Inrichting en functioneren binnenlands bestuur; Brief minister bij de notitie 'Inrichting en functioneren binnenlands bestuur'
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26422, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

01-03-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

26422 nr. 1

23-02-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam1. Inleiding2. Leeswijzer3. TekortkomingenAd a Onheldere verantwoordelijkheden in het interne functioneren
van gemeenten en provinciesAd b Onvoldoende erkenning en facilitering van de in de
bestuurlijke praktijk bestaande behoefte aan flexibele en dynamische taakbehartiging
en samenwerkingAd c. Vermindering van de slagkracht van het openbaar
bestuur als gevolg van onvoldoende samenhang in besluitvorming en een toename
en opeenstapeling van vaak langdurige inspraak-, bezwaar- en beroepsprocedures
(«juridisering») ook in de verhoudingen tussen de bestuurslagen
onderling4. Een samenhangende aanpak4.1. Wijzigingen in de interne staatsrechtelijke verhoudingen
binnen de gemeentelijke en provinciale bestuurslaag en in de verhouding tot
de burgers4.2. Vergroting van de flexibiliteit in de publiekrechtelijke
en privaatrechtelijke samenwerkingsarrangementen tussen overheden onderling
en tussen overheden en private partijenFiguur 1: Het gebruik van de verschillende samenwerkingsvormen
door overheden 4.3. Een nieuwe benadering van interbestuurlijke samenwerking4.4. Wijzigingen in de conflictbeslechting tussen overheden4.5. Regievoering door provincie en Rijk: meer mogelijkheden
voor beïnvloeding en aansturing4.6. Versterking van de gemeentelijke bestuurslaag door
middel van voortgezette gemeentelijke herindeling5. Beleidsvoornemens ten aanzien van de inrichting en
werking van het binnenlands bestuur a. Wijziging in de interne staatsrechtelijke verhoudingen
binnen de gemeentelijke en provinciale bestuurslaag en in de verhouding tot
de burgersc. Een nieuwe benadering voor interbestuurlijke samenwerkingd. Wijzigingen in de conflictbeslechting tussen overhedene. Regievoering door provincie en Rijk: meer mogelijkheden
voor beïnvloeding en aanwijzingf. Versterking van de gemeentelijke bestuurslaag door
middel van voortgezette gemeentelijke herindeling
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26422Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 161 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 422Inrichting en functioneren binnenlands bestuurnr. 1BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIESAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 23 februari 1999Hierbij doe ik u mijn notitie Inrichting en functioneren binnenlands bestuur
toekomen. Over de inhoud van de notitie heeft overleg met de VNG en het IPO
plaatsgevonden.Met deze notitie beoog ik inhoudelijke samenhang aan te brengen in en
een nadere uitwerking te geven aan de beleidsvoornemens van het kabinet op
het vlak van het binnenlands bestuur. Bij het laatste moet worden bedacht
dat ten aanzien van veel van deze voornemens afzonderlijke beleidsvormingstrajecten
zijn uitgezet.De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,A. Peper 1. InleidingEen zorgvuldige en competente overheid is essentieel voor een weerbare
en waardevolle samenleving, dat is een samenleving waarin burgers en overheden,
publieke en particuliere sector hun eigen verantwoordelijkheden hebben. Vanuit
die verantwoordelijkheden wordt – waar nuttig, gewenst en noodzakelijk –
naar samenwerking(svormen) gezocht. In dat licht is de democratische rechtsstaat
geen kille abstractie. Door middel van het openbaar bestuur vormt hij namelijk
het kader voor het articuleren en integreren van maatschappelijke belangen
tot een algemeen belang: de res publica. In die zin is het openbaar bestuur
als het ware de concrete belichaming van de democratische rechtsstaat. Deze
symbiose brengt een sterke wederzijdse afhankelijkheid met zich. Enerzijds
is de intrinsieke kwaliteit van de instituties van de democratische rechtsstaat
van grote invloed op het functioneren van het openbaar bestuur. Omgekeerd
heeft de mate waarin het openbaar bestuur erin slaagt maatschappelijke belangen
te articuleren en te integreren – dit heeft op zijn beurt weer alles
te maken met het probleemoplossend vermogen van het openbaar bestuur –
zijn weerslag op de legitimatie van de democratische rechtsstaat. Anders gezegd:
het feitelijk functioneren van het openbaar bestuur beïnvloedt in hoge
mate het geloof en het vertrouwen dat de burger stelt in de democratische
rechtsstaat en daarmee in het gehalte van de democratie in Nederland.Zonder nu een al te somber beeld te willen schetsen van het functioneren
van het Nederlandse openbaar bestuur – in vergelijking met veel andere
landen marcheert het openbaar bestuur hier namelijk redelijk en bedachtzaam –
kan aan de andere kant toch niet voorbij worden gegaan aan een aantal opvallende
tekortkomingen – in paragraaf 3 geef ik een korte beschrijving –
dat onze aandacht behoeft. Hierdoor is het openbaar bestuur op een aantal
punten kwetsbaar geworden. Omdat deze tekortkomingen direct samenhangen met
langlopende structurele ontwikkelingen, zal, indien geen actie wordt ondernomen,
de kwetsbaarheid van het openbaar bestuur in de toekomst alleen nog maar verder
toenemen. Zoals gezegd zijn deze tekortkomingen niet alleen in zichzelf problematisch –
zij komen immers tot uitdrukking in een evenzo vaak tekortschietend vermogen
op tijd nijpende maatschappelijke problemen op te lossen – zij tasten
op den duur ook het democratisch gehalte van ons staatsbestel aan. Er is daarom
geen reden om zelfgenoegzaam te zijn. Integendeel het gaat hier om een aantal
reële problemen.Juist vanwege mijn zorg over het probleemoplossend vermogen van het openbaar
bestuur en de hoge prioriteit die het kabinet toekent aan het oplossen van
een aantal feitelijke problemen zijn de in het regeerakkoord opgenomen beleidsvoornemens
op het vlak van het openbaar bestuur van groot belang. Gesteld kan worden
het regeerakkoord ook in dat opzicht een realistisch ambitieniveau kent. Bij
alle ambitie past echter ook de constatering dat de tijd van mechanisch getinte
blauwdrukken voorbij is. Ook van dat besef geeft het regeerakkoord blijk.
De verhouding tussen verbeeldingskracht en de bestaande situatie – die
reden tot zorg geeft – moet echter wel leiden tot wezenlijke verbeteringen.Deze notitie heeft betrekking op de inrichting en de werking van het binnenlands
bestuur, dat wil zeggen de mede-overheden in hun onderlinge relaties en in
hun relatie tot het Rijk. Met deze notitie beoog ik de passages uit het regeerakkoord
over het binnenlands bestuur verder uit te werken. Het gaat daarbij om een
globale uitwerking met de nadruk op de onderlinge samenhang van de beoogde
oplossingen. Deze samenhang is gelegen in de relatie die ik zie tussen enerzijds
vergroting van de beleidsmatige effectiviteit van het openbaar bestuur en
anderzijds de democratische legitimatie daarvan. De bedoelde samenhang
is wederkerig. Oplossingen die primair gericht zijn op verbetering van de
beleidsmatige effectiviteit, hebben dus ook een positief effect op de democratische
legitimiteit van het openbaar bestuur. Oplossingen van dit type zijn onder
meer: meer ruimte voor duurzaam getinte (inter)bestuurlijke samenwerking-op-maat,
versterking van de regierol door het Rijk en – waar wenselijk –
de provincie, en versterking van de gemeentelijke bestuurslaag door voortgezette
gemeentelijke herindeling. Omgekeerd verwacht ik dat de door dit kabinet voorgestane
wijzigingen in de interne staatsrechtelijke verhoudingen binnen de beide decentrale
bestuurslagen, bijvoorbeeld de invoering van het correctieve referendum, niet
alleen de democratische legitimiteit zullen versterken, maar ook de bestuurlijke
effectiviteit. De samenhangende uitwerking van de voor het binnenlands bestuur relevante
passages uit het regeerakkoord acht ik van groot belang, omdat een dergelijke
samenhang een beter inzicht biedt in zowel het doel als de onderbouwing van
de onderling in tal van opzichten nogal uiteenlopende beleidsvoornemens terzake.
Het komt mij voor dat het bedoelde inzicht zo spoedig mogelijk moet worden
geboden, hetgeen verklaart waarom deze notitie niet tegelijkertijd met de
begroting voor 2000 aan de Tweede Kamer wordt aangeboden.Een belangrijk aspect van het binnenlands bestuur betreft de gevolgen
van de steeds verder voortschrijdende Europese eenwording. Hierover heeft
de Raad voor het openbaar bestuur onlangs een advies uitgebracht.1 Het kabinet is voornemens daarop komend voorjaar te reageren.
Dit betekent dat dit onderwerp in deze notitie verder buiten beschouwing blijft.De beperking van deze notitie tot het binnenlands bestuur betekent dat
de inrichting en de werking van het openbaar bestuur op rijksniveau hier niet
in extenso aan de orde komt. In het onderstaande wil ik niettemin kort op
dat onderwerp ingaan.Het regeerakkoord besteedt aandacht aan de kwaliteit van het openbaar
bestuur in al zijn geledingen. Daarbij worden belangrijke accenten gelegd
op de kwaliteit van de rijksdienst en de kwaliteit van de dienstverlening
aan de burger. In het verlengde van de aankondigingen uit het regeerakkoord
worden op het punt van de inrichting en werkwijze van de rijksdienst een aantal
stappen gezet.In de eerste plaats zal ik mij inzetten om een beter inzicht te krijgen
in de inrichting en werking van de bestuurlijke verhoudingen in een aantal
vitale maatschappelijke sectoren. In het verleden zijn door het rijk overheidstaken
op afstand gezet, gedecentraliseerd, verzelfstandigd of geprivatiseerd. Daarbij
speelden verschillende overwegingen een rol, zoals de wens te bezuinigen op
de uitgaven van het rijk en de gedachte van de inschakeling van het middenveld
of de markt bij de uitvoering van (voormalige) overheidstaken. Bij de afweging
van de in het geding zijnde belangen in het kader van dergelijke processen
gaat het echter niet alleen om economische aspecten, maar ook om rechtsstatelijke
en sociale overwegingen. In het regeerakkoord wordt dit expliciet aangegeven:
naast de voordelen van de markt dient ook aandacht uit te gaan naar de intrinsieke
waarden van het overheidshandelen. Gedoeld wordt op fundamentele beginselen
als rechtszekerheid, zorgvuldigheid, legitimiteit en gelijkheid. Deze beginselen
moeten waarborgen dat er een expliciete belangenafweging plaatsvindt als het
optreden van de overheid gevolgen heeft voor belanghebbenden. In deze fase van de beleidsvorming richten wij ons op de analyse van de
situatie in een aantal sectoren. Het helderder in kaart brengen van de verdeling
van bevoegdheden en verantwoordelijkheden heeft op zichzelf al toegevoegde
waarde. Daarnaast is deze analyse mede van belang voor het verhelderen van
de visie van het kabinet op de reikwijdte en invulling van het publiek domein.
Wij zullen aan de gedachtenvorming daarover een extra stimulans geven in het
kader van de regeringsreactie op een komend advies van de Raad voor het Openbaar
Bestuur.In de tweede plaats heeft het kabinet in het regeerakkoord een kaderstellende
visie op toezicht aangekondigd. Deze is inmiddels tot stand gekomen in de
vorm van een lijst met aandachtspunten voor de vormgeving en inrichting van
het toezicht vanuit de ministeries. Bij toezicht gaat het om het verkrijgen
van inzicht in de effectuering van voorgenomen beleid en om het creëren
van voorwaarden voor de noodzakelijke aansturing en controle van uitvoerders
van beleid. Ook op het punt van het toezichtsbeleid zullen vervolgstappen
worden gezet. Deze zijn in het recente kabinetsstandpunt aangegeven.In de derde plaats wordt gewerkt aan een Kaderwet voor zelfstandige bestuursorganen
(ZBO's). Zelfstandige bestuursorganen zijn (uitvoerende) organisaties van
de centrale overheid, die hun bestaan, bevoegdheid en functioneren rechtstreeks
aan de wet ontlenen. De ministeriële bevoegdheden en dus de ministeriële
verantwoordelijkheid voor ZBO's zijn daardoor beperkt. Vanuit de Tweede Kamer
is herhaaldelijk op een kaderwet aangedrongen: deze wordt gezien als het middel
om een minimumpakket aan regels ten aanzien van ZBO's vast te leggen. Dat
minimumpakket moet waarborgen dat een minister als portefeuilleverantwoordelijke
en eerstverantwoordelijke voor de wetgeving binnen zijn portefeuille zicht
kan houden op een goede gang van zaken op het betrokken terrein. Hierbij moet
gedacht worden aan een goede verantwoording van de besteding van overheidsmiddelen,
een correct gebruik van bevoegdheden en een juiste wijze van taakuitoefening
door ZBO's. Daarvoor moet de minister in algemene termen politiek verantwoording
afleggen. Gezien de grote diversiteit in de taken, de typen, de samenstelling,
de historische achtergronden, de bevoegdheden en de organisatievormen van
ZBO's blijkt het geenszins eenvoudig een minimumpakket, als door de Algemene
Rekenkamer en door de Tweede Kamer bepleit, te formuleren en daarbij recht
te doen aan de genoemde diversiteit. Het kabinet heeft zich voorgenomen dat
in 1999 een wetsvoorstel aan de Tweede Kamer zal worden gezonden.Tenslotte kan nog worden vermeld dat in de komende jaren een extra impuls
wordt gegeven aan het kwaliteitsbeleid bij de rijksoverheid, in het bijzonder
bij uitvoerende organisaties met directe contacten met klanten. Dit past in
het streven naar een verdere verbetering van de dienstverlening aan de burger.
De Kamer zal binnenkort over de concretere uitwerking van dit voornemen nader
worden geïnformeerd.Deze korte opsomming van enkele voornemens uit het regeerakkoord geeft
aan dat het kabinet serieus verder werkt aan de eigen inzet voor de res publica.
Omdat is voorzien in separate informatie aan de Kamer over de verdere uitwerking
van de hier te zetten stappen, wordt op de organisatie en werkwijze van de
rijksoverheid in deze notitie niet verder ingegaan. 2. LeeswijzerDeze notitie bestaat uit twee delen. In paragraaf 3 noem ik de drie belangrijkste tekortkomingen in de
inrichting en werking van het binnenlands bestuur:– onheldere verantwoordelijkheden in het (interne) functioneren
van gemeenten en provincies;– ongewenste, want simplistische, fixaties op de verticale verhoudingen
tussen de drie bestuurslagen;– onbevredigend werkende procedures van publieke beleidsvoorbereiding,
conflictbeslechting en rechtsbescherming («juridisering») met
name in de verhoudingen tussen de bestuurslagen onderling.Daarbij geef ik in kort bestek al aan wat de globale oplossingsrichting
moet zijn. In paragraaf 4 vindt een verdere uitwerking plaats.In paragraaf 4 schets ik aan de hand van een zestal thema's de contouren
van een samenhangende aanpak van de eerder gesignaleerde tekortkomingen. Deze
thema's zijn:1. Wijzigingen in de interne staatsrechtelijke verhoudingen binnen de
gemeentelijke en provinciale bestuurslaag en in de verhouding tot de burgers.2. Vergroting van de flexibiliteit in de publiekrechtelijke en privaatrechtelijke
samenwerkingsarrangementen tussen overheden onderling en tussen overheden
en private partijen.3. Een nieuwe benadering van interbestuurlijke samenwerking.4. Wijzigingen in de conflictbeslechting tussen overheden.5. Regievoering door provincie en Rijk: meer mogelijkheden voor beïnvloeding
en aansturing.6. Versterking van de gemeentelijke bestuurslaag door middel van voortgezette
gemeentelijke herindeling.Tot slot geef ik in paragraaf 5 een overzicht van mijn beleidsvoornemens
ten aanzien van de inrichting en werking van het binnenlands bestuur. 3. TekortkomingenIn brede kring wordt een drietal tekortkomingen in de inrichting en het
functioneren van het binnenlands bestuur onderkend. Ook in het regeerakkoord
zijn deze problemen gesignaleerd. Het gaat daarbij om: a. Onheldere verantwoordelijkheden in het interne functioneren van gemeenten
en provincies;b. Onvoldoende erkenning en facilitering van de in de bestuurlijke praktijk
bestaande behoefte aan flexibele en dynamische taakbehartiging en samenwerking;c. Vermindering van de slagkracht van het openbaar bestuur als gevolg
van een toename en opeenstapeling van vaak langdurige inspraak-, bezwaar-
en beroepsprocedures («juridisering») ook in de verhoudingen tussen
de bestuurslagen onderling Ad a Onheldere verantwoordelijkheden in het interne functioneren
van gemeenten en provinciesIn de politiek-bestuurlijke praktijk blijken de respectievelijke verantwoordelijkheden
in het interne functioneren van de gemeentelijke en provinciale bestuursorganen
onhelder te zijn.1 Beide bestuursstelsels kenmerken
zich door een formele monistische grondslag. De werkelijkheid van alledag
wordt echter steeds dualistischer. Ik noem in dat verband twee ontwikkelingen:– De feitelijke taakverdeling tussen colleges en raden respectievelijk
staten op het vlak van de uitoefening van bevoegdheden ontwikkelt zich in
dualistische richting. De belangrijkste reden daarvoor is dat de raads-
en statenleden alleen al om praktische redenen (papierberg, tijdgebrek, ontbreken
van ambtelijke ondersteuning) niet in staat zijn zich als echte medebestuurder
op te stellen. Daar komt bij dat raden en staten vaak pas aan het eind van
en beleidsontwikkelingsproces in beeld komen. Dit alles sluit aan op het formele
dualisme dat het gevolg is van de directe toekenning aan B&W van veel
belangrijke medebewindsbevoegdheden.1 In veel
raden en staten is men zich van deze ontwikkeling bewust en wordt er bewust
gestreefd naar een meer controlerende en minder medebesturende taakinvulling.
Als gevolg van de geringe afstand tussen burgers en samenleving enerzijds
en met name gemeenteraden anderzijds blijft echter toch de neiging bestaan
bij veel raadsleden zich ook met gedetailleerde bestuurszaken bezig te houden,
hetgeen niet altijd bevorderlijk is voor de bestuurlijke efficiency. Deze
neiging kan echter ook het gevolg zijn van de uitoefening van de op zich waardevolle
ombudsfunctie door raadsleden. Een en ander zal door de staatscommissie «Dualisme
en lokale democratie» in haar advisering worden betrokken.– Verder is er op het vlak van de collegevorming een grote variëteit
aan meerderheidscolleges gegroeid. Dat wil zeggen dat in veel gemeenten één
of meer grotere partijen niet in het college zijn vertegenwoordigd en de facto
de rol van oppositie vervullen.2Een afzonderlijk aandachtspunt betreft de explosieve groei die de bestuurlijke
praktijk de laatste jaren laat zien van allerlei vormen van interactief bestuur.
De vraag is gewettigd in hoeverre deze nieuwe bestuursvormen goed passen in
het huidige bestel, omdat het dagelijks bestuur daarin een centrale rol vervult.Zo dat niet het geval is, rijst de vervolgvraag tot welke aanpassingen
in het stelsel dat zou kunnen leiden. De staatscommissie zal dit onderwerp
in haar advisering betrekken.3Oplossingsrichting: een meer dualistische inrichting van het provincie-
en het gemeentebestuur, een en ander met name in het advies van de staatscommissie
«Dualisme en lokale democratie». Ad b Onvoldoende erkenning en facilitering van de in de
bestuurlijke praktijk bestaande behoefte aan flexibele en dynamische taakbehartiging
en samenwerkingHet gaat hierbij om een spanning tussen een bestuurlijke praktijk die
behoefte heeft aan een flexibele en dynamische taakbehartiging en –
in het verlengde daarvan – dito samenwerking enerzijds en een tweetal
verouderde concepties anderzijds. Met dat laatste doel ik in de eerste plaats
op de idee dat er een permanente verdeling van overheidstaken tussen de drie
bestuurslagen zou bestaan, waarbij elke afzonderlijke taak in essentie door
slechts één laag kan worden behartigd. Het tweede gedateerde
concept is dat van de uniformiteit van provincies en gemeenten. Uit dat concept
volgt dat niet alleen de inrichting van het provinciale en gemeentelijke bestuur
op uniforme leest moet worden geschoeid, maar dat zulks evenzeer in principe
zou moeten gelden – een zekere differentiatie in een aantal medebewindswetten
neemt men daarbij voor lief – voor de toedeling van bevoegdheden, taken
en middelen.Deze concepties hebben ertoe geleid dat bij de rijksoverheid onvoldoende
oog bestaat voor de ingewikkelde praktijk. Problemen manifesteren zich doorgaans
niet netjes op één territoriale schaal. Ook zijn er verschillen
tussen de gemeenten en provincies in de aard en intensiteit waarin vraagstukken
zich aandienen. Hieruit volgt dat een effectief openbaar bestuur niet gebaat
is met een strikte verticale scheiding van overheidscompetenties
en uniformiteit, maar juist met gedeelde verantwoordelijkheden, samenwerking –
ook met niet-overheidsorganisaties – en differentiatie op het vlak van
de taaktoedeling en -behartiging. Daarbij moeten de afzonderlijke gemeenten
wel over voldoende bestuurskracht beschikken om deze gedeelde verantwoordelijkheid
ook feitelijk te kunnen dragen. Het spreekt voor zich dat voor wat betreft
de differentiatie de grenzen van de Grondwet en de organieke wetgeving in
acht zullen moeten worden genomen. Oplossingsrichting: meer flexibiliteit in taakbehartiging en voor samenwerkingsarrangementen-op-maat
tussen overheden; meer mogelijkheden voor beïnvloeding door hogere overheden;
robuuste en krachtige gemeenten door middel van een selectief herindelingsbeleid. Ad c. Vermindering van de slagkracht van het openbaar
bestuur als gevolg van onvoldoende samenhang in besluitvorming en een toename
en opeenstapeling van vaak langdurige inspraak-, bezwaar- en beroepsprocedures
(«juridisering») ook in de verhoudingen tussen de bestuurslagen
onderlingDe laatste jaren is de aandacht gegroeid voor de problematiek van de zg.
juridisering; ik wijs in dat verband op onder andere het kabinetsstandpunt
terzake. Juridisering is een verschijnsel dat samenhangt met maatschappelijke
ontwikkelingen als de voortdurende emancipatie en individualisering en de
daarmee samenhangende verzakelijking van de samenleving. Het gebruik van juridische
instrumenten en procedures is daarin een belangrijk element. Juridisering
zie ik in het licht van deze ontwikkelingen als een zelfstandig en onvermijdelijk,
ja zelfs als een in belangrijke mate gewenst verschijnsel in een moderne samenleving
als de Nederlandse.Juridisering wordt echter een maatschappelijk probleem, wanneer relaties
en conflicten tussen burgers onderling, tussen burgers en bestuur, en tussen
bestuursorganen onderling, primair en uitsluitend worden beheerst door juridische
instrumenten en procedures, waarbij er geen ruimte meer is om op een andere
en meer informele basis met elkaar om te gaan. Juridisering doet zich op alle
terreinen van het maatschappelijk leven voor. Het verschijnsel juridisering
is dan ook niet specifiek voor de Nederlandse samenleving en doet zich niet
alleen voor op het terrein van het openbaar bestuur. Het beheersen van het
proces van juridisering is daarmee niet een taak uitsluitend van de overheid,
maar vereist de inzet van alle betrokkenen en meer ook voor alternatieve wijzen
van omgang met elkaar en met conflicten.De juridiseringsdiscussie komt voort uit zorg over de slagvaardigheid
van het bestuur. Vanwege spanning tussen de behoefte aan snelle besluitvorming
en de tijd die nodig is voor een zorgvuldige besluitvorming, rijst namelijk
de vraag of het openbaar bestuur zijn werk nog goed kan doen. Onder meer door
een toename en opeenstapeling van vaak langdurige inspraak-, bezwaar- en beroepsprocedures
dreigt de slagvaardigheid van het bestuur in het gedrang te raken. Hoewel
deze «juridisering» ook de verhouding burgers-overheid betreft,
zal in het kader van deze notitie vooral de aandacht uitgaan naar de betrekkingen
tussen overheden.In zekere zin is deze vorm van juridisering het gevolg van de tekortschietende
gangbare doctrine van interbestuurlijke verhoudingen, waarop ik onder b ben
ingegaan. Immers, daar waar de taakverdeling tussen overheden in de praktijk
minder strikt gescheiden van elkaar blijkt te zijn dan in de achterhaalde
theorie, ontbreekt in diezelfde praktijk een gevoel van gedeelde verantwoordelijkheid
voor die gezamenlijke opgaven. Oplossingsrichting: Ontwikkeling van alternatieve manieren van geschillenbeslechting. 4. Een samenhangende aanpakIn het regeerakkoord wordt ingegaan op de drie in het voorgaande weergegeven
tekortkomingen in het openbaar bestuur. Ik werk die passages uit het regeerakkoord
uit aan de hand van een vijftal thema's. De tweede tekortkoming, onvoldoende
erkenning en facilitering van de in de bestuurlijke praktijk bestaande behoefte
aan flexibele en dynamische taakbehartiging en samenwerking, wordt omwille
van de hanteerbaarheid uitgewerkt in de thema's 2, 4, 5 en 6. 1. Wijzigingen in de interne staatsrechtelijke verhoudingen binnen de
gemeentelijke en provinciale bestuurslaag en in de verhouding tot de burgers.2. Vergroting van de flexibiliteit in de publiekrechtelijke en privaatrechtelijke
samenwerkingsarrangementen tussen overheden onderling en tussen overheden
en private partijen.3. Wijzigingen in de conflictbeslechting tussen overheden.4. Een nieuwe benadering van interbestuurlijke samenwerking.5. Regievoering door provincie en Rijk: meer mogelijkheden voor directe
beïnvloeding.6. Versterking van de gemeentelijke bestuurslaag door middel van voortgezette
gemeentelijke herindeling. 4.1. Wijzigingen in de interne staatsrechtelijke verhoudingen
binnen de gemeentelijke en provinciale bestuurslaag en in de verhouding tot
de burgersDit kabinet wil op een drietal punten de inrichting van de interne staatsrechtelijke
verhouding binnen de gemeentelijke en de provinciale bestuurslaag alsmede
de verhouding van die bestuurslagen tot de burgers wijzigen. Het regeerakkoord
noemt namelijk:– het correctief referendum, ook op gemeentelijk en provinciaal
niveau;– hervormingen in het kiesstelsel, in eerste instantie op landelijk
niveau; en– dualisering en verdere democratisering van het lokale bestuursmodel.Over de eerste twee thema's kan ik in deze notitie kort zijn.In het regeerakkoord is opnieuw bevestigd dat het correctief referendum
zal worden ingevoerd. Dat wil zeggen dat de daarvoor noodzakelijke herziening
van de Grondwet wordt voortgezet. Zodra de grondwetsherziening in tweede lezing
is aanvaard, zal uitvoeringswetgeving ter uitwerking van die bepalingen voor
het centrale en de decentrale niveaus in procedure worden gebracht. Aan VNG
en IPO zal deze uitvoeringswetgeving, waarvan een nadere invulling en afbakening
van het gemeentelijke en provinciale referendum deel uit zal maken, worden
voorgelegd.De passage in het regeerakkoord over hervormingen in het kiesstelsel betreft
primair de verkiezing van de Tweede Kamer; een thema dat in deze notitie buiten
beschouwing blijft. Nu de staatscommissie «Dualisme en lokale democratie»
in haar advies het onderwerp combinatie en spreiding van verkiezingen zal
behandelen, zal het kabinet in zijn reactie op dat advies nagaan of in dat
verband wijzigingen in de kiesstelsels voor provinciale staten en gemeenteraad
noodzakelijk zijn.Blijkens het regeerakkoord heeft dit kabinet een duidelijke en principiële
uitspraak gedaan ten gunste van meer dualisme op het gemeentelijke bestuursniveau.
Inmiddels is de staatscommissie «Dualisme en lokale democratie»
ingesteld. Deze commissie heeft als opdracht te onderzoeken op welke wijze
de gewenste dualisering van het lokale bestuursmodel vorm kan krijgen. Verder
gaat de commissie na hoe de eventuele invoering van de direct gekozen burgemeester
zich tot een dergelijke dualisering verhoudt. De commissie kan ook adviseren
tot invoering van een gedifferentieerd model. De staatscommissie brengt uiterlijk
op 1 januari 2000 haar advies uit. Mogelijk betrekt zij ook het provinciale
bestuur daarin. In het kabinetsstandpunt volgend op dit advies zal in ieder
geval worden ingegaan op de doorwerking van het advies in de inrichting van
het provinciaal bestuur.Voor de kortere termijn neem ik op het vlak van de dualisering en de verdere
democratisering van het lokaal bestuur de volgende initiatieven:Op 9 februari jl. werd de nota van wijziging inzake het wetsvoorstel tot
wijziging van de Gemeentewet en de Provinciewet in verband met aanpassing
van de procedure tot benoeming van de burgemeester en de commissaris van de
Koningin («burgemeestersreferendum»)1
(nr. 25 444), bij de Tweede Kamer ingediend; zodra de laatstgenoemde
wijziging van de Gemeentewet in werking is getreden, zal ik de mogelijkheid
van dit burgemeestersreferendum actief onder de aandacht van de gemeenten
en de commissarissen van de Koningin brengen; het wetsvoorstel inzake de wethouder
van buiten de raad en de gedeputeerde van buiten de staten is ter advisering
aan de Raad van State gezonden.Een afzonderlijk aandachtspunt betreft de omvang van provinciale staten.
De Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken in het vorige kabinet, mw. A. G. M.
van de Vondervoort, heeft hierover een notitie aan uw Kamer gezonden, zonder
overigens over dit onderwerp zelf al een standpunt in te nemen. Deze discussie
heeft een impuls gekregen door een voorstel van de heren Van Kemenade en Versteden.
In dit voorstel wordt het aantal statenleden op 45 bepaald, met de mogelijkheid
voor de staten om zelf een andere omvang vast te stellen in de bandbreedte
tussen 35 en 55 leden. In de notitie van Staatssecretaris Van de Vondervoort
wordt een drietal aandachtspunten genoemd, te weten de relatie slagvaardigheid-omvang,
de doorwerking naar de omvang van gemeenteraden, en de verminderde toegang
van kleinere partijen als gevolg van een hogere kiesdrempel.Naar mijn mening kan het debat over de omvang van provinciale staten niet
los worden gezien van de beoogde rol van de provincie en de beoogde inrichting
en werking van het provinciaal bestuur. Juist een krachtiger regierol van
de provincie vereist namelijk een grotere mate van politiek-bestuurlijk slagvaardigheid.
Dat zou een reden kunnen zijn voor verkleining van de omvang van provinciale
staten. De relatie met de inrichting en werking van het provinciaal bestuur
zal aan de orde komen in het te zijner tijd uit te brengen kabinetsstandpunt
over het advies van de staatscommissie.2Daarnaast hecht ik eraan dat het publieke debat over staatkundige vernieuwing
op alle drie de bestuurlijke niveaus voortgaat. Thema's daarbij zouden kunnen
zijn de rol en de positie van politieke partijen,3
de relatie interactief bestuur-primaat van de politiek,4 en invoering van een (lokaal) volksinitiatief.5 Ontwikkelingen in het buitenland kunnen daarbij inspirerend en stimulerend
werken. Op enig moment zal dat debat ook weer in de politieke arena moeten
worden gevoerd. 4.2. Vergroting van de flexibiliteit in de publiekrechtelijke
en privaatrechtelijke samenwerkingsarrangementen tussen overheden onderling
en tussen overheden en private partijenUitgangspunt bij dit onderwerp is de notie dat er op veel terreinen geen
gefixeerde afbakening van verantwoordelijkheden, taken en bevoegdheden bestaat
en ook niet kan bestaan tussen de drie bestuurlijke niveaus. Hieruit volgt
dat ik grote waarde toeken aan interbestuurlijke samenwerking tussen Rijk,
provincies en gemeenten; het model van de drie bestuurslagen staat dus niet
ter discussie. Dit mag overigens niet worden uitgelegd als een ontkenning
van het bestaan van bovengemeentelijke en bovenprovinciale problemen. Ik zie
echter weinig heil in een heropening van de schaalgerichte structuurdiscussie.
Bestuurlijke oplossingen moeten dus binnen de huidige drie-lagenstructuur
worden gevonden.Deze nadruk op interbestuurlijke samenwerking laat onverlet dat in voorkomende
gevallen een hogere overheid over de mogelijkheden moet beschikken om op een
gerichte wijze beleidsprocessen van een decentrale overheid te beïnvloeden.
Naast interbestuurlijke samenwerking ga ik dus uit van een wezenlijke versterking
van de provinciale rol ten aanzien van de oplossing van de bovengemeentelijke
problematiek en van het Rijk ten aanzien van de oplossing van bovenregionale
vraagstukken. In paragraaf 4.4. ga ik hierop nader in.Een belangrijk juridisch kader voor de interbestuurlijke samenwerking
is en blijft de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr). De Wgr moet, binnen
de bestuurlijke hoofdstructuur van Rijk, provincies en gemeenten (het drie-lagenmodel),
transparante en dynamische vormen van interbestuurlijke samenwerking mogelijk
maken. In de afgelopen jaren is evenwel gebleken dat de Wgr in een aantal
opzichten onvoldoende ruimte bood voor de mate van dynamiek die de bestuurlijke
praktijk vroeg. Dat heeft ertoe geleid dat al onder het vorige kabinet een
concept-wetsvoorstel heeft voorbereid, waarin de bundelings- en integratieverplichting
alsmede de provinciale bevoegdheden inzake toetsing, goedkeuring, aanwijzing
en oplegging van gemeenschappelijke regelingen worden geschrapt. Over dit
concept heeft inmiddels overleg plaatsgevonden met het IPO en de VNG. Dit
heeft er toe geleid dat er een geclausuleerde aanwijzingsbevoegdheid voor
de provincies zal worden gecreëerd om te voorzien in situaties, waarbij
ingeval van gemeenschappelijke regelingen ten aanzien van belangrijke taken
een enkele gemeente – al dan niet vrijwillig – buiten boord valt.
Het concept-wetsvoorstel zal op dit onderdeel worden aangepast.Aan de provincie is wel een ordenende taak voorbehouden in het kader van
haar regierol bij bovenlokale aangelegenheden. Ik denk daarbij aan het bijeen
brengen van partijen (overheden en anderen) voor het oplossen van bepaalde
problemen en het richten van deze samenwerkingsverbanden op bovenlokale vraagstukken.
Het gaat kortom om een gerichte provinciale betrokkenheid. Deze taak zal door
de provincies zelf moeten worden ingevuld. Hierdoor is het mogelijk dat rekening
wordt gehouden met specifieke regionale omstandigheden. Het is mijn bedoeling
in 1999 een wetsvoorstel tot wijziging van de Wgr bij de Tweede Kamer in te
dienen. Daarnaast vindt een herijking van de Wgr plaats. Aandachtspunten daarbij
zijn de transparantie met betrekking tot de structuur en werkwijze van een
samenwerkingsverband en de democratische legitimatie van gemeenschappelijke
regelingen. Thans is nog niet aan te geven of de bevindingen zullen leiden
tot voorstellen tot wetswijziging.Wanneer het met het oog op een provinciedekkende structuur van belang
is dat er een vorm van structurele samenwerking tussen gemeenten
onderling en eventueel ook andere instanties tot stand komt, is het gewenst
dat de provincie over specifieke instrumenten beschikt om een samenhangende
aanpak mogelijk te maken en desnoods daarbij het voortouw te nemen. Bij de
rampenbestrijding bestaat een dergelijke figuur al. De bevoegdheden van de
provincie dienen in dergelijke gevallen in sectorwetgeving te worden geregeld.Een afzonderlijk punt van aandacht vormen de politieregio's, de brandweerregio's
en de geneeskundige regio's. De schaal van deze verschillende regio's is niet
overal dezelfde, terwijl vanuit een meer integrale visie op hulpverlening –
met name met het oog op de rampenbestrijding – een pleidooi voor schaalharmonisatie
kan worden gehouden. Daarbij dient echter wel de vraag te worden gesteld hoe
dergelijke specifieke regio's zich verhouden tot de bestuurlijke hoofdstructuur,
dat wil zeggen de gemeenten en de provincies. Bij de beantwoording van deze
vraag hecht ik evenwel veel waarde aan het feit dat de in deze regio's behartigde
taken sterk beheersgericht zijn. Tot slot gaat het hier niet alleen om bestuurlijk-organisatorische
kwesties, maar ook over de interne organisatie en aansturing. De Staatssecretaris
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties zal in het voorjaar van 1999
in zijn beleidsnota inzake rampenbestrijding op dit onderwerp terugkomen.
Er zal tijdig overleg plaatsvinden met de meest betrokken partijen –
waaronder de VNG en het IPO – over de beleidsvoornemens.In een aantal grootstedelijke gebieden blijft voorlopig de Kaderwet bestuur
in verandering het kader voor regionaal bestuur. Inmiddels is in alle zeven
gebieden de kaderwetstatus verlengd tot uiterlijk 1 januari 2003.1 In Twente en mogelijk ook Utrecht wordt deze status
wellicht eerder beëindigd. Een dergelijke vroegtijdige beëindiging
mag niet leiden tot verstoringen in de uitvoering van de lopende VINEX-contracten.
Voor het aflopen van de kaderwetstatus dient een grondige evaluatie te zijn
uitgevoerd. In het geval van Amsterdam en Rotterdam is daarin voorzien voor
1 januari 2002.Pas na afronding van deze evaluaties kan een weloverwogen definitief besluit
worden genomen over een wettelijke regeling voor de behartiging van strategische
regionale taken in deze gebieden. De klassieke opties daarbij zijn:– gemeentelijke herindeling; voorstellen daartoe zijn in procedure
ten aanzien van Utrecht/Vleuten2, Twente3 en Zuidoost-Brabant4;– intergemeentelijke samenwerking op basis van de Wgr;– versterking van de sturende rol van de provincie.Het is denkbaar dat uit de genoemde evaluaties nog andere opties –
dat kunnen ook mengvormen zijn – naar voren komen. Ik wil daar echter
niet op vooruitlopen. Voorlopig zijn de kaderwetgebieden vooral gebaat met
het (verder) beproeven van stevige samenwerking op bestuurlijk-organisatorisch
vlak.In het voorgaande heb ik al aangegeven veel waarde toe te kennen aan een
dynamisch en flexibel stelsel van interbestuurlijke samenwerking. De Wgr blijft
daarvoor, zij het met enige aanpassingen, het meest geëigende kader.
Ik ben mij er echter van bewust dat in bepaalde gevallen overheden samenwerkingsconstructies
aangaan op privaatrechtelijke grondslag. Met name wanneer er sprake is van
samenwerking met private partijen is dit het geval. In 1997 bleken er op gemeentelijk
niveau 1104 alternatieve samenwerkingsarrangementen5 te bestaan, tegen bijna 800 gemeenschappelijke regelingen (zie ook
het onderstaande diagram). 6Figuur 1: Het gebruik van de verschillende samenwerkingsvormen
door overheden Hoewel ik ten aanzien van de juridische vormgeving van samenwerkingsarrangementen –
zeker daar waar het de behartiging van meer permanente taken betreft –
een principiële voorkeur blijf houden voor een expliciet publiekrechtelijke
grondslag (nl. de Wgr), acht ik het aan de andere kant voorstelbaar dat overheden
onder bepaalde omstandigheden een privaatrechtelijke grondslag kiezen.1 Deze keuzevrijheid past in het door het kabinet voorgestane
dynamische en flexibele stelsel van interbestuurlijke samenwerking.Bij dit stelsel is een adequate democratische legitimatie van groot belang.
Dit is mogelijk langs twee lijnen:In de eerste plaats moeten gemeenteraden direct zijn betrokken bij intergemeentelijke
samenwerkingsverbanden. Het gaat hier primair om een goede controle op het
bestuur van deze samenwerkingsverbanden. Om na te gaan of dat thans het geval
is, is het noodzakelijk dat meer inzicht wordt verkregen in het feitelijk
functioneren van de gemeenteraden op dit vlak. Ik sluit niet uit dat op grond
van deze inzichten andere vormen van betrokkenheid van gemeenteraden worden
ontwikkeld en dat de hieruit voortvloeiende beleidsvoornemens hun beslag zullen
krijgen in een tweede, meer integrale, herziening van de Wgr.Daarnaast ben ik voorstander van een meer actieve openbaarheid ten aanzien
van het gevoerde bestuur in het kader van intergemeentelijke samenwerkingsverbanden
en andere, privaatrechtelijke, samenwerkingsconstructies. Op die manier kunnen
niet alleen de betrokken gemeenteraden, maar ook burgers, maatschappelijke
verbanden en de media hun respectievelijke controlerende taken uitvoeren.
Mogelijk zal ik voorstellen hierover in verband met de bovengenoemde tweede
herziening van de Wgr wettelijke normen vast te stellen. 4.3. Een nieuwe benadering van interbestuurlijke samenwerkingNaast de voornemens gericht op aanpassing van de bestuurlijke organisatie,
heeft in het bestuurlijke beleid de decentralisatie van rijkstaken altijd
een belangrijke plaats ingenomen. Ook dit kabinet acht een voortgezette decentralisatie
waardevol. Van grote operaties op dit vlak wordt echter afgezien. Het belang
van decentralisatie wordt thans binnen de rijksoverheid voldoende onderkend.
Hieruit volgt dat het accent verschuift naar meer maatwerk en zorg voor de
kwaliteit van decentralisatieprocessen.2Naast deze herschikking van taken en bevoegdheden zal de aandacht de komende
jaren met name moeten worden gericht op de interbestuurlijke samenwerking.
In de voorgaande paragraaf ben ik al ingegaan op de formeel-juridische vormgeving
van de interbestuurlijke samenwerking. In deze paragraaf besteed ik aandacht
aan de door mij voorgestane inhoudelijke benadering van interbestuurlijke
samenwerking.Voorop staat dat interbestuurlijke samenwerking gericht moet zijn op het
oplossen van problemen. In mijn betoog eerder in deze notitie heb ik al gesteld
dat feitelijke problemen zich vaak op verschillende bestuurlijke niveaus manifesteren,
waardoor een gezamenlijke aanpak noodzakelijk is. Een dergelijke oplossingsgerichte
inhoudelijke samenwerking gaat echter niet alleen uit van schaalgerichte complementariteit,
maar veronderstelt ook dat de verschillende betrokken overheden elkaar op
het stuk van inhoudelijke kennis en processuele vaardigheden aanvullen.Zoals al eerder opgemerkt is het verder van belang dat een flexibele en
dynamische vormgeving van samenwerkingsarrangementen mogelijk is. Alleen op
die manier kan maatwerk worden geleverd, dat wil zeggen: kunnen feitelijke
problemen werkelijk effectief worden aangepakt. Hieruit volgt een grote mate
van differentiatie op het vlak van de interbestuurlijke samenwerking. In de
praktijk moet hierbij onder andere aan het grote stedenbeleid worden gedacht.De ambitie om samenwerking probleem- en resultaatgericht te laten zijn,
komt ook tot uitdrukking in het bestuursakkoord-nieuwe-stijl (BANS). Het kabinet
ziet dit akkoord namelijk als een kader om tezamen met de andere overheidslagen
te investeren in de onderlinge samenwerking teneinde concrete maatschappelijke
vraagstukken aan te pakken. Het BANS voorziet in de instelling van een Overhedenoverleg
dat als forum voor de interbestuurlijke samenwerking moet gaan fungeren. Verder
bevat het BANS belangwekkende passages over de ontwikkeling van nieuwe bestuurlijke
instrumenten.De tijd voor het tot stand brengen van het BANS is beperkt. Het moet worden
gezien als een kader voor het in te stellen halfjaarlijkse overhedenoverleg,
waarbij in de loop van de kabinetsperiode niet alleen de voortgang van afspraken
uit het akkoord wordt bewaakt, maar ook nadere uitwerking van voornemens plaatsvindt
en afhankelijk van de actualiteit nieuwe onderwerpen kunnen worden toegevoegd.Niet het bestuursakkoord, maar het overhedenoverleg staat derhalve centraal.
Om zijn rol als richtinggevend kader te vervullen, zal het bestuursakkoord
als volgt worden opgebouwd:1. een preambule waarin wordt ingegaan op de noodzaak en de meerwaarde
van complementair bestuur;2. een (eenvoudig) statuut voor het halfjaarlijkse overhedenoverleg;3. afspraken over de kwaliteit van het openbaar bestuur (omgangsregels,
monitoring/informatierelaties, terugdringing juridisering en instrumentele
vernieuwing/nieuwe bestuursvormen);4. een «voorraadagenda», waarin wordt aangegeven welke onderwerpen
op het terrein van sociale infrastructuur en van ruimtelijk-economische infrastructuur
zich in deze kabinetsperiode lenen voor gezamenlijke uitwerking. Deze «voorraadagenda»
moet concreet genoeg zijn uitgewerkt om direct in het eerste overhedenoverleg
afspraken vast te leggen over een beperkt aantal onderwerpen waarmee gezamenlijk,
en met een samenhangende inzet van middelen, van start wordt gegaan.Een veelbelovende vorm van interbestuurlijke samenwerking betreft de gebiedsgerichte
variant die op verschillende beleidsterreinen in opkomst is.
In het regeerakkoord wordt in dit verband ook de mogelijkheid van regiocontracten
genoemd. Op ruimtelijke terrein is in navolging van het WRR-rapport over het
ruimtelijk beleid sprake van regionale ontwikkelingsgebieden. Het gaat daarmee
om een concept dat de komende tijd nog verdere uitwerking behoeft. Centraal
bij gebiedsgerichte samenwerking staat de notie dat overheden onderling samenwerken
bij het oplossen van een bepaald probleem, waarbij zij bovendien tegelijkertijd
kiezen voor een brede en integrale benadering daarvan. Dit betekent dat ook
belendende vraagstukken voorwerp van gezamenlijke beleidsontwikkeling zijn,
terwijl in de instrumentele sfeer eveneens samenhangen worden gelegd, bijvoorbeeld
door het ontschotten van de op de aan de orde zijnde problemen gerichte geldstromen.
Tot slot biedt gebiedsgericht werken goede mogelijkheden voor interactieve
beleidsvoering, ook en juist in de eerste fases van het beleidsproces.Het kabinet heeft hoge verwachtingen van deze nieuwe benadering van interbestuurlijke
samenwerking. Dit is met name het geval als het om het ruimtelijk beleid gaat,
zoals blijkt uit de bestuurlijke vertaling van de nota Ruimte voor Nederland/Startnota
ruimtelijke ordening 1999.De rol van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
in het geheel van deze ontwikkelingen op het vlak van de inhoudelijke kant
van de interbestuurlijke samenwerking is vooral coördinerend, zij het
dat ik veel belang toeken aan mijn verantwoordelijkheid voor de zorg over
de democratische controle op interbestuurlijke arrangementen. Op dit vlak
wil ik duidelijke kaders formuleren. Voor het overige gaan de inhoudelijke
aspecten als zodanig uiteraard primair de desbetreffende andere ministeries
aan. Aan mijn coördinerende rol wil ik de volgende invulling geven:1. Het zichtbaar maken van relevante bestuurlijke ontwikkelingen.2. Bundeling van ervaring en kennis en de resultaten daarvan beschikbaar
stellen aan andere betrokkenen.3. Het nemen van initiatieven die leiden tot kwaliteitsverbetering en –
waar nodig – een betere vormgeving, daaronder begrepen de bestuurlijke
vormgeving.4. Het voorgaande kan ertoe leiden dat bij wijze van sluitstuk kaders
worden geformuleerd. De zorg voor naleving daarvan berust bij de betrokken
departementen. 4.4. Wijzigingen in de conflictbeslechting tussen overhedenIn een gedecentraliseerde democratische rechtsstaat is het – zeker
als er sprake is van intensieve onderlinge samenwerking tussen overheden –
onvermijdelijk dat er zo nu en dan conflicten optreden. De vraag is op welke
wijze die conflicten worden beslecht. Het uitgangspunt behoort daarbij te
zijn dat rechtsbeschermingsprocedures niet het eerste middel zijn voor conflictbeslechting
tussen overheden. Bezinning op alternatieven is daarom noodzakelijk. De analyse
op het juridiseringsvraagstuk in meer algemene zin is waarschijnlijk voor
een deel ook van toepassing op dit probleem. Dat wil zeggen dat vaak genoemde
generieke oplossingen als deregulering, stroomlijning van besluitvormingsprocedures
en intelligent procesmanagement ook hier een positief effect kunnen sorteren.
Dit neemt niet weg dat ook specifieke aandacht voor dit bijzondere facet van
de verhouding tussen overheden nodig is.Uit het voorgaande vloeit voort dat ik – onder meer in het kader
van het bestuursakkoord-nieuwe-stijl – speciaal aandacht zal besteden
aan het aspect van de conflictenbeslechting tussen overheden. Zoals ik bij
de behandeling van de begroting van mijn departement al heb gemeld, is een
extern onderzoek gestart naar mogelijke alternatieve manieren van geschillenbeslechting.
Dit onderzoek wordt in de eerste helft van 1999 voltooid. 4.5. Regievoering door provincie en Rijk: meer mogelijkheden
voor beïnvloeding en aansturingUit de paragrafen 4.2. en 4.3. blijkt dat ik veel waarde toeken aan effectieve
samenwerking tussen overheden. Deze samenwerking beweegt zich echter in een
spanningsveld tussen enerzijds een reële keuzevrijheid voor betrokken
overheden over de wijze waarop zij op basis van een eigen beleidskeuze de
beoogde gezamenlijke doelen denken te verwezenlijken, en anderzijds de noodzaak
dat juist in een democratische rechtsstaat feitelijke problemen worden opgelost.
Hieruit volgt dat interbestuurlijke samenwerking niet vrijblijvend kan zijn.
Dit betekent dat het soms wenselijk kan zijn interbestuurlijke samenwerking
te laten plaatsvinden onder een duidelijke regie. Verder moet het onder omstandigheden
mogelijk zijn om bij wijze van sluitstuk op de in deze notitie verwoorde samenwerkingsfilosofie
knopen door te hakken voor het geval de samenwerking niet tot goede resultaten
zou leiden.In het regeerakkoord is daarom vastgelegd dat de integrerende en arbitrerende
rol van de provincies op regionaal niveau moet worden versterkt. Deze versterking
kan – zo verwacht ik – voor een groot deel gestalte krijgen door
een beter gebruik van de bestaande provinciale bevoegdheden, met name op het
vlak van de ruimtelijke ordening, de stads- en dorpsvernieuwing, de volkshuisvesting
en het milieubeleid. Het gaat om een systematisch, actief en goed doordacht
gebruik van deze bestaande instrumenten. Ik verwacht dat in dat opzicht het
proces van cultuurverandering bij de provincies de komende jaren zijn vruchten
zal afwerpen. De verantwoordelijkheid hiervoor berust vanzelfsprekend bij
de provincies zelf.Daarnaast zou het nodig kunnen blijken dat, om beter «regie op maat»
te kunnen voeren, de provincie op onderdelen de beschikking krijgt over een
meer toegespitst bestuursinstrumentarium. Dergelijke instrumenten moeten worden
geregeld in de daarvoor in aanmerking komende sectorwetgeving. In dat verband
hecht ik veel waarde aan suggesties van de provincies zelf. Ik verwacht geen
heil van het scheppen van een verregaand generiek interventie-instrument.
Nog afgezien van constitutionele bezwaren, gaat de behoefte veeleer uit naar
meer specifieke instrumenten.Dergelijke provinciale interventies dienen overigens gestalte te krijgen
tegen de achtergrond van de een gezamenlijke aanpak van ingewikkelde maatschappelijke
problemen primair door publieke en – in voorkomende gevallen –
private partners. Vooral daar waar deze aanpak een bovenlokaal en tegelijkertijd
gebiedsgericht karakter heeft, ligt het voor de hand dat de provincie de regie
voert. In enkele provincies zijn hierbij de afgelopen jaren al behoorlijke
resultaten geboekt. Bij dit alles ben ik mij er overigens van bewust dat er,
juist ook ten aanzien van de wijze waarop de provincie haar regierol invult,
aanzienlijke verschillen tussen de afzonderlijke provincies bestaan. Daarom
dient bij een mogelijke versterking van dat instrumentarium deze differentiatiebehoefte
te worden gerespecteerd.Ten aanzien van de oplossing van vraagstukken van expliciet bovenprovinciaal
belang is het goed denkbaar dat het Rijk, gelet op de aard en de schaal van
de problematiek, bewust de beleidsvoering aan zich trekt en daarmee de volle
verantwoordelijkheid op zich neemt. Omwille van transparante politiek-bestuurlijke
verhoudingen is grotere duidelijkheid op dit punt geboden. Op het vlak van
de planologische bevoegdheden wordt hieraan gewerkt; een verdere
versterking van deze bevoegdheden – ik doel op de rijksprojectprocedure –
is in voorbereiding.Zoals al gesteld, moeten dergelijke interventies van hogere overheden
geen regel zijn, maar uitzonderingen op een op samenwerking en wederzijdse
complementariteit gerichte bestuurlijke cultuur. Bij alle bestuurslagen bestaat
de behoefte aan vormen die deze cultuur ondersteunen. Ik hecht daarom veel
waarde aan het af te sluiten Bestuursakkoord-nieuwe-stijl en de krachtens
dat akkoord te creëren mechanismen voor afstemming en overleg.De beoogde versterking van de provinciale regierol staat niet op zichzelf,
maar past in een gestage groei van de functionele verwevenheid tussen provincies
en gemeenten. In dat licht is het gewenst dat er naar nieuwe, ook institutionele,
evenwichten wordt gezocht. Zo zou het denkbaar kunnen zijn dat er een recht
van agendering voor tenminste twee gemeenten bij hun provinciaal bestuur wordt
gecreëerd. Er zou dan wel een evident bovenlokaal belang in het geding
moeten zijn. Dit recht zou een formele bevoegdheid moeten behelzen van twee
gemeenten onderwerpen op de agenda van provinciale staten of gedeputeerde
staten te zetten, die vervolgens verplicht zijn tot behandeling en gemotiveerde
besluitvorming. Hiermee kunnen ook gemeenten die om wat voor reden ook geen
toegang hebben tot informele provinciale besluitvormingscircuits, onderwerpen
op de provinciale politieke agenda plaatsen. Verder hoop ik dat hierdoor het
gebruik van deze informele kanalen wordt teruggedrongen, hetgeen de transparantie
in het provinciale politieke bedrijf ten goede komt. Ik ben voornemens de
komende jaren dit idee, in goed overleg met IPO en VNG, verder te ontwikkelen,
waarbij ook enigszins vergelijkbare figuren in het buitenland (bijvoorbeeld
Duitsland) en de mogelijkheid van verbreding naar andere bestuurslagen in
ogenschouw worden genomen. 4.6. Versterking van de gemeentelijke bestuurslaag door
middel van voortgezette gemeentelijke herindelingIk hecht zeer veel waarde aan krachtige gemeentelijke bestuurslaag. De
gemeenten vormen namelijk de basis van het Nederlandse bestuurlijk bestel.
Dat betekent dat zij aan minimale bestuurlijke kwaliteitseisen moet voldoen:
eisen inzake de gemeentelijke basiskwaliteit. Die kwaliteitseisen zijn enerzijds
redelijk geobjectiveerd: het bieden van een adequate en klantgerichte dienstverlening
en voldoende inhoudelijke en technische competentie om huidige en toekomstige
medebewindstaken effectief te kunnen uitvoeren. Anderzijds dragen zij een
meer subjectief karakter. Ik denk dan aan doelen als het bieden van voldoende
uitzicht en zingeving aan groepen van burgers, o.a. door middel van een op
maat gesneden jeugd-, onderwijs en sociale zorgbeleid.De zorg voor deze gemeentelijke basiskwaliteit is uiteraard in de eerste
plaats een verantwoordelijkheid van de gemeenten zelf. Het is echter een verantwoordelijkheid
van het Rijk, in het bijzonder het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
om op dit vlak zo goed mogelijke voorwaarden te scheppen. Ik denk daarbij
aan specifieke voorwaarden als het grote-stedenbeleid en het integratiebeleid,
alsmede de organisatie van de rampenvoorziening en de hulpverlening. Ik denk
daarbij echter ook aan meer generieke voorwaarden, bijvoorbeeld het zorgen
voor financiële beleidsruimte en het zorgdragen voor een zo adequaat
mogelijke schaal voor de gemeentelijke basiskwaliteit. Deze zorg krijgt gestalte
in mijn beleid inzake de gemeentelijke herindeling. Voor mijn beleid inzake gemeentelijke herindeling1 gelden twee prioriteiten:– versterking van, gelet op het wenselijk minimumniveau van de gemeentelijke
basiskwaliteit, te kleine gemeenten;– versterking van centrumgemeenten, gelet op een betere vervulling
van de specifieke centrumfunctie.Een gemeente is te klein, wanneer het wenselijke minimumniveau van de
gemeentelijke basiskwaliteit niet wordt gehaald. Dit betekent dat de ambtelijke
en de bestuurlijke capaciteit zich op een verantwoord peil moeten bevinden.
Zonder mij te willen vastleggen op een bepaald minimumaantal inwoners, deel
ik de opvatting dat in het algemeen een direct verband wordt verondersteld
tussen het aantal inwoners van een gemeente en de gemeentelijke bestuurskracht.
Waar het echter om gaat is de aanwezigheid van concrete knelpunten op het
vlak van de gemeentelijke basiskwaliteit. Ik zal daarom met betrekking tot
gemeenten in gebieden die de laatste jaren niet zijn heringedeeld, een knelpuntenanalyse
uitvoeren, hetgeen mogelijk tot gemeentelijke herindeling leidt.De nu lopende herindelingsvoorstellen worden aan de bovenstaande prioriteiten
getoetst.2Versterking van centrumgemeenten door middel van gemeentelijke herindeling
of grenscorrecties kan nodig zijn als dat bijdraagt aan betere vervulling
van hun specifieke centrumfunctie. Hoewel het grote-stedenbeleid en een aantal
verdeelmaatstaven in het gemeentefonds hieraan zeker ook bijdragen, zijn er
omstandigheden dat ook ruimtelijke ingrepen nodig zijn. Ik denk dan aan de
aanwezigheid van ruimtelijke knelpunten, daaronder begrepen acute of ernstige
latente ruimtenood, of de situatie waarin intergemeentelijke samenwerking
tekortschiet om bevredigende oplossingen te vinden voor feitelijke problemen. 5. Beleidsvoornemens ten aanzien van de inrichting en
werking van het binnenlands bestuur a. Wijziging in de interne staatsrechtelijke verhoudingen
binnen de gemeentelijke en provinciale bestuurslaag en in de verhouding tot
de burgers1. De voor de invoering van het correctief referendum noodzakelijke herziening
van de Grondwet wordt voortgezet. Uitvoeringswetgeving ter uitwerking van
die bepalingen op de decentrale niveaus wordt in procedure gebracht zodra
de grondwetsherziening in tweede lezing is aanvaard.2. Na ommekomst van het advies van de staatscommissie «Dualisme
en lokale democratie» wordt nagegaan of op grond van dat advies wijzigingen
in de kiesstelsels voor provinciale staten en gemeenteraad noodzakelijk zijn.3. In het kabinetsstandpunt over het advies van de staatscommissie zal
worden ingegaan op de doorwerking van het advies in de inrichting en werking
van het provinciaal bestuur.4. Op 9 februari jl. werd de nota van wijziging inzake het wetsvoorstel
tot wijziging van de Gemeentewet en de Provinciewet in verband met aanpassing
van de procedure tot benoeming van de burgemeester en de commissaris van de
Koningin («burgemeestersreferendum»)3
(nr. 25 444), bij de Tweede Kamer ingediend. Zodra deze wetswijziging
in werking is getreden, zal ik de mogelijkheid van dit burgemeestersreferendum
actief onder de aandacht van de gemeenten en de commissarissen van de Koningin
brengen. Het wetsvoorstel inzake de wethouder van buiten de raad en de gedeputeerde
van buiten de staten is ter advisering aan de Raad van State gezonden.5. De omvang van provinciale staten zal, vanwege de mogelijke invloed
op de slagvaardigheid van het provinciaal bestuur, aan de orde komen in het
kabinetsstandpunt over het advies van de staatscommissie.6. Het debat over staatkundige vernieuwing op alle drie de bestuurlijke
niveaus moet worden voortgezet. Thema's daarbij zijn o.a. de rol en positie
van politieke partijen, de relatie interactief bestuur-politiek primaat, en
de invoering van een (lokaal) volksinitiatief.b. Vergroting van de flexibiliteit in de samenwerkingsarrangementen tussen
overheden en tussen overheden en private partijen7. Bestuurlijke oplossingen voor feitelijke problemen dienen binnen de
huidige drie-lagenstructuur te worden gevonden. Dit impliceert dat veel waarde
wordt toegekend aan interbestuurlijke samenwerking, een flexibele en dynamische
taakuitoefening door de drie bestuurslagen en – als ultimum remedium –
interventies van hogere overheden in de taakbehartiging door lagere overheden.8. De Wgr biedt in de praktijk onvoldoende ruimte aan de mate van bestuurlijke
dynamiek die de eigentijdse interbestuurlijke samenwerkingsbehoefte met zich
brengt. In 1999 wordt daarom een wetsvoorstel tot wijziging van de Wgr ingediend,
waarbij de bundelings- en integratieverplichting alsmede de provinciale bevoegdheden
inzake toetsing, goedkeuring, aanwijzing en oplegging van gemeenschappelijke
regelingen worden geschrapt. Om te voorzien in situaties waarbij ten aanzien
van de uitvoering van belangrijke taken een gemeente buiten de boot valt,
is het echter gewenst dat de provincie de beschikking krijgt over een geclausuleerde,
nieuwe bevoegdheid.9. De brede herijking van de Wgr wordt voortgezet. Thans is nog niet bekend
of de bevindingen in dat verband zullen leiden tot voorstellen voor wetswijziging.
In dat verband wordt ook nagegaan in hoeverre deze wet belemmeringen opwerpt
voor het kiezen van een gemeenschappelijke regeling als juridische basis voor
een samenwerkingsarrangement waaraan ook private partners deelnemen. Een ander
aandachtspunt in dit verband is de wenselijke vergroting van de actieve openbaarheid
ten aanzien van het gevoerde bestuur in het kader van intergemeentelijke samenwerkingsverbanden
en andere, privaatrechtelijke, samenwerkingsconstructies.10. Het is denkbaar dat in sectorwetgeving bevoegdheden voor de provincie
worden opgenomen om structurele samenwerking tussen gemeenten onderling en
eventueel ook met andere instanties af te dwingen (vgl. rampenbestrijding).11. De vraag of en in hoeverre de schaal van politieregio's, brandweerregio's
en geneeskundige regio's moet worden geharmoniseerd, komt aan de orde in de
beleidsnota inzake rampenbestrijding, die de Staatssecretaris van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties aan de Tweede Kamer zal zenden.12. De Kaderwet bestuur in verandering blijft voorlopig de grondslag voor
regionale samenwerking in de grootstedelijke gebieden. Voor het aflopen van
de Kaderwetstatus in 2003 dient een grondige evaluatie te zijn uitgevoerd.
In Twente en Utrecht wordt deze status mogelijk eerder beëindigd.
Dit laatste mag niet leiden tot verstoringen in de uitvoering van de lopende
VINEX-contracten.13. Het kabinet onderkent de noodzaak van keuzevrijheid voor overheden
tussen samenwerking op basis van de Wgr of op een andere – meestal privaatrechtelijke –
grondslag. Ten aanzien van de behartiging van taken met een meer permanent
karakter verdient samenwerking op basis van de Wgr echter, om principiële
redenen, de voorkeur. c. Een nieuwe benadering voor interbestuurlijke samenwerking14. Het te sluiten bestuursakkoord-nieuwe-stijl (BANS) is de grondslag
voor een nieuw soort, meer probleemgerichte, samenwerking tussen de drie overheidslagen. d. Wijzigingen in de conflictbeslechting tussen overheden15. Rechtsbeschermingsprocedures zijn niet het meest geschikte middel
voor conflictbeslechting tussen overheden. In het kader van de aanpak van
het algemene probleem van de juridisering dient een bezinning op alternatieven
plaats te vinden. Een onderzoek hiernaar wordt in de eerste helft van 1999
voltooid. e. Regievoering door provincie en Rijk: meer mogelijkheden
voor beïnvloeding en aanwijzing16. De versterking van de integrerende en arbitrerende rol van de provincies
op regionaal niveau moet voor een belangrijk deel gestalte krijgen door middel
van een effectief gebruik door de provincies van het bestaande instrumentarium.17. Daarnaast kan het nodig blijken dat de provincie de beschikking krijgt
over andere specifieke bestuursinstrumenten. Deze dienen in de daarvoor in
aanmerking komende sectorwetgeving te worden geregeld. Daarbij wordt rekening
gehouden met de in praktijk bestaande differentiatiebehoefte.18. Ook het Rijk dient – indien aard en schaal van het op te lossen
vraagstuk daartoe noodzaken en omwille van transparante politiek-bestuurlijke
verhoudingen – over bevoegdheden te beschikken om direct zelf de regie
te voeren. De in voorbereiding zijnde rijksprojectprocedure is hiervan een
voorbeeld.19. De komende jaren wordt – in overleg met VNG en IPO – het
idee om een recht van agendering voor gemeenten bij hun provinciaal bestuur
in te voeren, verder uitgewerkt. Een dergelijk recht van agendering zou een
formele bevoegdheid van twee gemeenten moeten behelzen om onderwerpen op de
agenda van provinciale staten of gedeputeerde staten te zetten, die vervolgens
verplicht zijn tot behandeling en gemotiveerde besluitvorming. Er zou dan
wel een evident bovenlokaal belang in het geding moeten zijn. f. Versterking van de gemeentelijke bestuurslaag door
middel van voortgezette gemeentelijke herindeling20. Gemeentelijke herindeling dient gericht te zijn op versterking van
de gemeentelijke basiskwaliteit en op de versterking van centrumgemeenten.
Hierover is inmiddels de Beleidsnotitie gemeentelijke herindeling aan de Kamer
gezonden. De lopende herindelingsvoorstellen worden in beginsel
ingediend conform de provinciale voorstellen.21. Met betrekking tot gemeenten in gebieden die de laatste jaren niet
zijn heringedeeld, wordt een knelpuntenanalyse uitgevoerd, hetgeen mogelijk
tot gemeentelijke herindeling leidt. XNoot1Raad voor het openbaar bestuur, Wijken of herijken: nationaal bestuur
en recht onder Europese invloed, Den Haag 1998.XNoot1Zie hiervoor ook het Rob-advies Op de grens van monisme en dualisme, Den
Haag 1997.XNoot1De nieuwe Gemeentewet (art. 148) biedt weliswaar de mogelijkheid de uitoefening
van die bevoegdheden aan regels te binden; in de praktijk gaat hier weinig
effect van uit.XNoot2Deze dualistische ontwikkeling wordt enigszins gerelativeerd door de steeds
gedetailleerder wordende collegeprogramma's waaraan de collegefracties zijn
gebonden. Ten aanzien van dit laatste is er echter de laatste jaren sprake
van een terugkeer naar programma's op hoofdlijnen.XNoot3In zijn essay Samenhang en overzicht gaat prof. J. Th. J. van
den Berg op dit onderwerp in (blz. 5–8). Het Ministerie van BZK stimuleert
de ontwikkeling van vormen van interactief bestuur. In een aantal proeftuingemeenten
zal een evaluatie plaatsvinden. De resultaten daarvan vinden eind 1999 hun
weg in een wetenschappelijke publicatie.XNoot1Het burgemeestersreferendum is een figuur waarbij gemeenteraden kunnen
besluiten om over burgemeestersollicitanten een uitspraak van de kiesgerechtigden
te vragen. Deze uitspraak van de kiezers is vervolgens bepalend voor de aanbeveling
aan de Kroon.XNoot2De Britse Labourregering heeft dit verband ten aanzien van de bestuurlijke
inrichting van Groot-Londen al wel gelegd. De nieuwe bestuursstructuur voor
Groot-Londen voorziet namelijk in een krachtige direct door de burgers gekozen
burgemeester en een gemeenteraad van slechts 25 leden. A Mayor and Assembly
for London (White Paper), par. 4.12 (http://www.london- decides.detr.gov.uk/whitepaper).XNoot3Over dit onderwerp heeft de Rob onlangs een advies uitgebracht, genaamd
Tussen staat en electoraat. Begin 1999 wordt het kabinetsstandpunt over dit
advies vastgesteld.XNoot4Zie hiervoor o.a. E. Kalk, «Toekomstverkenningen op lokaal niveau:
wie zijn erbij betrokken» in: Goede raad voor de toekomst, Den Haag
1998, 19–31.XNoot5In Duitsland hebben de meeste Länder in de jaren '90 in hun gemeentewetten
het lokale volksinitiatief opgenomen.XNoot1Om dit mogelijk te maken is voor de regio Rotterdam, waar in verband met
de destijds voorziene vorming van een stadsprovincie een eerdere vervaldatum
gold, een wijzigingswet (Verlenging regeling stadsregio Rotterdam) van kracht
geworden.XNoot2De provincie Utrecht heeft een ontwerp-regeling vastgesteld. Een wetsvoorstel
wordt voorbereid. XNoot3Een hiertoe strekkend wetsvoorstel is bij de Tweede Kamer ingediend.XNoot4GS van Noord-Brabant hebben inmiddels de Arhi-procedure in werking gesteld. XNoot5Daaronder begrepen bestuursakkoorden, convenanten, e.d. XNoot6SGBO, Samenwerking tussen decentrale overheden. Aantallen, motieven en
trends, Den Haag 1997, 16.XNoot1Bijvoorbeeld omdat ook private partijen betrokken zijn. Privaatrechtelijke
rechtspersonen kunnen weliswaar deelnemen aan gemeenschappelijke regelingen,
mits hun bestuur daartoe bij koninklijk besluit is gemachtigd (art. 93 sub
b Wgr). Het gaat hierbij doorgaans om nutsbedrijven. Het is aannemelijk dat
de verplichtingen die de Wgr als zodanig stelt als een belemmering worden
ervaren voor het kiezen van een gemeenschappelijke regeling als juridische
basis voor een samenwerkingsarrangement waaraan ook private partners deelnemen.
Ik zal dit onderwerp betrekken bij de genoemde brede herijking van de Wgr.XNoot2Zie hiervoor ook de aanbevelingen in het rapport Decentraliseren met beleid
van prof. Dr. F. Fleurke e.a., Den Haag 1997.XNoot1Voor een meer uitvoerige uiteenzetting van mijn beleid inzake de gemeentelijke
herindeling verwijs ik naar de al naar de Staten-Generaal gezonden Beleidsnotitie
gemeentelijke herindeling (Kamerstukken II 1998/99, 26 331, nr. 1).XNoot2Het gaat hierbij om de volgende voorstellen: per 1-1-2000: 1. Bergen/Egmond/Schoorl: vrijwillige fusie, ingediend bij de TK; 2. Hoevelaken/Nijkerk: vrijwillige fusie, ingediend bij de TK. (waarschijnlijk)
per 1-1-2001 3. Twente; 4. West-Overijssel; 5. Utrecht /Vleuten c.a. (zie ook par. 4.2. van deze notitie); 6. Over-Betuwe; 7. Sittard-Geleen; 8. Venlo/Tegelen; 9. Horst/Grubbenvorst/Broekhuizen.XNoot3Het burgemeestersreferendum is een figuur waarbij gemeenteraden kunnen
besluiten om over burgemeestersollicitanten een uitspraak van de kiesgerechtigden
te vragen. Deze uitspraak van de kiezers is vervolgens bepalend voor de aanbeveling
aan de Kroon. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26422-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl