanzien van de vorm.
Van belang is dat een eigen ombudsvoorziening voldoet aan de eisen van onafhankelijkheid
en onpartijdigheid die de wet stelt. Het kan gaan om een eigen ombudsman of
ombudscommissie of om een gezamenlijke – samen met andere decentrale
overheden. Ook is het mogelijk dat men gebruik maakt van de diensten van de
ombudsman van een andere decentrale overheid.Op deze manier wordt een landelijk dekkend stelsel van externe klachtvoorzieningen
bereikt. De systematiek van het wetsvoorstel is een andere dan die van het
voorontwerp. In het voorontwerp moesten decentrale overheden kiezen voor hetzij
aansluiting bij de Nationale ombudsman, hetzij een eigen voorziening. Voor
decentrale overheden die deze keuze niet maakten, gold dat zij van rechtswege
onder de bevoegdheid van de Nationale ombudsman kwamen te vallen. In het wetsvoorstel
is gekozen voor de systematiek dat in beginsel de Nationale ombudsman bevoegd
is, tenzij sprake is van een eigen ombudsvoorziening. In de Provincie-, Gemeente-
en Waterschapswet is bepaald dat, mocht een provincie, gemeente of waterschap
kiezen voor een eigen voorziening, de Nationale ombudsman het instellingsbesluit
krijgt toegezonden. Een vergelijkbare bepaling is opgenomen in de Wet gemeenschappelijke
regelingen. Toezending van dit besluit aan de Nationale ombudsman is noodzakelijk
omdat de Nationale ombudsman anders niet precies weet welke decentrale overheden
onder zijn competentie vallen. Met het oog daarop is ook bepaald dat decentrale
overheden de Nationale ombudsman informeren wanneer zij besluiten de eigen
externe klachtvoorziening te beëindigen. In dat geval moet het besluit
tot beëindiging van de instelling aan de Nationale ombudsman worden gezonden.
Het instellen van een eigen voorziening of het beëindigen ervan kan slechts
per 1 januari van enig jaar plaatsvinden, waarbij geldt dat het informeren
van de Nationale ombudsman voor 1 juli daaraan voorafgaand dient te geschieden.
Voor deze regeling van data is gekozen om de bevoegdheid van de Nationale
ombudsman en eigen ombudsvoorzieningen overzichtelijk te houden, zodat geen
twijfel ontstaat welke ombudsman op een bepaald moment bevoegd is. De Nationale
ombudsman wordt een half jaar van tevoren op de hoogte gesteld wanneer er
iets in zijn competentie ten aanzien van de decentrale overheden verandert.
Op deze wijze krijgt hij de mogelijkheid om zich voor te bereiden op een eventuele
uitbreiding of inkrimping van zijn bevoegdheid ten aanzien van decentrale
overheden.Opdat voor iedereen kenbaar is welke ombudsman (de Nationale ombudsman
of een eigen voorziening) bevoegd is, registreert de Nationale ombudsman de
decentrale overheden waarvan hij een instellingsbesluit van een eigen voorziening
heeft ontvangen, en maakt hij deze registratie openbaar. Wanneer de Nationale
ombudsman een besluit van beëindiging van een eigen voorziening heeft
ontvangen, schrapt hij de desbetreffende decentrale overheid uit de openbare
registratie. Dat betekent dat onder de nieuwe wetgeving een lijst zal bestaan
van decentrale overheden die niet onder de competentie van de Nationale ombudsman
vallen, aangezien zij beschikken over een eigen externe klachtvoorziening.
Dit in tegenstelling tot de huidige systematiek, waarin een lijst bestaat
van decentrale overheden waarover de Nationale ombudsman wèl competent
is (omdat deze overheden zich vrijwillig door de Minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties hebben laten aanwijzen). Alle overige decentrale
overheden, die geen eigen externe klachtvoorziening hebben, vallen op grond
van artikel 1a, onderdeel b, van de WNo onder de Nationale ombudsman. Aldus
is sprake van het beoogde landelijk dekkend stelstel van externe klachtvoorzieningen,
ook voor gemeenschappelijke regelingen.Een eigen externe klachtvoorziening van een decentrale overheid moet voldoen
aan de eisen die de wet daaraan stelt. Het is evenwel niet de bedoeling dat
de Nationale ombudsman hierin een toetsende rol gaat vervullen. Het door hem
registreren van decentrale overheden met een eigen externe klachtvoorziening
moet louter worden gezien als een administratieve taak.Eisen aan externe klachtvoorzieningenOp het punt van de eisen die aan externe klachtvoorzieningen kunnen worden
gesteld, wordt in het wetsvoorstel uitgegaan van de eisen zoals vermeld in
de notitie van de toenmalige Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken mr. J.
Kohnstamm van 22 januari 1998 (Kamerstukken II 1997/98, 25 854, nr. 1).
Deze eisen zijn – kort weergegeven – de volgende:a. basis in een wettelijk voorschrift;b. benoeming door een vertegenwoordigend lichaam;c. rechtspositionele onafhankelijkheid;d. benoeming voor een bepaalde duur;e. tussentijds ontslag alleen op bepaalde gronden;f. bevoegdheid een eigen oordeel te geven over de klacht;g. bevoegdheid aanbevelingen te doen;h. bevoegdheid onderzoek te doen op eigen initiatief;i. onderzoeksbevoegdheden vergelijkbaar met die van de Nationale ombudsman;j. voldoende materiële en personele ondersteuning;k. benoeming van de ondersteuning op voordracht van de externe klachtvoorziening;l. medewerkers van de klachtinstantie mogen niet tevens deel uitmaken
van de ambtelijke ondersteuning van het bestuursorgaan over wiens gedragingen
de klachtinstantie oordeelt.Een belangrijke vraag is of elke eis of norm als «beslissend»
moet worden beschouwd. Uitgangspunt bij dit wetsvoorstel is geweest dat alle
genoemde eisen – althans naar de intentie ervan – relevant zijn,
maar dat de vorm waarin aan de eisen wordt voldaan, kan verschillen en dat
daarom de regeling ervan niet telkens volledig en uitputtend in dit wetsvoorstel
zelf behoeft te worden opgenomen. Daarbij is ook overwogen dat de vele gemeenten
die op dit moment op eigen initiatief een externe klachtvoorziening hebben
gecreëerd, dat op uiteenlopende manieren hebben gedaan, waarbij de ene
manier niet per se beter is dan de andere. Het opnemen van één
uniforme gedetailleerde regeling in de wet, zou dan betekenen dat de gemeenten
die hierin voorop hebben gelopen, worden gestraft in die zin, dat zij zich
alsnog aan die uniforme regeling zouden moeten aanpassen. Om die reden zijn
met name de in het wetsvoorstel voorziene wijzigingen in de Gemeentewet enigszins
summier gehouden en bestaat er voor de gemeenten ruimte om een aantal zaken
naar eigen inzicht te regelen. Dit wijkt af van het voorontwerp en ook van
de in de Gemeentewet opgenomen regeling voor de gemeentelijke rekenkamer.
De voorgestelde wijzigingen in de Provinciewet en de Waterschapswet volgen
hetzelfde stramien.De benoeming van de ombudsman voor bepaalde duur en de beperking van de
ontslaggronden en de gronden voor het op non-activiteit stellen, zijn cruciaal
voor de onafhankelijkheid. Deze eisen zijn daarom in het wetsvoorstel opgenomen.
De gemeenteraad is als vertegenwoordigend orgaan de aangewezen instantie om
tot benoeming, ontslag en op-non-activiteitstelling over te gaan. De benoeming
geschiedt voor een termijn van zes jaar, conform de termijn die in de WNo
voor de Nationale ombudsman is opgenomen. Dat betekent dat de termijn van
de ombudsman niet gelijk oploopt met de zittingstermijn van de raad, die immers
steeds voor vier jaar wordt gekozen. Dit verschil in termijnen is vanuit het
oogpunt van onafhankelijkheid van de ombudsman wenselijk.De scheiding van functies is van belang vanwege de onafhankelijke positie
die een ombudsman of leden van een ombudscommissie moeten innemen ten opzichte
van het bestuursorgaan waarover zij oordelen. Voorgesteld wordt dan ook om
aan de bepalingen over incompatibiliteiten van raadsleden, wethouders, de
burgemeester en leden van de rekenkamer toe te voegen dat zij niet tegelijkertijd
gemeentelijke ombudsman kunnen zijn of lid van een gemeentelijke ombudscommissie.
Verder wordt voorgesteld om in de Gemeentewet een bepaling op te nemen waarin
het de gemeentelijke ombudsman wordt verboden om functies uit te oefenen waarvan
de uitoefening ongewenst is met het oog op een goede vervulling van zijn ambt
of op de handhaving van zijn onpartijdigheid en onafhankelijkheid of van het
vertrouwen daarin.Uitgangspunt van het wetsvoorstel is de keuzevrijheid van de decentrale
overheden om zelf, binnen de gegeven mogelijkheden, vorm te geven aan het
extern klachtrecht. Dit brengt mee dat de mogelijkheid, ook voor kleine gemeenten,
om te kiezen voor een eigen ombudsman een reële optie moet blijven. Om
die reden is de eis dat de medewerkers van de klachtinstantie geen deel mogen
uitmaken van de ambtelijke ondersteuning van het bestuursorgaan niet in het
wetsvoorstel opgenomen. De ombudsman krijgt volgens het wetsvoorstel zelf
de bevoegdheid het personeel dat hij nodig heeft, voor benoeming voor te dragen.
Dit betekent dat hij zelf aangeeft of hij personen van buiten de organisatie
in dienst wil hebben. Noodzakelijk is dit niet. Het gaat erom dat degenen
die werkzaamheden verrichten voor de ombudsman, voor die
werkzaamheden onafhankelijk zijn ten opzichte van de bestuursorganen
die onder de competentie van de ombudsman vallen. Daarom bevat het voorstel
de bepaling dat het personeel van de ombudsman voor de werkzaamheden die het
voor de ombudsman verricht, uitsluitend aan hem verantwoording schuldig is.
Verder dient de lokale ombudsman erop toe te zien dat het hem toegewezen personeel
niet wordt ingezet bij de behandeling van klachten over dienstonderdelen van
het bestuursorgaan waar dat personeel nauwe banden mee heeft, en zo te waken
over de onafhankelijkheid van de klachtbehandeling.Bij de onderzoeksbevoegdheden van een lokale ombudsman, gaat het om de
wijze waarop invulling gegeven wordt aan de eis dat die onderzoeksbevoegdheden
vergelijkbaar zijn met die van de Nationale ombudsman. Bijzondere aandacht
gaat daarbij uit naar de zogenoemde zware bevoegdheden. De vraag is of het
wel noodzakelijk of gewenst is dat de lokale ombudsman (of -commissie) ook
de zware bevoegdheden krijgt die de Nationale ombudsman reeds bezit. De bevoegdheid
om te bevelen voor de klachtinstantie te verschijnen en, wanneer daar geen
gehoor aan wordt gegeven, de mogelijkheid om de «sterke arm» in
te roepen (vergelijk artikel 21, tweede lid, van de WNo (oud)) behoren tot
de zwaarste bevoegdheden. In het wetsvoorstel is ervoor gekozen de«sterke-armbevoegdheid»
niet toe te kennen aan de lokale ombudsman. Reden daarvoor is dat het niet
nodig leek om een dergelijke zware bevoegdheid in het leven te roepen waar
de gemeentelijke praktijk tot nu toe steeds goed zonder kon.TerminologieDe algemene bepalingen over de externe klachtbehandeling worden ondergebracht
in een nieuwe titel 9.2 Klachtbehandeling door een ombudsman. De bepalingen
over het interne klachtrecht worden ondergebracht in titel 9.1 (nieuw).Wat de terminologie betreft, handhaaft het wetsvoorstel de uit de WNo
overgenomen termen verzoeker en verzoekschrift voor het externe klachtrecht,
waar voor het interne klachtrecht de woorden klager en klaagschrift worden
gebruikt. Het begrip «wettelijk geregelde administratiefrechtelijke
voorziening» uit de WNo wordt in titel 9.2 Awb vervangen door «bezwaar,
beroep of beklag». Onder «beklag» moet worden verstaan de
gespecialiseerde bestuursrechtelijke voorzieningen die, anders dan een klachtvoorziening,
tot een rechtens bindende uitspraak leiden. Dergelijke voorzieningen worden
in het leven geroepen ter bescherming van de rechtspositie van bepaalde categorieën
rechtssubjecten die doorgaans in een bijzondere afhankelijkheidsrelatie tot
de overheid staan, zoals gedetineerden.Het wetsvoorstel bevat een definitie van het begrip ombudsman. Daarmee
wordt tevens beoogd het gebruik van dit woord in de publieke sector te beschermen.
Onder ombudsman wordt verstaan de Nationale ombudsman of een andere onafhankelijke
klachtinstantie, ingesteld krachtens de Provinciewet, de Gemeentewet, de Waterschapswet
of de Wet gemeenschappelijke regelingen. Langs deze weg wordt vastgelegd dat
onder «ombudsman» alleen die klachtinstanties worden verstaan
die voldoen aan de vereisten zoals die in titel 9.2 van de Awb en in de drie
eerstgenoemde wetten zijn opgenomen. De bepaling dat die andere klachtinstantie
moet zijn aangewezen krachtens de wet in formele zin, garandeert dat er alleen
ombudsmannen in de zin van de Awb kunnen bestaan voor wie een basis in de
wet is neergelegd. De reikwijdte van deze definitie blijft niet beperkt tot
de Algemene wet bestuursrecht. Indien deze begrippen elders in de wetgeving
in materiële zin worden gebruikt mag worden verondersteld dat ze worden
gebruikt in de betekenis die de Awb daaraan geeft, tenzij aan het desbetreffende
begrip in een andere regeling, in het verband daarvan, een duidelijke andere
betekenis wordt toegekend.Procedurele bepalingenIn het wetsvoorstel worden de procedurele bepalingen uit hoofdstuk II
van de WNo grotendeels overgeheveld naar titel 9.2 van de Awb. Daarbij heeft
een aantal aanpassingen plaatsgevonden. Onder meer wordt, anders dan in de
WNo, geëist dat een verzoekschrift wordt ondertekend en gedagtekend.
Ook nieuw ten opzichte van de WNo is de bepaling dat de ombudsman –
indien hij van oordeel is dat de klacht gegrond is – in het rapport
vermeldt welk vereiste van behoorlijkheid is geschonden. Hiermee wordt
de normering die de ombudsman toepast kenbaar en toetsbaar, zowel voor de
burger als voor de bestuursorganen. Deze verplichting is te vergelijken met
de bepaling van artikel 8:77, tweede lid, Awb. De ministers stellen zich voor
dat de «behoorlijkheidsjurisprudentie» van de Nationale ombudsman
hierbij richtinggevend kan zijn.Consequenties voor de WNoDe voorgestelde opzet van het extern klachtrecht brengt een ingrijpende
wijziging van de WNo mee. De processuele bevoegdheden en de bepalingen over
de te volgen procedure, neergelegd in hoofdstuk II van de WNo (oud), worden
grotendeels overgeheveld naar de Awb. De WNo wordt dan een voornamelijk institutionele
wet waarin een basis wordt gegeven voor het instituut Nationale ombudsman
en waarin de reikwijdte van de WNo wordt aangegeven. Over het onderzoek zullen
in de WNo nog slechts aanvullende bepalingen worden opgenomen.Hetzelfde geldt overigens voor de regeling van externe klachtvoorzieningen
in organieke wetten. Ook die regelgeving zal voornamelijk het karakter krijgen
van institutionele regelgeving.Regeling voor de decentrale overhedenOver de externe klachtvoorziening voor de decentrale overheden worden
in de diverse organieke wetten institutionele bepalingen opgenomen. Daartoe
worden wijzigingen voorgesteld in de Gemeentewet, de Provinciewet en de Waterschapswet.
Deze bepalingen geven allereerst aan dat aan de plicht van de decentrale overheden
om te voorzien in een externe klachtvoorziening voldaan kan worden door een
eigen ombudsman of ombudscommissie in te stellen, al dan niet gezamenlijk
met andere decentrale overheden. Het is ook mogelijk dat men gebruik maakt
van de diensten van de ombudsman van een andere decentrale overheid. Indien
een decentrale overheid geen actie onderneemt, is op grond van het nieuwe
artikel 1a, onderdeel b, van de WNo de Nationale ombudsman bevoegd. Niet alleen
voor de eigen bestuursorganen moet er een externe klachtvoorziening zijn.
Ook moeten de decentrale overheden erop bedacht zijn dat gemeenschappelijke
regelingen waaraan zij deelnemen, over een externe klachtvoorziening beschikken.
Daarom is ook de Wet gemeenschappelijke regelingen aangepast.Verder geven de voorgestelde wijzigingen invulling aan de eisen waaraan
een onafhankelijke externe klachtvoorziening ten minste moet voldoen.De Wet gemeenschappelijke regelingenEr moet ook kunnen worden geklaagd over bestuursorganen van gemeenschappelijke
regelingen. Een gemeenschappelijke regeling kan aangeven dat een ombudsman
of ombudscommissie van een van de deelnemers aan de gemeenschappelijke regeling
bevoegd is voor de externe klachtbehandeling. In dat geval moet het bestuur
van de gemeenschappelijke regeling de Nationale ombudsman hiervan in kennis
stellen. De Nationale ombudsman wordt ook in kennis gesteld van een eventuele
beëindiging van de bevoegdheid van de ombudsvoorziening. Is er geen sprake
van aansluiting bij een eigen ombudsvoorziening van een van de deelnemers,
dan is op grond van het voorgestelde artikel 1a, onderdeel b, van de WNo de
Nationale ombudsman competent ten aanzien van de bestuursorganen van de gemeenschappelijke
regeling.Anders dan het geval is voor gemeenten, provincies en waterschappen, geldt
voor gemeenschappelijke regelingen niet de bepaling dat de bevoegdheid van
een decentrale ombudsvoorziening slechts per 1 januari kan beginnen of eindigen.
Het beperken tot die datum is in het geval van gemeenschappelijke regelingen
niet wenselijk, omdat deze regelingen op elk willekeurig moment van het jaar
kunnen aanvangen. Het is de bedoeling dat zij bij aanvang meteen kunnen beschikken
over de externe klachtvoorziening van hun voorkeur. Indien de
voorkeur bestaat om aan te sluiten bij een eigen ombudsvoorziening van een
van deelnemers maar dit pas per 1 januari mogelijk zou zijn, zou voor de –
relatief korte – tussenliggende periode de bevoegdheid van de Nationale
ombudsman gelden. Alweer na een paar maanden zou de competentie om klachten
over bestuursorganen van de gemeenschappelijke regeling te behandelen, overgaan
naar de eigen ombudsvoorziening van een van de deelnemers. Dit zou de duidelijkheid
niet ten goede komen. Daarom is ervoor gekozen het instellen of beëindigen
van de aansluiting bij een eigen ombudsvoorziening van een van de deelnemers
niet op een bepaalde datum te fixeren.InwerkingtredingDe wet treedt op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip in werking,
waarbij voor een aantal artikelen en onderdelen een ander tijdstip kan worden
vastgesteld. Decentrale overheden dienen voldoende gelegenheid te krijgen
om in te spelen op de vereisten die aan de externe klachtvoorziening worden
gesteld en een besluit te nemen, al dan niet in overleg met andere decentrale
overheden, over de wijze waarop zij in een externe klachtvoorziening willen
voorzien. Daarom wordt de decentrale overheden een jaar de tijd gegeven om
te gaan beschikken over een externe klachtvoorziening of hun eventueel bestaande
externe klachtvoorziening aan te passen aan de eisen van de wet. Andere onderdelen
van de wet kunnen wel vrijwel meteen nadat het voorstel kracht van wet heeft
gekregen, in werking treden.Commentaar van de Nationale ombudsmanDe Nationale ombudsman zal in het voorjaar van 2003 zijn commentaar op
het wetsvoorstel extern klachtrecht onder de aandacht brengen van de vaste
Commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties uit de Tweede Kamer.2.1.5 Wetswijzigingen die de bevoegdheid van de Nationale
ombudsman rakenWijziging Gerechtsdeurwaarderswet c.a.Op 1 december 2002 is de Wet van 20 juni 2002 in werking getreden tot
wijziging van de Gerechtsdeurwaarderswet en enkele andere wetten in verband
met enige technische aanpassingen (Stb. 2002, 318). Deze wet is voor de Nationale
ombudsman van betekenis in verband met zijn bevoegdheid ten aanzien van notarissen
en gerechtsdeurwaarders.De Nationale ombudsman merkt notarissen en gerechtsdeurwaarders, voor
zover zij ambtshandelingen verrichten, aan als bestuurorganen waarop de WNo
van toepassing is (zie Jaarverslag 1998, blz. 110–111, Jaarverslag 2000,
blz. 87 en Jaarverslag 2001, blz. 113). Door een uitspraak van de Afdeling
bestuursrechtspraak van de Raad van State (ABRvS 8 augustus 2001, JB 2001/216,
m. nt. J.A.F. Peters; AB 2002, 51, m. nt. S.E. Zijlstra) kon evenwel twijfel
rijzen over de vraag of een gerechtsdeurwaarder als bestuursorgaan moet worden
beschouwd. Mogelijk zou hetzelfde gelden voor notarissen. Deze twijfel is
echter weggenomen in de nota van wijziging inzake het voorstel van wet tot
wijziging van de Gerechtsdeurwaarderswet en de Waterschapswet in verband met
enige technische aanpassingen (Kamerstukken II 2001/02, 27 845, nr. 6).
Daarin wordt van de kant van de regering ondubbelzinnig het standpunt ingenomen
dat gerechtsdeurwaarders – en overigens ook notarissen -, voor zover
zij ambtshandelingen verrichten, moeten worden aangemerkt als bestuursorganen.Bij de totstandkoming van de Gerechtsdeurwaarderswet is van de kant van
de regering al helderheid verschaft over de positie van de gerechtsdeurwaarder.
Voor zover deze ambtshandelingen verricht, is hij bestuursorgaan in de zin
van artikel 1:1 van de Algemene wet bestuursrecht. In die hoedanigheid oefent
hij – desnoods met dwang of geweld – op grond van een wettelijk
voorschrift publiekrechtelijke macht uit die binnen de samenleving geconcentreerd
dient te zijn in de handen van de overheid. Ook is de gerechtsdeurwaarder
in het voorstel voor een Kaderwet zelfstandige bestuursorganen als zelfstandig
bestuursorgaan gepositioneerd (Kamerstukken II 2000/2001, 27 426, A,
p. 4–5, nr. 3. p. 10–11 en nr. 5, p. 20–21). Met het oog
op die positie als bestuursorgaan is tijdens de totstandkoming van de Gerechtsdeurwaarderswet
de voorgestelde geheimhoudingsbepaling (het oorspronkelijke artikel 9) geschrapt,
aangezien dezelfde geheimhoudingsplicht rechtstreeks uit artikel 2:5 Awb voortvloeit.In de toelichting op deze nota van wijziging wordt uiteengezet dat bij
de totstandkoming van de Gerechtsdeurwaarderswet onvoldoende is onderkend
dat ambtshandelingen van gerechtsdeurwaarders kunnen leiden tot besluiten
in de zin van artikel 1:3 Awb. Daarmee zouden de algemene en bijzondere bepalingen
over besluiten (hoofdstukken 3 en 4 Awb) en over bezwaar en beroep (hoofdstukken
6, 7 en 8 Awb) van toepassing zijn. Dat zou ongewenste gevolgen kunnen hebben
voor het burgerlijk procesrecht en is nooit beoogd met de Gerechtsdeurwaarderswet,
die de positie en het functioneren van de gerechtsdeurwaarder regelt. In de
praktijk worden de hoofdstukken 3, 4, 6, 7 en 8 Awb ook niet toegepast. Daarom
werden bij de nota van wijziging bepalingen toegevoegd die ertoe strekken
de hoofdstukken 3, 4, 6, 7 en 8 van de Algemene wet bestuursrecht uitdrukkelijk
uit te sluiten.Nu ook onduidelijkheden over de positie van de notaris in het bestuursrecht
zijn gerezen die een wettelijke regeling noodzakelijk maken, is van de gelegenheid
tevens gebruik gemaakt om de artikelen 2:1 en 2:2 en de hoofdstukken 3, 4,
6, 7 en 8 Awb buiten toepassing te stellen op de notariële ambtshandelingen.
Deze omvatten de wettelijke werkzaamheden en de werkzaamheden die de notaris
in samenhang daarmee pleegt te verrichten (artikel 16 Wet op het Notarisambt).
Op de buitenwettelijke (niet-ambtelijke) werkzaamheden van de notaris en de
gerechtsdeurwaarder is de Awb niet van toepassing, omdat de notaris en gerechtsdeurwaarder
bij het verrichten daarvan geen bestuursorgaan zijn.Het aldus gewijzigde wetsvoorstel is door de beide Kamers van de Staten-Generaal
aanvaard.Wijziging van de Politiewet 1993 in verband met de aanpassing
van de politieklachtregeling aan hoofdstuk 9 van de AwbZoals vermeld in Jaarverslag 2001 (blz. 65–68), is bij de Tweede
Kamer een voorstel van wet aanhangig tot wijziging van de Politiewet 1993
in verband met de aanpassing van de politieklachtregeling aan hoofdstuk 9
van de Algemene wet bestuursrecht (Kamerstukken II 2000/01, 27 731, nrs.
1–3). Dit wetsvoorstel gaf de Nationale ombudsman aanleiding om bij
brief van 2 augustus 2001 enkele opmerkingen onder de aandacht van de vaste
Commissie voor Justitie uit de Tweede Kamer te brengen. De Ministers van Justitie
en van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties ontvingen een afschrift van
deze brief.Het wetsvoorstel strekt ertoe de klachtregeling die is opgenomen in hoofdstuk
X van de Politiewet 1993 aan te passen aan het op 1 juli 1999 in werking getreden
hoofdstuk 9 van de Algemene wet bestuursrecht (verder Awb), dat een algemene
regeling bevat voor de behandeling van klachten door bestuursorganen. Zowel
in hoofdstuk X van de Politiewet 1993 als in hoofdstuk 9 van
de Awb gaat het om een regeling voor interne klachtbehandeling,
dat wil zeggen klachtbehandeling onder verantwoordelijkheid van het betrokken
bestuursorgaan. Indien deze interne klachtbehandeling niet tot tevredenheid
van de klager leidt, kan deze doorgaans zijn klacht vervolgens voorleggen
aan een onafhankelijke externe klachtinstantie. Voor klachten over bestuursorganen
op het niveau van de centrale overheid, van de politie, van de provincies
en de waterschappen en van een deel van de gemeenten en van de gemeenschappelijke
regelingen is de Nationale ombudsman die onafhankelijke externe klachtinstantie.
Het is zaak dat de interne en de externe klachtprocedure goed op elkaar aansluiten.
Bij de totstandkoming van de regeling in hoofdstuk 9 van de Awb is gelet op
een goede aansluiting met de Wet Nationale ombudsman.Zowel in hoofdstuk 9 van de Awb als in de Wet Nationale ombudsman (verder
WNo) wordt aan een ieder het recht toegekend om een klacht in te dienen over,
respectievelijk de Nationale ombudsman om een onderzoek te verzoeken naar,
de wijze waarop een bestuursorgaan zich in een
bepaalde aangelegenheid heeft gedragen (artikel 9:1, eerste lid, Awb en artikel
12, eerste lid, WNo). Daarbij is in beide wetten bepaald dat een gedraging
van een persoon werkzaam onder verantwoordelijkheid van een bestuursorgaan
wordt aangemerkt als een gedraging van dat bestuursorgaan (artikel 9:1, tweede
lid, Awb en artikel 1a, vierde lid, juncto artikel 1, onderdeel b, WNo). Door
aldus de gedragingen van allen die voor een bestuursorgaan werkzaam zijn toe
te rekenen aan het bestuursorgaan, wordt recht gedaan aan de verantwoordelijkheid
die het bestuursorgaan draagt en wordt voorkomen dat bij de klachtbehandeling
de gedraging van een individuele ambtenaar wordt geïsoleerd van de organisatie
waarin hij werkzaam is.De oorzaak van een – gegronde – klacht over de overheid kan
uiteraard in bepaalde gevallen gelegen zijn in een tekortschieten of een misdraging
van één enkele ambtenaar. Veel vaker echter wordt een klachtwaardige
gedraging van een overheidsinstantie veroorzaakt door omstandigheden die niet
(alleen) op één persoon zijn terug te voeren, maar die (ook)
te maken hebben met factoren als de wijze waarop de desbetreffende overheidsdienst
is georganiseerd, de manier waarop leiding wordt gegeven, gemaakte beleidskeuzes,
interne instructies, de heersende cultuur in de organisatie en beschikbare
budgetten. Sommige klachten hebben in het geheel geen betrekking op het optreden
van een bepaalde ambtenaar van de overheidsdienst in kwestie, maar betreffen
de desbetreffende overheidsorganisatie in het algemeen. Een klacht kan bijvoorbeeld
gaan over het nalaten door de dienst om bepaalde actie te nemen, zonder dat
is aan te wijzen welke medewerker tekort is geschoten, of over de toegankelijkheid
van het kantoor van de dienst voor gehandicapten.Klachtbehandeling in de publieke sector dient niet slechts om de klager
genoegdoening te verschaffen door in voorkomende gevallen de gegrondheid van
zijn klacht te erkennen, maar moet ook gericht zijn op het verbeteren van
de taakuitvoering door de overheid door lering te trekken uit klachten. Om
dit laatste te kunnen doen, is het nodig om in het klachtonderzoek niet slechts
de gedragingen van ambtenaren, maar steeds alle omstandigheden binnen het
bestuursorgaan te betrekken die hebben bijgedragen aan het ontstaan van de
klacht.Door een klacht over (het optreden van medewerkers van) een overheidsinstantie
aan te merken als een klacht over een gedraging van het betrokken bestuursorgaan –
dat immers in beginsel verantwoordelijk is voor alles wat door of namens die
instantie wordt gedaan of nagelaten en voor de wijze waarop de
desbetreffende organisatie functioneert -, wordt bereikt dat de reikwijdte
van het klachtrecht niet te zeer wordt beperkt en dat in het klachtonderzoek
aandacht kan worden gegeven aan alle factoren die de klachtwaardige gedraging
hebben veroorzaakt.Anders dan in hoofdstuk 9 van de Awb en in de WNo, gaat het in hoofdstuk
X van de Politiewet 1993 zoals dat nu nog luidt om klachten over het optreden
van ambtenaren van politie, zonder dat het optreden
van die ambtenaren met zoveel woorden wordt toegerekend aan het verantwoordelijke
bestuursorgaan. Het zou voor de hand hebben gelegen dat de aanpassing van
de politieklachtregeling in de Politiewet 1993 aan hoofdstuk 9 van de Awb
ertoe zou hebben geleid dat, overeenkomstig de inzichten die aan hoofdstuk
9 van de Awb ten grondslag liggen, niet langer wordt gesproken van klachten
over (het optreden van) ambtenaren, maar van klachten over (gedragingen van)
bestuursorganen. Dat is evenwel in dit wetsvoorstel niet het geval. Wat de
omschrijving van hetgeen waarover kan worden geklaagd betreft, gaat de aanpassing
niet verder dan dat «het optreden van» is vervangen door «gedragingen
van». Die gedragingen zijn echter gedragingen van ambtenaren van politie van het regionale politiekorps (artikel 61,
eerste lid), ambtenaren van het Korps landelijke
politiediensten (artikel 62, eerste lid), bijzondere ambtenaren van politie als bedoeld in artikel 42 (artikel 62, tweede lid) en militairen van – onder meer – de Koninklijke
marechaussee (artikel 63, eerste lid).In de memorie van toelichting wordt in het geheel niet stilgestaan bij
de reden waarom in het voorstel hoofdstuk X van de Politiewet 1993 op dit
punt niet in harmonie wordt gebracht met hoofdstuk 9 van de Awb. Het valt
overigens niet goed in te zien wat eraan in de weg zou kunnen staan om ook
in dit geval de systematiek van het interne klachtrecht van de Awb te volgen.De Nationale ombudsman acht deze afwijking van de Awb uiterst ongelukkig.
Zij heeft bovendien tot gevolg dat de interne en de externe klachtprocedure
niet altijd, zoals thans ook het geval is, goed op elkaar aansluiten doordat
het klachtrecht in de Politiewet op deze wijze beperkter is dan in de WNo.
In artikel 1a, eerste lid, aanhef en onder c, WNo is immers bepaald dat de
WNo van toepassing is op «bestuursorganen aan welke bij of krachtens
wettelijk voorschrift een taak met betrekking tot de politie is opgedragen,
voor zover het de uitoefening van die taak betreft». De afwijking van
Awb en WNo is te meer ongewenst omdat het bij de totstandkoming van hoofdstuk
9 van de Awb nadrukkelijk de bedoeling is geweest van de wetgever dat de klachtbehandeling
door de Nationale ombudsman, behoudens bijzondere gevallen, wordt voorafgegaan
door de interne klachtprocedure volgens hoofdstuk 9 van de Awb. De omvang
van de interne en de externe klachtbehandeling moet dan ook in beginsel identiek
zijn. Het is ook ondoelmatig wanneer de Nationale ombudsman – op grond
van de WNo – een klacht in behandeling moet nemen die niet eerst (volledig)
inhoudelijk is behandeld in de interne procedure. Er is dan immers geen (volledig)
intern klachtdossier waarop kan worden voortgebouwd. Verder is het met het
oog op de kwaliteit van de interne klachtbehandeling ongewenst dat de Politiewet
blijft spreken van gedragingen van ambtenaren,
omdat die formulering er niet toe uitnodigt om in het klachtonderzoek breed
in de organisatie te kijken naar de omstandigheden die aan het ontstaan van
de klacht hebben bijgedragen.Overigens wordt in de praktijk ook nu al, onder de huidige Politiewet,
in verscheidene regio's, rekening houdend met de voor een eventuele externe
klachtbehandeling geldende bepalingen in de WNo, voor de interne klachtbehandeling
een ruimere uitleg aan de klachtregeling in de Politiewet gegeven
dan uit de tekst van de wet volgt, zodat ook andere aspecten dan uitsluitend
het optreden van de betreffende ambtenaren in de interne klachtbehandeling
worden betrokken. Dat kan echter uiteraard geen reden vormen om aanpassing
aan de Awb op dit punt achterwege te laten bij de onderhavige wetswijziging.De Nationale ombudsman liet de Kamercommissie weten het gewenst te achten
om in hoofdstuk X van de Politiewet, telkens waar in het voorstel wordt gesproken
van «gedragingen van ambtenaren», de formulering «gedragingen
van bestuursorganen» te gebruiken, met dien verstande dat een gedraging
van een ambtenaar van politie, werkzaam onder de verantwoordelijkheid van
een bestuursorgaan, wordt aangemerkt als een gedraging van dat bestuursorgaan.Op 10 juli 2002 ontving de Tweede Kamer een nota van wijziging van het
voorstel tot wijziging van de Politiewet 1993 in verband met de aanpassing
van de politieklachtregeling aan hoofdstuk 9 van de Algemene wet bestuursrecht
(Kamerstukken II 2001/02, 27 731, nr. 6). In deze nota van wijziging
wordt onder meer een bepaling toegevoegd die erop neerkomt dat de voor het
politiekorps vast te stellen klachtregeling erin dient te voorzien dat de
klachtencommissie bij de behandeling van en advisering over een klacht zo
nodig aandacht schenkt aan de vraag in hoeverre de klacht wijst op structurele
tekortkomingen in het functioneren van de politie en met welke middelen eventuele
tekortkomingen kunnen worden opgeheven. Blijkens de toelichting op de nota
van wijziging strekt deze aanvulling ertoe tegemoet te komen aan de zorg die
de Nationale ombudsman over het wetsvoorstel heeft geuit in zijn brief van
2 augustus 2001 aan de voorzitter van de vaste Commissie voor Justitie uit
de Tweede Kamer. De ministers van Justitie en van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
merkten in hun toelichting op de nota van wijziging op dat zij het niet met
de Nationale ombudsman eens waren dat het wetsvoorstel een afwijking van de
Awb zou behelzen. Het wetsvoorstel beoogt juist het klachtrecht in de Politiewet
1993 aan te passen aan hoofdstuk 9 van de Awb en geeft slechts een praktische
uitwerking en invulling van die algemene regeling. In de nota naar aanleiding
van het verslag hadden zij al opgemerkt dat aanvullende bepalingen in de Politiewet
1993 noodzakelijk zijn gelet op de wijze waarop de politie is georganiseerd
en de specifieke bevoegdheidsverdeling binnen het politiebestel. De Awb gaat
immers uit van een situatie waarin burger en ambtenaar met slechts één
bestuursorgaan van doen hebben. De Politiewet 1993 daarentegen maakt onderscheid
tussen beheer en gezag en ook het gezag wordt nog gekenmerkt door dualisme.
Binnen de politieorganisatie is zonder nadere regeling derhalve niet direct
duidelijk wie het verantwoordelijke bestuursorgaan is in de zin van de Awb.
Strikt genomen is steeds het bevoegde gezag, de officier van justitie of de
burgemeester, verantwoordelijk voor een bepaald politieoptreden en in die
betekenis het verantwoordelijke bestuursorgaan. Het is echter niet wenselijk,
noch praktisch te realiseren om de officier van justitie en de burgemeester
met de behandeling van klachten over gedragingen van de politie te belasten.
Om een in de praktijk werkbare klachtregeling te creëren, wordt in de
Politiewet 1993 vastgelegd welk bestuursorgaan steeds verantwoordelijk is
voor behandeling van een klacht. De beheerder draagt zorg voor de behandeling
van de klacht terwijl de gezagsdragers in de gelegenheid worden gesteld over
de afhandeling van de klacht te adviseren.De bepalingen in de Politiewet 1993 strekken er derhalve slechts toe antwoord
te geven op vragen als waar een klacht over gedragingen van de politie kan
worden ingediend en wie zorg draagt voor behandeling van de klacht, aldus
de ministers. Het feit dat wordt gesproken over gedragingen van
ambtenaren van politie betekent niet dat een klacht slechts zal worden ontvangen
wanneer de gedraging is terug te voeren op één met naam en toenaam
aan te wijzen persoon. Met het wetsvoorstel wordt geenszins beoogd de reikwijdte
van het klachtrecht en de omvang van de klachtbehandeling te beperken. Ook
in het politieklachtrecht dienen de omstandigheden binnen de organisatie die
hebben bijgedragen aan het ontstaan van een klacht in de behandeling daarvan
betrokken te worden. Ook het politieklachtrecht is gericht op het verbeteren
van het functioneren van de politie door lering te trekken uit klachten over
haar optreden. Dat het niet de bedoeling is om de gedraging van een individuele
ambtenaar te isoleren van de organisatie waarin hij werkzaam is, mag ook blijken
uit de bepaling (artikel 61, tweede lid, onderdeel c) dat bij de jaarlijkse
publicatie van de geregistreerde klachten en beslissingen dient te worden
aangegeven in hoeverre bepaalde klachten wijzen op structurele tekortkomingen
in het functioneren van de politie en, zo nodig, welke middelen de tekortkomingen
kunnen opheffen.Alhoewel de ministers de zorg van de Nationale ombudsman niet delen, wilden
zij graag de gelegenheid te baat nemen om die zorg geheel weg te nemen. Door
middel van de bij de nota van wijziging voorgestelde aanvulling benadrukken
zij dat de commissie die is belast met de behandeling van en advisering over
klachten daarbij aandacht dient te besteden aan de vraag in hoeverre bepaalde
klachten wijzen op structurele tekortkomingen in het functioneren van de politie
en met welke middelen eventuele tekortkomingen kunnen worden opgeheven. De
Nationale ombudsman acht met deze aanvulling zijn zorg ter zake weggenomen.Wijziging van Luchtvaartwet inzake de beveiliging op luchtvaartterreinenOp 1 januari 2003 is de wet van 18 april 2002 tot wijziging van de Luchtvaartwet
inzake de beveiliging op luchtvaartterreinen (Stb. 2002, 226) gedeeltelijk
in werking getreden. Enkele onderdelen van deze wet treden in werking op 1
april 2003. De wet strekt ertoe de uitvoering van de beveiliging op burgerluchthavens,
die tot dusver plaatsvond door de overheid, voor passagiers en hun bagage
op te dragen aan exploitanten van luchtvaartterreinen en voor vracht aan de
luchtvaartmaatschappijen. Toezicht op deze taakuitoefening wordt uitgeoefend
door de Minister van Justitie, die onder meer zorgt voor de nodige wet- en
regelgeving. Ter plaatse wordt toezicht op de naleving van deze regels uitgeoefend
door de Koninklijke marechaussee, die daartoe voor deze taak aanwijzingen
krijgt van de Minister van Justitie. De exploitant van de luchthaven schakelt
een particuliere beveiligingsorganisatie in voor de uitvoering van de beveiliging.
De taken van het personeel van een dergelijke beveiligingsorganisatie hebben
deels een publiekrechtelijk karakter.Mede naar aanleiding van verschillende reacties vanuit de Tweede Kamer
heeft de Minister van Justitie bij nota van wijziging (Kamerstukken II 1999/2000,
26 607, nr. 6) voorgesteld het publiekrechtelijke karakter van de taakuitvoering
door het beveiligingspersoneel nog extra accent te geven, door in het wetsvoorstel
gedragingen van het personeel van de particuliere beveiligingsorganisatie
ter uitoefening van publiekrechtelijke bevoegdheden, aan te merken als gedragingen
van de Minister van Justitie. Hiermee wordt buiten twijfel gesteld dat de
Nationale ombudsman bevoegd is in voorkomend geval over die gedragingen te
oordelen. Daarmee zijn ten opzichte van de bestaande wet de publiekrechtelijke
waarborgen vergroot voor een juiste taakuitvoering voor zover daarbij inbreuken
worden gemaakt op rechten van burgers.Nader overleg van het Ministerie van Justitie met het Bureau Nationale
ombudsman bracht de noodzaak aan het licht om het voorstel op dit punt nog om technische redenen nader aan te passen, hetgeen is gebeurd
in een tweede nota van wijziging (26 607, nr. 7). In de wet wordt geregeld
dat voor de interne klachtbehandeling hoofdstuk 9 van de Awb van overeenkomstige
toepassing is en dat de klachtenregeling uit de Wet particuliere beveiligingsorganisaties
en recherchebureaus buiten toepassing blijft. Een klacht tegen personeel van
de particuliere beveiligingsorganisatie over de uitoefening van zijn wettelijke
taak kan worden ingediend bij de Commandant van de Koninklijke Marechaussee.
Verantwoordelijk voor de afhandeling van een dergelijke klacht in de interne
procedure is de Minister van Justitie, die hiervoor mandaat kan verlenen aan
de Commandant van de Koninklijke Marechaussee. Wat de externe klachtbehandeling
betreft, is geregeld dat voor de toepassing van de Wet Nationale ombudsman
een gedraging van het particuliere beveiligingspersoneel wordt aangemerkt
als een gedraging van de Minister van Justitie. Indien de klacht zich tevens
richt tegen een of meer ter plaatse werkzame ambtenaren van de Koninklijke Marechaussee
en betrekking heeft op hetzelfde feitencomplex, wordt deze behandeld volgens
de procedure die geldt voor de Koninklijke Marechaussee.In de toelichting wordt opgemerkt dat het voor de burger bij nader inzien
duidelijker lijkt geen onderscheid te maken tussen de klachtafhandeling tegen
personeel van de Koninklijke Marechaussee en tegen personeel van de particuliere
beveiligingsorganisatie. In alle gevallen kan hij de klacht indienen bij de
Commandant van de Koninklijke Marechaussee. Indien aan deze bij mandaat de
afhandeling van de klacht is opgedragen, kan hij om de waarheid aan het licht
te brengen zo nodig de bevoegdheden uitoefenen die hem krachtens zijn toezichthoudende
taak krachtens de Luchtvaartwet en krachtens de artikelen 5:15 e.v. van de
Awb toekomen.Wanneer de klacht zich uitsluitend richt tegen een werknemer van de particuliere
beveiligingsorganisatie wordt de gedraging toegerekend aan de Minister van
Justitie. In een aantal gevallen zal de klacht pas worden ingediend nadat
de Koninklijke Marechaussee bij de zaak betrokken is geraakt, die immers toezicht
houdt op de taakuitvoering door de particuliere beveiligingsorganisatie. In
dat geval is het onwenselijk dat hetzelfde feitencomplex in twee verschillende
procedures wordt onderzocht en beoordeeld. In deze gevallen wordt de klachtafhandeling
gebundeld.Indien de zaak vervolgens aan de Nationale ombudsman wordt voorgelegd,
dan stuurt deze gelijkluidende brieven aan zowel de Minister van Justitie
als aan de Minister van Defensie met het verzoek te reageren voor zover de
klacht ieders verantwoordelijkheid regardeert. Het is dan aan de ministers
om hun reacties onderling af te stemmen.De bepalingen van de wet die betrekking hebben op de behandeling van klachten
zijn op 1 januari 2003 in werking getreden.2.2 Ambt2.2.1 Regeling ambtstermijn substituut-ombudsmanIn het voorstel van de Wet extern klachtrecht (Kamerstukken II 2002/03,
28 747, nrs. 1–3; zie hiervoor, § 2.1.4) wordt een wijziging
voorgesteld in de ambtstermijn van de substituut-ombudsman. In zijn jaarverslagen
heeft de Nationale ombudsman er enkele malen voor gepleit om de ambtstermijnen
van de Nationale ombudsman en de substituut-ombudsman te laten overlappen,
in het belang van de continuïteit van het instituut Nationale ombudsman
(zie Jaarverslag 1999, blz. 60–64, en Jaarverslag 2000, blz. 41). De
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft de Tweede Kamer
bij brief van 17 november 2000 laten weten dat bij een eerstvolgende wijziging
van de WNo een voorstel zal worden gedaan tot aanpassing van de wet ter zake,
rekening houdend met het eenhoofdige karakter van het ambt (Kamerstukken
II 2000/01, 27 050, nr. 4).Volgens het huidige artikel 9 van de WNo kan een nieuwe ombudsman de Tweede
Kamer verzoeken om de ambtstermijn van de zittende substituut-ombudsman te
verlengen voor de duur van ten hoogste zes maanden. In de praktijk is deze
verlengingstermijn te kort gebleken. Daarbij komt dat de zittende substituut-ombudsman
in onzekerheid verkeert over de vraag of de nieuwe ombudsman hem zal voordragen
voor verlenging. Het is voorstelbaar dat de substituut-ombudsman het antwoord
op die vraag niet zal afwachten, en zich al bij voorbaat verbindt aan een
nieuwe betrekking met ingang van de datum waarop zijn ambtstermijn als substituut-ombudsman
wettelijk afloopt. De nieuwe ombudsman kan er dus niet zonder meer van uitgaan
dat hij door de zittende substituut-ombudsman wegwijs in het ambt kan worden
gemaakt.Om aan deze onzekerheden een einde te maken, wordt in het voorstel van
de Wet extern klachtrecht voorgesteld om de ambtstermijn van de substituut-ombudsman
een jaar later te laten eindigen dan die van de Nationale ombudsman. Het eenhoofdige
karakter van het ambt van Nationale ombudsman wordt daarmee geen geweld aangedaan.
Weliswaar zal een nieuw benoemde ombudsman telkens gedurende een jaar van
rechtswege moeten werken met een substituut-ombudsman die op verzoek van zijn
voorganger is benoemd, maar daarmee is hij aan het begin van zijn ambtsperiode
verzekerd van de bijstand van een ervaren substituut-ombudsman en heeft hij
desgewenst alle gelegenheid om op zoek te gaan naar een substituut-ombudsman
van eigen keuze, met wie hij dan nog vijf jaar kan samenwerken.2.2.2 Nevenfuncties ambtsdragersNevenfuncties Nationale ombudsmanMr. R. Fernhout bekleedt de volgende nevenfuncties:– voorzitter van de jury voor de Max van der Stoel-Mensenrechtenprijs
van de Onderzoekschool Rechten van de Mens, beschikbaar gesteld door de Universiteit
van Tilburg (onbezoldigd);– lid Comité van aanbeveling Stichting Yoesuf, islam en homoseksualiteit
(onbezoldigd);– lid Comité van aanbeveling Stichting Synagoge Nijmegen
(onbezoldigd);– medeauteur van het handboek Bestuursrecht in de sociale rechtsstaat
(Kluwer, Deventer) (auteursvergoeding).Nevenfuncties substituut-ombudsman mevrouw mr. S. J. E.
Horstink-von MeyenfeldtMevrouw mr. S. J. E. Horstink-von Meyenfeldt bekleedt de volgende nevenfuncties:– lid van het college van bestuur van de Katholieke Theologische
Universiteit te Utrecht (vacatiegeld);– lid van de Beleidsadviescommissie van de Nederlandse Bisschoppenconferentie
(vanaf 1 augustus 2002) (onbezoldigd);– lid van de Commissie feitenonderzoek beveiliging Pim Fortuyn (vanaf 15
mei 2002) (vacatiegeld);– lid van het bestuur van de Vereniging voor overheidsmanagement
(tot 1 mei 2002) (onbezoldigd);– lid van de raad van advies van de Vereniging voor overheidsmanagement
(vanaf 1 mei 2002) (onbezoldigd).2.3 Klachten over de Nationale ombudsman2.3.1 InleidingWaar gewerkt wordt, worden fouten gemaakt. Ook over de Nationale ombudsman
en zijn medewerkers wordt geklaagd. Grieven kunnen betrekking hebben op een
beslissing om geen onderzoek in te stellen, een onderzoeksbeslissing of op
een oordeel van de Nationale ombudsman. Daarnaast zijn er grieven over bijvoorbeeld
de behandelingsduur, de bejegening en de betrachte zorgvuldigheid. Slechts
deze laatste categorie beschouwt de Nationale ombudsman als klachten die voor
klachtbehandeling in aanmerking komen. Grieven over een beslissing om geen
onderzoek in te stellen, over een onderzoeksbeslissing of over een oordeel
in een rapport worden niet als klacht behandeld, maar als verzoek om herziening.
Tegen een dergelijke beslissing van de Nationale ombudsman staat geen klachtvoorziening
open. In beginsel discussieert de Nationale ombudsman niet met partijen over
de juistheid van een door hem ingenomen standpunt. De Nationale ombudsman
beslist in hoogste en laatste instantie. Met zijn beslissing is de zaak afgedaan.
Dit neemt niet weg dat de Nationale ombudsman grieven als hier bedoeld wel
serieus neemt. In een enkel geval kan een grief ertoe leiden dat de Nationale
ombudsman een beslissing als hiervoor bedoeld herziet. Dat kan het geval zijn
als er nieuwe feiten of omstandigheden naar voren worden gebracht die eerder
niet bekend waren en die, waren ze wel bekend geweest, tot een ander oordeel
zouden hebben geleid. Ook als een beslissing is gebaseerd op een kennelijk
verkeerde interpretatie van feiten of omstandigheden kan dat leiden tot een
herziening van een beslissing.Grieven over bijvoorbeeld de behandelingsduur, de bejegening en de betrachte
zorgvuldigheid worden wel als klacht behandeld. Naar aanleiding van een klacht
wordt op korte termijn contact met de klager opgenomen en wordt bezien of
de klacht snel naar tevredenheid van de klager is op te lossen. In gevallen
waarin dat niet mogelijk is krijgt de klager een gemotiveerd antwoord op zijn
klacht. Als de klacht gegrond wordt verklaard krijgt de klager verontschuldigingen
aangeboden. In voorkomende gevallen wordt lering uit de klacht getrokken om
vergelijkbare fouten in de toekomst te voorkomen.De Nationale ombudsman beoordeelt of bestuursorganen, waarover bij hem
wordt geklaagd, klachten behoorlijk behandelen. Dit betekent dat de Nationale
ombudsman zelf het goede voorbeeld moet geven bij de behandeling van klachten.
De behandeling van klachten over de Nationale ombudsman en zijn medewerkers
moet voldoen aan de behoorlijkheidsnormen die de Nationale ombudsman zelf
aan bestuursorganen stelt. Hoofdstuk 9 van de Algemene wet bestuursrecht (verder
Awb) is zelf niet van toepassing op de Nationale ombudsman, omdat de Nationale
ombudsman geen bestuursorgaan is in de zin van die wet. De Nationale ombudsman
behandelt klachten over zijn bureau echter zoveel mogelijk overeenkomstig
hoofdstuk 9 van de Awb. Begin 2003 treedt een vernieuwde klachtenregeling
van de Nationale ombudsman in werking.2.3.2 Ontvangen klachten over de Nationale ombudsman en
zijn medewerkersIn 2002 zijn 74 klachten ontvangen door de Nationale ombudsman. In dit
getal zijn begrepen 50 klachten over een beslissing van de Nationale ombudsman
over de ontvankelijkheid van een verzoekschrift of zijn bevoegdheid, een onderzoeksbeslissing
of het oordeel over de behoorlijkheid van een gedraging van een bestuursorgaan.
Slechts in één van deze gevallen zag de Nationale ombudsman
aanleiding om een herzien rapport uit te brengen, met alleen
een kleine aanpassing van de tekst onder bevindingen in het kader van anonimisering.
Voor het overige was er geen aanleiding om op beslissingen terug te komen.
Wel werd inéén geval geconstateerd dat verzoeker niet schriftelijk
was geïnformeerd over de beslissing om een klachtonderdeel niet in onderzoek
te nemen. Voor die omissie zijn verontschuldigingen aangeboden. Het aantal
klachten dat voor klachtbehandeling in aanmerking kwam, is 23. Daarvan zijn
er dertien gegrond verklaard, vijf ongegrond, twee klachten zijn informeel
afgedaan en vier klachten waren op 1 januari 2003 nog in behandeling.In één geval was de klacht afkomstig van een ambtenaar die
als behandelend ambtenaar bij een onderzoek door de Nationale ombudsman was
betrokken. Eind 2002 was deze klacht nog in behandeling. De meeste andere
klachten zijn ingediend door verzoekers die een zaak hadden lopen bij de Nationale
ombudsman.Hieronder volgt een korte bespreking van enkele van de ontvangen klachten.Twee keer werd een klacht ingediend over een uiting van het Bureau Nationale
ombudsman in de media. Zo klaagde de directeur van een zorgverzekeraar over
de inhoud van een column van de Nationale ombudsman in de Telegraaf. Hij vond
de inhoud van de column en de kop daarboven onvoldoende genuanceerd. Ook gaf
hij aan dat hij het op prijs had gesteld als hij voor het verschijnen van
de column daarover zou zijn geïnformeerd. Omdat er geen onjuistheden
in de column stonden zag de Nationale ombudsman geen aanleiding om op het
gestelde in de column terug te komen.Het voorstel om een betrokken bestuursorgaan vooraf te informeren over
de publicatie van een column is in overweging genomen. Geconcludeerd is echter
dat dit niet goed mogelijk is, omdat columns vaak kort voor de verschijningsdatum
worden geschreven.Een advocaat klaagde erover dat in de ontvangstbevestiging die het Bureau
Nationale ombudsman per omgaande stuurt herhaaldelijk niet zijn kenmerk was
vermeld. Nu de advocaat vaker namens cliënten verzoekschriften bij de
Nationale ombudsman indiende was het voor hem niet goed mogelijk om na te
gaan op welk van zijn dossiers de ontvangstbevestiging betrekking had. De
klacht werd gegrond verklaard. Het was al beleid om in een ontvangstbevestiging
het kenmerk te vermelden. Aan de medewerkers van de afdeling die de ontvangstbevestigingen
verstuurt is die beleidslijn nog eens onder de aandacht gebracht. In één
dossier werd de ontvangstbevestiging naar de cliënt gestuurd, in plaats
van naar zijn gemachtigde. De klacht dat de gemachtigde geen ontvangstbevestiging
had ontvangen werd gegrond verklaard, onder het aanbieden van verontschuldigingen
voor de gang van zaken.In één geval klaagde een verzoeker er schriftelijk over
dat een medewerker in een telefoongesprek weinig begrip toonde voor zijn standpunt.
Hoewel hij schreef dat hij de houding van de medewerker klachtwaardig vond,
werd de brief als gewoon volgstuk in het dossier behandeld, en niet als klacht.
De klacht over het niet oppakken van de klacht werd gegrond geacht. De gang
van zaken in het telefoongesprek werd betreurd.Bij onderzoek naar een klacht over het niet voortvarend afhandelen van
een brief bleek dat die brief niet was beantwoord omdat de behandelend medewerkster
langdurig ziek was. Dit dossier was niet overgenomen door een vervanger. Dit
was in afwijking van interne werkafspraken dat in een dergelijk geval het
dossier door een vervanger wordt overgenomen. De klacht werd gegrond verklaard.
In enkele andere gevallen werden klachten over de lange behandelingsduur
gegrond verklaard. Niet onredelijk lang was een behandelingsduur van iets
meer dan drie weken. In één geval waarin werd geklaagd over
de behandelingsduur bleek dat een brief wel door de Nationale ombudsman was
beantwoord, maar dat het antwoord niet door verzoeker was ontvangen. De klacht
was ongegrond.Verontschuldigingen werden aangeboden voor het niet nakomen van een toezegging
om een verzoeker binnen een week terug te bellen en voor het verloop van het
gesprek toen verzoeker zelf terugbelde.De klacht dat een moeder en zoon per abuis als gehuwd werden aangemerkt
werd als gegrond verklaard, evenals de klacht van een andere klager dat de
naam van zijn zoon verkeerd om werd geschreven.Een klager die meende dat zijn zaak met onvoldoende voortvarendheid en
betrokkenheid werd behandeld werd in het ongelijk gesteld. Juist omdat de
betrokken onderzoekster de penibele situatie van de klager onderkende had
zij al voordat hij klaagde diverse malen contact gehad met het bestuursorgaan
om een oplossing te bewerkstellingen. Dit was echter bij de klager nog niet
bekend. Op het moment dat klager zijn klachtbrief aan de Nationale ombudsman
schreef lag al een conceptbrief klaar waarin hij werd geïnformeerd over
de omstandigheid dat het betrokken bestuursorgaan inmiddels geld aan hem had
overgemaakt.Bij de afhandeling van een klacht over de Open Universiteit werd aan verzoeker
meegedeeld dat de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (verder
OCW) was geïnformeerd over de afdoening. Die zin was echter ten onrechte
opgenomen. Feitelijk was de Minister niet geïnformeerd, omdat de Open
Universiteit geen dienstonderdeel van het Ministerie van OCW is. De Nationale
ombudsman excuseerde zich bij verzoeker voor de verkeerde voorstelling van
zaken.Een hoofdofficier van justitie betreurde het dat hij niet was geïnformeerd
over een klacht over een mededeling die een politieambtenaar aan een burger
had gedaan. De politieambtenaar had beweerd een parketmedewerker te hebben
gesproken. Volgens verzoeker was die mededeling niet juist. In het kader van
het onderzoek was de parketmedewerker als getuige gehoord. De Nationale ombudsman
achtte de klacht van de hoofdofficier van justitie niet gegrond. Vuistregel
van de Nationale ombudsman is om een hoofdofficier van justitie alleen uit
te nodigen om te reageren op een klacht over een politiekorps als de klacht
justitieel politieoptreden betreft. Het justitieel optreden stond in deze
zaak zeer op de achtergrond, zodat de Nationale ombudsman geen aanleiding
zag om de hoofdofficier van justitie bij het onderzoek te betrekken.2.4 Het Bureau Nationale ombudsman2.4.1 PersoneelFormatieIn 2002 is de medewerker belast met personele en financiële zaken
plotseling overleden. Daarnaast hebben zeven medewerkers de dienst verlaten.
In dezelfde periode zijn zeventien nieuwe medewerkers aangetrokken.De personeelsformatie voor 2002 bedroeg 110,5 plaatsen (2001: 101,6),
waarvan 7,5 (2001: 5,6) gefinancierd door vrijwillig aangesloten bestuursorganen.
De feitelijke bezetting van het Bureau Nationale ombudsman was op 31 december
2002: 129 medewerkers; het aantal medewerkers omgerekend in fulltime equivalenten:
114,7.Op 31 december 2002 was het aandeel van de personeelsformatie dat, in
de vorm van onderzoekers, direct is ingezet voor de onderzoektaak 66% (2001:
66%). Van alle medewerkers werkte 45% in deeltijd (2001: 43,3%). Het aantal
vrouwelijke medewerkers was 70% van het totaal (2001: 66,7%).Er zijn drie medewerkers bij de Nationale ombudsman werkzaam op basis
van interim functievervulling (van Financiën en Verkeer en Waterstaat).Ziekteverzuim en bedrijfsmaatschappelijke begeleidingHet ziekteverzuim bij de medewerkers van het Bureau Nationale ombudsman
was in 2002 6,59% (exclusief zwangerschaps- en bevallingsverlof en inclusief
langdurig zieken). In 2001 was het ziekteverzuim 5,21%.Van de 129 op 31 december 2002 in dienst zijnde medewerkers hebben er
19 (15%) gebruik gemaakt van begeleiding door de bedrijfsmaatschappelijk werker.HonoreringOp 31 december 2002 stonden 65 van de 129 medewerkers op het maximum van
hun salarisschaal. Van deze 65 medewerkers ontvangen er inmiddels 16 (waarvan
6 op basis van een eerste toekenning in 2002) een toelage boven op het maximum
van de salarisschaal.In het jaar 2002 is er met 83% (2001: 71%) van de medewerkers een functioneringsgesprek
gevoerd respectievelijk zijn medewerkers beoordeeld.Opleiding, vorming en loopbaanbegeleidingIn 2002 is een bedrag van € 159 373 uitgetrokken voor deskundigheidsbevordering
en loopbaanbegeleiding. Ten opzichte van 2001 (€ 151 563) betekende
dit een stijging met 5%. Het gaat om 2,5% (2001: 2,7%) van de personele uitgaven.Georganiseerd overlegEr vond zevenmaal overleg plaats tussen de directeur van het Bureau Nationale
ombudsman en de ondernemingsraad. Onderwerpen die daarbij aan de orde kwamen
waren onder andere: het vaststellen van budgetten voor opleidingen en bewust
belonen, het zelf verdelen van dossiers door de clusters, het plan van aanpak
competentiemanagement, het competentieprofiel van de directeur, de toekomst
van de financiële en personele functie bij de Nationale ombudsman, het
promoten van nevenwerkzaamheden, het benoemen van een klachtencoördinator,
het benoemen van een interne kwaliteitscontrole functionaris op het terrein
van de bevoegdheids- en ontvankelijkheidstoetsing, het beleid ten aanzien
van langdurig zieken, de interne mobiliteit en de ontwikkeling van de medewerkers,
aanwijzen verplichte verlofdag in 2003, het opstarten van een arbeidstevredenheidsonderzoek,
het aanpassen van de klachtenregeling seksuele intimidatie, interne herhuisvesting,
IKAP regeling 2003, en bijstellingen van het front-office.Met vertegenwoordigers van de ambtenarencentrales is één
keer overleg gevoerd. Onderwerpen die daarbij aan de orde kwamen waren onder
andere: implementatie van de CAO-afspraken, stand van zaken organisatieontwikkeling
en de IKAP-regeling.2.4.2FinanciënInclusief de bij eerste en tweede suppletore begroting beschikbaar gestelde
middelen bedroeg het budget van de Nationale ombudsman in 2002 € 8 633 000
(in 2001 € 8 259 707).Er is in 2002 € 6 289 617 (72%) besteed aan personele
uitgaven en € 2 415 931 (28%) aan materiële uitgaven.2.4.3 BedrijfsvoeringOp de agenda van het managementteamIn 2003 heeft het managementteam 26 keer vergaderd. Daarbij kwamen onder
meer de volgende onderwerpen aan de orde:– een grote interne verhuizing om de nieuwe medewerkers te huisvesten;– het uitbouwen van de systemen om de clusters van informatie te
voorzien;– het jaarplan communicatie 2002 (waaronder de publiekscampagnes
2002 en 2003) en het informatieplan 2002;– het in 2002 voor het eerst werken met prestatieafspraken tussen
directeur en de vier hoofden van de onderzoeksafdelingen;– het periodiek bespreken van de cockpitcijfers van de organisatie;– het vaststellen van het beleid bij langdurig zieken, en het beleid
ter preventie van RSI;– het vaststellen van het beleid om nuttige externe nevenwerkzaamheden
te stimuleren;– het vaststellen van een nieuwe leidraad functioneringsgesprekken
waarin naast terugkijken en vooruitkijken, ook vorming en beloning een plaats
hebben gekregen;– het vaststellen van het schema behandeltermijnen;– het instellen van een werkgroep telewerken om uit te zoeken welke
telewerkvoorzieningen de thuiswerkers nu precies nodig hebben (het rapport
van deze werkgroep is in december 2002 beschikbaar gekomen);– het instellen en equiperen van een vaste werkgroep buitenlandse
contacten waarvan de leden een bijdrage leveren aan de ontvangst van buitenlandse
bezoekers en participeren in bezoeken aan buitenlandse instituten;– het tegen betaling onderbrengen van de personele en financiële
functie van de Nationale ombudsman bij een van de grotere Colleges. Sinds
december 2002 is de Nationale ombudsman hierover in gesprek met de Algemene
Rekenkamer;– management development van de leidinggevenden en het opleidingsplan
voor de andere medewerkers;– de voorbereidingen van het jaarverslag over 2002 en het vaststellen
van een nieuwe opzet om in 2003 via een intern logboek de hoofdstukken 7 tot
en met 25 van het jaarverslag te laten groeien;– het bespreken van een uitgebreide concept-klachtregeling Nationale
ombudsman. Implementatie is in de loop van 2003 te verwachten;– brainstormen over het herijken van missie en visie, over kwaliteitscriteria
voor en over kwaliteitsborging van het werk. Afronding in 2003;– het uit een oogpunt van kwaliteitsborging intern benoemen van
een aparte «controle» functionaris op het terrein van de bevoegdheid
en ontvankelijkheid;– het implementeren van de nieuwe herkansingswerkwijze;– het vaststellen van het (tweejarige) evaluatietraject van het
dossier registratiesysteem;– het houden van een klanttevredenheidsonderzoek en van een medewerkers-tevredenheidonderzoek.
Realisatie staat voor 2003;– het in 2003 aantrekken van een tijdelijke informatiemanager om
de beschikbare kennis binnen de organisatie toegankelijker te maken;– het evalueren van de interne machtigingen.WerklastDe begrotingswetgever heeft er in het voorjaar 2002 mee ingestemd om de
personele capaciteit van de organisatie in overeenstemming te brengen met
de gegroeide werklast door een structurele uitbreiding van de bezetting met
tien formatieplaatsen.De raming van de instroom (van kort gezegd, Rijksoverheid klachten en
klachten van betalende decentrale overheden) voor het jaar 2002 was gesteld
op 10 300. Er zijn uiteindelijk 9643 klachten ontvangen. In 2002 zijn
10 363 klachten afgedaan. De werkvoorraad is gedaald van 2245 naar 1525.
De doorlooptijden (zie § 3.3) laten een voorzichtige verbetering
zien.HuisvestingBij slagregens in combinatie met wind slaat het water door de, bij de
renovatie niet vervangen, raamkozijnen. Herstel hiervan kon niet meer worden
gerealiseerd in 2002 maar is thans voorzien in de periode april tot na de
zomervakantie 2003.Ook in 2002 konden alle medewerkers nog gewoon worden gehuisvest en was
het niet nodig om andere alternatieven zoals flexibilisering van de werkplekken
te zoeken.3 HET WERK VAN DE NATIONALE OMBUDSMAN IN CIJFERS3.1 De te behandelen zakenIn 2002 zijn 9643 verzoekschriften ontvangen, tegenover 9528 in 2001.
Een geringe stijging dus.Het aantal afgedane verzoekschriften is 10 363, tegenover 9088 in
2001. Dit is een stijging van 14%. De werkvoorraad daalde, van 2245 op 1 januari
2002 tot 1525 op 1 januari 2003, een daling van 32%.Tabel 1 geeft een overzicht van de aantallen te behandelen en afgedane
verzoekschriften over 2002 en 2001.Tabel 1 Werkvoorraad verzoekschriften in behandeling per 1 januari2002 2 2452001 1 805 ontvangen +9 643 +9 528 te behandelen  11 888  11 333 afgedaan –10 363 –9 088 In behandeling per 1 januari2003 1 5252002 2 245** In tabel 1 in hoofdstuk 3 van het jaarverslag 2001 (blz.78) is als werkvoorraad
per 1 januari 2001 het getal 2273 genoemd. Naderhand is een correctie gebleken
ter grootte van 28 verzoeken.In 2002 zochten 17 371 personen telefonisch contact met het Bureau
Nationale ombudsman (verder § 6.5), tegenover 18 186 in 2001,
een daling met 4,5%. Daarnaast werden 198 e-mail berichten met buitenwettelijke
klachten en met informatieverzoeken ontvangen en afgedaan.Alles bijeen wendden in 2002 27 212 personen zich telefonisch of
schriftelijk tot de Nationale ombudsman.Van de in 2002 ontvangen verzoekschriften zijn er in de loop van het jaar
8466 ingedeeld bij één van de bestuursorganen binnen de bevoegdheid
van de Nationale ombudsman. Grafiek 1 geeft hiervan een overzicht, ingedeeld
per gebied.De bestuursorganen in grafiek 1 zijn in te delen in vier categorieën:– ministeries: 4039 verzoekschriften (48%; 2001: 55%);– andere bestuursorganen (inclusief pbo): 2288 verzoekschriften
(27%; 2001: 23%);– politie: 1279 verzoekschriften (15%; 2001: 15%);– lagere publiekrechtelijke lichamen: 858 verzoekschriften (10%;
2001: 8%).Binnen de categorie andere bestuursorganen lagen de meeste verzoekschriften
op het terrein van de uitvoeringsinstellingen voor sociale zekerheid (UWV:
1003, SVB: 322). Op het terrein van onderwijs, cultuur en wetenschappen betrof
het de Informatie Beheer Groep met 178 verzoekschriften en op het terrein
van volksgezondheid, welzijn en sport, de zorgverzekeraars (ziekenfondsen)
met 136 klachten.Het grootste aandeel in grafiek 1 hebben de volgende gebieden:– justitie (incl. vreemdelingenzaken en integratie) (24%);– sociale zaken en werkgelegenheid (17%);– politie (15%);– buitenlandse zaken (9%);– financiën (9%).Het Ministerie van Justitie (incl. Vreemdelingenzaken en Integratie) torent
uit boven alle andere gebieden, met 1813 verzoekschriften (45% van alle 4039
verzoekschriften die betrekking hebben op de ministeries; 2001: 51%). Van
deze verzoekschriften hadden er 1216 betrekking op de IND (14% van de 8466
ontvangen verzoekschriften uit grafiek 1 over 2002; 2001: 21%).3.2 Afgedane zaken3.2.1 Cijfers afgedane zakenIn 2002 zijn 10 363 verzoekschriften afgehandeld.De afgedane verzoekschriften zijn te verdelen in drie categorieën:1. buitenwettelijke verzoekschriften (betreffen instanties die, op grond
van artikel 1a van de Wet Nationale ombudsman (verder WNo), niet vallen binnen
de bevoegdheid van de Nationale ombudsman: 16% (2001: 21%);2. binnenwettelijke verzoekschriften die (na toetsing aan de artikelen
16 en 14 van de WNo) niet in aanmerking kwamen voor onderzoek: 56% (2001:
49%);3. binnenwettelijke verzoekschriften die in onderzoek zijn genomen en
vervolgens zijn afgedaan: 28% (2001: 30%).Grafiek 2 vertoont een beeld over 2002 dat afwijkt van het beeld over
2001. Er is een stijging van 7% in de categorie «binnenwettelijk niet
in onderzoek» en een daling van 5% in de categorie «buitenwettelijk».
Van de tussentijds beëindigde onderzoeken wordt een substantieel deel
afgedaan via de in 2002 geïntroduceerde herkansing (verder § 1.2.3).Elk jaar leiden veel klachten niet tot onderzoek als uitkomst van de toetsing
aan de bepalingen in artikel 16 van de WNo over de bevoegdheid van de Nationale
ombudsman ten aanzien van de betreffende gedraging en artikel 14 van de WNo
over de ontvankelijkheid van de klager (zie voor deze toetsing nader: hoofdstuk
6). Dit was ook het geval in 2002. Bij de behandeling van de 10 363 afgedane
zaken waren in verhouding de belangrijkste afwijzingsgronden uit deze twee
artikelen:– kenbaarheidsvereiste: 23% (2001: 15%);– de afbakening van de bevoegdheid van de Nationale ombudsman tot
die van de rechter: alles bijeengenomen 11% (2001: 11%);– overschrijding van de jaartermijn of onvolledigheid van het verzoekschrift:
6% (2001: 5%);– kennelijk ongegrond: 5% (2001: 5%).Het aantal klachten dat is afgedaan na in aanmerking te zijn gebracht
voor onderzoek bedraagt 2898. Daarvan hebben 413 (14%; 2001: 15%) geleid tot
een rapport. Dat is 4% van alle 10 363 afgedane zaken. Het aantal rapporten
bedroeg 411 (2001: 404).Het grootste deel van de genoemde 2898 verzoekschriften – 2485 (86%) –
betreft zaken die in aanmerking waren gebracht voor onderzoek, maar waarbij,
al dan niet via herkansing, het onderzoek tussentijds werd beëindigd,
zonder het uitbrengen van een rapport. Dit is 24% van alle 10 363 afgedane
zaken. Het aantal van deze zaken is iets gestegen ten opzichte van 2001 (2321).Van de 2485 tussentijds beëindigde zaken werden er 1385 (56%) afgesloten
omdat het betrokken bestuursorgaan de klager intussen voldoende tegemoet was
gekomen. In 898 zaken werd het dossier om administratieve reden gesloten,
waarvan in 893 zaken (36%) na een geslaagde herkansing. Tabel 2 geeft daarvan
een overzicht.Tabel 2 Reden onderzoek tussentijds beëindigdreden beëindigingaantal% Verzoeker is inmiddels op afdoende wijze tegemoetgekomen1 38555,7Dossier wordt om administratieve reden gesloten, bijvoorbeeld
het bestuursorgaan reageert positief op een verzoek om afhandeling van de
klacht met toepassing van hoofdstuk 9 Awb of vanwege samenvoeging met een
ander dossier89836,1 Verzoeker heeft uitdrukkelijk laten weten dat geen prijs meer
wordt gesteld op verder onderzoek (bijv. omdat hij daarvan geen gunstig resultaat
(meer) verwacht, of omdat hij zijn klacht elders in behandeling heeft gegeven
dan wel omdat hij ontevreden is241,0 Verzoeker heeft, ook na rappel, niets meer van zich laten horen291,2 Nationale ombudsman beëindigt het onderzoek omdat tijdens
het onderzoek alsnog is gebleken van onbevoegdheid van of niet-ontvankelijkheid
van verzoeker492,0 Nationale ombudsman beëindigt het onderzoek omdat tijdens
het onderzoek duidelijk is geworden dat verder onderzoek niet zinvol meer
is, terwijl verzoeker niet op afdoende wijze is
tegemoetgekomen1004,03.2.2 Onderzoek uit eigen bewegingDe Nationale ombudsman kan uit eigen beweging onderzoeken openen (artikel
15 WNo) en kan lopende onderzoeken eigener beweging uitbreiden (gecombineerde
onderzoeken artikel 12 en artikel 15 WNo).In 2002 zijn drie in 2001 uit eigen beweging gestarte onderzoeken afgerond
en is een gecombineerd onderzoek uit 2001 afgerond. Van de elf uit eigen beweging
in 2002 geopende onderzoeken zijn er vijf in 2002 afgerond. Van de veertien
in 2002 eigener beweging uitgebreide onderzoeken is er een in 2002 afgerond.3.3 Doorlooptijden verzoekschriftenHierna volgen vier grafieken met overzichten van de doorlooptijden.Grafiek 3a laat zien dat van alle afgedane zaken 46% is afgehandeld binnen
4 weken, tegenover 35% in 2001. Binnen acht weken is 67% afgedaan, en binnen
een half jaar 93%.In 2001 werd 44% van de niet in onderzoek genomen verzoekschriften afgedaan
binnen vier weken. In 2002 was dit 53%. In 2001 werd 68% van deze dossiers
binnen acht weken afgedaan en in 2002 74% van de dossiers. In de gevallen
waarin de behandelingsduur langer was dan vier weken had dit voor een belangrijk
deel te maken met de noodzaak om nadere informatie bij de verzoeker op te
vragen, alvorens de vraag te beantwoorden of de klacht wel of niet in onderzoek
kon worden genomen.Grafiek 3c betreft de zaken die zijn afgedaan na in aanmerking te zijn
gebracht voor onderzoek. Van de 2898 zaken uit grafiek 3c is 28% afgedaan
binnen vier weken (2001: 12%), en 51% binnen acht weken (2001: 41%).Wanneer een zaak wordt afgedaan met een onderzoek dat leidt tot een rapport
vergt dat meer tijd. In totaal 553 zaken (2001: 650) werden afgedaan na een
doorlooptijd van meer dan een half jaar, waarvan 388 (2001: 416) na meer dan
veertig weken, en 286 (2001: 315) na meer dan een jaar. Op 1 januari 2003
waren 382 zaken in behandeling die ouder waren dan zes maanden (1 januari
2002: 389 zaken).Van de in grafiek 3c verwerkte verzoekschriften is een substantieel deel
afgedaan via de herkansingswerkwijze (verder § 1.2.3). In grafiek
3d is dit deel nog apart inzichtelijk gemaakt. De doorlooptijden zijn berekend
vanaf de datum van ontvangst van de klacht tot de datum waarop het bestuursorgaan
laat weten de klachtbehandeling over te nemen.3.4 Afgedane zaken per gebiedTabel 3a Aantal rapporten per gebied1gebied 2totaal Algemene Zaken1–1 Buitenlandse Zaken29–29 Justitie7729106Vreemdelingenzaken en Integratie17–17 Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties617 Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen2–2 Financiën21–21Defensie9–9 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer7310 Verkeer en Waterstaat61319 Economische Zaken224Landbouw, Natuurbeheer en Visserij516 Sociale Zaken en Werkgelegenheid23638 Volksgezondheid, Welzijn en Sport41317 Politie141–141Burgemeesters1–1 Publiekrechtelijke Bedrijfsorganisatie2–2 Gemeenten28–28Provincies5–5 362984631 rapporten kunnen betrekking hebben op meer dan één
bestuursorgaan2 aantal rapporten over andere bestuursorganen van het betreffende
gebiedDe gebieden met in verhouding de meeste rapporten zijn:justitie (incl. vreemdelingenzaken en integratie): 123 (27%) en de politie:
141 (30%).Tabel 3b Afgedaan zonder rapport per gebied (m.u.v. herkansingszaken)1gebied 2totaalBuitenlandse Zaken306–306Justitie41332445 Vreemdelingenzaken en Integratie97–97 Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties213 Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen42226 Financiën108–108Defensie7–7 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer18621207 Verkeer en Waterstaat189 Economische Zaken224Landbouw, Natuurbeheer en Visserij628 Sociale Zaken en Werkgelegenheid2289291 Volksgezondheid, Welzijn en Sport21921 Politie401–401Waterschappen17–17 Gemeenten73–73Provincies4–4 16313962 0271 verzoekschriften kunnen betrekking hebben op meer dan één
bestuursorgaan.2 afgedaan zonder rapport (m.u.v. herkansingszaken) over andere
bestuursorganen van het betreffende gebied.Tabel 3c Afgedaan via herkansing per gebied1gebied 2totaalBuitenlandse Zaken141–141 Justitie23339272 Vreemdelingenzaken en Integratie54–54 Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties5–5 Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen 22830 Financiën 59–59Defensie3–3 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer313768 Verkeer en Waterstaat51015 Economische Zaken2–2Landbouw, Natuurbeheer en Visserij4–4 Sociale Zaken en Werkgelegenheid–211211 Volksgezondheid, Welzijn en Sport 82028 Politie7–7Waterschappen14–14 Gemeenten93–93Provincies9–9 6703451 0151 Verzoekschriften kunnen betrekking hebben op meer dan één
bestuursorgaan.2 Afgedaan via herkansing over andere bestuursorganen van het
betreffende gebied.3.5 De conclusie van de Nationale ombudsmanIn zijn rapporten toetste de Nationale ombudsman de onderzochte gedraging
aan de behoorlijkheidsnorm uit artikel 26, eerste lid van de WNo (verder § 3.6).
Op grond van deze beoordeling werd vervolgens geconcludeerd of de klacht al
dan niet gegrond is. Wanneer de feiten niet voldoende konden worden vastgesteld,
moest de Nationale ombudsman zich van een dergelijke beoordeling onthouden.Grafiek 4 bevat een overzicht van de conclusies in de 411 rapporten uit
2002. Zaken die worden afgedaan via interventie leiden niet tot eenconclusie
over de gegrondheid van de klacht. De ervaring leert dat het in die gevallen
over het algemeen gaat om klachten die gegrond zouden zijn verklaard indien
het wel zou zijn gekomen tot een rapport. Ook zaken die worden afgedaan via
de herkansing leiden niet tot een conclusie.In 145 rapporten werd de klacht geheel gegrond verklaard, een aandeel
van 35% (2001: 41%). In 73 rapporten was de klacht geheel niet gegrond, een
aandeel van 18% (2001: 20%). In 321 rapporten werd de klacht geheel of op
een of meer onderdelen gegrond verklaard, een aandeel van 78% (2001: 77%).
In 250 rapporten was de klacht op een of meer onderdelen niet gegrond, een
aandeel van 61% (2001: 56%).3.6 Reden voor de klacht; beoordeling door de Nationale
ombudsman3.6.1 AlgemeenDe Nationale ombudsman heeft de behoorlijkheidsnorm uit artikel 26, eerste
lid, van de WNo uitgewerkt in een aantal vereisten van behoorlijkheid (verder
bijlage 3 bij dit jaarverslag). De klachten bij de Nationale ombudsman kunnen
worden herleid tot deze vereisten. Dit betekent dat de scores op deze vereisten
inzicht geven in de problemen met de overheid die aanleiding gaven tot een
klacht bij de Nationale ombudsman.Grafiek 5 bevat een overzicht van het gebruik van de beoordelingscriteria
in de 411 rapporten uit 2002. In totaal is 1175 keer een beoordeling gegeven,
een gemiddelde per rapport van 2,9 (2001: 2,2). Tabel 4 bevat een vergelijkbaar
overzicht voor de zaken die in aanmerking kwamen voor onderzoek maar niet
hebben geleid tot een rapport. De zaken die via herkansing zijn afgedaan zijn
niet in dit overzicht opgenomen.3.6.2De beoordeling in de rapportenGrafiek 5 bevat een overzicht van de beoordelingen door de Nationale ombudsman
in de 411 rapporten uit 2002.De informatie in grafiek 5 kent twee ingangen:1. de verdeling van de totaalscore over de beoordelingscriteriaZoals in voorgaande jaren hebben ook in 2002 de verschillende vereisten
in de rubriek zorgvuldigheid (rubriek 7) het grootste aandeel: 59% (2001:
59%). Dit betreft met name de vereisten van voortvarendheid en van actieve
informatieverstrekking.In 2002 zijn de volgende vereisten in verhouding het meest aan de orde
geweest:– overeenstemming met algemeen verbindende voorschriften: 16%– voortvarendheid: 13%;– actieve informatieverstrekking: 12%;– belangenafweging/redelijkheid: 12%;– actieve informatieverwerving: 10%;– correctheid van bejegening: 8%.Deze vereisten beslaan 71% van alle keren dat een beoordelingscriterium
is gebruikt.2. het oordeel per beoordelingscriteriumVan alle 1175 keren dat een beoordelingscriterium is gebruikt, luidt het
oordeel voor 40% «behoorlijk» (2001: 36%) en voor 52% «niet
behoorlijk» (2001: 57%). Het beeld krijgt meer reliëf wanneer de
scores op de afzonderlijke vereisten worden bezien. Zo is het aandeel van
het oordeel «niet behoorlijk» voor het vereiste van voortvarendheid
83%, en voor actieve informatieverstrekking 68%.3.6.3De reden voor de klacht in tussentijds afgedane zakenAfgezien van herkansingszaken wordt ook voor zaken die tussentijds worden
afgedaan, vastgelegd welke van de vereisten van behoorlijkheid aan de orde
waren. Tabel 4 vormt daarvan de neerslag.Tabel 4 Reden voor de klacht in tussentijds afgedane zaken1  20022 2001   Totaal%Totaal%1Grondrechten30,1100,3 2Algemeen verbindende voorschriften913,61113,63Redelijkheid/proportionaliteit893,41274,14Rechtszekerheid1144,4963,15Gelijkheid60,280,36Motivering562,1822,67Zorgvuldigheid2 23886,22 664867.1Voortvarendheid (in behandeling;
bij herstel fout)1 59061,21 93162,4 7.2Actieve informatieverstrekking29111,238812,5 7.3Actieve informatieverwerving431,7772,57.4Administratieve nauwkeurigheid1425,41213,97.5Toereikendheid admin./organisatorische
voorzieningen331,3280,9 7.6Toereikendheid fysieke voorzieningen150,6100,3 7.7Correctheid bejegening251,0321 7.8Respect/oog voor bescherming persoonlijke
levenssfeer30,150,27.9Overige963,7722,3 Totaal2 5971003 0981001 De redenen zijn afgeleid uit de lijst met beoordelingscriteria
zoals die worden gebruikt in de rapporten. Bij één onderzoek
kan meer dan één reden van toepassing zijn.2 De herkansingszaken zijn buiten beschouwing gelatenHet verschil in aantallen tussen de jaren 2001 en 2002 laat zich verklaren
door het buiten beschouwing laten van de in 2002 nieuw geïntroduceerde
categorie «herkansingszaken».Naar verhouding hadden de meeste tussentijds afgedane zaken – 61% –
betrekking op het vereiste van voortvarendheid, ofwel op klachten over de
behandelingsduur.3.6.4 De meest voorkomende problemen in de afgedane zakenSamenvoeging van de scores uit grafiek 5 en tabel 4 levert het aantal
scores op voor elk van de beoordelingscriteria, en een totaal aantal scores
van 3772 (zie voor een kanttekening daarbij: Jaarverslag 1995, blz. 24). Daarbinnen
hebben de volgende zes vereisten van behoorlijkheid het volgende aandeel:– voortvarendheid: 46%;– actieve informatieverstrekking: 12%;– overeenstemming met algemeen verbindende voorschriften: 7%;– belangenafweging/redelijkheid: 6%;– administratieve nauwkeurigheid: 5%;– rechtszekerheid: 5%.Deze vereisten beslaan 80% van alle keren dat een beoordelingscriterium
werd gebruikt in zaken die in een rapport dan wel in een interventie zijn
geëindigd. Het gaat hier om de problemen zoals deze, blijkens hun klacht,
werden ervaren door de indieners van de verzoekschriften. In 2002 is –
voor het eerst – een groot aantal zaken tussentijds beëindigd door
herkansing, waarbij geen behoorlijkheidscriterium wordt geregistreerd omdat
het bestuursorgaan alsnog de mogelijkheid wordt geboden de klacht intern te
behandelen. Deze ontwikkelingen hebben tot gevolg dat de scores op de behoorlijkheidscriteria
in 2002 niet vergelijkbaar zijn met die uit voorgaande jaren.3.7 De effecten van het werk van de Nationale ombudsmanDe effecten van het werk van de Nationale ombudsman komen apart aan de
orde in hoofdstuk 4. Hieronder worden enkele cijfers gegeven over de verschillende
wegen waarlangs het werk van de Nationale ombudsman effect kan hebben:a. Tussentijdse beëindigingenHiervoor, in § 3.2.1, is ingegaan op de zaken die in aanmerking
waren gebracht voor onderzoek, maar waarin het onderzoek, in enig stadium
voordat het was voltooid, tussentijds werd beëindigd. In 56% van de zaken
die de Nationale ombudsman tussentijds afdeed zonder een rapport uit te brengen,
werd de klager op afdoende wijze tegemoet gekomen. Daarnaast werd in 36% van
de zaken de behandeling van de klacht door het bestuursorgaan overgenomen
(herkansing).b. «Met instemming»Het komt voor dat het betrokken bestuursorgaan tijdens het onderzoek van
de Nationale ombudsman een maatregel neemt naar aanleiding van de klacht,
zonder dat dit aanleiding geeft om het onderzoek vervolgens tussentijds te
beëindigen. In zo'n geval kan de Nationale ombudsman reden zien om in
het rapport, na de conclusie, op te merken dat hij «met instemming»
heeft kennis genomen van die maatregel. Dit gebeurde in 2002 in dertien rapporten
(3%).c. AanbevelingIn 2002 is in vijftig rapporten een aanbeveling gedaan (12%; 2001: 13%).
In vier van deze rapporten werd aan meer dan een bestuursorgaan
een aanbeveling gedaan, waarmee het totaal aantal aanbevelingen in 2002 op
54 komt.Uit tabel 5 blijkt dat het betrokken bestuursorgaan op 1 januari 2003
in 28 gevallen op de aanbeveling had gereageerd. Deze aanbevelingen werden
steeds opgevolgd. Op 1 januari 2003 stonden er nog 26 aanbevelingen uit 2002
open.In 2001 zijn aanbevelingen gedaan in 53 rapporten. De betrokken bestuursorganen
moesten op 1 januari 2002 nog in twintig gevallen reageren op die aanbevelingen.
Twee van deze dossiers waren op 1 januari 2003 nog niet gesloten. In de overige
gevallen was de aanbeveling in de loop van 2002 opgevolgd.Tabel 5 Het resultaat van de aanbeveling* abcdeTotaalAanbevelingen per gebied**      Buitenlandse Zaken112–26Justitie111–47 Vreemdelingenzaken en Integratie––3–25Financiën12––25Defensie–1–––1 Sociale Zaken en Werkgelegenheid––––11Politie2–3–49Burgemeesters––––11Gemeenten3–1–15 Kamers van Koophandel––––11 Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen–1––12 Sociale verzekeringsbank––1––1Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen2–1–58Zorgverzekeraars––––22Totaal10612–2654* Stand van zaken per 1 januari 2003** Één rapport kan betrekking hebben op meer dan één
bestuursorgaanLegenda tabel:a = opvolgen aanbeveling ten behoeve van verzoeker: gevraagde actie (excl.
b)b = opvolgen aanbeveling ten behoeve van verzoeker: schadevergoedingc = opvolgen aanbeveling inzake algemene maatregeld = niet opvolgene = resultaat nog niet bekend3.8 Enkele achtergrondkenmerken van indieners van verzoekschriftenVoorzover dat uit het verzoekschrift kon worden opgemaakt, werd in 1101
zaken de klacht ingediend door een intermediair. Dit is 11% van de totale
instroom van 9643 zaken (2001: 13%). Er was een stijging van het aantal zaken
dat werd ingediend door verenigingen respectievelijk stichtingen (van 78 naar
165). Dalingen waren te zien bij de volgende intermediairs: advocaten (van
707 naar 582), Bureaus Rechtshulp (van 86 naar 49), particuliere intermediairs
(van 150 naar 110) en belastingconsulenten/administratiekantoren (van 131
naar 108).4 EFFECTEN VAN HET WERK VAN DE NATIONALE OMBUDSMAN4.1 Soorten effectenDit hoofdstuk bevat een overzicht van de effecten van het werk van de
Nationale ombudsman zoals deze zich voordoen in de vorm van actie van de kant
van de overheid. Van die actie kan sprake zijn in de volgende stadia:a. tijdens de besluitvorming over het al dan niet in onderzoek
nemen van een klachtVerzoekschriften die binnenkomen bij de Nationale ombudsman worden eerst
beoordeeld op bevoegdheid en ontvankelijkheid (zie hoofdstuk 6). Het komt
voor dat medewerkers in dat kader telefonisch contact zoeken met de desbetreffende
overheidsinstantie, vooral wanneer de klacht betrekking heeft op de lange
behandelingsduur van een verzoek of aanvraag, of anderszins op het uitblijven
van actie. Telefonisch verkregen informatie over de stand van zaken is dan
soms al toereikend om de indiener van een klacht tevreden te stellen. Wanneer
door deze interventie het probleem dat aanleiding vormde voor het indienen
van de klacht is weggenomen, is er geen reden meer om een onderzoek in te
stellen.b. tijdens een onderzoek van de Nationale ombudsmanIn 2002 werd in 2485 zaken het onderzoek tussentijds beëindigd (2001:
2321). In 56% van de zaken werd het onderzoek tussentijds beëindigd nadat
de Nationale ombudsman de zaak succesvol had behandeld via de interventiemethode.
Van deze methode wordt in het bijzonder gebruik gemaakt bij klachten die zijn
ontstaan doordat de klager geen contact kon krijgen met het desbetreffende
bestuursorgaan, of bij klachten waarvan behandeling geen uitstel kan dulden.
Daarnaast werd in 36% van de zaken de behandeling van de klacht door het bestuursorgaan
overgenomen (herkansing).Het komt voor dat een bestuursorgaan in de loop van het onderzoek aangeeft
maatregelen te hebben getroffen (of te zullen treffen), terwijl de Nationale
ombudsman geen reden ziet om daarna het onderzoek tussentijds te beëindigen,
zodat hij het afsluit met een rapport. In 2002 werd in dertien rapporten (3%
van het totaal aantal uitgebrachte rapporten, 2001: 29; 7%) de zinsnede opgenomen
dat de Nationale ombudsman met instemming kennis had genomen van een door
een bestuursorgaan getroffen maatregel.c. na afloop van een onderzoek van de Nationale ombudsmanDe Nationale ombudsman heeft de bevoegdheid om aanbevelingen te doen.
In 2002 is dat gebeurd in vijftig rapporten oftewel in 12% van het totaal
aantal van de 411 uitgebrachte rapporten (2001: 53; 13%). In vier rapporten
werd aan meer dan een bestuursorgaan een aanbeveling gedaan, waarmee het totale
aantal gedane aanbevelingen op 54 komt.In 28 gevallen was aan het einde van 2002 al een reactie van het bestuursorgaan
op de aanbeveling ontvangen. Deze aanbevelingen zijn allemaal opgevolgd (zie
in dit verband ook hoofdstuk 3, § 3.7, tabel 5). Van de 26 nog openstaande
aanbevelingen staat ruim een derde korter open dan een kwartaal, waarvan negen
korter dan een maand.Er zijn twee soorten aanbevelingen: aanbevelingen die zijn gericht op
het nemen van een maatregel ten gunste van de desbetreffende verzoeker, en
aanbevelingen die zijn gericht op het nemen van een maatregel met een meer
structureel karakter. In 2002 was in 22 gevallen de aanbeveling gericht op
de individuele zaak van een verzoeker, in 28 gevallen was de aanbeveling algemeen
of preventief van aard en vier rapporten bevatten een combinatie
van beide. Het overgrote deel van de nog openstaande aanbevelingen betreft
(mede) een maatregel met een meer structureel karakter.Het komt voor dat verschillende burgers klagen over dezelfde soort gedraging.
Wanneer die gedraging aanleiding geeft tot het doen van een aanbeveling, wordt
veelal volstaan met het opnemen van die aanbeveling in het eerste rapport
dat de Nationale ombudsman over de desbetreffende soort gedraging uitbrengt.
De aanbeveling wordt dan niet in volgende, gelijksoortige zaken herhaald.4.2 Actie door de overheidHieronder volgt een selectie van maatregelen van bestuursorganen die vooral
genomen zijn naar aanleiding van interventies en aanbevelingen van de Nationale
ombudsman. Het gaat daarbij ook om acties in 2002 die een vervolg zijn op
rapporten uit 2000 en 2001. De maatregelen zijn geordend per aandachtsgebied.
In hoofdstuk 7 en volgende hoofdstukken komen de meeste maatregelen uitgebreider
aan de orde, binnen het kader van de behandeling van rapporten en interventies
per bestuursorgaan.4.2.1 Op het gebied van de politieDe beheerder van het regionale politiekorps Amsterdam-Amstelland heeft
laten weten de schadeclaim van een verzoeker te hebben heroverwogen, hetgeen
heeft geleid tot de beslissing om alsnog de schade te vergoeden (rapport 2001/218,
met aanbeveling).De beheerder van het regionale politiekorps Utrecht heeft laten weten
haar aanvankelijke beslissing tot afwijzing van de aansprakelijkstelling van
een verzoekster te hebben heroverwogen, en haar vervolgens het door haar gespecificeerde
bedrag alsnog te hebben toegezegd. Het betrof een bedrag van ƒ 1400
(€ 667) ter zake van een aantal bij de aanhouding en/of insluiting
van verzoeksters echtgenoot zoekgeraakte eigendommen. De Nationale ombudsman
had in het desbetreffende rapport overwogen dat de politie in beginsel verantwoordelijk
was voor de geleden schade, nu het was gebleken dat er gebreken waren in de
registratie van de ingenomen bezittingen (rapport 2001/340, met aanbeveling).De beheerder van het regionale politiekorps Brabant-Noord heeft laten
weten dat de leiding van het arrestatieteam (verder AT) heeft toegezegd de
aanbeveling van de Nationale ombudsman ter harte te nemen, dat in het geval
dat onschuldige buitenstaanders bij een actie betrokken zijn geraakt, de betrokken
burger zal worden gewezen op zijn klachtrecht en op de instantie waartoe hij
zich kan wenden, en dat op adequate wijze zorg zal worden gedragen voor de
noodzakelijke voorlichting aan die betreffende instantie omtrent de actie
van het AT (rapport 2001/391, met aanbeveling).De beheerder van het regionale politiekorps Utrecht heeft laten weten
dat zij de korpsleiding heeft verzocht betrokken politieambtenaren te verplichten
zodanige maatregelen te nemen, dat slechts met instemming van het arrondissementsparket
te Utrecht tot seponering wordt overgegaan, in gevallen zoals aan de orde
in rapport 2001/404 (het ging in dit geval om een aangifte van bedreiging
met geweld en mishandeling door een buurman). Deze maatregelen zullen van
tijdelijke aard zijn. Ook wordt aan een structurele voorziening gewerkt: middels
het Basisproject Opsporing worden alle opsporingsprocessen doorgelicht en
waar nodig verbeterd. In dit project wordt het systeem van de controle op
de afhandeling en aanlevering van strafzaken door het regionale politiekorps
Utrecht meegenomen, zodat sepotbeslissingen met instemming van het parket
in Utrecht zullen worden genomen (rapport 2001/404, met aanbeveling.
Zie ook hierna, onder § 4.2.4).De beheerder van het regionale politiekorps Groningen heeft laten weten
dat hij de politieambtenaren, die zijn belast met het toezicht op de naleving
van de voorschriften in de Wet Administratiefrechtelijke Handhaving Verkeersvoorschriften,
heeft doen wijzen op de toepasselijkheid van de in artikel 5:12 van de Algemene
wet bestuursrecht (verder Awb) neergelegde verplichting zich desgevraagd te
legitimeren (rapport 2002/070, met aanbeveling).De beheerder van het regionale politiekorps Friesland heeft laten weten
dat de standaardbrief, die wordt gebruikt in het geval iemand door de politie
wordt uitgenodigd of ontboden naar het politiebureau te komen om als verdachte
te worden gehoord, zal worden aangepast. Aan deze brief zal worden toegevoegd
een vermelding van de aard van het desbetreffende strafbare feit, alsmede
de status van de betrokkene tijdens dat onderzoek.De korpsbeheerder heeft tevens aangegeven dat de nieuwe redactie van de
standaardbrief niet alleen door het regionale politiekorps Friesland wordt
ingevoerd, maar ook door alle andere gebruikers van het X-pol dagmutatiesysteem
(rapport 2002/091, met aanbeveling).De beheerder van het regionale politiekorps Haaglanden heeft laten weten
dat de politie zal zorgdragen voor de aanpassing van een registratieset, opgemaakt
naar aanleiding van een aanrijding waarbij een verzoeker betrokken was (rapport
2002/114, met aanbeveling).4.2.2 Op het gebied van buitenlandse zakenIn rapport 2001/113 (Jaarverslag 2001, blz. 309) was de Minister van Buitenlandse
Zaken de aanbeveling gedaan te bevorderen dat ambtenaren van de Nederlandse
ambassade te Caïro (Egypte), en voor zoveel nodig ook van andere Nederlandse
diplomatieke vertegenwoordigingen in het buitenland, de inhoud van de door
hen gevoerde zakelijke telefoongesprekken schriftelijk vastleggen, op zodanige
wijze dat de aantekening tenminste de datum van het gesprek, de namen van
de gespreksdeelnemers en een zakelijke weergave van het verloop van het gesprek
bevat, en voorts dat de aantekening wordt bewaard zolang daarmee een redelijk
doel kan zijn gediend. Deze aanbeveling werd opgevolgd in 2002.Overigens is ook in rapport 2002/334 een aanbeveling gedaan ten aanzien
van schriftelijke verslaglegging. In dit geval betrof het de inhoud van zakelijke
gesprekken die ambtenaren van de Nederlandse ambassade te Rabat (Marokko)
voerden met indieners van aanvragen tot afgifte van een machtiging tot voorlopig
verblijf (verder mvv) of ander visum. Aan het eind van 2002 was nog niet op
deze aanbeveling gereageerd.De Nationale ombudsman gaf de Minister in rapport 2002/148 in overweging
te bevorderen dat de Nederlandse ambassade te New Delhi (India) visumaanvragen
in behandeling neemt, ook in geval die onvolledig zijn. Dit voor zoveel nodig
met inachtneming van het bepaalde in artikel 4:5 van de Awb: opschorting in
geval van een onvolledige aanvraag. De Minister van Buitenlandse Zaken heeft
de Nationale ombudsman bij brief van 16 december 2002 bericht de aanbeveling
op te volgen.De Minister werd in dit rapport voorts in overweging gegeven te bevorderen
dat de Nederlandse ambassade te New Delhi bij de indiening van een visumaanvraag
niet langer verlangt dat een bewijs van ziektekostenverzekering wordt overgelegd,
zolang een dergelijk vereiste (nog) niet is opgenomen in de (inter)nationale
regelgeving ter zake. De Minister van Buitenlandse Zaken heeft
de Nationale ombudsman bij brief van 16 december 2002 laten weten ook
deze aanbeveling op te volgen.Aan rapport 2002/216 ligt de klacht ten grondslag dat het Nederlandse
ambassadekantoor te Lagos (Nigeria) voor het verkrijgen van een visum voor
kort verblijf de voorwaarde had gesteld dat een volledig geboekt retourticket
werd getoond, voordat op de visumaanvraag was beslist. Het ticket werd gekocht,
maar de visumaanvraag werd afgewezen. Sinds 1 december 1999 geldt echter
nog slechts de eis van een zogenoemd geconfirmeerd ticket, zodat de kosten
in geval van afwijzing van de visumaanvraag beperkt blijven. In dit geval
had de betrokkene derhalve onnodige kosten moeten maken. De Nationale ombudsman
deed de Minister de aanbeveling om met verzoeker in overleg te treden teneinde
de gemaakte kosten te vergoeden. De Minister heeft hierop positief gereageerd.De Nationale ombudsman heeft er in rapport 2002/120 met instemming kennis
van genomen dat het gehanteerde afsprakensysteem van de Nederlandse ambassade
te Rabat (Marokko) is aangepast en dat aan mvv-gegadigden een open uitnodiging
wordt gestuurd waarmee zij zich zonder nadere afspraak bij de ambassade kunnen
melden. Voorts heeft de Nationale ombudsman met instemming kennisgenomen van
de beëindiging van de praktijk van het ambassadepersoneel om steevast
aan mvv-gegadigden overlegging te verlangen van de huwelijksakte. Ten slotte
heeft de Nationale ombudsman er met instemming kennis van genomen dat het
Ministerie van Buitenlandse Zaken de ambassade te Rabat nader heeft geïnstrueerd
en daarbij heeft gewezen op de verdeling van taken en verantwoordelijkheden
tussen de diverse diensten als vreemdelingendienst, Visadienst en ambassades
en dat deze nadere instructies ertoe hebben geleid dat het ambassadepersoneel
niet langer mvv-gegadigden vraagt om overlegging van de benodigde documenten
betreffende de burgerlijke staat.De Nationale ombudsman heeft voorts in rapport 2002/237 met instemming
kennisgenomen van de inspanningen van het Ministerie van Buitenlandse Zaken
en het Beneluxvisumkantoor te Rabat om de visumprocedures te verbeteren, en
in overeenstemming te brengen met de bepalingen van de Algemene wet bestuursrecht.De Nationale ombudsman heeft er in rapport 2002/231 met instemming kennis
van genomen dat het Ministerie van Buitenlandse Zaken het Consulaat-Generaal
der Nederlanden te Düsseldorf heeft geïnstrueerd de tekst van de
brieven waarbij een naturalisandus wordt uitgenodigd, aan te passen in die
zin dat daarmee geen verwachtingen worden gewekt ten aanzien van het door
het Consulaat-Generaal uit te brengen advies.In het onderzoek dat leidde tot rapport 2002/205 had de Minister van Buitenlandse
Zaken laten weten dat het ontbreken van een medische verzekering geen reden
kan zijn een visum te weigeren, tenzij het reisdoel is het ondergaan van een
medische behandeling. De door de Nederlandse ambassade te Boekarest (Roemenië)
op dit punt verstrekte informatie gaf aanleiding tot misverstanden. De Nationale
ombudsman nam met instemming kennis van de mededeling van de Minister dat
hij de ambassade zou opdragen de informatievoorziening op dit punt aan te
passen en te verduidelijken.4.2.3 Op het gebied van justitieDe Minister van Justitie heeft laten weten dat de gehanteerde sepotcode
05 in de strafzaak tegen een verzoeker is gewijzigd in de sepotcode 01, en dat deze code in de desbetreffende politieregisters is opgenomen.
Tevens heeft de Minister aangegeven dat die arrondissementsparketten waar
de mandaatverlening nog niet naar behoren is geregeld, zullen worden aangeschreven
met het verzoek hun regeling te herzien, waarbij hen een modelregeling zal
worden aangereikt. Bovendien zal door het College van procureurs-generaal
binnen het Openbaar Ministerie (verder OM) door middel van een brief aandacht
worden gevraagd voor de wijze waarop bevelen «aanhouding buiten heterdaad»
worden gegeven, uitgevoerd en geregistreerd, zodat een langdurig tijdsverloop
tussen het bevel en de daadwerkelijke aanhouding in de toekomst zal kunnen
worden vermeden (rapport 2001/209, met aanbeveling).De Minister van Justitie heeft laten weten dat de door het Centraal Justitieel
Incassobureau (verder CJIB) geïnde geldbedragen aan verzoekers echtgenote
zijn uitgekeerd. Het betrof in dit geval de tenuitvoerlegging door het CJIB
van een schadevergoedingsmaatregel ten behoeve van een slachtoffer, verzoekers
echtgenote. In eerste instantie had het CJIB de deurwaarderskosten bij voorrang
uit de geïnde bedragen voldaan (rapport 2001/281, met aanbeveling).De Minister van Justitie heeft het volgende meegedeeld, in aanvulling
op de reactie van de beheerder van het regionale politiekorps Utrecht op de
aanbeveling van de Nationale ombudsman in rapport 2001/404 (verder § 4.2.1).
Vooruitlopend op de afronding van het Basisproject Opsporing, is aan alle
officieren, hulpofficieren en (politie)parketsecretarissen verzocht om in
de tussenliggende periode ervoor te zorgen dat sepot slechts kan plaatsvinden
met instemming van een vertegenwoordiger van het OM. Daarbij dient de naam
van de vertegenwoordiger van het OM uit de sepotbeslissing naar voren te komen.De Minister heeft laten weten dat er OM-breed wordt geïnventariseerd
hoe er binnen de verschillende arrondissementen wordt omgegaan met het politiesepot.
Het OM streeft – binnen de bestaande mogelijkheden – naar een
regeling die recht doet aan enerzijds de mogelijkheid voor slachtoffers om
zich tot enige instantie te wenden als de door hen gedane aangifte niet in
onderzoek wordt genomen, en anderzijds de afbakening van verantwoordelijkheden
van politie en OM (rapport 2001/404, met aanbeveling).De Minister van Justitie heeft laten weten dat hij de gratiebeslissing
ten aanzien van een verzoeker, op het onderdeel van de bijstelling van de
hoogte van een geldboete, opnieuw heeft bezien. Hieruit was de Minister gebleken
dat de betalingsverplichting van die verzoeker om juridische en procedurele
redenen geheel was komen te vervallen. Deze gang van zaken leidde volgens
de Minister tot rechtsonzekerheid. De Minister gaf dan ook aan maatregelen
te zullen nemen, opdat dit in de toekomst niet meer zal gebeuren (rapport
2002/104, met aanbeveling).De Minister van Justitie heeft laten weten dat het College van procureurs-generaal
de hoofdofficier van justitie te Amsterdam heeft verzocht de procedure-afspraken
met de Sociale verzekeringsbank (verder SVB) over afdoening van klachten over
bijzondere opsporingsambtenaren te herzien. Dit in zoverre dat expliciet wordt
aangegeven binnen welke termijn de hoofdofficier van justitie zijn advies
over de afdoening van de klacht dan wel zijn oordeel over de klacht aan de
SVB kenbaar dient te maken, opdat de SVB kan voldoen aan de in de Awb gestelde
termijnen (rapport 2002/153, met aanbeveling).Ten aanzien van de Immigratie- en NaturalisatiedienstIn rapport 2002/078 gaf de Nationale ombudsman de Staatssecretaris van
Justitie (samen met de Minister van Buitenlandse Zaken) in overweging erop toe te zien dat de korpschefs in hun adviezen aan de Visadienst
melden of, en zo ja, op welke wijze zij een vreemdeling die een mvv aanvraagt
hebben gecontroleerd op criminele antecedenten. De bewindslieden nemen deze
aanbeveling over. Naar aanleiding van hun reactie werden nog wel nadere vragen
gesteld over de wijze waarop uitvoering aan de aanbeveling was gegeven. Nadat
de Minister van Buitenlandse Zaken en de Minister voor Vreemdelingenzaken
en Integratie nadere informatie hadden verstrekt, deelde de Nationale ombudsman
mee dat hij met instemming kennis nam van de wijze waarop invulling was gegeven
aan het besluit de aanbeveling op te volgen.In de zaak van rapport 2002/149 waren de documenten die bij de Nederlandse
vertegenwoordiging in Brazilië waren ingeleverd ter ondersteuning van
een mvv-aanvraag, zoekgeraakt. De Minister van Justitie (samen met de Minister
van Buitenlandse Zaken) werd in overweging gegeven om de schade van het verlies
van de documenten te vergoeden. De aanbeveling is in 2002 opgevolgd.Rapport 2002/110, dat op 22 april 2002 werd uitgebracht, betreft een onderzoek
op basis van artikel 15 Wet Nationale ombudsman (onderzoek uit eigen beweging)
naar de toepassing van artikel 1F van het Vluchtelingenverdrag. Op basis van
dit artikel kunnen personen die van oorlogsmisdrijven worden verdacht geen
aanspraak maken op de bescherming van het Vluchtelingenverdrag.Tijdens het onderzoek heeft de Staatssecretaris aangegeven dat er maatregelen
werden voorbereid met het oog op verbetering of versnelling van de behandeling
van 1F-zaken, zoals het inzetten van een extra team en het verzenden van tussenberichten.
De Nationale ombudsman heeft de Staatssecretaris van Justitie daarnaast in
overweging gegeven om een plan van aanpak op te stellen met maatregelen die
er op gericht zijn dat de bestaande achterstanden worden weggewerkt, en dat
de Immigratie- en Naturalisatiedienst (verder IND) in staat wordt gesteld
om binnen een jaar na het uitbrengen van dit rapport alle 1F-zaken binnen
de wettelijke termijn af te doen. De Nationale ombudsman gaf aan dat daarbij
in ieder geval kan worden gedacht aan het aanzienlijk bekorten van de tijd
die ligt tussen het aanvragen van een aanvullend gehoor en het houden ervan,
alsook aan voortgangsbewaking van de verschillende processtappen.De Minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie deelde mee dat hij de
aanbeveling overnam. Hij liet weten dat werd gewerkt aan de invulling van
het plan van aanpak, en dat inmiddels een reeks concrete maatregelen in gang
was gezet. Zo is per 1 juli 2002, drie maanden eerder dan gepland, een tweede
1F-unit in de regionale directie Zuid-West van de IND van start gegaan; nieuwe
medewerkers werden opgeleid en verwacht werd dat de unit per 1 januari 2003
volledig operationeel zou zijn. Verder was een beslisondersteunend systeem
in gebruik genomen. Daarnaast werd er gewerkt aan aanpassing van het automatiseringssysteem
om te kunnen zorgdragen voor een betere registratie van de ouderdom en doorlooptijden
van de zaken. Ook zouden in de maand juli 2002 tussenberichten worden gestuurd
in alle zaken die in behandeling waren, en werden er meer medewerkers ingezet
op het horen van zaken waar mogelijk 1F-aspecten spelen. De Minister voor
Vreemdelingenzaken en Integratie liet tenslotte weten dat het plan van aanpak
naar verwachting in oktober 2002 gereed zou zijn. Aan het einde van 2002 was
het plan nog niet ontvangen.In 2001 stelde de Nationale ombudsman, met gebruikmaking van de bevoegdheid
ex artikel 15 Wet Nationale ombudsman (onderzoek uit eigen beweging), een
onderzoek in naar de kwaliteit van de verblijfsomstandigheden in de aanmeldcentra
(AC's) te Zevenaar, Rijsbergen en Schiphol na invoering van de zogenoemde
48-uurs procedure. De discussie met de Staatssecretaris van Justitie
over de door de Nationale ombudsman gedane aanbeveling, bestaande uit 25 onderdelen,
was eind 2001 afgerond, behalve ten aanzien van het karakter van de beperkingen
in de bewegingsvrijheid zoals die werden opgelegd aan de asielzoekers in AC
Rijsbergen en Zevenaar. Op 31 oktober 2002 oordeelde het Gerechtshof te Den
Haag over de invoering van de 48-uursprocedure dat, gezien de omstandigheden,
in de land-AC's sprake was van vrijheidsontneming zonder wettelijke grondslag.
De Minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie liet daarop bij brief van
1 november 2002 aan de Tweede Kamer weten dat naar aanleiding van de uitspraak
van het hof aanvragen van asielzoekers niet langer zouden worden afgewezen,
uitsluitend omdat zij zich buiten het aanmeldcentrum hebben begeven. In een
desbetreffende Tussentijds bericht Vreemdelingencirculaire (TBV 2002/52) is
onder meer opgenomen dat een asielzoeker een land-AC kan verlaten gedurende
de periode dat zijn beschikbaarheid ten behoeve van het onderzoek naar zijn
asielaanvraag niet noodzakelijk is. Dit is in elk geval zo gedurende de uren
tussen 22.00 uur en 7.30 uur en in die gevallen waarin aan de asielzoeker
expliciet wordt meegedeeld dat zijn aanwezigheid ten behoeve van het onderzoek
die dag niet meer noodzakelijk wordt geacht. Daarmee is impliciet ook tegemoet
gekomen aan het enige tot dan nog niet opgevolgde onderdeel van de aanbeveling
van de Nationale ombudsman in het genoemde AC-rapport.In rapport 2002/276 gaf de Nationale ombudsman de Minister voor Vreemdelingenzaken
en Integratie in overweging om in samenwerking en overleg met de autoriteiten
van de Nederlandse Antillen ervoor te zorgen dat naturalisatieaanvragen op
de Nederlandse Antillen alleen kunnen worden ingediend als deze volledig zijn
en voorzien van alle benodigde documenten. Aanvragers van naturalisatie moeten
bovendien door voorlichtingsmateriaal vooraf worden geïnformeerd over
het verloop van de procedure, de daaraan verbonden kosten en de voorwaarden
die worden gesteld aan het in behandeling nemen van een aanvraag.Op 8 november 2002 liet de Minister weten dat de aanbeveling werd opgevolgd
door deze te verwerken in de nieuwe beleidsregels die ter zake van de invoering
van de nieuwe Rijkswet op het Nederlanderschap voor de Nederlandse Antillen
zullen gaan gelden.In rapport 2002/068 heeft de Nationale ombudsman er met instemming kennis
van genomen dat de Staatssecretaris van Justitie de medewerkers van onder
meer de IND onder de aandacht heeft gebracht dat de in het kader van een klachtbehandeling
gedane toezeggingen moeten worden nagekomen.In de zaak die leidde tot rapport 2002/279 heeft de Nationale ombudsman
met instemming kennisgenomen van de toezegging van de Staatssecretaris van
Justitie, dat de al eerder getroffen maatregelen om in de toekomst overschrijdingen
te voorkomen van door de rechtbank bepaalde termijnen na vernietiging nogmaals
kritisch zouden worden bezien en waar nodig verder worden aangescherpt.In rapport 2002/338 nam de Nationale ombudsman met instemming kennis van
het feit dat de Staatssecretaris van Justitie aandacht had gevraagd voor het
toezien op de afspraak dat het dossier binnen de betrokken regionale directie
van de IND blijft indien er een toezegging is gedaan over een beslistermijn.Ten aanzien van de vreemdelingendienstenIn rapport 2002/075 gaf de Nationale ombudsman de beheerder van het regionale
politiekorps Flevoland in overweging te bevorderen dat ambtenaren van de vreemdelingendienst
van dat korps de inhoud van de door hen gevoerde zakelijke gesprekken
schriftelijk vastleggen, op zodanige wijze dat de notitie tenminste de datum
van het gesprek, de namen van de gespreksdeelnemers en een zakelijke weergave
van het verloop van het gesprek bevat, en voorts dat de notitie wordt bewaard
zolang daarmee een redelijk doel kan zijn gediend. De korpsbeheerder deelde
op 22 juli 2002 mee dat hij de aanbeveling overnam.Rapport 2002/025 betrof een onderzoek naar een klacht over het niet tijdig
teruggeven van een in bewaring genomen paspoort door de vreemdelingendienst
van het regionale politiekorps Brabant Zuid-Oost. De Nationale ombudsman heeft
met instemming kennisgenomen van de maatregelen die naar aanleiding van verzoekers
klacht zijn genomen met betrekking tot overleg, verantwoordelijkheid en voortgangsbewaking
voor wat betreft het onderzoek van documenten en de daarbij betrokken dienstonderdelen
van het regionale politiekorps Brabant Zuid-Oost.4.2.4 Op het gebied van onderwijs, cultuur en wetenschappenHet indienen van een klacht bij de Nationale ombudsman leidde ertoe dat
de Inspectie van het Onderwijs alsnog met verzoeker een afspraak maakte voor
het geven van een mondelinge toelichting op de door hem ingediende klacht
(interventie).De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen heeft indringende
gesprekken gevoerd met functionarissen van de inspecties te Haarlem, Alkmaar
en Zwolle en ook overigens stappen gezet om geconstateerde onzorgvuldigheden
in de procedure betreffende het afleggen van het centraal examen voor de Havo
in het vervolg te voorkomen (interventie).De Informatie Beheer Groep (verder IB-Groep) besloot in drie van de zes
bij de Nationale ombudsman ingediende klachten over de invordering van studieschulden
en in dat kader door de IB-Groep ingeschakelde deurwaarders niet meer tot
actieve invordering over te gaan (interventie).De IB-Groep verklaarde zich bij wijze van uitzondering bereid om een verzoek
tot peiljaarverlegging alsnog voor het schooljaar 2000/2001 te beoordelen
(interventie).De IB-Groep was het met verzoekster eens dat de deurwaarder voor het innen
van de lesgeldvordering te zware middelen had ingezet en vond ook dat de deurwaarder
had moeten ingaan op het verzoek om uitstel van betaling in verband met ziekte
van verzoekster. De IB-Groep verzocht de deurwaarder daarop de zaak voorlopig
aan te houden en gaf aan te onderzoeken of er nadere actie richting de deurwaarder
kon worden ondernomen (interventie).De IB-Groep heeft de tekst van de ontvangstbevestiging naar aanleiding
van een klachtbrief aangepast in die zin dat op een juiste wijze invulling
wordt gegeven aan de hoorplicht van artikel 9: 10, tweede lid, Awb, en waarin
een klager thans ook wordt gewezen op de mogelijkheid van telefonisch horen
(interventie).De IB-Groep verwerkte in twee gevallen alsnog de aanmelding bij het Centraal
Bureau Aanmelding en Plaatsing, waarmee de dreiging dat verzoekers niet mee
konden doen aan de loting werd afgewend (interventies).De IB-Groep nam alsnog een beslissing over de waardering van een buitenlands
diploma (interventie).De Open Universiteit Nederland heeft alsnog de ontstane onduidelijkheid
ten gevolge van eerdere onjuiste publicaties over de onbeperkte geldigheidsduur
van behaalde certificaten weggenomen (interventie).4.2.5 Op het gebied van financiënDe Staatssecretaris van Financiën heeft alsnog de door verzoeker
geleden schade van € 1039,15 vergoed. De Belastingdienst had ter
gelegenheid van een openbare verkoop een auto aan verzoeker verkocht. Verzoeker
had de auto vervolgens doorverkocht aan een autobedrijf, welke de auto op
haar beurt eveneens had doorverkocht. Achteraf bleek het te gaan om een gestolen
auto. Verzoeker werd door het betrokken autobedrijf aansprakelijk gesteld,
en had dientengevolge kosten ten bedrage van € 1039,15 gemaakt (interventie).De gang van zaken rond de afhandeling van het door verzoeker gedane verzoek
om schadevergoeding was voor de Belastingdienst aanleiding om alsnog ter compensatie
een bedrag van € 115 aan verzoeker toe te kennen (interventie).De Staatssecretaris heeft bij de wijziging van de Leidraad Invordering
1990 per 1 juli 2002 als verplichting opgenomen dat bij overbetekening van
een beslag op roerende zaken schriftelijk vermeld zal moeten worden door wie,
binnen welke termijn en bij welk bestuursorgaan beroep kan worden ingesteld
(de in artikel 22, eerste lid, Invorderingswet 1990 neergelegde specifieke
administratieve beroepsmogelijkheid die een derde heeft ten laste van wie
beslag is gelegd voor de belastingschuld van een ander) (rapport 2002/160,
met instemming, VN 2002, 32.33 en JB 2002, 236).Verzoekster klaagde over de wijze waarop de Belastingdienst haar verzoek
om de koop ongedaan te maken behandelde, nadat was gebleken dat zij bij een
door de Belastingdienst gehouden openbare verkoop een «omgekatte»
auto had gekocht (interventie). De Belastingdienst was bereid om verzoekster
tegemoet te komen door aan haar een uitkering te doen van € 3234,35.De Staatssecretaris is aan het verzoek van verzoeker om aanpassing van
de aanslagen inkomstenbelasting 1994 en 1995 tegemoet gekomen. Verzoeker had
om herziening van deze aanslagen gevraagd omdat zij onjuist waren als gevolg
van foutieve loonopgaven van zijn werkgever als inhoudingsplichtige (interventie).De Belastingdienst heeft de fout hersteld die de Belastingdienst had gemaakt
door het inkomen van verzoekster vast te stellen in euro's op hetzelfde bedrag
als in guldens was aangegeven (interventie).De Belastingdienst heeft in overleg met verzoekster maatregelen genomen
in die zin dat zij van de fouten van de Belastingdienst geen nadelige gevolgen
zou ondervinden. Dit had te maken met een teruggaaf die voortvloeide uit de
vernietiging van een ten onrechte aan haar opgelegde naheffingsaanslag omzetbelasting.
Deze teruggaaf is gestort op de rekening van een vennootschap onder firma
waarvan zij vennoot was (rapport 2002/045, met aanbeveling).De Belastingdienst deed de toezegging met verzoeker in overleg te treden
om alsnog te komen tot ambtshalve vermindering van de aanslag, behandeling
van het verzoek om middeling, en behandeling van een verzoek om kwijtschelding
(interventie).De Belastingdienst/Directie Ondernemingen zal verzoekers beroep alsnog
toewijzen ten aanzien van de inbeslaggenomen zaken buiten de werkkamer (rapport
2002/124, met instemming, IB 2002, 447 en VN 2002, 27.25).De Belastingdienst heeft nadat verzoeker een klacht bij de Nationale ombudsman
had ingediend over de duur van afhandeling van zijn klacht door de Belastingdienst,
verzoekers klacht alsnog afgehandeld (interventie).De Belastingdienst heeft verzoeker zijn verontschuldigingen aangeboden
voor het feit dat verzoekers verzoeken om een zogeheten directeursverklaring
niet (juist) waren behandeld (interventie).De Minister van Financiën heeft bevorderd dat Domeinen eraan meewerkt
dat verzoekster wordt betrokken bij het vaststellen van de verkoopprijs van
de grond (rapport 2002/081, met aanbeveling, en JB 2002, 157).De Staatssecretaris bood verzoeker na hertaxatie van de verkoopwaarde
van de auto door een externe deskundige een bedrag van € 6000 tegen
finale kwijting aan (rapport 2002/043, met instemming). 4.2.6 Op het gebied van defensieIn 2002 beëindigde de Nationale ombudsman één onderzoek
naar aanleiding van een klacht over de Minister van Defensie tussentijds,
nadat verzoeker had laten weten dat hij zijn klacht introk. Dit deed verzoeker
omdat de Minister van Defensie alsnog de hem toegezegde rente ad € 123,47
naar aanleiding van een te late betaling van een zogenoemde proportionele
diensttijdgratificatie, had betaald.Ten aanzien van de Koninklijke MarechausseeUit het onderzoek dat leidde tot rapport 2002/138 bleek dat een medewerker
van de Koninklijke Marechaussee (verder KMar) onjuist had geadviseerd over
het aanbrengen van een noodverlenging van een paspoort. Hierdoor had verzoekster
onnodig kosten gemaakt ten bedrage van ƒ 59,90 (€ 27,23)
aan leges. De Nationale ombudsman gaf de Minister van Defensie in overweging
om de kosten die in rekening waren gebracht aan verzoekster voor de noodverlenging
aan haar te vergoeden. De Minister liet weten de aanbeveling over te nemen
en deelde tevens mee dat de ambtenaren van de KMar die zijn belast met de
verstrekking van nooddocumenten van het rapport op de hoogte werden gebracht.Rapport 2002/410 behandelt onder meer de klacht dat de KMar niet heeft
onderkend dat een vrouw van Turks-Koerdische afkomst, nadat haar de toegang
tot Nederland was geweigerd, een asielverzoek wilde indienen. De Minister
van Defensie erkende in zijn reactie op de klacht dat door taalmoeilijkheden
geen of onvoldoende contact was geweest met verzoekster en dat geen tolk was
ingeschakeld in de contacten met haar. Indien met behulp van een tolk was
vastgesteld dat zij van Koerdische afkomst was, had verzoekster volgens voorschrift
kunnen worden aangemeld bij de IND. De Nationale ombudsman nam er in dit verband
met instemming kennis van dat de IND had besloten om bij iedere geweigerde
Turkse vreemdeling expliciet naar de etnische afkomst te vragen in plaats
van af te wachten of betrokkene daarover zelf iets aangeeft. De Nationale
ombudsman voegde daaraan toe dat indien de betrokkene aangeeft Koerd, Armeen
of Syrisch Orthodox te zijn, de KMar de zaak eerst dient voor te leggen aan
de IND voordat tot daadwerkelijke toegangsweigering werd overgegaan.4.2.7 Op het gebied van volkshuisvesting, ruimtelijke
ordening en milieubeheerIn 2002 heeft de Nationale ombudsman er in een groot aantal gevallen toe
bijgedragen dat klachten over de niet tijdige uitbetaling van huursubsidie
als gevolg van de problemen op het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieu met de omschakeling naar een nieuw huursubsidiëringssysteem,
konden worden opgelost. Dit gebeurde veelal doordat de klacht aan het Ministerie
werd voorgelegd met de vraag of op korte termijn een oplossing kon worden
geboden, waarna alsnog uitbetaling volgde, een voorschot werd toegekend, of
anderszins passend werd gereageerd.4.2.8 Op het gebied van sociale zekerheid en werkgelegenheidHet indienen van een klacht bij de Nationale ombudsman leidde ertoe dat
in één geval een brief alsnog door de Minister van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid werd beantwoord (interventie).De Minister gaf in twee andere gevallen toe dat een sollicitatieprocedure
niet zorgvuldig was verlopen en bood daarvoor zijn verontschuldigingen aan
(interventies).De kantoren Assen en Zwolle van het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen
(verder UWV) Gak hebben het kantoor Enschede hulp geboden om de achterstanden
bij het verwerken van aanvragen voor een uitkering ingevolgde de Werkloosheidswet
(verder WW) op dat kantoor weg te werken (rapport 2002/140, met instemming).UWV Cadans 's-Hertogenbosch heeft alsnog met voortvarendheid een beslissing
genomen op de WW-aanvraag en de ziekmelding van verzoekster (rapport 2002/145
en RSV 2002, 207).UWV Cadans Zeist verzond de dag vóór dat het rapport werd
uitgebracht de beslissing op het door verzoekster ingediende bezwaarschrift
(rapport 2002/173, met aanbeveling).UWV Gak heeft de Nationale ombudsman naar aanleiding van de aanbeveling
in rapport 2001/165 (Jaarverslag 2001, blz. 455) in 2002 laten weten dat het
alsnog een beslissing had genomen met betrekking tot de aanspraak van betrokkene,
die inmiddels was overleden, op een WAO-uitkering. Met het sturen van een
beslissing naar de erven van betrokkene werd de aanbeveling opgevolgd.UWV vermeldt voortaan in standaardbrieven waarin wordt verzocht om de
(medische) gronden van bezwaar binnen vier weken in te dienen, dat het bezwaar
bij overschrijding van die termijn in beginsel niet ontvankelijk zal worden
verklaard (interventie).UWV heeft de Nationale ombudsman laten weten positief te staan tegenover
de strekking van de aanbeveling van de Nationale ombudsman om te bevorderen
dat bij het opzetten en inrichten van de UWV-uitkeringsbetaalsystemen de mogelijkheid
wordt gecreëerd dat bij iedere betaling automatisch een specificatie
wordt aangeleverd en dat deze specificatie standaard aan de uitkeringsgerechtigde
wordt toegezonden of dat de uitkeringsgerechtigde er in brieven en besluiten
van het UWV op wordt gewezen dat hij deze specificatie altijd kan opvragen.
Op weg naar de uniformering van de uitkeringsprocessen sprak het UWV de verwachting
uit dat in 2005 een aantal verbeteringen is doorgevoerd (rapport 2002/132,
met aanbeveling, en RSV 2002, 158).UWV Cadans heeft de Nationale ombudsman in 2002 laten weten de aanbeveling
in rapport 2001/378 (Jaarverslag 2001, blz. 456 e.v. en RSV, 71) te zullen
opvolgen. Deze aanbeveling strekte ertoe te bevorderen dat UWV Cadans Leeuwarden
een besluit, waarin de mate van arbeidsongeschiktheid wordt aangegeven, motiveert
overeenkomstig de Lisv-mededeling M98.08.UWV Gak liet de Nationale ombudsman weten dat het in situaties waarin
een cliënt een mogelijke vermenging van belangen kan ervaren, als algemene
beleidskoers hanteert dat een andere medewerker de gevalsbehandeling overneemt
(rapport 2002/121, met instemming, JSV 2002, 130 en RSV 2002, 157).UWV Gak nodigde verzoeker alsnog uit voor een hoorzitting. Het UWV Gak
had dit in eerste instantie niet gedaan omdat verzoeker in zijn verzoekschrift
daar niet zelf uitdrukkelijk om had verzocht en omdat hij ook na ontvangst
van de brochure «Ik heb een klacht!» niet had kenbaar gemaakt
dat hij zijn klacht mondeling wilde toelichten (rapport 2002/142, met aanbeveling).UWV Gak deed aan verzoeker, nadat deze zich tot de Nationale ombudsman
had gewend, alsnog een voorstel tot vergoeding van de wettelijke rente (interventie).De Sociale verzekeringsbank (verder SVB) gaat zodanige afspraken maken
met de officier van justitie over de klachtafwikkeling over buitengewone opsporingsambtenaren,
dat de termijnen van de Algemene wet bestuursrecht door de SVB kunnen worden
nageleefd (rapport 2002/153, met aanbeveling, en JSV 2002, 159).SVB Leiden gebruikt inmiddels de ontvangstbevestiging naar aanleiding
van een ingediend bezwaarschrift niet meer. Deze ontvangstbevestiging bevatte
onduidelijke informatie over de duur en verlenging van de beslistermijn (rapport
2002/409, met instemming).De SVB gaat de werkinstructie met betrekking tot de persoonsgebonden budgetregeling
aanpassen. Deze aanpassing houdt in dat wanneer bij een overeenkomst met automatische
betaling (op basis van een vast maandbedrag) alleen een uurloon is ingevuld,
dit uurbedrag door de SVB zal worden omgerekend naar een maandbedrag. De overeenkomst
zal daarvoor niet meer, zoals in het geval van verzoekster, retour worden
gezonden (interventie).SVB Roermond heeft alsnog besloten om een bedrag naar verzoeksters rekening
over te maken dat gelijk is aan de kinderbijslag over het derde kwartaal van
2001. De SVB heeft hiertoe besloten omdat de SVB door tussenkomst van de Nationale
ombudsman voor het eerst hoorde dat het contact tussen verzoekster en de oudste
dochter was verbroken (en die dochter het bewuste bedrag niet aan verzoekster
wilde geven) alsmede gezien het feit dat het verzoek om wijziging van het
rekeningnummer te laat was verwerkt (interventie).Het indienen van een klacht bij de Nationale ombudsman leidde er in een
aantal gevallen toe dat verzoekers na interventie alsnog door de Centrale
organisatie werk en inkomen (verder CWI) tevreden gesteld konden worden.De CWI nam in één geval alsnog actie bij het bemiddelen
naar werk voor een verzoeker (interventies).De CWI liet de Nationale ombudsman in 2002 weten de aanbeveling op te
volgen die de Nationale ombudsman had gedaan in rapport 2001/159 (Jaarverslag
2001, blz. 469). De strekking van de aanbeveling is te bevorderen dat in het
geval een ontslagbeschikking mede steunt op informatie van een uitvoeringsinstelling,
belanghebbende op grond van de artikelen 4:7 en 4:8 Awb in de gelegenheid
wordt gesteld daarop te reageren, voordat een beslissing wordt genomen. De
uitvoering van deze aanbeveling heeft de CWI vastgelegd in de interne werkprocessen.De CWI achtte de overschrijding van de bezwaartermijn alsnog verschoonbaar
en liet weten een inhoudelijke beslissing op het bezwaarschrift te zullen
nemen (rapport 2002/246).4.2.9 Op het gebied van de waterschappenIn vier zaken nam het waterschap alsnog een beslissing op het bezwaarschrift
of deed de toezegging binnen een concrete termijn een dergelijke beslissing
te zullen nemen (interventies).Een zuiveringschap liet weten dat verzoekster de haar abusievelijk toegezonden
aanmaning als niet verzonden kon beschouwen en dat zij de aanmaningskosten
van € 4 niet hoefde te betalen (interventie).Een ander waterschap is alsnog overgegaan tot het verlenen van kwijtschelding
(interventie).Naar aanleiding van een klacht over de afwijzing van een verzoek om kwijtschelding
van waterschapbelasting informeerde de Nationale ombudsman in 2001 bij de
Staatssecretaris van Financiën naar dit onderwerp. Mede naar aanleiding
van de brief van de Nationale ombudsman verzocht de Staatssecretaris de Werkgroep
Inkomensbeleid en Kwijtscheldingsbeleid (verder WIK) hem nader te informeren.
De WIK adviseerde de Staatssecretaris om de Uitvoeringsregeling in die zin
aan te passen dat kwijtschelding in beginsel mogelijk wordt gemaakt voor belastingschulden
die betrekking hebben op de periode waarin de schuldsaneringsregeling loopt,
tenzij sprake is van een boedelschuld. De Staatssecretaris nam dit advies
over en wijzigde artikel 8 van de Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990
(interventie).Een hoogheemraadschap deed de Nationale ombudsman de toezegging binnen
drie weken te zullen reageren op de brief van verzoekers advocaat betreffende
de vordering van het hoogheemraadschap alsmede om het treffen van executoriale
maatregelen zolang op te schorten (interventie).Na interventie(s) door de Nationale ombudsman ging een waterschap alsnog
over tot voortvarende behandeling van verzoekers bij dat waterschap ingediende
klacht.Een ander waterschap gaf alsnog gehoor aan het verzoek van verzoekster
tot correctie van haar persoonlijke gegevens.Een waterschap kwam alsnog zijn toezegging na tot het plaatsen van een
damwandconstructie (beschoeiing).Een vierde waterschap verleende alsnog ambtshalve vermindering van verontreinigingsheffing
over de jaren 1999, 1998 en 1997.4.2.10 Op het gebied van de provinciesDe voorzitter van de provinciale klachtencommissie Jeugdhulpverlening en Jeugdbescherming Zeeland liet de Nationale ombudsman naar aanleiding
van zijn in 2001 uitgebrachte rapport 2001/313 (Jaarverslag 2001, blz. 490
e.v.) weten dat de provinciale klachtencommissie graag bereid is om in toekomstige
uitspraken klager te wijzen op de mogelijkheid vervolgens nog een klacht in
te dienen bij de Nationale ombudsman.De provinciale klachtencommissie Jeugdhulpverlening Utrecht is alsnog
tegemoet gekomen aan het door verzoekster geuite bezwaar tegen de tekst in
het jaarverslag 2000 van de klachtencommissie door in het jaarverslag 2001
een passage op te nemen waarin het bezwaar van verzoekster werd verwoord en
waarin de betreffende tekst wordt geherformuleerd (interventie).De provincie Zuid-Holland heeft verzoeker verontschuldigingen aangeboden
voor de lange behandelingsduur van het verzoek om schadevergoeding (interventie).4.2.11 Op het gebied van de gemeentenDe gemeente Gorinchem ging alsnog over tot het beantwoorden van verzoekers
brieven (rapport 2002/002, met aanbeveling, en AB 2002, 90).De gemeente Noordwijk heeft haar beslissing heroverwogen om het verzoek
om vergoeding van door verzoeker onnodig gemaakte kosten voor het organiseren
van een rommelmarkt volledig af te wijzen. Deze kosten waren als gevolg van
gebreken in de informatieverstrekking door de gemeente ten dele te wijten
aan de gemeente (rapport 2002/311, met aanbeveling).De gemeente heeft verder maatregelen getroffen waardoor overleg plaatsvindt
tussen de afdeling Onderwijs, Welzijn en Sport en de afdeling Algemene en
Juridische Zaken en zij op de hoogte worden gesteld van elkaars activiteiten
betreffende verhuur van de sporthal en de verlening van vergunningen ten behoeve
van activiteiten in de sporthal.De gemeente Roermond heeft haar medewerkers, belast met de afhandeling
van aanvragen reisdocumenten, geïnstrueerd over informatieverstrekking
aan derden (rapport 2002/147, met aanbeveling).De gemeente Enschede heeft haar regelgeving en organisatie aangepast aan
de per 1 september 2001 in werking getreden Wet bescherming persoonsgegevens
(rapport 2002/175, met instemming, en JB 2002, 264).De gemeente Nijmegen heeft alsnog de vragenbrief van verzoeker van 20
februari 2000 in behandeling genomen en de klachtbrief van verzoeker van 13
januari 2002 conform hoofdstuk 9 van de Algemene wet bestuursrecht behandeld
(rapport 2002/271, met aanbeveling).De gemeente Nieuwegein heeft maatregelen getroffen en zal aan hen die
aan de gemeente hadden laten weten niet akkoord te gaan met de jaarlijkse
saldoverklaring een ontvangstbevestiging sturen, met de mededeling dat binnen
acht weken een inhoudelijk antwoord volgt (rapport 2002/093, met instemming,
en JSV 2002, 129).Naar aanleiding van een rapport van de Nationale ombudsman heeft het college
van burgemeester en wethouders van Dordrecht de gemeenteraad voorgesteld snel
tot besluitvorming inzake een bestemmingsplan te komen (rapport 2002/325).De gemeente Weststellingwerf heeft de Nationale ombudsman de toezegging
gedaan aan het onderwerp «rechtsmiddelenverwijzing» bijzondere
aandacht te zullen besteden in het kader van bijscholingscursussen die regelmatig
worden georganiseerd (rapport 2002/342).De gemeente Dordrecht gaat werken aan een voorziening dat een klacht voortaan
ook per e-mail kan worden ingediend (interventie).De gemeente Gulpen-Wittem gaat voortaan klachten over geluidsoverlast
van buren met de medewerkers van de betreffende afdeling bespreken (interventie).De gemeente Epe heeft alsnog een verhuurder aangeschreven met betrekking
tot de naleving van het Bouwbesluit (interventie).De gemeente Apeldoorn heeft naar aanleiding van een klacht van een aantal
inwoners, dat er nog niets was gedaan aan een de volksgezondheid bedreigende
vuilstort in hun woonomgeving, met voorrang een schoonmaakoperatie uitgevoerd
(interventie).De gemeente Tiel heeft uit coulance redelijk gemaakte kosten alsnog vergoed
aan een moeder als gevolg van het ongeval van haar dochtertje op de glijbaan
in een openbare speeltuin (interventie).De Stadsbank Apeldoorn gaat er alles aan doen om te voorkomen dat post,
die is gericht aan personen van wie de postblokkade is opgeheven, wordt geopend
en zal deze voortaan rechtstreeks aan betrokkenen doorsturen (interventie).5 NATIONALE OMBUDSMAN EN OMGEVING5.1 Staten-GeneraalOp 20 maart 2002 werd het Jaarverslag 2001 aangeboden aan de voorzitter
van de Tweede Kamer. Naar aanleiding van het jaarverslag vond op 4 juni 2002
overleg plaats met de vaste Commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
De plenaire behandeling van het jaarverslag in de Tweede Kamer vond vervolgens
plaats op 3 september 2002.In de loop van het jaar voerde de Nationale ombudsman kennismakingsgesprekken
met de nieuwe voorzitter van de vaste Commissie voor Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties en met de woordvoerders voor ombudsmanaangelegenheden
van een aantal fracties uit de Tweede Kamer.5.2 Bestuursorganen en andere instantiesIn 2002 waren er de gebruikelijke bijeenkomsten van de Nationale ombudsman
en medewerkers van het Bureau Nationale ombudsman met contactambtenaren van
bestuursorganen: op 11 april met de contactambtenaren van de per 1 januari
2002 bij de Nationale ombudsman nieuw aangesloten gemeenten, op 22 oktober
met de contactambtenaren van de Immigratie- en Naturalisatiedienst, en voorafgaand
aan het symposium van de Nationale ombudsman op 7 november werd de contactambtenarenbijeenkomst
voor de politie gehouden.De jaarlijkse bijeenkomst met de gemeentelijke ombudsmannen werd op 17
juni op het Bureau Nationale ombudsman gehouden. In de loop van het jaar waren
er diverse bilaterale contacten.Op 16 oktober werden de Nationale ombudsman en de substituut-ombudsman
ontvangen in de Overlegvergadering van de Minister van Justitie en het College
van procureurs-generaal.Er vond – al dan niet naar aanleiding van concrete onderzoeken door
de Nationale ombudsman – overleg plaats met (vertegenwoordigers van)
diverse bestuursorganen, onder meer met de Staatssecretaris van Justitie,
met de dijkgraaf en de directeur van het Hoogheemraadschap van Delfland en
met de algemeen directeur van het College van Toezicht op de Zorgverzekeringen.
Er is – in het kader van de per 1 januari 2002 gewijzigde uitvoeringsorganisatie
sociale zekerheid – tweemaal overleg geweest met vertegenwoordigers
van het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen en tweemaal met vertegenwoordigers
van de Centrale organisatie werk en inkomen. De Nationale ombudsman en de
substituut-ombudsman bezochten de directeur van de Stichting de Ombudsman.In december 2002 bracht prinses Maxima een werkbezoek aan het Bureau Nationale
ombudsman, waar zij met de beide ambtsdragers en enkele medewerkers heeft
gesproken over de werkzaamheden van het instituut.In verband met het opmaken van een voordracht ter vervulling van de vacature
van voorzitter van de commissie van toezicht betreffende de inlichtingen-
en veiligheidsdiensten als bedoeld in artikel 65 van de Wet op de inlichtingen-
en veiligheidsdiensten, heeft de daartoe bevoegde commissie bestaande uit
de vice-president van de Raad van State, de president van de Hoge Raad der
Nederlanden en de Nationale ombudsman een lijst met drie kandidaten aan de
vaste Commissie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties overgelegd (Kamerstukken
II 2002/03, 28 731, nr. 1).In het kader van de samenwerking van drie Hoge Colleges van Staat, de
Raad van State, de Algemene Rekenkamer en de Nationale ombudsman, kwamen de
ambtsdragers van de colleges in 2002 een aantal malen bijeen. Het doel van
deze bijeenkomsten is het bevorderen van de kwaliteit en de doelmatigheid
van het werk van de afzonderlijke colleges.De Nationale ombudsman en de substituut-ombudsman voerden – gezamenlijk
dan wel afzonderlijk – kennismakingsgesprekken met onder meer de Inspecteur-generaal
van het Onderwijs, de Gouverneur van de Nederlandse Antillen, met de landelijk
coördinator vreemdelingenkamers, met een delegatie van het Landelijk
Bureau ter Bestrijding van Rassendiscriminatie, en met de directeur van de
Directie sancties, reclassering en slachtofferzorg van het Ministerie van
Justitie.De Nationale ombudsman en de substituut-ombudsman voerden verder kennismakingsgesprekken
met de nieuwe Minister-President, met de nieuwe politieke leiding van een
aantal Ministeries en met de secretaris van de Ministerraad.5.3 Voorlichting5.3.1 PublieksvoorlichtingDe Nationale ombudsman heeft beleid vastgesteld voor de voorlichting aan
het algemeen publiek en relevante (rechts)hulpverleners op basis van zijn
verantwoordelijkheid om burgers bekend te maken met zijn taak en functie.
Vanaf het Jaarverslag 1999 wordt aan de voorbereiding en ontwikkeling van
dit beleid ieder jaar aandacht besteed. Het streven om – naast free
publicity – op een structurele manier vormen van betaalde communicatie
in te zetten heeft in de Tweede Kamer weerklank gevonden en is in de zomer
van 2000 ondersteund door de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
Vanaf het jaar 2001 is voor drie jaar een budget toegekend om de (juiste)
bekendheid en daarmee de «vindbaarheid» van de Nationale ombudsman
voor burgers te vergroten. In zijn brief van augustus 2000 merkt de Minister
op het prematuur te achten om een structureel bedrag op te nemen, omdat informatie
over de effecten van de nieuwe aanpak (zowel op de bekendheid als op de werkvoorraad
van de Nationale ombudsman) ontbreekt. Begin 2003 zal daarom een evaluatie
van de externe en interne effecten plaatsvinden.De uitgangspunten van de aanpak van de publieksvoorlichting zijn de volgende.
De Nationale ombudsman kan zijn (rechtsbeschermende) functie alleen vervullen
wanneer burgers hem weten te vinden. Bovendien wil de Nationale ombudsman
voorkomen dat mensen vergeefs bij hem aankloppen. Er zijn in Nederland veel
instanties die de naam ombudsman dragen en het blijkt voor mensen erg lastig
te zijn om te begrijpen wanneer ze wel of niet de Nationale ombudsman kunnen
inschakelen. De Nationale ombudsman wil burgers behulpzaam zijn bij het vinden
van de weg naar zijn instituut en wil hen inzicht bieden in zijn taak en werkterrein.
Daarom voert hij een tweesporenbeleid in de publieksvoorlichting. Enerzijds
voorlichting direct aan burgers, via de massamedia en persoonlijk aan de telefoon.
Anderzijds voorlichting aan intermediaire instanties als bureaus voor rechtshulp,
sociaal raadslieden, maatschappelijk werk en advocaten.Bekendheid, vindbaarheid en efficiencyEen kernbegrip in de voorlichtingsaanpak aan het algemeen publiek is het
verbeteren van de «vindbaarheid» van de Nationale ombudsman. Willen
burgers de Nationale ombudsman kunnen vinden, dan zullen zij moeten weten
dat hij bestaat. Met andere woorden, spontane bekendheid is belangrijk voor
«vindbaarheid». Een complicerende factor daarbij is, dat iemand de rechtsbescherming die de Nationale ombudsman biedt zeer
waarschijnlijk maar een enkele keer in zijn of haar leven nodig heeft. Er
is dus geen reden om kennis daarover voortdurend paraat te houden. Een mogelijk
gevolg daarvan is, dat het vergroten van de spontane bekendheid van de Nationale
ombudsman een zaak van lange adem zal zijn. Als mensen naar de Nationale ombudsman
op zoek gaan, moet hij gemakkelijk te vinden zijn. Dus is het van belang om
informatie over de Nationale ombudsman op voor de hand liggende plaatsen aan
te bieden. De website op internet, met daarop een voor het algemeen publiek
begrijpelijk en toegankelijk onderdeel, gaat in dat opzicht een steeds belangrijker
plaats innemen. Van belang is ook dat bestuursorganen op een juiste manier
informatie over de (mogelijkheid van een) externe klachtprocedure bij de Nationale
ombudsman beschikbaar stellen en dat (rechts)hulpverleners een goede kennis
hebben van het werkterrein en de werkwijze van de ombudsman.Andere kernbegrippen zijn juiste bekendheid
en efficiency. De bevoegdheid en het werkterrein van de Nationale ombudsman
zijn zo complex, dat van de meeste burgers niet zonder meer kan worden verwacht
dat zij zelfstandig kunnen beoordelen of zij met hun probleem of klacht bij
de Nationale ombudsman terechtkunnen. Van belang is daarom, dat mensen die
overwegen om de ombudsman in te schakelen, eerst telefonisch contact zoeken.
Dat voorkomt dat zij vergeefs de moeite nemen om uitgebreid een brief te schrijven.
Aan de telefoon kunnen de medewerkers van het frontoffice van het Bureau Nationale
ombudsman meteen bepalen of iemand zijn klacht kan indienen of dat doorverwijzing
op zijn plaats is. In het voorlichtingsmateriaal wordt dan ook nadrukkelijk
gewezen op het gratis telefoonnummer waarop iedereen de Nationale ombudsman
kan bereiken.Met deze aanpak wordt niet alleen gestreefd naar een klantvriendelijke,
maar ook naar een meer efficiënte bedrijfsvoering: zoveel mogelijk telefonisch
doorverwijzen, en minder verzoekschriften die buiten de bevoegdheid van de
Nationale ombudsman vallen.Postbus 51 campagneIn het Jaarverslag 2001 (blz. 103 e.v.) is uitvoerig stilgestaan bij de
evaluatie van de Postbus 51 campagne die in dat verslagjaar is gehouden. Effecten
van de campagne op de aard van de verzoekschriften (was een verzoekschrift
binnen- of buitenwettelijk of anderszins) ijlen na en waren pas in 2002 duidelijk
te analyseren. In het Jaarverslag 2002 past om die reden nog een korte terugblik
op een aantal resultaten van de Postbus 51 campagne.De Postbus 51 campagne (zowel schriftelijk als aan de telefoon) heeft
een duidelijke respons gehad. Uit de aanvullende gegevens blijkt dat mensen
fors meer gebruik hebben gemaakt van de middelen waarop in de campagne specifiek
is gewezen, te weten het klachtformulier uit de publieksbrochure en het elektronische
klachtformulier op de website. Het lijkt erop dat instroom van beide formulieren
op een gemiddeld hoger niveau dan voor de campagne blijft (van 12% naar 20%).De aard van de instroom aan verzoekschriften en (elektronische) klachtformulieren
wijkt tijdens en kort na de campagnemaanden niet af van de periode daarvoor.
Het aandeel klachten dat valt buiten de Wet Nationale ombudsman (de buitenwettelijke
klachten) is door de campagne in elk geval niet toegenomen. Wel blijkt dat
middels het elektronische klachtformulier op de website mensen duidelijk vaker
een buitenwettelijke klacht indienen en minder vaak een «echte»
binnenwettelijke klacht.Een andere belangrijke conclusie is, dat de campagneboodschap «eerst
bellen, dan schrijven» blijkt te lonen. Mensen die hebben aangegeven
dat ze eerst gebeld hebben voor ze hun klacht met behulp van het (elektronische)
formulier instuurden, blijken duidelijk vaker een «echte» binnenwettelijke klacht te hebben en duidelijk minder vaak een buitenwettelijke
klacht. Het is dus belangrijk om de aanpak van de vindbaarheid van het 0800-telefoonnummer
verder uit te bouwen. Wat ook duidelijk naar voren komt, is dat mensen die
een klacht indienen via de website veel minder geneigd zijn om te bellen dan
mensen die de brochure hebben gebruikt.Regionale campagneNa een landelijke Postbus 51 campagne in 2001, heeft in 2002 de voorlichting
aan het algemeen publiek vorm gekregen in een regionale campagne. In vijf
provincies (Zeeland, Noord-Brabant, Limburg, Gelderland en Utrecht) is in
de maanden mei en juni campagne gevoerd bij regionale radio- en televisieomroepen
en in de regionale dagbladen. De positieve resultaten van de campagne in 2001
geven geen aanleiding tot een verandering in de boodschap. Deze luidt onverminderd:– de Nationale ombudsman behandelt alleen klachten over de overheid;– iedereen kan bij hem terecht (een laagdrempelig toegankelijke
vorm van rechtsbescherming);– als men er met de overheidsinstantie zelf niet uitkomt (de Nationale
ombudsman als tweedelijnsvoorziening volgend op de interne klachtbehandeling
door de overheid zelf);– bel om te vragen of het probleem door de Nationale ombudsman behandeld
kan worden.In het kader van de campagne zijn op grote schaal folders gedistribueerd
onder postkantoren, bibliotheken, (rechts)hulpverleners en (overheids)instanties
met een publieksfunctie in het campagnegebied. Daarnaast is aan alle lokale
radio-omroepen een cd-rom aangeboden met de radiospot, een uitgebreid interview
en informatiemateriaal. De start van de campagne is zoveel mogelijk ondersteund
door free publicity.De evaluatie van de campagne is langs twee sporen opgezet:– de externe evaluatie naar het bereik en de waardering van de campagne,
en het effect op de bekendheid van de Nationale ombudsman;– de meting van de interne effecten van de campagne in respons aan
de telefoon (aantal en aard van de vragen) en de meting van de schriftelijke
instroom (aantal en aard van de klachten in de brieven, de formulieren in
de folder, en de elektronische klachtformulieren).Evaluatie externe effectenDe evaluatie van de externe effecten van de regionale campagne laat het
volgende zien:– de naamsbekendheid van de Nationale ombudsman onder alle respondenten
is gelijk gebleven voor en kort na de campagne (11% resp. 12%);– de functiebekendheid ligt hoger: een derde (34%) van de respondenten
weet dat de Nationale ombudsman klachten behandelt over de overheid;– van de verschillende campagne-uitingen herinneren mensen zich
(geholpen) het meest de tv-spot (34%), 17% herinnert zich de advertentie,
13% de radiospot en 11% de brochure;– gemiddeld wordt de campagne gewaardeerd met een 6.6 als rapportcijfer
(op een 10-puntsschaal);– de campagne heeft effect gehad: 20% zegt dat de campagne hen iets
nieuws heeft verteld en 41% dat hen door de campagne duidelijker is geworden
wat de Nationale ombudsman doet;– de respondenten zien de Nationale ombudsman als een toegankelijk,
betrouwbaar en onpartijdig instituut. Er wordt verschillend gedacht over de
onafhankelijkheid;– respondenten die hebben aangegeven een campagne-uiting te hebben
gezien of gehoord geven vaker het juiste antwoord op de stellingen «De
Nationale ombudsman kan ik inschakelen als de overheidsinstantie niets met
mijn klacht doet» en «de Nationale ombudsman heeft een gratis
telefoonnummer».Evaluatie interne effecten:– in de campagnemaanden is er een duidelijke toename van het aantal
telefonische contacten via het 0800-nummer. Deze toename komt voor een groot
deel uit het campagnegebied. In de maand voor de campagne kwam ruim een kwart
van de telefoontjes daar vandaan, tijdens de campagnemaanden 37 tot 41%;– er is sprake van een duidelijke toename in het aantal individuele
folderaanvragen uit het campagnegebied via het 0800-nummer. Een aantal maanden
na de campagne is deze toename weer terug op het oorspronkelijke niveau;– in de eerste campagnemaand is sprake van een toename in het aantal
door het frontoffice geregistreerde telefonische vragen met 20% en in de tweede
campagnemaand met 10%;– op het totaal gezien verandert de verhouding tussen binnenwettelijke
en buitenwettelijke vragen voor, tijdens en na de campagne niet;– het aandeel overheidsgerelateerde buitenwettelijke vragen vertoont
tijdens de campagnemaanden en één maand daarna een lichte toename;– tijdens de campagnemaanden is er geen toename in de instroom van
verzoekschriften, direct na de campagne is er wel een toename;– er is geen toename te constateren in de instroom van elektronische
klachtformulieren en klachtformulieren uit de publieksbrochure;– vanaf juli is er sprake van een lichte toename (4 tot 6%) in het
aandeel van verzoekschriften uit het campagnegebied;– vanuit het campagnegebied worden tijdens de campagnemaanden iets
meer elektronische klachtformulieren ingediend.ConclusieHet effect van de regionale campagne is beperkter van aard dan bij de
landelijke Postbus 51 campagne. Dat laat zich eenvoudig verklaren door een
lager bereik: minder mensen zijn in de regionale campagne immers met de campagne-uitingen
geconfronteerd.Wat opvalt is dat de regionale campagne, evenals de Postbus 51 campagne,
nauwelijks effect heeft op de spontane naamsbekendheid. Mogelijke oorzaken
daarvoor zijn de volgende. In de eerste plaats is de manier waarop de boodschap
wordt gebracht van invloed. De Nationale ombudsman wil burgers voorlichten
vanuit zijn onafhankelijkheid en onpartijdigheid. Dat resulteert in een zakelijke
informatieve boodschap, met minder attentiewaarde dan bijvoorbeeld een humoristische
boodschap. Andere oorzaken liggen in de mate waarin mensen «iets»
hebben met het onderwerp en dat de campagne vooral attentiewaarde heeft voor
mensen die «ergens mee zitten».Een positief effect is er op de functiebekendheid van de Nationale ombudsman.
Na de campagne weten meer mensen aan te geven dat de Nationale ombudsman klachten
behandelt over de overheid. Een positief extern effect is er ook in die zin
dat ruim 60% van de respondenten denkt wijzer geworden te zijn van de campagne.Ook heeft de regionale campagne geleid tot een betere vindbaarheid van
het instituut. Tijdens de campagnemaanden hebben meer mensen de Nationale
ombudsman gebeld (10–20%) en er is een beperkte verhoging in de instroom
van verzoekschriften (5%).Al met al leiden de resultaten van de regionale campagne en die van de
Postbus 51 campagne tot de conclusie dat de Nationale ombudsman door de campagnes
beter vindbaar is (meer mensen weten hem te vinden) en juister bekend is (meer
mensen weten dat zij de Nationale ombudsman kunnen inschakelen
bij problemen met de overheid). De campagnes hebben geen effect op de spontane
naamsbekendheid. Voor de toekomst betekent dit dat de «winst»
voor de bekendheid vooral moet komen door meer functiebekendheid. Door het
begrip «Nationale ombudsman» verder inhoudelijk te laden is het
wellicht mogelijk via de weg van geleidelijkheid meer spontane naamsbekendheid
te realiseren. Dit betekent het volgende:– wil de Nationale ombudsman vindbaar zijn voor mensen die hem nodig
(denken te) hebben, dan is aandacht via de massamedia nodig;– de communicatiedoelstelling moet zich in de eerste plaats richten
op de vergroting van de «juiste» bekendheid (functiebekendheid);– een planmatige inzet van betaalde communicatiemiddelen met een
eenduidige boodschap is hiervoor noodzakelijk; alleen zo kan de voorlichting
worden gericht op de eerste intake van vragen en klachten via de telefoon
zodat intern efficiency kan worden gerealiseerd in de bedrijfsvoering.5.3.2 Overige activiteitenVoorlichting intermediairsIn het verlengde van de activiteiten die een grotere bekendheid onder
het brede publiek tot doel hebben, is ook de voorlichting aan (rechts)hulpverleners
van belang. Zij zijn immers belangrijke intermediairs en «doorverwijzers»
naar de Nationale ombudsman. Om de kennis over het werkterrein en de werkwijze
onder deze doelgroepen te vergroten, wordt sinds 2000 vier keer per jaar een
Nieuwsbrief uitgegeven. Daarbij wordt jaarlijks onder de ruim 1100 abonnees
een overzicht verspreid van belangrijke bestuursorganen waarover de Nationale
ombudsman bevoegd is, en wanneer nodig de meest recente versie van de Wet
Nationale ombudsman. In 2001 is een verzamelband aangeboden om de abonnees
te stimuleren de Nieuwsbrieven te bewaren.Het afgelopen jaar heeft een student van de Hogeschool Utrecht in opdracht
van de Nationale ombudsman een onderzoek gehouden naar de waardering van de
Nieuwsbrief door abonnees. Uit het lezersonderzoek blijkt dat de Nieuwsbrief
wordt gewaardeerd en een duidelijke meerwaarde heeft voor intermediairs. Een
grote meerderheid van de lezers vindt dat de casusbeschrijvingen in de Nieuwsbrief
hen helpt een duidelijker beeld te krijgen van het werk van de Nationale ombudsman.
Ook wordt de Nieuwsbrief als plezierig en begrijpelijk leesbaar ervaren. De
Nieuwsbrief werd gewaardeerd met een gemiddeld rapportcijfer 7,3. Een kwart
van de respondenten ziet verbeterpunten in het beter laten aansluiten van
de beschreven onderwerpen bij hun eigen praktijk. Zij zien graag meer informatie
over de gehanteerde onderzoeksmethoden en over de bevoegdheids- en ontvankelijkheidstoets
door de Nationale ombudsman. De inhoud van de Nieuwsbrief wordt hierop aangescherpt.
Een analyse van de abonnees van de Nieuwsbrief toonde bovendien dat belastingconsulenten
hiervan geen deel uitmaakten. Een mailing onder deze doelgroep leverde ruim
vijfhonderd nieuwe abonnees op.Daarnaast heeft een team van medewerkers van het Bureau Nationale ombudsman
in het verslagjaar dertien presentaties verzorgd voor uiteenlopende doelgroepen,
waaronder studenten van een hogere beroepsopleiding in de sociaal juridische
dienstverlening.InternetDe website neemt inmiddels een prominente plaats in het communicatiebeleid
van de Nationale ombudsman in. Er is sprake van een toenemend aantal gebruikers.
In 2002 was dat een gemiddeld aantal van 950 gebruikers per dag (2001: 780).Op de website is onder meer een klachtformulier opgenomen, dat elektronisch
of per post verzonden kan worden. Sinds de introductie van het elektronisch
klachtformulier in 2001 beweegt het aantal ontvangen formulieren
zich gemiddeld rond de 15% van de ontvangen verzoekschriften. Ook de professionele
gebruikers zijn belangrijke doelgroepen van de website. Zij kunnen er uitgebreide
informatie vinden over de bevoegdheden en de werkwijze van de Nationale ombudsman.
De database met rapporten is een veel geraadpleegd onderdeel. In het jaar
2002 was dat gemiddeld ruim 2400 keer per maand (2001: 1900).In 2002 is onderzoek gedaan naar wie de website bezoeken en hoe de website
wordt gewaardeerd. Ten behoeve van dit onderzoek hebben 227 gebruikers een
vragenlijst volledig ingevuld. Bij nog eens zeventien personen is een diepte-interview
afgenomen. Op basis van de uitkomsten van de ingevulde vragenlijsten kan het
volgende gebruikersprofiel worden geschetst: 62% van de bezoekers is man,
meer dan de helft heeft een hogere opleiding genoten, 74% heeft betaald werk
en 10% van de bezoekers studeert. Het grootste deel van de bezoekers is tussen
de 20 en 50 jaar oud. Verder bezoekt 77% de site van de Nationale ombudsman
met privé doeleinden en 19% vanuit professioneel of zakelijk oogpunt.
Ook bleek dat het gebruiksgemak, het informatieaanbod en de vormgeving van
de website positief werden beoordeeld. Het gemiddelde rapportcijfer dat de
gebruikers de website gaven is een 7,6. De resultaten van de interviews boden
ruimte voor een aantal aanbevelingen. Deze betreffen met name de navigatie
van de website. Zo is er bijvoorbeeld voor de kenners van de website een duidelijk
onderscheid tussen het «publieksvriendelijke» deel en het «professionele»
deel op de homepage, maar voor andere bezoekers is dit onderscheid minder
duidelijk. In 2003 zal worden bekeken hoe de website kan worden aanpast naar
aanleiding van de conclusies en aanbevelingen.BurgerbrievenDe communicatie van de Nationale ombudsman met mensen die een klacht (willen)
indienen verloopt voor een deel telefonisch, maar voor het overgrote deel
schriftelijk. Nu de Nationale ombudsman zich wil positioneren als een laagdrempelige,
toegankelijke organisatie, moet dat zich uiten in alle contacten die men met
het instituut heeft. Met (het klachtenformulier op) de website en de nieuwe
klachtenfolder is hier heel nadrukkelijk rekening mee gehouden. Bij correspondentie
ligt dit moeilijker omdat de basis van de inhoud van de brieven vrijwel altijd
ligt in (ingewikkelde) wetgeving.In het verslagjaar is een project gestart om alle brieven aan burgers
te herschrijven op begrijpelijkheid. Het doel van dit project is tweeledig:
enerzijds toegankelijke en begrijpelijke brieven voor verzoekers, anderzijds
een efficiënt en gebruiksvriendelijk brievensysteem voor de medewerkers
van het Bureau Nationale ombudsman. Met behulp van de Faculteit der Letteren
van de Universiteit van Tilburg zijn in 2002 ruim honderd brieven geanalyseerd
en herschreven tot modelbrieven. Voor deze brieven is in eigen beheer een
geautomatiseerd systeem ontwikkeld dat naar verwachting in de eerste helft
van 2003 zal worden geïmplementeerd.SymposiumDe Nationale ombudsman beweegt zich tussen twee belangrijke doelgroepen:
verzoekers (burgers, rechtspersonen en intermediairs) en bestuursorganen.
Voor deze laatste groep is, mede in het kader van het twintigjarig bestaan
op 7 november 2002 een symposium georganiseerd over intern klachtrecht met
als titel «Klachtbehandeling als instrument voor
herstel van vertrouwen». Uitgenodigd was iedereen die zich
bezighoudt met klachtbehandeling op grond van hoofdstuk 9 van de Algemene
wet bestuursrecht (verder Awb). Bijna achthonderd betrokkenen hebben aan deze
uitnodiging gehoor gegeven.Prof. J. Naeyé, hoogleraar Strafrecht aan de Vrije Universiteit
Amsterdam, zorgde als dagvoorzitter voor een soepel verloop van de middag.
Vier sprekers brachten elk een andere invalshoek ten aanzien
van het onderwerp klachtrecht ten gehore. De Nationale ombudsman verhaalde
over een onderzoek naar de toepassing van hoofdstuk 9 Awb. Dit onderzoek is
in zijn opdracht uitgevoerd door de Universiteit van Nijmegen (zie ook § 1.2.2).
Mevrouw A.J.M.C. Buurman-Sanders, contactpersoon voor de Nationale ombudsman
en klachtenfunctionaris bij de Informatie Beheer-Groep (verder IB-groep),
was de tweede spreker. Zij hield een voordracht over klachtherkenning en de
wijze waarop de IB-Groep daarmee omgaat. De IB-Groep probeert klachtherkenning
bijvoorbeeld te verbeteren door het verhogen van het bewustzijn van de organisatie.
Hiertoe worden regioteams geschoold, wordt maandelijks aan het managementteam
gerapporteerd en worden presentaties gegeven. Mogelijke klachten komen zo
sneller aan het licht. Wat kan worden verbeterd is de bekendheid van de interne
klachtenregeling bij de klanten van de IB-Groep. Wanneer klanten beter weten
waar en op welke manier zij een klacht kunnen indienen, bijvoorbeeld via een
speciaal antwoordnummer of klachtenformulier, wordt herkenning daarvan ook
makkelijker.Prof. A. van der Meiden, emeritus-hoogleraar Communicatiewetenschappen
aan de Universiteit Utrecht, nam het onderwerp klachtrecht en communicatie
voor zijn rekening. Bij communicatie tussen burgers en bestuursorganen is
er sprake van veel «ruis» door ontoegankelijk taalgebruik van
bestuursorganen, de arrogantie van de overheid, lange wachttijden voordat
iets wordt behandeld, bureaucratie, maar ook door onduidelijkheid in de klacht.
Van der Meiden vraagt aandacht voor de communicatieve vaardigheid van klachtbehandelaars.
Een klachtbehandelaar moet zich in kunnen leven in zowel de klacht als in
de klager en hij moet inzicht hebben in de schadelijke effecten van slechte
klachtbehandeling.Ten slotte sprak de heer G. Eilander, algemeen directeur NFO Trendbox
B.V. te Amsterdam, vanuit de commerciële invalshoek over klachtmanagement.
Trendbox is in staat klachtenbeheer binnen bedrijven automatisch aan te sturen.
Klachtmanagement omvat, zo stelt Trendbox, alles wat je kunt doen in proactieve
en corrigerende zin, om te verhinderen dat een klacht een doortrekkende werking
krijgt. Hatesites zijn een voorbeeld van die negatieve doorwerking.Naar aanleiding van het symposium heeft de Nationale ombudsman een publicatie
uitgegeven over intern klachtrecht. Dit boek met de titel «Het nut van
de klacht», bevat interviews met dertien mensen die elk op een bepaalde
manier met interne klachtbehandeling te maken hebben. De drie sprekers maken
onderdeel uit van de dertien geïnterviewden.5.4 Buitenlandbeleid van de Nationale ombudsmanIn de afgelopen twintig jaar heeft het Bureau Nationale ombudsman op allerlei
terreinen beleid ontwikkeld waarbij de werkwijze zowel inhoudelijk als procedureel
efficiënter en doeltreffender is geworden. Dit blijkt onder andere uit
het feit dat het aantal klachten in de afgelopen decennia sterk is gestegen
maar het aantal medewerkers niet evenredig is gegroeid. Niet minder belangrijk
is het feit dat het gezag van de Nationale ombudsman in deze periode is opgebouwd
en inmiddels stevig is ingebed in de Nederlandse rechtsorde. De ontwikkeling
van de behoorlijkheidscriteria heeft aan de vestiging van deze positie zeer
bijgedragen. De ervaring waar het instituut vooral zelf baat bij heeft gehad,
kan de Nationale ombudsman nu delen met instituten in andere landen die daaraan
behoefte hebben. Tegelijkertijd bestaat dan de mogelijkheid zelf kennis op
te doen over onderwerpen waarover nog geen uitgekristalliseerd beleid is geformuleerd.
De Nationale ombudsman heeft daarom besloten samen te gaan werken met ombudsman-
en vergelijkbare instituten in andere landen waarbij van elkaars kennis en
ervaring kan worden geleerd. Op die manier kan hij bijvoorbeeld jonge instituten
ondersteunen in het verbeteren van hun werkprocessen en bijdragen
aan het versterken van hun gezagspositie binnen hun land. De volgende afwegingen
hebben bij de formulering van het buitenlandbeleid van de Nationale ombudsman
een rol gespeeld, waarbij niet zozeer een keuze voor bepaalde instituten is
gemaakt als wel dat gekeken is naar de landen waarbinnen zich dergelijke instituten
bevinden.UitgangspuntAllereerst moet worden opgemerkt dat de kerntaak van de Nationale ombudsman
het behandelen van klachten is. Samenwerking met andere instituten mag nimmer
ten koste gaan van dit primaire proces. Voorts zullen de kosten van een samenwerking
niet of nauwelijks mogen drukken op het budget van het bureau. Hieruit volgt
dat slechts in beperkte mate met andere instituten zal kunnen worden samengewerkt.
Een keuze moet daarom worden gemaakt waarbij de Nationale ombudsman zich enerzijds
heeft laten leiden door het mensenrechtenbeleid van de Nederlandse regering –
immers een ombudsmaninstituut is daarmee onlosmakelijk verbonden – en
anderzijds door de toetredingscriteria van de Europese Unie voor de kandidaat-lidstaten.
Nauw hiermee verbonden is het beleid van de Nederlandse regering ten aanzien
van de Westelijke Balkan. Dit beleid is daarom eveneens meegenomen bij de
keuze. Ten slotte moet rekening worden gehouden met de staatsrechtelijke of
historische banden die Nederland heeft met landen als Aruba, de Nederlandse
Antillen en Indonesië. Op grond van deze richtsnoeren is het buitenlandbeleid
van de Nationale ombudsman gericht op ombudsman- en vergelijkbare instituten
in Midden- en Oost-Europa alsmede de staten in de Westelijke Balkan. Hieronder
zal nader op deze keuze worden ingegaan.Praktische overwegingenDe Nationale ombudsman is, bij de keuze van de landen waarmee een samenwerking
kan worden opgestart, ook geleid door praktische overwegingen. Zo speelt afstand
een belangrijke rol. Wanneer een instituut zeer ver weg ligt, zal het opzetten
van een samenwerking meer tijd en geld kosten. Daarmee zou het primaire proces
van het bureau op de achtergrond kunnen raken. Om die reden zullen landen
in de Europese regio eerder voor samenwerking in aanmerking komen.Zoals eerder opgemerkt vormt de wettelijke taakopdracht van de Nationale
ombudsman een andere absolute grens aan de mogelijkheden die er bestaan om
onderzoekers in een internationaal programma in te zetten. Deze taak mag geen
gevaar lopen of minder goed worden vervuld vanwege een samenwerking. De Nationale
ombudsman zal daarom niet eenzijdig op zoek gaan naar mogelijke samenwerkingsverbanden.
Hij zal zijn activiteiten in dit verband vooral laten sturen door het beleid
terzake van de Nederlandse regering, van de Europese Unie of van de Raad van
Europa. Activiteiten zullen worden verricht op initiatief van de Nederlandse
regering, de Europese Unie of de Raad van Europa dan wel op verzoek van een
ombudsinstituut elders. Wel zal waar wenselijk, bekendheid worden gegeven
aan het feit dat de Nationale ombudsman internationale activiteiten ontplooit.Ten slotte kan nog worden opgemerkt dat de Nationale ombudsman als nieuwkomer
op dit terrein, nog maar een beperkt pakket aan diensten kan leveren. In de
loop van de tijd zal dit kunnen wijzigen.Notitie Mensenrechtenbeleid 2001De Nationale ombudsman wil graag andere instituten in het buitenland assisteren
maar wil daarbij aansluiten bij het beleid van de Nederlandse regering. Bij
het formuleren van het buitenlandbeleid is daarom vooral rekening gehouden
met de Notitie Mensenrechtenbeleid 2001. Deze notitie geeft een actueel beeld
van het mensenrechtenbeleid van de Nederlandse regering. Leidraad in de notitie
is de vraag hoe dit beleid zo effectief mogelijk kan worden
ingebed en ingezet. Daarbij heeft de regering twee relaties voor ogen: verhouding
tussen mensenrechten en conflicten en die tussen mensenrechten en ontwikkeling.In de notitie wordt uiteengezet dat in de periode na een conflict het
van groot belang is om projecten op te starten die de rechtsstaat versterken.
Een van de projecten waar de regering aan denkt is de installatie van een
nationale ombudsman. In een post-conflictsituatie is het voorts van belang
om het respect voor de mensenrechten weer onder de aandacht van de bevolking
te brengen en zodanig in de maatschappij in te bedden dat ze weer voor eenieder
gaan leven. In de praktijk geeft Nederland hieraan reeds vorm door het verlenen
van hulp bij de (weder)opbouw van de rechtsstaat, bijvoorbeeld door steun
aan het Balkan-Stabiliteitspact. Het recht op ontwikkeling, waarbij de mens
het centrale onderwerp is van ontwikkeling en het recht heeft op participatie
en medezeggenschap in dat ontwikkelingsproces, moet volgens de regering worden
gebaseerd op een benadering waarbij de burger subject en niet slechts het
object van ontwikkeling is.Deze zogenoemde human rights based approach to development, wint internationaal steeds meer aan betekenis. Het benadrukt dat
een evenwichtige maatschappelijke ontwikkeling de meeste kans van slagen heeft
als burgers aanspraak kunnen maken op deelname aan het openbaar bestuur, op
een regering die verantwoording aflegt en op een onafhankelijk rechtssysteem
dat voor iedereen toegankelijk is. Het is om die reden dat de Nederlandse
regering de bereidheid van andere regeringen om te werken aan goed bestuur,
inclusief eerbiediging van de mensenrechten, als basis neemt voor een structurele
bilaterale ontwikkelingsrelatie. Het is dus niet de bedoeling dat vanuit een
externe positie toezicht wordt gehouden op inachtneming van de mensenrechten.
Daarom wordt aan een aantal landen steun geboden op het gebied van goed bestuur,
mensenrechten en vredesopbouw en wordt in het bijzonder aan instellingen steun
geboden die hierbij een belangrijke rol vervullen, aldus de notitie.De regering heeft tijdens de kamerbehandeling van de mensenrechtennotitie
(Kamerstukken II 2001/2002, 27 742, nr. 4, blz. 14) verder opgemerkt
dat de aandacht voor een goed functionerende rechtsstaat, waarin respect voor
mensenrechten is gegarandeerd, in verschillende landen heeft geleid tot de
instelling van een ombudsman. Door middel van aanbevelingen en het jaarverslag
kan een ombudsman immers kenbaar maken hoe het met de mensenrechten en het
bestuur in het land is gesteld en vanuit die positie invloed uitoefenen op
de desbetreffende overheid.De Nationale ombudsman is verheugd met de erkenning van de Nederlandse
regering van de rol van de ombudsman bij het beschermen van de mensenrechten
en het ontwikkelen en consolideren van een (nieuwe) democratische rechtsorde.
Op de door de regering genoemde terreinen zal de Nationale ombudsman daarom
speciaal aandacht vestigen.Kopenhagen-criteriaMaar niet alleen binnen de brede context van mensenrechten en goed bestuur
heeft een ombudsman een betekenisvolle functie. In de regelgeving van de Europese
Unie en dan in het bijzonder in de criteria die geformuleerd zijn voor de
kandidaat-lidstaten, ziet de Nationale ombudsman eveneens belangrijke richtsnoeren
voor zijn buitenlandbeleid. De erkenning van de betekenis van de rol die een
ombudsman voor nieuwe democratieën in de Europese Unie kan vervullen,
vormt tegelijkertijd een duidelijke indicatie voor de keuze van de landen
waar hij activiteiten kan ontplooien.Bottom of Form 1In de conclusies van het voorzitterschap van de Europese Raad in Kopenhagen
uit 1993 worden criteria genoemd waaraan een kandidaat-lidstaat moet voldoen
alvorens te kunnen toetreden tot de EU. Deze zogenoemde Kopenhagencriteria
vereisen onder andere dat een kandidaat-lidstaat moet beschikken over stabiele
instellingen die de democratie, de rechtsstaat, de mensenrechten en het respect
voor en de bescherming van minderheden garanderen. Verder bepaalt artikel
6 van het Verdrag betreffende de Europese Unie dat: «De Unie is gegrondvest
op de beginselen van vrijheid, democratie, eerbiediging van de rechten van
de mens en de fundamentele vrijheden, en van de rechtsstaat.» Deze beginselen
zijn benadrukt in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, dat
in december 2000 in Nice is geproclameerd. In artikel 43 van dit Handvest
is te lezen dat elke EU-burger het recht heeft zich te wenden tot de Europese
Ombudsman met betrekking tot gevallen van wanbeheer bij het optreden van de
communautaire instellingen of organen.Voorts is door het Europees Parlement als een van de taken van de Europese
ombudsman genoemd, het vormen van een effectief systeem ter verdediging van
de belangen van de burger, voorzover zij binnen de bevoegdheden van de Europese
Gemeenschap vallen, en aldus bij te dragen tot de verbetering van het democratisch
functioneren van de Gemeenschap (zie resolutie A4–0083/1994 van het
Europees Parlement).De ombudsman wordt ook in de EU een rol van betekenis toegekend bij de
toetreding van de kandidaat-lidstaten. Deze Europese context heeft verder
richting gegeven aan het beleid voor de keuze van de landen van aandacht voor
het buitenlandbeleid van de Nationale ombudsman. Daarbij is ook rekening gehouden
met het feit dat er veel bestaande programma's en fondsen beschikbaar zijn
gesteld met het doel de kandidaat-lidstaten gereed te maken voor toetreding.
Op deze manier kan van tevoren al zekerheid worden verkregen over het kostendekkend
zijn van een te starten project.BalkannotitieHet mensenrechtenbeleid van de Nederlandse regering heeft, zoals hiervoor
opgemerkt, ook betrekking op de Balkan. Het gebied vormt tevens een aandachtsgebied
van de Europese Unie en de Raad van Europa. Het Nederlandse beleid voor deze
regio is neergelegd in de zogenoemde notitie Westelijke Balkan: de Nederlandse
rol in een veranderend landschap (Kamerstukken 200/2001, 22 181, nr.
336, blz. 3). In dit document wordt wederom de betekenis van een ombudsmaninstituut
in jonge democratieën vermeld en wordt eveneens aangegeven welke landen
daarbij de aandacht van de regering krijgen.In de notitie wordt uiteengezet hoe in de afgelopen tien jaar etnisch-nationalistische
ambities de boventoon hebben gevoerd en geleid hebben tot ernstige conflicten.
Deze problematiek is niet verdwenen. De regering heeft, in samenwerking met
de andere internationale actoren, zich de niet eenvoudige taak gesteld, de
regio duurzaam te stabiliseren. Vooral de combinatie van (post)conflictproblematiek
en klassieke transitieproblematiek (i.e. van het oude politieke en economische
systeem naar democratie en markteconomie) worden in de notitie als kenmerken
genoemd die de situatie in de Balkan bijzonder maken. Uiteindelijk moet de
regio gereed worden gemaakt voor toetreding tot de Europese Unie. De criteria
die gelden voor de kandidaat-lidstaten, gelden dus ook voor de landen van
de Westelijke Balkan. Zover is het echter nog niet.Aanvankelijk zal de aandacht vooral uitgaan naar conflictpreventie en
crisisbeheersing waarbij als hoofddoel van het Nederlandse beleid geldt: bevordering
van duurzame regionale stabiliteit, democratisering (inclusief versterking
van de rechtsstaat), respect voor de mensenrechten en minderheden,
en verbetering van de levensstandaard in de regio. Vooral op het punt van
de democratisering en de bescherming van de mensenrechten kan een ombudsmaninstituut
een bijdrage leveren. Dit blijkt bijvoorbeeld uit het feit dat in Bosnië-Herzegovina
en Kosovo door de internationale gemeenschap, met deze doelen voor ogen, een
ombudsman is ingesteld.Gelet op de betekenis die het instituut zowel binnen het beleid van de
Nederlandse regering alsmede de Europese Unie heeft, is het niet meer dan
logisch dat de Nationale ombudsman met dit beleid rekening houdt bij het bepalen
van de landen waarmee hij mogelijk een kennisuitwisseling kan beginnen. Alvorens
die te noemen, moeten nog twee punten worden vermeld.Andere gebiedenNederland heeft verder nog contacten met landen vanuit een staatkundige
of een historische relatie. Te denken valt hierbij bijvoorbeeld aan de gebiedsdelen
van het Koninkrijk. Maar ook Indonesië en bijvoorbeeld Suriname vallen
hieronder. Vanwege de beperkte middelen en capaciteit is ervoor gekozen het
bestaande contact niet te intensiveren. Wel zal er aandacht zijn voor de ontwikkeling
van een ombudsmaninstituut in deze gebieden en zal de Nationale ombudsman
zich, zoals nu al het geval is, op de hoogte stellen van de stand van zaken.
Een verzoek om bijstand zal, waar mogelijk, gehonoreerd worden.Gekozen gebiedenAlles in aanschouwing nemend, is de Nationale ombudsman tot de conclusie
gekomen dat de landen van Midden- en Oost-Europa en de Westelijke Balkan als
eerste tot de aandachtsgebieden moeten behoren. Als er vanuit deze landen
een verzoek tot samenwerking komt van een ombudsman- of vergelijkbaar instituut,
zal dit in beginsel positief worden ontvangen. Verzoeken uit andere landen
zullen niet worden gehonoreerd maar er zal altijd ruimte blijven om uitzonderingen
te maken wanneer de situatie zich daarvoor leent. Een project zal uiteindelijk
alleen worden uitgevoerd als daarvoor de benodigde financiële middelen
voor kunnen gevonden.Gelegde contactenBinnen het kader van het buitenlandbeleid zijn er in 2002 reeds verschillende
activiteiten ondernomen. Sinds 2001, is de Nationale ombudsman al enkele malen
door de Raad van Europa als expert gevraagd om te adviseren over ontwerpwetgeving
op het gebied van ombudsmannen. Aan het einde van 2001 bijvoorbeeld, heeft
de Nationale ombudsman commentaar gegeven op de ontwerpwet voor ombudsman
voor Servië en in 2002 heeft hij een advies geschreven over de ontwerpwet
voor een ombudsman in Montenegro. In de toekomst zal de Nationale ombudsman
deze taak vaker voor de Raad van Europa vervullen. Op deze manier kan hij
al in een vroeg stadium een bijdrage leveren aan het opzetten en optimaliseren
van het instituut in de Westelijke Balkan.Verder heeft de Nationale ombudsman in maart 2002 samen met een onderzoeker,
een bezoek gebracht aan Sarajevo, in Bosnië-Herzegovina, voor een kennisuitwisseling
met de mensenrechtenombudsman, de heer Orton. Ze hebben daar presentaties
gegeven over de werkwijze van het Bureau Nationale ombudsman en gesproken
met de aanwezige onderzoekers.In november heeft de Nationale ombudsman op uitnodiging van de Roemeense
ombudsman, de heer Muraru, een werkbezoek gebracht aan Roemenië. Het
contact liep aanvankelijk via de Nederlandse ambassade die bij het samenbrengen
van beide ombudsmannen een actieve rol heeft vervuld. Tijdens de ontmoeting
is gesproken over de werkwijze van de beide instituten en de
wijzigingen die van belang kunnen zijn voor het verder ontwikkelen en versterken
van het instituut in Roemenië. Afgesproken is toen dat enkele medewerkers
van het Roemeens ombudsmaninstituut in de eerste helft van 2003 een werkstage
zullen volgen binnen het Bureau Nationale ombudsman terwijl tegelijkertijd
zal worden bekeken op wat voor manier een bijdrage kan worden geleverd aan
het gehele instituut in Boekarest.De Nationale ombudsman heeft in november eveneens een werkbezoek gebracht
aan de Tsjechische ombudsman. Het initiatief tot dit bezoek was afkomstig
van de Tsjechische ambassadeur in Den Haag. Tijdens het werkbezoek is met
de Tsjechische ombudsman de heer Motejl en de substituut ombudsman mevrouw
Abatová gesproken. Het programma bood ook ruimte voor overleg met de
medewerkers van het instituut. De beide ambtsdragers waren het aan het einde
van het bezoek eens, dat een verdere uitbouw van dit eerste bezoek op het
niveau van de onderzoekers voor beide instituten vruchtbaar zou kunnen zijn.
Daarom is afgesproken in het begin van 2003 dit verder uit te werken en een
nadere samenwerking te bezien.5.5 Buitenlandse betrekkingenEvenals in voorgaande jaren ontving de Nationale ombudsman buitenlandse
bezoekers voor overdracht van ervaringen en soms ook voor steun anderszins.
De volgende personen werden ontvangen:– Ambassadeur Petr Kubernát van Tsjechië;– het Europees Comité inzake de Voorkoming van Folteringen
en Onmenselijke of Vernederende Behandelingen of Bestraffingen (CPT) van de
Raad van Europa;– de heer Eduardo Cifuentes Muáoz, de Ombudsman van Colombia;– een delegatie van ombudsman- en mensenrechteninstituten uit Midden-Amerika,
Afrika en Indonesië;– Pat Whelan, directeur van het kantoor van de Ierse Ombudsman;– Bernard Hubeau, de Vlaamse ombudsman;– De heer mr. F. Goedgedrag, Gouverneur van de Nederlandse Antillen;– de heer Protaris Rumanzi en mevrouw Mary Ashimwe uit Rwanda;– de Russische Federale Ombudsman, de heer Oleg Mironov, vergezeld
door twee stafleden;– de heer Hyun Yoo van de Nationale Mensenrechtencommissie van de
republiek van Korea.De ambtsdragers ondernamen de volgende buitenlandse activiteiten:– deelname van de Nationale ombudsman aan de «Meeting of the
British, Irish and European Public Sector Ombudsmen» in London, 27 februari.
Dit was tevens een bijeenkomst van de Europese afdeling van het IOI;– werkbezoek van de Nationale ombudsman aan de mensenrechtenombudsman
van Bosnië-Herzegovina, de heer Frank Orton. Sarajevo, 7–9 maart;– deelname van de Nationale ombudsman aan de conferentie van Europese
Ombudsmannen «The Role of the Ombudsman in the Protection of the Human
Rights», georganiseerd door de Commissaris voor de Rechten van de Mens
van de Raad van Europa in samenwerking met de Ombudsman van Litouwen. Vilnius,
5–6 april;– deelname van de substituut-ombudsman aan de workshop «The
Athens Network of the Ombudsmen for the Protection of the Environment».
Athene, 12–13 april;– deelname van de substituut-ombudsman aan de 6e Ombudsman Conferentie
van het Europese Ombudsman Instituut «Role of Ombudsmen in the Beginning
of the XXI Century», georganiseerd door de Poolse Ombudsman in samenwerking
met het EOI. Krakau, 23–24 mei;– werkbezoek van de Nationale ombudsman aan het Roemeense ombudsmaninstituut
op uitnodiging van zijn Roemeense collega, de heer Ioan Muraru. Boekarest,
14–16 november;– werkbezoek van de Nationale ombudsman aan het ombudsmaninstituut
in Tsjechië op uitnodiging van de Tsjechische Ombudsman, de heer Otakar
Motejl. Praag, 24–27 november.5.6 Voordrachten; publicatiesVoordrachtenDe Nationale ombudsman en enkele medewerkers van het Bureau Nationale
ombudsman hielden bij verschillende gelegenheden voordrachten over (aspecten
van) het werk van de Nationale ombudsman. Zo hebben medewerkers op 7 februari
een presentatie verzorgd voor eerstejaars studenten van de rechtenfaculteit
van Tilburg. Op 15 februari vond een presentatie plaats voor studenten van
de mbo-opleiding sociaal-juridische dienstverlening. Voorts gaf de Nationale
ombudsman op 26 maart een lezing over de taak en functie van de Nationale
ombudsman voor leden van de Nijmeegse Bestuurs- en staatsrechtelijke vereniging
Politikon en andere studenten en medewerkers van de Katholieke Universiteit
Nijmegen. Mevrouw S.E. Marseille heeft op 18 april een inleiding verzorgd
op een bijeenkomst in Utrecht, georganiseerd voor beleidsmedewerkers van de
Home Office uit Engeland. Op diezelfde dag hield mevrouw I. Mulder tijdens
het congres Herziening van het klachtrecht bij de overheid, een voordracht
over het voorontwerp extern klachtrecht, het nieuwe herkansingsbeleid van
de Nationale ombudsman en de behoorlijkheidscriteria. Het congres was georganiseerd
door het Studiecentrum voor Bedrijf en Overheid en vond plaats in Arnhem.
Mevrouw E.J. van Rijssen heeft op 25 april een voordracht gehouden voor de
klachtenfunctionarissen van de zorgverzekeraars op een bijeenkomst in Zeist,
georganiseerd door de Ombudsman Zorgverzekeringen. Mevrouw J. Nieuwenhuys
heeft op 29 mei een presentatie gegeven aan 150 strafrechtadvocaten over de
Nationale ombudsman en de rol van de intermediairs tijdens een ledenvergadering
van de Nederlandse Vereniging voor Strafrecht Advocaten in Nieuwegein. Op
3 juli heeft de heer P.S. Sjouke een presentatie gegeven op het congres «Integriteit
in het openbaar bestuur», georganiseerd door de Vereniging voor Overheidsmanagement
over bestuurlijke integriteit als thema van de Nationale ombudsman. De Nationale
ombudsman heeft op 12 december een voordracht gehouden tijdens de Beroepsopleiding
Gemeentejuristen, over de verhouding tussen gemeenten en de Nationale ombudsman.PublicatiesOok in 2002 werd een groot aantal rapporten van de Nationale ombudsman,
al dan niet verkort of geannoteerd, gepubliceerd in jurisprudentieperiodieken
of -rubrieken (zie voor een overzicht van vindplaatsen: bijlage 2). Verder
verschenen in 2002:– R. Fernhout en S. Sjouke, Openbaarheid van bestuur versus persoonsbescherming,
in: De ombudsman tegen discriminatie, bijdragen aan seminar georganiseerd
door de vier Belgische parlementaire ombudsmannen en de Europese Ombudsman,
Brussel, 19–21 september 2001, blz. 77–106;– De Nationale ombudsman en het hoger onderwijs, in Cherchez La
Femme, opstellen aangeboden aan Marya van Empel, Amsterdam, 2002, blz. 45–52;– R. Fernhout, De Nationale ombudsman en de Awb, in: M. Lurks, W.
den Ouden, J.E.M. Polak, A.E. Schilder (red.), De grootste gemene deler, opstellen
aangeboden aan prof. mr. Th.G. Drupsteen, Kluwer 2002, blz. 149–163.6 BEOORDELING VERZOEKSCHRIFTEN OP BEVOEGDHEID EN ONTVANKELIJKHEID;
TELEFONISCHE VERZOEKEN OM INFORMATIE6.1 InleidingIn dit hoofdstuk wordt in grote lijnen verslag gedaan van de toetsing
van verzoekschriften op bevoegdheid en ontvankelijkheid (§ 6.2 tot
en met § 6.5). Verder komt de behandeling van telefonische klachten
en vragen aan de orde. In § 6.2 wordt een cijfermatig overzicht
van de toetsing van verzoekschriften gegeven. In § 6.3 wordt een
beschrijving van de toetsing van verzoekschriften aan de artikelen 1a, 16
en 14 van de Wet Nationale ombudsman (verder WNo) gegeven. De behandeling
van buitenwettelijke verzoekschriften komt aan de orde in § 6.4.
In § 6.5 wordt aandacht besteed aan telefonisch ingediende klachten
en vragen. Ook wordt in die paragraaf kort ingegaan op per e-mail ontvangen
post.6.2 Cijfermatig overzicht van de verwerking van de verzoekschriftenDe Nationale ombudsman ontving in 2002 9634 verzoekschriften. Vergeleken
met 2001, toen 9528 verzoekschriften werden ingediend is dit een lichte stijging
van 1,1%.Tabel 6 Jaarvergelijking nieuw binnengekomen verzoekschriften
per maand 19981999200020012002januari557683673756918februari623627654738872maart639730709739765april597628620681786mei594584698795755juni659653810650732juli857622753708897augustus662561669708694september896598689794722oktober8636467921 216928november7657136701 078855december725636505665719totaal8 4377 6818 2429 5289 643In 2002 heeft de Nationale ombudsman 10 363 verzoekschriften afgedaan
(in de vorm van afschrijvingen, waarvan een deel na onderzoek, en rapporten).
In 7465 zaken is geen onderzoek ingesteld omdat de Nationale ombudsman daartoe
niet bevoegd was, of omdat het verzoek niet ontvankelijk was. In die gevallen
is verzoeker uitgelegd waarom geen onderzoek is ingesteld.De omvang van de voorraad dossiers, die nog op ontvankelijkheid en bevoegdheid
moest worden getoetst, was op 1 januari 2003 502. In 135 van die dossiers
was er al wel een eerste beoordeling geweest. Het was in die gevallen echter
nog niet mogelijk om een definitieve beslissing te nemen over het al dan niet
instellen van een onderzoek, omdat nog niet over voldoende informatie werd
beschikt.In 2001 werd 42,2% van de niet in onderzoek genomen verzoekschriften afgedaan
binnen vier weken. In 2002 was dit 53,2%. In 2001 werd 67,8% van de dossiers
binnen acht weken afgedaan en in 2002 73,7% van de dossiers. In de gevallen
waarin de behandelingsduur langer was dan vier weken had dit voor een belangrijk
deel te maken met de noodzaak om nadere informatie bij de verzoeker
op te vragen om de vraag te kunnen beantwoorden of de klacht wel of niet in
onderzoek kon worden genomen.6.3 De toetsing van de verzoekschriften6.3.1 InleidingOp deze plaats worden enkele toepassingen beschreven van de artikelen
1a, 16 en 14 van de WNo.In artikel 1a is geregeld op welke bestuursorganen de WNo van toepassing
is. In artikel 16 staat in welke gevallen de Nationale ombudsman geen onderzoek
mag instellen naar gedragingen van bestuursorganen. In artikel 14 is geregeld
in welke gevallen de Nationale ombudsman wel bevoegd, maar niet verplicht
is een onderzoek in te stellen.Met ingang van 1 juli 2002 heeft de Nationale ombudsman zijn beleid ten
aanzien van klachten over gedragingen van bestuursorganen in hun rol van werkgever
bijgesteld. Voordien achtte de Nationale ombudsman – behoudens enkele
uitzonderingen – klachten over gedragingen, welke de interne arbeidsverhouding
tussen bestuursorganen en hun personeel betroffen, niet ontvankelijk. De uitzonderingen
golden onder meer gevallen waarin de klacht niet primair was terug te voeren
op het bestaan van de arbeidsverhouding, zoals bij het niet of te laat beantwoorden
van brieven (zie Jaarverslag 1985, Kamerstukken II 1985/86, 19 525, nrs.
1–2, blz. 44–45). De parlementaire geschiedenis en de preambule
van de WNo vormden indertijd de basis voor dit standpunt, in de WNo zelf zijn
geen duidelijke aanknopingspunten te vinden.De parlementaire geschiedenis van hoofdstuk 9 Algemene wet bestuursrecht
(verder Awb) laat echter geen ruimte voor twijfel: de interne klachtprocedure
staat ook open voor personeel, werkzaam bij een bestuursorgaan (Kamerstukken
II 1997/98, 25 837, nr. 3, blz.2). Daarmee staat de rol van de Nationale
ombudsman – de externe klachtvoorziening ten aanzien van gedragingen
van bestuursorganen – vast.De Nationale ombudsman acht klachten van personeel, werkzaam bij een bestuursorgaan,
nu dus in beginsel wel ontvankelijk. Uiteraard gelden hierbij de beperkingen
van de artikelen 16 en 14 WNo. Zo zal de Nationale ombudsman geen klachten
in behandeling nemen als de klacht is gericht tegen een besluit of gedraging
waartegen bezwaar of beroep aangetekend kan of kon worden.Tabel 7 Verdeling afgedane verzoekschriften  2002%2001%1. Buitenwettelijke verzoekschriften     geen onderzoek, op grond van     artikel 1a 1 639   artikel 30 38     1 67716,11 90221,0      2. Binnenwettelijke verzoekschriften:     a. geen onderzoek, op grond van     artikel 16 1 138   artikel 14 3 972   artikel 13 30   kennisgevingen 149   overige (ingetrokken/non-respons)+499     5 78855,94 43148,9b. Via onderzoek afgedaan door Afd. II, III en IV  +2 72730,1rapporten 413   herkansingen 893   overige afdoeningen 1 592     2 898   totaal 10 3631009 0601006.3.2 Artikel 1a: Bevoegdheid naar bestuursorgaanVoor de tekst van artikel 1a wordt verwezen naar de bijlagen, waarin de
WNo is opgenomen.In § 2.1.3 is vermeld hoeveel nieuwe decentrale bestuursorganen
onder de bevoegdheid van de Nationale ombudsman zijn gekomen.Ingevolge artikel 1a, eerste lid, onder b, WNo mag de Nationale ombudsman
alleen klachten over bestuursorganen van provincies, gemeenten, waterschappen
en gemeenschappelijke regelingen behandelen als zij overeenkomstig artikel
1b WNo zijn aangewezen. Zijn de bestuursorganen van een dergelijk lichaam
niet aangewezen, dan spreekt de Nationale ombudsman ook wel over een niet-aangesloten
lichaam.Bij de toepassing van deze bepaling zijn twee interessante gevallen aan
de orde geweest.Het eerste geval: de bestuursorganen van de gemeente Den Haag zijn niet
aangewezen als bestuursorganen in de zin van de WNo. De gemeente Den Haag
heeft een eigen gemeentelijke ombudsman. Het college van burgemeester en wethouders
van de gemeente Den Haag, is ingevolge artikel D 3a van de Kieswet belast
met de registratie van Nederlandse kiesgerechtigden die in het buitenland
wonen. Vroeger was de Rijksinspectie voor de bevolkingsregisters met deze
taak belast. Het gaat hier om de uitoefening van een taak op rijksniveau.
De vraag is gerezen of het college van burgemeester en wethouders bij de uitoefening
van deze taak wel als bestuursorgaan in de zin van de WNo kan worden aangemerkt.
Conclusie was echter dat het hoe dan ook gaat om een niet aangewezen bestuursorgaan
van een gemeente. De Nationale ombudsman achtte zich daarom niet bevoegd een
onderzoek in te stellen naar de klacht dat verzoekster geen stembiljet had
ontvangen voor de verkiezingen van de leden van de Tweede kamer der Staten-Generaal
(zie ook § 6.4).Het tweede geval: in het oude artikel 170 van de Wegenverkeerswet 1994
(verder WVW 1994) was het volgende bepaald: indien een opsporingsambtenaar
van oordeel was dat het belang van de veiligheid op de weg of de vrijheid
van het verkeer, dan wel het vrijhouden van invalidenparkeerplaatsen de verwijdering
van een voertuig noodzakelijk maakte, dan was de burgemeester bevoegd dat
voertuig te laten wegslepen. De Nationale ombudsman heeft voor 1 januari 2002
enkele malen onderzoek verricht naar de juistheid van het oordeel van een
opsporingsambtenaar over de wegsleepwaardigheid van een voertuig. Op 1 januari
2002 is artikel 170 van de WVW 1994 echter veranderd. Het beoordelen van de
wegsleepwaardigheid behoort nu tot de bevoegdheid van het college van burgemeester
en wethouders. Zij kunnen hun bevoegdheid mandateren aan opsporingsambtenaren,
maar ook dan blijft het formeel een bevoegdheid van het college. Dit betekent
dat de Nationale ombudsman niet meer bevoegd is een onderzoek in te stellen
naar een beslissing over de wegsleepwaardigheid als het gaat om een niet-aangesloten
gemeente. Gaat het om een gemeente die wel is aangesloten, dan zal de Nationale
ombudsman ingevolge artikel 16, onder c of 14, onder g, WNo overigens ook geen onderzoek meer instellen, omdat tegen de beslissing om het
voertuig weg te slepen een bestuursrechtelijke rechtsgang open staat.Een lastig te beoordelen onderdeel van artikel 1a is het eerste lid, onder
e, WNo:«andere bestuursorganen, voor zover niet bij algemene maatregel
van bestuur uitgezonderd».Voor de beantwoording van de vraag of een instantie een bestuursorgaan
is in de zin van deze bepaling moet artikel 1:1 van de Algemene wet bestuursrecht
worden geraadpleegd. Volgens dat artikel wordt onder bestuursorgaan verstaan:a. een orgaan van een rechtspersoon, die krachtens publiekrecht is ingesteld
(a-orgaan);b. een ander persoon of college, met enig openbaar gezag bekleed (b-orgaan).De Nationale ombudsman heeft in 2002 over de volgende instanties uitgesproken
of zij bestuursorgaan zijn in de zin van de WNo of niet.Geen bestuursorgaan zijn:– de Stichting NOMAs (opvang minderjarige asielzoekers in Groningen
en Friesland);– de Koninklijke Nederlandse Munt BV;– de Stichting Pensioenfonds Werk en (re)integratie voor werknemers
in de WSW en WIW. Voorheen was deze instelling, een stichting als bedoeld
in artikel 30a van de Wet Sociale Werkvoorziening, onder het toen geldende
gesloten systeem van bestuursorganen aangewezen als bestuursorgaan in de zin
van de WNo. Het artikel is echter vervallen en de Stichting oefent geen openbaar
gezag uit;– reïntegratiebedrijven.Bij de reïntegratiebedrijven valt het volgende op te merken. Ook
als reïntegratiebedrijven door het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen
(verder UWV) of door een gemeente worden ingeschakeld zijn het particuliere
bedrijven, die niet zijn bekleed met openbaar gezag. Indien het reïntegratiebedrijf
over een eigen klachtregeling beschikt, dan kan over de klachtbehandeling
door het reïntegratiebedrijf worden geklaagd bij het UWV respectievelijk
bij de gemeente voor zover het de uitvoering van de overeenkomst tussen UWV
respectievelijk de gemeente enerzijds en het reïntegratiebedrijf anderzijds
betreft. Wordt door het UWV respectievelijk door de gemeente niet op bevredigende
wijze aan die klacht tegemoet gekomen, dan is de Nationale ombudsman wel bevoegd
een klacht over het UWV of de – bij de Nationale ombudsman aangesloten –
gemeente te behandelen. De klacht over het reïntegratiebedrijf komt hierbij
echter niet rechtstreeks aan de orde.Wel als bestuursorgaan aangemerkt zijn:– Stichting Het Gebaar;– Stichting NIDOS (opvang alleenstaande minderjarige asielzoekers);– Stichting Fonds voor de Podiumkunsten bij de behandeling van een
bezwaarschrift;– Stichting Nederlands Instituut voor Lifttechniek (Liftinstituut)
als uitvoerder van keuringen;– notarissen en deurwaarders, voor zover zij ambtshandelingen verrichten;– Bureaus voor Jeugdzorg, c.q. Stichting Jeugdzorg (als verstrekker
van een pleeggeldvergoeding of als uitvoerder van een voorziening van pleegzorg
die de geschiktheid van een pleeggezin dient te beoordelen);– een zorgkantoor (in een bijzondere situatie, waarin geen zorgverzekeraar
was aan te wijzen waarbij een medewerker van een volkenrechtelijke instelling
verzekerd was. Bij verzoeker was ten onrechte de indruk gewekt dat de kosten
van opname in een verpleeghuis via de AWBZ zouden worden vergoed);– (gezins)voogdij-instellingen, voor zover zij openbaar gezag uitoefenen;– Raad voor de Overgangsregeling Gezondheidszorgpsychologen (ROG);– Commissie van Beroep inzake de Overgangsregeling Gezondheidszorgpsychologen.Enkele (gezins)voogdij-instellingen hebben vragen gesteld bij de reikwijdte
van de bevoegdheid van de Nationale ombudsman. Zij erkenden dat (gezins)voogdij-instellingen,
voor zover zij openbaar gezag uitoefenen, bestuursorgaan zijn in de zin van
de Awb en de WNo. Men vroeg zich echter met name af of de Nationale ombudsman
ook bepaalde feitelijke handelingen kon onderzoeken. De Nationale ombudsman
bevestigde dat de WNo alleen van toepassing is op (gezins)voogdij-instellingen
als zij publiekrechtelijke bevoegdheden uitoefenen. Dat is echter niet alleen
het geval als zij besluiten nemen in de zin van artikel 1:3, eerste lid, van
de Awb. Ook als de uitoefening van een bevoegdheid zich voordoet in een andere
vorm, bijvoorbeeld een mondeling gegeven bevel, of een handeling, gericht
op publiekrechtelijk rechtsgevolg is er sprake van uitoefening van openbaar
gezag. Ook de context van de gedraging is hierbij van belang bij de beoordeling
van de bevoegdheid van de Nationale ombudsman. Ook de feitelijke handelingen
en privaatrechtelijke rechtshandelingen die in het kader van – of in
samenhang met – het verrichten van publiekrechtelijke handelingen worden
verricht vallen onder de bevoegdheid van de Nationale ombudsman. In de praktijk
betekent dit dat telkens wanneer een (gezins)voogdij-instelling een publiekrechtelijke
taak uitoefent, bijvoorbeeld in het geval van een door de kinderrechter uitgesproken
ondertoezichtstelling, in beginsel alle gedragingen die zij in samenhang hiermee
verricht voor onderzoek door de Nationale ombudsman in aanmerking komen.De ROG en de Commissie van Beroep inzake de Overgangsregeling Gezondheidszorgpsychologen
hebben de bevoegdheid van de Nationale ombudsman om hun gedragingen te onderzoeken
bestreden. De Nationale ombudsman bleef echter bij zijn standpunt dat beide
instanties zijn aan te merken als bestuursorgaan in de zin van de Wet Nationale
ombudsman. Het volgende is daarbij van belang. Sinds 1 april 1998 bestaat
in de gezondheidszorg het basisberoep gezondheidszorgpsycholoog. Artikel 24
van de Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg (verder Wet BIG)
stelt als voorwaarde om in het desbetreffende register te kunnen worden ingeschreven
als gezondheidszorgpsycholoog de verplichting om in het bezit te zijn van
een getuigschrift waaruit blijkt dat betrokkene voldoet aan bij algemene maatregel
van bestuur gestelde opleidingseisen. In artikel 2 van het Besluit gezondheidszorgpsycholoog
(verder BGZP) is bepaald dat een dergelijk getuigschrift wordt uitgereikt
door een door de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport aangewezen
opleidingsinstelling. De Minister heeft zes opleidingsinstellingen aangewezen.
Artikel 9 van het BGZP draagt de opleidingsinstellingen op een examencommissie
in te stellen en een opleidings- en examenreglement vast te stellen, waarin
onder meer de behandeling van klachten tegen beslissingen van de examencommissie
en het verlenen van ontheffing van onderdelen van de opleiding wordt geregeld.In hoeverre de in de individuele gezondheidszorg werkzame (klinisch) psychologen
en (ortho)pedagogen zonder verdere aanvullende opleiding in aanmerking komen
voor inschrijving in het BIG-register van gezondheidszorgpsychologen, is niet
uitdrukkelijk als overgangsrecht wettelijk geregeld. Met instemming
van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en met medeweten van
de Tweede Kamer (Handelingen II 21 januari 1998, blz. 3522–3527) hebben
de twee betrokken beroepsverenigingen – het Nederlands Instituut van
Psychologen (verder NIP) en de Nederlandse vereniging van pedagogen en onderwijskundigen
(verder NVO) – en de zes aangewezen opleidingsinstellingen een samenwerkingsovereenkomst
gesloten waarbij zij de Overgangsregeling gezondheidszorgpsycholoog hebben
vastgesteld. Bij deze privaatrechtelijke samenwerkingsovereenkomst hebben
de beroepsverenigingen en opleidingsinstellingen een Raad voor de Overgangsregeling
Gezondheidszorgpsychologen (verder ROG) in het leven geroepen, waaraan de
eindverantwoordelijkheid wordt opgedragen voor het uitvoeren van de overgangsregeling
ten behoeve van de reeds in de individuele gezondheidszorg werkzame psychologen
en pedagogen die in aanmerking willen komen voor het voeren van de titel gezondheidszorgpsycholoog.
In de overeenkomst is bepaald dat de ROG besluiten neemt tot het verlenen
van algehele, gedeeltelijke of geen vrijstelling. Bij een besluit tot algehele
vrijstelling wordt gelijktijdig een getuigschrift verstrekt. Een gedeeltelijke
vrijstelling gaat vergezeld van een studieadvies. Na het opvolgen van het
studieadvies meldt de betrokkene zich bij de opleidingsinstelling in de regio
waarin hij of zij werkzaam is ter verkrijging van het getuigschrift. Op grond
van artikel 2 van de overeenkomst dienen de opleidingsinstellingen zich te
conformeren aan de adviezen en besluiten ter zake van de ROG, zij het dat
zij in voorkomend geval bezwaren naar voren kunnen brengen, waaraan de ROG
vervolgens al dan niet tegemoet kan komen. In de overeenkomst wordt de ROG
verder opgedragen een commissie bezwaar en beroep in te stellen en een reglement
van bezwaar en beroep vast te stellen. De ROG heeft onder meer een Commissie
van Beroep ingesteld, die bindende uitspraken doet.Zoals bepaald in artikel 1:1, eerste lid, Awb, wordt onder bestuursorgaan
verstaan:a. een orgaan van een rechtspersoon die krachtens publiekrecht is ingesteld,
of b. een ander persoon of college, met enig openbaar gezag bekleed.Naar aanleiding van deze bepaling is het in de literatuur gebruikelijk
om bestuursorganen onder te verdelen in zogenoemde a-organen en b-organen.De ROG en de Commissie van Beroep zijn geen organen van een rechtspersoon
die krachtens publiekrecht is ingesteld. Zij kunnen daarom geen a-orgaan zijn.
Daarmee resteert de vraag of zij met openbaar gezag zijn bekleed, in welk
geval zij b-orgaan zouden zijn. Voor b-organen is, anders dan de ROG en de
Commissie van Beroep kennelijk menen, niet van belang of hun instelling is
gebaseerd op een wettelijke bepaling.In de samenwerkingsovereenkomst Overgangsregeling gezondheidszorgpsycholoog
die de zes opleidingsinstellingen hebben gesloten met het NIP en de NVO hebben
zij de hun in het BGZP toegekende bevoegdheid om te beslissen op verzoeken
om vrijstelling of ontheffing van (onderdelen van) de opleiding tot gezondheidszorgpsycholoog
overgedragen aan de ROG voor zover die verzoeken afkomstig zijn van al in
de individuele gezondheidszorg werkzame psychologen en pedagogen. Tevens voorziet
de overeenkomst in het instellen door de ROG van een commissie van bezwaar
en beroep. Blijkens de overeenkomst hebben de opleidingsinstellingen, ten
gunste van de ROG, afstand gedaan van hun bevoegdheid om te beslissen op verzoeken
om ontheffingen (vrijstellingen) van deze categorie psychologen en pedagogen.
Zij kunnen nog wel bezwaren naar voren brengen tegen beslissingen en adviezen
van de ROG, maar het staat de ROG vrij niet aan die bezwaren tegemoet te komen.
Beslissingen van de Commissie van Beroep zijn bindend. Daaruit
blijkt dat de ROG en de Commissie van Beroep de aan hen toegekende of overgedragen
bevoegdheden onder eigen verantwoordelijkheid uitoefenen.De uitoefening van de bevoegdheid van de ROG om te beslissen op verzoeken
van in de gezondheidszorg werkzame psychologen en pedagogen tot vrijstelling
en de uitoefening van de bevoegdheid van de Commissie van Beroep om in beroep
bindend uitspraak te doen ten aanzien van beslissingen van de ROG, moeten –
gelet op de publiekrechtelijke rechtsgevolgen die daaraan zijn verbonden –
worden aangemerkt als het uitoefenen van openbaar gezag. De omstandigheid
dat de zes opleidinginstellingen ter zake hun wettelijke bevoegdheid bij privaatrechtelijke
overeenkomst hebben overgedragen, doet daaraan niet af. In dit verband is
mede van belang dat de samenwerkingsovereenkomst Overgangsregeling gezondheidszorgpsycholoog
de instemming heeft gekregen van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport en onderwerp is geweest van beraadslaging van de Tweede Kamer met
deze minister.Omdat de ROG en de Commissie van Beroep bekleed zijn met enig openbaar
gezag, moeten zij worden aangemerkt als bestuursorganen. Dit brengt met zich
mee dat de Wet Nationale ombudsman (verder WNo) op hen van toepassing is (rapport
2002/0213, zie ook § 20B.4).Gecompliceerd is de situatie bij regionale indicatieorganen (verder RIO's).
Dit soort instellingen komt in verschillende verschijningsvormen voor: als
stichting, als gemeentelijke bestuurscommissie en als gemeenschappelijke regeling.
In de twee laatste gevallen was de Nationale ombudsman, in ieder geval tot
1 oktober 2002, alleen bevoegd om een onderzoek in te stellen als de gemeente
of de gemeenschappelijke regeling bij de Nationale ombudsman was aangesloten.
Op grond van een eerdere uitspraak van de Centrale Raad van Beroep moest worden
aangenomen dat RIO's in stichtingsvorm geen openbaar gezag uitoefenen, omdat
hun indicatiestellingen in het kader van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten
(verder AWBZ) als advies, en niet als beschikking moesten worden aangemerkt.
Zij waren dus tot 1 oktober 2002 geen bestuursorgaan in de zin van de WNo.
Door een wijziging van artikel 9a van de AWBZ is nu buiten twijfel gesteld
dat een indicatiestelling een besluit is in de zin van de Awb. Ook RIO's in
stichtingvorm oefenen bij de indicatiestelling per 1 oktober 2002 openbaar
gezag uit. Per die datum zijn zij dus wel bestuursorgaan in de zin van de
Awb en de WNo. Bij de advisering in het kader van de Wet voorzieningen gehandicapten
zijn de stichtingen geen bestuursorgaan.Ingevolge artikel 1a, vierde lid, WNo wordt een gedraging van een ambtenaar,
verricht in de uitoefening van zijn functie, aangemerkt als een gedraging
van het bestuursorgaan onder wiens verantwoordelijkheid hij werkzaam is. Iemand
klaagde erover dat de griffier van de Hoge Raad der Nederlanden in een per
aangetekende post verstuurde brief een kortere termijn stelde voor het geven
van informatie dan de termijn die de PTT gaf om het poststuk af te halen op
het postkantoor. In dit geval kon de termijn niet worden toegerekend aan een
bestuursorgaan in de zin van de WNo. De termijn was vastgesteld door de Hoge
Raad zelf. De Hoge Raad is in dit verband geen bestuursorgaan in de zin van
de WNo.Het Centraal Administratiekantoor (verder CAK) voert taken uit bij de
inning van eigen bijdragen thuiszorg. De Nationale ombudsman rekent gedragingen
van het CAK, voor zover het de uitoefening van openbaar gezag betreft bij
de inning van bedoelde eigen bijdragen, toe aan zorgverzekeraars, of in voorkomende
gevallen, aan de Ziekenfondsraad. Enkele zorgverzekeraars hebben de vraag
gesteld of zij wel verantwoordelijk kunnen worden gehouden voor
gedragingen van het CAK, omdat zij geen invloed hebben op het CAK.Op grond van de wetssystematiek blijft de Nationale ombudsman echter op
het standpunt staan dat de gedragingen van het CAK in het kader van de inning
van eigen bijdragen zijn toe te rekenen aan zorgverzekeraars. Blijkens het
Administratiebesluit Bijzondere Ziektekostenverzekering verricht het CAK zijn
taken niet op eigen titel, maar namens zorgverzekeraars. Het gaat hierbij
om een wettelijk mandaat van de zorgverzekeraars
aan het CAK. Dit betekent dat de gedragingen van het CAK zijn toe te rekenen
aan de zorgverzekeraar wie de cliënt is verzekerd (zie voor een inhoudelijke
beschrijving van onderzoeken naar gedragingen van het CAK § 20B.2).6.3.3 Artikel 16: Bevoegdheidsafbakening naar gedraging6.3.3.1 InleidingIs vastgesteld dat de instantie waarover wordt geklaagd of waaraan de
gedraging kan worden toegerekend een bestuursorgaan is, dan toetst de Nationale
ombudsman het verzoekschrift vervolgens aan de bevoegdheidsbepalingen van
artikel 16 WNo. Hieronder zijn enkele toepassingen beschreven.6.3.3.2 Onbevoegdheid bij algemeen regeringsbeleid en
bij algemeen beleid betrokken bestuursorgaanEen ondernemer was van oordeel dat de Minister van Economische Zaken een
wispelturig beleid voerde op het punt van zonne-energie. Ook de Minister van
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer was bij het beleidsonderwerp
betrokken. Het ging hier om algemeen regeringsbeleid op het terrein van duurzame
energie, waarop de Tweede Kamer der Staten-Generaal controle uitoefent. De
Nationale ombudsman achtte zich niet bevoegd een onderzoek in te stellen.Evenmin is de Nationale ombudsman bevoegd een onderzoek in te stellen
naar het regeringsbeleid op het punt van (wachtlijsten in) de gezondheidszorg
of op het punt van de aanschaf van de Joint Strike Fighter. Ook stelde de
Nationale ombudsman geen onderzoek in naar een klacht dat de regering geen
maatregelen trof tegen prijsverhogingen als gevolg van de invoering van de
Euro.Het algemene beleid inzake de terugkeer van groepen asielzoekers, bijvoorbeeld
Irakezen, waarover overleg is geweest tussen de regering en de Tweede Kamer,
werd eveneens als regeringsbeleid beschouwd.Diverse klachten en vragen ontving de Nationale ombudsman over de afwijzing
van een verzoek om vergoeding van kosten voor vaccinatie tegen meningokokken
(hersenvliesontsteking), gemaakt voor de start van de landelijke vaccinatiecampagne.
Over dit onderwerp is overleg geweest tussen de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport (verder VWS) en de vaste Commissie uit de Tweede Kamer voor
VWS. De Nationale ombudsman beschouwde deze kwestie als een zaak van algemeen
regeringsbeleid.Onder algemeen regeringsbeleid wordt ook begrepen het algemeen beleid
ter handhaving van de rechtsorde. De Nationale ombudsman stelde daarom geen
onderzoek in naar algemeen geformuleerde klachten over het feit dat al bij
een kleine snelheidsovertreding een administratieve sanctie wordt opgelegd.Klachten over gemeentelijk huisvestingsbeleid kwamen niet voor onderzoek
in aanmerking, omdat het huisvestingsbeleid behoort tot het algemeen beleid
van het betrokken bestuursorgaan.6.3.3.3 Onbevoegdheid Nationale ombudsman ten aanzien
van algemeen verbindende voorschriften (artikel 16, onder b)In artikel 16, eerste lid, van de Algemene Kinderbijslagwet (verder AKW)
is bepaald dat de Sociale verzekeringsbank (verder Svb) bevoegd is om controlevoorschriften
vast te stellen. De Svb heeft van de bevoegdheid gebruik gemaakt door het
vaststellen van «Controlevoorschriften AKW». Daarin is onder meer
opgenomen dat, als een aanvrager of een kind in het buitenland woont, de aanvrager
van kinderbijslag op verzoek van de Svb een door een bevoegde autoriteit gewaarmerkt
levensbewijs van degene die buiten Nederland woont moet overleggen. De Nationale
ombudsman beschouwt dit voorschrift als een algemeen verbindend voorschrift
en is dus niet bevoegd de redelijkheid of billijkheid daarvan te onderzoeken.Het Besluit beleidsregels boeten AOW, Anw en AKW werd niet als algemeen
verbindend voorschrift beschouwd. Het betreft hier beleidsregels.Geen onderzoek werd ingesteld naar de klacht van een mevrouw die meende
dat de overheid te weinig budget beschikbaar stelt om ziekenhuizen in staat
te stellen de oogziekte maculadegeneratie te behandelen. De klacht kwam in
feite neer op een klacht over de wettelijke bekostigingssystematiek van medische
behandelingen. De kwestie is onderwerp van overleg geweest tussen de vaste
Commissie voor VWS van de Tweede Kamer en de minister van VWS.De Nationale ombudsman heeft een aantal klachten gekregen over de stevige
verhoging van de leges, verbonden aan het aanvragen van een verblijfsvergunning.
Voor een gezin dat wekelijks € 81 krijgt om van te leven is een
bedrag aan leges van in totaal € 854 moeilijk op te brengen. De
artikelen 3.34 en 3.34a van het Voorschrift Vreemdelingen zijn echter algemeen
verbindende voorschriften. De Nationale ombudsman is dus niet
bevoegd een oordeel te geven over de behoorlijkheid van de legesverhoging.6.3.3.4 Onbevoegdheid Nationale ombudsman bij openstaan
of aanhangig zijn van een bezwaar- of beroepsprocedure (artikel 16, onder
c)Het komt met enige regelmaat voor dat verzoekers klagen over een besluit
waartegen bezwaar of beroep openstaat, of waartegen een bezwaar- of beroepsprocedure
aanhangig is. Te denken valt aan klachten over de afwijzing van een verzoek
om een verblijfsvergunning of aan een beslissing over de mate van arbeidsongeschiktheid
in het kader van uitvoering van de Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering
(WAO). In een dergelijk geval is de Nationale ombudsman niet bevoegd een onderzoek
in te stellen. Staat nog een procedure open, dan biedt de Nationale ombudsman
op grond van artikel 13 WNo doorzending aan.Op grond van de artikelen 3:45 en 6:23 Awb zijn bestuursorganen verplicht
bij een besluit aan te geven of er een rechtsmiddel openstaat, voor wie, binnen
welke termijn en bij welk orgaan. Niet in alle gevallen wordt aan deze wettelijke
verplichting voldaan (zie bijvoorbeeld rapport 2002/375 over zorgverzekeraars).
Soms wordt een informatieve brief gestuurd, terwijl de brief het karakter
had moeten hebben van een besluit. Soms beseft een bestuursorgaan niet dat
een beslissing een besluit is in de zin van de Awb. De Nationale ombudsman
moet dan ook altijd alert blijven of een brief een besluit bevat, ook al is
er geen rechtsmiddelverwijzing bij de beslissing.Onzekerheid bestaat er over de vraag in welke gevallen nog een rechtsmiddel
openstaat als het bestuursorgaan heeft verzuimd op een openstaande bezwaar
of beroepsmogelijkheid te wijzen en de termijn is verstreken. Blijkens de
rechtspraak staat in dit soort gevallen alleen nog een rechtsmiddel open als
er een bijzondere omstandigheid is. Wat een bijzondere omstandigheid is, is
echter nog niet uitgekristalliseerd in de rechtspraak. Wordt de Nationale
ombudsman geconfronteerd met een na het einde van de bezwaar- of beroepstermijn
ingediende klacht over een besluit, waarbij niet is gewezen op het openstaande
rechtsmiddel, dan wijst de Nationale ombudsman verzoeker erop dat in bijzondere
gevallen nog bezwaar of beroep openstaat. Het is aan de bevoegde instantie
om te bepalen of het bezwaar of beroep in behandeling kan worden genomen.Heeft een bestuursorgaan naar de mening van de Nationale ombudsman ten
onrechte geen rechtsmiddelverwijzing bij een besluit vermeld, dan stelt de
Nationale ombudsman in beginsel een onderzoek uit eigen beweging in naar die
gedraging op grond van artikel 15 WNo.Ook is niet altijd duidelijk of een beslissing is gericht op rechtsgevolg.
Is dat niet het geval, dan is de beslissing geen besluit in de zin van de
Awb. Tegen de mededeling dat een dienstverband van rechtswege zal eindigen
staat blijkens jurisprudentie van de Centrale Raad van Beroep (verder CRvB)
bezwaar open, nu die mededeling is te beschouwen als een besluit om geen aanstelling
in vaste dienst, noch een verlenging van de tijdelijke aanstelling te geven
(zie CRvB 10 maart 1988, TAR 1988, 105). Zelfs als de mededeling achterwege
blijft is bezwaar of beroep mogelijk.Ingevolge artikel 8:1 Awb wordt met een besluit gelijkgesteld een andere
handeling van een bestuursorgaan waarbij (kortweg) een ambtenaar belanghebbende
is.De beslissing op een verzoek om ontheffing van de sollicitatieplicht moet
in de vorm van een besluit worden gegeven. Iemand die het niet eens is met
de voor hem of haar geldende sollicitatieplicht of met de dreiging dat een korting op de uitkering zal worden opgelegd kan dus om ontheffing
vragen van de sollicitatieplicht. Tegen de beslissing op het verzoek, maar
ook tegen beslissing om te korten op de uitkering wegens te weinig sollicitaties,
kan dus bezwaar, en vervolgens beroep worden aangetekend. Zolang die rechtsmiddelen
openstaan of een bezwaar- of beroepsprocedure aanhangig is, is de Nationale
ombudsman dus niet bevoegd een onderzoek in te stellen. Dit neemt overigens
niet weg dat de Nationale ombudsman onder omstandigheden wel een onderzoek
kan instellen naar de bejegening in dit soort kwesties.Leges voor gemeentelijke diensten worden aangemerkt als gemeentelijke
belastingen en kunnen via dezelfde weg worden aangevochten als belastingaanslagen:
bezwaar bij de gemeente en vervolgens beroep bij de belastingrechter.6.3.3.5 Onbevoegdheid Nationale ombudsman bij rechterlijk
toezicht (artikel 16, onder g)Dit artikel wordt vooral toegepast in gevallen waarin beklag kan worden
gedaan op grond van de artikelen 12 en 552a van het Wetboek van Strafvordering.
Het gaat dan om sepotbeslissingen van de officier van justitie of om inbeslagneming
en het uitblijven van een last tot teruggave van wat in beslag is genomen.Ook wordt artikel 16, onder g, WNo toegepast bij klachten over beslissingen
van huurcommissies, indien over het onderwerp waarover de huurcommissie zich
heeft uitgesproken het oordeel van de kantonrechter kan worden gevraagd.Een andere categorie van klachten waarbij dit artikel wordt toegepast
zijn klachten op het terrein van de landinrichting. In die gevallen waarin
men gedragingen op grond van de Landinrichtingswet aan de rechter kan voorleggen
is de Nationale ombudsman niet bevoegd een onderzoek in te stellen. Te denken
valt aan de toekenning en omschrijving van rechten, een plan van toedeling
en een lijst van geldelijke regelingen.Klachten over het niet (juist) betekenen van een dagvaarding door een
gerechtsdeurwaarder worden op grond van artikel 16, onder g, WNo buiten behandeling
gelaten. Op grond van artikel 121 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
moet de rechter nagaan of de voorgeschreven termijnen en formaliteiten met
betrekking tot de betekening van de dagvaarding in acht zijn genomen en of
verstek moet worden verleend. Ook in een verzetprocedure kan aan de orde worden
gesteld dat een dagvaarding niet is ontvangen.6.3.4 Artikel 14: Ontvankelijkheid; discretionaire bevoegdheid
Nationale ombudsman6.3.4.1 InleidingAls de klacht gaat over een gedraging van een bestuursorgaan in de zin
van de WNo en artikel 16 WNo niet van toepassing is, dan is de Nationale ombudsman
verplicht een onderzoek in te stellen, tenzij een der omstandigheden, genoemd
in artikel 14 WNo zich voordoet. Voor de meeste onderdelen van artikel 14
geldt dat de Nationale ombudsman in beginsel (soms tijdelijk) geen onderzoek
instelt als de in dat onderdeel genoemde omstandigheid zich voordoet.In de grafiek hieronder wordt per onderdeel van artikel 14 een overzicht
gegeven van de verzoekschriften die op grond van dit artikel niet in onderzoek
zijn genomen.6.3.4.2 Niet voldoen aan vereisten van artikel 12 in samenhang
met artikel 14, onder aOp 1 juni 1999 maakte een ambtenaar van een bestuursorgaan een telefoonnotitie.
Meer dan een jaar later, in de loop van 2000, raakte verzoeker op de hoogte
van de inhoud van de telefoonnotitie. Volgens verzoeker was de inhoud van
de telefoonnotitie niet juist. Op 9 juni 2001 diende verzoeker daarover een
klacht in bij het bestuursorgaan. Het bestuursorgaan nam de klacht niet in
behandeling, omdat de bestreden gedraging meer dan een jaar voor de indiening
van de klacht had plaatsgevonden. Vervolgens legde verzoeker zijn klacht voor
aan de Nationale ombudsman. De Nationale ombudsman keurde het goed dat het
bestuursorgaan de klacht niet in behandeling had genomen. De Nationale ombudsman
overwoog dat in artikel 9:8 Awb is geregeld dat een bestuursorgaan niet verplicht
is een klacht te onderzoeken als de gedraging meer dan een jaar daarvoor heeft
plaatsgevonden. Uit de Memorie van Toelichting op artikel 9:8
Awb blijkt dat afwijking van de jaartermijn in de rede ligt als een gedraging
pas later effect heeft.6.3.4.3 Kennelijke ongegrondheid van het verzoek (artikel
14, onder b)In deze paragraaf worden enkele gevallen beschreven waarin is besloten
geen onderzoek in te stellen, omdat de klacht kennelijk ongegrond was. In
de brieven aan verzoekers wordt overigens de juridische term «kennelijk
ongegrond» vermeden. In de brieven wordt uitgelegd waarom de Nationale
ombudsman geen aanleiding ziet om een onderzoek in te stellen.Een belangrijke categorie van zaken waarbij artikel 14, onder b, wordt
toegepast zijn klachten over de afwijzing van een verzoek om schadevergoeding
in gevallen waarin geen bezwaar of beroep kan worden aangetekend tegen die
beslissing. Bij de beoordeling van dit soort klachten stelt de Nationale ombudsman
zich terughoudend op. De burgerlijke rechter is immers bij uitsluiting bevoegd
om bindend te beslissen over de vraag of recht bestaat op schadevergoeding.
Alleen wanneer in een dergelijk geval naar het oordeel van de Nationale ombudsman
de aanspraak op schadevergoeding zo duidelijk juist is dat het bestuursorgaan
in redelijkheid niet tot zijn afwijzende beslissing heeft kunnen komen, acht
de Nationale ombudsman de afwijzing niet behoorlijk. In de overige gevallen
gaat de Nationale ombudsman ervan uit dat het aan bestuursorgaan vrijstaat
om de claim te betwisten en het eventueel te laten aankomen op een rechtszaak.
Soms is al aan de hand van het verzoekschrift vast te stellen dat het niet
kennelijk onredelijk is dat het bestuursorgaan de schadeclaim betwist. In
die gevallen stelt de Nationale ombudsman geen onderzoek in. Een bijzondere
categorie van zaken hierbij is die van claims tegen bestuursorganen als wegbeheerder.
Op grond van de rechtspraak stelt de Nationale ombudsman dat zaken die op
het wegdek liggen, maar die geen deel uitmaken van de weg, zoals boomtakken
en modder, de weg niet gebrekkig maken. De wegbeheerder is niet aansprakelijk
voor schade, die hierdoor is ontstaan. Dit kan anders zijn als de wegbeheerder,
ondanks meldingen, heeft nagelaten om de weg schoon te maken. In een aan de
Nationale ombudsman voorgelegd geval werd geen onderzoek in gesteld omdat
de betrokken provincie het wegdek dagelijks inspecteerde en na een melding
over verontreiniging van het wegdek direct in actie kwam door waarschuwingsborden
te plaatsen en opdracht te geven om het wegdek te reinigen.Een verzoekster maakt geen gebruik van een bank- of giro-instelling. Verzoekster
meent dat zij door het afschaffen van de kasfunctie van de Belastingdienst
de heffingskorting waar ze recht op heeft niet uitbetaald kan krijgen. Zij
stelt dat postcheques alleen worden verstrekt aan rekeninghouders van de ING
Postbankgroep. Dat is echter niet juist. Het hebben van een rekeningnummer
is geen voorwaarde voor contante uitbetaling van de heffingskorting door de
Belastingdienst via een postcheque.Enkele malen is erover geklaagd dat de Belastingdienst een teruggave heeft
gestort op een ander rekeningnummer dan dat van de rechthebbende. De Belastingdienst
zou hebben verzuimd een naam-nummer-controle uit te oefenen. In een aantal
gevallen bleek uit de stukken dat verzoeker zelf het nummer heeft opgegeven
en heeft verzuimd een nieuw nummer bij de Belastingdienst te melden. In dat
soort gevallen acht de Nationale ombudsman de klacht kennelijk ongegrond.
Privaatrechtelijk heeft de Belastingdienst in dit soort gevallen voldaan aan
de schuld. In redelijkheid kan van de Belastingdienst niet worden verlangd
een naam-nummercontrole uit te (laten) voeren. Van de zeer vele teruggaven moet een aanzienlijk deel op verzoek van de rechthebbende juist gestort
worden op de rekening van een ander.Iemand klaagde erover dat hij in het nieuwe aangifteformulier inkomstenbelasting
onder het kopje «uitkering» zijn AOW en bedrijfspensioen moest
opgeven. Hij vond dat niet terecht omdat hij nog nooit gebruik had behoeven
te maken van een uitkering. Verzoeker gaf kennelijk een negatieve uitleg aan
het begrip «uitkering». Onder verwijzing naar de dikke Van Dale
stelde de Nationale ombudsman geen onderzoek in, omdat het woord «uitkering»
hier werd gebruikt in een neutrale, en niet in een pejoratieve betekenis.Een gemeenteraadslid klaagde erover dat het college van burgemeester en
wethouders had laten weten zijn klachten over gestelde taakverwaarlozing door
het college niet overeenkomstig hoofdstuk 9 Awb te behandelen. De Nationale
ombudsman achtte de klacht van verzoeker over de niet ontvankelijk-verklaring
van zijn klacht kennelijk ongegrond. De klachtprocedure van hoofdstuk 9 Awb
is niet geschreven voor meningsverschillen tussen raadsleden en het gemeentebestuur.Bij de bekendmaking van een besluit tot verlening van een bouwvergunning
wees de gemeente ook op de mogelijkheid de president van de rechtbank te vragen
om een voorlopige voorziening te treffen. Verzoeker maakte van deze mogelijkheid
gebruik. De president wees het verzoek af wegens het ontbreken van een spoedeisend
belang. Verzoeker meende dat de gemeente hem onjuist had voorgelicht en wilde
dat de gemeente het betaalde griffierecht aan hem zou vergoeden. De gemeente
wees het verzoek af. De Nationale ombudsman achtte de klacht kennelijk ongegrond.
De gemeente had voldaan aan de wettelijke plicht om op het openstaande rechtsmiddel
te wijzen. Het was aan verzoeker zelf, eventueel geadviseerd door een juridisch
deskundige, om de kans op succes in te schatten.Een verzoekster was het niet eens met de uitkomst van een mediationtraject
tussen haar en een gemeente. Het traject was geëindigd met de ondertekening
van een vaststellingsovereenkomst tussen partijen. De Nationale ombudsman
stelt geen onderzoek in als een mediationovereenkomst is gesloten waarop de
regels van de Stichting Nederlands Mediation Instituut (NMI) van toepassing
zijn en in het kader van de mediation een vaststellingsovereenkomst
is gesloten. Behoudens bijzondere omstandigheden zijn partijen gebonden aan
die overeenkomst. Een spijtoptant kan de overeenkomst niet via de Nationale
ombudsman openbreken.Geen onderzoek werd ingesteld naar een klacht dat een folder van UWV Gak
onvoldoende informatie gaf over het voor verzoeker geldende sociaal minimum.
In de folder staat aangegeven dat het sociaal minimum niet voor iedereen gelijk
is. De hoogte hangt af van de leeftijd, de leefvorm en de gezinssamenstelling.
Ook is het sociaal minimum uitgedrukt in percentages van het minimumloon.
Daarmee was naar het oordeel van de Nationale ombudsman voldoende informatie
gegeven. Een folder kan nu eenmaal geen volledig overzicht geven van de toepasselijke
regelgeving.Buiten onderzoek bleef verder een klacht dat een gemeente verzoeker de
kosten liet dragen voor de vertaling van een in het Spaans opgestelde geboorteakte.
Verzoeker stelde dat burgers in andere, grotere gemeenten goedkoper uit zijn,
omdat de kans groter is dat een van de medewerkers de Spaanse tekst kan vertalen.
Uit de parlementaire geschiedenis van de Wet gemeentelijke basisadministratie
persoonsgegevens blijkt echter dat het de verantwoordelijkheid van de burger
zelf is om op eigen kosten een voor de Nederlandse autoriteiten
begrijpelijk stuk aan te leveren. Gemeenten hebben de bevoegdheid de burger
te vragen een door een beëdigd vertaler vertaald document te overleggen.
Dat het aan het gemeentebestuur vrij staat om zich op een andere wijze van
een vertaling te voorzien doet hier niet aan af.Ook werd geen onderzoek ingesteld naar een klacht dat een commissaris
van de Koningin geen toelichting had gegeven op zijn negatief advies over
een aanvraag voor een koninklijke onderscheiding. Uit jurisprudentie van de
Afdeling bestuursrechtspraak bleek dat dit soort informatie, als het op schrift
is gesteld, niet openbaar behoeft te worden gemaakt, omdat het gaat om documenten,
opgesteld voor intern beraad. Gelet op die uitspraak kon niet worden gesteld
dat de commissaris van de Koningin niet behoorlijk had gehandeld door zijn
advies niet aan verzoeker toe te lichten.6.3.4.4 Onvoldoende belang of onvoldoende gewicht van
de gedraging (artikel 14, onder c)Deze bepaling wordt veel gebruikt als een bestuursorgaan zelf al heeft
erkend dat de gedraging niet behoorlijk was en verontschuldiging heeft aangeboden.
Ook als een verzoeker klaagt over het uitblijven van een antwoord en hij tussentijds
antwoord heeft gekregen stelt de Nationale ombudsman in het algemeen geen
onderzoek in, ervan uitgaande dat het verzoeker er om was te doen een antwoord
te krijgen. Dit neemt overigens niet weg dat iemand die dat wil in beginsel
wel kan klagen over de lange behandelingsduur, ook al heeft die persoon inmiddels
antwoord gehad.Geen onderzoek werd ingesteld naar de klacht van een werkgever dat hij
zijn werknemer van UWV Gak geen «sociaal loon» mocht betalen.
In de gevallen waarin sociaal loon mag worden betaald kan de werkgever het
loon aanvullen tot 100% van het loon dat de werknemer verdiende voordat hij
arbeidsongeschikt werd. Die aanvulling dient dan te worden meegenomen bij
de beoordeling van de arbeidsongeschiktheid van de werknemer. Nu geen sociaal
loon mocht worden uitbetaald was het gevolg dat de werknemer een lagere WAO-uitkering
kreeg. Tegen de beslissing over de hoogte van de uitkering had hij bezwaar
aangetekend. De werkgever was in deze procedure geen rechtstreeks belanghebbende.
De Wet Nationale ombudsman (verder WNo) kent geen belanghebbende-begrip zoals
de Algemene wet bestuursrecht dat kent. De Nationale ombudsman acht het echter
niet juist dat iemand die niet-ontvankelijk zou zijn in een bestuursrechtelijke
procedure, omdat hij geen rechtstreeks belanghebbende is, het besluit toch
via de Nationale ombudsman zou kunnen aanvechten. In dit soort gevallen stelt
de Nationale ombudsman daarom op grond van artikel 14, onder c, WNo geen onderzoek
in.6.3.4.5 Samenhangende gedragingen in lopende procedures
(artikel 14, onder j en k)De Nationale ombudsman hoeft geen onderzoek in te stellen zolang in een
andere procedure zijdelings iets overwogen zou kunnen worden over een andere
gedraging, die nauw samenhangt met de gedraging waarover een klacht is ingediend
bij de Nationale ombudsman. Als het voor de besluitvorming van de Nationale
ombudsman van belang kan zijn om de uitkomst van die andere procedure af te
wachten stelt de Nationale ombudsman geen onderzoek in.Naar analogie van artikel 12, eerste lid, laatste volzin, WNo kan een
verzoeker uiterlijk een jaar na de datum waarop die andere procedure met een
onherroepelijke uitspraak is geëindigd om een onderzoek vragen. Dat geldt
ook als de klacht niet binnen de termijn van een jaar is voorgelegd aan
de Nationale ombudsman of het bestuursorgaan. Zou verzoeker dat wel hebben
gedaan, dan zou hem immers ook zijn geschreven dat hij de afloop van de procedure
over die andere gedraging moet afwachten.Artikel 14, onder k, wordt bijvoorbeeld toegepast als iemand klaagt over
de bejegening bij aanhouding en bij inverzekeringstelling en in een strafzaak
door de verdediging wordt aangevoerd dat de verdachte zijn verklaring door
die bejegening niet in vrijheid heeft afgelegd. Ook een klacht over dreigende
en intimiderende taal van een bestuursorgaan in correspondentie over verplichtingen
in het kader van een wachtgeldregeling werd tijdelijk niet in onderzoek genomen,
omdat er een procedure liep over een korting op het wachtgeld.6.4 Buitenwettelijke verzoekschriftenTabel 8 Afgedane buitenwettelijke verzoekschriften naar
aandachtsgebied*  2002% 2001%Overheid      a. huisvesting161  198  b. bijstand c.a.148  149  c. heffingen/belastingen129  149  d. overige273  258    71141,7 75438,6       2. Lagere overheden overig      a. gemeenschappelijke regelingen 90,5 110,6        3. Rechterlijke macht 1207,0 1568        4. Inhoud wettelijke regelingen 181,1 442,3        5. Diversen (overheid in zijn algemeen, vraag, onduidelijk geschrift)        593,5 753,8       Niet overheid      Overige (o.a. consumentenzaken verzekeringen, arbeids-, huur-,
e.a. civielrechterlijke kwesties) 78746,2 91246,7       totaal 1 704100 1 952100* een verzoekschrift kan betrekking hebben op meer dan één
aandachtsgebiedVerzoekschriften die geen betrekking hebben op bestuursorganen in de zin
van de Wet Nationale ombudsman worden aangemerkt als buitenwettelijk. In 2002
zijn 1704 verzoekschriften als buitenwettelijk afgedaan. Dit is een afname
ten opzichte van 2001 (1952) met 12,7%. De afdoening van buitenwettelijke
verzoekschriften is geconcentreerd bij het frontoffice van afdeling 1.Buitenwettelijke verzoekschriften zijn onder te verdelen in twee categorieën,
te weten (bestuurs)organen van de overheid die niet onder de bevoegdheid van
de Nationale ombudsman vallen (buitenwettelijke overheid) en instanties die
niet tot de overheid gerekend kunnen worden. De eerste categorie betreft met
name klachten over gemeenten die niet bij de Nationale ombudsman zijn aangesloten,
bestuursorganen van gemeenschappelijke regelingen die niet zijn aangesloten
en de rechterlijke macht.De verdeling van klachten over buitenwettelijke overheid en niet-overheid
was in 2002 53,8% – 46,2% (in 2001: 53,3% – 46,7%). Onder buitenwettelijke
overheid wordt verstaan de volgende categorieën: overheid in het algemeen, buitenwettelijke gemeenschappelijke regelingen/gemeenten,
inhoud wettelijke regelingen en rechterlijke macht. Het aandeel verzoekschriften
met betrekking tot niet-aangesloten gemeenten is toegenomen tot 41,7% van
het aantal buitenwettelijke verzoekschriften (2000: 38,6%). Om te bevorderen
dat bestuursorganen, waaronder niet-aangesloten gemeenten, klachten met toepassing
van hoofdstuk 9 van de Algemene wet bestuursrecht (verder Awb) behandelen,
worden verzoekers in het voorkomende geval er door de Nationale ombudsman
op gewezen hun klacht onder vermelding van deze wettelijke bepaling aan de
gemeente voor te leggen. Voor zover de gemeente heeft voorzien in een externe
klachtinstantie en deze bij de Nationale ombudsman bekend is, wordt de klager
hiervan in kennis gesteld.Opvallend in de klachten over niet-aangesloten gemeenten waren de verzoekschriften
die in het verkiezingsjaar 2002 betrekking hadden op het Projectbureau Verkiezingen
van de gemeente Den Haag. Ingevolge de Kieswet is dit bureau belast met taken
ten behoeve van Nederlandse kiesgerechtigden die in het buitenland wonen.
Deze taken bestaan onder meer uit het registreren van de kiesgerechtigdheid
van personen die hun werkelijke woonplaats buiten Nederland hebben en die
stemmen per brief. Gelet op de onbevoegdheid van de Nationale ombudsman ten
aanzien van de gemeente Den Haag zijn de verzoekers verwezen naar de gemeentelijke
ombudsman.De klachten over instanties die niet tot de overheid behoren betroffen
voornamelijk energiebedrijven of nutsbedrijven, banken en verzekeraars. Daarnaast
werd onverminderd over aanbieders van (mobiele) telefoondiensten geklaagd,
meer in het bijzonder over een item waaraan door de Stichting De Ombudsman
in de media veel aandacht is besteed, te weten het ongewenst tegen betaling
toegestuurd krijgen van SMS-berichten. Evenals in 2001 werd de Nationale ombudsman
regelmatig benaderd door mensen die te maken hebben met schuldproblematiek.
In dat kader wordt regelmatig over bewindvoerders en de rechter-commissaris
geklaagd. Waar de klachten betrekking hadden op de rechterlijke macht, zijn
verzoekers gewezen op de regeling voor de behandeling van klachten die het
bestuur van het gerecht op grond van artikel 26 van de Wet op de rechterlijke
organisatie moet hebben vastgesteld.6.5 Behandeling van klachten en verzoeken om informatie
per telefoon, e-mail (niet-overheid) en bezoekDe concentratie van de beantwoording van publieksvragen ligt hoofdzakelijk
bij het frontoffice van het Bureau. Langs deze weg wordt beoogd het eerste
contact tussen de burger en het Bureau zo efficiënt mogelijk te laten
verlopen. Uitgangspunt is dat aan de telefoon een eerste beoordeling gemaakt
kan worden of een klacht op het werkterrein van de Nationale ombudsman thuishoort
(het onderscheid tussen binnen- en buitenwettelijke klachten). Wanneer telefonisch
wordt geklaagd over een instantie waarover de Nationale ombudsman in beginsel
bevoegd is, wordt in het telefoongesprek nagegaan of er geen wettelijke bepalingen
zijn die een onderzoek door de Nationale ombudsman naar de klacht in de weg
staan. Indien een klacht zich niet leent voor onderzoek door de Nationale
ombudsman wordt de klager gewezen op andere (juridische) procedures voor zover
die aanwezig zijn. In deze gevallen wordt verwezen naar instanties die de
beller misschien verder kunnen helpen.De landelijke publiekscampagne van najaar 2001 heeft in mei 2002 een vervolg
gekregen met de regionale radio en televisie in de zuidelijke provincies.
Gedurende deze campagne lag het aantal telefoontjes ongeveer 20% boven het
gemiddelde van de voorafgaande maanden. Hettelefoonaanbod over
2002 nam in vergelijking met 2001 af met 4,5%. In 2002 kreeg de Nationale
ombudsman in totaal 17 371 telefonische verzoeken om informatie (2001:
18 186). De hoeveelheid buitenwettelijke e-mail die via hetzelfde medium
is afgedaan en geen betrekking had op een overheidsorgaan bedroeg in 2002 198
(2001: 276). Het aantal geregistreerde bezoeken aan het Bureau Nationale ombudsman
van mensen met een nieuwe klacht of vraag lag in 2002 op 91 (in 2001 vond
hiervan geen registratie plaats).Sinds september 2001 heeft het Bureau Nationale ombudsman de beschikking
over een nieuw systeem van registreren van inkomende telefoon. Het nieuwe
systeem biedt een groter en meer gedifferentieerd inzicht in de telefonische
klachten en verzoeken. Door middel van deze vorm van registratie kan een beter
beeld gekregen worden van trends en actuele items. In 2002 zijn voor het eerst
over een vol kalenderjaar de klachten en verzoeken om informatie per telefoon
in het nieuwe registratiesysteem verwerkt. Door een andere, meer nauwkeurige
indeling naar bestuursorgaan is er een verandering gekomen in vergelijking
met de tabel «Overzicht telefonische verzoeken om inlichtingen»
uit voorgaande jaren.Tabel 9 Onderverdeling naar hoofdgroep van behandeling
van klachten en verzoeken om informatie per telefoon, e-mail (niet-overheid)
en bezoekHoofdgroep AantalPolitie1579 Ministeries3164Andere bestuursorganen op rijksniveau2993Publiekrechtelijke bedrijfsorganisaties10Waterschappen95Provincies38Gemeenten974Gemeenschappelijke regelingen10Buitenwettelijk8713Overige84Totaal17 660De hoofdgroepen «gemeenten» en «gemeenschappelijke regelingen»
hebben betrekking op de gemeenten en gemeenschappelijke regelingen die bij
de Nationale ombudsman zijn aangesloten. De hoofdgroep «buitenwettelijk»
valt evenals bij buitenwettelijke verzoekschriften uiteen in niet-overheid
en overheid (zie paragraaf 6.4). De hoofdgroep «overige»
slaat op klachten over organen waarvan telefonisch op korte termijn niet met
zekerheid is vast te stellen of deze onder de bevoegdheid van de Nationale
ombudsman vallen. Deze restgroep bevat ook registraties die om administratief-technische
redenen niet bij een andere hoofdgroep kunnen worden ingedeeld. Alle klachten
zijn geregistreerd naar hun aard in 18 (samengestelde) subcategorieën,
waaronder «verzoek om informatie». Deze laatste categorie betreft
de telefoontjes die niet het karakter hebben van een klacht, maar uitsluitend
een vraag aan de Nationale ombudsman om juridisch advies of een doorverwijzing.
Tabel B geeft een overzicht van de percentages van geregistreerde klachten
naar aard van de klacht, verdeeld over buitenwettelijk en binnenwettelijk.Tabel 10 Overzicht geregistreerde klachten naar aard van
de klacht, verdeeld over buitenwettelijk en binnenwettelijk Aard van de klachtBuitenwettelijkBinnenwettelijkAdministratieve handeling1,7%4,5%Behandelingsduur4,1%24,5%Bejegening3,0%6,0%Bereikbaarheid0,4%2,7%Beslag/deurwaarder/invordering0,6%1,6%Beslissing (inhoud)11,6%20,5%Betaling/kwijtschelding13,3%5,7%Dienstbetoon15,5%12,1%Discriminatie0,3%0,1% Inhoud wettelijke regeling2,9%3,4%Integriteit0,3%0,2%Klachtbehandeling1,2%3,1%Non-respons0,5%1,7%Overige21,9%3,7%Privacy/inzage0,8%0,9%Schadevergoeding1,0%1,2% Verzoek om informatie18,2%5,0%Voorlichting/informatieverstrekking2,7%3,1%Totaal100%100%Wat betreft de verdeling naar aard van de binnenwettelijke klachten springt
in het oog dat meer dan een kwart van de klachten betrekking had op de behandelingsduur,
of het niet reageren door een bestuursorgaan. In iets meer dan 20% had de
klacht betrekking op de inhoud van een beslissing. In die gevallen werd de
beller erop gewezen dat zijn klacht over een besluit dat een bestuursorgaan
had genomen niet voor onderzoek in aanmerking kwam, omdat de Nationale ombudsman
in dergelijke gevallen niet bevoegd, dan wel niet verplicht is onderzoek in
te stellen (art. 16c en 14g WNo). Overigens wordt in veel zaken werd geklaagd
over het dienstbetoon van de overheid, hoofdzakelijk door de politie (van
de 1579 telefonisch over de politie ingediende klachten gingen er 438, dat
is 27,7%, over gebrek aan dienstbetoon).Bij bijna 22% van de buitenwettelijke klachten werd de aard van de klacht
geregistreerd onder de restcategorie overige. Veelal bleek in die gevallen
dat de Nationale ombudsman ten aanzien van de instelling waarover werd geklaagd
niet bevoegd is (bijvoorbeeld in consumentenaangelegenheden). De beller wordt
in die gevallen meegedeeld dat de Nationale ombudsman de klager niet van dienst
kan zijn en de beller wordt doorverwezen. Aan de beoordeling van de aard van
de klacht wordt dan niet toegekomen. Dikwijls zien mensen de Nationale ombudsman
als algemene vraagbaak en vragen in veel buitenwettelijke aangelegenheden
de Nationale ombudsman om informatie (18,2%). In de gevallen dat in een buitenwettelijke
aangelegenheid werd geklaagd over een beslissing, had dit in overgrote meerderheid
betrekking op een door een niet-aangesloten gemeente genomen besluit of een
rechterlijke uitspraak.Enkele hoofdgroepen zijn nader onderverdeeld naar organen en dienstonderdelen.
Aan de hand van een aantal tabellen zullen deze hoofdgroepen worden besproken.Tabel 11 Overzicht geregistreerde klachten politie, verdeeld
naar diverse dienstenOnderdeelAantalArrestatieteams37 Criminele inlichtingen eenheid3 Externe commissie5Interregionaal rechercheteam2Vreemdelingendiensten486Algemeen (overige)1046Totaal1 579Tweederde van de klachten had betrekking op de politie in het algemeen.
Met name werd telefonisch geklaagd over de bejegening en het dienstbetoon
door politieambtenaren. Voor het overige ging een groot deel van de politieklachten
over de vreemdelingendiensten. Hoofdzakelijk werd er in dat kader geklaagd
over de behandelingsduur van vergunningaanvragen (70%).Tabel 12 Overzicht geregistreerde klachten ministeries,
verdeeld naar meest voorkomende dienstonderdelenMinisterieDienstonderdeelAantalAlgemene Zaken  9 Buitenlandse Zaken(inclusief tot 22
juli 2002 Ontwikkelingssamenwerking)Departement algemeen24  Ambassades en consulaten102  Subtotaal 126 Justitie(inclusief vanaf 22 juli
2002 Vreemdelingenzaken en Integratie)Departement algemeen77  Bureau Visadienst84  Centraal Justitieel Incasso Bureau (CJIB)95  Dienst Justitiële Inrichtingen13  Gevangenissen en huizen van bewaring22  Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND)784  Openbaar ministerie148  Raad voor de Kinderbescherming77  Subtotaal 1300Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (inclusief tot 22 juli 2002 Grote Steden- en Integratiebeleid)Departement algemeen22  Algemene Inlichtingen- en Veilig-
heidsdienst (AIVD, voorheen BVD)6  Korps Landelijke Politie Diensten (KLPD)7  Subtotaal 38Onderwijs, Cultuur en WetenschappenDepartement algemeen33  Inspectie voor het onderwijs6  Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD)2  Subtotaal 41FinanciënDepartement
algemeen21  Belastingdienst (particulieren en ondernemingen)636  Centraal Bureau Motorrijtuigenbelasting (CBM)34  Domeinen6  Douane19  Fiscale Inlichtingen- en Opspo- ringsdienst/Economische
Controle Dienst (FIOD/ECD)3  Subtotaal 719DefensieDepartement
algemeen14  Koninklijke Landmacht9  Koninklijke Luchtmacht2  Koninklijke Marine2  Koninklijke Marechaussee9  Subtotaal 36Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en MilieubeheerDepartement algemeen39  Directie Informatie Beheer en Subsidieregelingen    (IBS, huursubsidie)547  Secretariaat van de Huurcommissies20  VROM-inspectie4  Subtotaal 610Verkeer en WaterstaatDepartement algemeen39  Rijkswaterstaat (RWS)24  Subtotaal 63 Economische ZakenDepartement
algemeen13  Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa)2  Subtotaal 15Landbouw, Natuurbeheer en VisserijDepartement algemeen43  Algemene Inspectie Dienst (AID)3  LASER19  Subtotaal 65Sociale Zaken en WerkgelegenheidDepartement algemeen42  Arbeidsinspectie6  Inspectie Werk en Inkomen3  Subtotaal 51Volksgezondheid, Welzijn en SportDepartement algemeen57  Inspectie Jeugdhulpverlening en Jeugdbescherming9  Inspectie voor de Gezondheidszorg van het Staatstoezicht
op de Volksgezondheid19  Keuringsdienst van Waren6  Subtotaal 91Totaal  3164Het aantreden van het nieuwe kabinet in juli 2002 heeft een aantal wijzigingen
in de indeling van ministeries met zich meegebracht. Zo zijn de ministersposten
voor Ontwikkelingssamenwerking en Grote Steden- en Integratiebeleid komen
te vervallen. Nieuw is de Minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie onder
wiens verantwoordelijkheid de Immigratie- en Naturalisatie Dienst (IND) is
komen te vallen. Omwille van de samenhang wordt de registratie van telefonische
klachten op het terrein van het Bureau Visadienst en de Visadienst gekoppeld
aan de IND, een dienst van het Ministerie van Justitie. In totaal zijn in
2002 over de IND 784 telefonische klachten geregistreerd waarvan er 469 betrekking
hadden op de behandelingsduur. Er werd 160 keer geklaagd over een door de
IND genomen beslissing.Op het terrein van het Ministerie van Justitie werd regelmatig gebeld
over opgelegde sancties op grond van de Wet administratiefrechtelijke handhaving
verkeersvoorschriften (ook wel Wet Mulder). Tien procent van het totaal aantal
klachten over het ministerie had betrekking op beslissingen die mensen in
dit kader ontvingen van het Centraal Justitieel Incasso Bureau (verder CJIB)
of van de officier van justitie (beslissing op beroep). Omdat de bepalingen
van de artikelen 16c en 14g van de Wet Nationale ombudsman toetsing van dergelijke
beslissingen door de Nationale ombudsman in de weg staan, worden de bellers
gewezen op de beroepsprocedure en voor bijstand verwezen naar rechtshulpverleners.Het grootste deel van de klachten over het Ministerie van Buitenlandse
Zaken ging over ambassades en consulaten. Voornamelijk werd geklaagd over
trage behandeling en de voorlichting en informatieverstrekking inzake visumaanvragen
(samen 45% van de klachten).Vanaf juli 2002 signaleerde de Nationale ombudsman aan de hand van vele
telefonische klachten dat het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer (verder VROM) in problemen was gekomen bij de verstrekking
van huursubsidie. Aanvankelijk lag bij de telefonische klachten sterk de nadruk
op de bereikbaarheid van de helpdesk voor huursubsidieaanvragers. Veel mensen
wilden informeren naar het uitblijven van de huursubsidiebetalingen waardoor
de helpdesk van het ministerie overbelast raakte. Nadat de Minister had besloten
tot bevoorschotting van huursubsidiegerechtigden, hadden de telefoontjes vanaf
oktober voornamelijk het karakter van klachten over het uitblijven van betalingen,
de behandelingsduur van eerste aanvragen, wijzigingsformulieren, bezwaarschriften
en overige correspondentie. Klachten over de bereikbaarheid bleven aanhouden.
De piek in het aantal telefoontjes over het Ministerie van VROM lag daags
nadat het televisieprogramma TROS Radar aandacht had besteed aan de huursubsidieproblematiek
onder vermelding dat men met klachten bij de Nationale ombudsman terecht kon.
Van het totaal aantal telefonische klachten in 2002 over ministeries had ruim
17% betrekking op de Directie Informatie Beheer en Subsidieregelingen van
het Ministerie van VROM.Naar aanleiding van de landelijke inentingscampagne tegen meningokokken
C werd de Nationale ombudsman afgelopen zomer veel gebeld over de vergoeding
voor het inenten op eigen kosten. Veel ouders klaagden dat zij de kosten die
zij hadden gemaakt voor het inenten van hun kinderen vóórdat
de landelijke campagne van start ging, niet vergoed kregen. Omdat het tot
het algemeen beleid van de regering gerekend moest worden dat deze kosten
niet door de overheid werden gedragen, was de Nationale ombudsman ter zake
niet bevoegd en had het voor de bellers dus geen zin hun klacht schriftelijk
in te sturen.De behandeling van klachten en verzoeken om informatie per telefoon over
het Ministerie van Financiën ging in bijna 90% van de gevallen over de
Belastingdienst. Elders in het jaarverslag wordt nader op dit onderwerp ingegaan
(§ 13A.2).Tabel 13 Overzicht geregistreerde klachten andere bestuursorganen,
verdeeld naar aandachtsgebiedAandachtsgebiedBestuursorgaanAantalJustitieBesturen van
gerechten12  Bureau Voorlichting Interlandelijke Adoptie (VIA)2  Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers (COA)17  Commissie Schadefonds Geweldsmisdrijven5  Gerechtsdeurwaarders47 Gezinsvoogdij-instellingen (jeugdzorg)36 Klachtencommissie Raad voor de Kinderbescherming5 Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen (LBIO)76 Nederlandse Orde van Advocaten en de Orden van
advocaten in de arrondissementen20  Notarissen36  Particuliere justitiële inrichtingen TBS1  Raden voor Rechtsbijstand18 Binnenlandse Zaken en KoninkrijksrelatiesKiesraad1 Stichting Administratie Indonesische Pensioenen2Onderwijs, Cultuur en WetenschappenCommissariaat voor de Media1  Informatie Beheer Groep (IB-Groep)199 Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk
onderzoek (TNO)3  Openbare Universiteiten11FinanciënStichting
Maror-gelden Overheid1 Stichting Waarborgfonds Motorverkeer5Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en MilieubeheerDienst voor het kadaster en de openbare registers19  Huurcommissies78  Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen (WEW)2 Verkeer en WaterstaatAPK-keuringsstations3  Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR)77  Dienst Wegverkeer (RDW)78  Luchtverkeersleiding Nederland1 Stichting Inschrijving Eigen Vervoer (SIEV)1 Stichting VAM (Innovam)2 Economische ZakenKamers
van Koophandel7  Nederlandse onderneming voor energie en milieu
B.V. (NOVEM)2  Stichting Instituut voor Midden- en Kleinbedrijf
(IMK)1 Landbouw, Natuurbeheer en VisserijCommissies ingevolge de Zaai- en Plantgoedwet1  Landinrichtingscommissies1 Staatsbosbeheer2 Sociale Zaken en WerkgelegenheidCentrum voor Werk en Inkomen (CWI)88 Keuringsinstanties ingevolge de Wet op de gevaarlijke
werktuigen1  Sociale verzekeringsbank (SVB)365Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen
(UWV)Bouwnijverheid36  Cadans295  Gak893  Guo45  USZO208  Subtotaal1477Volksgezondheid, Welzijn en SportCommissie Algemene Oorlogsgevallenregelingen (CAOR)2  College Tarieven Gezondheidszorg (CTG)2 College voor Zorgverzekeringen7  Pensioen- en Uitkeringsraad (PUR)7  Stichting Het Gebaar20ZorgverzekeraarsCentraal
Administratie Kantoor (CAK)46  Ziekenfondsen181  Zorgkantoren23  Subtotaal250Totaal 2 993Bijna de helft van de telefonische klachten over andere bestuursorganen
die de Nationale ombudsman in 2002 ontving, ging net als in 2001 over het
Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (verder UWV). Deze klachten gingen
met name over de lange behandelingsduur van aanvragen en bezwaarschriften.
Ook werd de Nationale ombudsman veel telefonisch benaderd door mensen die
het niet eens waren met een beslissing van het UWV. Deze bellers werden gewezen
op de bezwaar- en beroepsprocedure en voor bijstand verwezen naar rechtshulpverleners.
In 2002 hadden 365 telefoontjes betrekking op de Sociale verzekeringsbank.
Naast de klachten over het uitblijven van betaling van kinderbijslag, is de
aard van deze klachten te vergelijken met de aard van de klachten over het
UWV.Over zorgverzekeraars werd 250 keer telefonisch geklaagd. Opvallend was
met name het aantal telefoontjes over het Centraal Administratiekantoor Bijzondere
Zorgkosten (verder CAK). Het CAK verricht de vaststelling en inning van de
wettelijke eigen bijdrage, namens de in de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten
(verder AWBZ) genoemde uitvoeringsorganen (ziekenfondsen, particuliere ziektekostenverzekeraars
en uitvoerende organen van de publiekrechtelijke ziektekostenregelingen voor
ambtenaren). De Nationale ombudsman is bevoegd een gedraging van het CAK te
onderzoeken als aan het CAK een mandaat is verleend. Feitelijke gedragingen
van het CAK worden dan toegerekend aan het bestuursorgaan dat het mandaat
voor de taakuitvoering heeft verleend.In 2002 ontving de Nationale ombudsman 46 telefoontjes over het CAK. Deze
bellers klaagden met name over het feit dat het CAK verzuimde tijdig nota's
te verzenden voor de Eigen Bijdrage Bijzondere Zorgkosten. De bellers werd
geadviseerd eerst een klacht in te dienen bij de verantwoordelijke zorgverzekeraar
en als dat niet tot het gewenste resultaat zou leiden, konden zij zich wederom
tot de Nationale ombudsman wenden.In 2002 werd in 199 gevallen telefonisch over de Informatie Beheer Groep
geklaagd. De telefoongesprekken hadden met name betrekking op klachten over
kwijtschelding/betaling van studieschuld en op klachten over beslissingen
inzake het recht op studiefinanciering. De bellers die het laatste onderwerp
aan de orde stelden, werden verwezen naar de administratiefrechtelijke voorzieningen
die daartegen openstonden.In november 2001 werd Stichting Het Gebaar opgericht. Het Gebaar is een
tegemoetkoming van de Nederlandse regering aan de Indische gemeenschap voor
het beleid van voorgaande regeringen. Stichting het Gebaar is een bestuursorgaan
dat werkzaam is onder politieke verantwoordelijkheid van de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport. De Nationale ombudsman ontving in 2002 twintig telefonische
klachten over deze stichting. De klachten gingen met name over de lange behandelingsduur
van aanvragen.Tabel 14 Overzicht geregistreerde buitenwettelijke klachten,
onderverdeeld naar overheid en niet-overheidBuitenwettelijkOrgaanAantalOverheidGemeenten1775  Gemeenschappelijke regelingen20  Rechterlijke macht402  Overige (overheid in het algemeen, wettelijke regelingen)377Niet-overheidWoningcorporaties372 Overige (consumentenzaken,
etc.)5768Totaal 8 713Het grootste deel van de buitenwettelijke telefonische klachten had in
2002 betrekking op organisaties die niet tot de overheid behoren. Het gaat
hier vaak om consumentenaangelegenheden, verzekeringskwesties, huurzaken of
problemen in de arbeidsrechtelijke sfeer. De ervaring is dat mensen de Nationale
ombudsman «gebruiken» als algemene vraagbaak. Ook al weet men
dat een bepaalde zaak niet tot de competentie van de Nationale ombudsman behoort,
toch wordt vaak een (gratis) juridisch advies gevraagd of een verwijzing naar
een andere hulpverlenende instantie. Op grond van de wetsgeschiedenis behoort
deze maatschappelijke advies- en verwijsfunctie ook uitdrukkelijk tot de taak
van de Nationale ombudsman.Tabel 15 Overzicht geregistreerde klachten over gemeenten,
onderverdeeld naar buiten- en binnenwettelijkAandachtsgebiedBuitenwettelijkBinnenwettelijkBijstand/sociale zekerheid423228Heffingen/belastingen226108Huisvesting (bouwen en wonen)411349Overige715289Totaal1 775974Nederland telt ongeveer vijfhonderd gemeenten. Daarvan waren er in 2002
bijna tweehonderd aangesloten bij de Nationale ombudsman. Van alle telefoontjes
die de Nationale ombudsman in 2002 ontving ging 15,5% over gemeenten. Verhoudingsgewijs
werd er telefonisch in 2002 meer geklaagd over gemeenten die niet onder de
bevoegdheid van de Nationale ombudsman vallen dan over aangesloten gemeenten.
Wat de aangesloten gemeenten betreft werd telefonisch relatief veel geklaagd
over aangelegenheden in de sfeer van huisvesting en wonen (meer dan 35%).
De klachten over niet-aangesloten gemeenten werden voornamelijk geregistreerd
onder het aandachtsgebied «overige» (40%).BIJLAGE 1OVERZICHT UITGEBRACHTE RAPPORTENg = gegrondng = niet gegrondgo = geen oordeel# = met aanbeveling! = met instemmingRapportenoverzicht Nationale ombudsman 2002Algemene zakenNr.Gedraging vanKlachtOordeel 2002/296Minister van Algemene Zakenbrief niet beantwoordngBinnenlandse zaken en koninkrijksrelatiesNr.Gedraging vanKlachtOordeel 2002/240Nederlands bureau brandweer examensten onrechte te weinig punten toegekend voor examen; bezwaarschrift
hierover beoordeeld door dezelfde medewerker met wie verzoeker het examen
heeft ingezienng   n.a.v. bezwaarschrift slechts de gevolgde procedure getoetst die tot de totstandkoming
van eindcijfer heeft geleidg2002/315Korps landelijke politiedienstenoptreden van twee ambtenaren: geweigerd in
te gaan op verzoek om medische bege- leiding; gedreigd verzoeker in gijzeling
te nemen; gefaxte beslissingen niet mogen inzien en niet in ontvangst mogen
nemenng  geweigerd om legitimatiebewijs te tonen aan verzoeker en wijze
van klachtafhande- ling; te weinig tijd gekregen om te reageren op brief en
geen reactie op brief van verzoekerg2002/365Korps landelijke politiedienstenwijze waarop ambtenaar heeft gehandeld bij gelegenheid
van stilhouden en aanspreken i.v.m. gepleegde verkeersovertreding: op gevaarlijke
manier rechts en links ingehaald door politieauto; onheus bejegend door op
vooringenomen wijze verzoekster aan te spreken; ondanks eerdere afwijzing
alsnog weerrapport van KNMI betrokken bij klachtafhandelingng   wijze van klachtbehandeling: verzoek afgewezen om schriftelijke verklaringen
van betrokken ambtenaren toe te stureng   meegedeeld dat verzoekster ongeschikt was om deel te nemen aan verkeer en
verzoekster erop gewezen dat haar lezing het op moest nemen tegen twee verklaringen
van betrokken ambtenarengo 2002/382Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelatiesonzorgvuldige handelwijze bij sollicitatie:
aan functie verbonden eisen en voorwaarden niet vóór bekendmaking
van vacature vastgelegd, dan wel onvoldoende kenbaar gemaakt aan sollicitanteng   steeds andere criteria opgevoerd op grond waarvan verzoeker niet
voor gesprek is uitgenodigd en sprake van leeftijdsdiscrimi- natie bij beoordeling
sollicitatie van verzoekerngBuitenlandse zaken en justitieNr.Gedraging vanKlachtOordeel 2002/056Visadienstlange behandelingsduur van verzoekers bezwaarschrift tegen de afwijzende beslissing
op aanvraag om mvvg2002/078Visadiensttrage behandeling van een verzoek om ambtshalve toetsing van een aanvraag
voor een mvv voor echtgenoot; nog geen mvv gegeven ondanks verklaring van
geen bezwaar van de Minister van Buitenlandse Zaken die naar de ambassade
is gestuurdg,# 2002/095Visadienstlange behandelingsduur van bezwaarschrift nadat de arrondissementsrechtbank
onder meer een eerder besluit op een ander bezwaarschrift had vernietigd en
had bepaald dat de Minister opnieuw diende te beslissen; toezegging dat hij
uiterlijk binnen vier weken na dagtekening zou beslissen, niet nagekomen en
beslissing met beroep op bijzonderheden is tot onbekende datum uitgesteldg2002/136Visadienstlange behandelingsduur van aanvraag tot mvv ten behoeve van in Pakistan verblijvende
echtgenote en kindereng 2002/149Bureau Visadienst en/ of Visadiensthet in het ongerede maken van verzoekers
documenten; tekortgeschoten in de vervul- ling van de zorgplicht t.a.v. aan
hen toevertrouwde belangen en onvoldoende hulpvaardige opstelling betoondg,# 2002/170Visadienstlange behandelingsduur van aanvraag van mvv t.b.v. verzoekers echtgenote en
twee dochtersg   overlegde originele akten als niet afdoende bewijs terzijde gelegdng 2002/190Minister van Justitie en Minister van Buitenlandse
Zakenonderzoek naar de wijze
waarop uitvoering wordt gegeven aan het Verdrag tussen het Koninkrijk der
Nederlanden en het Koninkrijk Marokko inzake de overbrenging van gevonniste
personen, dat sinds 30 december 1999 voorlopig wordt toegepastng,#2002/205Visadiensttegenstrijdige informatie verstrekt over behandelingsduur visumaanvragen,
daarbij geldende termijnen en moment van beschikken over geldige reisbiljetten
en reisverzekeringng 2002/239Visadienstlange behandelingsduur van bezwaarschrift; toezegging dat binnen vier weken
na ontvangst van gevraagde stukken een beslissing op het bezwaarschrift zou
worden genomen, niet nagekomeng2002/255Visadienstlange behandelingsduur bezwaarschrift tegen beslissing waarbij aanvraag om
verlening van mvv t.b.v. echtgenote en dochter werd afgewezen; toezegging
dat binnen vier weken beslist, dan wel een vervolgstap zou worden gezet, niet
nagekomeng 2002/258Visadienstlange behandelingsduur van in oktober 1999 ingediende aanvraag om verlening
van mvv aan verzoekers echtgenote in Irak waardoor verscherping van het nareiscriterium
van de op 1 april 2001 van kracht geworden Vreemdelingenwet dreigde te
worden tegengeworpeng2002/307Visadienstlange behandelingsduur van verzoekers bezwaarschrift tegen het niet tijdig
beslissen op zijn aanvraag om verlening van een mvv voor zijn in Irak verblijvende
echtgenote; toezegging dat binnen tien weken na ingediende aanvraag zou worden
beslist niet nagekomengBuitenlandse zakenNr.Gedraging vanKlachtOordeel 2002/078Ambassade te Rabatop 15 januari 2001 nog geen mvv gegeven ondanks de verklaring
van geen bezwaar van de Minister van Buitenlandse Zaken die eind november
2000 naar de ambassade is gestuurdng,!2002/079Ambassade te Rabatbij brief gestelde vragen over bezoek prins Willem-Alexander
aan Marokko niet afdoende schriftelijk beantwoordng   nader gestelde vragen niet afdoende schriftelijk beantwoordg 2002/087Ambassade te Rabatafgifte van mvv t.b.v. verzoeksters echtge- noot
vertraagd terwijl was meegedeeld dat er geen bezwaar bestond tegen afgifte
van mvvg   verzoek gedaan tot heroverweging van de verstrekte machtiging tot afgifte
van mvvng2002/111Ministerie van Buitenlandse Zakentelefonische bejegening door een met naam
genoemde ambtenaar en de manier waarop klacht hierover is beoordeeld, volgens
verzoekster gebaseerd op onjuiste weer- gave van het telefoongesprekg 2002/120Ambassade te Rabatverzoekster niet in bezit gesteld van mvv, hoewel
Minister van Buitenlandse Zaken bij beschikking had besloten geen bezwaar
te maken en verzoeksters klacht over voor- waarde dat zij een kopie van haar
gelegaliseerde huwelijksakte diende te tonen voordat werd overgegaan tot afgifte
van mvv, niet (inhoudelijk) behandeldg,! 2002/148Ambassade te New Delhi #   ambassade van beoogde logee geëist dat zij bij indiening van haar visumaanvraag
voor kort verblijf aantoonde dat zij een ziektekostenverzekering had afgesloten,
terwijl niet vaststond of positief op visumaanvraag zou worden beslistg  en geëist dat zij aantoonde dat zij een vliegticket had gereserveerdng 2002/149Nederlandse Consulaat-Generaal te Sao Pauloaantal originele documenten van verzoeker,
zijn echtgenote en hun kinderen zoekgeraakt nadat deze waren ingeleverd bij
het Consulaat-Generaal ter ondersteuning van hun aanvragen om afgifte van
mvvng 2002/201Ministerie van Buitenlandse Zakenlange duur van het onderzoek dat is ingesteld in het kader
van zijn asielaanvraagg 2002/205Ambassade te Boekarestlange behandelingsduur van aanvraag visum voor kort verblijfng   tegenstrijdige informatie verschaft m.b.t. ziektekostenverzekeringg   visa verstrekt voor een willekeurige termijngo 2002/210Ministerie van Buitenlandse Zakenvoor beantwoording van vragen in verzoe-
kers brief volstaan met verwijzing naar Immigratie- en Naturalisatiedienstg 2002/216Consulaat-Generaal te Lagos #  handelwijze ambassadekantoor in het kader van de aanvragen om verlening van
een visum voor kort verblijf t.b.v. Nigeriaanse partner van verzoeker: originele
geboorteakte beschadigd en verdacht gemaakt door er een stempel op te zetten,
een in Nederlandse taal opgestelde beslissing aan Nigeriaanse partner overhandigd,
uren buiten in de zon moeten wachten alvorens zij toegelaten werden tot ambassadekantoor
en door medewerkers uitgelachenng  vereist dat een volledig geboekt retourticket op naam van partner moest worden
overlegd, terwijl nog niet bekend was wanneer zij naar Nederland kon afreizeng2002/231Consulaat-Generaal te Düsseldorfgesuggereerd dat positief advies zou worden uitgebracht
aan IND over spreekvaardigheid in Nederlandse taal van verzoekers echtgenote,
terwijl dit niet is gebeurdg,!2002/237Beneluxvisumkantoor te Rabatverzoekers vriendin niet in gelegenheid gesteld aanvraag
om mvv in te dienen: zij diende haar naam en adres achter te laten en kreeg
ruim twee weken later een schriftelijke uitnodigingg2002/272Ministerie van Buitenlandse Zakenbij het verstrekken van paspoort door ambassade in Zweden
niet geïnformeerd dat (nood)paspoort verstrekt door Nederlandse diplomatieke
vertegenwoordiging aanleiding tot problemen bij toelating tot Japan zou kunnen
vormen; klacht hierover afgewezeng2002/297Nederlandse vertegenwoordiging te Parijs (Frankrijk)niet op de hoogte gebracht van de aanhouding
van haar zoon in Frankrijkng 2002/322Directie Personenverkeer, Migratie en Consulaire
Zakenvan verzoeker, een
tot Nederlander genatu- raliseerde Pakistaan, verlangd dat hij zijn geboorteakte
ter verificatie en legalisatie zou overleggen ter vaststelling van zijn identiteit
i.v.m. aanvraag om mvv t.b.v. verzoekers echtgenote; verzoeker wenst terugbetaling
van hieraan verbonden legesng 2002/328Visadienstwijze van behandeling van klacht over lange behandelingsduur van bezwaarschrift
tegen het niet-tijdig beslissen op ingediende aanvraag om mvvg 2002/329Visadienstlange behandelingsduur van verzoeken om ambtshalve advies over door zijn echtgenote
en dochter in te dienen aanvraag om mvv; toezegging om binnen twee weken alsnog
advies uit te brengen niet nagekomen; niet op de hoogte gebracht van verstrijken
van toegezegde termijn en de redenen daarvoorg 2002/334Ambassade te Rabat #  klacht niet behandeld ondanks rappelbrief; pas op 23 oktober 2000 mvv
afgegeven terwijl door ministerie op 4 september 2000 al was besloten
daartegen geen bezwaar te maken; behandeling correspondentie van gemachtigdeg   ambassade wilde uitsluitend mvv verstrekken als verzoeker een schriftelijke
uitnodiging had ontvangenng   informatieverstrekking door ambassade en gebeurtenissen op 17 en 23 oktober
2000go2002/395Ministerie van Buitenlandse Zakentijd die is gemoeid met het verkrijgen van benodigde informatie
voor de behandeling van asielaanvraaggDefensieNr.Gedraging vanKlachtOordeel 2002/009Koninklijke Marechausseeenvelop met geldinhoud van ƒ 1000 (€ 453,78),
overhandigd aan medewerker Koninklijke Marechaussee voor een kennis die werd
uitgezet naar Marokko, nooit kennis bereikt, verzoeker verlangt vergoedingng   wijze van klachtafhandeling; geen toepassing van het beginsel van hoor en
wederhoorg   bewuste envelop zoekgeraakt door afhande- ling van Koninklijke
Marechauseego2002/046Maatschappelijke Dienst Defensiewijze van afhandelen klacht: in klachtrege-
ling genoemde termijn overschreden, verzoeker niet in gelegenheid gesteld
op onderzoeksresultaten te reageren, niet gewezen op mogelijkheid klacht voor
te leggen aan Nationale ombudsman, onder- zoek niet grondig omdat verzoeker
op 16 vragen geen antwoord kreegg  klacht behandeld door onderzoekscommis- sie, onderzoek niet grondig
omdat slechts drie personen zijn gehoord, onderzoek niet onpartijdigng 2002/138Minister van Defensieniet gereageerd op klachtbriefg Koninklijke
Marechausseeoptreden van ambtenaar op
Schiphol: onjuist geadviseerd over noodzaak van noodverlenging in verzoeksters
paspoort, waardoor zij onnodig kosten heeft gemaakt en wijze van klachtafhandeling:
niet op alle onderdelen van klacht ingegaan; klacht ongegrond verklaardg,#2002/195Koninklijke Marechausseeschuldig gemaakt aan discriminatie omdat verzoeker vanwege
huidskleur als enige zijn paspoort moest tonen; tijdens transport na aanhouding
onvoorzichtig gereden en plotseling geremd; geweigerd verzoeker bij te laten
staan door advocaat; toestemming geweigerd om echtgenote te bellenng  pas na 15 minuten toegestaan gebruik te maken van toilet; lange behandelingsduur
van klachtg2002/198Koninklijke Marechausseehandelwijze bij paspoortcontrole te Schiphol: gediscrimineerd
door alleen verzoekers paspoort te controleren; verzoeker onvriendelijk bejegendng  geen uitleg verschaft over uitgebreide paspoortcontrole; reden van overdracht
paspoort aan andere ambtenaar niet meegedeeldg  paspoort van derde uitgebreid doorgebladerd voor ogen van verzoekers echtgenotego 2002/228Koninklijke Luchtmachtoptreden jegens verzoekster bij vliegbasis Soesterberg: verzoekster
ten onrechte van haar vrijheid beroofd door hek achter haar te sluiten, haar
meermalen hardhandig vastgepakt en tegen hek geduwd, haar arm op haar rug
gedraaid nadat zij geen antwoord had gegeveng 2002/242Koninklijke Marechausseeverzoekster en haar kinderen na terugkeer op Schiphol
aan hun lot overgelatenng2002/312Koninklijke Marechausseewijze van bejegenen van verzoeker, van Griekse nationaliteit
en woonachtig in Nederland, toen hij met zijn gezin de paspoortcontrole wilde
passereng 2002/410Koninklijke Marechausseeniet onderkend dat verzoekster een asielverzoek wilde
indienen, klacht niet aangemerkt als gegrond of ongegrondg,!Economische zakenNr.Gedraging vanKlachtOordeel 2002/033Kamer van Koophandel Veluwe en TwenteVereniging Vrienden van de Terwoldse Molen niet uitgeschreven
uit handelsregister, inning van verschuldigde bijdragen overgedragen aan deurwaarder,
via deurwaarder gedane toezegging dat bij uitschrijving vóór
1 november 1999 de bijdrage voor 1999 zou worden afgeboekt niet nagekomenng2002/266Minister van Economische Zakenna oproep tot investeringen in zonne-energie –
eind 2000 – het overleg dienaangaande met bedrijfsleven gestaakt; niet
geïnformeerd over beleidswijzigingen ten aanzien van zonne-energie en
niet inhou- delijk gereageerd op PV-manifestng   meegedeeld dat er mogelijk nog een nieuw convenant zou worden afgesloten en
niet gereageerd op klachtbriefg 2002/373Minister van Economische Zakenlange behandelingsduur door de Directie Personeel,
Organisatie en Informatiemana- gement (POI) van zijn bezwaarschrift tegen
de beslissing van de Directeur voor de Industriële Eigendom en gedane
toezeggingen om spoedig te beslissen niet nagekomeng 2002/393Kamer van Koophandel en Fabrieken Amsterdamals deponeringsdatum niet de datum van
ontvangst maar de datum van verwerking van stukken opgevoerdg,#FinanciënNr.Gedraging vanKlachtOordeel2002/022Belastingdienst/Ondernemingennegatief beslist op verzoek om verzoeksters kosten voor
deskundige bijstand te vergoedenng   verzoekster op onzorgvuldige wijze ten onrechte aangemerkt als
verplicht verzeker- de ondernemer voor het ziekenfonds over 2000 en 2001,
bezwaar over 2001 op onzorgvuldige wijze afgewezen, aanslag premie Ziekenfondswet
2000 pas 2 maan- den na bezwaar vernietigd, nog na intrek- king verklaring
Ziekenfondswet een voor- lopige aanslag opgelegd, uit door verzoekster ingediend
schattingsformulier 2000 had duidelijk kunnen blijken dat zij uitsluitend
aan loonbelasting onderworpen inkomsten genootg2002/043Dienst Domeinen #  verkopen van auto voor te laag vastgestelde verkoopprijsg   niet teruggeven van persoonlijke spullen die zich tijdens inbeslagneming in
auto bevondenng2002/045Belastingdienst/Particulieren/Ondernemingen
Goudaaan verzoekster toekomende teruggaven
inkomstenbelasting 1996 en 1997 verrekend met aanslagen omzetbelasting waarvan
reeds vaststond dat deze ten onrechte waren opgelegd; het bedrag van de teruggaaf
in afwijking van op aangiftebiljetten inkomstenbelasting genoemde rekening
gestort op rekening t.n.v. de v.o.f. waarvan zij firmante was; geweigerd uitstel
van betaling te verlenen voor aanslag inkomstenbelasting 1998g,#2002/081Regionale directie Domeinen Zuid te Breda #   verkoopt grond waarop recht van opstal is verleend uitsluitend tegen getaxeerde
waarde in vrij opleverbare staat, verleent geen korting voor het feit dat
de grond als ondergrond van woning in gebruik isng   door Domeinen gevraagde prijs verschilt van gemeenteprijs en gehanteerde waarde
voor onroerend zaakbelastingg 2002/082Belastingdienst/Ondernemingen Goesstelt zich op standpunt dat verzoeker is gehouden haar
geautomatiseerde boekhouding naar de wensen van de Belastingdienst aan te
passenng   daarbij geen rekening houdend met de kosten die daar volgens verzoekster aan
waren verbondeng2002/124Belastingdienst/Directie Ondernemingen Noord
Zwolle !   beroep tegen beslaglegging op roerende zaken in verzoekers woonhuis afgewezenng   beroep tegen beslaglegging op inventaris werkkamer verzoeker afgewezeng2002/160Belastingdienst/Ondernemingen Eindhovenbeslag gelegd op roerende zaken van X waaronder
zich een digitale stencilmachine bevond die eigendom was van verzoekster en
verhuurd aan X, verzoekster niet gewe- zen op mogelijkheid verzetschrift in
te dienen ter gelegenheid van overbetekening van het beslag waardoor zij een
schade heeft geleden van ƒ 33 544,54 (€ 15 221,85)go,!2002/162Belastingdienst/Particulieren/Ondernemingen
Leidenondanks verzoek geen verlening
voorlopige teruggaaf inkomstenbelasting 2001 en 2002ng2002/176Belastingdienst/Ondernemingen Amsterdamafwijzend beslist op verzoek om ambtshalve vermindering
van opgelegde aanslagen inkomstenbelasting/premie volksverzekeringng 2002/253Belastingdienst/FIOD/ECD Haarlembij overdracht van zaak aan openbaar mini-
sterie nagelaten maatregelen te nemen die nodig waren om te bereiken dat verzoeker
als benadeelde partij zou worden gevoegd in strafrechtelijke procedure tegen
verdachte(n)g,#2002/256Staatssecretaris Financiënverzoek om vergoeding van kosten voor deskundige bijstand
bij het maken van bezwaar tegen (navorderings-)aanslagen inkomstenbelasting
1991 tot en met 1995 afgewezenng2002/263Belastingdienst/Ondernemingen Gorinchemafwijzend beslist om toekenning van kostenvergoedingng2002/293Belastingdienst/Particulierenbedrag van teruggaaf op aanslag 2000 gestort op een door
de bank geblokkeerde rekening op naam van verzoeker en diens inmiddels overleden
moeder en geweigerd bedrag alsnog te storten op door verzoeker op aangiftebiljet
vermelde rekeningng2002/300Belastingdienst/Ondernemingengeen beslissing genomen op ingediend verzoek om toepassing
van geruisloze terugkeer uit een NV of BV (art. 14c, eerste lid, Wet op de
vennootschapsbelasting 1969)g  Belastingdienst/Centrum
voor Proces- en Productontwikkelinggeen
beslissing genomen op ingediend verzoek om toepassing van geruisloze terugkeer
uit een NV of BV (art.14c, eerste lid, Wet op de vennootschapsbelasting 1969)g2002/306Belastingdienst/Particulieren Heerlenteruggave inkomstenbelasting 1999 niet op de rekening
gestort die stond vermeld op T-biljet, maar op de rekening die verzoekster
samen had met haar echtgenoot – van wie ze aan het scheiden was –
die in het bestand van de Belastingdienst voorkwamg  Belastingdienst niet bereid het bedrag alsnog aan verzoekster uit te betalenng2002/308Belastingdienst/Particulieren Middelburgteruggave aanslag inkomstenbelasting 2000 foutief gestort
op rekening die niet meer op verzoeksters naam staat en niet bereid bedrag
op andere rekening te storteng,#2002/354Belastingdienst/Directie Particulierenverzoekers beroep tegen beslissing over betalingsregeling
voor aanslag inkomstenbelasting afgewezenng  niet ingegaan op argumenten van verzoekerg2002/377Belastingdienst/Douanein reactie op verzoekers klacht: verwezen naar diverse wettelijke
bepalingen zonder daarvan afschriften mee te sturen; laten weten dat verzoeker
bij aankomst op Schiphol pas na dreiging met inschakeling van Koninklijke
Marechaussee wilde meewerken aan controle van zijn bagage; laten weten verzoeker
niet getutoyeerd te hebbeng   laten weten dat proces van waardebepaling DVD-speler korter duurde dan volgens
verzoeker het geval wasng2002/380Belastingdienst/Particulieren/Ondernemingen
Leidenaangifte inkomstenbelasting 1999
nog niet afgehandeld en geen antwoord gegeven op brieven hieroverg2002/398Belastingdienst/Directie Particulieren Utrechtberoep afgewezen tegen afwijzende beslissing
op verzoek om een betalingsregeling inzake de aanslag inkomstenbelasting/premie
volksverzekering 2001ng 2002/408Belastingdienst/Particulieren/Ondernemingenniet ingegaan op klacht
over informatieverstrekking bankrekening dochter tijdens rechtszaak, ten onrechte
gesuggereerd dat verzoeker niet in wenste te gaan op aange- boden gesprek,
gebruik gemaakt van woordkeuze die verzoeker diskwalificeert als klagergGemeentenNr.Gedraging vanKlachtOordeel 2002/002Gemeente Gorinchemgeen inhoudelijk antwoord ontvangen op brieven waarin verzoeker
het college de vraag stelt wanneer een inspraak/ overleg-orgaan binnenstad
wordt ingesteldg,#2002/093Sociale Dienst gemeente Nieuwegeinondanks rappel per aangetekende brief niet gereageerd
op brief waarmee verzoeker bezwaar heeft gemaakt tegen de «saldoverklaring
2000»g 2002/122Gemeente Leeuwarden !   echtscheidingsbeschikking niet snel genoeg ingeschreven in registers burgerlijke
standng  niet voldoende gereageerd op verzoekers klacht hieroverg 2002/147Burgemeester gemeente Roermond #  afhandeling van brieven door burgemeester: onjuiste informatie verstrekt aan
de Nederlandse ambassade in Beijing over paspoorthistorie; later bij brief
nog steeds van die onjuiste informatie uitgegaan en niet ingegaan op verzoek
om inzage in alle schriftelijke informatie over verzoeker zelfg   in telefoongesprek voorkeur uitgesproken om verzoeker een laissez-passer te
verstrekkengo   onjuiste informatie tot op heden niet in administratie gecorrigeerd en extra
administratieve leges geheven voor een nieuw paspoortng 2002/164Gemeente Enschedeklachten over verdagen van bezwaarschriften kennelijk ongegrond verklaardng   formulering gebruikt bij beslissing op verzoekers klacht is ongelukkig en
onjuistg2002/175Gemeente Enschedeafhandeling van klachtbrief, in bezwaar- schriftprocedure in
het kader van de Wet openbaarheid van bestuur gebruik gemaakt van gemeentelijke
basisadministratie persoonsgegevens om verzoekers identiteit/ adres te controleren,
klacht behandeld door dezelfde ambtenaar op wiens gedragingen de klacht betrekking
hadg,!2002/178Gemeente Vughtwijze van klachtafhandelingg 2002/202Gemeente Amersfoortniet afdoende inhoudelijk gereageerd op brief verzoekers waarin
zij vragen stellen over ontruiming en sloop van een pand in Amersfoort; afwijzende
beslissing op het verzoek om een financiële tegemoetkoming en klacht
niet tijdig afgedaang  uitblijven van een reactie inzake de aanspra- kelijkstelling
en het toestaan van de tijde- lijke bewoning van de schuur op het betreffende
perceelng2002/214Gemeente Nijmegenwijze van klachtafhandeling: burgemeester stelt dat zij het tot afhandeling
van de klacht bevoegde bestuursorgaan is, burgemeester van mening dat er geen
aanleiding was om gelijktijdig met verzoeker te worden gehoord en gang van
zaken rond raadsbesluit en de mogelijke tegenstrijdigheid van dit besluit
met de Gemeentewet buiten beschouwing gelatenng  ongegrond verklaren van klacht omtrent het niet naleven van het bepaalde in
artikel 74, tweede lid, van de Gemeentewet voor zover het betreft het niet
onverwijld doen van mededeling aan de raad inzake ontvangst van verzoekers
briefg 2002/245Gemeente Amersfoortleerplichtambtenaar onvoldoende rekening gehouden met psychische
gesteldheid van verzoekers zoon, proces-verbaal laten opmaken wegens ongeoorloofd
schoolverzuimng2002/249Gemeente Amersfoortwijze waarop verzoeker door ambtenaar te woord is gestaan: betrokken
medewerkster niet deskundigng   wijze waarop klacht is behandeldg  wijze waarop gesprek is gevoerdgo2002/261Gemeente Haarlemmermeer #  wijze waarop Bestuursdienst heeft gerea- geerd op brieven: niet
ingegaan op vraag om administratie bij te werken; niet ingegaan op alle gestelde
vragen; geen melding gemaakt van inhoud van telefoongesprek dat heeft plaatsgevonden;
niet ingegaan op alle klachteng  klacht behandeld door dienst die ook zijn brieven heeft beantwoord en brief
verzoeker behandeld als een bezwaarschriftng2002/262Gemeente Nijmegengeen of onvoldoende informatie gegeven, voorafgaande aan de invoering van
het zogeheten pasparkeren, over de kosten die aan de niet-rekening gebonden
chipkaart zijn verbonden en moeten worden betaald bij aanschaf van een dergelijke
kaartg 2002/271Gemeente Nijmegenklachtbrief niet in behandeling genomen wegens overschrijding jaartermijng,#2002/274Gemeente Losserten onrechte opgemerkt dat betrokkenen zijn geïnformeerd
over aanleg van ontslui- tingswegen; verzoek tot versnelde reali- sering afgewezenng 2002/275Gemeente Castricumgeen beslissing genomen op klacht over het niet
nakomen van toezegging om in voor- komende gevallen aan betrokkenen een melding
te sturen, waarin reden van vertraging behandelingstermijn wordt meegedeeldg2002/302Gemeente Enschedeondanks herhaalde rappelbrieven pas in mei 2000 beslissing verzonden op in
maart en april 1998 door verzoeker ingediende bezwaarschriften tegen aanslagen
OZB 1999 en 1998g 2002/311Gemeente Noordwijkte laat erop gewezen dat aan gemeente toebehorende sporthal niet
aan verzoeker was verhuurd op bepaalde data, terwijl de gemeente hem al wel
een vergunning had verleend voor het organiseren van een vlooienmarkt in de
desbetreffende sporthal op die data; geweigerd geleden schade te vergoedeng,!,# 2002/317Sociaal rechercheur sector Sociale Zaken #   aan werkgever meegedeeld dat onderzoek dat tegen verzoekster liep strafrechtelijk
van aard wasng  afwijzing verzoek om schadevergoedingg2002/325Gemeente Dordrechtconceptbestemmingsplan waarin de tracékeuze voor de doortrekking
van de Algolring te Dordrecht dient te worden opgenomen nog niet verder in
procedure gebracht, zodat onduidelijk blijft binnen welke termijn er een veilige
verkeersontsluiting van het gebied ten oosten van de Schenkeldijk te Dordrecht
kan worden gerealiseerdg 2002/327Dienst Ruimtelijke ontwikkeling, Milieu en
Economische Zaken Bredagevolgde procedure
bij ontruiming van woning van moeder van verzoeker in het algemeen: toezegging
dat er geen goede spullen weggegooid zouden worden niet nagekomen; klacht
niet binnen de daarvoor in de Awb geldende termijnen afgedaang   gevolgde procedure tot ontruiming woning doorgezet zonder dat betrokken dienst
ter plaatse heeft gecontroleerd of woning afdoende was gereinigdng2002/342Gemeente Weststellingwerfde manier waarop toepassing is gegeven aan
de bepaling van rechtsmiddelenverwij- zing in artikel 3:45 Awb in een besluit,
waarin een verzoek is afgewezen van een tijdelijk aangestelde leerkracht om
deel- name in de spaarloonregeling voor onderwijspersoneelg2002/346Gemeente Haarlemmermeerverzoek afgewezen om verzoeker met toepassing van de hardheidsclausule
ontheffing te verlenen van de zogenoemde overwinstregeling die is opgenomen
in eigendomsakte van verzoekers woningng2002/347Gemeente Haarlemmermeergeen toestemming verleend om woning te verhureng 2002/348Gemeente Winterswijkbezwaarschrift tegen het verlenen van een sloopvergunning voor
een pand niet in behandeling genomeng2002/355Gemeente Boarnsterhimin juni 2002 nog geen conceptbesluit voor- gelegd
aan gemeenteraad inzake in december 2000 en januari 2001 ingediende verzoeken
om planschade ex artikel 49 van de Wet op de Ruimtelijke Ordeningg2002/384Gemeente Langedijkbij beslissing op verzoekers klacht verwezen naar de mogelijkheid
om beroep tegen de beslissing in te stellen bij de arrondissementsrechtbank,
i.p.v. verwijzing naar de Nationale ombudsmang2002/387Gemeente Langedijkklacht niet binnen termijn afgehandeld zoals die is vastgelegd
in de Awbg2002/397Gemeente Tielgeen formeel verkeersbesluit genomen voor het fiets-/bromfietspad te Tiel,
terwijl bijbehorend verkeersbord is geplaatst en sindsdien het pad als zodanig
wordt gebruikt en verzoeker kan geen bezwaarschrift indienen omdat verkeersbesluit
formeel nog niet is genomengJustitieNr.Gedraging vanKlachtOordeel 2002/007Bureau Bijzondere Zaken van Immigratie- en
Naturalisatiedienstgeen afdoende antwoord
gegeven op voorgelegde vragen inzake betrouwbaarheid, deskundigheid en politieke
onpartijdigheid van een bij de IND werkzame tolkng2002/012Regiopolitie Flevolandwijze waarop is opgetreden tegen een groep jongeren, waarvan
verzoeksters dochters deel uitmaakten, die een discotheek in Almere hadden
bezocht: de jongeren met diensthonden opgewacht, de bus gevolgd en gecontroleerd
op zwartrijders, onnodig disproportioneel geweld toegepastng  onfatsoenlijke opmerkingen gemaaktgo2002/013Arrondissementsparket Maastrichtonvoldoende geïnformeerd omtrent de activiteiten
van het openbaar ministerie n.a.v. een aangifte van oplichting tegen verzoeker
en n.a.v. verzoekers aangifte van valsheid in geschriftng2002/017Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragenonvoldoende voortvarend
gehandeld om kinderalimentatie te innen van verzoeksters ex-echtgenoot in
de periode voor hij failliet is verklaard, ex-echtgenoot op oude adres gezocht
ondanks door verzoekster doorge- geven adreswijziging en pas op 6 april
gereageerd op verzoeksters brief van 21 januarig2002/030Immigratie- en Naturalisatiedienstklacht over tolk, die t.b.v. contactambtenaar vertaald
heeft wat verzoeker heeft gezegd buiten aanwezigheid van contactambtenaar,
ongegrond verklaardg 2002/032Immigratie- en Naturalisatiedienstlange behandelingsduur van op 13 augustus
1996 ingediende asielverzoe- ken, na afronding van strafrechtelijk onder-
zoek door sepotbrief van 6 januari 1998 en nader gehoor op 21 september
1999 niets meer gedaan, niet gereageerd op brieven van advocaat van 14 augustus
1999 en 23 februari 2000g2002/040Officier van justitie Den Haagaanhouding verzoekers en overbrenging naar politiebureaung2002/043Arrondissementsparket Maastrichtverstrekken van machtiging tot vervreemding auto, niet
berichten over voorgenomen vervreemdingng   niet (tijdig) beantwoorden van brieveng2002/051Staatssecretaris van Justitiepas in april 2000 ambtsbericht vrijgegeven terwijl dit
al in december 1999 beschikbaar was, waardoor verzoekster (advocaat) onvoldoende
in staat was op een goede manier rechtsbijstand te verlenen aan Azerbeidzjaanse
cliënt en ingediende klacht ten onrechte buiten behandeling gesteldg 2002/054Openbaar Ministerietotdat verzoeker zich tot Nationale ombuds- man
wendde onvoldoende actie ondernomen n.a.v. aangifte, ondanks verscheidene
schriftelijke verzoeken daartoeg  Hoofdofficier
van Justitietotdat verzoeker
zich tot Nationale ombuds- man wendde niet gereageerd op zijn brief, ondanks
diverse rappelsg2002/058Immigratie- en Naturalisatiediensttoezeggingen m.b.t. het plannen van een leeftijdsonderzoek
en de daarna te volgen procedure niet nagekomen, reactie op verzoekers klacht
leidt tot onduidelijkheid of verzoeker zou worden onderworpen aan leeftijdsonderzoek,
en zo ja, over tijdstip van dit onderzoek en te nemen vervolgstappeng   geen rekening gehouden met verzoekers geestelijke gezondheidstoestandng2002/059Immigratie- en Naturalisatiedienstlange behandelingsduur van bezwaarschrift van 13 oktober
1999 tegen afwijzende beslissing op verzoekers asielaanvraagg2002/060Arrondissementsparket Maastrichtverzoeker niet nader geïnformeerd over het door de
regiopolitie in te stellen onderzoekg   niet gereageerd op rappelbrief van verzoekergo 2002/068Immigratie- en Naturalisatiedienstlange behandelingsduur van verzoekers bezwaarschrift;
lange behandelingsduur van aanvraag verlening van vergunning tot verblijf;
toezeggingen m.b.t. beslistermijnen niet nagekomeng,! 2002/073Officier van justitie Zutphenverzoeker aangemerkt als verdachte van diefstalng  bevel tot aanhouding buiten heterdaad van verzoeker aan politie gegeveng2002/074Gerechtsdeurwaarderonvoldoende actie ondernomen om tot incasso te komen van een
vordering die aan verzoekers is toegewezen bij vonnis van de kantonrechterg2002/077Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen
Goudawijze van handelen n.a.v. verzoek
van verzoekers ex-echtgenote om de invordering van kinderalimentatie ter hand
te nemen: overgegaan tot beslag leggen op loon voordat discussie over hoogte
van het bedrag was afgerond, te laat telefonisch meegedeeld dat indien hij
het bedrag zou hebben betaald waarover geen discussie bestond, geen kosten
in rekening zouden zijn gebrachtng  onredelijk betalingsvoorstel gedaang2002/084Arrondissementsparket Den Haagpas na ruim acht maanden transactievoorstel gedaan i.v.m.
door verzoekster gepleegde verkeersovertreding, n.a.v. brieven verzoekster
geen duidelijke verklaring gegeven voor het lange tijdsverloopg2002/085Immigratie- en Naturalisatiediensttermijn van slechts drie werkdagen gegeven voor indienen
van correcties en aanvullingen op «rapport onderzoek herkomstbepaling»;
wijze van afdoening klacht van verzoeker over termijnstellingg2002/086Arrondissementsparket Assenhoofdofficier van justitie vermeldt in brief,
waarin zij bericht de strafzaak tegen verzoeker te seponeren wegens verjaring,
dat zij van mening is dat wettig en overtui- gend bewijs t.a.v. de feiten
gepleegd in 1987 aanwezig isng 2002/090Kandidaat-gerechtsdeurwaarder Rotterdamschriftelijk stuk overhandigd aan een 17-jarige medewerkster
van verzoeker zonder rekening te houden met de privacy van de medewerker op
wiens loon beslag werd gelegdg2002/092Penitentiaire Inrichting Noordsingel te Rotterdammedewerkers hebben een stapel aantekeningen
en studiemateriaal laten verdwijnen c.q. vernietigenng   de na verzoekers in vrijheidsstelling binnen- gekomen post laten
verdwijnen c.q. vernietigengo   directeur niet gereageerd op brief van verzoekerg 2002/099Staatssecretaris van Justitiegeen gevolg gegeven aan uitspraak van arrondissementsrechtbank,
waarbij verzoe- kers beroep gegrond werd verklaard en waarbij de Staatssecretaris
werd opgedragen binnen 14 weken opnieuw te beslissen op bezwaarschriftg2002/101Arrondissementsparket Almelopersbericht aan de media verstrekt zonder
verzoeker, tegen wie een strafrechtelijk onderzoek was ingesteld, daarvan
tegelij- kertijd een afschrift toe te stureng 2002/104Minister van Justitie #   verzoek tot heroverweging van het t.a.v. verzoeker genomen gratiebesluit afgewezenng   de gratieverzoeken van dienstweigeraars worden als categorie beoordeeldng   motivering van de afwijzing betreffende het verzoek tot bijstelling van de
hoogte van de geldboeteg2002/108Immigratie- en Naturalisatiedienstverzoekster, werkzaam bij IND, klaagt over lange behandelingsduur
van bezwaarschrift tegen afwijzing van sollicitatie naar een andere functie
binnen IND en over het feit dat IND niet inhoudelijk op haar brieven heeft
gereageerdg2002/110Immigratie- en Naturalisatiedienstwijze waarop de IND omgaat met zaken van vreemdelingen
ten aanzien van wie het vermoeden bestaat dat zij in verband met het artikel
1F van het Verdrag (mensen die ernstige misdrijven of mensenrechtenschendingen
hebben gepleegd in hun land van herkomst, worden uitgesloten van de bescherming
van dat verdrag en kan de toegang tot Nederland worden geweigerd) betreffende
de status van vluchtelingen niet onder de werkingssfeer van dat verdrag valleng,# 2002/116Deken van de Orde van Advocaten in arrondissement
Bredawijze waarop klacht over met naam
genoemde advocaat is afgedaan: onvoldoende invulling gegeven aan het beginsel
van hoor en wederhoor en nagelaten te vermelden dat verzoeker klacht kan voorleggen
aan de Raad van Disciplineg   de Deken heeft geoordeeld dat geschetste omstandigheden in dagvaarding juist
zijn, zich onthouden van een oordeel over door haar aangedragen feiten en
omstandigheden en vragen onbeantwoord gelatenng2002/117Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragenonvoldoende actie ondernomen
om de door haar ex-echtgenoot verschuldigde kinder- alimentatie te innen,
onvoldoende geïnfor- meerd over de voortgang van de inningen en de inspanningen
van het LBIO terzake, ondanks herhaalde verzoeken en gedane toezeggingen daartoeg 2002/123Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragenniet overgegaan tot terugbetaling van
ten onrechte betaalde ouderbijdrageng2002/127Immigratie- en Naturalisatiedienstlange behandelingsduur asielaanvraagg 2002/129Bureau voorlichting interlandelijke adoptieverscheidene keren geweigerd
door ver- zoeker betaalde bijdrage voor voorlichtingsbijeenkomsten te restitueren
omdat hij zich korter dan drie weken voor aanvang had afgemeldng2002/134Immigratie- en Naturalisatiedienstlange behandelingsduur van ingediende aanvraag om toelating
tot Nederland als vluchtelingg 2002/149Immigratie- en Naturalisatiedienstonvoldoende voortvarend gehandeldg,#2002/150Immigratie- en Naturalisatiedienstlange behandelingsduur van ingediend bezwaarschrift
tegen beslissing van Staats- secretaris waarbij aanvraag om toelating als
vluchteling werd afgewezeng 2002/151Immigratie- en Naturalisatiedienstn.a.v. asielverzoek niet aanvullend gehoord, waardoor
verzoeker wezenlijk deel niet naar voren heeft kunnen brengen en onvoldoende
tijd gegund voor het indienen van aanvullingen en correcties op het rapport
van nader gehoorng   wijze van klachtbehandeling; klacht niet met benodigde onafhankelijkheid beoordeeldg 2002/152Openbaar Ministerie te Groningenbijdrage geleverd aan een door SBS6 uitgezonden televisieprogramma
over politie Groningen; hierbij kwam een langlopende burenruzie aan bod waarbij
verzoekers zijn betrokkeng2002/153Hoofdofficier van justitie arrondissementsparket
Amsterdamonderzoek uit eigen beweging:
wijze waarop verzoekers klacht over een aantal sociaal rechercheurs van de
SVB wordt afgehandeldng   behandelingsduur van die afhandelingg2002/155Gerechtsdeurwaarderonvoldoende actie ondernomen ter uitvoering van vonnis in civiele
procedure waarbij verzoeker als eisende partij optradng   in mei meegedeeld dat incassoprocedure was gestaakt i.v.m. emigratie van de
veroordeelde partij in februari, terwijl verzoeker in maart was meegedeeld
dat de zaak nog in behandeling wasg 2002/156Minister van Justitieverzoek om tenuitvoerlegging in Nederland van door de Britse
rechter aan verzoeker opgelegde gevangenisstraf afgewezenng  motivering van afwijzing van overnameverzoek m.b.t. langere strafduur in Nederlandg 2002/161Officier van justitie Haarlemtoestemming gegeven om verzoeker buiten heterdaad aan
te houdenng 2002/163Immigratie- en Naturalisatiedienstlange behandelingsduur van aanvraag om verlening verblijfsvergunning
op grond van driejarenbeleidg,#2002/166Griffier kantongerecht Utrecht !  in rolberichten gestelde termijn voor indie- nen van processtukken
wijkt in nadeel van justitiabele af van door rolrechter gegeven termijnng   verzoeker meegedeeld dat hij op de dag voor de rolzitting stukken kon aanlevereng2002/174Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen #   inning van betaling van onderhoudsgelden t.b.v. verzoekers zoon overgenomen
over periode vanaf 1 mei 1998 i.p.v. 1 juni 1998g   overgegaan tot het leggen van loonbeslag; onderhoudsbijdrage en opslagkosten
geïnd over periode t/m november 1999 i.p.v. oktober 1999; het over december
1999 geïnde bedrag niet aan verzoeker terugbetaald, nadat LBIO bekend
was geworden dat bijdrage vanaf 1 december 1999 niet meer was verschuldigdng 2002/181Centraal Orgaan opvang asielzoekerskamer van asielzoeker in AZC zonder zijn toestemming en
tegen zijn wil binnengetreden om deze te ontruimeng2002/182Ministerie van Justitieniet geïnformeerd dat inwilliging van bij de
Duitse autoriteiten ingediende verzoek om overplaatsing naar een penitentiaire
inrich- ting in Nederland tot gevolg zou kunnen hebben dat verzoeker langer
in detentie zou moeten verblijven dan wanneer hij in Duitsland zijn straf
zou uitzittenng   verzoek onvoldoende voortvarend behandeldg 2002/185Raad voor de Kinderbescherming, directie Noord
Westeen gezinsvoogdij-instelling ingeschakeld
die niet was toegerust voor de behandeling van de problematiek van twee adoptiekinderen
van verzoeker; mogelijkheid tot hechting tussen verzoeker, zijn echtgenote
en kinderen genegeerd door hun verzoek om de kinderen vaker te kunnen bezoeken
af te wijzen; informatie onthouden over behandelplanng   het geïndiceerde onderzoek m.b.t. de behandeling van de kinderen getraineerd;
adviezen van hem en zijn echtgenote over een vegetarisch dieet van de kinderen
genegeerd; geen uitsluitsel gegeven over zoekgeraakte eigendommen van de kindereng Klachtencommissie
III van de Raad voor de Kinderbeschermingklachtbrief over procedure ondanks een rappel niet beantwoordg 2002/186Minister van Justitieverzoeken om erkenning van aansprakelijkheid afgewezen voor de
door verzoekers gestelde geleden schade door gedwongen afbouw van methadonverstrekkingng2002/187Arrondissementsparket Den Haagwijze waarop aan verzoekers minderjarige
zoon gerichte brief is opgesteld: slechts zoon aangeschreven en niet ook de
ouders, niet concreet omschreven waarvan zoon werd verdacht, zoon opgeroepen
om tijdens schooltijd op Paleis van Justitie te verschij- nen, zonder mogelijkheid
te bieden voor maken van andere afspraak; in telefoongesprek niet in willen
gaan op verzoek om de zaak te besprekeng 2002/188Arrondissementsparket 's-Hertogenboschwijze van omgaan met verzoeken om hulp van verzoekers:
voorbijgegaan aan verzoek om aangifte op te nemen, niet gereageerd op als
bijlage bij brief gevoegde dreigmailg  geweigerd verzoekers uit te nodigen voor persoonlijk gesprekng 2002/194Immigratie- en Naturalisatiedienstwijze van afhandelen van klacht over tolk: voorbijgegaan
aan advies van Klachtenadviescommissie Tolken en niet overgegaan tot toetsen
van deskundigheid desbetreffende tolkg2002/197Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragenonvoldoende voortvarend gehandeld om
alimentatie te innen van verzoeksters ex-man en een te groot deel van de betaling
gebruikt ter dekking van de kosten die worden gemaakt voor het innen van de
alimentatieg 2002/201Immigratie- en Naturalisatiedienstlange behandelingsduur van ingediende aanvraag om toelating
tot Nederland als vluchtelingg2002/207Officier van justitie Den Haagopdracht gegeven tot strafrechtelijke ontruiming van een
pand, terwijl een kort geding dagvaarding aan de officier was gefaxt, datum
van behandeling kort geding was doorgegeven en was gemeld door president rechtbank
dat niet strafrechtelijk zou worden ontruimd voordat hij in een kort geding
zijn oordeel zou hebben gegeveng2002/208Gerechtsdeurwaarderonjuiste lijst opgesteld van in beslag genomen roerende zaken
van verzoekerng2002/209Immigratie- en Naturalisatiedienstwijze van afhandelen klacht over contactambtenaar: betrokken
ambtenaar niet gehoordg   eerdere klachten over deze contactambtenaar buiten beschouwing gelatenng2002/220Gerechtsdeurwaarderwijze van uitvoering bij leggen van conservatoir beslag onder
twee bedrijven op verzoek van verzoeker: niet toegestaan dat verzoeker en/of
gerechtelijk bewaarder tijdens beslaglegging aanwezig waren en niet al die
zaken in beslag genomen waartoe de arrondissementsrechtbank verlof had verleend;
omschrijving in proces-verbaal van inbeslaggenomen zaken kwam niet (geheel)
overeen met feitelijk inbeslaggenomen zakenng  niet al die zaken in beslag genomen waartoe president van de arrondissementsrechtbank
verlof had verleendgo2002/221Griffie(r) van het kantongerecht te Meppelpas op 1 december een afschrift toegestuurd
van het op de terechtzitting van 16 november gewezen vonnis, terwijl
in tussentijd geen rolbericht is toegestuurd; onvoldoende besef getoond voor
het belang van een procespartij om spoedig te weten wat kantonrechter heeft
besloten door het woord «onverwijld» uit te leggen als «na
één week»; op onprofessionele wijze gereageerd op verzoekers
briefg 2002/224Minister van Justitieverzoek om tenuitvoerlegging in Nederland van de door Britse
rechter aan verzoeker opgelegde gevangenisstraf afgewezen; wel ingestemd met
eenzelfde verzoek van een in dezelfde strafzaak medeveroordeelde aan wie dezelfde
straf is opgelegd; lange behandelingsduur van verzoek in periode van 4 mei
tot 5 juli 1999ng   lange behandelingsduur van verzoek in periode van 31 maart 1998 tot 22 juni
1998g2002/226Immigratie- en Naturalisatiediensthoewel verzoekers klacht over lange behandelingsduur gegrond
is bevonden geen passende maatregel genomenng   verzoeker niet adequaat geïnformeerd over voortgang behandeling bezwaarschriftg2002/229Centraal Orgaan opvang Asielzoekersgriffierecht dat aan verzoeker verschuldigd
was niet vergoed; ontvangst van faxberich- ten en brieven niet bevestigd;
genoemde faxberichten en brieven, waaronder een klacht, niet inhoudelijk behandeldg 2002/231Immigratie- en Naturalisatiediensthet Consulaat-Generaal niet gewezen op ten onrechte gewekte
positieve verwachtingenng2002/233Immigratie- en Naturalisatiedienstwijze van klachtbehandeling; in brief was opgenomen dat
het een klacht betrof maar de brief van verzoeker is niet als klacht behandeld
en zonder opgave van redenen voorbijgegaan aan toepassing van hoofdstuk 9
van de Awb en de eigen interne klachtregelingg2002/234Immigratie- en Naturalisatiedienstlange behandelingsduur van namens verzoeker ingediend
bezwaarschrift; n.a.v. verzoek om verlening van verblijfsvergunning op grond
van het driejarenbeleid slechts verwezen naar algemene brief; wijze van afhandelen
klachtg   verlening van verblijfsvergunning op grond van driejarenbeleid afhankelijk
gesteld van intrekking bezwaarschriftng 2002/238Immigratie- en Naturalisatiedienstlange behandelingsduur van verzoek tot naturalisatie;
verzoekster niet deugdelijk op de hoogte gebracht van (herhaalde) aanhouding
van beslissing op naturalisatieverzoek; klacht over lange behandelingsduur
ongegrond verklaard; klachtbehande- ling niet conform hoofdstuk 9 Awbg 2002/242Immigratie- en Naturalisatiedienstverzoekster en minderjarige kinderen zonder echtgenoot
uit Nederland verwijderd en vervolgens dezelfde dag weer naar Nederland teruggebrachtng 2002/247Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragenonvoldoende actie ondernomen m.b.t. inning
van kinderalimentatie vanaf 21 maart 2001g  onvoldoende actie ondernomen m.b.t. inning van kinderalimentatie tot 21 maart
2001ng2002/248Immigratie- en Naturalisatiedienstlange behandelingsduur van ingediende aanvraag tot verlening
van verblijfsvergunning; toezegging dat binnen vier weken zou worden beslist
niet nagekomeng 2002/257Arrondissementsparket Zwollein ambtsbericht de feiten van mishandeling onjuist weergegevengo   in strijd met de waarheid bij brief meegedeeld dat het betreffende politieonderzoek
van voldoende kwaliteit is geweest en onvoldoende inhoudelijk gereageerd op
brief verzoekerg  Ressortsparket
Arnhemadvocaat-generaal heeft in verslag
de feiten van mishandeling onvolledig weergegeven en vermeld dat verzoeker
heeft bijgedragen aan de escalatie van het conflictgo2002/259Openbaar Ministerie te Rotterdamtoestemming gegeven om verzoeker te laten aanhouden door
arrestatieteamng 2002/267Raad voor de Kinderbeschermingbejegening tijdens gesprekken in kader brief 27 april
1999 door de rechtbank aan de Raad opgedragen onderzoek naar mogelijkheden
van omgangsregelingng Klachtencommissie
V van de Raad voor de Kinderbeschermingwijze van klachtafhandeling door Klachtencommissieng 2002/268Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragendocumenten van X-internetbankieren niet
als betalingsbewijs geaccepteerd; gedwongen om verschuldigde kinderalimentatie
per acceptgiro te voldoen; niet zorgvuldig omgegaan met privégegevens;
in rekening brengen van kinderalimentatie voor de navolgende maandng 2002/269Immigratie- en Naturalisatiedienstinformatie over asielaanvraag aan media verstrekt; klacht
hierover ongegrond verklaardg2002/276Minister Vreemdelingenzaken en Integratielange behandelingsduur van een aantal,
in de Nederlandse Antillen, ingediende naturalisatieverzoekeng,#2002/278Orde van Advocaten te Bredawijze waarop waarnemend deken bezwaren over
een tweetal advocaten heeft afgedaan; nagelaten gedragsregels bij oordeel
te betrekken; bij oordeel slecht rekening gehouden met belangen advocaten;
bezwaar tegen inhoud ten onrechte verwor- pen en indruk gewekt partijdig te
zijnng2002/279Immigratie- en Naturalisatiedienstwijze van klachtafhandeling: ontvangst klacht
niet schriftelijk bevestigd; niet binnen wettelijke termijn afgehandeld; niet
naar tevredenheid uitgelegd waarom tot twee- maal toe geen gevolg is gegeven
aan uitspraak rechtbankg,! 2002/282Stichting voor Jeugdbescherming en Jeugdhulpverleningmededeling van gezinsvoogd dat eind juni
geen sprake meer was van crisis bij zoon van verzoekerg   niet uitvoeren van crisisplaatsingng2002/284Koninklijke Beroepsorganisatie van Gerechtsdeurwaardersbehandeling van klacht bij
klachtencommis- sie niet voortgezet, althans de klacht niet ter behandeling
doorgezonden of overgedragen aan de Kamer voor Gerechtsdeurwaardersg 2002/288Arrondissementsparket Maastrichtgeen termijn gekregen om over voorstel na te denkengo,# 2002/292Stichting Jeugdbescherming Frieslandgeen gevolg gegeven aan de in de beschik-
king van de kinderrechter gegeven opdracht om na overleg te beoordelen of
herstel van contacten tussen verzoekers en pleegkind mogelijk isng  niet betrekken van verzoekers bij de beoordeling van omgang met pleegkindg 2002/295Raad voor de Kinderbeschermingpartijdige manier van werken bij uitvoeren van onderzoek
in verzoekers gezin: afgegaan op verklaringen in politieonderzoek en geen
eigen onderzoek bij anderen gedaan; door verzoekster aangereikte gegevens
niet of nauwelijks in rapport vermeldng   wijze van onderzoek: huisarts niet geraadpleegd, wijze van bemoeienis met
medische aangelegenheden en tijdens terechtzitting indruk gewekt partijdig
te zijng  vóór terechtzitting indruk gewekt partijdig te zijngo 2002/297Openbaar Ministerie te Zwolleniet op de hoogte gebracht van de aanhouding van haar
zoon in Frankrijkng  Ministerie
van Justitieonvoldoende actie ondernomen
om de uitleveringsprocedure van haar zoon te bespoedigenng2002/298Gerechtsdeurwaarderbinnen gegunde betalingstermijn werkgever benaderd met eventueel
te leggen loonbeslag; werkgever met fax aangeschreven; geen specificatie gegeven
van gevorderd bedragg   plotseling en onaangekondigd hervatten van invordering en het
leggen van execu- toriaal beslag op girorekening verzoekerng  Arrondissementsparket
Rotterdamniet gereageerd op beroepschrift
van 14 maart 1998, noch op brief van 11 oktober 1998ng2002/309Immigratie- en Naturalisatiedienstlange behandelingsduur van verzoekers aanvraag
om een verblijfsvergunning nadat zijn bezwaarschrift tegen de buiten behan-
delingstelling van de aanvraag gegrond was verklaard; de wijze waarop de IND
zijn klacht hierover heeft behandeldg,#2002/310Immigratie- en Naturalisatiedienstwijze waarop de IND is ingegaan op verzoekers klacht over
het feit dat de IND in brieven een doorkiesnummer vermeldt, terwijl het om
een algemeen telefoonnummer gaatg,# 2002/318Immigratie- en Naturalisatiedienstlange behandelingsduur van ingediend bezwaarschrift tegen
afwijzende beslissing op aanvraag van verlening van een verblijfsvergunningg2002/319Arrondissementsparket Haarlemgeen motivering gegeven voor weigering om rijbewijs aan
verzoeker terug te geven; een door verzoekers raadsman geschreven brief niet
inhoudelijk beantwoordg 2002/323Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen #   wijze van handelen n.a.v. verzoek van verzoekers ex-echtgenote om invordering
van verschuldigde kinderalimentatie ter hand te nemen: onvoldoende uitleg
verschaft over hoogte en samenstelling van het bedrag van de vordering; na
12 jaar verlangd dat verzoeker aantoont de alimentatie tijdig te hebben betaald;g   aangenomen dat verzoeker zijn betalingsplicht niet, dan wel onvoldoende zou
nakomenng2002/330Centraal Orgaan opvang Asielzoekersbehandeling van klacht over het uitbijven van uitplaatsing
van het AZC naar een woning: verzoeker geregistreerd als eenpersoonshuishoudenng   niet volledig geïnformeerd over status van eenpersoonhuishouden en doorverwezen
naar een afwezige logistiek medewerker van het COAg 2002/335Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragenonvoldoende actie ondernomen om kinderalimentatie
te innen; onvoldoende informatie m.b.t. inningg 2002/337Centraal Justitieel Incassobureauverzoeker voor tweede maal binnen korte tijd geconfronteerd
met beschikking waarop in de adressering zijn voorletters ontbreken ondanks
eerdere correspondentie daaroverg2002/338Immigratie- en Naturalisatiedienstlange behandelingsduur van aanvragen van november 1997
om toelating als vluchteling en om verlening van verblijfsvergunningg2002/339Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragenonvoldoende voortvarend bij de invordering
van achterstallige kinderalimentatie; niet reageren op brief van verzoekster
met verzoek om uitleg over haar dossierg  geweigerd originele grossen te retourneren; geen medewerking verleend om kosteloze
inzage te krijgen; niet gereageerd op bezwaar tegen beslissing rechtbank om
wettelijke schuldsanering op ex-echtgenoot toe te passenng 2002/340Immigratie- en Naturalisatiedienstwijze waarop klacht over optreden van contactambtenaar
tijdens nader gehoor is afgehandeld; te veel afgegaan op wat verzoeker op
de hoorzitting heeft verklaard, waardoor niet alle klachtonderdelen inhoudelijk
zijn behandeldg2002/345Ministerie van Justitiebij afbreken kies tijdens detentie in PI Vugt geen kroon geplaatstng2002/352Immigratie- en Naturalisatiedienstklacht over afwijzing zonder motivatie van verzoek om
uitstel voor het geven van een reactie op een ambtsbericht van het Ministerie
van Buitenlandse Zaken kennelijk ongegrond verklaardg2002/358Openbaar ministerie te Arnhemniet geïnformeerd over vervolging van twee verdachten
van oplichting, terwijl er aanwijzingen zijn dat het om de personen gaat tegen
wie verzoeker aangifte van diefstal heeft gedaang2002/364Immigratie- en Naturalisatiedienstwijze van afhandeling klacht over onheuse bejegening tijdens
nader gehoorg 2002/366Immigratie- en Naturalisatiedienstwijze van klachtafhandeling door IND over bejegening ambtenaar
van IND: klacht niet binnen wettelijke termijn afgehandeld; tweemaal toezegging
niet nagekomen; niet gereageerd op rappelbriefg 2002/386Immigratie- en NaturalisatiedienstIND laat ter vaststelling van de minderjarigheid
of meerderjarigheid botonderzoeken verrichten bij alleenstaande minderjarige
asielzoekers terwijl het Staatstoezicht op de Volksgezondheid, Inspectie voor
de Gezondheidszorg, daarover negatief heeft geadviseerd en IND heeft geen
medisch-ethische commissie ingesteld die toeziet op de medisch-ethische kant
van deze bot- onderzoeken en IND heeft in de uitspraak van de rechtbank geen
aanleiding gezien om het laten verrichten van botonderzoeken bij ama's te
doen beëindigeng,# 2002/395Immigratie- en Naturalisatiedienstlange behandelingsduur van asielaanvraagg 2002/396Immigratie- en Naturalisatiedienstwijze van klachtbehandeling: lange behan-
delingsduur van ingediend bezwaarschrift en geen passende maatregel in vooruitzicht
gesteld terwijl klacht gegrond is verklaardg 2002/401Immigratie- en Naturalisatiedienstlange behandelingsduur van ingediende aanvraag
om verlening van verblijfsvergunning en alhoewel klacht hierover gegrond is
verklaard, er is nog geen passende maat- regel in het vooruitzicht gesteldg 2002/402Immigratie- en Naturalisatiedienstlange behandelingsduur van aanvraag tot naturalisatiegLandbouw, natuurbeheer en visserij en binnenlandse zaken
en koninkrijksrelatiesNr.Gedraging vanKlachtOordeel 2002/227LASERschade aan bloembollen t.g.v. wateroverlast niet getaxeerd, hoewel dit verscheidene
keren was toegezegdg   verzoeker niet de mogelijkheid geboden bezwaren mondeling toe te lichten;
wijze van voorlichten over verdere procedurengLandbouw, natuurbeheer en visserijNr.Gedraging vanKlachtOordeel 2002/023Productschap voor Vee en Vleesverzoek om schadevergoeding i.v.m. verplichte inenting
ter bestrijding van infectieuze bovine rhinotracheitis (IBR) afgewezenng   lange behandelingsduur van bezwaarschriften tegen aan verzoeker
opgelegde heffin- gen in het kader van preventie runderziekteng 2002/036Algemene Inspectiedienst Ministerie van Landbouw,
Natuurbeheer en Visserijwijze van afhandeling
klacht m.b.t. het optreden van een aantal controleursg  geen correct beeld geschetst van de wijze waarop de controleurs zijn opgetredengo 2002/113Staatsbosbeheer Driebergenwijze waarop natuurgebied Rottige Meenthe is beheerd:
de bestemming van het gebied onvoldoende gehandhaafd door onbevoegden toegang
tot gebied te verlenen, niet juist dat Staatsbosbeheer verzoeker wel heeft
aangesproken op gedrag in strijd met de bestemming van het gebied maar buren
niet en daarnaast de wijze waarop zijn klacht is behandeldng2002/180Rijksinstituut voor Visserijonderzoekbij aanvaarding van verzoek om beoordeling van opslagsysteem
van schaaldieren onvoldoende zorgvuldig te werk gegaan en bij uitvoeren van
onderzoek niet de vereiste zorgvuldigheid in acht genomenng2002/204Landbouwschapgetracht bedrag voortvloeiend uit algemene heffingsaanslag over
1993 alsnog te incas- seren in 2000/2001 en invordering niet willen opschorten
totdat de Nationale ombudsman klacht zou hebben beoordeeldng  schikkingsaanbod van december 2000, dat verzoeker pas in mei 2001 ontving,
niet meer gestand willen doeng2002/320Plantenziektenkundige Dienstrapport opgesteld n.a.v. ter plaatse uitge-
voerd onderzoek naar spuitschade in tuin van verzoeker t.g.v. gebruik van
bestrijdingsmiddelen in naastgelegen maïsperceel zonder dat verzoekers
zijn gehoord en zonder dat de schade is geïnspecteerdng 2002/324Bureau Heffingen Ministerie van Landbouw,
Natuurbeheer en Visserijverzoek tot uitstel van indiening van mine- raalaangifte over 2000 ongemotiveerd
afgewezen; onjuiste telefonische informatieverstrekking in april 2001 en onjuist
doorverbondeng   inhoud van afwijzende beslissing; onjuiste telefonische informatieverstrekking
in mei 2001 en geweigerd verzoeker door te verbinden met juristngOnderwijs, cultuur en wetenschappenNr.Gedraging vanKlachtOordeel 2002/001Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappenniet inhoudelijk ingegaan op ingediende
klacht met betrekking tot de behandelingsduur van verzoek van 11 oktober 2000g 2002/370Rijksdienst voor de Monumentenzorgverbindt geen gevolgen aan conclusie dat gemeente Groningen
in geval van verzoeker aan de rijksregeling m.b.t. subsidieverlening geen
juiste uitleg geeft en niet volledig gereageerd op zijn klacht maar die reactie
ter behandeling overgedragen aan bezwarencommissie van het Ministerie van
OC & WgPolitieNr.Gedraging vanKlachtOordeel 2002/003Regiopolitie Kennemerlandwijze waarop verzoekers klacht over weige-
ring om aangifte op te nemen is afgehandeld, met name omdat korpschef een
vooringenomen standpunt heeft ingenomen over eventuele strafvervolgingng 2002/008Regiopolitie Utrechtafhandeling van aanrijding verzoekers zoon: in het opgemaakte
registratieformulier de plaats van aanrijding onjuist weergegeveng  verzoekers zoon ten onrechte aangeduid met 14.1ng  klachtbehandeling: klachtbehandelaar niet zelf verschenen tijdens gesprek,
maar een collega heeft het gesprek gevoerdg2002/010Regiopolitie Noord-Holland Noordgeweigerd aangifte van laster jegens verzoeker op te nemen
en bezwaar gemaakt tegen wijze waarop de ambtenaar verzoeker tegemoet is getredengo 2002/011Ambtenaar Korps landelijke politiedienstentijdens het horen van twee kennissen
van verzoeker vertrouwelijke informatie over verzoeker doorgespeeld en aantal
onwaarheden verteld, waardoor negatief beeld werd geschetstgo   klacht niet in behandeling genomen en bovendien niet duidelijk gemotiveerd
waarom klacht niet werd onderzochtg 2002/014Regiopolitie Zeelandonvoldoende actie ondernomen n.a.v. aangiften en meldingen van
verzoekster en/of haar moeder, van strafbare feiten gepleegd door buurman;
onvoldoende daadkrachtig opgetreden en zich partijdig opgesteldng 2002/015Regiopolitie Drentheverzoeker tijdens vrijwillig verblijf op politiebureau in een
afgesloten ruimte geplaatst en hem laten gaan zonder contact op te nemen met
zorgkader en verzoek om schadevergoeding afgewezenng2002/016Regiopolitie Haaglandenmeldkamer verleende geen toestemming aan twee motorsurveillanten
om een ambulance te begeleiden naar het ziekenhuisng2002/018Regiopolitie Drentheonvoldoende onderzoek verricht n.a.v. verzoekers aangifte van
mishandeling op 15 mei 1998, getuigen pas in september 1999 gehoord, verzoeker
onvoldoende geïnformeerd over het onderzoek n.a.v. zijn aangifteg2002/019Regiopolitie Amsterdam-Amstellandwijze van aanhouding in Amsterdam: reden van aanhouden
niet meegedeeld, zonder aanleiding direct geboeid, bij instappen in politieauto
tegen dakrand geduwd, op politiebureau ingesloten, pas na drieënhalf
uur naar huis gebracht en daarbij verbaal gedwongen om woning binnen te gaanng 2002/025Vreemdelingendienst regiopolitie Brabant Zuid-Oostnadat dienst paspoort in bewaring had
genomen voor technisch onderzoek, verzoeker zijn paspoort, ondanks herhaald
uitdrukkelijk verzoek, niet voor 2 juni 2000 teruggegeven en niet voldaan
aan verzoek kopieën te verstrekken van correspondentie en lange behandelingsduur
van het verzoek om informatieg,!2002/028Regiopolitie Flevolandverzoeker onheus bejegend, aangehouden, zijn kleding onderzocht,
ingesloten in politiecel, niet ten spoedigste geleid voor hulpofficier, bij
geleiding voor de hulpofficier niet gezegd dat hij werd voorgeleid, hulpofficier
was ook aanwezig op plaats van delict en derhalve niet objectief, pas na ruim
twee uur verhoordg  Beheerder
regiopolitie Flevolandklacht
afgedaan zonder dat klachtenadvies- commissie verzoeker heeft gehoord of hem
daartoe in de gelegenheid heeft gesteldng 2002/029Regiopolitie Rotterdam-Rijnmondbij binnentreden verzoeksters woning haar voordeur geforceerd
waarbij onnodig veel schade ontstaan isng Beheerder
Regiopolitie Rotterdam Rijnmondverzoek
om schadevergoeding i.v.m. politieoptreden afgewezenng2002/034Regiopolitie Rotterdam-Rijnmondgeweigerd aangifte van mishandeling op te nemen, disproportioneel
geweld tegen verzoeker gebruikt waardoor hij letsel heeft opgelopen en schade
geleden, verzoek om schadevergoeding afgewezenng  verzoeker in vervolg op zijn klachtbrief niet gehoord, terwijl per brief was
aangekondigd dat verzoeker zou worden uitgenodigd voor een gesprekg 2002/035Regiopolitie Haaglandenhandelwijze n.a.v. aanhouding: verzoeker (die suiker-
en kankerpatiënt is) niet vol- doende in gelegenheid gesteld om medi-
cijnen en speciaal voedsel mee te nemen, intimiderende bejegening: verzoeker
zou racist zijn, zonder verzoeker ervan in kennis te stellen huiszoeking verrichtng  tijdens insluiting niet de juiste verzorging geboden, geweigerd aangifte op
te nemen, intimiderende bejegening: verzoeker zou een crimineel zijn en er
zou een gaatje in zijn hoofd worden geschoteng   intimiderende opmerkingen: verzoeker was zielig figuur, het was maar goed
dat hij kanker had i.p.v. een topbaango 2002/037Regiopolitie Gelderland-Zuidverzoeksters brief van 3 november 2000, ondanks verscheidene
rappelbrieven, tot 13 juni 2001 niet inhoudelijk beantwoordg,# 2002/038Regiopolitie Utrechtverzoeker tijdens «Megafestatie» hardhandig aangepakt
tengevolge waarvan hij zijn knie zwaar heeft gekneusdng2002/040Regiopolitie Haaglandenexcessief geweld toegepast, een aantal verzoekers onnodig lang
opgehouden op het politiebureaung   een onevenredig aantal politieambtenaren tegen verzoekers ingezetg   in ieder geval één verzoekster gefouilleerd door een mannelijke
politieambtenaargo  Beheerder
regiopolitie Haaglandengeweigerd om schade
te vergoeden voor politieoptredenng 2002/041Regiopolitie Utrechtverzuimd om een registratie te maken van verzoekers bezoek aan
politiebureau, nadat verzoeker betrokken was geweest bij verkeersongevalg   niet opmaken van een registratieset door de medewerker publieksserviceng2002/042Regiopolitie Rotterdam-Rijnmondaanhouding van verzoekster, boeien, chef niet terugggekomen
op eerder oordeel dat verzoeksters klacht niet gegrond is, niet getwijfeld
aan waarheidsgehalte van klachtng  geweld tegen verzoekster door politieambtenaren terwijl zij was ingesloten
in een ophoudruimte, onheus verbaal bejegendgo2002/044Regiopolitie Zaanstreek-Waterlandniet voldoende actie ondernomen om gevaarlijke verkeerssituatie
tegen te gaanng 2002/047Regiopolitie Kennemerlandwijze van handelen n.a.v. verzoekers melding van aanrijden
van zijn geparkeerd staande auto: vrijwel direct meegedeeld dat weinig kans
bestond op goede afloop, hoewel verzoeker kenteken van bestuurder had doorgegevenng   geen reconstructie van aanrijding uitgevoerd, onderzoek gestaakt
terwijl verfresten op verzoekers auto nog niet waren onder- zocht; klacht
over bovenstaande niet volgens geldende procedure afgehandeldg2002/048Beheerder regiopolitie Amsterdam-Amstellandverzoek om schadevergoeding i.v.m. hondenbeet
niet toegewezenng Regiopolitie
Amsterdam-Amstellandoptreden
bij aanhouding van persoon in café, waarbij een toeloop van mensen
ontstond: excessief en onnodig geweld toegepast, waarbij verzoeker door dienst-
hond in zijn been is gebeten, geen aangifte willen opnemen terwijl op bureau
geen sprake was van hectische situatie, toezegging telefonisch contact op
te zullen nemen niet nagekomengo2002/049Regiopolitie Midden- en West-Brabantwijze van optreden politie: verzoeker als
verdachte aangemerkt, geboeid en node- loos ruw te werk gegaan, niet meegedeeld
waarom verzoeker is aangehouden en niet gewezen op rechten en plichtenng 2002/052Regiopolitie Rotterdam-Rijnmondwijze waarop een met naam genoemde ambtenaar is omgegaan
met aangifte van vernieling van een poort: schriftelijke aangifte op een onjuiste
wijze verwerkt in proces-verbaal van aangifte en onvoldoende onderzoek verricht
naar aanleiding van de aangifteng  geweigerd het proces-verbaal aan te passen/aan te vullen met de gegevens uit
verzoekers aangifte(brief)g2002/053Regiopolitie Twentehandelwijze politieambtenaren: verzoekster aangehouden terwijl
daar onvoldoende reden voor was, disproportioneel gehandeld door haar gedurende
de nacht in te sluiten en buitensporig aantal politieambtenaren betrokken
bij aanhoudingng   aangifte van het doen van valse aangifte niet willen opnemen en beheerder
politiekorps aantal onjuistheden in beslissing vermeldg 2002/055Regiopolitie Zaanstreek-Waterlandwijze van bejegenen na door verzoeker begane verkeersovertreding:
geïrriteerd gebaard raampje open te doen, meegedeeld dat er een «kneiter
van een uitrijverbod» stond, nadat verzoeker had meegedeeld dat hij
het verbod niet had gezien, gezegd dat hij het verbod anders niet had overtreden
in het bijzijn van politieambtenarenng   weggelopen en verzoeker toegeroepen dat hij vanzelf een acceptgiro zou ontvangen,
verzoeker in verwarring achtergelaten zonder de zaak persoonlijk af te handelen,
geweigerd verzoekers brief als klacht in behandeling te nemeng2002/060Regiopolitie Limburg-Zuidn.a.v. verzoekers aangifte van oplichting meegedeeld dat
de zaak geen prioriteit had, n.a.v. verzoekers brief meegedeeld dat hij de
zaak onder aandacht van opsporingsprogramma op televisie moest brengen als
hij resultaat wilde hebbeng 2002/061Regiopolitie Brabant Zuid-Oostverzoekers ten onrecht aangehouden en aan handen geboeid,
wijze van bejegenen bij verhoor in politiebureau: woorden in de mond gelegd
en gedwongen verklaring te ondertekeneng2002/063Beheerder regiopolitie Flevolandonthouden van oordeel over klachtng Regiopolitie
Flevolandverklaring van verzoeker omtrent
verkeersongeval onjuist weergegeven in registratiesetgo  geweigerd om geleden schade te vergoedenng2002/064Regiopolitie Zeelandonvoldoende onderzoek verricht n.a.v. aangiften van het illegaal
in brand steken van bomen, waardoor schade aan woning verzoeker is ontstaan
en onvoldoende onderzoek verricht n.a.v. de kennisgeving dat een jachtdocument
is vervalst dan wel onder valse voorwendsels is verkregen waardoor een ander
ten onrechte kan jagen op extra grondng Commissie
voor politieklachten regiopolitie Zeelandklacht niet-ontvankelijk verklaard, omdat deze niet te herleiden is tot één
of meerdere medewerkers van de politie Zeelandg 2002/065Regiopolitie Haaglandenpolitieambtenaren hebben er niet voor zorggedragen dat verzoeker
na zijn aanhouding werd bijgestaan door een advocaat, ondanks zijn verzoek
hiertoeng 2002/066Regiopolitie Gelderland-Zuidonvoldoende actie (opsporingshandelingen) ondernomen n.a.v.
drie meldingen van verzoeker dat hij op 14 december 1999 onderdelen van zijn
gestolen bromfiets heeft aangetroffen bij een handelaarng   niet spoedig na 14 december contact opgenomen met verzoekerg 2002/069Regiopolitie Amsterdam-Amstellandonvoldoende actie ondernomen n.a.v. meldingen i.v.m. burenruzie:
geen getuigen gehoord n.a.v. aangifte van mishandeling van verzoeksterg   geen contactpersoon aangewezen bij wie verzoekers terecht kunnen met klachten,
terwijl dit was toegezegdng   geweigerd aangifte van mishandeling op te nemen en bij drie gelegenheden niet
opgetreden n.a.v. melding van geluidsoverlastgo 2002/070Regiopolitie Groningen !,#   optreden van met naam genoemde politieambtenaar: bij aanhouding van verzoeker
geweigerd zijn naam te noemen; verzoeker op politiebureau ingesloten, terwijl
andere ambtenaar had gezegd dat de deur slechts dicht zou worden gedaan, maar
niet op slot; deur opnieuw gesloten terwijl die van hulpofficier open mocht
blijveng   onnodig geweld gebruikt bij aanhouding en insluitingng 2002/071Regiopolitie Noord- en Oost-Gelderlandverzoeker op onwaardige wijze met onnodig veel politieambtenaren
aangehouden ter executie van een aan hem opgelegde straf; intimiderend en/of
manipulerend uitgelaten over verzoekers verleden ten opzichte van diens vriendinng   verzoeker overgebracht naar gevangenis zonder hem in gelegenheid te stellen
een advocaat te raadplegengo 2002/072Regiopolitie Flevolandonvoldoende onderzoek ingesteld n.a.v. diefstal van waardevolle
goederen uit verzoekers woning op 20-07-1999ng  niet meegedeeld dat onderzoek na 23-07-1999 was stilgelegdg  Beheerder
regiopolitie Flevolandklacht over uitblijven
van actie van de zijde van de politie niet gegrond verklaardng 2002/073Regiopolitie Noord- en Oost-Gelderlandverzoeker aangemerkt als verdachte van diefstalng   verzoeker aangehouden buiten heterdaad; opmerking gemaakt over eerdere veroordeling
wegens oplichtingg2002/075Vreemdelingendienst Regiopolitie Flevolandlange behandelingsduur van aanvraag om
mvv voor verzoekers partner; verzoek om aanvraag met spoed te behandelen niet
gehonoreerdg,# 2002/076Regiopolitie Gelderland-Zuidverzoeker bij zijn aanhouding tegen de grond
gedrukt, zijn woning grondig door- zocht en kabel van zijn videorecorder kapot
gemaakt, bij insluiting op politiebureau zijn medicijnen afgenomenng   tevens huissleutel en horloge afgenomeng  Beheerder
regiopolitie Gelderland-Zuidin beslissing
op verzoekers klacht overwogen dat aan verzoeker op politiebureau mededeling
is gedaan van de reden van aanhoudinggo 2002/078Vreemdelingendienst Regiopolitie Rotterdam-Rijnmondop 15 januari 2001 nog geen mvv gegeven
ondanks verklaring van geen bezwaar van de Minister van Buitenlandse Zaken
die eind november 2000 naar de ambassade is gestuurdg,# 2002/089Regiopolitie Haaglandenoptreden jegens verzoekster: onheus bejegend hoewel zij aangaf
zich onwel te voelen, verzoekster via pijnprikkel gedwongen haar armen te
strekken, op politiebureau niet direct een arts toegewezen, Bureau Slachtofferhulp
niet ingelichtng  verzoeksters mondelinge klacht aanvankelijk niet in behandeling genomengo   geboeid en disproportioneel geweld toegepast, wijze van klachtafhandeling
m.b.t. optreden jegens verzoekster op 9 april en optreden jegens verzoekster
op 20 november: onheus bejegend, zonder haar toestemming medisch dossier opgevraagd,
oordeel over klacht gegeven zonder getuigen te horeng2002/091Regiopolitie Friesland #  verzoeker er niet op gewezen dat hij zou worden gehoord als verdachte, toen
hij werd verzocht op het politiebureau te verschijneng   onvoldoende onderzoek verricht naar aan- leiding van de aangifte,
verzoeker onvoldoende onbevooroordeeld bejegend en onvoldoende tijd gegeven
om proces-verbaal te lezenng  niet ingegaan op alle klachten van verzoekerg2002/094Regiopolitie Zonvoldoende onderzoek verricht naar aanleiding van verzoeksters
meldingen van door haar ex-partner gepleegde strafbare feiten: de indruk gewekt
dat verzoekster onwaarheden sprak door aan een journalist van het AD onjuiste
informatie te verschaffen, tijdens klachtbehandeling verzuimd de journalist
en toenmalig advocaat te horen, de directe chef van ex-partner was onvol-
doende objectief om zaak tegen ex-partner af te handelen en reden voor lange
afhan- delingsduur was de noodzakelijke zorgvuldigheid en afhankelijkheid
van andere instantiesg  zich tegenover verzoeksters advocaat denigrerend over haar uitgelaten, een
verklaring verstrekt op basis waarvan de gemeente is verzocht een duplicaat
paspoort af te geven en ontkend dat advocaatkosten het gevolg zijn van onzorgvuldigheid
en onvoortvarendheid van het korpsng  meegedeeld dat dossier m.b.t. ex-partner eind juni 1999 pas werd ontvangen,
terwijl dossier al eerder in bezit was en toezegging om brief te sturen niet
nagekomengo 2002/096Regiopolitie Limburg-Zuidonvoldoende gevolg gegeven aan uitkomst van klachtbehandeling,
over het opsporingsonderzoek n.a.v. de melding dat drie zangvogels van verzoeker
waren gestolen, geen verdere oporingshandelingen verricht en verzoek om schadevergoeding
afgewezenng 2002/098Regiopolitie Hollands Middenaan verzoekers toenmalige werkgever meegedeeld dat verzoeker
was aangenomen als aspirant agent, waardoor zijn toenmalige dienstbetrekking
is beëindigd; geen gevolg gegeven aan voornemen verzoeker aan te stellen
als aspirant agent; telefonisch toegezegde maandgeld niet uitbetaaldng 2002/103Regiopolitie Haaglandenverzoeker pas na aanhouding in de auto na aandringen
verteld waarvoor hij was aange- houdenng   niet adequaat gereageerd op vraag om medicijnen voor epilepsie op het moment
dat verzoeker in cel verbleefg 2002/107Regiopolitie Utrechtoptreden van politie n.a.v. een kraakactie: gevorderd dat de
krakers het betreffende pand verlieten, terwijl geen sprake was van ontdekking
op heterdaad van een strafbaar feit en op de vraag van een van de krakers
om welk strafbaar feit het ging, deelde de politie mee dat deze niet zo bijdehand
moest doeng2002/109Regiopolitie Rotterdam-Rijnmondonvoldoende actie ondernomen n.a.v. aangifte van mishandeling
en vermelding in brief dat politieambtenaar de verdachte van de mishandeling
na confrontatie van foto's en video-opnamen niet volledig heeft herkend, terwijl
verzoeker stelt dat dit wel het geval isng   politieambtenaar heeft tegen verzoeker gezegd dat wat hem is overkomen eigenlijk
niet veel had voorgesteldgo 2002/112Ambtenaar regiopolitie Limburg Zuidaangifte van smaad en/of laster van verzoeker
tegen familielid (van verzoeker) op vooringenomen wijze behandeld, waardoor
zijn aangifte volgens verzoeker niet heeft geleid tot een vervolgingsbeslis-
sing door de officier van justitieg Beheerder
regiopolitie Limburg Zuidadvies van de commissie voor politieklachten om verzoekers klacht ongegrond
te verklaren overgenomen, terwijl de commis- sie zich heeft laten leiden door
een voor- ingenomen standpunt van de politieng  het overnemen van het advies van de klachtencommissie betreffende de inhoud
van het mutatierapportg2002/114Regiopolitie Haaglandenopgemaakte registratieset n.a.v. aanrijding onzorgvuldig en onnauwkeurig
ingevuld, m.n. de aangetroffen verkeerssituatie niet conform de werkelijkheid
weergegeven in opgemaakte tekeningg,#  Beheerder
regiopolitie Haaglandenklacht over genoemd
politieoptreden op onzorgvuldige wijze behandeldg2002/115Regiopolitie Midden- en West-Brabantwijze waarop aanrijding met een Belgische
vrachtauto waarbij de bestuurder is door- gereden, is afgehandeld: toezegging
om proces-verbaal direct naar verzoekers huisadres te sturen niet nagekomen
en onvoldoende onderzoek verricht naar de betrokkenheid van vrachtauto en
bestuurder daarvang 2002/119Regiopolitie Utrechtbuiten verzoeksters medeweten informatie verstrekt
aan schade-expert, waardoor verzoekster geen vergoeding heeft gekre- gen voor
schade t.g.v. vernielingengo   verzoekster ten onrechte aangemerkt als verdachte van poging tot doodslag,
zware mishandeling en bedreiging; tijdens inverzekeringstelling verzoekster
de nacht door laten brengen in de kleding die zij droeg, op vieze deken, keihard
bed en zonder medicijnen te verstrekkenng 2002/126Regiopolitie Gelderland Zuidambtenaar in telefoongesprek in strijd met
de waarheid verteld dat hij voorafgaand aan telefoongesprek met parketsecretaris
had gesproken en korpsbeheerder niet gerea- geerd op verzoeksters briefg   geen afschrift verstrekt van verslag hoorzittingng 2002/130Beheerder regiopolitie Twenteklacht over manier waarop politieambte- naren
verzoekers hebben bejegend ongegrond verklaardng Regiopolitie
Twentemanier waarop politieambtenaar
verzoekers heeft bejegend: gesuggereerd dat verzoekers veelvuldig (seks)telefoonlijnen
en TV-spelletjes bellen en porno-sites bezoe- ken; tegen hen heeft geschreeuwd
en dochter belasterd; opzettelijk verkeerde informatie vastgelegd in het proces-verbaal
en chef heeft ondergeschikte niet gecorrigeerdng2002/131Regiopolitie Noord-Holland Noordop gevaarlijke wijze gevorderd het voertuig van verzoeker
stil te houden door hem eerst in te halen en vervolgens de politieauto tussen
de auto van verzoeker en zijn voorganger te dringenng   en pas daarna het zwaailicht aan te zettengo   wijze van klachtafhandeling: geen klachtbemiddelaar aanwezig bij gesprek;
korpsbeheerder in brief niet inhoudelijk ingegaan op klachtonderzoek; korpsbeheerder
zijn beslissing onvoldoende gemotiveerdg2002/135Regiopolitie Brabant Noordtijdens verzoekers insluiting geen contact opgenomen met
een arts ondanks zijn verzoek daartoeg 2002/137Regiopolitie Rotterdam-Rijnmondwijze van handelen in nasleep van verkeers-
ongeval waarbij zoon van verzoekers om het leven kwam: aan andere bestuurder
meegedeeld dat verzoekers' zoon «wel vaker op schade had gereden»
en «regelmatig aan de verdovende middelen zat»; persoonlijke goederen
in auto niet veilig- gesteld; auto afgevoerd naar sloopbedrijf zonder de eigenaar
of nabestaanden slachtoffer in kennis te stellen; niet de mogelijkheid geboden
persoonlijke goederen uit auto te halen; onvoldoende mogelijkheid geboden
een klacht in te dieneng   niet gewezen op mogelijkheid tot hulp van Buro Slachtofferhulpgo  bij klachtafhandeling onvoldoende inge- gaan op hetgeen gemachtigde
naar voren brachtng 2002/146Regiopolitie Amsterdam-Amstellandgeweigerd aangifte ter zake van fraude en flessentrekkerij,
die verzoekster telefonisch wilde doen, op te nemen en verzoekster 's nachts
van haar bed gelicht i.v.m. een parkeerprobleemng 2002/149Vreemdelingendienst van regiopolitie Rotterdam-Rijnmondhet ongerede raken van verzoekers documentenng 2002/152Regiopolitie Groningenniet gereageerd op brief waarin verzoekers zich beklaagden over
de medewerking die de politie heeft verleend aan het programmag 2002/157Regiopolitie Utrechtzonder toestemming verzoekers woning binnengetredeng   voorafgaand aan binnentreden geen mede- deling gedaan van het
doel van binnentredenng  verzoekers woning doorzochtgo2002/158Regiopolitie Brabant Zuid-Oostmeldingen van verzoeker wegens vernielingen en bedreigingen
door zijn buurman niet vastgelegdg   niets ondernomen n.a.v. deze meldingengo   verzoekers zoon van 12 jaar tijdens getui- genverhoor intimiderend
benaderd en woorden in de mond gelegdng 2002/159Regiopolitie Brabant Zuid-Oostoptreden n.a.v. op parkeerterrein geparkeerde caravan
van verzoeker en zijn vriendin: hem in politieberichtenverkeer door de ether
een lastige man genoemd; gehandeld in strijd met rechtsgelijkheid door alleen
t.a.v. hun caravan op te tredenng  gesommeerd de caravan binnen twee dagen te verwijderen; in telefoongesprek
de hoorn op de haak gegooid nadat verzoeker had meegedeeld dat op grond van
de APV de caravan twee weken mocht blijven staan; klacht over bovenstaande
niet inhoudelijk afgedaang2002/161Regiopolitie Amsterdam-Amstellandbij voorgeleiding verzoeker meegedeeld door hulpofficier
van justitie dat hij werd ingesloten omdat hij schuldig wasgo   bejegening door politieambtenaren bij vrijlating uit celgo Regiopolitie
Amsterdam-Amstellandklacht over politieoptreden
afgedaan op grond van niet-onpartijdig onderzoekg Korps
landelijke politiedienstenaanhouding
door ambtenaren van het KLPD op het politiebureaung   tijdens verhoor verzoeker gedreigd met twee jaar gevangenisstraf als hij niet
zou bekennen; dag later meegedeeld dat officier van justitie geen genoegen
zou nemen met verklaring en dat hij moest rekenen op twee jaar gevangenisstrafgo 2002/167Regiopolitie Rotterdam-Rijnmondwijze van behandelen bij aanhouding: geweld tegen verzoeker
gebruikt waardoor zijn gezicht pijn deed, niet gevraagd of geluisterd naar
verzoekers visie op het gebeurde; bij indienen van klacht brief van verzoekers
advocaat zoekgemaaktng  bejegening van verzoeker tijdens overbrengen naar politiebureau: geweld gebruikt
en uitgescholdengo  geweigerd verzoeker de ochtend na aanhouding te laten bellen met zijn baas,
pas na ruim 3 maanden gereageerd op brief van verzoekers advocaat, in bezwaarfase
van de klacht niet bereid tot klachtgesprekg2002/168Regiopolitie Zaanstreek-Waterlandbuitenproportioneel zware aanpak: verzoek-
ster per brief voor de keus gesteld al dan niet toestemming te verlenen om
haar zoon, die een hek had vernield, aan te melden bij bureau HALT, terwijl
bij uitblij- ven van deze toestemming strafrechterlijke vervolging zou worden
ingesteldng2002/169Regiopolitie Rotterdam-Rijnmondde van verzoekster gestolen auto na enkele
dagen getraceerd maar niet in beslag geno- men, verzoek om schadevergoeding
afge- wezen, brief hierover niet als klacht herkendng   onvoldoende onderzoek naar eigenaar van de auto, auto vrijgegeven
aan een niet- rechthebbende, verzoek om schadevergoeding onvoldoende voortvarend
behandeldg 2002/170Vreemdelingendienst van regiopolitie Utrechtlange behandelingsduur van aanvraag van
mvvg   verzocht originele akten te overleggenng2002/171Regiopolitie Rotterdam-Rijnmondverzoeker op de plaats van zijn aanhouding
en buitengebruikstelling van zijn auto geen gelegenheid gegeven persoonlijke
bezit- tingen uit de auto te halenng   persoonlijke bezittingen ook niet uit auto gehaald door politieambtenaren,
CJIB niet in kennis gesteld dat verzoeker gedetineerd zou wordeng2002/172Klachtencommissie Regiopolitie Drentheniet correct gehandeld door in advies aan
de korpsbeheerder, inzake tegen verzoeker (ambtenaar bij de regiopolitie Drenthe)
ingediende klacht, aan te geven dat ver- zoeker zonder genoegzame reden was
weggebleven bij hoorzitting, zonder gedegen onderzoek naar de redenen voor
zijn afwezigheid te doeng2002/177Regiopolitie Groningenbijstand verleend aan GGD-medewerkers om verzoekers vrouw en
dochtertje uit zijn huis bij hem vandaan te halenng   disproportioneel geweld jegens verzoeker toegepastg  Regiopolitie
Groningenwijze van behandelen klacht:
verzoeker niet in gelegenheid gesteld om te reageren op verklaringen van door
klachtencommissie gehoorde getuige(n),g   geen of onvoldoende acht geslagen op verklaring verzoekers voormalige partner,
geen verklaringen van artsen bij beslissing betrokkenng2002/183Beheerder Regiopolitie Twenteklacht niet behandeld conform de klachtenregeling omdat
hoor en wederhoor niet is toegepastg   bij beoordeling klacht niet van de juiste gegevens uitgegaan t.a.v. de datum
van beëindiging van het dienstverband en de daarmee samenhangende plicht
tot inlevering van zijn tuniek en bontmutsng 2002/188Regiopolitie Brabant Noordwijze van bejegenen gedurende conflict m.b.t.
geluidsoverlast van naburige sport- vereniging: onvoldoende bescherming geboden,
bij aangifte door enkele bij het incident betrokken jongeren geen redelijke
gelegenheid geboden om hun verhaal te doenng   verzoekers gevraagd geen aangifte te doen van mishandeling van verzoekster
en hen daarbij onder druk gezetgo  verzoekers in processen-verbaal denigrerend pa en ma genoemd; Minister van
Justitie foutief voorgelicht over afhandeling van vernieling van kunstwerkg2002/189Regiopolitie Hollands Middenn.a.v. aanrijding waarbij verzoeker betrok-
ken was op registratieformulier niet ver- meld dat de wederpartij was doorgereden
na aanrijding; voor kopie van processen-verbaal verwezen naar openbaar ministerie,
terwijl deze daar nooit naartoe zijn gezon- den; onvoldoende de bevindingen
van getuigen vastgelegdng 2002/191Regiopolitie Haaglandenaan verzoeker gevraagd: «wat doet u hier?» en verzoeker
vervolgens een half uur staande gehoudenng  gevraagd zijn rijbewijs ter inzage af te geveng2002/199Regiopolitie Amsterdam-Amstellandverklaring van verzoeker (betrokkene bij verkeersongeval)
over de toedracht van het ongeval niet, dan wel niet juist, weergegeven in
registratieformuliergo   ten onrechte geen technisch onderzoek verricht naar de toedracht van het verkeersongevalng 2002/200Regiopolitie Zuid-Holland Zuidwijze van behandeling op het politiebureau
toen verzoekers verklaring aflegden over vechtpartij die zich had voorgedaan:
behandeld alsof zij veroorzakers van vecht- partij waren; geconfronteerd met
bestaan van video over vechtpartij, maar zij mochten de film niet bekijkenng   onheus bejegend door politieambtenaargo2002/203Commissie voor de Politieklachten Amsterdam-Amstellandtermijn overschreden voor klachtbehandelingg  Regiopolitie
Amsterdam-Amstellandpolitievoertuig heeft
verkeer op A9 in gevaar gebrachtgo   termijn van behandeling van klacht overschredenng 2002/211Regiopolitie Gelderland Zuidtegen verzoek in van medisch verantwoordelijke ter plaatse
en zonder nader overleg met hem, een ambulance opgeroepen terwijl de betreffende
patiënt een non-reanimatieverklaring had ingevuldg2002/212Regiopolitie Haaglanden !  manier van politieoptreden: van huis gehaald – in strijd met afspraak
met officier van justitie – en ingesloten op politiebureau, medicijnen
niet of te laat verstrekt en informatie over de inhoud van verhoren doorgegeven
aan de partij die bij de politie aangifte heeft gedaan tegen verzoekerng   tijdens politieverhoor uitgescholdeng 2002/215Regiopolitie Haaglandenwijze van politieoptreden: midden in de nacht in woning van ouders
aangehouden voor mishandeling, zeven politieauto's ingezet voor aanhouding,
een machtiging tot binnentreden afgegeven door hulpofficier van justitie en
politieambtenaar zich in de hal van de woning opgesteld omdat verzoeker vluchtgevaarlijk
zou zijnng,#2002/222Beheerder regiopolitie Zeelandeen aantal door verzoeker ingediende klachten niet gegrond
verklaardng Regiopolitie
Zeelandbij overdragen verzoekers
onnodig groot aantal politieambtenaren en politievoer- tuigen aanwezig; voorafgaand
aan verhoor verzuimd mee te delen dat verzoeker niet tot antwoorden verplicht
was; na verhoor niet onmiddellijk in vrijheid gesteld; telefoongesprek met
klachtbemiddelaar onjuist weergegeven; geweigerd verzoekers aangifte terzake
van valse aangifte op te nemenng   tijdens vervoer onheuse opmerkingen gemaaktgo 2002/223Regiopolitie Gelderland Zuidwijze van bejegenen tijdens huisbezoek: insinuerende en
ongepaste opmerkingen gemaakt en suggestieve vragen gesteldg  tegenstrijdige verklaring afgelegd tijdens hoorzitting van klachtencommissieng 2002/225Regiopolitie Noord- en Oost-Gelderlandtwee ambtenaren in opgemaakte registra- tieset
naar aanleiding van een ongeval de toedracht onjuist weergegeveng   tot op heden geen proces-verbaal verstrekt met daarin opgenomen een correcte
weergave van het ongevalng2002/230Regiopolitie Utrechtwijze van optreden jegens verzoeker tijdens gesprek:
tekst en uitleg gevraagd over zijn betrokkenheid en aanwezigheid, terwijl
hij optrad als gemachtigde i.v.m. visumaan- vraag; tijdens gesprek nooit gerefereerd
aan, uit rapportage blijkende, twijfels i.v.m. verblijfplaats en beroep van
de aanvrager; toezegging dat positief advies zou worden uitgebracht niet nagekomenng 2002/232Regiopolitie Amsterdam-Amstellandaangifte geweigerd, hoewel eerder is beslist dat verzoekers
aangiften onterecht niet waren opgenomen en niet in kennis gesteld van het
feit waarom politie niet meer zou bemiddelen in conflict met bureng   geen gelegenheid geboden om naam te achterhalen van ambtenaar
bij wie verzoe- ker aangifte wilde doen; niet willen bemid- delen in het conflict
met zijn buren omdat deze verhuisd zouden zijn, hetgeen niet het geval isng Commissie
voor de Politieklachten Amsterdam-Amstellandten onrechte opgemerkt dat ontvangen klacht was ingediend door de Stichting
Klachten en Adviesbureau Politieoptredenng   niet gereageerd op brief verzoekerg  Beheerder
regiopolitie Amsterdam-Amstellandniet
gereageerd op brief verzoekerg2002/235Beheerder regiopolitie Haaglandengeen redelijke termijn gegund voor het maken van een afspraak
voor het horen van minderjarige zoon verzoekster op het politiebureau en politieambtenaar
zich intimiderend opgesteld door met aanhouding te dreigen als zoon niet zou
verschijnen op één van de voorgestelde tijdstippenng 2002/236Beheerder regiopolitie Amsterdam-Amstellandniet in gelegenheid gesteld zijn rijbewijs
op te halen om aan te tonen dat deze niet ingevorderd wasgo  auto zonder grond in beslag genomeng   auto gebruikt om een persoon weg te brengen zonder dat verzoeker toestemming
had gegevenng2002/242Vreemdelingendienst van regiopolitie Limburg-Noordverzoekster en haar vier
minderjarige kinderen gescheiden van echtgenoot, respectievelijk vader, uit
Nederland verwij- derd en vervolgens dezelfde dag weer teruggebracht; verzoekster
meegenomen zonder sokken en schoenen, verzoekster geboeid, op politiebureau
gescheiden van haar kinderen ingeslotenng  verzoekster meegenomen zonder jasg2002/243Regiopolitie Utrechtverzoeker bij aanhouding geboeid, onheuse bejegening door verzoeker
voor «mafkees» uit te makeng   een aantal klachten over uitlatingen van politieambtenaren tijdens
klachtenproce- dure buiten beschouwing gelatenng   onnodig veel geweld toegepast bij aanhoudinggo 2002/244Regiopolitie IJssellandwijze van bejegenen tijdens en na aanhouding verzoeker:
onnodig agressief en gewelddadig opgetreden, hem niet toege- staan zich aan
te kleden, niet toegestaan zijn echtgenote om tekst en uitleg te vragen, handboeien
te strak gedaan, geweigerd arts te waarschuwenng   verzoeker slechts gekleed in onderbroek in ophoudruimte achtergelaten, geweigerd
aangifte op te nemen terzake het doen van valse aangifte door echtgenote,
informatieverstrekking klachtbehandelingg2002/250Beheerder regiopolitie Midden- en West-Brabantdoor politieambtenaren aangehoudenng2002/251Beheerder regiopolitie Amsterdam-Amstellandagressieve manier van benaderen, mogelijk
alcoholgebruik van politieambtenaar en onvoldoende aandacht besteed aan uitleg
over hetgeen is voorgevallenng   geschreeuwd naar verzoekergo   het gebruik van geweld bij overbrenging naar politiebureaug 2002/257Regiopolitie Flevolandverzoeker, slachtoffer van mishandeling, klaagt erover dat de
politie kort nadat het feit was gepleegd de drie verdachten gezamenlijk in
hun auto naar het politiebureau heeft laten gaan en niet het Bureau Slachtofferhulp
heeft ingelichtg Beheerder
regiopolitie Flevolandeerste klacht verzoeker
ongegrond geacht en tweede klacht geen oordeel kunnen geveng 2002/259Regiopolitie Rotterdam-Rijnmondonzorgvuldige voorbereiding van aanhouding,
die achteraf ten onrechte bleek te zijn geschied en verzoeker onvoldoende
aan- dacht en hulp gegeven op dag van aanhou- dingg  volgende dag ook onvoldoende hulp en aandacht gegevengo2002/260Regiopolitie Gooi en Vechtstreekwijze van bejegening: toen verzoeker met ernstige verwondingen
op politiebureau kwam om aangifte te doen van mishandeling, geweigerd aangifte
op te nemen; aangegeven dat politie eerst de kant van het verhaal wenste te
horen van persoon tegen wie de aangifte was gerichtng   aangegeven dat aangifte een verwaarloosbaar feit betrof en toch niet zou worden
doorgestuurd naar officier van justitiego 2002/264Regiopolitie Gelderland Middenwijze van bejegening: informatie over verzoeker ingewonnen
en doorgegeven aan derde met wie verzoeker conflict hadng   uitgemaakt voor stinkende pedofielgo  beheerder van regiopolitie heeft klacht niet beantwoordg2002/270Regiopolitie Drentheverzoeker slachtoffer geworden van roof- overval
op zijn woning: onvoldoende hulp geboden bij het verkrijgen van medische hulp;
harpoenachtig voorwerp niet in beslag genomen; mededeling van recher- cheur
dat voorwerp weggegooid kon wordeng   onvoldoende opsporingsonderzoek naar overval verrichtng   advies om harpoenachtig voorwerp weg te gooien en gang van zaken m.b.t. horen
van Duitse werknemersgo2002/280Regiopolitie Zeelandpolitieambtenaar heeft tijdens technisch onderzoek
schade veroorzaakt aan brom- fiets van verzoekergo   veroorzaakte schade niet vergoedng2002/281Regiopolitie Rotterdam-Rijnmondniet adequaat gereageerd op telefonische noodoproep tijdens
een overval op bedrijf van verzoeker; 112-centraliste heeft na doorschakeling
niet gecheckt of daadwerkelijk contact met meldkamer tot stand was gekomenng  Regiopolitie
Hollands Middenmedewerker van de meldkamer
heeft geen contact opgenomen met de 112-centrale toen hij na doorschakeling
van het gesprek niemand hoorde aan de andere kant van de lijn en schade ten
gevolge van voornoemde gedraging niet vergoedg,#2002/283Regiopolitie Amsterdam-Amstellandaangehouden wegens belediging en over- gebracht
naar politiebureau; enige uren in cel geplaatst; niet gereageerd op hulpvraag
van verzoeker door middel van in cel aanwezige bel en gebareng  Beheerder
regiopolitie Amsterdam-Amstellandklacht
over aanhouding en overbrenging ongegrond verklaard, terwijl verklaard is
dat aanhouding voorafgaande aan optreden politieambtenaren ongelukkig en escalerend
was geweestg   onthouden van oordeel over klacht over verblijf op politiebureaung 2002/285Regiopolitie Brabant Noorddoor surveillanceauto gepasseerd op weg-
gedeelte met doorgetrokken witte streepg  verzoeker gedwongen tot stoppen na gevaarlijke manoeuvre (snijden) en hierdoor
verkeer in gevaar gebrachtgo2002/286Regiopolitie Haaglandennagelaten zorg te dragen voor afdoende herstel van voordeur en
deurpost van de woning van verzoekers ouders na beschadiging bij binnentreden
en laten weten de schade niet te zullen vergoedenng 2002/287Beheerder regiopolitie Flevolandgeen gelegenheid gekregen om te reageren op de extra informatie
van de politieng   niet geïnformeerd naar onderdeel van politieauto dat in bezit van verzoeker
wasg  Regiopolitie
Flevolandvoorafgaand aan aanhouding geen
stopteken gegevenng   bij stilhouding zoon verzoeker aangeredengo 2002/288Regiopolitie Limburg Zuidgeen termijn gekregen om over transactievoorstel na te
denken; verzoeker onder druk gezetgo2002/289Regiopolitie Rotterdam-Rijnmondoptreden jegens moeder: bij aanhouding als zodanig herkenbaar
opgetreden (twee begeleidende politieambtenaren in uniform gekleed en in herkenbare
politieauto meegereden) en tweetal goederen niet aan moeder overhandigdg   aanwezigheid van twee mannelijke politie- ambtenaren in ruimte
waar dochter haar moeder heeft gevisiteerd voor insluitinggo 2002/290Regiopolitie Brabant Zuid-Oostmelding van overlast van de buren niet serieus genomengo  (tegenstrijdige) informatie gekregen over mogelijkheid tot het doen van aangifteg 2002/291Regiopolitie Limburg Zuidniet voldoende onderzoek gedaan n.a.v. aangifte
van aanrijding op 10 februari 1998; proces-verbaal pas op 7 april
2000 opge- maakt; niet op de hoogte gebracht van verjaring van het strafbare
feit; op registra- tieformulier en in het proces-verbaal niet ingevuld dat
verzoeker letsel had opgelopen door aanrijdingg  niet insturen van registratieformulier en proces-verbaal aan
verzekeringsmaatschappij verzoeker; optreden van politieambte- naar bij verzoeker
thuis tijdens gesprekng2002/294Regiopolitie Amsterdam-Amstellandaangifte van verzoekster niet opgenomen en gedreigd met
boete van ƒ 60 (€ 27,23) als verzoekster tegen de pui
van het politiebureau zou blijven zitteng  verzoekster mede d.m.v. fysiek contact uit bureau gezetng 2002/299Regiopolitie Haaglandenverzoeker tot twaalf uur geen eten gekregeng  wijze van bejegening door ambtenaren; geen drinken gekregenng   verzoeker niet in observatiecel geplaatst; tegen verzoeker gezegd dat hij
maar uit het kraantje van het toilet moest drinken; opmerking dat het kon
zijn dat collega ziek was en dat verzoeker maar moest zien wat hij deed met
zijn klacht over de manier waarop hij is behandeldng 2002/305Vreemdelingendienst van regiopolitie Rotterdam-Rijnmondlange behandelingsduur van
aanvraag voor een mvv voor echtgenote van verzoeker en drie kinderen; geen
juiste informatie ver- strekt over de stand van zaken van de procedureg 2002/313Regiopolitie Haaglandenhandelwijze politiekorps Haaglanden: tegen verzoekster
gezegd dat zij geen aangifte van mishandeling kon doen, belofte om gebeur-
tenissen te rapporteren niet nagekomen, verzoekster lang in cel laten zitten,
geen arts laten komen, haar niet naar huis gebracht en zonder toestemming
verzoeksters huis binnengegaanng 2002/314Regiopolitie Amsterdam-Amstelland !   geweld gebruikt bij aanhouding, niet laten telefoneren naar raadsman en wijze
van klachtafhandelingg   aanhouding van verzoekerng  reden van de aanhouding niet aan verzoe- ker meegedeeld en in
politiebus gegooidgo 2002/316Regiopolitie Kennemerlandna sollicitatie middels brief laten weten dat resultaat
van antecedentenonderzoek aanleiding was voor afwijzing, terwijl eerder tijdens
gesprek de politie haar had laten weten dat de afwijzing was gelegen in ervaringen
die de politie in het verleden met verzoekster had opgedaang 2002/317Regiopolitie Frieslandhoofdafdeling bedrijfsinformatie en auto- matisering
op grond van informatie van sociaal rechercheur er vanuit gegaan dat er een
strafrechtelijk onderzoek tegen verzoek- ster liep en daardoor tijdelijk arbeidscontract
niet verlengdgo2002/319Regiopolitie Kennemerlandbij aanhouding wegens verdenking van rijden onder invloed
verzoeker wederrechtelijk van zijn vrijheid beroofd om afgifte van zijn rijbewijs
af te dwingen; in proces-verbaal verzwegen dat verzoeker wederrechtelijk van
zijn vrijheid is beroofdg 2002/333Vreemdelingendienst van regiopolitie Limburg-Noordwijze van optreden tijdens en na staandehouding;
staandehouding verricht met onnodig veel voertuigen en mensen; zonder reden
verzoekers in boeien geslagen; aantal verzoekers er niet op gewezen dat zij
tijdens verhoren niet tot antwoorden verplicht zijn; verzoekers zodanig onder
druk gezet dat zij de aanvraag voor een vergunning tot verblijf hebben ingetrokkenng  zich tijdens staandehouding niet gelegitimeerdgo2002/336Regiopolitie Groningenpolitieambtenaar heeft informatie over verzoeker aan Raad voor
Kinderbescherming verstrekt zonder erbij te vermelden dat hij door zijn chef
was geïnstrueerd zich te distantiëren van verzoeker om als onplezierig
ervaren contact tussen hem en verzoeker te voorkomeng2002/343Regiopolitie Hollands Middenonvoldoende optreden n.a.v. klacht over parkeergedrag
van een buurman; tijdens een gesprek zijn klacht gebagatelliseerd door verzoeker
te vragen of het erg is om via het voetpad om te moeten lopen en door mee
te delen dat niemand anders heeft geklaagdg  Klachtencommissie
regiopolitie Hollands Middenniet voldaan
aan het vereiste van hoor en wederhoor door verzoeker niet in de gelegenheid
te stellen te reageren op het verslag van het gesprek met de politieambtenaarng2002/350Vreemdelingendienst van regiopolitie Rotterdam-Rijnmondniet gereageerd op klacht van verzoeker
die door de Nationale ombudsman naar de korpsbeheerder werd doorgezondeng 2002/351Regiopolitie Gelderland Middenafhandeling aanvraag om mvv t.b.v. verzoekers partner
en dochter vertraagd en verzoeker onnodig op kosten gejaagd; gedrag van met
naam genoemde ambtenaar tijdens afspraak; wijze van klachtbehandelingng   niet meegedeeld dat het niet meer nodig was een formulier aan woningstichting
te zenden; niet tijdig meegedeeld dat door verzoeker ingeleverde stukken nog
bij vreemdelingendienst waren; geen excuses aangeboden voor lange duur klachtbehandelingg  Beheerder regiopolitie Gelderland-Middenlange duur klachtbehandelingg2002/356Regiopolitie Rotterdam-Rijnmond #  politieambtenaar heeft verzoeker geslagen, aan haar getrokken
en enkele uren ingeslo- ten en bij afhandeling klacht geen aandacht besteed
aan geleden letsel en schadeg  verzoeker door politieambtenaar op de grond gegooidgo2002/357Regiopolitie Hollands Middenonvoldoende voortvarend opgetreden n.a.v. aangifte over
diefstal bromscooter; geen actie ondernomen na telefonische melding van –
waarschijnlijke – verblijfplaats van de bromscooterg   verzoek om vergoeding, door een derde aan de bromscooter toegebrachte schade,
afgewezenng2002/358Regiopolitie Gelderland Zuidniet geïnformeerd over vervolging van
twee verdachten van oplichting, terwijl er aanwij- zingen zijn dat het om
de personen gaat tegen wie verzoeker aangifte van diefstal heeft gedaang Beheerder
regiopolitie Gelderland Zuidklacht niet
overeenkomstig klachtenprocedure afgehandeldg Regiopolitie
Gelderland Middenbij onderzoek verzuimd
om bij andere korpsen na te vragen of daar ook aangiftes of meldingen waren
binnen gekomen die in verband kunnen worden gebracht met verdachtenng 2002/359Regiopolitie Noord- en Oost-Gelderlandinformatie aan derden verstrekt, welke inhield dat bewoners
werd meegedeeld dat er criminelen op een bepaald adres waren komen wonen;
brief van korpsbeheerder geantedateerd; wijze van klachtbehandelingng   niet direct in gelegenheid gesteld om aangifte van belediging
te doen; politieoptreden n.a.v. vuurwerkincident: proces-verbaal had aan de
officier van justitie moeten worden voorgelegd; klachtbehan- delaar had niet
de brief van de districtschef op mogen stellen; verzoekers niet in gele- genheid
gesteld hun klachten nader te concretisereng2002/360Regiopolitie Noord- en Oost-Gelderlandniet gereageerd op telefonische meldingen op alarmnummer
over bedreiging en geen kopie van de aangifte van die bedreiging verstrektg   verdachte van bedreiging niet direct aange- houden; aangifte
pas negen dagen later opgenomen; verdachte pas later verhoord, verder wordt
niet voldoende opgetreden tegen veelvuldig gebruik van voetpad door (brom)fietsers
en automobilisten, over handelwijze politie: ten onrechte bij aanhouding gebruik
gemaakt van een schriftelijke machtiging tot binnentreden en tijdens insluiting
niet dan wel onvoldoende gereageerd op zijn bellenng 2002/362Regiopolitie Gelderland Middenonvoldoende actie ondernomen n.a.v. verzoeksters aangifte
ter zake mishandelingng   lange behandelingsduur klachtg 2002/367Regiopolitie Haaglandenprivacy geschonden door in het politieregister over hem opgenomen
informatie door te geven aan een ambtenaar van de gemeente Den Haagng   wijze waarop klacht is afgehandeld: onvoldoende duidelijk gemotiveerdg2002/368Regiopolitie Haaglandenonvoldoende onderzoek verricht naar een aangewezen
bromfiets die volgens verzoe- ker zijn bromfiets is: identiteitskenmerken
onvoldoende gecontroleerd; onvoldoende onderzoek gedaan naar gegevens die
bezitter van bromfiets heeft verstrekt; bromfiets niet in beslag genomenng  getuige van de diefstal niet gehoordg2002/369Regiopolitie Haaglandenten onrechte vertrouwelijke informatie over verzoeker
aan derden verstrekt, in de periode die voorafging aan vertrek van verzoeker
en zijn gezin uit hun woning en geweigerd diverse mondelinge en schrif- telijke
aangiften op te nemen van tegen verzoeker gepleegde strafbare feiten; nagelaten
zijn schriftelijke aangifte van mishandeling en bedreiging met enig misdrijf
tegen het leven gericht op te nemeng2002/371Regiopolitie Haaglanden #  n.a.v aanrijding waarbij verzoeker betrokken was een onjuiste weergave van
feiten vermeld onder punt 18 van registratieset, waardoor verzoeker als schuldige
aan de aanrijding is aangewezeng  politieambtenaar heeft later ontkend dat zij verzoeker ter plaatse heeft meegedeeld
dat hij geen genoegen moest nemen met de aan hem toegewezen schuldng 2002/372Regiopolitie Zuid-Holland Zuidgeen gevolg gegeven aan schriftelijk verzoek om informatie,
ondanks verscheidene rappelsng Beheerder
regiopolitie Zuid-Holland-Zuidklacht niet binnen de in de interne klachten- regeling vastgestelde termijn
afgehandeldg 2002/376Commissie voor de Politieklachten Rotterdam-Rijnmondwijze van klachtbehandeling: onvoldoende
tijd uitgetrokken voor klacht waardoor niet alle punten konden worden behandeld;
niet onbevooroordeeld opgesteld, maar zijde gekozen van politieng  Beheerder
regiopolitie Rotterdam-Rijnmondwijze van klachtbehandeling: klacht onge- grond verklaard, terwijl dit lijnrecht
staat tegenover oordeel politie Amsterdam-Amstelland; ten onrechte geconcludeerd
dat bezoekers begrip op hadden gebracht voor hun aanhouding en om die reden
dit klachtonderdeel niet beoordeeldng2002/378Regiopolitie Zuid-Holland Zuidverzoekers zonen en andere jongeren in de avonduren weggestuurd
van bepaalde plaatsen, waarbij gedreigd werd met het opleggen van een boete,
zonder aan te geven op welke (strafrechtelijke) gronden dit optreden berustng   toezegging om verzoeker te informeren over afloop van gesprek met surveillancedienst
over andere wijze van benaderen van de jongeren niet nagekomeng2002/392Beheerder regiopolitie Brabant-Noordbejegening door politieambtenaren na verkeersovertredingng 2002/394Klachtencommissie regiopolitie Midden- en
West-Brabantonvoldoende onderzoek ingesteld
naar klachten over bejegening: verzoeker niet gehoord en in advies aan korpsbeheerder
er ten onrechte vanuit gegaan dat verzoeker in strijd met door rechter vastgestelde
omgangsregeling had gehandeldg 2002/400Regiopolitie Groningenbejegening door ambtenaar van politie; een met naam genoemde
getuige niet gehoordg2002/403Vreemdelingendienst van regiopolitie Haaglandenwijze van klachtafhandeling over lange
behandelingsduur van verzoek om ambtshalve advies inzake aanvraag tot verlening
van mvvg 2002/406Regiopolitie Gelderland Zuidoptreden van twee met naam genoemde politieambtenaren
bij aanhouding en insluiting op politiebureaung2002/411Regiopolitie Rotterdam-Rijnmondniet toeglicht waarom verzoeker is gefotografeerdg   één uitlating jegens verzoekergo   niet informeren naar toelatingsbeleid café X, uitlatingen jegens verzoeker,
verzorging van wonden, toiletgangng  Beheerder
regiopolitie Rotterdam-Rijnmondin kader
van klachtafhandeling politieambtenaar R niet gehoord door Klachtencommissieg  in kader van klachtafhandeling andere politieambtenaar niet gehoord door KlachtencommissiengProvinciesNr.Gedraging vanKlachtOordeel 2002/133Gedeputeerde Staten provincie Noord-Hollandgeen beslissing genomen op verzoek om
een boerderij in de gemeente Bennebroek op de provinciale monumentenlijst
te plaatseng 2002/165Gedeputeerde Staten provincie Zuid-Hollandna gedeeltelijk onthouden van goedkeuring
nog geen nieuw besluit genomen over Bestemmingsplan «Plassen-, Natuur-
en Weidegebieden» van gemeente Reeuwijkg2002/301College van Gedeputeerde Staten Limburgwijze van klachtafhandelingg   verzoeker bestempelt fout van college als stemmingmakerijng2002/388Provincie Utrechtstelt zich op het standpunt dat Provinciale Klachtencommissie Jeugdhulpverlening
Utrecht niet als provinciaal bestuursorgaan kan worden aangemerktg  kan derhalve geen klachten in behandeling nemen over de Klachtencommissie
JeugdhulpverleningngSociale zaken en werkgelegenheidNr.Gedraging vanKlachtOordeel 2002/020Kliq Den Haagverzoeker onvoldoende bijgestaan in zijn conflict met Centrum Vakopleiding
Midden- en West-Nederland, met betrekking tot tempo waarin verzoeker opleiding
diende af te rondenng Centrum
Vakopleiding Midden- en West-Nederlandin strijd met eerdere afspraken, tijdsdruk van opleiding opgevoerd door praktijkopleiderng 2002/024Algemeen Ziekenfonds De Volharding U.A.wijze waarop verzoek om premierestitutie ten behoeve van
twee dochters is afgehandeld: niet gereageerd op brief waarin werd verzocht
om herziening premieberekeningng  niet gereageerd op brief waarin werd verzocht om uitlegg 2002/057UWV Gak Haarlemreïntegratieplan van verzoekers werkgever getoetst op basis van onvoldoende
informatie, conclusie die verzekeringsarts uit reïntegratieplan heeft
getrokken niet juistg2002/067UWV Gak Den Haagopnieuw onzorgvuldig bij opvragen en verwerken van jaarstukken over verzoeksters
inkomsten als zelfstandige, ditmaal m.b.t. 2000g 2002/080UWV Gak Arnhemgeweigerd om contactverbod van verzoeker op te heffen en geweigerd om gesprek
daarover te hebbenng2002/097Arbeidsinspectie regio Zuidonzorgvuldig gehandeld bij het onderzoek naar verzoekers
werkplek: geen tekortkomingen m.b.t. Risico-Inventarisatie en Evaluatie geconstateerdg   geen overtredingen geconstateerd m.b.t. de psychische en fysieke belasting
van beeldschermwerkng2002/102Zorgverzekeraar De Frieslandwijze waarop verzoeker door medewerker is bejegend n.a.v.
een door hem gedaan verzoek om vergoeding van hulpmiddelengo   wijze van klachtafhandeling m.b.t. voornoemde medewerker en de gang van zaken
op de hoorzittingg 2002/121UWV Gak Venlocontrolewerkzaamheden i.v.m. verzoekers WW-uitkering op onzorgvuldige wijze
uitgevoerd; recht op privacy niet gerespecteerdng  controlewerkzaamheden opgedragen aan binnendienstmedewerker die tevens verzoekers
buurman is en bij klachtafhandeling niet (inhoudelijk) gereageerd op klacht
over wijze van controleren door betrokken binnendienstmedewerkerg 2002/132UWV Gak Hilversum #   in verband met aan verzoekster toegekende Wajong-uitkering: niet
elke betaling stan- daard toegelicht en niet tot verhoging van de uitkering
overgegaan ondanks het feit dat verzoekster erop had gewezen dat zij een te
lage uitkering ontvingg   het verzoekster niet meer mogelijk laten zijn met vragen rechtstreeks in contact
te komen met de behandelend medewerker en het plaatsen van bepaalde opmerkingen
in brieven die verzoekster als beledigend heeft ervarenng2002/139UWV Gak Leidenwijze van afhandeling klacht over optreden verzekeringsarts tijdens onderzoek
n.a.v. aanvraag voor arbeidsongeschiktheidsuitkeringg   trage voortgang van behandeling van verzoeksters aanvraag voor
arbeidsonge- schiktheidsuitkeringng 2002/140UWV Gak Enschedenog geen beslissing genomen op verzoekers aanvraag voor WW-uitkering;
toezeg- gingen niet nagekomen m.b.t. toezenden beslissing op aanvraag en terugbellen
om hem over de situatie te informereng   toezegging m.b.t. betalen van voorschotten niet nagekomengo 2002/141CZ Groep Zorgverzekeringenverzoekster onvoldoende in gelegenheid gesteld te worden
gehoord ter toelichting van bezwaarschriftng  inhoud brief van CZ waarmee wordt gerea- geerd op verzoeksters
klachtbriefg 2002/142UWV Gak Leeuwardenklacht ongegrond verklaard zonder verzoe- ker in
gelegenheid te hebben gesteld te worden gehoordg,#2002/143Regionaal directeur voor de arbeidsvoorziening
Haaglandentoestemming verleend aan verzoeksters
werknemer om de arbeidsverhouding met haar te beëindigen; geen advies
ingewonnen bij uitvoeringsinstelling, ondanks het feit dat verzoekster zich
tijdens ontslagprocedure op haar ziekte heeft beroepenng  verzoeksters verweer in het kader van hoor en wederhoor niet voorgelegd aan
werkgeverg 2002/145UWV Cadans Den Boschlange beslistermijn op verzoeksters aan- vraag voor
een werkloosheidsuitkeringg,# 2002/153Sociale Verzekeringsbankgeen reactie ontvangen in aansluiting op brief van de
SVB met betrekking tot zijn klacht over gedragingen van een aantal sociaal
rechercheursg,# 2002/173UWV Cadans Zeistnog geen beslissing genomen op bezwaarschrift tegen beschikking
waarin verzoekster wordt meegedeeld dat de aan haar toege- kende vergoeding
voor huishoudelijke hulp ongewijzigd wordt voortgezetg,# 2002/179UWV Cadans Rijswijkgeen zgn. E 121-verklaring bij College voor Zorgverzekeringen
aangeleverd, ondanks verzoek hiertoe van CVZ en brief van verzoekersg 2002/184UWV Gak te Amsterdamniet ingegaan op klacht verzoeker over bejegening van hem en
zijn moeder; in klachtafhandelingsbrief geen motivering opgenomen; niet in
de gelegenheid gesteld om over zijn klacht te worden gehoordg2002/192Zorgkantoor Amsterdamwijze van reageren op brieven van verzoek- sterg 2002/218Sociale Verzekeringsbankniet gereageerd op aanvraag van verzoekster (woonachtig
in Spanje) voor AOW-uitkering en evenmin op de vier maanden later gestuurde
herinneringsbriefg 2002/219UWV Cadansop door verzoekster ingediend bezwaarschrift beslist zonder dat er een hoorzitting
had plaatsgevondenng  klacht hierover laten behandelen door medewerkster op wie deze klacht betrekking
hadg 2002/246Centrum voor werk en inkomen te Rotterdamwijze waarop ondertekend besluit niet
in behandeling is genomen wegens termijnoverschrijdingg,ng2002/252UWV Gak Eindhovenwijze van bejegening door verzekeringsartsng   wijze van klachtbehandelingng 2002/265Huurcommissie 's-Hertogenboschlange behandelingsduur van zijn verzoek in het kader van
artikel 13 van de Huurprijzenwet woonruimteg2002/273UWV Cadansgeen inhoudelijke reactie ontvangen na indiening klacht; klacht niet afgedaan
binnen maximale termijng   verzekeringsarts ingeschakeld om commentaar te geven op psychiatrisch rapportng 2002/303UWV Cadansnog steeds niet beslist op bezwaarschrift van oktober 2001 inzake recht op
ziektewetuitkering vanaf 4 juli 2000g2002/304UWV Gak Groningenna toekenning van een uitkering ingevolge Wajong, deze niet verrekend met
bijstandsuitkering van de gemeente waardoor verzoeker werd geconfronteerd
met een terugvordering van die gemeente van onverschuldigd aan hem betaalde
bijstandsgeldenng   geen onderzoek plaatsgevonden naar de inkomenspositie van verzoeker in bepaalde
periodeg2002/321Sociale Verzekeringsbankwijze waarop toepassing is gegeven aan het bepaalde in
artikel 9:10 van de Algemene wet bestuursrechtg,! 2002/326Arbeidsdeskundige UWV Gak Helmondwijze van bejegening tijdens gesprekgo  pas na lange tijd laten weten dat verzoeker geen recht had op Wajong-uitkeringg 2002/341Regionaal Directeur voor de Arbeidsvoorziening
Zeeland te Middelburgtoestemming verleend
aan werkgever om arbeidsovereenkomst te beëindigen omdat verzoekster
meer dan twee jaar arbeidsongeschikt was; onzorgvuldige procedure omdat het
advies van de uitvoeringsinstelling zonder meer is overgenomen en verzoekster
niet is gehoordng2002/344Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheidde manier waarop toepassing is gegeven
aan artikel 9:10 van de Algemene wet bestuursrecht (hoorplicht) en artikel
9:12 (na afronding klachtprocedure verwijzing naar Nationale ombudsman) bij
de afhandeling van een klacht over een sollicitatieprocedure bij de Arbeidsinspectieg 2002/349Centrum voor werk en inkomen te Almereonderzoek uit eigen beweging: wijze waarop toepassing
is gegeven aan het gestelde in artikel 9:12, tweede lid, van de Algemene wet
bestuursrechtg,!   voor contacten met CWI moet verzoeker naar vestiging Almere, terwijl andere
vestiging veel dichterbij is en reiskosten worden niet vergoedng  klachtbrief niet overeenkomstig de in de klachtenbrochure beschreven procedure
behandeldg2002/353Regionaal Directeur voor de Arbeidsvoorziening
Zeelandtoestemming verleend aan werkgever
om arbeidsverhouding met verzoeker op te zeggen: onvoldoende onderzoek gedaan
naar bedrijfseconomische situatie van werkgever; niet gemotiveerd waarom aan
verzoekers argumenten werd voorbijgegaang   verzoeker niet in gelegenheid gesteld om te reageren op vonnis van kantonrechterng 2002/361UWV Gak Den Haagpas na een jaar beslist op verzoekers bezwaarschrift inzake WAO-uitkering;
klacht over lange behandelingsduur van bezwa- renprocedure niet in behandeling
genomeng,# 2002/374UWV Cadansnog steeds geen duidelijkheid verschaft over financiële afwikkeling van
uitspraak van de rechtbank van april 2000, geen specificaties verstrekt over
aan verzoeker uitgekeerde bedragen; niet inhoudelijk gereageerd op verzoekers
klachten hieroverg,# 2002/379UWV Cadansgeen inhoudelijke reactie gegeven op klachtbrieven van verzoeker,
maar ze doorgestuurd naar de afdeling Bezwaar en Beroep; deze afdeling adviseerde
verzoeker klachten te richten aan de klachtencommis- sie; op brief aan klachtencommissie
volgt slechts een ontvangstbevestiging en mededeling dat klacht is doorgezondeng,#2002/381UWV GUO Goudavordering op verzoeker vermeerderd doordat niet is ingegaan op
verzoek om kostenverhogende (incasso)maatregelen te staken tot gemeente beslissing
had geno- men op verzoek in het kader van het Besluit bijstand zelfstandigen
(BBZ)ng 2002/385Centrum voor werk en inkomen te Zoetermeeronderzoek uit eigen beweging
naar oordeel dat Raad van bestuur van de CWI heeft uitgesproken omtrent uitblijven
van beslis- sing op aanvraag om tewerkstellingsvergunning (oordeel luidde:
ongegrondverklaring)g 2002/391Sociale Verzekeringsbankverzoek om vergoeding van gederfde inkomsten onvoldoende
gemotiveerd afgewezenng  Zorgkantoor
Amsterdamverstrekte informatie
over facturen onvol- doende duidelijk, beslist op bezwaren terwijl ziektekostenverzekeraar
hierop had moeten beslissen in kader van AWBZg,# 2002/399UWV Gakniet de informatie verstrekt die verzoeker nodig acht om te kunnen berekenen
welke (belasting)schade zij heeft geleden door achterstallige betalingg,# 2002/407Centrum voor werk en inkomen Midden West Nederlandin onzekerheid gelaten over stand van
zaken m.b.t. aanvraag ontslagvergunning, ontslagvergunning onvoldoende gemotiveerdng   onvoldoende toepassing gegeven aan beginsel van hoor en wederhoorg2002/409Sociale Verzekeringsbankhandelwijze naar aanleiding van ingediend bezwaarschriftgVerkeer en waterstaatNr.Gedraging vanKlachtOordeel 2002/004Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzeneen met naam genoemde examinator heeft verzoekers afgelegde
praktijkexamen onvoldoende beoordeeldng2002/021Dienst Wegverkeerverzoekers auto in februari 2001 afgekeurd wegens roestschade, terwijl deze
schade een jaar eerder bij toelatingskeuring ontdekt had moeten wordengo  niet uitdrukkelijk gereageerd op schadeclaim verzoekerg  afwijzing schadeclaimng 2002/050Commissie van beroep artikel 3 Wet rijonderricht
motorrijtuigenweinig voortvarende wijze
waarop beroepschrift is behandeld en brief niet beantwoordg 2002/062Innovam Branchekwalificatie-instituutten gevolge van handelwijze geen (her)exa-
men rij-instructeur motorrijtuigen categorie E achter B, deel 2 kunnen doen,
omdat rij-instructeurbewijs inmiddels was verlo- penng 2002/083Dienst Wegverkeermeegedeeld dat RDW niet beschikt over gegevens omtrent verzoekers rijbewijs
van vóór 1986, welke verzoeker nodig had om aan te tonen dat
in zijn rijbewijs abusievelijk een aantekening voor categorie E bij B ontbrakng2002/100Directoraat-Generaal Rijkswaterstaatonvoldoende voortvarend opgetreden bij realiseren van
geluidsscherm langs de A20 ter hoogte van Ommoordng2002/118Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzenverzoekers klacht in handen gesteld van hoofd medische
zaken, zijnde de persoon tegen wie de klacht gericht isg 2002/125Minister van Verkeer en Waterstaatniet bereid om in overleg te treden over nader overeen
te komen prijs voor huis van verzoekers, dat in het kader van Project Geluidsisolatie
Schiphol aan de Minister is verkochtng2002/128Dienst Wegverkeerwijze van reageren op brief van verzoekster waarin zij meedeelde dat een derde
m.b.v. een vervalst document een autokenteken op haar naam had laten zetten,
en verzocht om beëindiging van die tenaamstelling; kwestie niet voortvarend
uitgezocht en afgehandeldg   tenaamstelling niet met terugwerkende kracht beëindigd, hoewel dit telefonisch
was toegezegdgo 2002/144Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzenverzoekster verzocht nadere keuring bij oogarts te ondergaan,
terwijl algemeen keurend arts haar had meegedeeld dat haar gezichtsscherpte
voldoende wasng2002/154Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzenverzoekster, die als bestuurder van een personenauto
een aanrijding heeft veroor- zaakt (t.g.v. een kennelijke black-out), onvoldoende
geïnformeerd over procedurele gevolgen van het besluit van de Minister
tot het opleggen van een onderzoek om een motorrijtuig te besturen en onvoldoende
geïnformeerd over het medisch onderzoek dat zij moest ondergaan en daarnaast
heeft het CBR het bedoelde onderzoek pas laat doen plaatsvindenng2002/193Examencommissie voor privévliegbewijzenantwoord op vraag in theorie-examen vleugelvliegtuigen
fout gerekendng 2002/206Ministerie van Verkeer en Waterstaatverzoeker afgewezen op grond van zijn leeftijd voor functies
waarnaar hij had gesolliciteerdng  geen schriftelijk antwoord ontvangen op verzoekers brieven m.b.t. afwijzingg 2002/217Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzenten onrechte aanvullend onderzoek van oogarts gevorderd
t.b.v. afgifte van verklaring van geschiktheid; verzoek tot vergoeding van
oogartsenhonorarium afgewezenng2002/331Dienst Wegverkeerniet gewezen op mogelijkheid om blokkade te laten opnemen in
kentekenregister, zodat voorkomen wordt dat gegevens uit kente- kenregister
aan derden ter beschikking worden gesteldg  in reactie op zijn klacht meegedeeld dat verzoeker voor hoorzitting kon verschijnen
in Veendam en dat zijn onkosten voor eigen rekening zouden zijnng 2002/332Minister van Verkeer en Waterstaatwijze waarop het ministerie voorlichting
heeft gegeven over ingevoerde onder- nemersvergunning voor het verrichten
van taxivervoer: in informatie over mogelijkheid van verkrijgen verklaring
van historische vakbekwaamheid onvoldoende duidelijk gemaakt dat sprake moet
zijn van aaneengesloten periode van vijf jaar waarin betrokkene belast is
geweest met beheer taxionderneming; aanvraag vergunning onvoldoende voortvarend
afgehandeldg  onvoldoende tijdig ingezien dat situatie in A'dam andere aanpak vereiste en
pas in september 2000 een ander communicatietraject ontwikkeldng 2002/363Examinator Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzenmotorrijexamen als onvoldoende beoordeeldng  Centraal
Bureau Rijvaardigheidsbewijzenindruk gewekt dat mening van instructeur als subjectief wordt beschouwd; niet
inge- gaan op alle door rij-instructeur aangevoerde puntenng   standpunten van rij-instructeur verkeerd weergegeveng   vastgelegd dat verzoekster zou hebben erkend dat zij niet anders zou hebben
gereden dan door examinator is omschreven; tijdens gesprek meer aandacht voor
relatie leerling-instructeur en verstoorde verhouding tussen betrokken examinator
en instructeurgo2002/389Inspectie Verkeer en Waterstaat, divisie Luchtvaartdwingende en ongepaste toon gebezigd
in beschikking t.a.v. onverwijld retourneren van vliegbrevetngVolksgezondheid, welzijn en sportNr.Gedraging vanKlachtOordeel 2002/005Pensioen- en Uitkeringsraadzonder verzoeker te informeren zijn ex-echt-
genote gegevens verstrekt met betrekking tot zijn inkomsten uit buitengewoon
pensioenng 2002/027Centraal Administratie Kantoor Bijzondere
Zorgkostenfacturen betreffende de periode
1 tot en met 7 van het jaar 2000 pas in september 2000 aan verzoeker toegezondenng2002/088Centraal Administratiekantoor Bijzondere Zorgkostengeen facturen aan verzoekster
doen toeko- men betreffende aan haar verleende thuis- zorg en niet gereageerd
op klachtbrief van verzoeksterg 2002/105Stichting Jeugdzorg Zeelandverzoekers, van wie vijf kinderen door de rechter onder
toezicht zijn gesteld, klagen in dit kader over handelwijze van de stichting:
mededeling dat een medewerker van de stichting was aangewezen als gezinsvoogd
en nagelaten brieven te beantwoordeng   kasten opengebrokengo  niet geïnformeerd over rechten en plichten en bedoelingen van de stichting,
nagelaten verzoekers aanwijzingen te sturen, kinderen uit huis gehaald zonder
ze in de gelegenheid te stellen te eten, naar het toilet te gaan en afscheid
te nemen, niets ondernomen om tot een oplossing te komen en verzoeken om behandelingsplan
genegeerdng2002/106Inspectie voor de Gezondheidszorg Maastricht !   wijze waarop inspectie uitvoering heeft gegeven aan verzoek van Minister om
nog artsen te horen die zorg hebben verleend aan verzoekers zoon: mededeling
geaccepteerd dat gegevens van twee artsen niet meer zijn te achterhalen; onvoldoende
ingespannen om de gegevens te achterhalen; niet in de gelegenheid gesteld
om gedurende het onderzoek vragen te stellen aan de artsenng   niet uitgenodigd voor gesprek tussen inspectie en betrokken hulpverlenersg 2002/196Inspectie voor de Gezondheidszorgwijze van omgaan met melding van collega-
huisarts over vermeend disfunctioneren van verzoeker, eveneens huisartsg,ng 2002/213Commissie van Beroep inzake Overgangsregeling
Gezondheidszorgpsychologenin haar uitspraak
overwogen dat commissie heeft geconstateerd dat verzoekster niet voldoende
werkervaring heeft opgedaan om rechtstreeks in aanmerking te komen voor een
volledige vrijstellingng Raad
voor de Overgangsregeling Gezondheidspsychologenraad heeft zich op standpunt gesteld dat niet is voldaan aan
het criterium waaraan voldaan moet zijn (een minimum-aantal uren relevante
werkervaring) om in aanmerking te komen voor een volledige vrijstelling van
de opleiding tot gezond- heidspsycholoogng 2002/277Keuringsdienst van Warenmeegedeeld geen nader onderzoek te doen naar elektrische
garagedeur, die naar beneden is gevallen waardoor auto verzoeker is beschadigdng 2002/375Salland verzekeringen !,#   behandelingsduur aanvragen, gebruik ontvangstbevestigingen, verdagingsberichten,
instemmingsverzoeken, vermel- ding van rechtsmiddelenng  behandelingsduur van bezwaarschrifteng,ng Anova
Zorgverzekeringen !,#  behandelingsduur van aanvragen, gebruik ontvangstbevestigingenng   behandelingsduur bezwaarschriften, gebruik verdagingsberichten, vermelding
van rechtsmiddeleng,ng   verzoeken om instemming met verder uitstelg  OWM
Nuts Zorgverzekering #  behandelingsduur van aanvragenng  behandelingsduur van bezwaarschriften, vermelding rechtsmiddelen, gebruik
ontvangstbevestigingeng,ng  gebruik van verdagingsberichten, verzoeken om instemming met verder uitstelg  Groene
Land Achmea !,#   behandelingsduur van aanvragen, gebruik ontvangstbevestigingen en verdagingsberichtenng  behandelingsduur bezwaarschriften, vermelding rechtsmiddeleng,ng   verzoeken om imstemming verder uitstelg 2002/383Provinciale Klachtencommissie Jeugdhulpverlening
en Jeugdbescherming Noord-Brabantverzoeker
niet gewezen op mogelijkheid om n.a.v. zijn klachten de Nationale ombudsman
te vragen een onderzoek in te stelleng,!2002/386Inspectie voor de gezondheidszorgop verzoek om botonderzoeken stop te zetten gereageerd
met mededeling dat zij eerst nader bericht van de Staatssecretaris van Justitie
af wilde wachten, verzoekster acht dit onjuiste taakopvatting van de Inspectieng 2002/404Zorgverzekeraar VGZonvoldoende actie ondernomen om te helpen bij het zoeken naar
andere huisarts, geweigerd verzoekster voor operatie te verwijzen naar ziekenhuis,
wetende dat ze geen huisarts hadng  niet gereageerd op klacht over voorgaandeg2002/405O.W.M. NUTS Zorgverzekeringniet gereageerd op verzoek om toezending
van verstrekkingenpakket ziekenfonds en daarnaast niet beslist op de door
verzoekster ingediende declaraties inzake vacci- natiekosten en reiskostengVolkshuisvesting, ruimtelijke ordening en milieubeheerNr.Gedraging vanKlachtOordeel 2002/006Directie Informatie, Beheer en Subsidieregelingentelefonische bereikbaarheid: drie keer
moeten bellen alvorens verzoeker vraag kon voorleggeng  telefonische informatieverstrekking: verzoeker klaagt over wijze waarop hij
te woord is gestaango Staatssecretaris
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheerniet beslist op bezwaarschrift tegen beslissing
tot wijziging van het huursubsi- diebedrag 2000/2001g2002/026Directoraat-Generaal van de Volkshuisvestingwijze van klachtbehandeling over handelwijze
van de voorzitter, verzoekers hebben niet kunnen reageren op schriftelijke
reactie van voorzitterg  Voorzitter
huurcommissie Haarlemwijze waarop verzoekers
tijdens zitting te woord zijn gestaanng 2002/031Staatssecretaris Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheerin briefwisseling bij zijn standpunt gebleven dat verzoekers berekeningen
van de mini- maal redelijke hurprijs van zijn woning niet juist zijn, terwijl
het secretariaat van de huurcommissies in Gelderland heeft laten weten dat
deze berekeningen wél juist zijng2002/039Staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheernaar aanleiding
van brief contact opgenomen met gemeente waarin verzoeker is gevestigd met
verzoek om te reageren op opmerkingen in brief over betrokken gemeente, terwijl
dit niet nodig was en vooraf geen toestemming daarvoor was gevraagdng 2002/100Directoraat-Generaal Milieubeheeronvoldoende voortvarend opgetreden bij realiseren van
geluidsscherm langs de A20 ter hoogte van Ommoordng2002/241Huurcommissie Rotterdamverzoekers individueel ingebrachte bezwa- ren ten
onrechte opgevat als onderdeel van door betrokken bewonersvereniging collec-
tief ingestelde bezwaar tegen huurverho- ging; verzoeker niet uitgenodigd
voor mondelinge behandeling van zijn individueel ingebrachte bezwaren; klacht
afge- handeld door persoon op wie de klacht (mede) betrekking hadg2002/254Ministerie van VROMniet beslist op bezwaarschrift van 4 maart 2000: in plaats
van beslissing te nemen op bezwaarschrift terugvorderingsbeslissing nader
uitgelegd en verzocht aan te geven of verzoeker zijn bezwaar wenste te handhaven;
niet tijdig inhoudelijk gereageerd op klachtbriefg   verzoeker door bewoordingen genoodzaakt om aan te geven dat hij een afbetalingsregeling
wilde treffenng2002/390Directoraat-Generaal Milieubeheerwijze waarop is gereageerd op brieven verzoekerngBIJLAGE 2VERMELDING VAN RAPPORTEN IN VAKBLADEN IN 2002Overzicht van rapporten die vermeld worden in vakbladen van 1 januari
tot en met 31 december 2002.Voor dit overzicht zijn de volgende vakbladen doorgenomen:AB Rechtspraak Bestuursrecht (AB)Agrarisch Recht (AR)Bouwrecht (BR)Infobulletin Belastingdienst (IB)Jurisprudentie Bestuursrecht (JB)Jurisprudentie Sociale Voorzieningen (JSV)Jurisprudentie Vreemdelingenrecht (JV)Migrantenrecht (MR)Milieu & Recht (M&R)Nieuwsbrief Asiel- en Vluchtelingenrecht (NAV)Rechtspraak Sociale Verzekering (RSV)Tijdschrift voor Formeel Belastingrecht (TFB)Tijdschrift voor Gezondheidsrecht (TvG)Uitspraken Klachtrecht Cliënten Zorgsector (UKCZ)Vakstudienieuws (VN)Verkeersrecht (VR)Politie en openbaar ministerie 2001/341JB 2002, nr. 19afl. 1, blz.
120–1232001/391AB 2002, nr. 65afl. 9, blz.
316–3312001/402AB 2002, nr. 175afl. 21,
blz. 745–7562002/211TvG 2002, nr. 60afl. 7,
blz. 482–485In Delikt en Delinkwent 2002 wordt in afl. 3
(blz. 294–302) en afl. 8 (blz. 892–904) een aantal
rapporten besproken.MinisteriesBuitenlandse Zaken2002/237MR 2002, nr. 70afl. 7, blz.
239–2402002/322MR 2002, nr. 82afl. 9/10,
blz. 309–3102002/328MR 2002, nr. 83afl. 9/10,
blz. 310–311Justitie (met uitzondering van politie en openbaar ministerie)2001/288NAV 2002, nr. 10afl. 1,
blz. 55–572001/384JV 2002, nr. 91afl. 3, blz.
282–2862001/384NAV 2002, nr. 88afl. 2,
blz. 2072002/030NAV 2002, nr. 126afl. 4,
blz. 2802002/051NAV 2002, nr. 125afl. 4,
blz. 279–2802002/110NAV 2002, nr. 137afl. 5,
blz. 332–3382002/153JSV 2002, nr. 159afl. 12,
blz. 635–6452002/163NAV 2002, nr. 229afl. 7,
blz. 502Buitenlandse Zaken & Justitie2001/329MR 2002, nr. 44afl. 4, blz.
132 2002/095JB 2002, nr. 181afl. 8,
blz. 725–727Financiën2001/257IB 2002, nr. 65afl. 2, blz.
79 2002/022VN 2002, nr. 10.32afl. 10,
blz. 1218–1219 2002/045VN 2002, nr. 16.31afl. 16,
blz. 1735–1736 2002/081JB 2002, nr. 157afl. 7,
blz. 646–649 2002/082IB 2002, nr. 411afl. 12,
blz. 558 2002/082JB 2002, nr. 158afl. 7,
blz. 649–6522002/082VN 2002, nr. 21.13afl. 21,
blz. 2145–21462002/124IB 2002, nr. 447afl. 12,
blz. 590–5912002/124VN 2002, nr. 27.25afl. 27,
blz. 2622–26232002/160JB 2002, nr. 236afl. 11,
blz. 925–9292002/160VN 2002, nr. 32.33afl. 32,
blz. 3023–30242002/162VN 2002, nr. 29.25afl. 29,
blz. 2826–28272002/253JB 2002, nr. 317afl. 14,
blz. 1260–12632002/253VN 2002, nr. 45.25afl. 45,
blz. 4333–43342002/263VN 2002, nr. 47.25afl. 47,
blz. 4547–45482002/293VN 2002, nr. 50.30afl. 50,
blz. 4879–48802002/300VN 2002, nr. 54.33afl. 54,
blz. 5261–52622002/306VN 2002, nr. 54.34afl. 54,
blz. 5263–52642002/308VN 2002, nr. 52.32afl. 52,
blz. 5098–5100Defensie2001/329MR 2002, nr. 44afl. 4, blz.
132Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer2002/026JB 2002, nr. 110afl. 5,
blz. 478–481Economische Zaken2002/266AB 2002, nr. 365afl. 40,
blz. 1598–1602Volksgezondheid, Welzijn en Sport2001/064UKCZ 2002afl. 2, blz. 19–24 2001/087UKCZ 2002afl. 2, blz. 19–24 2001/234UKCZ 2002afl. 2, blz. 7–11 2002/106UKCZ 2002katern 5, blz.
9–15BestuursorganenCentrale organisatie werk en inkomen2001/373JB 2002, nr. 42afl. 2, blz.
214–2172002/020JSV 2002, nr. 43afl. 4,
blz. 194–206Huurcommissies2002/026JB 2002, nr. 110afl. 5,
blz. 478–481Koninklijke Beroepsorganisatie voor Gerechtsdeurwaarders2002/284JB 2002, nr. 348afl. 15,
blz. 1369–1372Orde van advocaten2002/116JB 2002, nr. 199afl. 9,
blz. 802–805Pensioen- en Uitkeringsraad2002/005JSV 2002, nr. 42afl. 4,
blz. 191–193Sociale Verzekeringsbank2002/153JSV 2002, nr. 159afl. 12,
blz. 635–645Stichting Jeugdhulpverlening2001/298UKCZ 2002afl. 2, blz. 7–11Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen2001/360JSV 2002, nr. 13afl. 2,
blz. 56–842001/378JB 2002, nr. 61afl. 3, blz.
313–3152001/378RSV 2002, nr. 71afl. 3,
blz. 244–2452002/121JSV 2002, nr. 130afl. 10 2002/121RSV 2002, nr. 157afl. 6,
blz. 594–598 2002/132RSV 2002, nr. 158afl. 6,
blz. 598–604 2002/145RSV 2002, nr. 207afl. 8,
blz. 880–887 2002/219JSV 2002, nr. 188afl. 14,
blz. 748–755 2002/219RSV 2002, nr. 251afl. 10,
blz. 1051–10552002/273JSV 2002, nr. 199afl. 15,
blz. 816–8222002/273RSV 2002, nr. 282afl. 11,
blz. 1194–11972002/304RSV 2002, nr. 313afl. 12,
blz. 1353–1354Zorgverzekeraars2002/141JB 2002, nr. 218afl. 10,
blz. 866–8702002/141JSV 2002, nr. 158afl. 12,
blz. 628–6342002/141RSV 2002, nr. 206afl. 8,
blz. 874–880Waterschappen2001/116AB 2002, nr. 107afl. 14,
blz. 487–4922001/264AB 2002, nr. 120afl. 15,
blz. 527–532Gemeenten2001/324JB 2002, nr. 18afl. 1, blz.
117–1202002/002AB 2002, nr. 90afl. 12,
blz. 420–4212002/093JSV 2002, nr. 129afl. 10 2002/175JB 2002, nr. 264afl. 12,
blz. 1032–1035 2002/178AB 2002, nr. 265afl. 31,
blz. 1137–1141 2002/317JSV 2002, nr. 228afl. 17,
blz. 927–937BIJLAGE 3DE BEOORDELINGSCRITERIAIn § 3.6 wordt verwezen naar het stelsel van beoordelingscriteria
dat de Nationale ombudsman heeft ontwikkeld ter nadere uitwerking van de behoorlijkheidsnorm
van artikel 26, eerste lid van de Wet Nationale ombudsman. De lijst met beoordelingscriteria
en de totstandkoming ervan zijn toegelicht in Jaarverslag 1988 (blz. 68–70).
Op de lijst, die begin 1996 enigszins is bijgesteld (zie Jaarverslag 1995,
blz. 73–74), staan de volgende criteria.LIJST VAN BEOORDELINGSCRITERIA1. Overeenstemming met algemeen verbindende voorschriften
(d.w.z. alle algemeen werkende regels niet zijnde beleidsregels of andere
interne instructies):a) mensenrechten/grondrechten:aa) in de grondwet vastgelegdab) in internationale verdragen vastgelegdb) bevoegdheidsvoorschriftenc) vorm- en procedurevoorschriften (behoudens de hierna te noemen Awb-voorschriften)d) inhoudelijke voorschriften2. Geen misbruik van bevoegdheid (het zogenoemde verbod
van détournement de pouvoir; zie art. 3:3 Algemene wet bestuursrecht
(Awb))3. Belangenafweging/redelijkheid3.1 t.a.v. besluiten (d.w.z. alles wat niet feitelijk
handelen is):a) belangenafweging (zie art. 3:4, eerste lid Awb)b) evenredigheid (zie art. 3:4, tweede lid Awb)3.2 t.a.v. feitelijk handelen: evenredigheid/proportionaliteit4. Rechtszekerheid/vertrouwena) honoreren van gedane toezeggingenb) honoreren van gewekte gerechtvaardigde verwachtingen/vertrouwenc) rechtszekerheid anderszinsd) actief gevolg geven aan rechterlijke beslissingen (zie bijvoorbeeld
daartoe strekkende bepalingen in hoofdstuk 8 Awb)5. Gelijkheid (voorzover niet vallend onder 1a)6. Motivering (juistheid, toereikendheid en kenbaarheid;
zie onder meer artt. 3:27, 3:46–3:50, 4:82, 7:12, 7:26 Awb)7. ZorgvuldigheidA. t.a.v. de procesgang:7.1 voortvarendheida) o.g.v. wettelijk of intern termijnvoorschrift (zie onder meer artt.
4:13, 4:14, 7:10, 7:24 Awb)b) anderszins (bijvoorbeeld redelijke termijn/tijdig herstel gesignaleerde
fout)7.2 administratieve nauwkeurigheid7.3 actieve/adequate informatieverstrekkinga) behandelingsbericht (zie onder meer artt. 3:17 tweede lid, 6:14 eerste
lid Awb)b) tussenbericht (zie onder meer art. 7:24 zesde lid Awb)c) tijdige mededeling van besluit tot niet (inhoudelijke) beantwoordingd) informatieverstrekking over rechten/plichten van de burger (zie onder
meer artt. 3:41 – 3:45 Awb)e) informatieverstrekking anderszins (bijvoorbeeld onjuiste informatie/geen
antwoord op gestelde vraag; zie onder meer artt. 7:4, 7:9 Awb)7.4 actieve opstellinga) horen (zie onder meer art. 7:2 Awb)b) actieve informatieverwerving anderszins (bijvoorbeeld toereikend onderzoek;
zie onder meer artt. 3:2, 3:9 Awb)c) vastlegging verkregen informatie (zie onder meer art. 7:7 Awb)d) hoor en wederhoorB. t.a.v. aanwezigheid voorzieningen op het vlak van de
organisatie:7.5 voorzieningen ten behoeve van registratie:a) ontvangst-/verblijfsregistratieb) voortgangsbewaking7.6 voorzieningen ten behoeve van coördinatie/afstemming7.7 voorzieningen ter bescherming van de privacy7.8 voorzieningen ter bevordering onpartijdigheid7.9 voorzieningen ter bevordering hulpvaardigheid t.o.v.
burgers7.10 toegankelijkheida) fysieke toegankelijkheidb) telefonische bereikbaarheid7.11 adequate verblijfs- en bewaaromstandighedenC. t.a.v. houding/gedrag actor(es):7.12 correcte bejegening:a) betonen van respect voor de menselijke waardigheid/integriteit van
de burger (in het algemeen)b) betrachten van wat in het algemeen vanuit overwegingen van fatsoen
mag worden verlangd (voorzover niet vallend onder één van de
andere subcriteria van 7)c) achterwege laten van onbetamelijke opmerkingen (bijvoorbeeld discriminerende
opmerkingen/uitschelden)d) tonen van de vereiste zelfbeheersing/sociale vaardigheden/professionaliteit7.13 respecteren privacy (voorzover niet vallend onder
1a: grondrechten; zie onder meer ook art. 2:5 Awb)7.14 onbevooroordeeldheid (zie ook art. 2:4 Awb)7.15 open oog voor positie/belangen van burgers/inlevingsvermogen/actieve
en hulpvaardige opstelling7.16 goed vervullen van zorgplicht t.a.v. aan bestuursorganen
toevertrouwde belangen8. Overige eisen van behoorlijkheidBIJLAGE 4BESTUURSORGANEN BINNEN DE BEVOEGDHEID VAN DE NATIONALE
OMBUDSMANArtikel 1a van de Wet Nationale ombudsman bepaalt welke bestuursorganen
vallen binnen de bevoegdheid van de Nationale ombudsman. Dat laatste kan op
drie wijzen gebeuren:1. Door rechtstreekse en specifieke aanwijzing in de Wet
Nationale ombudsman (art. 1a, eerste lid, onderdelen a, c en d).Het betreft hier:– de Ministers (en daarmee de Ministeries en al hun dienstonderdelen,
waar ook in het land werkzaam);– de bestuursorganen met een taak op het terrein van de politie
en met betrekking tot buitengewoon opsporingsambtenaren.2. Door rechtstreekse, maar niet specifieke aanwijzing
in de Wet Nationale ombudsman (art. 1a, eerste lid, onderdeel e).Het betreft hier in hoofdzaak de categorie van andere bestuursorganen
(dat wil zeggen bestuursorganen die niet hiërarchisch ondergeschikt zijn
aan een Minister), alsmede de bestuursorganen van de publiekrechtelijke bedrijfsorganisatie.
Vóór de wijziging van de Wet Nationale ombudsman van 30 juni
1998 werden de zelfstandige bestuursorganen enumeratief aangewezen bij algemene
maatregel van bestuur. Na deze wijziging is er sprake van een algemene aanwijzing
direct in de wet zelf, met dien verstande dat:A. bij algemene maatregel van bestuur daar een uitzondering op kan worden
gemaakt. Dat is gebeurd voor bepaalde taken van de Nederlandse Omroep Stichting,
De Nederlandsche Bank N.V., de Pensioen- en Verzekeringskamer en de Stichting
toezicht effectenverkeer (per 1 maart 2002: Stichting Autoriteit Financiële
Markten).B. voor met onderwijs en onderzoek belaste bestuursorganen op het beleidsterrein
van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen de specifieke aanwijzing,
bij algemene maatregel van bestuur, vooralsnog is gehandhaafd. De aldus aangewezen
bestuursorganen zijn in het overzicht van andere bestuursorganen dat hierna
volgt, aangegeven met een *.3. Door aanwijzing, op verzoek, van bestuursorganen van
provincies, gemeenten, waterschappen en gemeenschappelijke regelingen (art.
1a, eerste lid, onderdeel b), bij ministerieel besluit (als bedoeld in art.
1b, eerste lid; vóór de wijziging van de Wet Nationale ombudsman
van 30 juni 1998 gebeurde deze aanwijzing bij algemene maatregel van bestuur).Aldus zijn aangewezen de bestuursorganen van:– de waterschappen, op verzoek van de Unie van Waterschappen (per
1 januari 1994);– de provincies, op verzoek van het Interprovinciaal Overleg (per
1 juli 1996);– de gemeenten Apeldoorn, Enschede, Katwijk, Oegstgeest, Roermond,
Voorschoten en Weert (per 1 juli 1996); Beverwijk, Brummen, Haarlemmerliede
en Spaarnwoude, Haarlemmermeer, Heusden, Leiderdorp, Nijkerk, Noordwijk, Ruurlo,
Steenwijk (vanaf 1 januari 2003: Steenwijkerland) en Venlo (per
1 november 1997); Gorinchem en Losser (per 12 juni 1998); Breda
en Schijndel (per 1 juli 1998); Beemster, Bernheze, Dantumadeel, Duiven,
Ermelo, Ferwerderadiel, Gaasterlân-Sleat, Harenkarspel, Langedijk, Lemsterland,
Lisse, Middelharnis, Moerdijk, Reeuwijk, Voorst (per 1 januari
1999); Nijmegen (per 1 februari 1999); Baarle-Nassau, Bergh, Blaricum,
Boskoop, Brunssum, Bunschoten, Diemen, Dordrecht, Geertruidenberg, Groenlo,
Haarlem, Leidschendam (in verband met herindeling tot 1 januari 2002),
Leusden, Nederlek, Nieuwegein, Noordwijkerhout, Ridderkerk, Rijnsburg, Sassenheim,
Ten Boer, Tiel, Veendam, Woudenberg en Woudrichem (per 1 januari 2000);
Alkmaar, Amersfoort, Appingedam, Bennebroek, Bergeijk, Bergen (Limburg), Bloemendaal,
Castricum (in verband met herindeling tot 1 januari 2002), Didam, Dirksland,
Epe, Franekeradeel, Gennep, Hendrik-Ido-Ambacht, Kollumerland en Nieuwkruisland,
Leeuwarden, Lochem, Menaldumadeel, Nijefurd, Nuenen, Gerwen en Nederwetten,
Purmerend, Rijswijk, Scherpenzeel, Schoonhoven, St. Michielsgestel, Sliedrecht,
Sneek, Steenbergen, Tytsjerksteradiel, Veldhoven, Vught, Wageningen, Wateringen,
Winterswijk, Wûnseradiel, Wymbritseradiel, Zwijndrecht (per 1 januari
2001); Aalsmeer, Aalten, Achtkarspelen, Alblasserdam, Alphen-Chaam, Ambt Montfort,
Arcen en Velden, Baarn, Beesel, Bellingwedde, Bemmel (vanaf 1 januari
2003: Lingewaard), Bergambacht, Boarnsterhim, Bodegraven, Breukelen, Brielle,
Castricum (ontstaan uit herindeling), De Lier, De Marne, De Ronde Venen, Den
Helder, Doetinchem, Dongen, Dongeradeel, Doorn, Drimmelen, Dronten, Echt (in
verband met herindeling tot 1 januari 2003), Edam-Volendam, Eemsmond,
Eibergen, Etten-Leur, Gendringen, Graafstroom, Graft-De Rijp, Gulpen-Wittem,
Hattem, Heerde, Heerenveen, Helden, Hellendoorn, Horst aan de Maas, Hummelo
en Keppel, IJsselstein, Laren, Lelystad, Lith, Littenseradiel, Loenen, Lopik,
Maarn, Maarssen, Maasbracht, Maasbree, Maasdonk, Maasland, Meijel, Nederweert,
Noordoostpolder, Ooststellingwerf, Opsterland, Overbetuwe, Renkum, Renswoude,
Roerdalen, Scheemda, Schiermonnikoog, Schipluiden, Smallingerland, Swalmen,
Terschelling, Uitgeest, Uithoorn, Urk, Valkenburg (Zuid-Holland), Veenendaal,
Veghel, Velsen, Vianen, Vlagtwedde, Vlieland, Vlist, Wehl, Weststellingwerf,
Winschoten, Winsum, Zaltbommel, Zandvoort, Zeevang, Zevenhuizen-Moerkapelle
en Zundert (per 1 januari 2002);Arnhem, Bolsward, Borculo, Bussum, Dinxperlo, Emmen, Gouda, Landerd, Leidschendam-Voorburg,
Moordrecht, Muiden, Naarden, Neede, Oostflakkee, Pekela, Tilburg, Tubbergen
en Venray (per 1 januari 2003);daarnaast zullen in het eerste kwartaal van 2003 met terugwerkende kracht
tot 1 januari 2003 worden aangewezen de gemeenten Heiloo en Ouderkerk aan
den IJssel en de als gevolg van herindelingen ontstane nieuwe gemeenten Echt-Susteren
en Zwijndrecht;– de gemeenschappelijke regelingen: het Schadevergoedingsschap HSL-Zuid,
A16 en A4 (per 1 januari 2001); het Recreatieschap Voorne-Putten-Rozenburg,
het (Natuur- en) Recreatieschap Haringvliet, het Recreatieschap Rottemeren,
het Recreatieschap Midden-Delfland, het (Natuur- en) Recreatieschap Krimpenerwaard
en het Havenschap Delfzijl/Eemshaven (per 1 januari 2002); Instituut
Zorgverzekeraar Ambtenaren (IZA), Intergemeentelijk samenwerkingsorgaan Midden-Holland,
Intergemeentelijk Samenwerkingsverband Goeree-Overflakkee, Interprovinciale
ziektekostenregeling (IZR), Natuur- & Recreatieschap Reeuwijkse Plassen
en omgeving, Recreatieschap Hiltlandbos, Regio Parkstad Limburg, Regionale
Sociale Dienst Alblasserwaard-Oost/Vijfheerenlanden, ReinUnie, Wegschap Tunnel
Dordtse Kil en Werkvoorzieningschap Oostelijk Zuid-Limburg (per 1 januari
2003);4. Andere bestuursorganenDe hiervoor genoemde wijziging van de Wet Nationale ombudsman, per 30 juni
1998, betekent dat de Nationale ombudsman zelf dient te besluiten of
hij een bepaalde instantie aanmerkt als een bestuursorgaan, dit tot het moment
dat er eventueel op dit terrein een algemene regeling tot stand komt. Vooralsnog
kan aanknoping worden gevonden bij de enumeratieve lijst van het hiervoor
genoemde aanwijzingsbesluit zoals dat van kracht was tot de wijziging van
de Wet Nationale ombudsman van 30 juni 1998.Voorbeelden van bestuursorganen die niet hiërarchisch ondergeschikt
zijn aan een Minister (N.B.: het overzicht is niet uitputtend):A. op het terrein van het Ministerie van Justitie– Raden voor rechtsbijstand– Commissie tot beheer van het schadefonds geweldsmisdrijven– Centraal orgaan opvang asielzoekers– Nederlandse orde van advocaten en Orden van advocaten in de arrondissementen– Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen (LBIO)– Bureau Voorlichting Interlandelijke Adoptie– Klachtencommissie vergunninghouders interlandelijke adoptie– College bescherming persoonsgegevens– Koninklijke Notariële BeroepsorganisatieB. op het terrein van het Ministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties– Kiesraad– Nederlands Instituut voor brandweer en rampenbestrijding– Landelijk selectie- en opleidingsinstituut politie (LSOP)– Kapittel der Militaire Willems-OrdeC. op het terrein van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen(zie voor de betekenis van *: hiervoor onder 2B.)– de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen*– de Open Universiteit*– de openbare universiteiten*– de Koninklijke Bibliotheek*– landelijke organen als bedoeld in artikel 1.5.1 van de Wet educatie
en beroepsonderwijs*– de Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk
onderzoek TNO*– de Centrale commissie vaststelling examenopgaven en beoordelingsnormen*– het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie*– de Nederlandse organisatie voor het wetenschappelijk onderzoek*– Informatie Beheer-Groep– Instituut voor Toetsontwikkeling (CITO)– Commissariaat voor de Media– Nederlandse Omroep Stichting, voor zover belast met programmacoördinatie
en zendtijdindeling– Rechtspersonen als bedoeld in art. 9 van de Wet op het specifiek
cultuurbeleid (met name de fondsen op de verschillende terreinen van cultuur)D. op het terrein van het Ministerie van Financiën– De Nederlandsche Bank N.V., met uitzondering van bepaalde taken– Pensioen- en Verzekeringskamer, met uitzondering van bepaalde
taken– Stichting Autoriteit Financiële Markten– Stichting Maror-gelden overheid– Stichting Waarborgfonds MotorverkeerE. op het terrein van het Ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer– Huurcommissies– Stichting Bureau Architectenregister (SBA)– KIWA N.V.– Dienst voor het kadaster en de openbare registers– Stichting Waarborgfonds Eigen WoningenF. op het terrein van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat– Dienst wegverkeer (RDW)– Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR)– Houders van een erkenning voor de periodieke keuring van motorrijtuigen,
aanhangwagens en opleggers (zgn. APK-keuringsstations)– Stichting Nationale en Internationale Wegvervoer Organisatie (NIWO)– Stichting Inschrijving Eigen Vervoer (SIEV)– Stichting Innovam, opleidingsinstituut voor het motorvoertuig-,
tweewieler- en aanverwant bedrijf– Commissie van beroep als bedoeld in art. 3 van de Wet rijonderricht
motorrijtuigen 1993– Instellingen belast met de afgifte van vaarbewijzen en met het
afnemen van examens voor het vaarbewijs (waaronder de ANWB)– Raad voor de Transportveiligheid– Onafhankelijke post- en telecommunicatieautoriteit (OPTA)– Luchtverkeersleiding Nederland– Commissie Milieuhygiëne Luchtvaartterrein EeldeG. op het terrein van het Ministerie van Economische Zaken– Nederlandse Orde van Accountants-Administratieconsulenten– Examenbureau van de Nederlandse Orde van Accountants-administratieconsulenten– Kamers van Koophandel en Fabrieken– Nederlands Meetinstituut B.V. (NMi B.V.)– Nederlands Instituut van Registeraccountants (NIvRA)– Nederlandse onderneming voor energie en milieu B.V. (NOVEM B.V.)– Stichting Instituut voor het Midden- en Kleinbedrijf Nederland– Waarborg Platina, Goud en Zilver N.V.H. op het terrein van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij– Landinrichtingscommissies en Centrale Landinrichtingscommissies– Grondkamers– Commissie Beheer Landbouwgronden– de openbare landbouwhogescholen– StaatsbosbeheerI. op het terrein van het Ministerie van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid– Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen (UWV)– Centrale organisatie werk en inkomen (CWI)– Sociale verzekeringsbank (SVB)J. op het terrein van het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport– College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG)– College van Toezicht op de Zorgverzekeringen (CTZ)– Centraal Orgaan Tarieven Gezondheidszorg (COTG)– Pensioen- en Uitkeringsraad (PUR)– Stichting Het Gebaar– Raad voor de Overgangsregeling Gezondheidszorgpsychologen– Commissie van Beroep inzake de Overgangsregeling GezondheidszorgpsychologenBIJLAGE 5BIJLAGE 5 ARTIKEL 78a VAN DE GRONDWETHoofdstuk 4. Raad van State, Algemene Rekenkamer, Nationale
ombudsman en vaste colleges van advies(...)Artikel 78a1. De Nationale ombudsman verricht op verzoek of uit eigen beweging onderzoek
naar gedragingen van bestuursorganen van het Rijk en van andere bij of krachtens
de wet aangewezen bestuursorganen.2. De Nationale ombudsman en een substituut-ombudsman worden voor een
bij de wet te bepalen termijn benoemd door de Tweede Kamer der Staten-Generaal.
Op eigen verzoek en wegens het bereiken van een bij de wet te bepalen leeftijd
worden zij ontslagen. In de gevallen bij de wet aangewezen kunnen zij door
de Tweede Kamer der Staten-Generaal worden geschorst of ontslagen. De wet
regelt overigens hun rechtspositie.3. De wet regelt de bevoegdheid en werkwijze van de Nationale ombudsman.4. Bij of krachtens de wet kunnen aan de Nationale ombudsman ook andere
taken worden opgedragen.(...)(Het opschrift van hoofdstuk 4 is gewijzigd, en artikel
78a is ingevoegd, bij de wet van 25 februari 1999, Stb. 133, in werking getreden
op 25 maart 1999.)BIJLAGE 6BIJLAGE 6 WET NATIONALE OMBUDSMAN c.a.6.1 Wet Nationale ombudsmanWet van 4 februari 1981, Stb 35, laatstelijk gewijzigd
bij de wet van 24 januari 2002, Stb. 53.Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van
Oranje-Nassau, enz. enz. enz.Allen, die deze zullen zien of horen lezen, saluut! doen te weten:Alzo Wij in overweging genomen hebben, dat er behoefte bestaat aan een
bijzondere voorziening tot onderzoek van de wijze waarop de overheid zich
in een bepaalde aangelegenheid jegens de burger heeft gedragen en dat het
in verband hiermede wenselijk is over te gaan tot de instelling van het ambt
van Nationale ombudsman en tot wijziging van een aantal wetten;Zo is het, dat Wij, de Raad van State gehoord, en met gemeen overleg der
Staten-Generaal, hebben goedgevonden en verstaan, gelijk Wij goedvinden en
verstaan bij deze:ARTIKEL I. WET NATIONALE OMBUDSMANBEGRIPSBEPALINGEN EN TOEPASSINGSBEREIKArtikel 1Deze wet verstaat onder:a. ombudsman: de Nationale ombudsman, bedoeld in artikel 2;b. ambtenaar: een ambtenaar, een gewezen ambtenaar, een persoon met wie
door een bestuursorgaan een arbeidsovereenkomst is gesloten naar burgerlijk
recht, ook na beëindiging van de arbeidsovereenkomst, een dienstplichtig
militair, ook na het einde van de dienstplicht, alsmede andere personen werkzaam
onder de verantwoordelijkheid van het bestuursorgaan, ook na het beëindigen
van de werkzaamheden.Artikel 1a1. Deze wet is van toepassing op de gedragingen van de volgende bestuursorganen:a. Onze Ministers;b. bestuursorganen van provincies, gemeenten, waterschappen en gemeenschappelijke
regelingen, die overeenkomstig artikel 1b zijn aangewezen;c. bestuursorganen aan welke bij of krachtens wettelijk voorschrift een
taak met betrekking tot de politie is opgedragen, voor zover het de uitoefening
van die taak betreft;d. bestuursorganen van provincies, gemeenten, waterschappen en gemeenschappelijke
regelingen voor zover het de gedragingen van voor hen werkzame buitengewoon
opsporingsambtenaren betreft;e. andere bestuursorganen, voor zover niet bij algemene maatregel van
bestuur uitgezonderd.2. In afwijking van het eerste lid, onder e, is deze wet slechts van toepassing
op bestuursorganen belast met onderwijs en onderzoek op het beleidsterrein
van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, voor zover deze
bij algemene maatregel van bestuur zijn aangewezen.3. In afwijking van het eerste lid is deze wet niet van toepassing op gedragingen van de Commissie gelijke behandeling, bedoeld in de Algemene
wet gelijke behandeling.4. Een gedraging van een ambtenaar, verricht in de uitoefening van zijn
functie, wordt aangemerkt als een gedraging van het bestuursorgaan onder wiens
verantwoordelijkheid hij werkzaam is.Artikel 1b1. Bij ministerieel besluit worden de bestuursorganen van provincies,
gemeenten, waterschappen en gemeenschappelijke regelingen aangewezen, waarop
deze wet van toepassing is.2. Een aanwijzing als bedoeld in het eerste lid geschiedt door Onze Minister
van Binnenlandse Zaken op verzoek van het bestuur van de desbetreffende provincie,
gemeente, gemeenschappelijke regeling of het desbetreffende waterschap. Op
verzoek van of namens de provincies onderscheidenlijk de waterschappen geschiedt
de aanwijzing van de provincies onderscheidenlijk de waterschappen gezamenlijk.3. Het verzoek om aanwijzing wordt voor 1 juli van het jaar voorafgaand
aan het jaar waarin de aanwijzing in moet gaan bij Onze Minister van Binnenlandse
Zaken ingediend. Onze Minister van Binnenlandse Zaken bevestigt onverwijld
de ontvangst van het verzoek.4. De aanwijzing van de daarvoor in aanmerking komende bestuursorganen
geschiedt telkens met ingang van 1 januari van het desbetreffende jaar. Onze
Minister van Binnenlandse Zaken kan in afwijking van de eerste volzin de aanwijzing
van bestuursorganen op een ander tijdstip doen ingaan, indien omstandigheden
van dringende aard daartoe nopen. Het aanwijzingsbesluit wordt in de Staatscourant
bekendgemaakt.5. De aanwijzing geschiedt voor een periode van vier jaar. Deze periode
wordt telkens met twee jaar verlengd, tenzij het bestuur van de desbetreffende
provincie, gemeente, gemeenschappelijke regeling of het desbetreffende waterschap
voor 1 januari van het jaar voorafgaand aan het jaar waarin de verlenging
plaats zal vinden aan Onze Minister van Binnenlandse Zaken heeft verzocht
de aanwijzing te beëindigen. Onze Minister van Binnenlandse Zaken bevestigt
onverwijld de ontvangst van het verzoek. Van de beëindiging van de aanwijzing
wordt door Onze Minister van Binnenlandse Zaken mededeling gedaan in de Staatscourant.Artikel 1c1. De rechtspersoon waartoe het ingevolge artikel 1b aangewezen bestuursorgaan
behoort, is een door Onze Minister van Binnenlandse Zaken vast te stellen
vergoeding verschuldigd ter dekking van de kosten die zijn verbonden aan het
beschikbaarstellen van de klachtvoorziening bij de Nationale ombudsman aan
het desbetreffende bestuursorgaan.2. Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur worden nadere regels
gesteld omtrent:a. de berekening van de te betalen vergoeding;b. de wijze van betaling van de verschuldigde vergoeding;c. het tijdstip waarop de verschuldigde vergoeding dient te zijn voldaan.HOOFDSTUK I. DE NATIONALE OMBUDSMANArtikel 21. Er is een Nationale ombudsman.2. De ombudsman wordt benoemd door de Tweede Kamer der Staten-Generaal.
Bij de benoeming slaat de Tweede Kamer zodanig acht op een aanbeveling, daartoe
in gezamenlijk overleg opgemaakt door de vice-president van de Raad van State,
de president van de Hoge Raad der Nederlanden en de president van de Algemene
Rekenkamer en bevattende de namen van ten minste drie personen, als zij zal
dienstig oordelen.3. De benoeming geschiedt voor de duur van zes jaren.4. Indien de Tweede Kamer voornemens is de ombudsman opnieuw te benoemen,
kan zij bepalen dat het tweede lid, tweede volzin, buiten toepassing blijft.5. Indien blijkt dat de Tweede Kamer niet tijdig tot de benoeming van
een nieuwe ombudsman zal kunnen komen, voorziet de Tweede Kamer zo spoedig
mogelijk in de waarneming van het ambt van ombudsman. Artikel 10, vijfde tot
en met zevende lid, is van overeenkomstige toepassing.Artikel 31. De Tweede Kamer ontslaat de ombudsman met ingang van de eerstvolgende
maand na die waarin hij de vijfenzestigjarige leeftijd bereikt.2. De Tweede Kamer ontslaat de ombudsman voorts:a. op zijn verzoek;b. wanneer hij uit hoofde van ziekten of gebreken blijvend ongeschikt
is zijn functie te vervullen;c. bij de aanvaarding van een ambt of betrekking bij deze wet onverenigbaar
verklaard met het ambt van ombudsman;d. bij het verlies van het Nederlanderschap;e. wanneer hij bij onherroepelijk geworden rechterlijke uitspraak wegens
misdrijf is veroordeeld, dan wel hem bij zulk een uitspraak een maatregel
is opgelegd die vrijheidsbeneming tot gevolg heeft;f. wanneer hij ingevolge onherroepelijk geworden rechterlijke uitspraak
onder curatele is gesteld, in staat van faillissement is verklaard, ten aanzien
van hem de schuldsaneringsregeling natuurlijke personen van toepassing is
verklaard, hij surséance van betaling heeft verkregen of wegens schulden
is gegijzeld;g. wanneer hij naar het oordeel van de Tweede Kamer door handelen of nalaten
ernstig nadeel toebrengt aan het in hem te stellen vertrouwen.Artikel 41. De Tweede Kamer stelt de ombudsman op non-activiteit ingeval:a. hij zich in voorlopige hechtenis bevindt;b. hij bij een nog niet onherroepelijk geworden rechterlijke uitspraak
wegens misdrijf is veroordeeld, dan wel hem bij zulk een uitspraak een maatregel
is opgelegd die vrijheidsbeneming tot gevolg heeft;c. hij onder curatele is gesteld, in staat van faillissement is verklaard,
ten aanzien van hem de schuldsaneringsregeling natuurlijke personen van toepassing
is verklaard, hij surséance van betaling heeft verkregen of wegens
schulden is gegijzeld ingevolge een nog niet onherroepelijk geworden rechterlijke
uitspraak.2. De Tweede Kamer kan de ombudsman op non-activiteit stellen, indien
tegen hem een gerechtelijk vooronderzoek ter zake van misdrijf wordt ingesteld
of indien er een ander ernstig vermoeden is voor het bestaan van
feiten of omstandigheden die tot ontslag, anders dan op gronden vermeld in
artikel 3, tweede lid onder b, zouden kunnen leiden.3. In het geval, bedoeld in het tweede lid, eindigt de non-activiteit
na drie maanden. De Tweede Kamer kan de maatregel echter telkens voor ten
hoogste drie maanden verlengen.4. De Tweede Kamer beëindigt de non-activiteit zodra de grond voor
de maatregel is vervallen.5. De Tweede Kamer kan bij de beslissing waarbij de ombudsman op non-activiteit
wordt gesteld, bepalen dat tijdens de duur van de non-activiteit geen salaris
of slechts een gedeelte van het salaris zal worden genoten, in het laatste
geval onder aanwijzing van het gedeelte dat zal worden genoten.6. Indien de non-activiteit anders dan door ontslag is geëindigd,
kan de Tweede Kamer beslissen, dat het niet genoten salaris alsnog geheel
of gedeeltelijk zal worden uitbetaald, in het laatste geval onder aanwijzing
van het gedeelte dat zal worden uitbetaald.Artikel 51. De ombudsman kan niet bekleden:a. het lidmaatschap van publiekrechtelijke colleges waarvoor de keuze
geschiedt bij krachtens wettelijk voorschrift uitgeschreven verkiezingen;b. een openbare betrekking waaraan een vaste beloning of toelage is verbonden;c. het lidmaatschap van vaste colleges van advies en bijstand aan de Regering;d. het beroep of ambt van advocaat, procureur of notaris.2. De ombudsman vervult geen betrekkingen waarvan de uitoefening ongewenst
is met het oog op een goede vervulling van zijn ambt of op de handhaving van
zijn onpartijdigheid en onafhankelijkheid of van het vertrouwen daarin.Artikel 6De bepalingen van de Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers zijn
van overeenkomstige toepassing op de ombudsman, met dien verstande dat deze
wordt gelijkgesteld met een lid van de Tweede Kamer der Staten-Generaal, doch
de verrekening van de inkomsten plaatsvindt overeenkomstig artikel 9 van die
wet.Artikel 7Wij regelen bij algemene maatregel van bestuur de aanspraken in geval
van ziekte, alsmede de overige rechten en verplichtingen van de ombudsman
die deel uitmaken van zijn rechtspositie, voor zover niet bij de wet geregeld.Artikel 8Alvorens zijn ambt te aanvaarden legt de ombudsman in de handen van de
Voorzitter der Tweede Kamer af:a. de eed of verklaring en belofte dat hij tot het verkrijgen van zijn
benoeming rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of onder welk voorwendsel
ook, aan iemand iets heeft gegeven of beloofd, alsmede dat hij om iets in
zijn ambt te doen of te laten rechtstreeks noch middellijk van iemand enig
geschenk of enige belofte heeft aangenomen of zal aannemen;b. de eed of belofte van trouw aan de Grondwet.Artikel 91. De Tweede Kamer benoemt op verzoek van de ombudsman zo nodig een of
meer personen tot substituut-ombudsman. De ombudsman maakt daartoe een aanbeveling
op, die de namen van ten minste drie personen bevat.2. De benoeming van een substituut-ombudsman geschiedt voor de duur van
de ambtstermijn van de ombudsman op wiens verzoek hij is benoemd. De Tweede
Kamer kan op voordracht van de nieuwe ombudsman de ambtstermijn van een substituut-ombudsman
verlengen voor de duur van ten hoogste zes maanden.3. Indien de Tweede Kamer voornemens is een substituut-ombudsman opnieuw
te benoemen, kan zij bepalen dat het eerste lid, tweede volzin, buiten toepassing
blijft.4. De artikelen 3 tot en met 8, 18 tot en met 24 en 27, vijfde lid, zijn
van overeenkomstige toepassing op een substituut-ombudsman.5. De ombudsman regelt de werkzaamheden van een substituut-ombudsman.6. De ombudsman kan bepalen dat de bevoegdheden, bedoeld in de artikelen
25, 26, 27, eerste tot en met vierde lid, en 28, derde lid, tevens worden
uitgeoefend door een substituut-ombudsman. De ombudsman kan voor de uitoefening
van die bevoegdheden richtlijnen vaststellen.Artikel 101. De ombudsman regelt zijn vervanging door een substituut-ombudsman,
voor het geval dat hij tijdelijk niet in staat is zijn ambt te vervullen.2. Indien geen substituut-ombudsman aanwezig of beschikbaar is, voorziet
de Tweede Kamer zo spoedig mogelijk in de vervanging van de ombudsman. In
dat geval eindigt de vervanging wanneer de ombudsman weer in staat is zijn
ambt te vervullen of, indien de ombudsman op non-activiteit is gesteld, op
het tijdstip dat de non-activiteit eindigt.3. Indien de ombudsman overlijdt of ingevolge artikel 3 wordt ontslagen,
blijven de substituut-ombudsmannen, in afwijking van het bepaalde in artikel
9, tweede lid, eerste volzin, in functie tot het tijdstip waarop een nieuwe
ombudsman in functie is getreden. De Tweede Kamer voorziet in dat geval zo
spoedig mogelijk in de waarneming van het ambt van ombudsman door een substituut-ombudsman.4. Indien geen substituut-ombudsman aanwezig of beschikbaar is, voorziet
de Tweede Kamer zo spoedig mogelijk in de waarneming van het ambt van ombudsman.5. De waarneming eindigt van rechtswege op het tijdstip waarop een nieuwe
ombudsman in functie is getreden.6. Op degene die krachtens het tweede of het vierde lid de ombudsman vervangt
of het ambt van ombudsman waarneemt, zijn de artikelen 2, tweede lid, tweede
volzin, derde en vierde lid, 3, eerste lid, 6 en 9 van deze wet niet van toepassing.7. Indien de in het zesde lid bedoelde vervanger respectievelijk waarnemer
een betrekking of lidmaatschap als bedoeld in artikel 5, eerste lid, onderdelen
b en c, bekleedt of gaat bekleden, is hij voor de duur van de vervanging respectievelijk
de waarneming in die betrekking of dat lidmaatschap van rechtswege op non-activiteit
gesteld.Artikel 111. Te zijner ondersteuning beschikt de ombudsman over een bureau.2. De tot het bureau behorende personen worden door Ons op voordracht
van de ombudsman benoemd, bevorderd, geschorst en ontslagen.3. Wij bepalen in welke gevallen tot het bureau behorende personen door
de ombudsman worden benoemd, bevorderd, geschorst en ontslagen. HOOFDSTUK II. HET ONDERZOEKArtikel 121. Een ieder heeft het recht de ombudsman schriftelijk te verzoeken een
onderzoek in te stellen naar de wijze waarop een bestuursorgaan zich in een
bepaalde aangelegenheid jegens een natuurlijk persoon of rechtspersoon heeft
gedragen, tenzij sedertdien meer dan een jaar is verstreken. Indien binnen
een jaar nadat de gedraging plaatsvond die gedraging aan het oordeel van een
rechterlijke instantie, dan wel ingevolge een wettelijk geregelde administratiefrechtelijke
voorziening aan het oordeel van een andere instantie is onderworpen, eindigt
de termijn een jaar na de datum waarop in die procedure een uitspraak is gedaan
waartegen geen beroep meer openstaat, of de procedure op een andere wijze
is geëindigd.2. De verzoeker dient alvorens het verzoek te doen, over de gedraging
een klacht in bij het betrokken bestuursorgaan, tenzij dit redelijkerwijs
niet van hem kan worden gevergd. Indien de klacht binnen een jaar nadat de
gedraging plaatsvond is ingediend, eindigt de in het eerste lid bedoelde termijn
een jaar na de kennisgeving door het bestuursorgaan van de bevindingen van
het onderzoek.3. Het verzoekschrift dient te bevatten:a. de naam en het adres van de verzoeker;b. zo duidelijk mogelijk, een omschrijving van de gedraging waarop het
verzoekschrift betrekking heeft en mededeling wie zich aldus heeft gedragen
en jegens wie de gedraging heeft plaatsgevonden;c. de grieven met betrekking tot de gedraging;d. de wijze waarop een klacht is ingediend en zo mogelijk de bevindingen
van het onderzoek naar de klacht door het betrokken bestuursorgaan.4. Indien het verzoekschrift in een vreemde taal is gesteld en een vertaling
voor een goede behandeling van de klacht noodzakelijk is, kan de Nationale
ombudsman besluiten het verzoekschrift niet in behandeling te nemen, mits
de verzoeker de gelegenheid heeft gehad binnen een door de ombudsman gestelde
termijn het verzoekschrift met een vertaling aan te vullen.5. Tenzij artikel 16 van toepassing is, is de ombudsman bevoegd en, tenzij
artikel 14 van toepassing is, ook verplicht aan een verzoek als bedoeld in
het eerste lid gevolg te geven.Artikel 13Indien naar het oordeel van de ombudsman ten aanzien van de in het verzoekschrift
bedoelde gedraging voor de verzoeker een wettelijk geregelde administratiefrechtelijke
voorziening openstaat, verwijst hij hem onverwijld naar de bevoegde instantie
en draagt hij het verzoekschrift, nadat daarop de datum van ontvangst is aangetekend,
aan die instantie over. Voor de toepassing van de regeling waarop de openstaande
voorziening berust, wordt het verzoekschrift beschouwd als te voldoen aan
de in die regeling voorkomende bepalingen met betrekking tot de wijze van
indiening en adressering en wordt voorts het tijdstip, waarop het verzoekschrift
door de ombudsman is ontvangen, beschouwd als het tijdstip waarop de zaak
bij de in die regeling bedoelde instantie aanhangig is gemaakt. Deze instantie
stelt de verzoeker in de gelegenheid, binnen dertig dagen nadat zij hiervan
mededeling heeft gedaan, zijn verzoekschrift overeenkomstig de voor die voorziening
geldende regels aan te vullen of te wijzigen en voor zover nodig het voor
behandeling verschuldigde recht te voldoen.Artikel 14De ombudsman is niet verplicht een onderzoek als bedoeld in artikel 12,
eerste lid, in te stellen of voort te zetten, indien:a. het verzoekschrift te laat is ingediend of niet voldoet aan de vereisten,
vermeld in artikel 12, derde en vierde lid;b. het verzoek kennelijk ongegrond is;c. het belang van de verzoeker of het gewicht van de gedraging kennelijk
onvoldoende is;d. de verzoeker een ander is dan degene jegens wie de gedraging heeft
plaatsgevonden;e. een verzoekschrift, dezelfde gedraging betreffende, bij hem, dan wel
bij een tot de behandeling van verzoekschriften bevoegde commissie uit de
Eerste of Tweede Kamer of uit de verenigde vergadering der Staten-Generaal,
in behandeling is of – behoudens indien een nieuw feit of een nieuwe
omstandigheid bekend is geworden en zulks tot een ander oordeel over de bedoelde
gedraging zou hebben kunnen leiden – door hem is afgedaan of daarover
door de betrokken commissie haar conclusie op een verzoekschrift aan de Eerste
of Tweede Kamer dan wel de verenigde vergadering der Staten-Generaal is voorgesteld;f. een verzoekschrift, dezelfde gedraging betreffende, ingevolge een wettelijk
geregelde klachtvoorziening bij een onafhankelijke klachtinstantie in behandeling
is of daardoor is afgedaan;g. ten aanzien van de gedraging voor de verzoeker een wettelijk geregelde
administratiefrechtelijke voorziening heeft opengestaan en hij daarvan geen
gebruik heeft gemaakt;h. ten aanzien van de gedraging anders dan ingevolge een wettelijk geregelde
administratiefrechtelijke voorziening door een rechterlijke instantie uitspraak
is gedaan;i. niet is voldaan aan het vereiste van artikel 12, tweede lid, tenzij
van de verzoeker redelijkerwijs niet kan worden gevergd dat hij de uitkomst
van de behandeling van de klacht door het bestuursorgaan verder afwacht;j. zolang ten aanzien van een gedraging van het bestuursorgaan die nauw
samenhangt met het onderwerp van het verzoekschrift een procedure aanhangig
is bij een rechterlijke instantie, dan wel ingevolge een wettelijk geregelde
administratiefrechtelijke voorziening bij een andere instantie;k. en zolang het verzoekschrift betrekking heeft op een gedraging die
nauw samenhangt met een onderwerp, waaromtrent anders dan ingevolge een wettelijk
geregelde administratiefrechtelijke voorziening een procedure bij een rechterlijke
instantie aanhangig is.Artikel 15Tenzij artikel 16 van toepassing is, is de ombudsman bevoegd uit eigen
beweging een onderzoek in te stellen naar de wijze waarop een bestuursorgaan
zich in een bepaalde aangelegenheid heeft gedragen.Artikel 16De ombudsman is niet bevoegd een onderzoek als bedoeld in artikel 12,
eerste lid, of artikel 15 in te stellen of voort te zetten:a. indien de aangelegenheid behoort tot het algemeen regeringsbeleid,
daaronder begrepen het algemeen beleid ter handhaving van de rechtsorde, of
tot het algemeen beleid van het betrokken bestuursorgaan;b. betreffende algemeen verbindende voorschriften;c. zolang ten aanzien van de gedraging een wettelijk geregelde administratiefrechtelijke
voorziening openstaat, tenzij artikel 6:12 van de Algemene wet bestuursrecht
van toepassing is, of ingevolge een zodanige voorziening een procedure aanhangig
is;d. zolang ten aanzien van de gedraging anders dan ingevolge een wettelijk
geregelde administratiefrechtelijke voorziening een procedure bij een rechterlijke
instantie aanhangig is, dan wel beroep openstaat tegen een uitspraak die in
een zodanige procedure is gedaan;e. indien ten aanzien van de gedraging ingevolge een wettelijk geregelde
administratiefrechtelijke voorziening door een rechterlijke instantie uitspraak
is gedaan;f. in aangelegenheden betreffende belastingen en andere heffingen, indien
ten aanzien van de gedraging een wettelijk geregelde administratiefrechtelijke
voorziening heeft opengestaan;g. ten aanzien van gedragingen waarop de rechterlijke macht toeziet.Artikel 171. Indien de ombudsman op grond van artikel 14 of artikel 16 geen gevolg
geeft aan een verzoek tot het instellen van een onderzoek, dan wel het onderzoek
niet voortzet, doet hij daarvan zo spoedig mogelijk schriftelijke mededeling
aan de verzoeker onder vermelding van de redenen. In het geval dat hij een
onderzoek niet voortzet doet hij de hiervoor bedoelde mededeling tevens aan
het betrokken bestuursorgaan en, in voorkomend geval, aan de betrokken ambtenaar.
Met het oog op het bepaalde in het derde lid neemt hij daarbij artikel 19,
vierde lid, laatste volzin, van deze wet en het bepaalde in artikel 10 van
de Wet openbaarheid van bestuur, in acht.2. Indien de ombudsman op grond van artikel 14, onderdeel i, geen gevolg
geeft aan een verzoek tot onderzoek, dan wel het onderzoek niet voortzet,
wijst hij verzoeker tevens op de mogelijkheid het betrokken bestuursorgaan,
de betrokken instelling of dienst die, of het betrokken bedrijf dat onder
verantwoordelijkheid van dat orgaan werkzaam is, dan wel de betrokken ambtenaar,
alsnog van zijn grieven met betrekking tot de gedraging in kennis te stellen
en in de gelegenheid te stellen zijn of haar zienswijze daarop te geven.3. De ombudsman geeft aan een ieder die daarom verzoekt, afschrift of
uittreksel van de mededeling, bedoeld in het eerste lid. Met betrekking tot
de daarvoor in rekening te brengen vergoedingen en met betrekking tot de kosteloze
verstrekking is het bepaalde bij of krachtens de Wet tarieven in burgerlijke
zaken van overeenkomstige toepassing.Artikel 181. De ombudsman stelt het bestuursorgaan en degene, op wiens gedraging
het onderzoek betrekking heeft, alsmede in het geval, bedoeld in artikel 12,
eerste lid, de verzoeker in de gelegenheid schriftelijk dan wel mondeling
en al dan niet in elkaars tegenwoordigheid – een en ander ter beoordeling
van de ombudsman – hun standpunt toe te lichten.2. De betrokkenen kunnen zich doen vertegenwoordigen of doen bijstaan
door een raadsman. De ombudsman kan weigeren bepaalde personen die van het
verlenen van rechtsgeleerde hulp hun beroep maken en niet advocaat of procureur
zijn, als vertegenwoordiger toe te laten.Artikel 191. Het bestuursorgaan, degene op wiens gedraging het onderzoek betrekking
heeft, getuigen en de verzoeker verstrekken de ombudsman de inlichtingen die
deze ten behoeve van een onderzoek behoeft en zijn op een daartoe strekkend
verzoek verplicht daartoe voor hem te verschijnen. Gelijke verplichtingen
rusten op ieder college, met dien verstande dat het college bepaalt wie zijner
leden aan de verplichtingen zal voldoen, tenzij de ombudsman één
of meer bepaalde leden aanwijst. Betrokkenen kunnen zich doen bijstaan door
een raadsman.2. De verplichting om voor de ombudsman te verschijnen geldt niet voorOnze Ministers. Wanneer een minister zelf niet verschijnt, laat hij
zich vertegenwoordigen.3. Inlichtingen die betrekking hebben op het beleid, gevoerd onder de
verantwoordelijkheid van een minister of een ander bestuursorgaan kan de ombudsman
bij de daarbij betrokken ambtenaren slechts inwinnen door tussenkomst van
de minister onderscheidenlijk dat orgaan.4. De ingevolge het eerste lid opgeroepen personen kunnen zich van het
verstrekken van inlichtingen verschonen wegens ambts- of beroepsgeheim, doch
alleen voor zover betreft hetgeen waarvan de wetenschap aan hen als zodanig
is toevertrouwd. Ambtenaren kunnen zich slechts met verwijzing naar de hun
ingevolge de Ambtenarenwet onderscheidenlijk de Militaire Ambtenarenwet 1931
en de Politiewet 1993 opgelegde geheimhoudingsplicht verschonen voor zover
het verstrekken van de verlangde inlichtingen in strijd is met enige andere
wettelijke bepaling tot geheimhouding of met het belang van de Staat. De ombudsman
kan ter staving van het beroep op het verschoningsrecht overlegging vragen
van een bijzondere schriftelijke last van het orgaan, welks tussenkomst voor
het verstrekken van inlichtingen in het derde lid is voorgeschreven. Dit orgaan
kan bepalen, dat de geheimhoudingsplicht slechts wordt opgeheven met betrekking
tot het verschaffen van inlichtingen aan de ombudsman onder de voorwaarde
dat het geheime karakter daarvan wordt gehandhaafd.5. Het orgaan door welks tussenkomst de inlichtingen worden ingewonnen,
kan zich bij het horen van de ambtenaren doen vertegenwoordigen.Artikel 201. De ombudsman is bevoegd ten dienste van het onderzoek werkzaamheden
aan deskundigen op te dragen. Hij is voorts bevoegd in het belang van het
onderzoek deskundigen en tolken op te roepen. Zij die als deskundige of als
tolk zijn opgeroepen, zijn verplicht voor de ombudsman te verschijnen en hun
diensten als zodanig te verlenen.2. Op deskundigen, tevens ambtenaren, zijn het derde, vierde en vijfde
lid van artikel 19 van overeenkomstige toepassing.3. De tolken en deskundigen zijn verplicht tot geheimhouding van hetgeen
hun ter zake van hun dienstverlening ter kennis komt.Artikel 211. Oproepingen ingevolge de artikelen 19 en 20 geschieden bij aangetekende
brief.2. De ombudsman kan bevelen, dat personen die, hoewel wettelijk opgeroepen,
niet zijn verschenen, door de openbare macht voor hem worden gebracht om aan
hun verplichtingen te voldoen.Artikel 221. De ombudsman kan bevelen, dat getuigen niet zullen worden gehoord en
tolken niet tot de uitoefening van hun taak zullen worden toegelaten dan na
het afleggen van eed of belofte.2. Zij leggen in dat geval in handen van de ombudsman de eed of belofte
af; indien zij worden gehoord als getuige: dat zij zullen zeggen de gehele
waarheid en niets dan de waarheid; de tolken: dat zij hun plichten als tolk
met nauwgezetheid zullen vervullen.3. De deskundigen zijn verplicht hun taak onpartijdig en naar beste weten
te verrichten.Artikel 231. De ingevolge deze wet opgeroepenen ontvangen desverlangd voor reis-
en verblijfkosten alsmede wegens tijdverzuim en daarmede verband houdende
noodzakelijke kosten, vergoeding uit 's Rijks kas overeenkomstig het bij en
krachtens de Wet tarieven in burgerlijke zaken bepaalde.2. Voor zover bij algemene maatregel van bestuur niet anders is bepaald,
ontvangen de in het eerste lid bedoelde personen die in openbare dienst zijn
geen vergoeding als bedoeld in het eerste lid, indien zij zijn opgeroepen
in verband met hun taak als zodanig.3. De ombudsman begroot de ingevolge dit artikel verschuldigde vergoeding.Artikel 241. Aan de ombudsman worden op diens schriftelijk verzoek ten behoeve van
een onderzoek bescheiden, gebezigd bij de vervulling van de overheidstaak
in de aangelegenheid waarop het onderzoek betrekking heeft, al dan niet in
afschrift, overgelegd. Artikel 19, derde en vierde lid, is van overeenkomstige
toepassing.2. De ombudsman kan, voor zover dit naar zijn oordeel ten behoeve van
het onderzoek is vereist, zonder toestemming, met uitzondering van woningen,
alle plaatsen betreden waar het bestuursorgaan, wiens gedraging onderzocht
wordt, zijn taak verricht. Voor het betreden van woningen is toestemming van
de bewoner vereist.3. Onze Ministers kunnen aan de ombudsman het betreden van bepaalde plaatsen
verbieden, indien dit naar hun oordeel de veiligheid van de staat zou schaden.Artikel 251. De ombudsman deelt, alvorens het onderzoek te beëindigen, zijn
bevindingen schriftelijk mede aan het betrokken bestuursorgaan en, in voorkomend
geval, aan de ambtenaar wiens gedraging voorwerp van onderzoek is geweest,
alsmede, in het in artikel 12, eerste lid, bedoelde geval aan de verzoeker.2. De ombudsman stelt het bestuursorgaan, de ambtenaar en de verzoeker
in de gelegenheid zich binnen een door hem te stellen termijn omtrent de bevindingen
te uiten.Artikel 261. De ombudsman beoordeelt of het bestuursorgaan zich in de door hem onderzochte
aangelegenheid al dan niet behoorlijk heeft gedragen.2. Indien ten aanzien van de gedraging waarop het onderzoek van de ombudsman
betrekking heeft anders dan ingevolge een wettelijk geregelde administratiefrechtelijke
voorziening door een rechterlijke instantie uitspraak is gedaan, neemt de
ombudsman de rechtsgronden waarop die uitspraak steunt of mede steunt, in
acht.Artikel 271. Wanneer een onderzoek is afgesloten, stelt de ombudsman een rapport
op, waarin hij zijn bevindingen en zijn oordeel weergeeft. Met het oog op
het bepaalde in het vierde lid neemt hij daarbij artikel 19, vierde lid, laatste
volzin van deze wet en het bepaalde in artikel 10 van de Wet openbaarheid
van bestuur, in acht.2. De ombudsman zendt zijn rapport aan het betrokken bestuursorgaan en,
in voorkomend geval, aan de ambtenaar wiens gedraging voorwerp van onderzoek
is geweest. Indien het onderzoek berustte op een verzoekschrift als bedoeld
in artikel 12, zendt hij zijn rapport tevens aan de verzoeker.3. Zo hij daartoe aanleiding ziet, kan de ombudsman aan het betrokken
orgaan zijn zienswijze over eventueel te nemen maatregelen bekendmaken.4. De ombudsman geeft aan een ieder die daarom verzoekt afschrift of uittreksel
van een rapport als bedoeld in het eerste lid. Met betrekking tot de daarvoor
in rekening te brengen vergoedingen en met betrekking tot kosteloze verstrekking
is het bepaalde bij of krachtens de Wet tarieven in burgerlijke zaken van
overeenkomstige toepassing. Tevens legt hij een zodanig rapport ter inzage
op een door hem daarvoor aan te wijzen plaats.5. Voor het overige is de ombudsman verplicht tot geheimhouding van hetgeen
hem bij de uitoefening van zijn taak is bekend geworden, voor zover dat uit
de aard der zaak volgt.Artikel 281. De ombudsman zendt jaarlijks een verslag van zijn werkzaamheden aan
de beide Kamers der Staten-Generaal en aan Onze Ministers. Artikel 10 van
de Wet openbaarheid van bestuur is van overeenkomstige toepassing met dien
verstande dat de ombudsman bij het verslag gegevens kan voegen, slechts ter
vertrouwelijke kennisneming door de leden van de Staten-Generaal en Onze Ministers.2. Hij draagt er zorg voor dat het verslag openbaar wordt gemaakt en algemeen
verkrijgbaar wordt gesteld.3. De ombudsman kan ook dadelijk na het afsluiten van een onderzoek de
beide Kamers der Staten-Generaal inlichten omtrent zijn bevindingen en oordeel,
zo dikwijls hij de eerdere kennisneming daarvan voor de Kamers van belang
acht of één der Kamers dit verzoekt.HOOFDSTUK III. OVERGANGS- EN SLOTBEPALINGENArtikel 29De voordrachten voor door Ons te nemen besluiten ter uitvoering van deze
wet worden gedaan door Onze Minister van Binnenlandse Zaken.Artikel 30Artikel 12 vindt geen toepassing ten aanzien van gedragingen van de bij
ministerieel besluit aangewezen bestuursorganen, bedoeld in artikel 1b, die
hebben plaatsgevonden voordat dat besluit in werking is getreden.Artikel 30aTot een jaar na inwerkingtreding van een besluit als bedoeld in artikel
1a, eerste lid, onder e, dan wel na de beëindiging van een aanwijzing
als bedoeld in artikel 1b kan met betrekking tot een gedraging van het desbetreffende
bestuursorgaan die heeft plaatsgevonden:a. voordat het desbetreffende bestuursorgaan is uitgezonderd bij een besluit
als bedoeld in artikel 1a, eerste lid, onder e, dan welb. voordat de aanwijzing van het desbetreffende bestuursorgaan als bedoeld
in artikel 1b is beëindigd, een verzoekschrift als bedoeld in artikel
12 bij de Nationale ombudsman worden ingediend.Artikel 31Deze wet kan worden aangehaald als: Wet Nationale ombudsman.(Artt. II t/m XV: wijziging van diverse wetten en een
bepaling over de inwerkingtreding; hier niet opgenomen.)Overgangs- en slotbepalingen in de wet van 18 juni 1998
tot wijziging van de Wet Nationale ombudsman en de Wet openbaarheid van bestuur
(Stb. 356)(...)ARTIKEL VIArtikel 1a, tweede lid, van de Wet Nationale ombudsman en artikel 1a,
tweede lid, van de Wet openbaarheid van bestuur vervallen vijf jaar na inwerkingtreding
van deze wet. Alsdan wordt in artikel 10, tweede lid, onder b, en artikel 14, onder b, van de Wet
openbaarheid van bestuur «in artikel 1a, eerste lid, onder c en d, en het tweede lid, bedoelde bestuursorganen»
vervangen door: in artikel 1a, onder c en d, bedoelde bestuursorganen.(...)ARTIKEL VIIIDeze wet treedt in werking op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip1.6.2 Besluit bestuursorganen WNo en WobBesluit van 11 september 1998, Stb. 580, houdende uitzondering
respectievelijk aanwijzing van bestuursorganen als bedoeld in de Wet Nationale
ombudsman en de Wet openbaarheid van bestuur (Besluit bestuursorganen WNo
en Wob), zoals gewijzigd bij besluit van 21 december 2000, Stb. 632.Artikel 1Als bestuursorgaan als bedoeld in artikel 1a, eerste lid, onderdeel e,
van de Wet Nationale ombudsman onderscheidenlijk artikel 1a, eerste lid, onderdeel
d, van de Wet openbaarheid van bestuur, zijn uitgezonderd:a. de Nederlandse Omroep Stichting, genoemd in artikel 16 van de Mediawet,
voor zover belast met andere werkzaamheden dan welke voortvloeien uit onderscheidenlijk
verband houden met de coördinatie van de programma's van de instellingen
die zendtijd hebben gekregen voor landelijke omroep, onderscheidenlijk met
het indelen van de zendtijd van de instellingen die zendtijd hebben verkregen
voor de landelijke omroep;b. De Nederlandsche Bank NV, voor zover belast met de werkzaamheden die
voortvloeien uit onderscheidenlijk verband houden met haar taken op grond
van artikel 26 van de Bankwet 1998 vanaf het tijdstip van inwerkingtreding
van de Bankwet 1998 tot 1 januari 1999 respectievelijk de artikelen 2, eerste,
tweede en derde lid, en 3 van de Bankwet 1998 in de periode vanaf 1 januari
1999, en haar taken en bevoegdheden ingevolge artikel 4, eerste lid, van de
Bankwet 1998;c. de Verzekeringskamer, voor zover belast met werkzaamheden die voortvloeien
uit onderscheidenlijk verband houden met haar taken en bevoegdheden ingevolge
de Wet toezicht verzekeringsbedrijf 1993, de Wet toezicht natura-uitvaartverzekeringsbedrijf,
de Pensioen- en Spaarfondsenwet, de Wet verplichte deelneming in een bedrijfstakpensioenfonds
2000, de Wet betreffende verplichte deelneming in een beroepspensioenregeling
en de Wet tot invoering van een leeftijdsgrens voor het notarisambt en oprichting
van een notarieel pensioenfonds;d. de Stichting toezicht effectenverkeer, voor zover belast met werkzaamheden
die voortvloeien uit onderscheidenlijk verband houden met haar taken en bevoegdheden
ingevolge de Wet toezicht effectenverkeer 1995.Artikel 2Als bestuursorgaan als bedoeld in artikel 1a, tweede lid, van de Wet Nationale
ombudsman onderscheidenlijk artikel 1a, tweede lid, van de Wet openbaarheid
van bestuur, zijn aangewezen de bestuursorganen van:a. de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen, genoemd in artikel
1.5 van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek;b. de Open Universiteit, genoemd in artikel 1.3 van de Wet op het hoger
onderwijs en wetenschappelijk onderzoek;c. Openbare universiteiten als bedoeld in de bijlage bij de Wet op het
hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek;d. Openbare hoge scholen als bedoeld in de bijlage bij de Wet op het hoger
onderwijs en wetenschappelijk onderzoek;e. de Koninklijke Bibliotheek, genoemd in artikel 1.5 van de Wet op het
hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek;f. landelijke organen als bedoeld in artikel 1.5.1 van de Wet educatie
en beroepsonderwijs;g. de Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek
TNO, genoemd in artikel 3 van de TNO-wet;h. de Centrale commissie vaststelling examenopgaven en beoordelingsnormen,
genoemd in het Besluit Instelling Centrale commissie vaststelling examenopgaven
en beoordelingsnormen;i. het Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie, genoemd in het koninklijk
besluit van 28 juli 1979 (Stb. 426);j. de Nederlandse organisatie voor wetenschappelijk onderzoek, genoemd
in artikel 2 van de Wet op de Nederlandse organisatie voor wetenschappelijk
onderzoek.Artikel 3Dit besluit treedt in werking met ingang van de dag na de datum van de
uitgifte van het Staatsblad waarin het wordt geplaatst [14 oktober 1998] en werkt terug tot en met 30 juni 1998.Artikel 4Dit besluit wordt aangehaald als: Besluit bestuursorganen WNo en Wob.6.3 Vergoedingenbesluit Wet Nationale ombudsmanBesluit van 4 september 1998, Stb. 547, houdende regels
over de vergoedingen die verschuldigd zijn terzake van door de Nationale ombudsman
ontvangen klachten (Vergoedingenbesluit Wet Nationale ombudsman), zoals gewijzigd
bij besluit van 14 september 2001, Stb. 415.Artikel 1In dit besluit wordt verstaan onder:a. Onze Minister: Onze Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties;b. rechtspersoon: rechtspersoon waartoe het ingevolge artikel 1b van de
wet aangewezen bestuursorgaan behoort;c. verzoekschrift: schriftelijk verzoek als bedoeld in artikel 12, eerste
lid, van de wet;d. wet: Wet Nationale ombudsman.Artikel 21. De rechtspersoon is per verzoekschrift dat door de Nationale ombudsman
wordt ontvangen over gedragingen van een bestuursorgaan dat tot die rechtspersoon
behoort, een vergoeding verschuldigd ter grootte van € 874,89 [ten aanzien van verzoekschriften die zijn ontvangen in de periode
1 september 2001 tot en met 31 augustus 2002: € 960 (aanpassing
bij besluit van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
van 26 augustus 2002, Stcrt. 170)];2. In afwijking van het eerste lid kan bij ministerieel besluit ten aanzien
van de rechtspersoon worden bepaald dat een per verzoekschrift gedifferentieerde
vergoeding is verschuldigd, te weten:a. een vergoeding ter grootte van € 2 717,24 [ten aanzien van verzoekschriften die zijn ontvangen in de periode 1 september
2001 tot en met 31 augustus 2002: € 2 979 (aanpassing bij besluit
van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van 26 augustus
2002, Stcrt. 170)] indien het een verzoekschrift betreft dat leidt
tot een onderzoek als bedoeld in artikel 12 van de wet, enb. een vergoeding ter grootte van € 184,23 [ten aanzien van verzoekschriften die zijn ontvangen in de periode 1 september
2001 tot en met 31 augustus 2002: € 202 (aanpassing bij besluit
van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van 26 augustus
2002, Stcrt. 170)] in de overige gevallen.3. In afwijking van het eerste en tweede lid bepaalt Onze Minister, de
Nationale ombudsman gehoord, in het geval dat twee of meer verzoekschriften
dezelfde gedraging betreffen, dat eenmaal de voor een dergelijk verzoekschrift
geldende vergoeding is verschuldigd.Artikel 31. Het ministerieel besluit, bedoeld in artikel 2, tweede lid, wordt gegeven
op verzoek van de desbetreffende rechtspersoon.2. Het in het eerste lid bedoelde ministeriële besluit heeft een
geldigheidsduur van twee jaar. Deze geldigheidsduur wordt telkenmale met een
periode van twee jaar verlengd, tenzij de desbetreffende rechtspersoon voor
1 december van het jaar voorafgaand aan het jaar waarin de verlenging plaats
zal vinden, aan Onze Minister heeft verzocht de toepassing van artikel 2,
tweede lid, ten aanzien van hem te beëindigen.3. Het in het eerste lid bedoelde verzoek wordt voor 1 december van het
jaar voorafgaand aan het jaar met ingang waarvan het bestuursorgaan van de
rechtspersoon ingevolge artikel 1b van de wet is aangewezen, bij Onze Minister
ingediend.4. Indien het in het eerste lid bedoelde verzoek niet voor de in het derde
lid bedoelde datum wordt gedaan, kan dat verzoek iedere periode van twee jaar
na die datum worden ingediend, uiterlijk voor 1 december van het jaar waarin
een periode van twee jaar eindigt. De toepassing van artikel 2, tweede lid,
vindt dan plaats met ingang van 1 januari van het jaar volgend op het einde
van de periode van twee jaar.Artikel 41. De vergoeding, bedoeld in artikel 2, dient jaarlijks achteraf en uiterlijk
op 30 november van het desbetreffende kalenderjaar te zijn voldaan aan het
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.2. Onze Minister stelt jaarlijks vast hoeveel de rechtspersoon in het
totaal aan vergoedingen is verschuldigd, gerekend over de periode 1 september
van het voorafgaande jaar tot en met 31 augustus van het desbetreffende jaar.
Deze vaststelling geschiedt terstond na de laatstgenoemde datum.Artikel 51. Bij ministeriële regeling worden de bedragen, bedoeld in artikel
2, aangepast overeenkomstig het door het Centraal Bureau voor de Statistiek
in het kader van de Nationale Rekeningen vastgestelde prijsindexcijfer van
de consumptie van de overheid van de activiteit algemeen bestuur, volgens
de jaar-op-jaarmethode.2. De in het eerste lid bedoelde aanpassing vindt voor het eerst plaats
in het jaar 2000 ten aanzien van de verzoekschriften die zijn ontvangen in
de periode 1 september 1999 tot en met 31 augustus 2000, op basis van het
in dat lid bedoelde prijsindexcijfer 1999 ten opzichte van 1998. Vervolgens
vindt ieder jaar de aanpassing op overeenkomstige wijze plaats.Artikel 6[Overgangsbepaling.]Artikel 7Dit besluit treedt in werking met ingang van de dag na de datum van uitgifte
van het Staatsblad waarin het wordt geplaatst [23 september
1998] en werkt terug tot en met 30 juni 1998.Artikel 8Dit besluit kan worden aangehaald als Vergoedingenbesluit Wet Nationale
ombudsman.XNoot130 juni 1998 (zie koninklijk besluit van 18 juni 1998, Stb. 357). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28825-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl