Duurzame ontwikkeling en beleid; Brief van de Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST133417
 2008-2009
 
 30 196
 Duurzame ontwikkeling en beleid
 
 
 
 
 Nr. 
 70
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN
MILIEUBEHEER
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 29 juni 2009
 
 Tijdens het Algemeen Overleg Milieuraad van 18 juni 2009 heb ik toegezegd
uw Kamer nog voor het zomerreces te informeren over de opdracht aan de «Commissie
Corbey» (de Commissie Duurzaamheidsvraagstukken Biomassa) en over het
Nederlandse standpunt ten aanzien van de voortgang en planning van het betrekken
van indirecte effecten van biobrandstoffen bij de Richtlijn Hernieuwbare Energie
(kenmerk ID 2064).
 
 Het verheugt mij te kunnen melden dat het besluit tot instelling van de
Commissie Duurzaamheidsvraagstukken Biomassa inmiddels ondertekend is en aan
Staatscourant is verzonden, waarin het op of rond 29 juni gepubliceerd
zal worden.
 
 De zorg om de duurzame inzet van biobrandstoffen in het bijzonder, en
van biomassa in het algemeen, heeft de afgelopen periode tot veel maatschappelijke
discussie geleid. Vanuit diverse invalshoeken zijn de laatste jaren tal van
analyses, suggesties, opinies en wensen naar voren gekomen, die in verschillende
richtingen gaan. Zowel vanuit de overheid als vanuit het maatschappelijk veld
bestaat er sterke behoefte aan een forum om die verschillende inzichten met
elkaar te confronteren, met het oog op het doen van suggesties voor oplossingen
die Nederland verder helpen in het bereiken van de doelstelling reductie van
broeikasgasemissies door de inzet van duurzame biobrandstoffen.
 Ik heb de Commissie Duurzaamheidsvraagstukken Biomassa dan ook ingesteld
om het forum te bieden waar deze maatschappelijke discussie kan worden gevoerd,
met als doel die discussie in bruikbare adviezen af te ronden. De achttien
leden zijn aangezocht vanuit het bedrijfsleven, de wetenschap en de NGO’s.
Ik heb er alle vertrouwen in dat deze commissie, onder voorzitterschap van
mevrouw Dorette Corbey, in staat is deze taak met succes op te pakken.
 
 De opdracht die ik de commissie hiertoe heb meegegeven is gefaseerd. De
commissie krijgt de taak om zich allereerst te concentreren op de meest
actuele vragen. Dit zijn in de eerste plaats de vragen die direct betrekking
hebben op het realiseren van een toename van het volume duurzame biobrandstoffen
in Nederland (en Europa), waarbij gevraagd wordt in ieder geval ook te kijken
naar de mogelijkheden die de overheid en bedrijven hebben om hiervoor instrumenten
in te zetten. In de tweede plaats vraag ik de commissie advies uit te brengen
over belangrijke en actuele Europese ontwikkelingen. Dit betreft onder meer
de vraag die tijdens het Nota-overleg Klimaatbeleid van 15 juni jl. aan
de orde kwam, hoe we zicht krijgen op de herkomst van de biobrandstoffen op
de Nederlandse en Europese markt. Andere vraagstukken die in de EU actueel
zijn of worden, zijn het meewegen van de indirecte effecten, zoals verschuiving
in landgebruik, en het verbreden van de werking van de duurzaamheidscriteria
naar ook vaste biomassa voor energietoepassing.
 De opdracht is verder bewust zodanig breed geformuleerd, dat behalve deze
actuele vragen en verwachte ontwikkelingen ook de thans nog onvoorziene vragen
rond duurzaamheid van productie en gebruik van biomassa, langs de gehele keten
van de bio based economy, geadresseerd kunnen
worden. Op dit moment zijn de vragen rond biobrandstoffen het meest acuut,
maar de duurzaamheidsproblematiek beperkt zich allerminst tot alleen die toepassing
van biomassa.
 
 In de bijlage bij deze brief treft u volledigheidshalve de exacte formulering
van de opdracht aan de commissie aan.
 
 Het tweede punt betreft het Nederlands standpunt ten aanzien van de vorderingen
van de Europese Commissie met betrekking tot de zogenoemde effecten van de
indirecte veranderingen van landgebruik, veroorzaakt door de productie van
biomassa voor biobrandstoffen.
 
 De Europese Richtlijn Hernieuwbare energie (Richtlijn 2009/28/EG) bepaalt
dat de Europese Commissie uiterlijk 31 december 2010 een verslag uitbrengt «waarin
het effect van indirecte veranderingen in landgebruik op de emissie van broeikasgassen
wordt beschreven en waarin wordt nagegaan hoe dit effect kan worden geminimaliseerd. » De Commissie kan dit verslag bij het aanbieden
aan Raad en Europees Parlement doen vergezellen van een wetgevingsvoorstel
om deze emissies mee te kunnen nemen.
 De Commissie heeft al eerder informeel aangekondigd dit verslag (en dus
ook het eventuele wetgevingsvoorstel) te willen vervroegen naar maart 2010.
Dat maakt het de lidstaten mogelijk althans enigszins op de uitkomst van dat
wetgevingsproces te anticiperen bij het opstellen van het nationale actieplan
voor energie uit hernieuwbare bronnen, dat 30 juni 2010 bij de Commissie
wordt ingediend. Daarbij heeft de Commissie aangegeven in het najaar van 2009
een consultatieronde te zullen houden.
 
 Wat nieuw is, is dat zeer recent de Commissie een kort paper heeft verspreid
voor een zogenoemde «pre-consultatie». De Commissie vraagt, aan
stakeholders en experts, daar uiterlijk 31 juli 2009 een reactie op.
De binnengekomen reacties zullen de Commissie helpen te bepalen welke beleidsopties
deel uit zullen maken van de consultatieronde.
 
 Ik zal op die pre-consultatie reageren, maar nog niet met een vastgesteld
Nederlands standpunt. Dat is op dit moment nog niet voldoende uitgewerkt en
daar wordt ook niet om gevraagd. Het is in deze fase vooral nuttig suggesties
te doen die mede de richting zullen bepalen. Een gefundeerd Nederlands standpunt
zal zeker worden ingediend bij de consultatieronde in het najaar. Dat geeft
de Commissie Corbey de mogelijkheid om daar nog advies over uit te brengen.
Ik zal u van die inbreng namens Nederland te zijner tijd zeker op de hoogte
stellen.
 
 In deze pre-consultatie vraagt de Europese Commissie welke beleidsopties
geschikt zouden zijn om het probleem van de indirecte effecten van verandering
van landgebruik zo effectief mogelijk te adresseren. De Commissie stipt daarbij
kort acht opties aan.
 
 Optie a: de beperkingen ten aanzien van verandering in landgebruik die
gelden voor biobrandstoffen die in de EU worden ingezet, ook opleggen aan
andere producten en landen (bijvoorbeeld voedsel).
 Optie b: internationale afspraken maken voor de bescherming van gebieden
met hoge koolstofopslag.
 Optie c: niets doen, in de veronderstelling dat de huidige tekst van de
richtlijn voldoende bescherming biedt.
 Optie d: de minimaal vereiste besparing van broeikasgasemissies verhogen.
 Optie e: het gebruik van bonussen bij de berekening van de broeikasgasemissies
uitbreiden (bijvoorbeeld voor biobrandstoffen, niet afkomstig van land of
van onbenut land).
 Optie f: Aanvullende duurzaamheidseisen stellen aan biobrandstoffen geteeld
uit gewassen waarvan het aannemelijk is dat die meer schade door indirecte
verschuiving van landgebruik veroorzaken.
 Optie g: het invoeren van een «indirect land use change factor»
(iLUC-factor) bij het berekenen van de broeikasgasbalans.
 Optie h: overige beleidsmaatregelen, of combinaties van de bovengenoemde.
 
 Ik hecht er zeer aan dat indirecte effecten van verandering van landgebruik
kunnen worden meegewogen bij het bepalen of een bepaalde biobrandstof voldoende
duurzaam is. Dat is dan ook de kern van mijn reactie. De richtlijn biedt,
in mijn optiek, in de huidige vorm niet voldoende bescherming tegen de risico’s
van die indirecte effecten. Het is daarom van belang dat de EU extra maatregelen
neemt om indirecte effecten tegen te gaan.
 
 Daarbij zal ik aangeven dat een onderscheid gemaakt kan worden tussen
beleidsopties die met name effectief zullen zijn in de internationale context,
en betrekking hebben op landgebruik in bredere zin, en maatregelen die de
EU unilateraal zou kunnen nemen om specifiek de indirecte landgebruikeffecten
van de teelt van biobrandstoffen aan te pakken.
 
 In het Europese unilaterale spoor zal ik naar voren brengen dat het invoeren
van een indirect-land-use change factor (iLUC-factor,
optie g) een goede maatregel lijkt. Het opnemen van een iLUC-factor, waarbij
indirecte broeikasgasemissies toegerekend worden aan de betreffende biobrandstof
kan, mits goed toegepast, een garantie tegen indirecte effecten bieden. Bij
het toerekenen van broeikasgasemissies zal op een of andere manier wel rekening
gehouden moeten worden met aan andere producten toe te rekenen emissies. Ook
zou de iLUC-factor mogelijk een differentiatie moeten kennen tussen verschillende
grondstoffen en productiegebieden. Dat is geen gemakkelijke opgave, maar wel
de manier om op een eerlijke manier sturing te geven. Positieve ontwikkelingen
op het gebied van duurzaamheid moeten daarbij gestimuleerd worden.
 Naast het invoeren van een iLUC-factor is een optie het uitbreiden van
het in de richtlijn opgenomen bonussysteem, in combinatie met ofwel een generieke
iLUC factor ofwel het verhogen van de minimaal vereiste besparing van broeikasgasemissies.
De voors en tegens van deze opties zullen we in de komende tijd verder tegen
elkaar af moeten wegen.
 
 Ten aanzien van het internationale spoor zal ik de Commissie vragen in
elk geval de volgende opties goed uit te werken.
 Optie a: het introduceren van criteria voor ook andere toepassingen van
biomassa dan alleen vloeibare brandstoffen, en het betrekken van steeds meer
landen daarbij. Ik zou graag van de Commissie vernemen hoe die ziet dat hier
het meest rendement wordt behaald, in elk geval via het vrijwillige spoor
van internationale afspraken en het stimuleren van private standaarden, maar
ook gericht op het verkrijgen van draagvlak voor afspraken met meer status.
 Optie b: Het maken van internationale afspraken over het beschermen van
gebieden die belangrijke ecosysteemfuncties vervullen, zoals een hoge koolstofopslag,
of een hoge biodiversiteitswaarde hebben. Hierbij moet ook worden gedacht
aan de ontwikkeling van financiële mechanismen. Er zijn al verscheidene
initiatieven op dit gebied o.a. in het kader van het UN-REDD programma (Reduced Emissions from Deforestation and Degradation)
en de Biodiversiteitsconventie. Deze initiatieven zouden dan ook in dit licht
vanuit de EU gestimuleerd en ondersteund moeten worden.
 
 De minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,
 J. M. Cramer
 
 
 BIJLAGE
 Taakomschrijving Commissie Duurzaamheidsvraagstukken Biomassa
(«Commissie Corbey»)
 1. De commissie heeft tot taak:
 a. het gevraagd en ongevraagd adviseren over de verschillende aspecten
van duurzaamheid van de productie en het gebruik van biomassa en biobrandstoffen,
waarbij de nationale, Europese en mondiale schaal in hun onderlinge relatie
worden betrokken, met als uitgangspunt de noodzaak het volume duurzame biobrandstoffen
te vergroten;
 b. het bieden van een forum voor maatschappelijke discussie over de verschillende
aspecten van duurzaamheid van biomassa en biobrandstoffen.
 
 2. De commissie zal zich bij de vervulling van haar taak, bedoeld in het
eerste lid, in de eerste plaats richten op het uitbrengen van advies over:
 a. het verwezenlijken van de 10%-doelstelling uit de richtlijn in Nederland, mede ten
behoeve van het actieplan als bedoeld in artikel 4 van de richtlijn, waarbij
in ieder geval wordt ingegaan op:
 – de mogelijkheden om de import van biobrandstoffen, waarvan de
duurzaamheid is verzekerd door bijvoorbeeld certificering, te bewerkstelligen
en te bespoedigen;
 – de mogelijkheid een hogere doelstelling te verwezenlijken dan
de 10%-doelstelling uit de richtlijn;
 – de mogelijkheden die de overheid en het bedrijfsleven hebben om
het bereiken van de 10%-doelstelling uit de richtlijn te instrumenteren
en te bespoedigen.
 b. de actuele duurzaamheidsvraagstukken die bij de verdere ontwikkeling
van het Europese beleid aan de orde zijn, waaronder in ieder geval is begrepen:
 – het vraagstuk van transparantie over de herkomst van biobrandstoffen
op de Nederlandse en Europese markt;
 – het vraagstuk van de indirecte effecten van de productie en het
gebruik van biobrandstoffen, in het licht van de doelstelling om op duurzame
wijze reductie van broeikasgasemissies te bereiken door middel van de inzet
van biobrandstoffen; en
 – het vraagstuk van het uitbreiden van de werkingssfeer van de duurzaamheidscriteria
naar vaste biomassa voor energietoepassing.
 c duurzaamheidsvraagstukken die samenhangen met het nationaal en Europees
concretiseren en implementeren van de duurzaamheidscriteria zoals omschreven
in artikel 17 van de richtlijn.
 
 
 
 
 Zie artikel 19, zesde lid, van de richtlijn.
 
 
 De 10%-doelstelling: de bijdrage van de inzet van biobrandstoffen
aan de doelstelling, zoals bepaald in artikel 3, vierde lid, van de richtlijn.
 
 
 Richtlijn: Richtlijn 2009/28/EG van het Europees Parlement en de Raad
ter bevordering van het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen en houdende
wijziging en intrekking van Richtlijnen 2001/77/EG en 2003/30/EG.