Mijnbouwwet; Nadere memorie van antwoord
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20022003-26219, nr. 21a

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum ontvangst

14-10-2002

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

26219 nr. 21a

10-10-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInleiding1. Eigendom delfstoffen1.1. Geen eigendomsontneming in de zin van artikel 1 van
het Eerste Protocol EVRM1.1.1. De wetsgeschiedenis van het Burgerlijk Wetboek.1.1.2. Jurisprudentie1.1.3. Doctrine1.2. Eigendomsontneming voldoet aan eisen van artikel
1 van het Eerste Protocol EVRM1.2.1. Algemeen belang.1.2.2. Wettelijke voorwaarden en algemene beginselen van
internationaal recht.1.2.3. Redelijke schadevergoeding.2. Aardwarmte3. Opslag4. Kleine veldenbeleid5. Artikel 1906. Willekeurige afschrijvingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26219Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 44 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 219Regels met betrekking tot het onderzoek naar en het winnen van delfstoffen
en met betrekking tot met de mijnbouw verwante activiteiten (Mijnbouwwet)nr. 21aNADERE MEMORIE VAN ANTWOORDOntvangen 10 oktober 2002InleidingGezien het nader voorlopig verslag van de vaste commissie voor Economische
Zaken, vastgesteld op 7 oktober 2002, heb ik tot mijn genoegen mogen
constateren dat de leden van de CDA-fractie met veel belangstelling en veelal
instemmend kennis namen van de memorie van antwoord. Desalniettemin achtten
deze leden op enkele punten een nadere verduidelijking noodzakelijk, in het
bijzonder over eigendom van delfstoffen. Bij de beantwoording van de vragen
heb ik omwille van de overzichtelijkheid extra rubrieken in deze nadere memorie
van antwoord opgenomen.Ik maak van deze gelegenheid gebruik wederom de hoop uit te spreken dat
de behandeling van dit wetsvoorstel zodanig voortvarend zal worden voortgezet
dat de inwerkingtreding van de Mijnbouwwet met de daarop gebaseerde regelingen
met ingang van 1 januari 2003 mogelijk is. In het tijdschema dat ik voor
ogen heb, waarbij mede rekening wordt gehouden met de thans nog van kracht
zijnde Tijdelijke referendumwet, zal de Mijnbouwwet uiterlijk op donderdag,
14 november 2002, in het Staatsblad moeten verschijnen. Dat tijdschema
kan worden gerealiseerd, indien nog deze maand de afhandeling van het wetsvoorstel
zal plaatsvinden. Indien de Mijnbouwwet en de daarop gebaseerde lagere regelingen,
te weten het Mijnbouwbesluit en de Mijnbouwregeling, niet op 1 januari
2003 in werking kunnen treden, zal de inwerkingtreding met een jaar moeten
worden uitgesteld. Dit houdt verband met de invoering van een wettelijk financieel
systeem, met inbegrip van de heffing en invordering door de rijksbelastingdienst,
ter vervanging van financiële verplichtingen in de vergunningvoorschriften.
Hierdoor is inwerkingtreding met ingang van 1 januari noodzakelijk om
aan te sluiten bij het door de mijnbouwondernemingen gehanteerde boekjaar,
te weten het kalenderjaar. Bovendien betekent uitstel dat de mijnbouwondernemingen
een vol jaar de reductie (minimaal 29%) van de administratieve lasten die
wordt verwacht van de nieuwe mijnbouwregelgeving mislopen. 1. Eigendom delfstoffenDe leden van de fractie van het CDA wierpen nog een aantal vragen op over
de eigendom van delfstoffen en opgeslagen stoffen. De eerste vraag was of
artikel 3 van de Mijnbouwwet in overeenstemming is met artikel 1 van het Eerste
Protocol bij het Europese Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens
(hierna: EVRM).Deze vraag moet naar mijn mening bevestigend worden beantwoord. Er is
in de eerste plaats geen sprake van eigendomsontneming («deprivation
of possessions») en, als al sprake zou zijn van eigendomsontneming,
betreft dit eigendom waarvan de waarde voor de grondeigenaar in het economisch
verkeer, nihil is. Ik zal dit hieronder nader toelichten.1.1. Geen eigendomsontneming in de zin van artikel 1 van
het Eerste Protocol EVRMIn de memorie van antwoord is uiteengezet dat onder het thans nog van
kracht zijnde recht onduidelijk is bij wie de eigendom van delfstoffen berust
gedurende de periode gelegen vóór concessieverlening. Ten aanzien
van het begrip «onduidelijk» past ter vermijding van misverstanden
enige nuancering. Ik heb een onderscheid gemaakt tussen delfstoffen die zich
in een aardlaag bevinden (zoals olie en gas) en delfstoffen die een aardlaag
vormen (zoals zout en steenkool). De eigendom van eerstgenoemde delfstoffen
berust, reeds gelet op de redactie van artikel
5:20, onder b, van het Burgerlijk Wetboek, mijns inziens niet bij de eigenaar
van de bovengrond; zij zijn eigendom van de staat, dan wel res nullius. De
eigendom van laatstgenoemde delfstoffen berust op grond van artikel 5:20,
onder b, van het Burgerlijk Wetboek bij de grondeigenaar, tenzij de wet anders
bepaalt. Dit geldt overigens ook voor eerstgenoemde delfstoffen indien de
door mij gehuldigde uitleg van artikel 5:20, onder b, van het Burgerlijk Wetboek
te beperkt mocht zijn.Doorslaggevend voor de beantwoording bij wie de eigendom van delfstoffen
berust is dus de uitleg die aan de Mijnwet 1810 wordt gegeven, en in het bijzonder
of deze wet een verticale scheiding van de eigendom van delfstoffen inhoudt.
Hierover lopen, zoals in de memorie van antwoord gezegd, de opvattingen uiteen.
Ik zal hieronder achtereenvolgens beknopt ingaan op hetgeen over deze kwestie
te berde is gebracht in: 1.1.1.) de wetsgeschiedenis van het Burgerlijk Wetboek,
1.1.2.), de jurisprudentie, en 1.1.3.) de doctrine.1.1.1. De wetsgeschiedenis van het Burgerlijk Wetboek.Bij de totstandkoming van artikel 5:20 van het Burgerlijk Wetboek is deze
kwestie uitdrukkelijk in het midden gelaten. In de Toelichting-Meijers wordt
opgemerkt dat de in de grond aanwezige mineralen behoren tot de eigendom van
de grondeigenaar, tenzij de mijnwetgeving voor bepaalde mineralen een uitzondering
maakt door deze te maken tot eigendom van de concessionaris, de staat of res
nullius (Van Zeben, Du Pon, Olthof, Parl. Gesch. Boek 5, p. 120). Naar aanleiding
hiervan wordt in de memorie van toelichting op artikel 5:20 van het Burgerlijk
Wetboek opgemerkt dat deze opsomming niet beoogt de in de vigerende mijnwetgeving
voorkomende oplossingen weer te geven, maar slechts de in abstracto mogelijke
(ibidem, p. 121).1.1.2. JurisprudentieOok de jurisprudentie geeft geen uitsluitsel over de kwestie. Evenmin
als uit het in de memorie van antwoord besproken arrest van de Hoge Raad van
25 oktober 1907, W 8606, kan een antwoord op deze rechtsvraag worden
afgeleid uit de arresten van 10 december 1980, NJ 1981, 623 en 17 november
1982, NJ 1984, 126. Deze arresten hebben namelijk uitsluitend betrekking op
de eigendom van de boven- en ondergrondse werken ten behoeve van de mijn,
niet op de eigendom van de delfstoffen als zodanig.1.1.3. DoctrineDe juridische literatuur is verdeeld. Er zijn auteurs die verdedigen dat
de staat eigenaar is van delfstoffen die zich in een mijn bevinden (De Boer,
De winning van delfstoffen in het Romeinse recht, de middeleeuwse juridische
literatuur en het Franse Recht tot 1810; p. 250; ibidem, Enkele opmerkingen
omtrent de overdracht en/of vestiging van de roerende lichamelijke en daarmee
gelijkgestelde (onlichamelijke) zaken, RM Themis 1978, p. 242); anderen menen
dat de grondeigenaar eigenaar is van de in zijn grond aanwezige delfstoffen
(Boekhold, Mijnrecht, p. 111; Scholten, De Mijnwet van 21 april 1810
en het Besluit op de Inkomstenbelasting, WFR 1952, 449; Van Geest, Grondeigendom
en delfstoffen, NJB 1973, p. 639); terwijl weer anderen verdedigen dat delfstoffen
een res nullius zijn (Van Oppen, Enkele opmerkingen over de Mijnwet 1810,
NJB 1962, p. 258; Klein Wassink, De «redevance trefonciere» als
twistappel, WFR 1962, 677). Tenslotte wil ik de leden volledigheidshalve wijzen
op de volgende «klassieke» handboeken waarin deze kwestie wordt
behandeld: Land, Verklaring van het Burgerlijk Wetboek, Deel II, 2e druk,
p. 16–17; Suijling, Inleiding tot het burgerlijk recht, deel 5, p.42–43;
Asser-Mijnssen-Davids-Van Velten, Zakenrecht, deel 3.II, 13e druk, p. 95–97;
Pitlo-Reehuis, Het Nederlands burgerlijk recht, deel 3, 11e druk, p. 388–389.
Ook de opvattingen van deze auteurs vertonen onderling verschillen van zowel
graduele, als meer principiële aard. Van een heersende leer in de doctrine
kan dus niet worden gesproken.Wat van deze meer theoretisch interessante, dan praktisch van belang zijnde
discussie ook zij, het kan mijns inziens gelet op het navolgende bijna niet
anders zijn dan dat de opvatting dat ook onder de bestaande mijnwetgeving
de eigendom van delfstoffen niet bij de grondeigenaar berust de juiste is.Uit de Mijnwet 1810, in het bijzonder de artikelen 8 en 19 in onderlinge
samenhang bezien, blijkt dat de eigendom van delfstoffen door de concessieverlening
op de concessionaris overgaat. Dit is juridisch alleen mogelijk als in de
periode vóór de concessieverlening die delfstoffen eigendom
van de staat, dan wel res nullius zijn. Wellicht ten overvloede voeg ik hier
nog aan toe dat in de vergoeding, bedoeld in artikel 6 van de Mijnwet 1810,
een bevestiging zou kunnen worden gelezen van de opvatting dat sprake is van
eigendomsontneming (vgl. Scholten, De Mijnwet van 21 april 1810 en het
Besluit op de Inkomstenbelasting, WFR 1952, 449). Deze opvatting is naar mijn
mening niet staande te houden. Immers, de bedragen die op grond van dit artikel
plegen te worden uitgekeerd – € 0,23 (f 0,50) per hectare
per jaar of € 5,67 (f 12,50 eenmalig per jaar) – zijn
geen reële vergoeding voor het verlies van eigendom en voorts niet gerelateerd
aan de eigendom van de delfstoffen, maar aan het grondoppervlak in het concessiegebied,
dus ongeacht of er al dan niet delfstoffen aanwezig zijn in de ondergrond
van de percelen binnen het concessiegebied.Concluderend ben ik van mening dat artikel 3, eerste lid, van de Mijnbouwwet
geen eigendomsontneming («deprivation of possessions») inhoudt
als bedoeld in artikel 1 van het Eerste Protocol bij het EVRM. Een definitief
oordeel hierover ligt echter niet op mijn weg, maar op die van de onafhankelijke
rechter. 1.2. Eigendomsontneming voldoet aan eisen van artikel
1 van het Eerste Protocol EVRMOok al wordt uitgegaan van de stelling dat, zolang geen concessie is verleend,
delfstoffen eigendom zijn van de grondeigenaar, is artikel 3, eerste lid,
van de Mijnbouwwet mijns inziens niet in strijd met artikel 1 van het Eerste
Protocol bij het EVRM. Op grond van de tweede volzin van dit artikel kan eigendom
worden ontnomen, mits dit gebeurt in het algemeen belang («public interest»)
en met inachtneming van de voorwaarden voorzien bij wet en de algemene beginselen
van internationaal recht. Bij de bepaling of ontneming van eigendom in het
algemeen belang is, hebben de lidstaten een ruime beoordelingsvrijheid («margin
of appreciation») (vgl. EHRM 21 februari 1986, A-serie nr. 98,
James). In de rechtspraak van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens
is voorts uitgemaakt dat uit artikel 1 van het Eerste Protocol bij het EVRM
als geheel volgt dat bij eigendomsontneming een redelijk evenwicht («fair
balance») tussen het algemene en het individuele belang moet bestaan.
Er mag geen buitensporig zware last («excessive burden») op de
burger worden gelegd (vgl. EHRM 23 september 1982, NJ 1998, 290, Sporrong
en Lonnroth). Hieruit vloeit voort dat eigendomsontneming in de regel gepaard
dient te gaan met betaling van een redelijke schadevergoeding in verhouding
tot de waarde van de ontnomen eigendom. Dit behoeft echter niet onder alle
omstandigheden een volledige vergoeding van de marktwaarde te zijn (vgl. EHRM
21 februari 1986, A-serie nr. 98, James; EHRM 8 juli 1986, A-serie
nr. 102, Lithgow; EHRM 9 december 1994, NJ 1996, 374, Holy Monasteries).
Hieronder zal worden aangetoond dat artikel 3 van de Mijnbouwwet aan deze
eisen voldoet.1.2.1. Algemeen belang.Met betrekking tot de eis dat eigendomsontneming alleen in het algemeen
belang («public interest») kan plaatsvinden, merk ik op dat de
thans heersende opvatting is dat de in de loop van de tijd gevormde, natuurlijke
rijkdommen ten goede dienen te komen aan de gemeenschap als geheel en niet
aan degene die toevallig eigenaar is van de bovengrond. Deze opvatting kan
worden beschouwd als een invulling van het begrip «algemeen belang»
(«public interest»), welke past binnen de ruime beoordelingsvrijheid
(«margin of appreciation») van de lidstaten op dit punt.1.2.2. Wettelijke voorwaarden en algemene beginselen van
internationaal recht.Ook aan de eis dat eigendomsontneming moet voldoen aan de voorwaarden,
voorzien bij wet en in de algemene beginselen van internationaal recht, is
voldaan. De ontneming van de eigendom is voorzien bij formele wet, te weten
artikel 3 van de Mijnbouwwet, en geldt gelijkelijk voor onderdanen en niet-onderdanen.
Voor degenen wier eigendom onder het thans van kracht zijnde recht onbetwist
is, in casu de bestaande concessiehouders, is een overgangsrechtelijke regeling
getroffen, die hun rechten ten volle waarborgt (artikel 143, vierde lid, van
de Mijnbouwwet).1.2.3. Redelijke schadevergoeding.Met betrekking tot de eis dat eigendomsontneming in beginsel gepaard moet
gaan met een redelijke schadevergoeding merk ik op dat, als de eigenaar van
de bovengrond al eigenaar van de zich in de grond bevindende delfstoffen zou
zijn, dit slechts een blote eigendom betreft. Hij heeft op grond van de geldende
(publiekrechtelijke) wetgeving immers geen beschikkingsrecht over
de delfstoffen; het recht de delfstoffen te winnen, komt slechts toe aan de
concessiehouder. Indien al eigendom zou worden ontnomen, is dit dus geen recht
met een reële waarde in het economisch verkeer. Het behoeft geen betoog
dat de waarde van delfstoffen in de diepe ondergrond, waarover de grondeigenaar
geen enkele feitelijke zeggenschap heeft, in het commerciële verkeer
nihil zal zijn. Hier doet zich dus het uitzonderlijke geval voor dat er, ook
zonder een schadeloosstelling, een «fair balance» bestaat tussen
het algemene en individuele belang.De aan het woord zijnde leden leidden uit de memorie van antwoord voorts
af dat ik, gelet op artikel 5:20 van het Burgerlijk Wetboek, delfstoffen die
als zodanig een aardlaag vormen – door hen vaste stoffen genoemd –
tot de eigendom van de grondeigenaar reken. Naar aanleiding hiervan vroegen
zij of bij de winning van dergelijke delfstoffen door een derde de wet niet
een schadevergoedingsregeling zou moeten bevatten. Voorts waren zij er niet
van overtuigd dat delfstoffen die zich in een aardlaag bevinden – door
hen niet-vaste delfstoffen genoemd – niet tot de eigendom van de grondeigenaar
behoren. De vergelijking met de positie van grondwater (artikel 5:20, onder
c, van het Burgerlijk Wetboek) werd niet overtuigend geacht, nu grondwater
zich op een geringe diepte bevindt en zich verplaatst.Met betrekking tot delfstoffen die als zodanig een aardlaag vormen, merk
ik op dat, zoals hiervoor in ander verband reeds is uiteengezet, in de door
mij gehuldigde uitleg van de Mijnwet 1810, namelijk dat vóór
concessieverlening de eigendom van delfstoffen bij de staat berust, dan wel
sprake is van een res nullius, ook deze delfstoffen buiten het eigendomsrecht
van de grondeigenaar vallen. Bovendien geldt, zoals hiervoor eveneens uiteengezet,
dat als deze delfstoffen al onder het eigendomsrecht van de grondeigenaar
zouden vallen, bij het ontbreken van enige feitelijke zeggenschap zijn schade
nihil zal zijn, zodat ook in dat geval er geen reden tot schadeloosstelling
is.Wat betreft delfstoffen die zich in een aardlaag bevinden, maar als zodanig
geen aardlaag zijn, merk ik op dat het belangrijkste argument in mijn betoog
is dat deze delfstoffen, reeds gelet op de redactie
van artikel 5:20, onder b, van het Burgerlijk Wetboek, niet onder het bereik
van dit artikel kunnen vallen. De vergelijking met artikel 5:20, onder c,
van het Burgerlijk Wetboek fungeerde slechts als steunargument. Indien overigens
de door mij gehuldigde uitleg van artikel 5:20 van het Burgerlijk Wetboek
te beperkt mocht zijn, geldt voor deze delfstoffen, zoals gezegd, hetzelfde
als hetgeen is opgemerkt omtrent delfstoffen die als zodanig een aardlaag
vormen.2. AardwarmteKan de grondeigenaar eigenaar zijn van in zijn grond aanwezige aardwarmte,
zo vroegen deze leden zich af. Zij meenden dat deze vraag bevestigend moest
worden beantwoord, waarbij zij een vergelijking maakten met de eigendom van
elektriciteit.Hierover merk ik op dat op grond van artikel 3:2 in samenhang met artikel
5:1 van het Burgerlijk Wetboek een eigendomsrecht alleen kan rusten op een
zaak, dat wil zeggen een voor menselijke beheersing vatbaar stoffelijk object. Aardwarmte kan, zoals ook in de nota naar aanleiding
van het verslag aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal (Kamerstukken II 1998/99,
26 219, nr. 7, p. 18) is vermeld, niet als een stof worden aangemerkt;
het is een bepaalde vorm van energie. Naar ik aanneem, doelden de leden bij
hun vergelijking met de eigendom van elektriciteit op het bekende arrest van
de Hoge Raad van 23 mei 1921, NJ 1921, p. 564, waarin – in afwijking
van de conclusie van Advocaat-Generaal Besier – werd beslist dat elektriciteit
een «goed» is als bedoeld in artikel 310 van het Wetboek
van Strafrecht. De gangbare opvatting is dat in dit arrest eigenlijk een analogieredenering
gebezigd wordt, die met het oog op artikel 1 van het Wetboek van Strafrecht
werd gehuld in het kleed van de extensieve interpretatie (vgl. Hazewinkel-Suringa/Remmelink,
Inleiding tot de studie van het Nederlandse strafrecht, 15e druk, p. 489;
Pompe, Handboek van het Nederlandsche strafrecht, 3e druk, p. 50). Het gaat
naar mijn mening te ver aan dit in een strafrechtelijke context gewezen en
niet onomstreden arrest gevolgen te verbinden die niet in lijn liggen met
het zo juist geschetste civielrechtelijke stelsel, zoals neergelegd in de
artikelen 3:2 en 5:1 van het Burgerlijk Wetboek, ten aanzien van de vraag
wie recht kan doen gelden op in de bodem aanwezige aardwarmte.3. OpslagVoorts werd het onderwerp opslag aan de orde gesteld. Zo werd om een nadere
precisering van het woord «waarschijnlijk» gevraagd in de zinsnede
waarin wordt betoogd – zie midden van bladzijde 7 van de memorie van
antwoord – dat de eigendom van het opgeslagen gas «waarschijnlijk»
door natrekking of vermenging bij de staat dan wel bij de vergunninghouder
krachtens de Mijnwet 1810 zal liggen. Naar aanleiding van de onduidelijkheid
bij wie de eigendom van opgeslagen delfstoffen berust, opperden de leden van
de CDA-fractie verder in de wet zelf te bepalen dat opslag gepaard gaat met
de vestiging van een opstalrecht en, indien vermenging met een reeds in het
voorkomen aanwezige delfstof plaatsvindt, de oorspronkelijke eigenaar van
deze stoffen een recht van hypotheek te geven op het opstalrecht voor de waarde
van de delfstof waarvan de eigendom verloren is gegaan. Deze constructie zou –
zo vervolgden zij – ook andere civielrechtelijke complicaties kunnen
ondervangen, zoals een geval waarin de grondeigenaar de eigendom van de in
zijn aardlagen opgeslagen delfstof aan een derde zou overdragen.Vooraf merk ik op, teneinde elk misverstand te vermijden, dat ingevolge
artikel 1, onderdeel i, van de Mijnbouwwet wordt gesproken van «het
terughalen» van opgeslagen stoffen en niet van het winnen van zulke
stoffen.Ik vestig er de aandacht op dat op bladzijde 8, derde regel van boven,
van de memorie van antwoord over ditzelfde onderwerp wordt gesteld dat de
eigendom van opgeslagen olie of gas «meestal» berust bij de staat
dan wel bij de vergunninghouder krachtens de Mijnwet 1810. Met het oog op
consistentie in woordgebruik ware het beter geweest indien ook in de alinea
waarop deze leden doelden het begrip «meestal» werd gehanteerd.
Een nog verdergaande precisering zal naar mijn mening leiden tot een absolute
uitspraak over de vraag bij wie de eigendom van opgeslagen olie of gas berust.
Het ligt evenwel niet op mijn weg hieromtrent een algemene uitspraak te doen,
maar op die van de onafhankelijke rechter die rekening kan houden met alle
bijzonderheden van het concrete geval. Om die reden acht ik het gepast mij
enigszins terughoudend op te stellen.Inderdaad kan er tijdens de fase van opslag van delfstoffen enige onduidelijkheid
bestaan bij wie de eigendom van die stoffen berust. Het is evenwel de vraag
of het noodzakelijk is deze onduidelijkheid weg te nemen gelet op de strekking
van artikel 3, derde lid, van de Mijnbouwwet. Die bepaling dient ertoe buiten
twijfel te stellen dat degene die als laatste de eigendom van de opgeslagen
stoffen heeft verkregen tegen eigendomsovergang door natrekking of zaaksvermenging
wordt beschermd, ongeacht of deze die eigendom heeft verkregen van de oorspronkelijke
dan wel van een opvolgende eigenaar. Op het moment dat de opgeslagen stoffen
uit het voorkomen worden «teruggehaald», staat ingevolge artikel
3, derde lid, vast bij wie de eigendom van die stoffen berust: dat artikel
doorbreekt op dat moment de werking van de in het Burgerlijk Wetboek neergelegde
regeling omtrent natrekking en vermenging. Met het meergenoemde artikel wordt
zekerheid geboden aan degene die stoffen in eigendom heeft die
worden opgeslagen. Ik voeg hieraan nog toe dat artikel 3, derde lid, geen
belemmering van het economisch verkeer oplevert: degene die stoffen opslaat,
kan die stoffen overdragen en de grondeigenaar kan zijn grond verkopen, met
dien verstande dat op grond van dat artikel zijn rechtsopvolger dient te accepteren
dat degene die stoffen heeft opgeslagen of diens rechtsopvolger recht heeft
op een hoeveelheid stoffen in zijn ondergrond. Gegeven deze systematiek is
er geen noodzaak om bij de Mijnbouwwet een regeling te treffen zoals wordt
voorgestaan door de leden van de fractie van het CDA.Overigens merk ik in dit verband op dat het bij de wet – ik ga ervan
uit dat wordt gedoeld op de Mijnbouwwet – vastleggen van een opstalrecht
met daaraan gekoppeld een recht van hypotheek nagenoeg onvermijdelijk zal
leiden tot een gecompliceerde regeling die bovendien ingrijpt in de contractsvrijheid,
tenzij bij de wet ook de mogelijkheid wordt geopend bij overeenkomst een afwijkende
regeling te treffen. In de praktijk vindt opslag van delfstoffen plaats in
een voorkomen dat bestaat uit poreus gesteente. Vermenging met ander daarin
aanwezige delfstoffen zal altijd plaatsvinden, omdat zo'n voorkomen nooit
volkomen leeg is. In artikel 5:101 van het Burgerlijk Wetboek wordt het recht
van opstal gedefinieerd als een zakelijk recht om in, op of boven een onroerende
zaak van een ander gebouwen, werken of beplantingen in eigendom te hebben
of te verkrijgen. Delfstoffen als olie en gas zijn in elk geval geen objecten
als in dat artikel aangeduid; bij andere stoffen het zal afhangen van de omstandigheden
van het concrete geval of van een dergelijk object sprake is. Dit betekent
dat bij de wet het recht van opstal bij wijze van fictie dient te worden vastgelegd.
Een extra complicatie vloeit voort uit de omstandigheid dat delfstoffen als
olie en gas bij opslag in de regel hun zelfstandig karakter verliezen door
natrekking of vermenging met in het voorkomen reeds aanwezige olie of gas.
Hoewel de door de aan het woord zijnde leden in vogelvlucht geschetste systematiek
theoretisch mogelijk lijkt, behoeft het mijns inziens geen betoog dat een
dergelijke, in juridisch opzicht gecompliceerde regeling zal leiden tot een
aanzienlijke verzwaring van de lasten voor het bedrijfsleven (notariële
akte, kadastrale inschrijving, etc.). De algemene vraag dringt zich echter
op of er wel noodzaak bestaat om een dergelijke regeling in het leven te roepen.
Anders gezegd, is overheidsinterventie geboden? Mijn antwoord daarop luidt
ontkennend, gelet op de strekking van artikel 3, derde lid.4. Kleine veldenbeleidDe leden van de fractie van het CDA verzochten om de toezegging dat de
balansfunctie van het Groningenveld bij de herstructurering van het gasgebouw
in handen komt van Gastransport Services en daarmee in overheidshanden. Zij
vroegen zich bovendien af wat de rol van de overheid, van EBN en van andere
belanghebbenden in dit kader zal zijn. Tenslotte wilden zij weten of over
dit onderwerp advies is gevraagd aan de Algemene Energieraad (AER).De Tweede Kamer der Staten-Generaal is het afgelopen anderhalf jaar regelmatig
geïnformeerd over de ontwikkelingen inzake het Gasgebouw en de daarmee
verband houdende aanstaande opdeling van de N.V. Nederlandse Gasunie (hierna
Gasunie) (brieven van 19 november 2001 en 8 april 2002 (Kamerstukken II 2001/02,
28 109, nrs. 1 en 2)). Gasunie zal in drie onafhankelijke entiteiten
worden opgedeeld: één voor transport (thans genoemd: Gastransport
Services) en twee voor handel. Shell en ExxonMobil zullen ieder de eigendom
van één van de handelsentiteiten overnemen. De staat verkrijgt
de eigendom van het (hogedruk) gastransportnet. Een onafhankelijk netbeheer,
dat wil zeggen onafhankelijk van handel en productie, is een essentiële
voorwaarde voor goede marktwerking en voor het toezicht daarop. De splitsing
van Gasunie vergroot de transparantie van het bedrijf naar de
markt toe. De Europese Commissie heeft inmiddels concept-richtlijnen (voorstel
voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van
richtlijn nr. 96/92/EG en richtlijn nr. 98/30/EG betreffende gemeenschappelijke
regels voor de interne markt voor elektriciteit en gas van 13 maart 2001 (COM
(2001) 125 final) opgesteld, waarover vermoedelijk begin 2003 besluitvorming
zal plaatsvinden. Naar verwachting zal daarin een verdergaande scheiding van
de transportfunctie van de overige functies worden voorgeschreven.Gelet op het vorenstaande kan ik u de voormelde gevraagde toezegging ten
aanzien van de rol van Gastransport Services niet doen.Overigens zullen de algemene belangen die thans met het huidige Gasgebouw
worden gediend ook in de toekomst gewaarborgd blijven. Deze belangen hebben
vooral te maken met het optimale beheer van de nationale bodemschatten: voortzetting
van het kleine veldenbeleid. De publieke taak die Gasunie thans heeft voor
de uitvoering van het kleine veldenbeleid, komt in de nieuwe structuur te
liggen bij de Maatschap Groningen en blijft dus voor rekening en risico van
de huidige, daaraan deelnemende partijen (NAM en EBN). EBN zal daartoe het
gas van nieuwe kleine velden inkopen, als daarom door de producent wordt gevraagd.
Hiermee wordt nog duidelijker dat het kleine veldenbeleid alleen mogelijk
is dankzij het Groningenveld en de afspraken die bij de concessieverlening
zijn gemaakt over het inzetten van dat veld in het kader van de coördinatie
van de winning van het Nederlandse gas. Met EBN (100% in handen van de staat)
is een onafhankelijke uitvoering gewaarborgd. In dit verband wordt opgemerkt
dat de bevoegdheden die de Minister van Economische Zaken op grond van de
Gaswet heeft ten aanzien van het productievolume van in Nederland te winnen
gas, ongewijzigd blijven. Bijzondere aandacht gaat daarbij uit naar de vereiste
levensduur van het balansveld Groningen voor de ontwikkelingen van de kleine
velden.De AER houdt zich bezig met advisering over het energiebeleid. Deze raad
heeft zich in eerdere, recente adviezen (onder andere: «Zorgen voor
de energie van morgen», november 2001) uitgesproken over het belang
van de voortzetting van het kleine veldenbeleid, de uitgangspunten van het
beleid en de balansrol van Groningen in de toekomst. Ik deel de visie van
de AER in dezen; het voorstel voor de herstructurering van het Gasgebouw is
daarmee in lijn. Een adviesaanvraag aan de AER is daarom niet nodig geoordeeld.5. Artikel 190Ook wierpen de aan het woord zijnde leden enige vragen op met betrekking
tot artikel 190. Aan welke besluiten van welke volkenrechtelijke organisatie
moet hier dan worden gedacht, zo wilden zij weten.Voor de toepassing van artikel 190 zijn in dat artikel met betrekking
tot volkenrechtelijke organisaties geen voorbehouden opgenomen. Dus elk besluit
van welke volkenrechtelijke organisatie dan ook kan bij of krachtens een algemene
maatregel van bestuur worden omgezet in ons nationale recht, mits het onderwerp
dat in het eerstbedoelde besluit besloten ligt, valt onder het aandachtsgebied
dat wordt bestreken door mijnbouw en met mijnbouw verwante activiteiten. Als
voorbeeld van een volkenrechtelijke organisatie noem ik de Verenigde Naties.
In het Mijnbouwbesluit zal aan een onderdeel van het Verdrag van de Verenigde
Naties inzake het recht van zee (Trb. 1996, 272) in die zin uitvoering worden
gegeven dat bij het verrichten van een verkenningsonderzoek maatregelen dienen
te worden genomen ter voorkoming van storende geluidseffecten op zeezoogdieren.De vraag over vergelijkbaarheid met richtlijnen van de EGKS en de EG begrijp
ik in die zin dat deze leden wilden vernemen of er besluiten van een volkenrechtelijke
organisatie kunnen zijn die verbindendheid met zich brengen ten aanzien van
het te bereiken resultaat voor elk van de verdragsluitende partijen,
zoals dit het geval is bij richtlijnen van de EGKS of de EG. Mijn antwoord
hierop luidt bevestigend. Voorts merk ik op dat deze besluiten door de bank
genomen niet zo gedetailleerd zijn dat er geen enkele ruimte bestaat voor
zelfstandige invulling; de praktijk wijst echter uit dat deze ruimte beperkt
is. Ik teken hierbij aan dat ik ervan uit ga dat met de woorden «zelfstandige
invulling» wordt gedoeld op de mogelijkheid om bij de uitvoering van
een voor Nederland verbindend besluit van een volkenrechtelijke organisatie
bijvoorbeeld verdergaande eisen te stellen, dan – in het geval van de
mijnbouw – die neergelegd in dat besluit. Het stellen van verdergaande
eisen zal in de regel tot gevolg hebben dat de concurrentiepositie van in
Nederland gevestigde ondernemingen onder druk komt te staan. Ik ben dan ook
in het algemeen genomen de mening toegedaan dat de overheid alleen dan zulke
verdergaande eisen kan en mag stellen indien belangen van bijvoorbeeld groot
maatschappelijk gewicht daartoe nopen.Aan de voorgaande vraag knoopten zij, mits deze bevestigend zou worden
beantwoord, tenslotte de vraag vast of dan niet enige vorm van voorhang van
de algemene maatregel van bestuur op zijn plaats is.Voorhang is een bijzonder instrument dat bedoeld is om de kamers der Staten-Generaal
in staat te stellen bij zeer gewichtige onderwerpen directe invloed uit te
oefenen op het beleid. De inhoud van het Mijnbouwbesluit is in hoge mate technische
van aard, zoals moge blijken uit de memorie van antwoord (zie paragraaf 13.
Mijnbouwbesluit). Een voorhangprocedure voor het Mijnbouwbesluit ligt naar
mijn oordeel dan ook niet in de rede. Verdragen en besluiten als bedoeld in
artikel 190 strekken er in hoofdzaak toe het milieu te beschermen. Bij wijze
van voorbeeld noem ik het op 2 november 1973 te Londen tot stand gekomen Internationaal
Verdrag ter voorkoming van verontreiniging door schepen (Trb. 1978, 188),
ook bekend als «Marpol-verdrag», en het op 22 september 1992
te Parijs tot stand gekomen Verdrag inzake de bescherming van het mariene
milieu in het noordelijk deel van de Atlantische Oceaan, ook bekend onder
de aanduiding «Osparverdrag» en de op dat verdrag gebaseerde besluiten.
Voor zover deze verdragen aspecten omvatten die betrekking hebben op mijnbouw
en mijnbouwactiviteiten zijn die aspecten uitgewerkt in de thans nog van kracht
zijnde mijnbouwregelingen. Daarnaast wordt het Mijnbouwbesluit – het
ontwerp ervan ligt thans voor advies bij de Raad van State – uitgebreid
met enige artikelen naar aanleiding van nadere besluitvorming in het kader
van het Osparverdrag. Bij verdragen en besluiten als hier bedoeld gaat het
naar mijn oordeel niet om zodanig gewichtige onderwerpen dat daarop directe
beïnvloeding door de kamers der Staten-Generaal aangewezen is. In dit
verband maak ik gewag van een kamerbreed aanvaarde motie van het lid Witteveen-Hevinga
c.s. (Kamerstukken II 2001/02, 26 219, nr. 91), waarbij de regering wordt
verzocht om het eerste Mijnbouwbesluit na het van kracht worden van de Mijnbouwwet
aan de kamer voor te leggen. Ik zeg hierbij toe dat ik dat eerste Mijnbouwbesluit
terzelfder tijd zal toezenden naar de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal.
Enige vorm van voorhang van het Mijnbouwbesluit zal dus plaatsvinden.Gelet op het bovenstaande blijf ik van mening dat een bij de Mijnbouwwet
neergelegde verplichting tot voorhang van voorschriften die stoelen op artikel
190 van die wet een te zwaar middel is.Volledigheidshalve merk ik op dat in de Mijnbouwwet omtrent één
onderwerp een voorhangprocedure is opgenomen, namelijk met betrekking tot
het vaststellen van regels over afdrachten in verband met andere vergunningen
dan die tot het opsporen en het winnen van koolwaterstoffen (zie artikel 103,
tweede lid). 6. Willekeurige afschrijvingDe leden van de CDA-fractie vroegen om een reactie op de brief van Nogepa
over de gevolgen van de afschaffing van de willekeurige afschrijving voor
investeringen op het continentaal plat. Ook wilden zij weten hoe de afschaffing
van de willekeurige afschrijving zich verhoudt tot de in de wet onderschreven
noodzaak van een stabiel mijnbouwklimaat.Met het oog op een vereenvoudiging van het belastingregime en conform
de in het Strategisch Akkoord neergelegde afspraken, wordt in het Belastingplan
2003 (Kamerstukken II 2002/03, 28 607, nrs. 1–2) voorgesteld met
ingang van 1 januari 2003 de fiscale faciliteit betreffende de willekeurige
afschrijving voor investeringen op het continentaal plat af te schaffen. Daartoe
zal de Uitvoeringsregeling willekeurige afschrijving 2001 – in deze
regeling wordt uitvoering gegeven aan artikel 3.34, tweede lid, onderdeel
a, van de Wet inkomstenbelasting 2001 – worden gewijzigd. Omdat in de
Mijnbouwwet de grondslag voor het winstaandeel – het betreft hier één
van de door mijnbouwondernemingen verschuldigde afdrachten – aan de
grondslag voor de vennootschapsbelasting is gekoppeld, vervalt met ingang
van 1 januari 2003 ook voor het winstaandeel de mogelijkheid tot willekeurige
afschrijving. De willekeurige afschrijving voor investeringen op het continentaal
plat is in 1995 ingevoerd om het teruglopen van de investeringen in de exploratie
en exploitatie van voornamelijk de kleine velden op het continentaal plat
om te buigen. Nogepa waarschuwt ervoor dat er door het afschaffen van deze
regeling door de mijnbouwindustrie minder geïnvesteerd zal worden in
de exploratie en exploitatie met dientengevolge teruglopende winning en gasbaten.
Het kabinet gaat er vooralsnog van uit dat de gevolgen voor het investeringsniveau
beperkt blijven gezien de positieve ontwikkeling van de investeringen op het
continentaal plat als gevolg van de stimulerende maatregelen die in 2000 zijn
getroffen (Kamerstukken II 1999/2000, 26 219, nr. 11) en de verwachtingen
ten aanzien van de olieprijzen. Het belang van voortzetting van het kleine
veldenbeleid (expliciet benadrukt in het Strategisch Akkoord) en de concurrentiepositie
van Nederland in de internationale context noodzaken tot monitoring van de
ontwikkelingen. Bij de uitwerking in het Belastingplan 2003 is dan ook voorgesteld
dat de effecten van de afschaffing van de willekeurige afschrijving de komende
twee jaar worden gevolgd en geëvalueerd. Indien de investeringen in de
olie- en gassector fors zouden teruglopen, kan herinvoering van de willekeurige
afschrijving worden overwogen.Een belangrijk kenmerk van het Nederlandse ondernemingsklimaat is langdurige
stabiliteit. Een stabiel belastingklimaat is voor iedere onderneming van belang.
Stabiliteit van het afdrachtenregime – een belangrijk aspect van een
stabiel mijnbouwklimaat – is een specifiek belang van de in de olie-
en gassector opererende ondernemingen en is op adequate wijze gewaarborgd
in het voorstel voor de Mijnbouwwet. Hierbij kan in het bijzonder worden gewezen
op de in artikel 55 van het wetsvoorstel geregelde eerbiedigende werking voor
bestaande vergunningen ingeval van wijzigingen in het in de Mijnbouwwet neergelegde
wettelijk afdrachtenregime. Dat neemt niet weg dat er zich in de fiscale wet-
en regelgeving wijzigingen kunnen voordoen. Als, zoals thans het geval is,
door minder gunstige economische ontwikkelingen de budgettaire uitgangspunten
verslechteren, zullen maatregelen getroffen moeten worden – onder meer
in de fiscale sfeer zoals voorgesteld in het Belastingplan 2003 – die
ook voor de mijnbouwindustrie gevolgen hebben. Dat is een onzekerheid waarmee
andere industrieën ook moeten leven.De Minister van Economische Zaken,H. Ph. J. B. Heinsbroek 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20022003-26219-21a.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl