Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen; Brief van de Minister en Staatssecretaris van Buitenlandse Zaken
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST133946
 2008-2009
 
 21 501-02
 Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen
 
 
 
 
 Nr. 
 916
 BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 2 augustus 2009
 
 Graag bieden wij u hierbij het verslag aan van de Raad Algemene Zaken
en Externe Betrekkingen van 27 juli 2009.
 
 De minister van Buitenlandse Zaken,
 M. J. M. Verhagen
 De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
 F. C. G. M. Timmermans
 
 Verslag van de Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen
van 27 juli 2009
 Algemene Zaken
 – Werkprogramma Zweeds voorzitterschap
 Zweden lichtte het werkprogramma voor zijn voorzitterschap toe. Het programma
heeft twee hoofdprioriteiten, te weten economie en werkgelegenheid, in het
licht van de financieel-economische crisis en de G20; en klimaatverandering
in de aanloop naar de klimaattop in Kopenhagen eind dit jaar. Andere belangrijke
onderwerpen voor het Zweedse voorzitterschap zijn het Stockholmprogramma –
dit mede met oog op zichtbaarheid van de EU voor de burger; een betere samenwerking
in de Baltische zee (zie separaat agendapunt); en de rol van de EU als speler
op het wereldtoneel (Nabuurschapsbeleid, Midden-Oosten, Iran en andere internationale
vraagstukken). Wanneer alle lidstaten hun ratificatieprocedures hebben afgerond,
wil Zweden een goede start voor het Verdrag van Lissabon verzekeren. Daartoe
dienen reeds technische voorbereidingen te worden getroffen. Het voorzitterschap
benadrukte dat er geen besluiten zullen worden genomen inzake de implementatie
van het Verdrag van Lissabon vóór de definitieve inwerkingtreding
van het Verdrag.
 Het werkprogramma van het voorzitterschap kon rekenen op brede steun van
de lidstaten.
 – Baltische Zee Strategie
 De Commissie presenteerde de mededeling inzake de Baltische Zee Strategie.
Nadruk werd gelegd op milieu, welvaart, veiligheid, energie en vervoer. De
strategie zou moeten leiden tot een beter gecoördineerde inzet van bestaande
financiële instrumenten en zou als voorbeeld kunnen dienen voor andere
regionale strategieën. Ten aanzien van de werkmethode werd door meerdere
lidstaten het belang van coherentie onderstreept, evenals de centrale rol
van de Commissie hierbij. Aandacht werd gevraagd voor samenwerking met derde
landen. De Commissie benadrukte hierop dat de strategie in de eerste plaats
een intern doel dient, maar inderdaad ook van nut kan zijn in dialoog met
derde landen. In oktober zal een definitief advies op tafel liggen, waarna
het voorzitterschap de tekst ter vaststelling wil voorleggen aan de Europese
Raad van oktober.
 – Uitbreiding / IJsland
 De Raad verzocht de Commissie om een advies («avis») op te
stellen over de IJslandse toetredingsaanvraag. Het Zweedse voorzitterschap
wees erop dat de IJslandse aanvraag goed is voor het behoud van het momentum
van de uitbreiding van de EU. Benadrukt werd dat IJsland evenwel geen bijzondere
behandeling krijgt, wat inhoudt dat IJsland op eigen merites beoordeeld zal
worden en geen snellere behandeling krijgt. Een en ander zal geheel conform
de vernieuwde consensus inzake uitbreiding (zoals vastgesteld door de Europese
Raad in december 2006) geschieden. De Commissie bevestigde deze invalshoek,
maar wees erop dat IJsland, via de Europese Economische Ruimte (EER) en Schengen,
al nauw verbonden is met de EU en een groot deel van het acquis communautaire
reeds uitvoert. Vrijwel alle delegaties herhaalden deze lijn. Eurocommissaris
Rehn zegde toe, verwijzend naar de Nederlandse positie, dat de Commissie in
haar advies zal ingaan op de wijze waarop IJsland zijn EER-verplichtingen
naleeft. Rehn erkende eveneens dat het Icesave-akkoord een belangrijk aspect
hierin is en benadrukte dat definitieve goedkeuring door het IJslandse parlement
een positief effect zal hebben.
 Een groot aantal lidstaten sprak zich uit voor evenwicht in de benadering
van IJsland enerzijds, en de landen van de Westelijke Balkan anderzijds. Deze
landen zijn van mening dat een positief signaal richting de landen van
de Westelijke Balkan, en met name richting Albanië nodig is om te voorkomen
dat daar de indruk ontstaat dat de EU met twee maten meet.
 
 Nederland sprak steun uit voor de IJslandse ambities. Daarbij werd benadrukt
dat IJsland op het moment van toetreding volledig dient te voldoen aan het
acquis communautaire. Dit omvat ook de verplichtingen ten aanzien van de deposito-garantierichtlijn.
In dit verband werd gemeld dat Nederland in de nasleep van de financiële
crisis de IJslandse regering heeft bijgestaan met een leenovereenkomst ad
1,3 miljard euro om deze in staat te stellen aan zijn wettelijke verplichtingen
te voldoen. Benadrukt werd dat goedkeuring van deze leenovereenkomst voor
Nederland een absolute voorwaarde is voor de toetreding van IJsland, daar
het immers naleving van het acquis communautaire betreft. Nederland sprak
de noodzaak uit dat de Commissie dit aspect in haar advies nadrukkelijk zal
meewegen. Nederland voegde hieraan toe dat een negatief besluit van het IJslandse
parlement met betrekking tot de leenovereenkomst niet zonder gevolgen zou
kunnen blijven voor de toetredingsonderhandelingen. Nederland zei echter hoopvol
te zijn over de uitkomst van de beraadslagingen in het IJslandse parlement
(de discussie daarover zal vanaf 3 augustus worden voortgezet).
 De Raadsconclusies werden vastgesteld.
 – Diversen
 Naar aanleiding van de recente herintroductie door Canada van de visumplicht
voor Tsjechische onderdanen vanwege het fors toegenomen aantal asielaanvragen
dat Canada ontvangt van Tsjechische onderdanen uit de Roma-gemeenschap, heeft
Tsjechië de kwestie toegelicht. In reactie heeft Tsjechië inmiddels
besloten de visumplicht voor houders van Canadese diplomatieke en dienstpaspoorten
te herintroduceren. Momenteel voeren Tsjechië en de Commissie een intensieve
bilaterale dialoog met de Canadese asielautoriteiten. Lidstaten hebben zich
solidair getoond met Tsjechië, maar stelden tevens dat spoedig bilateraal
een oplossing gezocht moet worden om de relatie met Canada niet te zeer te
belasten. De Commissie zal in september rapporteren over de kwestie.
 Externe Betrekkingen
 – Somalië
 De Raad sprak over de situatie in Somalië. De zorgelijke ontwikkelingen
van de afgelopen tijd, waaronder hevige gevechten, plundering van twee VN-compounds
en de ontvoering van twee Franse veiligheidsadviseurs, onderstreepten volgens
de Raad het belang van een gecoördineerde internationale reactie.
 
 In dat kader zal dit najaar een EU-missie naar Somalië afreizen,
die onder meer de mogelijkheden zal inventariseren om de Somalische overheid
en de Somalische veiligheidssector te ondersteunen. Ook zal gekeken worden
naar mogelijkheden de Afrikaanse Unie-missie in Somalië (AMISOM) te versterken.
De Commissie gaf aan AMISOM met EUR 60 miljoen te zullen ondersteunen en EUR
13 miljoen ter beschikking te stellen voor training van Somalische politie.
De Raad wees daarbij op het belang van een geïntegreerde aanpak, waarin
ook aandacht is voor ontwikkeling, mensenrechten en goed bestuur.
 
 De Raad sprak voorts over de eventuele aanstelling van een EU Speciaal
Vertegenwoordiger voor de Hoorn van Afrika. Meerdere lidstaten, waaronder
Nederland, benadrukten het belang van een regionaal mandaat van een eventuele
EUSV, evenals goede afstemming met overige internationale actoren in de regio.
Naar verwachting zal in het najaar verder gesproken worden over eventuele
aanstelling en mandatering van een EUSV.
 
 Voorts benadrukte Nederland het belang van het tegengaan van straffeloosheid
rondom piraterij en het belang van uniforme berechting van piraterijverdachten.
Nederland wees op de mogelijkheden van het creëren van een internationaal
ad hoc tribunaal of het inrichten van een speciale kamer gekoppeld aan een
nationale rechtbank in de regio, waarmee tevens de nationale rechtssystemen
van landen als Kenia ontlast kunnen worden. Voor wat betreft illegale visserij
zal de EU in samenwerking met de International Maritime
Organisation en de International Contact Group
on Piracy bezien welke nadere maatregelen getroffen kunnen worden
inzake visserij- en milieubescherming.
 – Georgië / EUMM
 De Raad besprak kort de EUMM-missie in Georgië. De ministers waren
het er over eens dat de EUMM-missie goed functioneerde en dat het belang van
deze missie is toegenomen nu het de enige overgebleven internationale missie
is. Alle ministers spraken steun uit voor de verlenging van de missie met
12 maanden tot 14 september 2010. Nederland zal, conform de brief aan
de Kamer van 19 september 2008, blijven streven naar het leveren van
een personele bijdrage van circa 6 tot 10 functionarissen.
 
 Meerdere lidstaten, waaronder Nederland, stelden dat nu EUMM de enige
overgebleven missie is, het nog belangrijker is geworden dat de waarnemers
ook toegang verkrijgen tot Abchazië en Zuid-Ossetië. Ministers waren
het erover eens dat de EU bij betrokken partijen hierop zou moeten blijven
aandringen, alsmede op de volledige naleving van het zespuntenakkoord. De
versterking van de Russische militaire positie in de regio is immers niet
conform de afspraken van dit akkoord.
 
 Ministers betreurden tot slot de aanslag op EUMM die op 21 juli jl.
plaatsvond en waarbij een lokale chauffeur om het leven is gekomen. De missieleiding
heeft inmiddels als gevolg hiervan de nodige additionele veiligheidsmaatregelen
genomen.
 
 Voorzitter Bildt concludeerde dat alle lidstaten instemden met verlenging
van EUMM met 1 jaar en stelde dat de Raad in het najaar zal spreken over mogelijkheden
voor versterking van het Genève-proces en de verdere invulling van
de EU-betrekkingen met Georgië.
 – Iran
 De ministers spraken zorg uit over de voortdurende hechtenis van grote
aantallen demonstranten alsmede de behandeling die sommige demonstranten ten
deel was gevallen. De ministers onderstreepten dat de Iraanse autoriteiten
op deze misstanden moeten blijven worden aangesproken. Ook zullen de EU en
de lidstaten blijven aandringen op de spoedige vrijlating van de Franse lerares
die, beschuldigd van spionage, nog altijd in detentie is.
 Een aantal lidstaten, waaronder Nederland, waren van mening dat, in het
licht van de gebeurtenissen van de afgelopen weken en vanwege het belang solidariteit
te betuigen met de demonstranten, de EU niet – en zeker niet op ambassadeursniveauvertegenwoordigd
zou moeten zijn bij de bijeenkomsten ter gelegenheid van de inauguratie van
president Ahmadinejad. Deze vinden plaats op 3 augustus bij de Opperste
Leider en op 5 augustus in het Parlement. Andere lidstaten bepleiten
wel aanwezig te zijn, op ambassadeurs – of lager niveau en tenminste
bij de plechtigheid in het parlement. Zij meenden dat directe communicatie
met de Iraanse autoriteiten mogelijk moet blijven en dat een boycot de communicatie
in de toekomst zou belemmeren.
 
 Tenslotte werd kort ingegaan op het nucleaire dossier. Tot op heden had
Iran nog steeds niet gereageerd op het aanbod van de E3+3 voor het starten
van een directe dialoog teneinde te komen tot een oplossing van het nucleaire
vraagstuk. De Raad stelde vast dat de Unie additionele sancties diende te
overwegen in het geval een reactie van Iran uitblijft. De voorzitter bepaalde
dat deze kwestie in het najaar verder door de Raad besproken zal worden.
 
 In aanvulling op het verslag van de RAZEB dient de hierna volgende aanvullende
informatie over ontwikkelingen die zich sindsdien voordeden. In de dagen na
de RAZEB ontvingen lidstaten de officiële uitnodigingen voor de beide
inauguratiebijeenkomsten. In overleg tussen de EU-ambassades in Teheran en
in het PSC in Brussel bleek vervolgens dat nu alle lidstaten van mening waren
dat een boycot van beide bijeenkomsten verkeerd zou zijn. Als uitkomst van
die besprekingen zal Zweden op 3 augustus bij de Opperste Leider op ambassadeursniveau
aanwezig zijn als vertegenwoordiging van de EU als zodanig. De overige lidstaten
beslissen individueel of zij al dan niet bij deze politieke bijeenkomst aanwezig
zijn. Voorts werd besproken dat alle EU-lidstaten in beginsel aanwezig zijn
bij de meer ceremoniële bijeenkomst in het parlement op 5 augustus.
 
 Nederland blijft van mening dat aanwezigheid bij beide bijeenkomsten,
in het licht van het uitblijven van een gedegen onderzoek naar het verloop
van de verkiezingen, het hardhandig neerslaan van vreedzame protesten, de
willekeurige arrestaties en de beknotting van universele rechten, ten onrechte
kan worden uitgelegd als instemming met de huidige situatie. Om die reden
heeft de regering besloten om een minimale opstelling te kiezen. Dat betekent
dat Nederland niet aanwezig zal zijn bij de bijeenkomst op 3 augustus
maar wel op lager niveau dan ambassadeur acte de presence zal geven bij de
inauguratiebijeenkomst in het Parlement op 5 augustus.