Rapportage Vreemdelingenketen periode januari - juni 2011
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief
Datum: 2014-07-01 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2011-2012
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 19 637
 
 Vreemdelingenbeleid
 
 
 Nr. 1473
 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR IMMIGRATIE EN ASIEL
 
 
 
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 Den Haag, 8 november 2011
 
 Hierbij bied ik u de rapportage Vreemdelingenketen aan over de
				 periode januari–juni 2011.1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer. In de rapportage vindt u onder andere terug hoeveel aanvragen
				 omtrent verblijf in Nederland zijn gedaan (asiel en regulier) en hoeveel
				 vreemdelingen zijn vertrokken. Het doel is om inzicht te geven in de instroom-,
				 de doorstroom- en de uitstroomcijfers van de processen Toegang en
				 grensbewaking, Toelating, Toezicht en handhaving, Terugkeer, Opvang en Bewaring
				 binnen de vreemdelingenketen. In deze brief geef ik tevens een duiding aan de
				 in mijn ogen belangrijkste en meest opvallende veranderingen in de cijfers ten
				 opzichte van eerdere rapportageperiode(s). Uit de rapportage blijken enkele
				 positieve tendensen. Het totaalbeeld bevat echter ook enkele zorgelijke
				 aspecten die aanleiding geven voor verdere maatregelen. In deze brief ga ik
				 daarom ook in op de beleidsmaatregelen en wetgeving die ik mijn eerste jaar heb
				 voorbereid en die het kabinet in 2012 zal implementeren.
 
 Asiel
 In het eerste halfjaar van 2011 zijn in totaal 7 120
				asielaanvragen in behandeling genomen. Daarvan zijn er 6 950 behandeld binnen
				de snelle Algemene Asielprocedure (waarvan afgehandeld: 2 070 afwijzingen en
				1 660 inwilligingen, en 3 230 die verder zijn behandeld in de Verlengde
				Asielprocedure)2Het verschil van 10 aanvragen wordt veroorzaakt doordat de (afgeronde) delen niet optellen tot de (afgeronde) som. De opsomming is in dat geval niet kloppend gemaakt om, zoals gebruikelijk, zo dicht mogelijk bij de niet-afgeronde aantallen te blijven..
 Het is belangrijk om asielzoekers snel duidelijkheid te geven.
				Iets meer dan de helft (54%) van de vreemdelingen die in Nederland asiel
				aanvraagt, krijgt binnen de snelle Algemene Asielprocedure van acht dagen
				duidelijkheid over hun verblijfsperspectief (een inwilliging of een afwijzing).
				Dit aantal is gestegen vergeleken met het halfjaar ervoor (van 49% in het
				tweede halfjaar van 2010, naar 54% in het eerste halfjaar van 2011).
 
 
 
 Bron: IND. Afronding op 10-tallen.
 Het kan voorkomen dat de (afgeronde) delen niet optellen tot
					 de (afgeronde) som. De opsomming is in dat geval niet kloppend gemaakt om zo
					 dicht mogelijk bij de niet-afgeronde aantallen te blijven. Om dezelfde reden
					 zijn percentages berekend op basis van de betreffende niet-afgeronde
					 aantallen.
 
 
 Vergeleken met het eerste halfjaar van 2010 is het totale aantal
				asielaanvragen afgenomen met 2%. Hoewel het totale aantal asielaanvragen daalt,
				zien we wel een duidelijke stijging van tweede en volgende aanvragen.
 
 Een belangrijk deel van deze stijging wordt verklaard door
				 aanvragen van vreemdelingen die in een eerdere procedure zijn afgewezen op
				 grond van de Dublinverordening. Zij hadden asiel aangevraagd in Griekenland en
				 daarom was Griekenland verantwoordelijk voor de behandeling van hun
				 asielaanvraag. Als gevolg van een uitspraak van het Europees Hof voor de
				 Rechten van de Mens, te Straatsburg, kunnen geen asielzoekers worden
				 overgedragen aan Griekenland. Dit omdat het Hof heeft geoordeeld dat het
				 Griekse asielstelsel niet voldoende op orde is. Daarom ben ik gedwongen de
				 tweede en volgende asielaanvragen van deze groep vreemdelingen nu zelf volledig
				 op inhoud te beoordelen. Dit heb ik versneld en projectmatig opgepakt, zoals
				 gemeld aan uw Kamer3Kamerstukken II, vergaderjaar 2010–2011, 19 637 nr. 1397..
 Voorts ondersteun ik, onder andere via de Immigratie- en
				 Naturalisatiedienst (IND), actief de activiteiten van het Europese Asiel
				 Ondersteuningsbureau om Griekenland te helpen het asielstelsel aldaar te
				 verbeteren. Dit met als doel dat overdrachten naar Griekenland weer kunnen
				 plaatsvinden.
 
 Overigens onderstreept deze stijging het belang van de snelle
				invoering van de maatregelen uit het Regeerakkoord. Ik doe nu ook onderzoek
				naar deze stijging. Voorkomen moet immers worden dat er een groep vreemdelingen
				ontstaat die, ondanks snelle duidelijkheid en de uitspraken van de rechter, de
				komende jaren Nederland niet verlaat en procedure op procedure stapelt. Dit
				verhoogt de druk op de doorstroom en uitstroom van mijn uitvoerende diensten
				zoals de IND, het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) en de Dienst
				Terugkeer en Vertrek (DT&V), alsook op de rechterlijke macht. Daar komt bij
				dat hoe langer het verblijf in Nederland duurt, hoe groter de maatschappelijke
				impact is als op een gegeven moment het vertrek aan de orde is.
 Belangrijk in deze zijn ook het stroomlijnen van de
				toelatingsprocedures enerzijds en de intensivering van de terugkeer anderzijds.
				Hiervoor implementeer ik in 2012 een aantal wetswijzigingen en maatregelen,
				zaken die ik uw Kamer al eerder voorlegde4Respectievelijk Kamerstukken II, vergaderjaar 2010–2011, 19 637 nr. 1400 en Kamerstukken II, vergaderjaar 2010–2011, 19 637 nr. 1435.. Het stapelen van procedures wordt tegengegaan, onder
				meer door een uitgebreidere toetsing van een eerste asielverzoek en een
				beperking van de rechtsbijstand. Voorts werk ik aan snellere vervolgprocedures,
				die onnodig verblijf hangende de procedure zonder perspectief moeten voorkomen.
				Het categoriaal beschermingsbeleid wordt beëindigd. Migranten die niet langer
				recht hebben op verblijf dienen Nederland daadwerkelijk te verlaten.
 Ook in een breder verband is de geschetste daling van het aantal
				asielzoekers dat naar Nederland komt van belang. Afgezet tegen het aantal
				asielaanvragen in andere lidstaten van de Europese Unie ontstaat een eerste
				indruk – want de Europese cijfers lopen achter – dat Nederland zakt in de
				rangorde van landen waar de meeste asielaanvragen worden ingediend, van de
				zesde plaats naar de zevende plaats.
 Terugkeer en uitzetting
 Uit de ketenbrede cijfers (tabel 2 hieronder) blijkt dat het
				aandeel aantoonbaar vertrek (waarbij van de vertrekkers zeker is dat zij
				Nederland hebben verlaten) van het totaal vertrek min of meer gelijk is
				gebleven. In absolute aantallen is het aantoonbaar vertrek echter afgenomen ten
				opzichte van dezelfde periode een jaar eerder. Een belangrijke reden is dat in
				de rapportageperiode relatief weinig vreemdelingen in bewaring konden worden
				gesteld waarvan het vertrek snel was te realiseren. Dit was het gevolg van de
				opschorting van het MTV op grond van rechterlijke uitspraken naar aanleiding
				van de niet tijdige implementatie van de EU-Terugkeerrichtlijn.
 
 
 
 Bron: KMI, peildatum 1 augustus 2011. Afronding op
					 10-tallen
 Het verschil van 10 aanvragen wordt veroorzaakt doordat de
					 (afgeronde) delen niet optellen tot de (afgeronde) som. De opsomming is in dat
					 geval niet kloppend gemaakt om, zoals gebruikelijk, zo dicht mogelijk bij de
					 niet-afgeronde aantallen te blijven.
 
 
 Ook deze ontwikkelingen onderstrepen het belang van de snelle
				invoering van de maatregelen uit het Regeerakkoord en de door mij aangekondigde
				maatregelen in de terugkeerbrief en de
				maatregelen in het kader van de brief stroomlijning asielprocedure. Ik tref maatregelen voor een effectievere
				terugkeer van mensen die niet-rechtmatig in Nederland verblijven. Criminele
				vreemdelingen moeten sneller en vaker worden uitgezet. Extra aandacht geef ik
				aan de terugkeer van gezinnen met kinderen, onder meer door de gerichte inzet
				in de recent geopende gezinslocaties. Zoals gezegd, vrijwillig vertrek geniet
				de voorkeur en wordt zo veel als mogelijk gestimuleerd. Ik zal de mogelijkheden
				hiervoor ook verruimen. Wanneer vreemdelingen niet zelf vertrekken, wordt
				overgegaan tot gedwongen vertrek. Daarbij zal ik, wanneer de inzet van
				alternatieve instrumenten niet tot terugkeer leidt, vreemdelingenbewaring met
				het zicht op uitzetting als ultiem instrument inzetten. Om deze maatregelen
				succesvol te laten zijn kiest dit kabinet voor een integrale benadering van
				herkomstlanden wat betreft de terugkeer. De samenwerking op dit vlak tussen de
				departementen wordt geïntensiveerd. De samenwerking met de Benelux-partners
				zoek ik meer op en ook binnen de EU zet ik mij in voor een dergelijke
				benadering.
 Hoewel het totaalbeeld van de ketenbrede vertrekken een daling
				laat zien, zijn er onderdelen van de keten die daarbinnen positieve resultaten
				laten zien. Zo is het vertrek door bemiddeling van de Internationale
				Organisatie voor Migratie (IOM) gestegen. Dit is belangrijk omdat de primaire
				doelstelling van mijn terugkeerbeleid is dat mensen zelfstandig, maar
				aantoonbaar, vertrekken. Ik wil zelfstandige aantoonbare terugkeer verder
				bevorderen.
 Ook bij de directe (aantoonbare) vertrekken van vreemdelingen die
				aan de Schengenbuitengrens de toegang tot Nederland werd geweigerd, is een
				stijging te zien, zoals uit de resultaten van de KMar en de Dienst
				Zeehavenpolitie (ZHP) blijkt.
 Regulier
 Wat betreft reguliere migratie maak ik een onderscheid tussen
				gezinshereniging, gezinsvorming, arbeid, kennismigratie, studie en overige
				verblijfsdoelen. Voordat een aanvraag voor een reguliere verblijfsvergunning
				(VVR) gedaan kan worden, moet meestal een machtiging tot voorlopig verblijf
				(MVV) in het land van herkomst worden aangevraagd5Voor de ontwikkeling bij MVV-aanvragen, zie de rapportage Vreemdelingenketen, p. 19..
 De daadwerkelijke instroom van reguliere migranten, de aanvragen
				van de VVR in Nederland, is in het eerste halfjaar van 2011 toegenomen. Het
				aantal aanvragen voor de VVR steeg namelijk met 10% vergeleken met het eerste
				halfjaar van 2010.
 
 
 
 Bron: IND. Afronding op 10-tallen
 De categorie «Overig gezinsmigratie niet indeelbaar»
					 betreft aanvragen voor gezinsmigratie die noch onder gezinshereniging, noch
					 onder gezinsvorming vallen.
 Het verschil van 10 aanvragen wordt veroorzaakt doordat de
					 (afgeronde) delen niet optellen tot de (afgeronde) som. De opsomming is in dat
					 geval niet kloppend gemaakt om, zoals gebruikelijk, zo dicht mogelijk bij de
					 niet-afgeronde aantallen te blijven.
 
 
 Bij gezinsmigratie zit de toename in vergelijking met het eerste
				halfjaar van 2010 niet zozeer in de aanvragen voor Gezinsvorming (daling van
				4%) maar in de aanvragen voor Gezinshereniging (stijging van 21%). De
				ontwikkeling op het gebied van gezinshereniging, maar ook die van de
				gezinsvorming, geeft aanleiding om een aantal maatregelen te treffen. De
				overkomst van partners en kinderen uit landen van herkomst nu en in
				opeenvolgende generaties komt het integratieproces namelijk niet altijd ten
				goede. Binnen deze groep migranten zitten personen die weinig perspectief
				hebben op een zelfstandig bestaan in Nederland. Deze instroom wil ik inperken.
				Het uitgangspunt van het kabinet is dat alle aanvragen voor verblijf in
				Nederland buiten Nederland worden gestart en afgewacht. Uitzondering hierop
				betreft vreemdelingen die recht hebben op bescherming6Kamerstukken II, vergaderjaar 2010–2011, 19 637 nr. 1400.. De eisen voor gezinsmigratie scherp ik aan. In 2012
				treden in dit kader verschillende wijzigingen van het Vreemdelingenbesluit 2000
				in werking, welke ik reeds met uw Kamer heb gedeeld7Kamerstukken II, vergaderjaar 2010–2011, 32 175 nr. 15.
 . Er wordt een wachttermijn ingevoerd, de termijn voor
				voortgezet verblijf wordt verhoogd van 3 naar 5 jaar en er komen
				vrijstellingsgronden van het MVV-vereiste te vervallen. Ook zal de toelating in
				het kader van gezinshereniging beperkt worden tot het kerngezin.
 De daling in de gezinsvorming, die is ingezet door het
				verscherpen van de regels in 2004, lijkt een trend te worden (ondanks het
				terugdraaien van de verhoogde inkomenseis in 2010). Tweedegeneratieallochtonen
				zijn meer op de Nederlandse situatie georiënteerd geraakt dan de eerste
				generatie, zij laten hun partner minder vaak dan de eerste generatie overkomen
				uit het land van herkomst. Er wordt door deze groep tegenwoordig merendeels
				getrouwd met een partner die ook in Nederland woont.8CBS Jaarrapport Integratie 2010.
 Het aantal kennismigranten is in deze rapportageperiode,
				vergeleken met het eerste halfjaar van 2010, gestegen met 11%. Hoe de
				ontwikkeling op het terrein van kennismigranten zich zal doorzetten is niet
				duidelijk, omdat de concurrentiekracht van Nederland bij het werven van
				kennismigranten niet direct meetbaar is. Uit de concurrentiekrachtindex – een
				goede indicatie voor de concurrentiekracht – blijkt wel dat Nederland, ten
				opzichte van tien andere landen, een prima concurrentiepositie heeft9SEO Economisch onderzoek, Wat beweegt kennismigranten?, 2010.. Samen met Canada staat Nederland direct onder de
				favorieten de Verenigde Staten en Zwitserland.
 Dit jaar heb ik de kennismigrantenregeling aangescherpt. Om
				fraude tegen te gaan, stellen we marktconforme salariseisen. Naar mijn
				verwachting zal deze aanscherping niet van invloed zijn op de aantrekkelijkheid
				van Nederland. De onrust op de financiële markten en in de economie zal naar
				verwachting wel gevolgen hebben voor het aantal arbeids- en kennismigranten dat
				de komende periode naar Nederland komt.
 Toezicht en handhaving
 Het aantal persoonscontroles dat de KMar uitvoert in het kader
				van het Mobiel Toezicht Veiligheid (MTV), is in de rapportageperiode sterk
				gedaald. Dit is veroorzaakt door de uitspraak van de Raad van State over het
				MTV nabij de Schengenbinnengrens. Als gevolg hiervan zijn er minder illegalen
				in het kader van het MTV aangetroffen en zijn er dus ook minder illegalen in
				vreemdelingenbewaring gesteld. Ik heb het Vreemdelingenbesluit 2000 laten
				aanpassen. Het MTV is weer ter hand genomen door de KMar.
 In de brief van 6 juli 201110Kamerstukken II, vergaderjaar 2010–2011, 19 637 nr. 1439. heb ik u uitgebreid geïnformeerd over de aanpak van
				fraude en misbruik door met name de groep Somalische asielzoekers en
				nareizigers, onder andere door een verzwaring van de bewijslast, aanvullende
				identificerende vragen, ondersteuning op de ambassade door IND-medewerkers en
				door het niet in aanmerking brengen voor nareis van personen die niet door de
				hoofdpersoon tijdens de asielprocedure zijn genoemd. Deze aanpak heeft
				duidelijk resultaat opgeleverd. Zo werd in de huidige rapportageperiode nog
				minder dan 10% van de mvv-aanvragen voor nareis die door Somaliërs werden
				ingediend in het buitenland ingewilligd. Dit komt neer op ongeveer 30 personen
				per maand, terwijl in 2010 nog in totaal ruim 2 300 mvv-nareisaanvragen van
				Somaliërs zijn ingewilligd, ruim 190 per maand.
 Ook op het gebied van toezicht en handhaving neem ik volgend jaar
				een aantal maatregelen om illegale migratie en illegaal verblijf te
				ontmoedigen. Zo wordt het grenstoezicht geïntensiveerd, onder meer door het
				gebruik van passagiersgegevens op grond van de Advanced
				Passenger Information(API)-richtlijn en het gebruik van biometrie in
				het grensbewakingsproces. Een andere maatregel tref ik om vreemdelingen die
				hier rechtmatig verblijven maar strafrechtelijk zijn veroordeeld, eerder
				Nederland te kunnen uitzetten. Het Vreemdelingenbesluit pas ik daarom aan
				(aanscherping van de glijdende schaal). Voorts zal illegaal verblijf voortaan
				strafbaar worden gesteld.
 
 
 
 
 De minister voor
			 Immigratie en Asiel,
 
 G. B. M.
 Leers