Voorlopige agenda van de Tiende Vergadering van Statenpartijen inzake het Internationaal Strafhof (ICC) van 12 tot en met 21 december 2011
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief
Datum: 2014-07-01 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2011-2012
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 28 498
 
 Het Internationaal Strafhof
 
 
 Nr. 24
 BRIEF VAN DE MINISTERS VAN BUITENLANDSE ZAKEN EN VAN VEILIGHEID EN
		JUSTITIE
 
 
 
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 Den Haag, 6 december 2011
 Hierbij doen wij u, ingevolge Artikel 5 van de Goedkeuringswet
				voor het Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof (ICC)1 
 Stb. 2001,
 343, 17 juli 2001., de voorlopige agenda toekomen van de Tiende
				Vergadering van Statenpartijen (Vergadering). De Vergadering heeft dit najaar
				zitting van 12 tot en met 21 december in New York. Tevens maken wij van de
				gelegenheid gebruik om u te informeren over de laatste stand van zaken omtrent
				de verschillende zaken voor het Strafhof.
 
 
 
 1.
 Het Internationaal Strafhof in 2011
 
 Universaliteit
 Kaapverdië, de Malediven, de Filippijnen, Tunesië en Grenada
				ratificeerden in 2011 het Statuut van Rome, waarmee op dit moment 119 staten
				partij zijn bij het Statuut. Nederland zal universele ratificatie en
				implementatie van het Statuut actief blijven bevorderen, zowel bilateraal als
				samen met de Europese Unie.
 Situaties en zaken voor het
				Hof
 Er zijn rechtszaken gaande tegen zes personen: Thomas Lubanga
				(Democratische Republiek Congo, verdacht van het ronselen van kindsoldaten),
				Jean-Pierre Bemba (voormalig vice-president van de Democratische Republiek
				Congo, verdacht van oorlogsmisdrijven en misdrijven tegen de menselijkheid in
				de Centraal Afrikaanse Republiek), Mathieu Chui en Germain Katanga
				(Democratische Republiek Congo, verdacht van oorlogsmisdrijven en misdrijven
				tegen de menselijkheid) en Abdellah Banda en Mohammed Jerbo (Sudan, verdacht
				van oorlogsmisdrijven). Tien verdachten, onder wie de leider van de
				Lord’s Resistance Army Joseph Kony (Uganda) en de
				Sudanese president Omar Hassan Ahmad Al Bashir (Sudan) zijn nog op vrije
				voeten. Tijdens het opstellen van deze brief waren er volop ontwikkelingen rond
				de twee Libische ICC-verdachten waaronder Saif al-Islam Qaddafi (Libië). Op
				30 november is voormalig Ivoriaans president Laurent Gbagbo overgedragen aan
				het ICC en overgebracht naar Den Haag waar hij zal worden berecht. Van zeven
				andere zaken wordt de aanklacht momenteel bevestigd. Het gaat hier om zaken uit
				Kenia en de Democratische Republiek Congo. Onderstaand volgt een overzicht van
				de belangrijkste ontwikkelingen in 2011 ten aanzien van de zaken voor het
				Hof.
 – Sudan/Darfur
 In maart 2009 heeft het ICC een aanhoudingsbevel uitgevaardigd
				tegen president al-Bashir wegens oorlogsmisdrijven en misdrijven tegen de
				menselijkheid. In juli 2010 werd een tweede aanhoudingsbevel tegen hem
				uitgevaardigd wegens genocide. Naast president al-Bashir zijn ook
				aanhoudingsbevelen uitgevaardigd tegen Ahmed Harun (de gouverneur van
				Zuid-Kordofan) en Ali Kushaib (voormalig Janjaweed-militieleider). Zij worden
				verdacht van oorlogsmisdrijven en misdrijven tegen de menselijkheid.
 Niet naleving van het aanhoudingsbevel tegen president Bashir
				door ICC statenpartijen blijft een probleem. In 2011 heeft president al-Bashir
				drie landen bezocht die het statuut van Rome hebben geratificeerd. Op 8 mei
				2011 bracht de Sudanese president een bezoek aan Djibouti, op 8 augustus
				bezocht hij Tsjaad en op 14 oktober was hij aanwezig bij een regionale
				COMESA-top in Malawi. Het was de tweede keer dat president Bashir een bezoek
				bracht aan Tsjaad. In alle drie gevallen heeft Nederland de betreffende landen
				bilateraal en in EU-verband aangesproken op hun verplichtingen onder het
				statuut van Rome. Mede op verzoek van Nederland heeft Hoge Vertegenwoordiger
				Ashton in al deze gevallen haar bezorgdheid uitgesproken voor het niet naleven
				van het ICC aanhoudingsbevel. De arrestatie van de Sudanese president wordt
				gehinderd door de opstelling van de Afrikaanse Unie (AU). In juli 2009 heeft de
				AU besloten om niet mee te werken aan het aanhoudingsbevel van het ICC tegen
				president al-Bashir. Een positieve ontwikkeling is het oordeel van het
				Keniaanse High Court van 28 november 2011 dat
				Kenia verplicht is het ICC-aanhoudingsbevel tegen Bashir uit te voeren. Het is
				belangrijk dat Nederland en de internationale gemeenschap aandacht blijven
				geven aan reisbewegingen van al-Bashir en andere ICC-verdachten. Enkele eerdere
				reizen van de president werden afgezegd, mede na protest van Nederland en de
				internationale gemeenschap.
 – Libië
 Op 26 februari 2011 nam de Veiligheidsraad van de Verenigde
				Naties resolutie 1970 unaniem aan. In deze resolutie verwees de Veiligheidsraad
				de situatie in Libië door naar het International Strafhof. In reactie op deze
				doorverwijzing heeft het Strafhof drie arrestatiebevelen uitgevaardigd tegen
				voormalig Libisch staatshoofd Muammar Qaddafi, een van zijn zoons, Saif
				al-Islam Qadaffi, en voormalig hoofd van de Libische veiligheidsdienst Abdullah
				al-Senussi. Na het overlijden van Muammar Qaddafi richt het ICC zich op
				overlevering van de twee overgebleven verdachten. Nederland vindt het
				belangrijk dat de twee resterende Libische verdachten terecht staan voor de
				misdrijven waarvan zij verdacht worden. Libië en het ICC dienen hierover te
				overleggen in de context van hun bestaande verplichtingen onder het
				internationaal recht. Tijdens het bezoek van de Minister van Buitenlandse Zaken
				aan Libië op 13 november 2011 heeft Nederland dit standpunt wederom
				uitgedragen.
 – Democratische Republiek Congo
				(DRC)
 Op 19 april 2004 verwees de DRC de situatie in het land door
				naar de aanklager. Naar aanleiding hiervan zijn arrestatiebevelen uitgevaardigd
				tegen Thomas Lubanga, Germain Katanga en Matthieu Ngudjolo Chui, Bosco Ntaganda
				en Callixte Mbarushimana.
 Op 25 en 26 oktober van dit jaar vonden de slotpleidooien in de
				Lubanga zaak plaats. Einde 2011 of begin 2012 wordt een oordeel van de rechters
				verwacht in deze zaak. Dit zal de eerste uitspraak van het ICC zijn. In oktober
				2010 vaardigde het ICC een aanhoudingsbevel uit tegen Callixte Mbarushimana.
				Diezelfde maand werd betrokkene in Frankrijk aangehouden en op 25 januari 2011
				werd hij door de Franse autoriteiten overgedragen aan het ICC.
 – Kenia
 Op 31 maart 2010 gaf de Kamer van Vooronderzoek van het ICC de
				Aanklager toestemming om een onderzoek te starten naar het verkiezingsgeweld
				van 2007 en 2008 in Kenia.
 Op 8 maart 2011 vaardigde het ICC een oproep tot verschijning
				uit voor 6 Keniaanse betrokkenen. In september en oktober 2011 verschenen alle
				betrokkenen vrijwillig voor het Hof om aanwezig te zijn bij de zittingen ter
				bevestiging van de aanklacht. Het Strafhof heeft rechtsmacht over de situatie
				in Kenia omdat het land statenpartij is bij het Hof. Kenia heeft de
				ontvankelijkheid van het ICC aangevochten maar de rechters van het Hof hebben
				in mei 2011 geoordeeld dat het Hof wel ontvankelijk is. Op korte termijn zal
				het Hof zich uitspreken of er voldoende bewijsmateriaal is om over te gaan tot
				vervolging van de zes betrokkenen. Deze zaak ligt in Kenia gevoelig omdat
				betrokkenen belangrijke politieke en maatschappelijke posities in het land
				bekleden.
 – Ivoorkust
 Op 3 oktober 2011 hebben de rechters van het ICC toestemming
				gegeven aan de aanklager om onderzoek te doen naar oorlogsmisdrijven en
				misdaden tegen de menselijkheid in Ivoorkust in de nasleep van de verkiezingen
				van 28 november 2010. Na de verkiezingen vonden gevechten plaats tussen
				aanhangers van voormalig president Laurent Gbagbo en huidige president Alassane
				Ouattara. Op 30 november 2011 is voormalig president Gbagbo overgedragen aan
				het Internationaal Strafhof in Den Haag. Hij wordt aangeklaagd voor misdaden
				tegen de menselijkheid waaronder moord, verkrachting en andere vormen van
				seksueel geweld gepleegd in Ivoorkust tussen 16 december 2010 en 12 april
				2011.
 Voorlopige onderzoeken
 Naast de strafrechtelijke activiteiten in hierboven uiteengezette
				strafzaken, analyseert het Hof situaties in Colombia, Georgië, Afghanistan,
				Guinee en de Palestijnse Gebieden. Ingevolge het complementariteitsbeginsel
				zullen deze situaties in eerste instantie op nationaal niveau worden berecht.
				Pas als dat niet lukt, zal het ICC een rol kunnen spelen ten aanzien van de
				hoofdverantwoordelijken. De Aanklager van het ICC volgt de ontwikkelingen in
				deze landen en gebieden nauwgezet.
 In 2009 heeft de Palestijnse Autoriteit het ICC een verklaring
				overgelegd naar aanleiding van de Israëlische inval in Gaza. In de verklaring
				aanvaardt de Palestijnse Autoriteit de rechtsmacht van het ICC. Alleen staten
				zijn bevoegd een dergelijke verklaring te overleggen. De aanklager onderzoekt
				daarom momenteel of de Palestijnse Autoriteit hiertoe bevoegd is. Alleen als
				dat het geval is, en ook aan overige voorwaarden voor uitoefening van
				rechtsmacht is voldaan, zou de Aanklager een onderzoek kunnen beginnen uit
				eigen beweging of na verwijzing door een statenpartij.
 Nederland blijft zich inzetten om de samenwerking tussen staten
				en het ICC, in het bijzonder ten aanzien van de uitvoering van
				aanhoudingsbevelen, te bevorderen. Nederland vraagt hiervoor regelmatig
				aandacht in bilaterale ontmoetingen, alsook in multilateraal verband.
 Permanente huisvestiging en huurkosten
				tijdelijke huisvesting
 Voor de bouw van de permanente huisvesting van het Internationaal
				Strafhof is een architect geselecteerd. De voorbereidingen voor het bouwrijp
				maken van het terrein van de Alexanderkazerne zijn in volle gang. De planning
				is om september 2012 te starten met de nieuwbouw. Bij de bouw van de permanente
				huisvesting voor het Strafhof werken het kabinet, de gemeente en het Strafhof
				nauw samen. Oplevering van de nieuwbouw wordt eind 2015 verwacht.
 Nederland heeft in 1998 aangeboden om de kosten van de
				huisvesting van het Hof de eerste tien jaar op zich te nemen. Nederland heeft
				aan die afspraak voldaan door de kosten van de tijdelijke huisvesting van het
				ICC van 1 juli 2002 tot 1 juli 2012 te betalen. Op 31 oktober jl. heeft
				Nederland aangeboden de kosten van de tijdelijke huisvesting van het ICC voor
				de tweede helft van 2012 (ongeveer 3 miljoen euro) ook voor zijn rekening te
				nemen. Nederland zal zich de komende jaren wederom maximaal inspannen om aan de
				behoeften van het Internationaal Strafhof tegemoet te komen. Het zal zich,
				conform de motie Pechtold c.s. over de huisvesting van het Internationaal
				Strafhof (nummer 85, 24 november 2011), een goed gastheer tonen.
 
 
 
 2.
 De 10e Vergadering van Statenpartijen
 
 De belangrijkste onderwerpen die aan de komende Vergadering
				zullen worden voorgelegd zijn de volgende.
 Study Group on Governance
 Vorig jaar is besloten tot de instelling van een
				Study Group on Governance (SGG) om tot voorstellen
				te komen voor verbeteringen van het institutioneel raamwerk. Voorzitter is de
				Nederlandse Permanent Vertegenwoordiger voor het ICC. De groep heeft tien
				aanbevelingen opgesteld. De belangrijkste daarvan zijn een oproep aan de
				rechters om een uniform kader voor herstelbetalingen aan slachtoffers op te
				stellen en een voorstel voor een effectievere indeling van de Kamers van het
				Hof. Tijdens de Vergadering zal zowel een besluit worden genomen over deze
				voorstellen als over de toekomst van de SGG. De Statenpartijen stellen voor het
				mandaat van de SGG met (tenminste) een jaar te verlengen. Nederland steunt dit
				voorstel gegeven het belang en de resultaten van deze dialoog.
 Working group on amendments
 Nederland heeft in 2009 voorgesteld om terrorisme als misdrijf op
				te nemen in het Statuut van Rome. In 2011 werd het Nederlandse voorstel
				tweemaal besproken in de Working Group on
				Amendments van het ICC. Vooralsnog bestaat onder de statenpartijen van
				het ICC geen steun voor opname van terrorisme als misdrijf in het Statuut van
				Rome.
 Aanstelling van nieuwe voorzitter van de
				Vergadering van Statenpartijen
 Tijdens de 10e Vergadering zal een nieuwe voorzitter
				van de Vergadering worden gekozen. De Liechtensteinse ambassadeur bij de VN
				Christian Wenaweser zal naar verwachting worden opgevolgd door de Estse
				ambassadeur Tiina Intelmann. Nederland steunt deze voordracht.
 Verkiezing nieuwe aanklager en zes nieuwe
				rechters
 Tijdens de komende Vergadering zal een nieuwe aanklager en zullen
				zes nieuwe rechters (van de in totaal achttien) worden gekozen. De personele
				bezetting van het Hof zal daarmee vanaf volgende zomer fors anders zijn. De
				partijstaten bij het ICC hebben in totaal 18 kandidaat rechters voorgedragen
				voor 6 vacante posities. Voor de functie van aanklager van het Hof staan 4
				kandidaten op een shortlist. Het gaat hierbij om de huidige plaatsvervangend
				aanklager van het Hof, Fatou Bensouda, uit Gambia, Robert Petit uit Canada,
				Mohammed Othman uit Tanzania en Andrew Cayley uit het Verenigd Koninkrijk.
				Nederland zal zich bij de keuze voor de kandidaten laten leiden door een
				inhoudelijke beoordeling van hun capaciteiten.
 Budget
 Het budget voor 2012 dient te worden goedgekeurd. Het ICC heeft
				een budgetvoorstel gedaan waarin wordt uitgegaan van een stijging van ongeveer
				13% van 104 tot 118 miljoen Euro. Deze toename wordt veroorzaakt door de
				toenemende kosten voor de verdediging van verdachten enerzijds en een
				toenemende werklast van het Strafhof anderzijds. Afgelopen jaar heeft de VN
				Veiligheidsraad het Hof rechtsmacht gegeven over de situatie in Libië.
				Daarnaast zal het Strafhof, zoals hierboven reeds gemeld, voormalig president
				Gbagbo vervolgen. Nederland vindt met andere Statenpartijen een stijging van
				het budget van 13% te hoog. Het Committee on Budget and
				Finance (CBF) van de Vergadering heeft geadviseerd om het voorgestelde
				budget met 5.5 miljoen Euro naar beneden bij te stellen (112 miljoen Euro). Het
				budget zou daarmee stijgen met ongeveer 8%. Besparingen kunnen worden
				gerealiseerd op de interne organisatie van het Hof. Voor Nederland zijn de
				aanbevelingen van het CBF een goed vertrekpunt voor de discussie over het
				budget. Het ICC is een relatief jonge organisatie waarvan de werklast nog
				groeit. In dat licht is een bescheiden toename van het budget van het ICC op
				zijn plek. Niettemin zal Nederland samen met andere landen en het ICC tijdens
				de ASP kijken waar het Hof verdere besparingen zou kunnen realiseren.
 Side event complementariteit
 Tijdens de Vergadering organiseert Nederland samen met België
				een bijeenkomst over complementariteit. Tijdens deze bijeenkomst zullen de
				resultaten van een eerder gehouden expertmeeting gepresenteerd worden. De
				expertmeeting georganiseerd samen met België en Slovenië, maakt deel uit van
				een breder proces om tot een multilateraal instrument te komen dat de
				strafrechtelijke samenwerking tussen staten op het gebied van opsporing en
				vervolging van internationale misdrijven verbetert.
 
 
 
 
 De minister van
			 Buitenlandse Zaken,
 
 U.
 Rosenthal
 
 
 
 De minister van
			 Veiligheid en Justitie,
 
 I. W.
 Opstelten