Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie; Brief staatssecretaris over aanpassing sjabloon BNC-fiches
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 22112, nr. 539

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

13-06-2007

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

22112 nr. 539

07-06-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamDrie sjablonenEen nieuwe benadering van de subsidiariteits- en proportionaliteitstoetsEvaluatie- en horizonbepalingenTijdigheid fichesBetrokkenheid parlement in voorbereidende stadium van
besluitvorming over EU-regelgevingOndertekeningLichaamFiche-sjabloon Wet- en Regelgeving2. Samenvatting BNC-fiche (max. 15 regels):3. Samenvatting voorstel (max. 20 regels):4. Bevoegdheidsvaststelling en subsidiariteits- en
proportionaliteitsoordeel5. Implicaties financieel6. Implicaties juridisch7. Implicaties voor uitvoering en handhaving8. Implicaties voor ontwikkelingslanden9. Nederlandse positieBIJLAGE 2Fiche-sjabloon Groot Voorstel Termijn: binnen drie weken
na verschijnen van het voorstel2. Essentie voorstel (max. 20 regels):3. Bevoegdheidsvaststelling en subsidiariteits- en
proportionaliteitsoordeel4. Nederlandse positieBIJLAGE 3Fiche-sjabloon Mededeling2. Essentie voorstel (max. 15 regels):3. Kondigt de Commissie acties, maatregelen of concrete
wet- en regelgeving aan voor de toekomst? Zo ja, hoe luidt dan het voorlopige
Nederlandse oordeel over bevoegdheidsvaststelling, subsidiariteit en proportionaliteit
en hoe schat Nederland de financiële gevolgen in?4. Nederlandse positie over de mededeling BIJLAGE 4Een nieuwe benadering van de subsidiariteits- en proportionaliteitstoetsBevoegdheidsvaststellingDe functionele toetsNederlands oordeelSlotopmerkingenStroomschema bevoegdheidsvaststelling en subsidiariteits-/proportionaliteitsoordeelModelvragenlijst functionele subsidiariteits- en proportionaliteitstoetsStap 1: stel vast of er een noodzaak is tot gezamenlijk
optreden;Stap 2: stel vast of samenwerking op een ander niveau
dan voorgesteld mogelijk is en het na te streven doel voldoende kan verwezenlijken;Stap 3: bepaal het resultaat van de toets v.w.b. subsidiariteitStap 4: stel vast in hoeverre aspecten als implementatie,
monitoring, normstelling en handhaving ook op Europees niveau dienen te worden
geregeld, dan wel (deels) aan de lidstaten kunnen worden overgelaten;Stap 5: toets of het voorliggende initiatief qua vorm én
inhoud de ruimte aan de lidstaten laat die blijkens stap 4 mogelijk is en
of voorgestelde maatregelen inhoudelijk in verhouding staan tot de doelstelling
van het initiatief
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 22112Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 98 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
22 112Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de
Europese Unienr. 539BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 7 juni 2007Sinds 1991 worden Eerste en Tweede Kamer via fiches, voorbereid door de
werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissie-voorstellen (BNC) waarin de verschillende
departementen en de decentrale overheden zijn vertegenwoordigd, op de hoogte
gebracht van nieuwe initiatieven van de Europese Commissie en de eerste positie
van het kabinet ter zake1. Die BNC-fiches vervullen
een nuttige functie; Nederland beschikt hiermee over een in Europa betrekkelijk
uniek instrument om reeds in een vroeg stadium tot een interdepartementale
standpuntsbepaling over voorgenomen Europees beleid te komen en hierover ook
een debat tussen kabinet en parlement mogelijk te maken.Op gezette tijden wordt het sjabloon van het BNC-fiche tegen het licht
gehouden om te bezien of dit nog geheel voldoet aan de wensen van dat moment.
Het sinds de laatste herziening gebruikte sjabloon blijkt voor met name subsidiariteit
en proportionaliteit te dwingend waardoor noodzakelijke ruimte voor nuance
ontbreekt, niet alle in het fiche te beantwoorden vragen even relevant zijn,
en bepaalde cruciale vragen te oppervlakkig of in het geheel niet aan de orde
komen. Het kabinet kwam al in een eerder stadium tot de conclusie dat nadere
aanscherping en operationalisering van subsidiariteit en proportionaliteit
noodzakelijk is (22 112, nr. 433). Bovendien is gebleken dat één
enkel sjabloon voor een BNC-fiche onvoldoende recht doet aan de diversiteit
aan voorstellen van de Europese Commissie (wetgevende voorstellen en mededelingen
met beleidsintenties) en, in de derde pijler, van de lidstaten.Naast een gevoelde noodzaak tot aanpassing van het sjabloon, was er ook
aanleiding nog eens kritisch te kijken naar de tijdigheid van de BNC-fiches.
Over die tijdigheid heeft het parlement reeds verschillende malen zorgen geuit.
De met het parlement overeengekomen zes-weken-termijn, waarbij een fiche geacht
wordt uiterlijk zes weken na verschijnen van het desbetreffende Commissie-document
voor het parlement beschikbaar te zijn, werd in de praktijk helaas niet altijd
gehaald. Behalve dat een zorgvuldige interdepartementale standpuntsbepaling
over veelal complexe onderwerpen nu eenmaal tijd vergt, was hieraan
ook debet dat de vorm van het BNC-fiche en de geldende interdepartementale
werk- en afstemmingsafspraken soms tot vertraging leidden.Het doet mij dan ook groot genoegen u mede te kunnen delen dat het kabinet
vaart heeft gezet achter het herzien en stroomlijnen van de opzet van het
BNC-fiche, alsmede van de daarmee samenhangende werkprocessen, en voornemens
is per 1 juli 2007 een BNC-fiche «nieuwe stijl» in te voeren.
Het kabinet is van mening dat met het nieuwe BNC-fiche een kwaliteitsverbetering
kan worden bereikt, en dat tegelijkertijd beter de hand gehouden kan worden
aan de met het parlement overeengekomen termijnen. Het nieuwe BNC-fiche kan
daarmee, in de ogen van het kabinet, een belangrijke bijdrage leveren aan
de vervulling van de wens het parlement vroeger, nadrukkelijker en beter geïnformeerd
te betrekken bij de totstandkoming van Europees beleid.Onderstaand worden de belangrijkste veranderingen toegelicht, waarbij
gezien het grote belang dat zowel kabinet als parlement aan het onderwerp
hecht vooral uitgebreid wordt stilgestaan bij de herziene benadering van de
subsidiariteits- en proportionaliteitstoets. Tevens wordt – vanwege
de nauwe verwantschap tussen de behandelde onderwerpen – onderstaand
ingegaan op de brieven inzake de tijdigheid van BNC-fiches die namens respectievelijk
de Vaste Commissie voor Defensie van de Tweede Kamer (d.d. 13 maart 2007)
en de Vaste Commissie voor Financiën van de Tweede Kamer (d.d. 15 maart
2007) aan mij werden gestuurd, evenals op de brief die namens de Commissie
Europese Zaken van de Tweede Kamer op 23 april 2007 aan de Minister van
Buitenlandse Zaken en mijzelf werd gestuurd met als onderwerp «Tijdigheid
BNC-fiches/betrokkenheid Kamer in voorbereidende stadium van besluitvorming
over EU-regelgeving».Drie sjablonenTot op heden werd gewerkt met één fiche-sjabloon voor allenieuwe initiatieven van de Commissie waarvoor krachtens
de afspraken met het parlement een fiche werd opgesteld. Dit sjabloon, dat
in feite specifiek was toegeschreven op wet- en regelgeving, bestond sinds
enige tijd zowel in verkorte (voor «grote voorstellen») als in
reguliere vorm (voor alle overige initiatieven). Vanaf 1 juli 2007
zal worden gewerkt met drie afzonderlijke fiche-sjablonen: een fiche-sjabloon
voor mededelingen, een fiche-sjabloon voor «grote voorstellen»
en een fiche-sjabloon voor wet- en regelgeving.Fiche-sjabloon «mededeling»: in
de praktijk is gebleken dat veel onderdelen van het huidige fiche-sjabloon
niet van toepassing zijn voor Commissie-mededelingen. Dit komt de leesbaarheid
van het fiche niet ten goede en leidt veelal tot verwarring bij zowel de opstellers
als de lezers en gebruikers van het fiche. Commissie-mededelingen zijn per
definitie niet wet- of regelgevend van karakter, maar tegelijkertijd bestaat
het grootste (en nog groeiende) deel van de nieuwe Commissie-initiatieven
uit mededelingen. Reden genoeg om voor mededelingen een specifiek fiche-sjabloon
te ontwerpen. In het nieuwe fiche «mededeling» worden de essentie
van de Commissie-mededeling en de eerste reactie van het kabinet weergegeven.
Wanneer de mededeling geen concrete voornemens voor wet- of regelgeving bevat,
blijft het daarbij. Bevat de mededeling wél concrete voornemens voor
toekomstige wet- of regelgeving, dan wordt het fiche aangevuld met een eerste
subsidiariteits- en proportionaliteitsoordeel en een inschatting van de implicaties
op het gebied van financiën en administratieve lasten. Het fiche «mededeling»
wordt binnen zes weken na de verschijningsdatum van het desbetreffende Commissie-document
aan het parlement gezonden.Fiche-sjabloon «groot voorstel»: sinds
medio 2006 is goede ervaring opgebouwd met het verkorte fiche voor voorstellen
met grote gevolgen voor Nederland. Het gaat daarbij om voorstellen van de
Commissie die in een zo vroeg mogelijk stadium nadrukkelijk politieke aandacht
verdienen, vanwege bijvoorbeeld de mogelijk grote maatschappelijke impact,
grote financiële gevolgen, ingrijpende aanpassingen van nationaal beleid
en regelgeving of vergaande implicaties voor de uitvoering. Een eerste selectie
van binnenkort te verwachten «grote voorstellen» is al gemaakt
in de kabinetsreactie op het Werk- en Wetgevingsprogramma 2007 van de Commissie
(22 112, nr. 480).Het nieuwe fiche «groot voorstel» is niet langer slechts een
verkorte versie van het reguliere fiche, maar staat op zichzelf. Een aantal
vragen is nader geconcretiseerd. Het fiche «groot voorstel» betreft
in feite een eerste politieke signalering; er wordt ingegaan op de essentie
van het Commissievoorstel, het Nederlandse belang wordt geschetst en er wordt
een voorlopig oordeel m.b.t. subsidiariteits- en proportionaliteitsaspecten
gegeven. Dit fiche wordt binnen een termijn van drie weken na de verschijningsdatum
van het desbetreffende Commissievoorstel opgesteld en aan het parlement gestuurd.
Die snelheid biedt in voorkomend geval bijvoorbeeld de Commissie Subsidiariteitstoets
de gelegenheid de initiële visie van het kabinet te betrekken bij haar
eigen werkzaamheden. In beginsel wordt voor het desbetreffende Commissie-voorstel
ook een fiche «wet- en regelgeving» (zie onder) opgesteld. Voor
dat fiche, waarin breder op de materie wordt ingegaan, geldt dan de gebruikelijke
termijn van zes weken.Fiche-sjabloon «wet- en regelgeving»: het sjabloon voor het fiche «wet- en regelgeving» wordt
gebruikt voor alle voorstellen van wet- of regelgevende aard (voorstellen
voor richtlijnen, verordeningen, kaderbesluiten et cetera). Ten opzichte van
het huidige fiche is een aantal vragen nader uitgewerkt en aangescherpt, met
name wat betreft de benadering van subsidiariteit en proportionaliteit, de
financiële gevolgen van het voorstel en de implicaties op het vlak van
administratieve lasten. Omwille van de leesbaarheid is voorts bovenaan het
fiche voorzien in een korte samenvatting, waarin de belangrijkste bevindingen
worden weergegeven. Het fiche wordt binnen zes weken na de verschijningsdatum
van het desbetreffende document van Commissie of lidstaat/lidstaten aan het
parlement gezonden.Een nieuwe benadering van de subsidiariteits- en proportionaliteitstoetsKabinet en parlement hebben meermalen aangegeven behoefte te hebben aan
een meer heldere, operationele en politiek relevante benadering van de begrippen
subsidiariteit en proportionaliteit. Tot nog toe werd de desbetreffende tekst
in de BNC-fiches vaak vertroebeld doordat bevoegdheidsvragen, een «objectieve»
toets aan het Verdrag, subjectieve overwegingen van opportuniteit en wenselijkheid
en zelfs de begrippen subsidiariteit en proportionaliteit door elkaar heenliepen.In de nieuwe benadering is een en ander duidelijk van elkaar gescheiden.
Allereerst wordt gekeken naar de bevoegdheidsverdeling: gaat het bij het onderhavige
beleidsonderwerp om een exclusieve bevoegdheid van de Gemeenschap of is er
sprake van een gedeelde bevoegdheid tussen Gemeenschap en lidstaten? Daarbij
is niet alleen relevant wat de Europese Commissie zelf in haar voorstel vermeldt.
Nadrukkelijk zal worden bezien of het kabinet al dan niet instemt met de visie
van de Commissie; het kan immers ook zo zijn dat de Commissie haar voorstel
baseert op een interpretatie van het Verdrag die de onze niet is en daarmee
haar bevoegdheden onzes inziens (deels) te buiten gaat.Nadat een oordeel is gegeven over de bevoegdheidsverdeling wordt, wanneer
het gaat om wet- of regelgevende voorstellen, een functionele subsidiariteits-
en proportionaliteitstoets uitgevoerd. Daarin wordt, aan de hand van een aantal
vastgelegde stappen en een set modelvragen, een zoveel mogelijk geobjectiveerde
uitspraak bereikt over de vragen of het desbetreffende beleidsonderwerp al
dan niet op Europees niveau dient te worden aangepakt (overigens alleen relevant
bij een gemengde bevoegdheid) en, zo ja, of de door de Commissie voorgestelde
aanpak naar vorm en inhoud in verhouding staat tot het te bereiken doel. Bij
de functionele toets gaat het in feite om een toetsing van het voorliggende
Commissie-voorstel aan de bepalingen van artikel 5 van het EG-Verdrag en de
nadere uitwerking daarvan in het Protocol betreffende de toepassing van het
Subsidiariteits- en Evenredigheidsbeginsel.Ten slotte wordt, betrekkelijk los van de uitkomst van de functionele
toets, een subjectief kabinetsoordeel gegeven over niveau en vorm van het
door de Commissie voorgestelde optreden. De eigen beleidswensen en -keuzes
zijn daarbij bepalend: aangegeven wordt of, en zo ja in welke vorm, het kabinet
een Europees optreden op het desbetreffende beleidsonderwerp thans wenselijk
acht en in hoeverre het voorstel van de Commissie met die wenselijkheid overeenstemt.Het kabinet is van mening dat deze nieuwe benadering van de subsidiariteits-
en proportionaliteitsaspecten van door de Commissie voorgestelde wet- en regelgeving
helderheid schept, ruimte biedt voor eventueel nog bestaande onzekerheden
en noodzakelijk geachte nuanceringen en, bovenal, leidt tot een zo duidelijk
mogelijk politiek oordeel van het kabinet. Vanzelfsprekend leent met name
dat laatste zich in voorkomend geval uitstekend voor een nadere gedachtewisseling
tussen kabinet en parlement.In de bijlage bij deze brief treft u een nadere toelichting aan over de
nieuwe benadering van subsidiariteit en proportionaliteit. In die toelichting
zijn onder meer opzet en werking van de functionele toets uitgebreid beschreven.Evaluatie- en horizonbepalingenMede naar aanleiding van de desbetreffende motie van de leden van de Tweede
Kamer Van der Laan en Van Baalen (22 112, nr. 405) is in het fiche-sjabloon «weten
regelgeving» een onderdeel opgenomen getiteld «wenselijkheid evaluatie-/horizonbepaling».
Evaluatiebepalingen geven aan dat de werkzaamheid van een regeling op een
vooraf bepaald moment zal worden geëvalueerd; horizonbepalingen zijn
clausules in Europese wetgeving waarin wordt bepaald dat een regel op een
vooraf vastgestelde datum zal eindigen.Evaluatie- en horizonbepalingen kunnen bijdragen aan minder wetgeving
of verbetering van de kwaliteit van de wetgeving, doelstellingen die het kabinet
van groot belang acht. In het nieuwe fiche «wet- en regelgeving»
zal worden vermeld of, en zo ja in welke vorm, in het voorliggende Commissievoorstel
een evaluatie- en/of horizonbepaling is opgenomen.Tijdigheid fichesReeds eerder werd, zowel door het parlement als door het kabinet zelf,
vastgesteld dat helaas in een aanzienlijk aantal gevallen BNC-fiches niet
binnen de daarvoor gestelde termijnen het parlement bereiken.De situatie is inmiddels al aanmerkelijk verbeterd. Zo worden thans per
BNC-fiche strikte doorlooptijden gehanteerd en heeft een personele uitbreiding
plaatsgevonden van o.a. het BNC-secretariaat. Ook zijn de interne werkprocessen
nog eens tegen het licht gehouden.Verdere verbetering is echter noodzakelijk. Het kabinet is ervan overtuigd
dat de hierboven beschreven nieuwe opzet van de fiches nadrukkelijk zal bijdragen
aan de tijdigheid van de fiches. Als coördinerend departement zal het
Ministerie van Buitenlandse Zaken een en ander nauwkeurig in het oog houden
en zonodig het belang van het respecteren van de gestelde termijnen keer op
keer onder de aandacht brengen. Zonodig zal ik ook de collega’s in het
kabinet op hun verplichtingen aanspreken.Mocht er desondanks in specifieke gevallen toch vertraging optreden –
waarvoor goede redenen denkbaar zijn – dan zal het parlement hierover
vanaf 1 juli 2007 door het Ministerie van Buitenlandse Zaken separaat
worden geïnformeerd.Betrokkenheid parlement in voorbereidende stadium van
besluitvorming over EU-regelgevingHet kabinet wil maximaal tegemoetkomen aan de wens van het parlement in
een vroeger stadium, en beter geïnformeerd, betrokken te worden bij Europees
beleid. Vroegtijdige parlementaire betrokkenheid vergroot de transparantie
van Europese besluitvorming, geeft het parlement een handvat om tot prioriteitsstelling
te komen en noodzaakt het kabinet tot een heldere positiebepaling. Daarmee
kan de effectiviteit van het Nederlandse optreden in Brussel worden vergroot.
Mede in reactie op uw brief van 23 april jl kan ik u dan ook mededelen
dat het nieuwe kabinet nog sterker dan voorheen inzet op het vergroten van
de rol van het nationale parlement bij de totstandkoming van Europees beleid –
binnen de lidstaat Nederland maar ook in breder Europees verband.In het kabinetsstandpunt naar aanleiding van het advies van de Raad van
State over de gevolgen van de Europese Unie voor de Nederlandse staatsinstellingen
(29 993, nr. 27) werd u geïnformeerd over de door het kabinet voorgenomen
maatregelen om de interactie tussen parlement en kabinet over Europees beleid
en regelgeving in wording te intensiveren en te verbeteren.Thans kan worden aangegeven dat de voorgenomen maatregelen inmiddels zijn
geïmplementeerd dan wel op de rails zijn gezet:• in geval van voorstellen met mogelijk grote implicaties voor Nederland
stuurt het kabinet binnen drie weken een eerste appreciatie van het Commissievoorstel
aan het parlement, waarin specifieke aandacht wordt gegeven aan subsidiariteit
en proportionaliteit. De hierboven beschreven herziening van de BNC-fiches
verhoogt, zo meent het kabinet, de kwaliteit van dit zogenoemde «fiche
groot voorstel»;• sinds enige tijd worden in de BNC-fiches tijdpad en behandeltraject
van Europese wetgevingsvoorstellen opgenomen. Het parlement wordt daardoor,
net als door de toezending van de ontwerpagenda’s voor de Raadsformaties
die halfjaarlijks door het voorzitterschap worden opgesteld, beter op de hoogte
gebracht van de procedurele aspecten en de voorziene timing van specifieke
dossiers;• het kabinet zal voortbouwen op de inmiddels opgedane ervaring met
het opstellen van een vroegtijdige en geprioriteerde kabinetsreactie op het
jaarlijkse Werk- en Wetgevingsprogramma. Daarnaast zal worden voortgegaan
met het aan het parlement voorleggen van kabinetsreacties op Wit- en Groenboeken
van de Europese Commissie, gedurende dertig dagen voordat de kabinetsreactie
aan de Commissie wordt verstuurd. Beide procedures bieden parlement en kabinet
de gelegenheid reeds in een heel vroeg stadium (de «voorfase»)
van gedachten te wisselen niet alleen over de plannen van de Europese Commissie, maar ook over de initiële reactie van het kabinet dienaangaande.In de afgelopen periode is, zoals aangekondigd in het hogergenoemde kabinetsstandpunt,
tevens bezien of het mogelijk is dit soort informatie op termijn ook elektronisch
toegankelijk te maken. Een voorbereidende proef met een beperkt interdepartementaal
elektronisch informatiesysteem heeft het kabinet echter tot de conclusie gebracht
dat een dergelijk systeem, als het ware, de «proportionaliteitstoets»
niet doorstaat; de benodigde inzet van capaciteit (in termen van mensen, materieel
en deskundigheid) staat niet in verhouding tot de daarmee te bereiken meerwaarde –
zelfs wanneer geopteerd zou worden voor een weinig ambitieus systeem dat vooral
als gegevensbank fungeert. Het kabinet ziet dan ook af van voortzetting van
de proef, mede in de wetenschap dat het parlement sinds enige tijd Commissie-documenten
onmiddellijk en rechtstreeks, langs elektronische weg, vanuit Brussel krijgt
toegestuurd; een verbetering die mede op Nederlands initiatief tot stand is
gebracht.In de visie van het kabinet draagt, naast de maatregelen aangekondigd
in het bovengenoemde kabinetsstandpunt naar aanleiding van het advies van
de Raad van State, ook een aantal andere stappen bij aan een grotere rol van
het parlement in Europese besluitvorming. Zo zal de Staat
van de Unie ditmaal nadrukkelijker dan in het verleden een strategisch,
toekomstgericht karakter hebben. Parlement en kabinet zullen naar aanleiding
van dit document met elkaar van gedachten kunnen wisselen over de strategische
inzet van Nederland in de grote en belangrijke Europese onderwerpen die op
ons afkomen. Ook de herziening van de opzet van BNC-fiches met als onderdeel
daarvan een nieuwe benadering van subsidiariteit en proportionaliteit, zoals
boven beschreven, zal kunnen bijdragen aan een vergrote rol van het parlement.Ten slotte wil ik u nog wijzen op de inzet van het kabinet in de discussie
over de wijziging van de EU/EG-Verdragen zoals door mij is toegezegd tijdens
het plenair debat in de Tweede Kamer van 23 mei jl. In die discussie
zet het kabinet nadrukkelijk in op het versterken van de rol van nationale
parlementen inzake de subsidiariteitstoets. Het kabinet streeft naar een regeling
waarbij de invloed van nationale parlementen groter wordt naargelang het aantal
nationale parlementen dat bezwaar heeft tegen een voorstel op grond van de
subsidiariteit toeneemt. Let wel: wij willen geen regeling waarbij één
van de nationale parlementen een voorstel kan tegenhouden. Wel wordt overwogen
om de «gele kaart» procedure zoals voorzien in het protocol bij
het Grondwettelijk Verdrag verder te versterken. Een mogelijheid daartoe is
dat de Raad zich dient uit te spreken over de subsidiariteit en proportionaliteit
van een wetgevingsvoorstel indien dat voorstel op verzet stuit bij een substantieel
aantal nationale parlementen. Een andere optie is een regeling waarbij een
meerderheid van de nationale parlementen de Raad kan dwingen een voorstel
niet in behandeling te nemen. Deze opties zouden ook in combinatie kunnen
terugkomen in een nieuwe regeling.Het kabinet is van oordeel dat de verschillende gezette stappen en de
introductie van het vernieuwde BNC-fiche per 1 juli aanstaande een belangrijke
bijdrage leveren aan het verbeteren van de interactie met het parlement. Over
enkele maanden, wanneer ervaring is opgedaan met het nieuwe fiche, zal e.e.a.
vanzelfsprekend worden geëvalueerd. Daarbij hopen wij ook gebruik te
kunnen maken van uw eerste ervaringen als «gebruiker».
Graag ben ik bereid tot het voeren van nader overleg om te bezien hoe wij
nog meer stappen kunnen zetten naar een betere inbedding van «Europa»
in het Nederlandse staatsbestel.De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,F. C. G. M. TimmermansFiche-sjabloon Wet- en RegelgevingTermijn: binnen zes weken na verschijnen van het voorstel1. Algemene gegevens  Voorstel: ............Datum
Commissiedocument:............Nr. Commissiedocument:............Pre-lex: ............ Nr. Impact-assessment Commissie
en Opinie Impact-assessment Board: ............(http://ec.europa.eu/governance/impact/practice) Behandelingstraject Raad: ............Eerstverantwoordelijk ministerie: ............Rechtsbasis: ............Besluitvormingsprocedure en rol Europees Parlement: ............ Comitologie:  ............2. Samenvatting BNC-fiche (max. 15 regels):a) Korte inhoud voorstel:b) Bevoegdheidsvaststelling en subsidiariteits- en proportionaliteitsoordeel:c) Risico’s/implicaties/kansen:d) Nederlandse positie en evt. acties:3. Samenvatting voorstel (max. 20 regels):a) Inhoud voorstel:b) Impact-assessment Commissie:4. Bevoegdheidsvaststelling en subsidiariteits- en
proportionaliteitsoordeela) Bevoegdheid:b)  Functionele toets• Subsidiariteit: pos/neg/n.v.t.• Proportionaliteit: pos/neg/n.v.t.• Onderbouwingc) Nederlands oordeel:5. Implicaties financieela) Consequenties EG-begroting:b) Financiële, consequenties (incl. personele) voor Rijksoverheid
en/of decentrale overheden:c) Financiële, consequenties (incl. personele) bedrijfsleven en burger:d) Administratieve lasten voor Rijksoverheid, decentrale overheden en/of
bedrijfsleven en burger:6. Implicaties juridischa) Consequenties voor nationale en decentrale regelgeving
en/of sanctionering beleid:b) Voorgestelde implementatietermijn (bij richtlijnen en kaderbesluiten),
dan wel voorgestelde datum inwerkingtreding (bij verordeningen en beschikkingen)
met commentaar t.a.v. haalbaarheid:c) Wenselijkheid evaluatie-/horizonbepaling:7. Implicaties voor uitvoering en handhavingInformatie over het inschakelen van nationale agentschappen, zelfstandige
bestuursorganen e.d.a) Uitvoerbaarheid:b) Handhaafbaarheid:8. Implicaties voor ontwikkelingslandena) Wel/Geenb) Toelichting implicaties:9. Nederlandse positiea) Nederlandse belangen en eerste algemene standpunt: BIJLAGE 2Fiche-sjabloon Groot Voorstel Termijn: binnen drie weken
na verschijnen van het voorstel1. Algemene gegevens  Voorstel: ............Datum Commissiedocument: ............Nr. Commissiedocument: ............Pre-lex: ............ Nr. Impact-assessment
Commissie en Opinie Impact-assessment Board:............(http://ec.europa.eu/governance/impact/practice) Behandelingstraject Raad: ............Eerstverantwoordelijk ministerie: ............2. Essentie voorstel (max. 20 regels):a) Inhoud voorstel:b) Impact-assessment Commissie:3. Bevoegdheidsvaststelling en subsidiariteits- en
proportionaliteitsoordeela) Bevoegdheid:b) Functionele toets:• Subsidiariteit: pos/neg/n.v.t.• Proportionaliteit: pos/neg/n.v.t.• Onderbouwing: ...c) Voorlopig Nederlands oordeel:4. Nederlandse positieNederlandse belangen en eerste algemene standpunt: BIJLAGE 3Fiche-sjabloon MededelingTermijn: binnen zes weken na verschijnen van het voorstel1. Algemene gegevens  Voorstel: ............Datum Commissiedocument: ............Nr. Commissiedocument: ............Pre-lex: ............ Nr. Impact-assessment
Commissie en Opinie Impact-assessment Board:............(http://ec.europa.eu/governance/impact/practice) Behandelingstraject Raad: ............Eerstverantwoordelijk ministerie: ............2. Essentie voorstel (max. 15 regels):3. Kondigt de Commissie acties, maatregelen of concrete
wet- en regelgeving aan voor de toekomst? Zo ja, hoe luidt dan het voorlopige
Nederlandse oordeel over bevoegdheidsvaststelling, subsidiariteit en proportionaliteit
en hoe schat Nederland de financiële gevolgen in?4. Nederlandse positie over de mededeling BIJLAGE 4Een nieuwe benadering van de subsidiariteits- en proportionaliteitstoetsHet oordeel over de subsidiariteits- en proportionaliteitsaspecten van
een voorstel zegt iets over de vraag op welk niveau besluitvorming over een
bepaald beleidsonderwerp plaats zou moeten vinden (subsidiariteit: is voor
het desbetreffende beleidsonderwerp actie op Europees niveau noodzakelijk/gewenst,
of is actie op een ander niveau – multilateraal, nationaal, decentraal
et cetera – mogelijk?) en – bij keuze voor het Europese niveau –
welke vorm dat optreden aan zou moeten nemen (proportionaliteit: staan het
gekozen middel – verordening, richtlijn, aanbeveling et cetera –
en de gekozen inhoudelijke vorm in verhouding tot het nagestreefde doel?).
In artikel 5 van het EG-Verdrag, uitgewerkt in het Protocol betreffende de
toepassing van het Subsidiariteits- en Evenredigheidsbeginsel, is vastgelegd
dat binnen de Unie besluitvorming op een zo laag mogelijk niveau dient plaats
te vinden en dat het overeengekomen optreden naar vorm en inhoud zo eenvoudig
mogelijk moet zijn. In onderstaande tekst wordt e.e.a. nader toegelicht.Omwille van de helderheid – zowel voor de opsteller als voor de
lezer – vallen in het BNC-fiche de oordelen over niveau en vorm van
optreden in drie logische delen uiteen: de bevoegdheidsvaststelling, een functionele
subsidiariteits- en proportionaliteitstoets, en een (subjectief) Nederlands
oordeel.De beoordeling van de subsidiariteits- en proportionaliteitsaspecten van
een voorstel is vanzelfsprekend slechts relevant (en mogelijk) indien het
beoordeelde Commissie-initiatief een wet- of regelgevend karakter heeft. Bij
mededelingen is een subsidiariteits- of proportionaliteitsoordeel in beginsel
niet aan de orde, tenzij wet- of regelgeving in het vooruitzicht wordt gesteld.
Overigens kan in dat laatste geval natuurlijk slechts een voorlopig Nederlands
oordeel worden gegeven; het uitvoeren van een volledige functionele toets
zoals hieronder beschreven zal immers meestal onmogelijk zijn.BevoegdheidsvaststellingPrealabel is altijd de vraag naar de bevoegdheid.
Is de EG of EU bevoegd tot het nemen van initiatieven op het desbetreffende
beleidsterrein, zo ja in hoeverre, en waar in het Verdrag is deze bevoegdheid
vastgelegd?De daadwerkelijke bevoegdheidsverdeling is niet altijd evident. Zo kan
het bijvoorbeeld zijn dat de Commissie zich beroept op een rechtsbasis die
naar Nederlands oordeel niet de juiste is. Ook is het denkbaar dat de Commissie
op zichzelf terecht exclusieve competentie claimt, maar vervolgens in de uitwerking
van het voorgelegde voorstel terreinen betrekt die naar Nederlands oordeel
buiten de reikwijdte van die exclusieve competentie vallen. Bij het beantwoorden
van de bevoegdheidsvraag wordt derhalve altijd nadrukkelijk de precieze inhoud
van het desbetreffende Commissie-initiatief betrokken en kritisch naar de
door de Commissie aangevoerde rechtsbasis gekeken. Vaak zal in het BNC-fiche
niet volstaan kunnen worden met het simpelweg verwijzen naar een Verdragsartikel;
een toelichting kan noodzakelijk zijn.De bevoegdheidsvaststelling is van directe invloed op de wijze waarop
met de functionele subsidiariteits- en proportionaliteitstoets wordt omgegaan:Mocht er (ook naar Nederlands oordeel) sprake zijn van exclusieve competentie,
dan vervalt krachtens art. 5 van het EG-Verdrag de functionele subsidiariteitstoets.
De bevoegdheid is immers al in het verleden door de lidstaten
overgedragen aan de Gemeenschap. Wel wordt bij exclusieve competentie de functionele
proportionaliteitstoets uitgevoerd. Het is immers denkbaar dat de Gemeenschap
op het desbetreffende beleidsterrein weliswaar exclusief competent is, maar
dat de door de Commissie voorgestelde acties/maatregelen niet in verhouding
staan (of naar Nederlands oordeel lijken te staan) tot de beoogde doelen.Bij het naar Nederlands oordeel ontbreken van enige bevoegdheid voor EG/EU
op het desbetreffende beleidsterrein vervallen logischerwijze zowel de functionele
toets als het Nederlandse oordeel. Het voorliggende initiatief van de Commissie
had er dan immers in het geheel niet behoren te zijn.In de grote meerderheid van de gevallen zal echter sprake zijn van enigerlei
vorm van gemengde competentie. In al die gevallen wordt zowel de functionele
subsidiariteits- en proportionaliteitstoets uitgevoerd als een eigen Nederlands
oordeel gegeven.De functionele toetsDe functionele subsidiariteits- en proportionaliteitstoets is een toetsing
van het voorliggende Commissie-voorstel aan de bepalingen van artikel 5 van
het EG-Verdrag, en de nadere uitwerking daarvan in het Protocol betreffende
de Toepassing van het Subsidiariteits- en Evenredigheidsbeginsel. Kort gezegd:
met de functionele subsidiariteits- en proportionaliteitstoets wordt gecontroleerd
of het voorliggende Commissie-initiatief al dan niet op Europees niveau thuishoort
respectievelijk of de door de Commissie voorgestelde acties/maatregelen al
dan niet in verhouding staan tot het met die acties/maatregelen beoogde doel.In artikel 5 van het EG-Verdrag, het kader voor de toets, wordt gesteld: «(...)
Op gebieden die niet onder haar exclusieve bevoegdheid vallen, treedt de Gemeenschap,
overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel, slechts op indien en voor zover
de doelstellingen van het overwogen optreden niet voldoende door de lidstaten
kunnen worden verwezenlijkt en derhalve vanwege de omvang of de gevolgen van
het overwogen optreden beter door de Gemeenschap kunnen worden verwezenlijkt.
Het optreden van de Gemeenschap gaat niet verder dan wat nodig is om de doelstellingen
van dit Verdrag te verwezenlijken». Volgens de nadere uitwerking in
het Protocol betreffende de Toepassing van het Subsidiariteits- en Evenredigheidsbeginsel
dient te worden vastgesteld dat (cfm artikel 5):– de betrokken kwestie transnationale aspecten heeft die door een
optreden van de lidstaten niet bevredigend kunnen worden geregeld;– het optreden van de lidstaten alleen of het niet optreden van
de Gemeenschap in strijd zou zijn met de voorschriften van het Verdrag (zoals
de noodzaak om concurrentievervalsing tegen te gaan of verkapte handelsbeperkingen
te voorkomen of de economische en sociale samenhang te versterken) of op een
andere manier de belangen van de lidstaten aanzienlijk zou schaden;– een optreden op communautair niveau vanwege de schaal of de gevolgen
ervan duidelijke voordelen oplevert ten opzichte van een nationaal optreden.Voorts gelden de volgende uitgangspunten (cf artt 6/7):– de vorm van het optreden van de Gemeenschap is zo eenvoudig mogelijk
zonder een bevredigende verwezenlijking van de doelstelling van de maatregel
en een doeltreffende uitvoering in de weg te staan. De Gemeenschap treedt
slechts wetgevend op voorzover nodig. Als dit anderszins op hetzelfde neerkomt,
wordt de voorkeur gegeven aan richtlijnen boven verordeningen en aan kaderrichtlijnen
boven gedetailleerde maatregelen. Richtlijnen waarin in artikel
189 van het Verdrag is voorzien zijn weliswaar ten aanzien van het te bereiken
resultaat verbindend voor elke lidstaat waarvoor zij bestemd zijn, doch aan
de nationale instanties wordt de bevoegdheid gelaten vorm en middelen te kiezen;– wat de aard en de omvang van het optreden van de Gemeenschap betreft,
laten de maatregelen van de Gemeenschap zoveel mogelijk ruimte voor nationale
besluiten, in overeenstemming met het doel van de maatregel en met inachtneming
van de voorschriften van het Verdrag. Onder naleving van het Gemeenschapsrecht
wordt erop toegezien dat de gevestigde nationale regelingen en de organisatie
en werking van de rechtssystemen van de lidstaten worden gerespecteerd. Behoudens
de noodzaak van correcte tenuitvoerlegging bieden de communautaire maatregelen
de lidstaten in voorkomend geval alternatieve mogelijkheden om de doelstellingen
van de maatregelen te verwezenlijken.Voor ieder voorgesteld wetgevingsbesluit van de Gemeenschap moet de Commissie
in de toelichting bij het voorstel beargumenteren dat het voorstel aan de
bovengenoemde bepalingen en uitgangspunten uit Verdrag en Protocol voldoet.
Die Commissie-argumentatie – die zowel voor subsidiariteit als voor
proportionaliteit vanzelfsprekend tot een positief resultaat komt –
bevat een aantal vaak impliciete veronderstellingen of meningen, en is daarmee
niet noodzakelijkerwijs objectief. De formulering van de aangehaalde artikelen
uit Verdrag en Protocol laat immers, met termen als «niet voldoende», «niet
bevredigend» en «aanzienlijk», nogal wat ruimte voor interpretatie.
Het kabinet acht het daarom noodzakelijk ook zelf, los van de Commissie-argumentatie,
subsidiariteitsen proportionaliteitsaspecten te toetsen. Bij initiatieven
van niet-wetgevende aard (mededelingen waarin wet- of regelgeving wordt aangekondigd)
geldt dat des te meer; van een expliciete Commissie-argumentatie is daarbij
immers vaak in het geheel geen sprake.De functionele subsidiariteits- en proportionaliteitstoets bestaat, indien
volledig uitgevoerd, uit een vijftal stappen:(subsidiariteit:)1. stel vast of er een noodzaak is tot gezamenlijk optreden;2. stel vast of samenwerking op een ander niveau dan voorgesteld mogelijk
is en het na te streven doel voldoende kan verwezenlijken;3. bepaal het resultaat van de toets v.w.b. subsidiariteit (wanneer stap
1 een positief en stap 2 een negatief resultaat oplevert, is het Europese
niveau het geëigende niveau voor optreden en is het toetsresultaat v.w.b.
subsidiariteit «positief». In alle andere gevallen is het resultaat «negatief»).(proportionaliteit:)4. stel vast in hoeverre aspecten als implementatie, monitoring, normstelling
en handhaving ook op Europees niveau dienen te worden geregeld, danwel (deels)
aan de lidstaten kunnen worden overgelaten;5. toets of het voorliggende initiatief qua vorm én inhoud de ruimte
aan de lidstaten laat die blijkens stap 4 mogelijk is en of voorgestelde maatregelen
inhoudelijk in verhouding staan tot de doelstelling van het initiatief (op
basis van stap 5 wordt v.w.b. proportionaliteit het resultaat «positief»
of «negatief» bereikt).Het «vaststellen» in de stappen 1, 2 en 4 is vanzelfsprekend
niets anders dan het toetsen van het voorliggende initiatief aan de eerder
aangehaalde artikelen 5, 6 en 7 van het Protocol betreffende de Toepassing
van het Subsidiariteits- en het Evenredigheidsbeginsel. Daarbij kan gebruik
worden gemaakt van een voor dit doel ontwikkelde set meer specifieke vragen (bijgevoegd). Die «modelvragen» zullen niet allemaal
voor elk voorkomend Commissie-voorstel beantwoord hoeven, of zelfs kunnen,
worden. Dat is ook niet in alle gevallen noodzakelijk; van belang is dat een
afdoende onderbouwd toetsresultaat ontstaat. In de onderbouwing worden slechts
die elementen opgenomen die het toetsresultaat (positief/negatief) schragen.N.B.:– De stappen worden in vaste volgorde genomen, maar de trits behoeft
niet altijd te worden afgemaakt. Wanneer er geen noodzaak bestaat tot gezamenlijk
optreden (stap 1), vervallen logischerwijze de stappen 2, 4 en 5. Het resultaat
van de subsidiariteitstoets is dan negatief, en een proportionaliteitstoets
is niet meer van toepassing. Wanneer de noodzaak tot gezamenlijk optreden
wel bestaat (stap 1), en dat gezamenlijke optreden zinvol vorm kan worden
gegeven op een andere wijze of op een ander niveau dan voorgesteld (stap 2),
is het resultaat van de subsidiariteitstoets eveneens negatief en is de proportionaliteitstoets
(stappen 4 en 5) derhalve ook niet meer van toepassing. Dergelijke logische
sequenties zijn, ter illustratie, verwerkt in een «stroomschema»
(bijgevoegd).– Stap 2 kan als resultaat hebben dat bijvoorbeeld bilaterale of
trilaterale samenwerking aan de orde kan zijn, of dat een ander internationaal
forum dan de Europese Unie aangewezen is. Ook zouden via stap 2 eventuele
doublures met voorgenomen of reeds bestaande activiteiten van andere gremia
(denk bijvoorbeeld aan de Raad van Europa, de OESO of VN-ECE) kunnen worden
voorkomen.– De functionele toets leidt, zowel voor subsidiariteit als voor
proportionaliteit, per definitie tot een «positief» dan wel «negatief»
(of, in sommige gevallen, «n.v.t.») resultaat. Nuanceringen of
tussenoordelen zijn in de logica van de toets niet mogelijk – en omwille
van de helderheid overigens ook niet wenselijk. Ruimte voor nuanceringen bestaat
daarentegen wel bij het «Nederlands oordeel».– Met de functionele subsidiariteits- en proportionaliteitstoets
wordt een poging gedaan het toetsresultaat zoveel mogelijk te objectiveren.
Geheel objectief zal het resultaat echter nooit zijn; daarvoor zit er onvermijdelijk
teveel ruimte voor interpretaties en inschattingen in de verschillende vragen.
Wanneer de toets goed wordt uitgevoerd zullen echter overwegingen van politieke
opportuniteit en wenselijkheid geen rol spelen bij het uiteindelijke resultaat.Nederlands oordeelHoewel met de functionele toets een zoveel mogelijk geobjectiveerde uitspraak
over de subsidiariteits- en proportionaliteitsaspecten van het voorliggende
Commissie-initiatief wordt gedaan, heeft het uiteindelijke oordeel van het
Nederlandse kabinet over de wenselijkheid en vorm van een eventueel optreden
op Europees niveau per definitie een politiek, en daarmee subjectief, karakter.
In feite gaat het om de vraag naar de (politieke) opportuniteit/wenselijkheid
van het voorliggende Commissie-initiatief, naar besluitvormingsniveau en verhouding
tot het nagestreefde doel. NB: dit is iets anders dan de, elders in het fiche
opgenomen, eerste Nederlandse standpuntsbepaling!Richtinggevend bij het Nederlandse oordeel zijn de eigen beleidskeuzes
en -wensen van het kabinet.De eerste relevante (subsidiariteits-)vraag in dat verband is: «vindt
het kabinet het op dit moment wenselijk/opportuun dat m.b.t. het desbetreffende
beleidsonderwerp enig initiatief op Europees niveau wordt ontplooid?»
(en in het verlengde daarvan vanzelfsprekend: «waarom wel/niet?»).Wanneer deze eerste vraag positief wordt beantwoord, is de vervolgvraag
(een proportionaliteitsvraag): «nu is vastgesteld dat het kabinet enig
Europees initiatief op het desbetreffende beleidsonderwerp wenselijk acht,
welke vorm dient dat initiatief dan volgens het kabinet aan te nemen?»
(en in het verlengde daarvan wederom: «waarom?»).Ten slotte komt de vraag aan de orde: «in hoeverre komt het voorliggende
initiatief (i.c. vorm en inhoud van het voorliggende Commissiedocument) overeen
met de eerder omschreven wensen van het kabinet m.b.t. het desbetreffende
beleidsonderwerp?» Gaat het initiatief naar het oordeel van het kabinet
te ver (wordt bijvoorbeeld wetgeving voorgesteld terwijl het kabinet meent
dat slechts coördinatie of informatie-uitwisseling gewenst/noodzakelijk
is)? Of: gaat het initiatief naar het oordeel van het kabinet niet ver genoeg
(worden bijvoorbeeld slechts aanbevelingen uitgebracht terwijl het kabinet
meent dat gedetailleerde regelgeving wenselijk/noodzakelijk is)?De formulering van het subjectieve Nederlandse oordeel in het BNC-fiche
heeft noodzakelijkerwijs de vorm van een lopend stukje tekst; een samenvattend «eindoordeel»
(positief, negatief e.d.) is in de meeste gevallen te weinig genuanceerd.
Het kan immers zijn dat het kabinet (zeer) positief staat ten opzichte van
grote delen van de voorgestelde acties/maatregelen, maar (grote) bezwaren
heeft tegen enkele zeer specifieke aspecten daarvan. Omgekeerd kan het zijn
dat het globale oordeel van het kabinet neigt naar negatief, maar dat dit
nog zou kunnen omslaan in positief wanneer bepaalde onderdelen van de voorgestelde
acties/maatregelen vervallen of worden aangepast. Ten slotte is het denkbaar
dat bepaalde zaken (bijvoorbeeld definitiekwesties) nog te onzeker zijn om
tot een eenduidig oordeel te komen, of dat het kabinet eraan hecht vast te
waarschuwen voor mogelijke toekomstige ontwikkelingen in het dossier die voor
Nederland onacceptabel zouden zijn.Ook een scherp onderscheid tussen niveau (subsidiariteit) en vorm/verhouding
tot het nagestreefde doel (proportionaliteit) zou kunstmatig zijn; het zal
immers in een (aanzienlijk) aantal gevallen zo zijn dat het kabinet het wenselijk
acht dat m.b.t. een bepaald onderwerp initiatieven op Europees niveau worden
ontplooid, mits e.e.a. zich beperkt tot aanbevelingen/geen
extra financiële lasten met zich meebrengt/niet tot aanpassing van bestaande
regelgeving leidt et cetera.In de context van het BNC-fiche – een eerste positiebepaling van
het kabinet, die aan het parlement wordt voorgelegd – is het (subjectieve)
Nederlandse oordeel zeker zo belangrijk als de (meer geobjectiveerde) functionele
toets. Bij het Nederlandse oordeel gaat het immers om de vraag «wat
willen we en wat willen we niet?». Het antwoord op die vraag zegt iets
over de politieke keuzes die het kabinet maakt en leent zich daarmee voor
debat met het parlement. Het is van belang daarbij te onderstrepen dat in
beginsel alle mogelijke combinaties van functionele toets en Nederlands oordeel
mogelijk zijn. Het is heel goed denkbaar dat een bepaald initiatief de functionele
toets zowel v.w.b. subsidiariteit als op het vlak van proportionaliteit met
vlag en wimpel doorstaat, maar dat het kabinet het om politieke redenen toch
niet opportuun vindt het initiatief (op dit moment, of in deze vorm) te omarmen.
Omgekeerd zal het voorkomen dat een initiatief negatief scoort bij de functionele
toets, maar dat het kabinet toch van mening is dat er politieke overwegingen
zijn die Europees optreden op het desbetreffende onderwerp in enigerlei vorm wenselijk maken. Waar het in het BNC-fiche om gaat, is die politieke
beoordeling inzichtelijk te maken.Slotopmerkingen– Bij het eigen Nederlandse oordeel gaat het er zoals aangegeven
in de eerste plaats om of het kabinet enig Europees initiatief m.b.t. het
desbetreffende beleidsonderwerp thans wenselijk/opportuun vindt. Indien het
antwoord op die vraag negatief luidt, betekent dat niet automatisch dat het
kabinet een nationaal initiatief of optreden wel wenselijk/opportuun zou vinden.
Het is denkbaar dat er de voorkeur aan wordt gegeven m.b.t. een bepaald beleidsonderwerp
thans geen enkel initiatief te nemen, dan wel initiatieven te voorzien op
andere niveau’s dan nationaal of Europees (zoals decentrale overheden,
maatschappelijke organisaties («horizontale subsidiariteit»),
of niet-EU transnationale fora).– Met een uiteindelijk negatief Nederlands oordeel, of dat nu vooral
gaat om het niveau («we willen het niet») of om de verhouding
tot het nagestreefde doel («we willen het niet op deze manier»),
is de rest van het BNC-fiche vanzelfsprekend niet overbodig geworden. Het
kabinet kan immers besluiten een op zichzelf afwijzend oordeel niet in Brussel
uit te dragen. Voor zo’n besluit zijn velerlei argumenten denkbaar:
een relatief gering belang van het dossier, het krachtenveld in de Raad, het
Nederlandse imago, de Nederlandse positie op andere dossiers et cetera. En
ook wanneer een afwijzend oordeel wel krachtig in Brussel wordt uitgedragen,
wil dat nog niet zeggen dat dit ook tot het door Nederland nagestreefde resultaat
leidt. De Brusselse onderhandelingsdynamiek, veelal leidend tot besluitvorming
met gekwalificeerde meerderheid, impliceert immers geven en nemen. Teneinde
in dergelijke gevallen de schade zoveel mogelijk te beperken en volwaardig
mee te kunnen onderhandelen zal Nederland vanzelfsprekend inhoudelijke (terugval-)posities
willen formuleren. Dergelijke (terugval-)posities behoren echter niet van
invloed te zijn op het in deze rubriek beschreven Nederlandse oordeel; zij
vinden hun plaats elders in het BNC-fiche.Stroomschema bevoegdheidsvaststelling en subsidiariteits-/proportionaliteitsoordeelBij de bevoegdheidsvaststelling, de functionele subsidiariteits- en proportionaliteitstoets
en het Nederlandse oordeel ter zake geldt dat sommige toetsresultaten of oordelen
logischerwijze uitgesloten dan wel gedicteerd worden door eerder in het proces
bereikte resultaten of oordelen. Onderstaand stroomschema maakt dergelijke
dwingende logische sequenties inzichtelijk.1 Indien er geen bevoegdheid van de EG/EU is, is er geen
optreden op Europees niveau mogelijk. Deze bevoegdheid moet blijken uit een
concrete bepaling in het EG-Verdrag of het EU-verdrag. Het kan voorkomen dat
de EG/EU de bevoegdheid voor een bepaald voorstel baseert op een ruimte interpretatie
van bestaande bevoegdheden. Indien NL het in dat specifieke geval ook wenselijk/nodig
acht dat er op Europees niveau wordt opgetreden, kan NL tot het oordeel komen
dat er inderdaad sprake is van een bevoegdheid. Let wel: met het op deze wijze «vinden»
van een bevoegdheid dient zeer terughoudend te worden omgegaan. Dit met het
oog op de vaak lastig te voorziene precedentwerking en het risico van een
proces voor het Hof van Justitie wegens bevoegdheidsschending door de EG/EU.Modelvragenlijst functionele subsidiariteits- en proportionaliteitstoetsOnderstaande vragenlijst is ontwikkeld om behulpzaam te zijn bij het uitvoeren
van de verschillende stappen van de functionele subsidiariteits- en proportionaliteitstoets.
De vragen zijn vanzelfsprekend gebaseerd op Artikel 5 van het EG-Verdrag en
de nadere uitwerking daarvan in het Protocol betreffende de Toepassing van
het Subsidiariteits- en Evenredigheidsbeginsel.Bij het BNC-fiche wordt geen volledige lijst met antwoorden gevoegd; volstaan
wordt met een beschrijving van die elementen die het toetsresultaat onderbouwen.
Wel wordt degene die de toets uitvoert aangeraden bij het uitvoeren van de
verschillende stappen te trachten de vragen zo veel mogelijk – gemotiveerd –
te beantwoorden.Overigens is het niet mogelijk voor elk Commissie-voorstel alle vragen
te beantwoorden; en evenzo zullen voor specifieke onderwerpen extra (inhoudelijke)
vragen aan de orde kunnen zijn die niet in onderstaande lijst zijn opgenomen.Stap 1: stel vast of er een noodzaak is tot gezamenlijk
optreden;– heeft de betrokken kwestie een belangrijke transnationale component? (indien de transnationale component van een verwaarloosbare omvang
is, ligt een negatief antwoord voor de hand.)– zou een nationaal optreden in strijd zijn met de voorschriften
van het Verdrag? (zoals de noodzaak om concurrentievervalsing
tegen te gaan of verkapte handelsbeperkingen te voorkomen of de economische
en sociale samenhang te versterken.)– zou een nationaal optreden in één lidstaat tot negatieve
gevolgen leiden in een andere lidstaat? («negative
externalities»)– kunnen met een gezamenlijk optreden duidelijke voordelen worden
behaald ten opzichte van een nationaal optreden? (denk
aan schaalvoordelen, creatie van een level playing field, corrigeren van een
marktfalen.)Stap 2: stel vast of samenwerking op een ander niveau
dan voorgesteld mogelijk is en het na te streven doel voldoende kan verwezenlijken;– is het noodzakelijk dat het gezamenlijk optreden wordt vormgegeven
door nationale overheden? (m.a.w. zou het als alternatief
denkbaar zijn het gestelde doel te bereiken door samenwerking tussen decentrale
overheden of door middel van afspraken, zelfregulering, gedragscodes et cetera
tussen marktpartijen of sociale partners?)– zou – bij positieve beantwoording van voorgaande vraag –
voor betrokken kwestie optreden in een ander internationaal verband effectiever
kunnen zijn dan optreden op EG/EU-niveau? (gedacht kan
bijvoorbeeld worden aan vrijwillige samenwerking tussen overheden, of aan
optreden in bestaande andere internationale kaders als Benelux, Raad van Europa,
OESO, OVSE, NAVO, VN (inclusief gespecialiseerde organisaties). Bij dat laatste
zal vaak het mandaat van een specifieke organisatie van belang zijn, evenals
vanzelfsprekend de vraag of de betrokken EU-lidstaten tot die organisatie
behoren. Sluit overigens ook niet uit dat samenwerking op het terrein in kwestie
in een andere organisatie al bestaat! Overlap dient in elk geval te worden
voorkomen.)Stap 3: bepaal het resultaat van de toets v.w.b. subsidiariteit– wanneer bij stap 1 een noodzaak blijkt tot gezamenlijk optreden
en bij stap 2 is gebleken dat zinvolle samenwerking op een ander niveau dan voorgesteld niet mogelijk is, is het resultaat van de toets v.w.b.
subsidiariteit «positief». In alle andere gevallen (de noodzaak
tot gezamenlijk optreden kan niet worden vastgesteld, respectievelijk die
noodzaak is er wel maar betrokken kwestie kan beter op een ander niveau behandeld
worden) is het resultaat van de toets v.w.b. subsidiariteit«negatief».Stap 4: stel vast in hoeverre aspecten als implementatie,
monitoring, normstelling en handhaving ook op Europees niveau dienen te worden
geregeld, dan wel (deels) aan de lidstaten kunnen worden overgelaten;– is het voor de effectiviteit van het gezamenlijke optreden noodzakelijk
ook aspecten als implementatie, monitoring, normstelling en handhaving te
harmoniseren en gedetailleerd op Europees niveau vast te leggen?– zo ja, welke aspecten, waarom en in hoeverre? (m.a.w. wat kan, zonder schade te doen aan de effectiviteit van het gezamenlijke
optreden, aan het nationale niveau worden overgelaten? Denk daarbij onder
andere aan uniformiteit, uitvoerbaarheid, handhaafbaarheid, fraudegevoeligheid.)Stap 5: toets of het voorliggende initiatief qua vorm én
inhoud de ruimte aan de lidstaten laat die blijkens stap 4 mogelijk is en
of voorgestelde maatregelen inhoudelijk in verhouding staan tot de doelstelling
van het initiatief– is de vorm van het voorgestelde optreden van de Gemeenschap zo
eenvoudig mogelijk zonder een bevredigende verwezenlijking van de doelstelling
en een doeltreffende tenuitvoerlegging in de weg te staan? (bepaal in dat verband, met als basis de antwoorden gegeven bij stap 4, of
de vorm van het voorliggende Commissie-initiatief – mededeling, aanbeveling,
richtlijn, verordening – de juiste is. Bedenk dat krachtens het Verdrag
de lichtst mogelijke vorm van gezamenlijk optreden, in overeenstemming met
het doel van de maatregel, de voorkeur heeft. Soms zou gezamenlijk optreden
zich zelfs kunnen beperken tot informatie-uitwisseling. De Gemeenschap dient
slechts wetgevend op te treden voorzover nodig. Bij een wetgevend initiatief
verdient in beginsel een richtlijn de voorkeur boven een verordening en een
kaderrichtlijn boven een gedetailleerde maatregel.)– laat het gezamenlijke optreden van de Gemeenschap, qua aard en
omvang, zoveel mogelijk ruimte voor nationale besluiten, in overeenstemming
met het doel van de maatregel en met inachtneming van de voorschriften van
het Verdrag? (voor het bepalen van wat «zoveel mogelijk»
inhoudt, zijn vanzelfsprekend de bij stap 4 gegeven antwoorden essentieel.)– staan de voorgestelde maatregelen inhoudelijk in verhouding tot
de te bereiken doelen? (m.a.w. wordt niet met een kanon
op een mug geschoten, schieten voorgestelde normen/verplichtingen/eisen/kosten
etc het doel niet voorbij, zijn te verwachten neveneffecten niet te omvangrijk
enzovoorts).– (indien bovengenoemde vragen alledrie gemotiveerd met «ja»
beantwoord kunnen worden, is het toetsresultaat v.w.b. proportionaliteit positief.
Indien ten minste één van de vragen met «nee» beantwoord
dient te worden, is het toetsresultaat negatief).XNoot1De BNC bespreekt in voorkomend geval ook belangrijke voorstellen van lidstaten.
Lidstaten hebben in de volgende delen van de Verdragen initiatiefrecht: Derde
deel Titel IV EG: visa, asiel, immigratie, Titel V EU: Gemeenschappelijk Buitenlands
en Veiligheidsbeleid en Titel VI EU: politiële en justitiële samenwerking
in strafzaken. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-22112-539.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl