Wijziging Rijksoctrooiwet, Rijksoctrooiwet 1995 en Zaaizaad- en Plantgoedwet tbv rechtsbescherming biotechn. uitvindingen; Nadere memorie van antwoord
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20032004-26568, nr. D

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum ontvangst

26-05-2004

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

26568-(R1638) nr. D

24-05-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26568Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 56 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 568 (R 1638)Wijziging van de Rijksoctrooiwet, de Rijksoctrooiwet 1995 en de Zaaizaad-
en Plantgoedwet ten behoeve van de rechtsbescherming van biotechnologische
uitvindingenDNADERE MEMORIE VAN ANTWOORDOntvangen 24 mei 2004Met belangstelling hebben wij kennisgenomen van het nader voorlopig verslag
van de vaste commissie voor Economische Zaken over het wetsvoorstel. De beantwoording
volgt zo nauwkeurig mogelijk de volgorde van het verslag. Hiermee hopen wij
wederom een bijdrage te leveren aan de definitieve standpuntbepaling over
dit wetsvoorstel, zodat afronding daarvan op korte termijn kan geschieden.De leden van de CDA-fractie hadden met waardering kennisgenomen van de
uitvoerige beantwoording in de memorie van antwoord van de door hen gestelde
vragen. Niettemin vonden zij nog wel aanleiding om op een aantal punten nadere
vragen te stellen.Zolang een aanzienlijk aantal lidstaten het in het nationale verkeer brengen
van producten of diensten met toepassing van biotechnologische resultaten
mag verbieden – zo betoogden deze leden – kan er geen gemeenschappelijke
markt zijn en dus ook geen gemeenschapsbelang bij de regeling van de octrooirechtelijke
materie. In dat verband voerden zij ook nog aan de artikelen 94 en 95 EG en
het arrest van het Hof van oktober 2001. Zij vroegen om een reactie van de
zijde van de regering op dit betoog en voorts of zij bereid is om de subsidiariteitstoets
(opnieuw) aan de orde te stellen.Wat betreft de gedachte van de leden van de CDA-fractie dat er geen sprake
is van een gemeenschappelijke markt omdat individuele lidstaten van de EU
biotechnologisch onderzoek en in het verkeer brengen van biotechnologische
producten en diensten kunnen verbieden, merken wij op dat het bij dergelijke
verboden slechts gaat om een ten opzichte van het totaal slechts beperkte
fractie onderzoek en specifieke producten die kunnen worden verboden, bijvoorbeeld
vanwege morele bedenkingen of vanwege risico's voor gezondheid en veiligheid
van mens, dier of risico's voor het milieu. Overigens wijzen wij er op dat
al geruime tijd sprake is van een grote internationale markt voor producten
die voortkomen uit activiteiten op het gebied van de biotechnologie en van
een grote potentiële markt voor nieuwe producten en diensten daarop gebaseerd.
Zo meldt het strategiedocument van de Europese Commissie onder de titel «Life
Sciences and biotechnology»- A strategy for Europe, European Commission,
COM (2002) 27, dat het aandeel kleine bedrijven in de biotechsector
in het recente verleden snel is gegroeid en dat er nu meer specifieke biotechnologiebedrijven
in Europa zijn (1570) dan in de VS (1273). Daar staat echter tegenover dat
de Europese kleine en middelgrote bedrijven kleiner zijn dan die in de VS,
terwijl de VS-biotechindustrie eerder is begonnen, drie maal zoveel inkomsten
genereert, veel meer werkgelegenheid biedt (in de VS 162 000 mensen ten
opzichte van 60 000 in de Europese industrie) en veel meer producten
onderweg naar de markt heeft.In «Life sciences, een pijler van de Nederlandse kenniseconomie,
feiten en cijfers, een analyse van het innovatiesysteem, van het Ministerie
van Economische Zaken uit 2003 wordt het marktpotentieel voor het jaar 2010
wereldwijd geschat op meer dan € 2000 mlrd in sectoren waar het
grootste deel van de nieuwe biotechnologie en een aanzienlijk deel van de
totale biotechnologie geleverd wordt door biotechnologische bedrijven.De toetsing door het Hof van Justitie aan het subsidiariteitsbeginsel
zoals geformuleerd in artikel 5, tweede zin, van het EG-Verdrag, kenmerkt
zich door een marginale toetsing van het desbetreffende
rechtsinstrument. Het Hof van Justitie van de EG gaat alleen na of de communautaire
wetgever voldoende aandacht heeft besteed aan de vraag of de doelstellingen
die door de communautaire wetgever worden nagestreefd inderdaad het best door
een communautair rechtsinstrument kunnen worden verwezenlijkt.1 Deze aandacht komt bijvoorbeeld tot uitdrukking in de tekst van de
overwegingen van een richtlijn. Ten aanzien van de onderhavige richtlijn 98/44/EG
(hierna: de richtlijn) kan worden geconstateerd dat in de overwegingen 5 tot
en met 12 van de richtlijn uitgebreid wordt stilgestaan bij de noodzaak om
tot harmonisatie over te gaan. Daarmee is voor het Hof de verenigbaarheid
met het subsidiariteitsbeginsel gegeven.De vraag van de leden van de CDA-fractie omvat, naar het ons voorkomt,
een achterliggende vraag, namelijk of het enkele feit dat diverse lidstaten
een nationaal verbod kennen voor het in het nationale verkeer brengen van
producten of diensten met toepassing van biotechnologische resultaten, tot
het ontbreken van een gemeenschappelijke markt leidt. De consequentie hiervan
is, volgens het betoog van de leden van de CDA-fractie, dat de grondslag voor
de richtlijn ontbreekt. Dit betoog is vanuit gemeenschapsrechtelijk oogpunt
onjuist. De gemeenschappelijke markt is geen verzameling van de verschillende
nationale markten, doch een Europese markt die de omstandigheden van een binnenlandse
markt zoveel mogelijk benadert.2 Het enkele feit
dat in één of meer lidstaten regels gelden of verboden van toepassing
zijn die er toe leiden dat in de desbetreffende lidstaat geen markt is voor
de onderzoeksresultaten zelf of voor de producten waarin deze onderzoeksresultaten
zijn verwerkt, is onvoldoende juridische basis om het bestaan van een gemeenschappelijke
markt te ontkennen. Immers, het gevolg van een dergelijke redenering is dat,
als een product in één van de 25 lidstaten van de Europese Unie
verboden is, automatisch geen bevoegdheid meer zou bestaan voor de communautaire
wetgever om tot harmonisatie en bevordering van de gemeenschappelijke markt
over te gaan. Deze redenering strijdt met de opdracht aan de communautaire
wetgever zoals vastgelegd in het EG-verdrag.3
Tenslotte willen wij niet onvermeld laten dat ons inziens het uitdragen van
het door de leden van de CDA-fractie geformuleerde betoog tijdens een inbreukprocedure terzake van de implementatie van de
richtlijn, juridisch neerkomt op het inroepen van de exceptie van onwettigheid,
zoals vastgelegd in artikel 241 EG-Verdrag. Immers, de lijn van het betoog
impliceert dat de grondslag voor de richtlijn ontbreekt en dat daarmee de
richtlijn onwettig is. Procedureel is het niet toegestaan om de exceptie van
onwettigheid in te roepen wanneer het gaat om richtlijnen.4 Daargelaten dat de inbreukprocedure die thans wordt gevoerd betrekking
heeft op het niet-tijdig implementeren en niet over de inhoud van de Nederlandse
implementatiewetgeving. Het niet naleven van de gestelde implementatietermijn
is als zodanig niet te rechtvaardigen met een beroep op de onwettigheid
van de richtlijn. De lidstaten zijn immers gerechtigd om na vaststelling van
de richtlijn een beroep tot nietigverklaring in te stellen wegens de onrechtmatigheid
van de richtlijn. Nederland heeft een dergelijk beroep ingesteld, doch dit
beroep is, zoals bekend, door het Hof van Justitie van de EG verworpen.Voorts deelden de leden van de CDA-fractie mee dat de reactie van de regering
op hun visie op de term «openbare orde» als communautair begrip
hen niet werkelijk kon overtuigen. Op grond van een aantal overwegingen meenden
zij dan ook dat niet gesproken kan worden van communautaire openbare orde
en goede zeden.Wij delen het standpunt van deze leden dat er op Europees niveau geen
eenduidig geharmoniseerde definitie van de begrippen openbare orde en goede
zeden is. De lidstaten hebben een autonome bevoegdheid om deze begrippen nader
in te vullen. Wel is deze bevoegdheid begrensd. Enerzijds geeft de richtlijn
een indicatie hoe deze begrippen kunnen worden ingevuld; de Raad van State
heeft dit ook al aangegeven. Anderzijds kan de invulling van de begrippen
openbare orde en goede zeden het nuttig effect van de richtlijn niet doorkruisen.
Kort gezegd: de lidstaten mogen het begrip «strijd met de openbare orde
en goede zeden» niet zodanig invullen dat de kernbeginselen van de richtlijn
van hun materiële werking worden beroofd. Daarbij wordt nog opgemerkt
dat de toetsing door het Hof van Justitie van de EG niet marginaal is, maar
zal geschieden aan de hand van het beginsel van gemeenschapstrouw, dat wil
zeggen dat een lidstaat is gehouden om alle maatregelen te treffen die nodig
zijn om zijn communautaire verplichtingen na te komen. Een lidstaat moet zich
dus onthouden van maatregelen die de verwezenlijking van de doelstellingen
van het EG-verdrag en ook van de richtlijn in gevaar kunnen brengen. Aan de
hand hiervan zal het Hof toetsen of de Nederlandse invulling van het begrip
strijd met de openbare orde en goede zeden het wezen van de richtlijn doorkruist
en de materiële werking van de richtlijn frustreert.De leden van de CDA-fractie vroegen waarom de octrooibescherming zich
moet uitstrekken tot die plant of dat dier als zodanig en of dan daarmee economisch
gezien een plantenras of dierenras wordt geoctrooieerd.Het rechtsobject waarop het octrooirecht zich richt is de uitvinding.
Vatbaar voor octrooi zijn namelijk «uitvindingen die nieuw zijn, op
uitvinderswerkzaamheid berusten en toegepast kunnen worden op het gebied van
de nijverheid» (artikel 2 van de Rijksoctrooiwet 1995). De kleinste
entiteit in het octrooirecht is dus de uitvinding, die in de concretisering
ervan allerlei verschillende vormen kan aannemen.
De uitvinding in deze context is dus een abstract begrip, namelijk een intellectuele
prestatie die de technische oplossing biedt voor een technisch probleem. Octrooirecht
wordt verleend voor die intellectuele prestatie.Bij biotechnologische uitvindingen kan, zoals ook reeds opgemerkt in de
memorie van antwoord, de uitvinding tot uitdrukking komen op sub-organismeniveau
(bestanddeel van een organisme), organismeniveau (micro-organisme, plant,
dier) of supra-organismeniveau (verschillende soorten organismen). Dat vloeit
rechtstreeks voort uit de richtlijn. Deze bepaalt namelijk in artikel 3, eerste
lid, dat uitvindingen in de zin van de richtlijn die voldoen aan de materiële
vereisten voor octrooi ook octrooieerbaar zijn «wanneer ze betrekking
hebben op een voortbrengsel dat uit biologisch materiaal bestaat of dit bevat,
of op een werkwijze waarmee biologisch materiaal wordt verkregen, bewerkt
of gebruikt». Artikel 9 van de richtlijn bepaalt bovendien dat de bescherming
die wordt geboden voor een voortbrengsel dat uit genetische informatie bestaat
of dat zulke informatie bevat, zich uitstrekt «tot ieder materiaal waarin
dit voortbrengsel wordt verwerkt en waarin de genetische informatie wordt
opgenomen en haar functie uitoefent». Volledigheidshalve wordt opgemerkt
dat op de inhoud van het begrip «voortbrengsel» wordt ingegaan
in het antwoord op de vraag van de leden van de PvdA-fractie over het onderscheid
tussen hogere en lagere organismen.Octrooirecht wordt dus verleend voor biotechnologische uitvindingen. Voor
zover het echter gaat om uitvindingen met betrekking tot planten en dieren
wordt octrooi verleend, ongeacht het ras waartoe
die planten en dieren behoren, mits (artikel 4, tweede lid, van de richtlijn)
de uitvoerbaarheid van de uitvinding zich technisch gezien niet beperkt tot
een bepaald planten- of dierenras.Het voorgaande leidt er toe dat alle vormen waarin de uitvinding tot uitdrukking
kan komen dan octrooirechtelijk beschermd zijn. Dat geldt dus ook voor alle
planten (mits de uitvinding zich technisch gezien niet beperkt tot een bepaald
plantenras) waarin die uitvinding is gematerialiseerd. Dat kan er onder omstandigheden
toe leiden dat een uitvinding zich technisch gezien kan uitstrekken mede tot
een bepaald plantenof dierenras, maar dat hoeft – zoals eerder betoogd –
niet. Er wordt echter geen octrooi verleend op een ras als zodanig, omdat
een ras geen uitvinding is in de zin van het octrooirecht.Voorts wordt voor de volledigheid nog opgemerkt dat niet alle planten
onder de octrooibescherming van een uitvinding met betrekking tot een plant
hoeven te vallen, zelfs indien zij alle behoren tot hetzelfde ras. Zo zullen
eenmaal rechtmatig in het verkeer gebrachte geoctrooieerde planten, delen,
of afgeleide producten daarvan, niet langer onder de octrooibescherming vallen
indien zij niet voor commerciële doeleinden worden aangewend. Daarvan
is bijvoorbeeld sprake indien zij worden geteeld in de particuliere sfeer
en voor niet-commerciële doeleinden.Voor nieuwe rassen van alle tot het plantenrijk behorende gewassen kan
op grond van artikel 29 van de Zaaizaad- en Plantgoedwet kwekersrecht worden
verleend, mits het ras zich duidelijk onderscheidt van elk ander ras (onderdeel
a), voldoende homogeen (onderdeel b) en bestendig
(onderdeel c) is. Het rechtsobject bij kwekersrecht is dus het ras. Een ras
is een verzameling van planten die alle behoren tot een zelfde plantengroep,
zoals nader gedefinieerd in artikel 2 van de Zaaizaad- en Plantgoedwet. Kenmerk
voor het kwekersrechtelijk rechtsobject is dat het dus gaat om een entiteit
die op een ander abstractieniveau ligt dan in het octrooirecht. Kwekersrecht
wordt niet verleend voor een individuele plant, maar voor een verzameling
van planten die behoren tot een zelfde plantengroep. Essentieel daarbij is
(in verband met één van de karakteristieke elementen uit de
definitie van ras) dat het ras wordt gedefinieerd aan de hand van de expressie
van eigenschappen die het resultaat is van een bepaald genotype of combinatie
van genotypen (eerste streepje onder de definitie van ras). Kort gezegd gaat
het bij een plantenras om planten die genotypisch (dus qua genetische identiteit) gelijk zijn, terwijl het in het octrooirecht gaat om een
uitvinding die – naar gelang de vormgeving in een product of naar gelang
de aanwending in een werkwijze voor totaal verschillende doelen – afhankelijk
van het geval – genotypisch verschillendkan zijn mits de voor de uitvinding relevante genetische informatie maar
aanwezig is en haar functie uitoefent overeenkomstig artikel 9 van de richtlijn.Uit het voorgaande moge duidelijk zijn dat het door de leden van de CDA-fractie
aangehaalde voorbeeld van een octrooi-inbreuk waarbij octrooi-inbreukmakende
auto's van de markt worden gehaald, maar de automerken niet, niet opgaat.
Hetgeen deze leden in dit verband naar voren brachten over het systeem van
de richtlijn is op zich juist, maar kan geen ondersteuning zijn van hun voorbeeld
over octrooi-inbreukmakende auto's. Want, slechts die producten kunnen van
de markt worden gehaald die inbreuk op het octrooi maken, ongeacht of zij behoren tot producten die onder dat automerk worden
uitgebracht en ongeacht of zij dat automerk dragen of niet. Hetzelfde geldt
voor planten waarmee inbreuk wordt gemaakt op een octrooi. Zij kunnen van
de markt worden gehaald, ongeacht tot welk ras
zij behoren.De leden van de CDA-fractie betoogden verder nog dat het octrooirecht
materieel-rechtelijk mogelijk zou neerkomen op het recht van eigendom op het
betrokken dier, indien het octrooirecht zich zou uitstrekken tot de nakomelingen
van het betrokken dier, hetgeen volgens deze leden dan een inbreuk zou betekenen
op het systeem van het Burgerlijk Wetboek.Naar onze mening moet hier sprake zijn van een misverstand. Dat misverstand
betreft de onjuiste gedachte dat octrooirecht – als intellectueel eigendomsrecht – van dezelfde aard is als «gewoon»
eigendomsrecht op zaken. «Gewoon» eigendomsrecht op zaken en intellectueel
eigendomsrecht verschillen echter wezenlijk. De term intellectuele eigendom is enigszins misleidend, omdat eigendom in deze uitdrukking
geen betrekking heeft op stoffelijke zaken, maar op bepaalde intellectuele
prestaties. Bij octrooirecht gaat het dan om uitvindingen. Volgens Nederlands
recht is «gewoon» eigendom het meest omvattende recht dat een
persoon op een zaak kan hebben (artikel 5:1, eerste lid, BW). Zaken zijn de
voor de menselijke beheersing vatbare stoffelijke objecten (artikel 3:2 BW).
Elk ander recht, ook intellectueel eigendomsrecht, is minder
omvattend.Enkele karakteristieke verschillen tussen octrooirecht als intellectueel
eigendomsrecht en gewoon eigendomsrecht zijn:• octrooirecht is primair een verbodsrecht, de octrooihouder kan
ieder ander beletten de handelingen te verrichten die zijn voorbehouden aan
de octrooihouder, zoals het geoctrooieerde te produceren, in voorraad te hebben,
in het verkeer te brengen of verder te verkopen etc. Een octrooihouder wordt
bij het constateren van octrooi-inbreuk ook geen eigenaar van het inbreukmakende
product;• octrooirecht is territoriaal recht, het geldt slechts in het land
of de landen waarvoor het is verleend;• octrooirecht is een tijdelijk recht, dat maximaal twintig jaar
duurt (enkele uitzonderingen buiten beschouwing gelaten) gerekend vanaf de
aanvraagdatum, en• octrooirecht op het betrokken product is uitgeput voor dat concrete
product zodra dat eenmaal rechtmatig door de octrooihouder (of met zijn toestemming
door een ander) in het verkeer is gebracht. Doorverkoop van een rechtmatig
in het verkeer gebracht geoctrooieerd product levert dus geen octrooi-inbreuk
op, zij het dat voor producten bestaande uit biologisch materiaal wel hoofdstuk
II van de richtlijn in acht genomen moet worden.Eigendomsrecht op een zaak blijft gelden als men de landsgrens passeert,
eigendomsrecht is in duur niet beperkt en het eigendomsrecht is niet uitgeput
als een zaak eenmaal in het verkeer is gebracht. Octrooirecht voor uitvindingen
met betrekking tot plant of dier is dus een veel zwakker recht dan gewoon
eigendomsrecht op plant of dier. In zoverre is het opmerkelijk dat weerstand
bestaat tegen octrooi op uitvindingen met betrekking tot planten en dieren,
terwijl het gewone eigendomsrecht op planten en dieren algemeen wordt aanvaard.
Zou het anders zijn dan zou handel in planten en dieren ernstig worden gefrustreerd.
Bij de handel in planten en dieren worden immers de eigendomsrechten op de
betrokken zaken bij de levering overgedragen van de verkoper aan de koper.Er is dus geen sprake van een breuk met het systeem van het Burgerlijk
Wetboek, zoals de leden van de CDA-fractie betoogden.De leden van de CDA-fractie wilden ook nog weten welke acties een octrooihouder
kan instellen tegen een partij die een dier heeft waarmee inbreuk wordt gemaakt
op het octrooi van de octrooihouder.De octrooihouder kan diverse acties instellen tegen een inbreukmaker op
zijn octrooi.Artikel 70, eerste lid, van de Rijksoctrooiwet 1995 bepaalt namelijk dat
de octrooihouder zijn octrooi kan handhaven jegens een ieder die zonder daartoe
gerechtigd te zijn, een der in artikel 53, eerste lid, genoemde handelingen
van genoemde wet verricht. De octrooihouder kan schadevergoeding vorderen
van de octrooi-inbreukmaker op grond van artikel 70, derde lid, mits de inbreukmakende
handeling bewust is verricht. Naast schadevergoeding kan eventueel ook nog
afdracht van genoten winst worden gevorderd (artikel 70, vierde lid, van de
Rijksoctrooiwet 1995), alsmede onttrekking aan het verkeer, vernietiging of
onbruikbaarmaking van roerende zaken waarmee inbreuk op het octrooirecht is
gemaakt en onttrekking aan het verkeer van materialen en werktuigen die voornamelijk
zijn gebruikt bij de voortbrenging van die zaken (artikel 70, zesde lid, van
de Rijksoctrooiwet 1995), zoals ook reeds verwoord op pagina 12 van de memorie
van antwoord op het voorlopig verslag van de vaste commissie voor Economische
Zaken over het wetsvoorstel (Kamerstukken I 2003/04, 26 568 (R 1638),
B) in verband met vragen gesteld over artikel 9 van de richtlijn.De leden van de CDA-fractie stelden voorts de vraag of de regering zich
niet tegenspreekt op pagina 23 en 24 van de memorie van antwoord.Wij zijn van oordeel dat hier geen sprake is van een tegenspraak. De uitspraak
dat alle levende organismen bestaan uit biologisch materiaal, maar meer zijn
dan biologisch materiaal, heeft te maken met het onderscheid dat leven, in
welke vorm dan ook, zich onderscheidt van dode materie en daarom allerwegen
als iets bijzonders wordt ervaren. In de nota «Verantwoord en zorgvuldig
toetsen, een integraal toetsingskader voor biotechnologische ontwikkelingen»
(Kamerstukken II 2002/03, 27 428, nr. 39) is uiteengezet dat aan de verschillende
vormen van leven verschillende waarden worden toegekend naar gelang het gaat
om micro-organismen, planten, dieren of mensen.Zo wordt aan micro-organismen en planten minder waarde toegekend dan aan
mensen en dieren en worden ze op individueel niveau niet als beschermwaardig
beschouwd. Dit in tegenstelling tot de systemen waarvan zij deel uit maken
en de handhaving van de biodiversiteit die wel beschermwaardig geacht worden.
Ook kunnen ze van betekenis zijn voor mensen in positieve zin (bijvoorbeeld
als voedsel, medicijnen of enzymen) of in negatieve zin (bijvoorbeeld als
plagen, onkruid en infecties). Dieren en mensen kunnen zich voortbewegen en
honger, pijn en angst ervaren. Dit is een van de redenen om dit soort leven
van grotere waarde te achten. Mede om deze reden wordt de intrinsieke waarde
van dieren erkend en wordt de menselijke waardigheid als belangrijk ervaren.Het voorgaande moge verduidelijken dat, hoewel genoemde organismen allemaal
bestaan uit biologisch materiaal, deze door de waarde die we hechten aan leven
in de verschillende genoemde vormen tot de uitspraak heeft geleid dat levende
organismen meer zijn dan het biologisch materiaal waaruit ze zijn opgebouwd.Tenslotte vroegen de leden van de CDA-fractie welke civielrechtelijke
gevolgen voor de Nederlandse staat te verwachten zijn, indien de Eerste Kamer
thans niet op korte termijn tot aanvaarding van het wetsvoorstel zou overgaan.Belanghebbenden die schade lijden door niet of te laat implementeren van
de richtlijn kunnen de Staat aansprakelijk stellen, mits aan een aantal voorwaarden
is voldaan, zoals dat vast moet staan dat de richtlijn rechten aan particulieren
toekent en dat de inhoud van die rechten op basis van de richtlijn moet kunnen
worden vastgesteld. Zij kunnen vergoeding van de geleden schade vorderen.
De kans op dergelijke schade is echter niet zo groot, omdat het Bureau voor
de Industriële Eigendom op aanvraag octrooi verleent, zonder materiële
toetsing aan de vereisten sinds de invoering van het octrooiregistratiesysteem
op grond van de Rijksoctrooiwet 1995. Bij verlening van een Europees octrooi,
waarbij Nederland is aangewezen als land waarvoor octrooibescherming is gevraagd,
zal ook voor Nederland octrooi worden verleend. Indien hierover
een geschil ontstaat dat aan de Nederlandse rechter wordt voorgelegd en indien
de rechter vaststelt dat de bepalingen van richtlijn 98/44/EG voldoende nauwkeurig
en onvoorwaardelijk zijn om door uitvoeringsinstanties te kunnen worden toegepast,
zullen de rechter en het Bureau voor de Industriële Eigendom toch de
richtlijn moeten toepassen.Een grotere dreiging gaat thans echter uit van een mogelijk arrest van
het Hof van Justitie van de EG. In de reeds lopende procedure – waarvan
de schriftelijke behandeling inmiddels is afgerond blijkens mededeling van
19 april 2004 van het Hof van Justitie – zal Nederland naar verwachting
worden veroordeeld wegens niet, althans te laat
implementeren van de richtlijn. Vervolgens kan Nederland worden veroordeeld
tot een boete of een dwangsom wegens in gebreke blijven met implementatie.
Bij aanvaarden van het voorliggende wetsvoorstel is het wellicht nog mogelijk
deze ontwikkeling te keren. Het is niet ondenkbaar dat de Europese Commissie
later nog een afzonderlijke procedure zal aanspannen wegens onjuiste implementatie van de richtlijn. Indien spoedig na de aanvaarding
en de inwerkingtreding van het onderhavige wetsvoorstel een nieuw wetsvoorstel
bij de Tweede Kamer zou worden ingediend waarbij deze gebrekkige implementatie
wordt gerepareerd en tot wet zou worden verheven, kan zo'n procedure bij het
Hof van Justitie van de EG worden beëindigd. Het Hof heeft reeds eerder
dwangsommen opgelegd o.a. aan Griekenland (zaak C-387/97) en Spanje (zaak
C-278/01) wegens niet nakoming van verplichtingen uit EG-richtlijnen. Bij
het bepalen van de hoogte van de dwangsom houdt de Europese Commissie rekening
met de ernst van de inbreuk, de duur van de inbreuk en de benodigde afschrikwekkende
werking van een dwangsom. Een dwangsom zal naar verwachting kunnen oplopen
tot tientallen miljoenen euro's, afhankelijk van de duur van de periode gelegen
tussen de datum van het arrest en de datum van inwerkingtreding van de wetswijziging.
Een dergelijke dwangsom zal een ernstige aanslag betekenen op de rijksschatkist
en een begrotingstekort verder doen oplopen.De leden van de PvdA-fractie merkten op dat de regering in de uitgebreide
memorie van antwoord ingaat op de vele vragen die werden gesteld. In vrijwel
alle gevallen werden die vragen afdoende beantwoord. Toch waren er nog een
drietal zaken waarover het antwoord van de regering naar het oordeel van deze
leden ontoereikend is om tot finale beoordeling te kunnen komen.Het standpunt van de leden van de PvdA-fractie dat het oordeel of het
wetsvoorstel richtlijnconform is niet dient te worden overgelaten aan het
Hof van Justitie van de EG, maar een inhoudelijk en politiek oordeel van de
Eerste Kamer vergt, wordt door ons van harte onderschreven. Ook de leden van
de VVD-fractie hebben deze vraag opgeworpen; naar de beantwoording daarvan
wordt hierbij verwezen.Verder brachten de leden van de PvdA-fractie naar voren dat huns inziens
alleen amendement onder nr. 11 strijdig is met de richtlijn.Deze mening wordt door ons gedeeld. Maar, daarnaast zijn naar ons oordeel
eveneens de amendementen onder nr. 14 (gebruik van menselijke embryo's) en
23 (biopiraterij) ontoelaatbaar. Bij de amendementen nrs. 14 en 23 is niet
zo zeer sprake van strijdigheid met de richtlijn, maar conform het advies
van de Raad van State, sprake van niet passen in het stelsel van de richtlijn,
onderscheidenlijk niet passen in het kader van de richtlijn. Wij zijn het
dan ook eens met de leden van de PvdA-fractie dat de amendementen 14 en 23
strictu sensu niet strijdig zijn met de doelstelling van de richtlijn, evenwel
blijft ons oordeel daarover dat deze amendementen om de eerder aangegeven
redenen niet toelaatbaar zijn in het licht van de richtlijn. In dit verband
wordt ook nog de aandacht gevestigd op onze reactie op een overeenkomstige
vraag van de leden van de VVD-fractie, in welke reactie ook wordt ingegaan
op de opvatting dat wij in onze beoordeling van de amendementen niet consistent
zouden zijn geweest.Voorts brachten de leden van de PvDA-fractie te berde dat zij (nog) een
helder standpunt misten over het onderscheid dat verschillende fracties maakten
tussen patenten en octrooiering van methoden, technieken en theorieën
of genetische contracten en die tussen hele organismen of genomen.Octrooien (octrooien en patenten zijn synoniemen) worden slechts verleend
voor uitvindingen. Op grond van artikel 2 van de Rijksoctrooiwet 1995 zijn
vatbaar voor octrooi uitvindingen die nieuw zijn, op uitvinderwerkzaamheid
berusten en toegepast kunnen worden op het gebied van de nijverheid. In het
bijzonder worden daarbij niet als uitvindingen beschouwd: ontdekkingen alsmede
natuurwetenschappelijke theorieën en wiskundige methoden, esthetische
vormgevingen, stelsels, regels en methoden voor het verrichten van geestelijke
arbeid, voor het spelen of de bedrijfsvoering, alsmede computerprogramma's
en presentatie van gegevens voor zover het gaat om de genoemde onderwerpen
of werkzaamheden als zodanig. Uitvindingen zijn octrooirechtelijk nog te onderscheiden
naar voortbrengsels (producten) en werkwijzen (processen), zoals blijkt uit
artikel 53, eerste lid, van de Rijksoctrooiwet 1995. Beide typen uitvindingen
zijn in beginsel octrooieerbaar, maar er zijn uitzonderingen die rekening
houden met het biologische materiaal waarin de uitvinding als voortbrengsel
is gematerialiseerd of het biologisch materiaal dat wordt aangewend bij toepassing
ervan in een werkwijze. In dit verband wordt opgemerkt dat artikel 3 van de
richtlijn bepaalt dat uitvindingen ook octrooieerbaar zijn wanneer zij betrekking
hebben op een voortbrengsel dat uit biologisch
materiaal bestaat of dit bevat, of op een werkwijze
waarmee biologisch materiaal wordt verkregen, bewerkt of gebruikt. Wat betreft
de voortbrengsels strekt de octrooibescherming
voor biotechnologische uitvindingen zich uit van suborganisme-niveau via een
enkel organisme, tot verschillende soorten organismen, zoals reeds is aangegeven
op pagina 25 van de memorie van antwoord. In de richtlijn is echter wel sprake
van beperkingen in de octrooieerbaarheid van uitvindingen die gerelateerd
zijn aan het (lagere of hogere) soort organisme. Er zijn géén
beperkingen met betrekking tot uitvindingen die betrekking hebben op micro-organismen.
Bij uitvindingen die betrekking hebben op planten en dieren mag de uitvoerbaarheid
van de uitvinding zich technisch gezien niet beperken tot een bepaald planten-
of dierenras (artikel 4, tweede lid, van de richtlijn). Voorts geldt bovendien
dat dieren die zijn verkregen uit werkwijzen tot wijziging van de genetische
identiteit ervan, die geëigend zijn deze te doen lijden zonder aanzienlijk
medisch nut voor mens of dier, niet octrooieerbaar worden geacht op grond
van artikel 6, tweede lid, onderdeel d, van de richtlijn. Tenslotte is bepaald
dat het menselijk lichaam in de verschillende stadia van zijn vorming en ontwikkeling
niet octrooieerbaar is (artikel 5, eerste lid, van de richtlijn).Wat betreft de werkwijzen is eveneens sprake
van enige beperkingen in de octrooieerbaarheid van uitvindingen die daarop
betrekking hebben. De richtlijn maakt daarbij onderscheid in werkwijzen van
wezenlijk biologische aard (zoals gedefinieerd in artikel 2, tweede lid, van
de richtlijn) enerzijds en micro-biologische werkwijzen (zoals gedefinieerd
in artikel 2, eerste lid, onderdeel b, van de richtlijn) en andere technische
werkwijzen anderzijds. Uitvindingen die betrekking hebben op een microbiologische
of andere technische werkwijze zijn octrooieerbaar (artikel 4, derde lid,
van de richtlijn). Werkwijzen van wezenlijk biologische aard voor de voortbrenging
van planten en dieren zijn echter niet octrooieerbaar (artikel 4, eerste lid,
onderdeel b, van de richtlijn).Tenslotte wordt een aantal werkwijzen met name niet octrooieerbaar geacht
die gebruik maken van of ingrijpen in mensen of dieren, omdat de commerciële
exploitatie van dergelijke uitvindingen in strijd zou zijn met de openbare
orde of goede zeden. Het gaat dan wat betreft mensen om de niet octrooieerbaarheid
van werkwijzen voor het kloneren (de richtlijn spreekt in de Nederlandse vertaling
abusievelijk van klonen), werkwijzen tot wijziging van de germinale genetische
identiteit en het gebruik van menselijke embryo's voor industriële of
commerciële doeleinden, zoals opgesomd in artikel 6, tweede lid, onderdeel
a tot en met c, van de richtlijn. Wat betreft dieren gaat het om de niet-octrooieerbaarheid
van werkwijzen tot wijziging van de genetische identiteit van dieren die geëigend
zijn deze te doen lijden zonder aanzienlijk medisch nut voor mens of dier
op te leveren, zoals vermeld in artikel 6, tweede lid, onderdeel d, van de
richtlijn.Uit het voorgaande moge dus blijken dat de richtlijn onderscheid maakt
naar gelang het soort organisme dat bij de uitvinding (voortbrengsel of werkwijze)
betrokken is, waarbij de octrooieerbaarheid van de vinding afhankelijk is
gesteld van morele normen die variëren naar gelang het soort organisme
dat in het geding is. Zo gelden dus zeer strenge normen bij uitvindingen met
betrekking tot mensen, terwijl de bepalingen soepeler worden naar gelang het
gaat om uitvindingen met betrekking tot lagere organismen zoals dieren, planten
en micro-organismen. Wat betreft de octrooieerbaarheid van uitvindingen die
betrekking hebben op delen van de mens verwijzen wij u kortheidshalve naar
de brief van 21 november 2000 van de Staatssecretaris van Economische
Zaken, mede namens de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (Kamerstukken
II 2000/01, 26 568 (R 1638), nr. 28).Wat betreft uitvindingen die betrekking hebben op genen, gensequenties
en genconstructen verwijzen wij u naar het standpunt (Kamerstukken II 2003/04,
27 428 en 27 543 nr. 43) dat de bewindslieden van EZ, VWS en OCW
op 28 november 2003 hebben uitgebracht over studies naar de effecten
van gen-gerelateerde octrooien op gezondheidszorg en innovatie en naar de
gevolgen van het octrooieren van humane genen voor het wetenschappelijk onderzoek
in Nederland.Deze rapporten vloeiden voort uit toezeggingen tijdens de behandeling
van de Embryowet in oktober 2001 en het debat met de Tijdelijke Commissie
Biotechnologie in januari 2002 over de Beleidsnota Biotechnologie (Kamerstukken
II 2001/02, 27 428, nr. 2) en de Nota Toepassing van de genetica in de
gezondheidszorg (Kamerstukken II 2000/01, 27 543, nr. 2).In dit verband is ook nog van belang het standpunt van de Minister van
Economische Zaken (Kamerstukken II 2003/04, 26 568 (R 1638) nr. 45) van
9 februari 2004 over moties die op humane genen betrekking hadden (Kamerstukken
II 2001/02 (R 1638), nrs. 33 en 35). Wat betreft gengerelateerde uitvindingen
zij volledigheidshalve vermeld dat deze ongeacht het organisme waarop zij
betrekking hebben, in beginsel octrooieerbaar zijn, zij het met inachtneming
van artikel 5 en 6 van de richtlijn en met inachtneming van overwegingen 22
tot en met 24 van de richtlijn, waarvan de essentie via het aanvaarde en toelaatbaar
geachte amendement nr. 38 (over het specificatievereiste) in het voorliggende
wetsontwerp is opgenomen in artikel I, onderdeel C, respectievelijk artikel
II, onderdeel D.Tenslotte gaven de leden van de PvdA-fractie aan dat verschillende fracties
hebben bepleit om het in de plantenveredeling al jarenlang toegepaste «breeders
right» te continueren en niet te gemakkelijk dit systeem op te heffen
ten gunste van een patenteringssysteem.De term «breeders right» of «plantbreeders right»
is synoniem aan de term kwekersrecht en ziet op het intellectuele eigendomsrecht
als zodanig. Het is ons niet bekend dat er in internationaal verband discussie
plaatsvindt over afschaffing van «breeders right»
en wij zijn ook geen voorstander van afschaffing. In dit verband zij er op
gewezen dat thans 54 landen, waaronder de VS, zijn aangesloten bij het Internationaal
Verdrag tot bescherming van kweekproducten, het zogenoemde UPOV-Verdrag, dat
de basis vormt voor de nationale stelsels van kwekersrecht in de aangesloten
landen. Tevens is een aantal landen bezig zich aan te sluiten bij de UPOV.
Er zijn geen signalen die er op wijzen dat de VS niet langer partij zou willen
zijn bij dit verdrag. Wel is denkbaar dat Amerikaanse multi-nationals voorkeur
geven aan octrooirechtelijke boven kwekersrechtelijke bescherming van planten.Mochten de leden van de PvdA-fractie met hun vraag echter gedoeld hebben
op de «breeders exemption» dan is het volgende nog van belang.De term «breeders exemption» heeft betrekking op de binnen
het kwekersrecht bestaande vrijstelling, op grond waarvan het een ieder vrijstaat
om materiaal van een kwekersrechtelijk beschermd plantenras te gebruiken voor
de ontwikkeling van nieuwe plantenrassen. Wel is het zo dat een kweker het
recht van de houder van een octrooirecht op een uitvinding met betrekking
tot een plant zal moeten respecteren. Onder omstandigheden kan dit inhouden
dat de betrokken kweker toestemming nodig heeft van de octrooihouder om met
de geoctrooieerde plant handelingen te kunnen verrichten met het oog op het
kweken van nieuwe rassen.In dit verband wordt gewezen op artikel 15, onderdeel c, van Verordening
2100/94/EG inzake het communautaire kwekersrecht, waarin is bepaald dat het
communautaire kwekersrecht zich niet uitstrekt tot handelingen met als doel
het kweken of ontdekken en ontwikkelen van andere rassen. Ook het UPOV-Verdrag
kent een dergelijke bepaling (artikel 5, derde lid). De «breeders exemption»
is ook te vinden in artikel 40, derde lid, onderdeel c, van de Zaaizaad- en
Plantgoedwet. Het gaat bij de «breeders exemption» dus steeds
om handelingen welke worden verricht voor het kweken van nieuwe rassen, welke
handelingen niet vallen onder het uitsluitende recht van de houder van een
kwekersrecht op een ras.De «breeders exemption» in het kwekersrecht kent geen complement
in het octrooirecht. Weliswaar bevat de Rijksoctrooiwet 1995 de onderzoeksexceptie
als bedoeld in artikel 53, derde lid, welke doet denken aan de uitzondering
voor handelingen welke uitsluitend worden verricht voor wetenschappelijk onderzoek
als bedoeld in artikel 40, derde lid, onderdeel b, van de Zaaizaad- en Plantgoedwet,
doch deze uitzondering moet naar ons oordeel beperkt worden uitgelegd en heeft
dan geen betrekking op commercieel gemotiveerde rasontwikkelingsactiviteiten.
Artikel 40, derde lid, aanhef en onderdeel a, van de Zaaizaad- en Plantgoedwet
bepaalt immers dat het verbod dat geldt voor anderen dan de houder van het
kwekersrecht niet van toepassing is op handelingen die in de privésfeer
en niet bedrijfsmatig zijn verricht. Van dergelijke handelingen is echter
bij commercieel gemotiveerde rasontwikkelingsactiviteiten verricht door bedrijfsmatige
kwekers geen sprake. Als gevolg van het verschil in reikwijdte tussen enerzijds
de – beperkte -onderzoeksexceptie in het octrooirecht en de hiervoor
genoemde – ruimere -«breeders exemption» in het kwekersrecht
kan de situatie ontstaan dat een kweker geen nieuw ras kan ontwikkelen met
een plant, zonder te beschikken over een licentie van de houder van een eerder
verleend octrooi voor een uitvinding die op die betrokken plant betrekking
heeft. Tegelijkertijd kan het ook voorkomen dat een houder van een octrooi
op een plant die behoort tot een ras waarop aan een ander kwekersrecht is
verleend, dankzij de «breeders exemption» wel een nieuw ras kan
ontwikkelen uitgaande van die plant, zonder de toestemming van de houder van
het kwekersrecht.De richtlijn gaat er, gelet op het bepaalde in artikel 12 over dwanglicenties,
van uit dat de houders van kwekersrecht en octrooihouders in principe tot
overeenstemming kunnen komen. Mocht er sprake zijn van grote problemen, dan
kan nog een licentie onder een octrooi «in het algemeen belang»
worden verleend op grond van artikel 57, eerste lid van de Rijksoctrooiwet
1995, welke overigens een complement heeft voor kwekersrecht in artikel 42
van de Zaaizaad- en Plantgoedwet. Artikel 12, derde lid, onderdeel b, van
genoemde richtlijn stelt bij een aanvraag om een octrooidwanglicentie, aan
de houder van het kwekersrecht het vereiste dat deze aantoont dat het plantenras
een belangrijke technische vooruitgang van aanzienlijk economisch belang vertegenwoordigt
ten opzichte van de uitvinding waarvoor octrooi wordt aangevraagd. Het vereiste
van een belangrijke technische vooruitgang van aanzienlijk economisch belang,
als voorwaarde voor het verkrijgen van een dwanglicentie, lijkt echter op
gespannen voet te staan met het kwekersrechtelijke uitgangspunt van vrije
toegang – zonder nadere voorwaarden – tot kwekersrechtelijke beschermde
plantenrassen als uitgangsras voor de ontwikkeling van nieuwe rassen.Richtlijn 98/44/EG leidt zo tot een situatie waarin de rechten van octrooihouders
en kwekersrechthouders niet geheel met elkaar in evenwicht lijken te zijn.Aan de Europese Commissie is vorig jaar gevraagd om bij een mogelijke
toekomstige herziening van de biotechnologierichtlijn aan het gesignaleerde
probleem aandacht te besteden, waarbij erop is gewezen dat kwekersrecht en
octrooirecht juist op het cruciale punt van ontwikkelingswerk wezenlijk van
karakter verschillen, om welke reden destijds voor een apart intellectueel
eigendomsrecht, het kwekersrecht, is gekozen naast de meer algemene octrooirechtelijke
bescherming voor uitvindingen. Naar verwachting zal de Europese Commissie
met een reactie komen in het komende jaarverslag als bedoeld in artikel 16,
onderdeel c, van richtlijn 98/44/EG.Tenslotte zij nog opgemerkt dat thans een voorstel van de Europese Commissie
in behandeling is tot wijziging van Verordening 2100/94/EG inzake het communautaire
kwekersrecht, omdat de huidige verordening slechts een beperktere dwanglicentie
kent vergeleken met richtlijn 98/44/EG, namelijk alleen om redenen van openbaar
belang. De voorgestelde wijziging zal een einde maken aan deze inconsistentie.Ook de leden van de VVD-fractie spraken hun waardering uit voor de uitvoerige
en degelijke wijze waarop de regering in de memorie van antwoord heeft geantwoord
op het voorlopig verslag. Niettemin hadden deze leden er behoefte aan nadere
vragen te stellen en opmerkingen te maken over de centrale vraag of het wetsvoorstel
op deugdelijke wijze de richtlijn implementeert.De mededeling, neergelegd in de memorie van antwoord, dat bij aanvaarding
van het wetsvoorstel het Hof van Justitie van de EG een uitspraak kan doen
over de toelaatbaarheid van de amendementen – de leden van de VVD-fractie
meenden dat hiermee afbreuk wordt gedaan aan de rol van de Eerste Kamer –
beoogt slechts de aandacht erop te vestigen dat uiteindelijk het Hof beoordeelt
of de wet in al haar onderdelen wel richtlijnconform is. Uiteraard delen wij
dan ook de opvatting van deze leden dat de Eerste Kamer bij de beoordeling
van het wetsvoorstel zich tevens dient af te vragen of de inhoud van het wetsvoorstel
in alle opzichten strookt met die van de richtlijn.De leden van de VVD-fractie merkten op dat de regering niet consequent
is in de beoordeling van amendementen door de gebezigde bewoordingen daarbij
op pagina 28 en 30 van de memorie van antwoord.Wij willen niet verhelen dat de passages waarop deze leden doelden de
indruk kunnen wekken dat die niet geheel met elkaar sporen. De oorzaak daarvan
is gelegen in de gebruikte term «mogelijke» in de tweede alinea,
derde volzin, op pagina 28. Die term dient zo te worden begrepen dat de opgesomde
artikelen, nadat het wetsvoorstel tot wet is verheven en inwerking
getreden, hun gelding behouden, tenzij op een later tijdstip in rechte is
vastgesteld dat een of meer van deze artikelen (of onderdelen daarvan) ontoelaatbaar
afwijken van de richtlijn. Een afwijking van de richtlijn hoeft niet zonder
meer te betekenen dat die afwijking in strijd is met de richtlijn. Zoals hiervoor
is gezegd, heeft het Hof van Justitie van de EG ter zake het laatste woord.
Naar verwachting zal de Europese Commissie – in de memorie van antwoord
is hierop al eerder de aandacht gevestigd – zich bij aanvaarding van
het thans voorliggende wetsvoorstel genoodzaakt zien opnieuw een infractie-procedure
aan te spannen bij het Hof van Justitie van de EG, in dat geval wegens onjuiste
implementatie van de richtlijn.De op pagina 30 van de memorie van antwoord gebezigde terminologie varieert
naar gelang de amendementen: «in strijd met de richtlijn» (amendement
nr. 11) onderscheidenlijk «een ontoelaatbare aanvulling van de richtlijn»
(amendement nrs. 14, 18, 19 en 23). Deze terminologie is ontleend aan bewoordingen
in het advies van de Raad van State over de voorgelegde amendementen (Kamerstukken
II 2000/01, 26 568 (R 1638), nrs. 29 en C) en aan bewoordingen van de
Staatssecretaris van Economische Zaken in de Kamerstukken. In de hierna volgende
bespreking zijn de amendementen nr. 18 en 19 verder buiten beschouwing gelaten,
omdat deze niet zijn aangenomen. Wellicht ten overvloede wordt nog opgemerkt
dat in het door de leden van de VVD-fractie aangehaalde artikel van Mr P.A.C.E.
van der Kooy, getiteld: «Met onwillige honden » Over de implementatie
van de EG-richtlijn biotechnologie (Agrarische recht nr. 4, april 2003 pag.
215–228), op pagina 220 is samengevat hetgeen de toenmalige Staatssecretaris
van Economische Zaken op 30 mei 2000 bij de plenaire behandeling van
het wetsvoorstel in de Tweede Kamer heeft gezegd in zijn beoordeling van de
voorgestelde amendementen. Uit het voorgaande moge dus blijken dat de op pagina
28 en 30 van de memorie van antwoord gebezigde terminologie bij de bespreking
van de amendementen zo nauw mogelijk beoogt aan te sluiten bij de bewoordingen
van de Raad van State, onderscheidenlijk de Staatssecretaris van Economische
Zaken en dat van een inconsequentie in de woordkeuze bij de beoordeling van
de amendementen dan ook geen sprake is.Wij zijn het eens met de leden van de VVD-fractie dat de aandacht vooral
gericht zou moeten zijn op de amendementen die in strijd zijn met de richtlijn.
In het licht daarvan vatten wij hier de opvattingen samen die wij hadden en
nog steeds hebben over de in het wetsvoorstel overgenomen amendementen.NummerOnderwerpRaad van StateBewindslieden EZ en LNV**11planten en dierenonverenigbaar en in strijd met richtlijnniet toelaatbaar12aanvullende lijst uitvindingenhierover geen advies gevraagdtoelaatbaar 13* à 38functie-omschrijving
gensequentie13 is overbodige en niet toegestane
verdere aanvulling13 niet toelaatbaar 38 toelaatbaar 14gebruik menselijke
embryo'spast niet in stelsel van de richtlijnniet toelaatbaar 16* à 37schadelijke
uitvindingen16 niet verenigbaar met richtlijn16 niet toelaatbaar 37 toelaatbaar23biopiraterijpast niet in kader richtlijnniet toelaatbaar* na overleg met de Europese Commissie is amendement gewijzigd en ingediend
onder genoemd hogere nummer.** Kamerstukken II 2001/02, 26 568 (R 1638), nr. 39.De amendementen met de nummers 11, 14 en 23 worden niet toelaatbaar geacht
omdat:• amendement nr. 11 in strijd is met de richtlijn;• amendement nr. 14 elk gebruik van menselijke embryo's niet voor
octrooi vatbaar beoogt te doen zijn. Elk gebruik van menselijke embryo's voor
andere dan industriële of commerciële doeleinden valt echter buiten
het bestek van het octrooirecht, de uitbreiding tot «èlk gebruik»
heeft dan dus octrooirechtelijk geen betekenis, en• amendement nr. 23 buiten het bestek van het octrooirecht valt.Wij delen het standpunt van de leden van de VVD-fractie dat de aandacht
vooral gericht zou moeten zijn op amendement nr. 11. Wij zijn echter ook van
oordeel dat het indienen van een novelle ter correctie van amendement nr.
11 op dit moment geen uitkomst zal bieden, omdat de termijn die daarmee gemoeid
zal zijn de periode van in gebreke zijn met het implementeren van de richtlijn
(sinds 30 juli 2000) nog verder zal verlengen. Een novelle betreft immers
een wetsvoorstel dat dezelfde procedure (via Ministerraad, Raad van State,
Tweede Kamer en Eerste Kamer) als een gewoon wetsvoorstel moet doorlopen.
Verlenging van de termijn van in gebreke zijn zal dan nagenoeg onvermijdelijk
leiden tot een veroordeling van Nederland, omdat de doorlooptijd van het wetgevingstraject
van de novelle die van de thans lopende infractie-procedure bij het Hof van
Justitie van de EG wegens niet tijdig implementeren van de richtlijn hoogstwaarschijnlijk
zal overstijgen. Dat neemt niet weg dat wij na aanvaarding door de Eerste
Kamer van het voorliggende wetsvoorstel bereid zijn zo spoedig mogelijk een
afzonderlijk wetsvoorstel in te dienen, dat in elk geval amendement nr. 11
ongedaan kan maken. Op deze wijze wordt dan bereikt dat de richtlijn op korte
termijn voor het grootste gedeelte correct is geïmplementeerd in het
voorliggende wetsvoorstel en dat de lopende infractie-procedure wegens niet,
althans te laat implementeren mogelijk nog tijdig kan worden beëindigd.Tot slot willen wij – wellicht ten overvloede – nogmaals benadrukken
dat bij afhandeling van het wetsvoorstel geen sprake is van het afstappen
van bezwaren tegen de amendementen met de nummers 11, 14 en 23. De Tweede
Kamer heeft deze amendementen aanvaard, ondanks de door het toenmalige kabinet
daartegen uitgesproken bedenkingen. Tussen kabinet en Tweede Kamer bestond
verschil van inzicht over de toelaatbaarheid van de amendementen. Het wetsvoorstel
kan thans niet meer bij amendement worden gewijzigd. De Eerste Kamer heeft
slechts de mogelijkheid het wetsvoorstel in zijn geheel te aanvaarden of te
verwerpen. Wachten op een novelle ter correctie van in ieder geval amendement
nr. 11 is te tijdrovend. Aanvaarding van het wetsvoorstel op korte termijn
door de Eerste Kamer achten wij – als gezegd – om meerdere redenen
wenselijk. De belangrijkste daarvan is dat Nederland uiterlijk op 30 juli
2000 had moet moeten voldoen aan zijn verplichting tot implementatie van de
richtlijn. Regering en parlement hebben daarvoor een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid.
Het wetsvoorstel ligt nu al bijna vijf jaar bij het parlement. Verder achten
wij aanvaarding wenselijk om de door de Europese Commissie reeds aanhangig
gemaakte infractieprocedure bij het Hof van Justitie wegens niet nakoming
van de krachtens de richtlijn op Nederland rustende verplichtingen, te beëindigen.
Die procedure zal met zekerheid leiden tot een veroordeling van Nederland.
Tevens ontstaat bij aanvaarding van het wetsvoorstel de mogelijkheid dat het
Hof van Justitie binnen afzienbare termijn uitspraak doet over de toelaatbaarheid
van de amendementen, waarmee dan het daarover bestaande verschil van inzicht
wordt weggenomen. Tot slot is aanvaarding van dit wetsvoorstel
wenselijk in verband met het aanstaande voorzitterschap van Nederland van
de Europese Unie.De Staatssecretaris van Economische Zaken,C. E. G. van GennipDe Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,C. P. VeermanXNoot1Arrest Duitsland tegen Europees Parlement en Raad, zaak C-233/94, overwegingen
26–28, het arrest Verenigd Koninkrijk tegen Raad, zaak C-84/94, overwegingen
46–47 en 55 en de Nederlandse zaak betreffende de biotechnologierichtlijn,
zaak C-377/98, overwegingen 30–34.XNoot2Arrest Gaston Schul, zaak 15/81, overweging 33.XNoot3Zie artikelen 2 en 14 EG.XNoot4Zie de tekst van artikel 241 EG. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20032004-26568-D.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl