Wet op het hoger onderwijs en Wet op de studiefinanciering; wijz. ivm collegeld en afschaffing verblijfsduurbeperking; Memorie van antwoord
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 19951996-24025, nr. 95b

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum ontvangst

30-01-1996

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

24025 nr. 95b

26-01-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24025Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 46 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 025Wijziging van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek
en de Wet op de studiefinanciering, houdende aanpassing van de collegegeldbepalingen
en de afschaffing van verblijfsduurbeperkingennr. 95bMEMORIE VAN ANTWOORDOntvangen 26 januari 1996De leden van de vaste commissie voor wetenschapsbeleid en hoger onderwijs
zijn wij erkentelijk voor de in het voorlopig verslag gestelde vragen. Deze
geven ons de gelegenheid bepaalde onderdelen van het wetsvoorstel nader te
verduidelijken en ons standpunt over enige principiële punten kenbaar
te maken.Tevens spreken wij graag de hoop uit dat een spoedige afhandeling van
dit wetsvoorstel mogelijk zal blijken. Reden hiervoor is het belang van een
ruime invoeringstermijn voor de instellingen en de studenten, waarop wij naar
aanleiding van de vraag van het lid van de fractie van de RPF in deze memorie
nog zullen ingaan.De leden van de fractie van het CDA wijzen op de passage in de nota naar
aanleiding van het verslag aan de Tweede Kamer, waarin wordt verondersteld
dat het wellicht geen eenvoudige opgave was voor de fracties in de Tweede
Kamer het wetsvoorstel te beoordelen tegen de achtergrond van de recente beleidsontwikkelingen
op het terrein van het hoger onderwijs. Deze leden vragen ons aan te geven
welke ontwikkelingen zijn bedoeld en waarom die de beoordeling van het wetsvoorstel
hebben bemoeilijkt.In de nota naar aanleiding van het verslag aan de Tweede Kamer, die dateert
van 15 februari 1995, doelden wij op de invulling van de in het regeerakkoord
voorgenomen bezuinigingen op het hoger onderwijs begin 1995. Deze maatregelen
interfereerden met de voorstellen in het toenmalige wetsvoorstel, waarvan
de voorbereiding reeds voor de totstandkoming van het regeerakkoord was ingezet.
In het bijzonder de stapsgewijze verhoging van de collegegelden met f 500,
onder gelijktijdige waarborgen voor verbetering van de kwaliteit en studeerbaarheid
van het onderwijs, had directe gevolgen voor het wetsvoorstel dat immers betrekking
heeft op het retributiebeleid. De Tweede Kamer is over deze voornemens bij
brief van 27 januari 1995 (kamerstukken II 1994–1995, 23 900 VII,
nr. 67) geïnformeerd, toen het wetsvoorstel – zonder de collegegeldverhoging –
reeds was ingediend. Wij konden ons daarom goed voorstellen dat de nieuwe
voornemens met betrekking tot verhoging van de collegegelden de beoordeling
van het wetsvoorstel door de fracties in de Tweede Kamer hebben bemoeilijkt. De leden van de CDA-fractie vragen waarom kort na de indiening van het
wetsvoorstel het daar genoemde collegegeld van f 2250 is verhoogd, via
de stappen in het nieuwe artikel IV, naar f 2750. Zij vragen of dat alleen
bedoeld is om de budgettaire tegenvaller van enige vertraging op te vangen,
of dat daar ook inhoudelijke argumenten voor zijn.De collegegeldverhoging maakt deel uit van een breder pakket van maatregelen
ter invulling van de in het regeerakkoord voorgenomen bezuinigingen op het
hoger onderwijs. In de bovengenoemde brief van 27 januari 1995 is aangegeven,
dat verhoging van de collegegelden onder gelijktijdige verlaging van de rijksbijdrage
noodzakelijk is, gegeven de beperkte ruimte om de efficiëntie in het
hoger onderwijs te verbeteren. Nadrukkelijk is er voor gekozen de verhoging
stapsgewijs in te voeren om gewenning mogelijk te maken.De leden van de CDA-fractie vragen hoe hoog het collegegeld – omgerekend
in guldens per jaar – in de ons omringende landen Denemarken, Duitsland,
België, Luxemburg en Engeland is.In Denemarken en Duitsland kent men geen (wettelijk) collegegeld. In Duitsland
is invoering daarvan overigens wel op dit moment in discussie.In Vlaanderen is in het universitaire onderwijs het collegegeld afhankelijk
van het ouderlijk inkomen. Er wordt bij de prijsstelling een onderscheid gemaakt
tussen drie groepen studenten:a) zij die recht op studiefinanciering hebben: f 191; b) zij die net geen recht hebben op studiefinanciering (ouderlijk inkomen
ligt minder dan f 2730 boven de maximumgrens waarboven studenten geen
recht meer hebben op studiefinanciering, zijnde f 21 335 bij één
studerend kind): f 491. c) zij die geen recht hebben op studiefinanciering en ook niet onder b
vallen: f 928. In het hoger beroepsonderwijs varieert de hoogte per instelling. In de
praktijk betekent dit dat sommige hogescholen geen collegegeld vragen en andere
een collegegeld van f 1640. In Wallonië geldt dezelfde systematiek
als in Vlaanderen, zij het dat het collegegeld voor groep c hier f 1256
bedraagt.In het Verenigd Koninkrijk ten slotte worden hoge collegegeld geheven
(medisch cluster: f 14 257, beta-studies: f 7922, alfa- en gamma-studies:
f 5305), doch deze behoeven alleen te worden voldaan door studenten uit
niet EU-landen en door studenten die wegens te hoge eigen inkomsten niet in
aanmerking komen voor studiefinanciering.Luxemburg kent geen zelfstandige opleidingen in het hoger onderwijs.De leden van de CDA-fractie vragen voorts wie de voortgang van de verhoging
van kwaliteit en studeerbaarheid meet en hoe dat gebeurt.De meting van (de verhoging) van kwaliteit en studeerbaarheid geschiedt
via een aantal mechanismen op verschillende niveaus binnen het hoger onderwijs.
Binnen de instelling vinden dergelijke metingen plaats via de systemen van
interne kwaliteitszorg. De oordelen van studenten spelen daarbij een belangrijke
rol. Het stelsel van externe kwaliteitszorg genereert daarbij periodiek oordelen
van externe deskundigen over de kwaliteit van het onderwijs. In deze beoordeling
wordt ook de studeerbaarheid van opleidingen betrokken. Daarenboven geeft
de inspectie een oordeel over het functioneren van de kwaliteitszorg in het
hoger onderwijs en kan ook zelf onderzoek verrichten naar de kwaliteit van
het onderwijs. Tot slot hebben wij in de bestuurlijke afspraken met de instellingen
en studenten over het ontwerp-Hoger onderwijs- en onderzoekplan 1996 (HOOP
1996) afgesproken om de informatie voor studenten over de kwaliteit van opleidingen
te verbeteren.Naast de controle op de verbetering van de kwaliteit en studeerbaarheid
van het onderwijs via het reguliere systeem van kwaliteitszorg, zijn in de
stuurgroep Kwaliteit en Studeerbaarheid nadere afspraken gemaakt over de verbetering van de kwaliteit en studeerbaarheid door instellingen
en de toetsing daarvan. In de genoemde stuurgroep is afgesproken dat de minister
jaarlijks aan de Tweede Kamer verslag zal brengen van de voortgang die bij
het verbeteren van de studeerbaarheid is bereikt. Basis voor dit verslag vormen
de bevindingen van de inspectie, waarbij de inspectie in haar beoordelingen
de kwaliteitsplannen van de instellingen en het jaarlijkse verslag van de
instellingen van de voortgang van deze plannen betrekt. Tijdens de behandeling
van dit wetsvoorstel in de Tweede Kamer hebben wij bovendien toegezegd de
inspectie te vragen om de door de instellingen in de reguliere informatiestroom
aangeleverde kengetallen in haar rapportages te betrekken.Deze rapportages zullen worden betrokken bij de beoordeling van de collegegeldverhoging
in de tweede en derde tranche. Met de collegegeldverhoging in de eerste tranche
heeft de Tweede Kamer ingestemd. Wel is bij de behandeling van het wetsvoorstel
in de Tweede Kamer ook toegezegd dat de Kamer rond 15 juni 1996 van ons nog
een brief ontvangt waarin wij ons eerste oordeel over de ingediende kwaliteitsplannen
van de instellingen geven. Het gaat hier om een eerste globale beoordeling.
Vooruitlopend op de meer gedetailleerde voortgangsrapportage die zal worden
betrokken bij de besluitvorming in het najaar van 1996 over de tweede tranche
van de collegegeldverhoging. De leden van de CDA-fractie vragen wat er mankeert aan de kwaliteit en
studeerbaarheid van het hoger onderwijs. Kan het niet zo zijn – aldus
deze leden – dat vele instellingen zich de laatste jaren al grote inspanningen
hebben getroost om de kwaliteit van het onderwijs te verbeteren met het oog
op de (dreigende) daling van de aantallen studenten, de (te) lange studieduur
en de daarop afgestemde wijziging van de bekostiging van de instellingen?Ons antwoord luidt dat de kwaliteit van het Nederlandse hoger onderwijs
nationaal en internationaal de toets der kritiek kan doorstaan. Uit rapportages
van de inspectie blijkt dat instellingen zich inderdaad inspannen om de kwaliteit
te verhogen. Bovendien is er sprake van een toenemende aandacht voor de interne
kwaliteitszorg binnen de instellingen. Een en ander betekent dat het programma
«Kwaliteit en Studeerbaarheid» niet aangeeft dat de kwaliteit
van het hoger onderwijs thans onder de maat is, maar een aanvullende inspanning
betekent om de kwaliteit en studeerbaarheid van opleidingen in het hoger onderwijs
verder te versterken in verband met de voorgenomen collegegeldverhoging en
de voorgenomen verkorting van de gemengde studiefinanciering tot de cursusduur
in het wetsvoorstel prestatiebeurs.De leden van de CDA-fractie vragen waarom de relatie tussen de collegegeldverhogingen
en de gewenste kwaliteitsverbetering niet in de wet is vastgelegd.De voorgestelde collegegeldverhogingen zijn in het wetsvoorstel opgenomen
door middel van een aparte nota van wijzigingen (kamerstukken II, 1994–1995,
24 025, nr. 8). De Raad van State had tegen de nota van wijziging geen
bedenkingen. De daarin gehanteerde techniek is het best te typeren als: «Ja,
tenzij». De legitimatie daarvoor is het volgende. Het is naar onze mening
niet mogelijk «de gewenste kwaliteitsverbetering» als feitelijk
begrip zodanig te operationaliseren dat dit zich zou lenen voor opneming in
het wetsvoorstel. Daarom zal jaarlijks de voortgang ten aanzien van de bevordering
van de kwaliteit van het hoger onderwijs en de verbetering van de organisaie
en de inrichting van de onderwijsprogramma's onderwerp zijn van politieke
toetsing. Jaarlijks zal de Tweede Kamer worden ingelicht op basis van de rapportages
van de inspectie terzake. Mocht deze toetsing op enig moment leiden tot het
oordeel dat aantoonbaar onvoldoende voortgang is geboekt, dan kan de wetgever
overgaan tot temporisering van de voorziene collegegeldverhogingen
door middel van het in procedure brengen van een wetsvoorstel. Een dergelijk
wetsvoorstel zou, in technisch opzicht, eenvoudig zijn. Op de geschetste wijze
is verzekerd dat de koppeling tussen de collegegeldverhogingen en de gewenste
kwaliteitsverbetering is gewaarborgd.De leden van de fractie van het CDA vragen of wij nog eens willen uitleggen
waarom iemand die jonger is dan 18 jaar, bij inschrijving een collegegeld
verschuldigd is van f 2750, terwijl deze student dan nog geen studiefinanciering
geniet, ervan uitgaande dat het tweede en derde lid van het nieuw voorgestelde
artikel 7.43 van de WHW niet van toepassing zijn. Zij vragen waarom wij de
drempel voor snelle leerlingen verhogen en of die drempel in onze politieke
visie past. Zij willen voorts weten hoe dit bedrag kan worden opgebracht als
de ouders van de student een modaal of lager inkomen genieten. Ook van deze
bepaling willen deze leden weten of deze geen drempel opwerpt en zo ja, of
deze in onze politieke visie past.Studenten die jonger zijn dan 18 jaar kunnen in aanmerking komen voor
een vergoeding van het volledige collegegeld indien het ouderlijk belastbaar
inkomen niet hoger is dan f 49 920 (art. 16 van de Wet tegemoetkoming
studiekosten). Indien het wetsvoorstel «prestatiebeurs» (kamerstukken
I 1995–1996, 24 325, nr. 161), dat thans eveneens bij uw Kamer
aanhangig is, op de beoogde datum van inwerkingtreding – namelijk 1
september 1996, zijnde gelijktijdig met de beoogde invoering van de nieuwe
collegegeldbepalingen in het onderhavige wetsvoorstel – ingevoerd kan
worden, dan komen ook studenten in het hoger onderwijs, jonger dan 18 jaar,
in aanmerking voor studiefinanciering op grond van de WSF. In dat geval wordt
het collegegeld volledig opgenomen in het maandbudget van de studerende. Afhankelijk
van het ouderlijk inkomen kan de student het collegegeld vergoed krijgen door
een gift (aanvullende beurs) of rentedragende lening. De verhogingen van het
collegegeld die het gevolg zijn van het onderhavige wetsvoorstel, worden volledig
vergoed in de aanvullende beurs voor die studenten die op grond van het ouderlijk
inkomen daarvoor in aanmerking komen. Voor de overige studenten wordt de verhoging
gecompenseerd in de rentedragende lening.Derhalve bestaat er voor studenten met een laag ouderlijk inkomen geen
enkele extra financiële belemmering voor de deelname aan het hoger onderwijs.
Het wetsvoorstel prestatiebeurs zorgt er daarenboven voor dat ook studenten
jonger dan 18 jaar, die niet in aanmerking komen voor een aanvullende beurs
wegens een te hoog ouderlijk inkomen, de mogelijkheid krijgen een rentedragende
lening aan te vragen. Voor de groep snelle studenten die geen recht hebben
op aanvullende beurs, ontstaat daarmee de mogelijkheid om, indien zij geen
ouderlijke bijdrage kunnen of willen ontvangen of afzien van bijverdiensten,
deze te vervangen door een lening in het kader van de Wet op de studiefinanciering
(WSF).Het vorenstaande past geheel in onze politieke visie, dat financiële
belemmeringen bij de toegang tot het hoger onderwijs dienen te worden uitgesloten
voor de laagste inkomensgroepen en dat overigens studenten op eigen benen
verantwoordelijkheid kunnen dragen voor het aangaan van een rentedragende
lening onder sociaal aanvaardbare condities, mede in het perspectief van het
individuele profijt dat van de eigen investering in het te volgen onderwijs
mag worden verondersteld.De minister heeft herhaaldelijk opgemerkt dat de instellingen in de prijsstelling
voor studenten die geen studiefinanciering genieten, prioriteiten kunnen stellen
voor bepaalde doelgroepen, aldus de leden van de CDA-fractie. Zij vragen vervolgens
wanneer een dergelijke prijsdiscriminatie geoorloofd is, en of
het niet denkbaar is dat die discriminatie zal worden aangevochten.Het hanteren van een gedifferentieerd tarief door instellingen voor verschillende
doelgroepen is geoorloofd, zolang dit betrekking heeft op de populatie studenten
die geen gebruik maken van studiefinanciering, en zolang de wettelijke minimumgrenzen
voor voltijd- en deeltijdonderwijs in acht worden genomen. Instellingen worden
geacht dit vrije retributiebeleid zelf vorm te geven, waarbij verondersteld
mag worden dat verschillen in tarieven door de instellingen voldoende zullen
worden gemotiveerd. Verschillen in koopkracht, de specifieke onderwijsvraag
van groepen studenten, of de verblijfsduur aan de instelling kunnen redenen
zijn voor gedifferentieerde prijsstelling. Prijsdifferentiatie of gedifferentieerde
tariefstelling is een bekend gegeven in andere sectoren van dienstverlening.
Het ligt dan ook niet voor de hand dat prijsdifferentiatie die op gemotiveerde
gronden plaatsvindt, wordt aangevochten.De leden van de CDA-fractie hebben kennis genomen van het voorgestelde
artikel 31 g van de WSF. Zij begrijpen dat dit artikel de verwerking is van
een amendement. Hoewel deze leden de gedachte achter dat amendement sympathiek
achten, willen zij tot slot weten of deze regeling niet zal leiden tot veel
extra administratieve rompslomp bij de Informatie Beheer Groep.Bij de uitvoering van de WSF wordt er thans reeds van uitgegaan dat een
student niet gedwongen kan worden een lening op te nemen om in aanmerking
te komen voor een OV-studentenkaart en/of de studentenpremie voor een standaardpakketpolis
voor de ziektekosten, terwijl hij alleen recht heeft op studiefinanciering
in de vorm van een rentedragende lening (wegens verstrijken van de maximale
periode waarop men recht heeft op gemengde studiefinanciering of wegens passeren
van de 27-jaargrens). Deze student staat dan geregistreerd als WSF-rechthebbend
met een rentedragende lening, maar ontvangt feitelijk geen lening.Het door deze leden genoemde artikel in het onderhavige wetsvoorstel gaat
een stap verder dan de reeds bestaande werkwijze van zogenaamde nul-toekenningen.
Ook eerste ondergetekende heeft dit in gelijke zin als deze leden aangegeven
bij de behandeling van dit wetsvoorstel in de Tweede Kamer. De Informatie
Beheer Groep is dan ook om een nadere toetsing van dit artikel gevraagd. De
uitvoering van dit artikel wordt door de Informatie Beheer Groep meegenomen
in het traject van de voorbereiding van de invoering van het wetsvoorstel.
Er worden daarom geen onoverkomelijke problemen bij de uitvoering verwacht.De leden van de fractie van de PvdA vragen of wij ook niet van mening
zijn dat het belang dat Nederland heeft bij kwalitatief en hoogwaardig hoger
en wetenschappelijk onderwijs, langzamerhand vraagt om investeringen in plaats
van bezuinigingen. De opnieuw opkomende discussie over levenslang leren werpt
ook de vraag op hoe de hier voorgestelde maatregelen, die verkorting van de
verblijfsduur aan universiteit en hogeschool beogen, zich verhouden tot deze
behoefte aan levenslang leren, zo vragen deze leden en voegen daaraan toe:
«Mag worden verwacht dat de minister in de nabije toekomst met een visie
en concrete plannen komt die aangeven hoe de regering denkt in te spelen op
deze steeds pregnanter wordende behoefte aan levenslang leren?»Op deze vragen antwoorden wij het volgende.Een kennisintensieve samenleving vraagt om een goed opgeleide beroepsbevolking,
die ook de mogelijkheid moet hebben om na de initiële opleiding te blijven
leren. Blijvende investeringen in het hoger onderwijs en het beroepsonderwijs
zijn daarvoor nodig, maar ook in het basis- en voortgezet onderwijs waar het
fundament wordt gelegd voor de onderwijsloopbaan. Dit vraagt om eenzo efficiënt
mogelijke inzet van beschikbare middelen, waarbij het redelijk is dat waar
mogelijk onnodig lange verblijfsduur inhet hoger onderwijs wordt voorkomen.
In dit wetsvoorstel is door aansluiting te zoeken bij feitelijk
genieten van studiefinanciering de prioriteit gelegd bij jongeren. Deze jongeren
krijgen de mogelijkheid om via het volgen van een initiële opleiding
tegen gesubsidieerde kosten een goede uitgangspositie te verwerven voor het
verdere leven. De initiële opleiding moetn dan worden gezien als een
basis waarop gedurende de verdere loopbaan voortgebouwd kan worden. Tegelijk
wordt in de memorie van toelichting bij dit wetsvoorstel benadrukt dat het
wenselijk is om – mede in het licht van de groeiende behoefte aan levenslang
leren – de deelname aan het deeltijdonderwijs te stimuleren. Aangezien
deelnemers aan deeltijdonderwijs geen studiefinanciering krijgen, zijn zij
onderworpen aan het vrije retributiebeleid van instellingen. Het minimumtarief
dat daarbij wordt gehanteerd, is echter verlaagd van f 1700 naar f 1250.
Ter compensatie van mogelijk te verwachten daling van de inkomsten krijgen
instellingen een tegemoetkoming van f 15 miljoen uit de zogenaamde STOEB-gelden.
Deze gelden zijn naar rato van het aantal deeltijdstudenten tussen het hbo
en het wo verdeeld.In de bestuurlijke afspraken die inmiddels met de HBO-Raad over het Ontwerp-HOOP
1996 zijn gemaakt, is bevestigd dat inspanningen zullen worden verricht om
de deelname aan deeltijd/duale trajecten te stimuleren. In dat kader zal met
betrokkenen (overheid, instellingen en werkgevers- en werknemersorganisaties)
worden onderzocht welke mogelijkheden beschikbaar zijn. In dat verband is
vastgesteld dat stimulering van leren/werken-trajecten via fiscale faciliteiten
bevorderlijk kan werken. Voorts zal in overleg met de hogescholen worden bezien
in hoeverre sprake is van belemmeringen in de regelgeving bij de totstandkoming
van leren/werken-trajecten.Op langere termijn zal de ontwikkeling naar een kennisintensieve samenleving
waarschijnlijk om meer investeren van die samenleving vragen, in het bijzonder
als gevolg van toegenomen behoefte aan levenslang leren. Zoals is aangegeven
in de brief aan de voorzitter van de Tweede Kamer van 28 november 1995 (kamerstukken
1995–1996, 24 400 VIII, nr. 48) over het «kennisdebat»
is een verkenning nodig op lange termijn van de gevolgen van de ontwikkeling
naar een kennisintensieve samenleving. Daarbij is de overheid niet de enige
actor die investeert in kennis en (hoger) onderwijs. De ontwikkeling naar
een «kennissamenleving» vereist een brede maatschappelijke inzet
om te investeren in de lange termijn.De leden van de PvdA-fractie vragen aandacht voor internationale verdragsverplichtingen
in relatie tot de collegegeldverhogingen. Zij citeren daarbij artikel 13,
tweede lid, sub c, van het Internationaal Verdrag inzake economische, sociale
en culturele rechten (IVESC) en vragen op grond van welke overwegingen de
regering van oordeel is dat de voorgestelde collegegeldverhoging niet met
dit verdrag in strijd is. De overwegingen van de regering zijn de volgende.De geciteerde passage uit het IVESC (originele tekst, artikel 13) luidt:«...2. The States Parties to the present Covenant recognize that, with
a view to achieving the full realization of this right [the right of everyone
to education]:...(c) Higher education shall be made equally accessible to all, on
the basis of capacity, by every appropriate means, and in particular by the
progressive introduction of free education.»Kern van deze bepaling is het sociale grondrecht van toegankelijkheid
van een ieder tot hoger onderwijs op basis van bekwaamheid. Niet het kosteloos
maken van hoger onderwijs – dit is immers een «means» –,
doch het waarborgen van de toegankelijkheid voor een ieder die de bekwaamheid
bezit om dat onderwijs te volgen, staat op de voorgrond. Indien dus van overheidswege
kan worden bereikt dat niemand vanwege de hoogte van de onderwijsretributie
dat onderwijs niet kan volgen, dan wordt aan de verdragsverplichting voldaan.
De totstandkomingsgeschiedenis van de verdragstekst ondersteunt dit. De oorspronkelijk
voorgestelde tekst luidde: «... That higher education shall be
made accessible to all on the basis of merit and shall be made progressively
free.» De eindversie is tot stand gekomen na amendering van de
zijde van de Nederlandse regering, waarbij met name het toegankelijkheidsaspect
op de voorgrond werd geplaatst. De Nederlandse vertegenwoordiger, Prof. Beaufort,
concludeerde naar aanleiding van de eindtekst: «So is appears,
(...) that in order tot realize the object of our article, it is not at all
necessary to grant free education in all cases». (Zie bijlage
II bij de memorie van antwoord aan de Tweede Kamer bij de School- en cursusgeldwet
1972, kamerstukken II 1971–1972, 11 796).Nederland voldoet om drie redenen aan de verdragsverplichting:– Het Rijk houdt een voorziening van hoger onderwijs in stand door
de bekostiging van de daartoe in aanmerking komende hogescholen en universiteiten;
de overheid betaalt dus voor de studenten reeds het overgrote deel van de
kosten;– De basisbeurs en de aanvullende beurs volgens de WSF zorgen ervoor
dat kinderen van minder draagkrachtigen voor het te betalen collegegeld worden
gecompenseerd;– Voor andere groepen studenten biedt de WSF de mogelijkheid tot
lenen tegen sociaal aanvaardbare condities.Het blijkt dus dat in onze wetgeving de waarborg is verankerd dat de toegang
tot het hoger onderwijs niet afhankelijk is van de kosten van dat onderwijs.
Die waarborg wordt door de collegegeldverhogingen niet aangetast.Wat betreft de bijkomende vraag van de aan het woord zijnde leden, namelijk
of Nederland niet zou dienen te streven naar verlaging van het collegegeld,
dan wel een dergelijke optie in internationaal verband aan de orde zou dienen
te stellen, luidt onze reactie dat wij een dergelijke beleidswijziging, gelet
op de bedoelingen van het IVESC, niet noodzakelijk achten.De leden van de fractie van GroenLinks stellen de vraag of wij de verbetering
van kwaliteit en studeerbaarheid kunnen garanderen, en zo ja, op welke wijze.
Tevens vroegen zij welke instrumenten hen ter beschikking staan, indien de
instellingen (onverhoopt) hun kwaliteitsmanagementplannen niet per 1 april
1996 hebben ingediend.Wij kunnen niet absoluut garanderen dat de verbetering van kwaliteit en
studeerbaarheid wordt gerealiseerd. Dat neemt niet weg dat zij de voorwaarden
kan scheppen, waarmee de instellingen worden geprikkeld om de kwaliteit van
onderwijs (en onderzoek) nog verder te verbeteren. In de eerste plaats kent
het hoger onderwijs sinds geruime tijd een nieuw systeem van kwaliteitszorg.
Universiteiten en hogescholen hebben daarbinnen de primaire verantwoordelijkheid
voor de kwaliteit van het onderwijs. Uit oordelen van de externe visitatiecommissies
en de evaluaties door de inspectie zal dan moeten blijken in hoeverre instellingen
deze verantwoordelijkheden waar weten te maken. In het uiterste geval kan
bij langdurig gebleken gebrek aan kwaliteit de bekostiging van de betreffende
instelling worden stopgezet. Een ander instrument is een tijdelijke additionele
financiële ondersteuning door middel van het creëren van het zogenoemde
studeerbaarheidsfonds. Met de herhaalde toezegging van universiteiten en hogescholen
om de verbetering van kwaliteit en studeerbaarheid tot speerpunt van het instellingsbeleid
te maken zijn wij ervan overtuigd dat de verbetering van kwaliteit en studeerbaarheid
«gegarandeerd» tot stand wordt gebracht. Met de leden van de fractie van GroenLinks gaan wij ervan uit, dat de
situatie zich niet zal voordoen dat een instelling in gebreke blijft omstreeks
1 april 1996 het kwaliteitsmanagementplan in te dienen. Tijdens het overleg
over het ontwerp-HOOP 1996 heeft de minister van OCenW desgevraagd de HBO-Raad
toegezegd de datum van 1 april niet al te strikt te zullen hanteren, maar
een kleine marge toe te staan. Wanneer een instelling desalnietteminin gebreke
blijft, zijn aan dit falen geen directe sancties verbonden. Die instelling
komt echter, zo lang het kwaliteitsmanagementplan achterwege blijft, niet
in aanmerking voor een toewijzing van middelen uit het studeerbaarheidsfonds.
De aanwezigheid van een dergelijk plan geldt immers als een noodzakelijke
voorwaarde.De leden van de fractie van GroenLinks willen ook weten of tijdens de
behandeling van het onderhavige wetsvoorstel in de Tweede Kamer door de eerste
ondergetekende was toegezegd dat de Tweede Kamer de ingediende kwaliteitsmanagementplannen
in juni krijgt voorgelegd.Graag verwijzen wij hier naar onze reactie op hetgeen door de leden van
de CDA-fractie op dit punt is gevraagd.De leden van de GroenLinks-fractie vragen de aandacht voor het belang
van de uitvoering van de plannen. Deze leden vragen daarbij naar de controle
daarop. Bovendien vragenzij of de inspectie verplicht is om kwaliteitszorg
in haar jaarverslag op te nemen en of de kwaliteitsverbetering getoetst wordt
aan de criteria opgenomen in het rapport van de Commissie-Wijnen «Te
doen of niet te doen», alsmede of bij deze toetsing ook de initiatieven
zoals voorgesteld in het rapport Kwaliteit en Studeerbaarheid worden betrokken.Een eerste toets op uitvoering moet plaatsvinden binnen de instelling
zelf. Daarenboven is in het rapport van de stuurgroep Kwaliteit en Studeerbaarheid
de afspraak neergelegd dat de instelling jaarlijks een verslag zullen uitbrengen
over de wijze waarop de middelen uit het studeerbaarheidsfonds zijn besteed
op zodanige wijze dat beoordeeld kan worden of het bereikte resultaat in overeenstemming
is met de eerder ingediende plannen. In de genoemde stuurgroep zijn ook afspraken
gemaakt over de rol van de inspectie bij het beoordelen van de uitvoering
van de activiteiten van de instellingen. Daarbij is bepaald dat de inspectie
rapporteert in haar (jaarlijkse) onderwijsverslag, en bovendien aanvullende
rapportages zal uitbrengen. De beoordeling van de plannen van de instellingen
vindt plaats op basis van de criteria zoals die in het rapport Kwaliteit en
Studeerbaarheid zijn geformuleerd. Het rapport van de Commissie-Wijnen kan
daarbij door de instellingen worden gehanteerd als een handreiking om de diagnose
ten aanzien van kwaliteit en studeerbaarheid binnen de instelling te stellen
en verbeteringsvoorstellen te formuleren, doch die worden niet dwingend voorgeschreven,
omdat instellingen op grond van hun onderwijsvisie een eigen invulling moeten
kunnen geven aan de inrichting van het onderwijs.De aan het woord zijnde leden vragen of het in gebreke blijven bij de
verwezenlijking van studeerbaarheid en kwaliteit – ondanks een goed
kwaliteitsmanagementplan – studenten een juridische grondslag verschaften
om de verhoging van het collegegeld aan te vechten en intussen het betaalde
(verhoogde) collegegeld terug te vorderen.Ons antwoord luidt ontkennend voor zover het uitsluitend betrekking heeft
op de verhoging van het wettelijke collegegeld. De hoogte van dat collegegeld
ligt vast. Of tot verhoging wordt overgegaan is onderwerp van politieke toetsing
op de wijze zoals naar aanleiding van een vraag van de leden van de CDA-fractie
hiervoor is uiteengezet.Dit neemt niet weg de algemene regel dat instellingen en studenten over
en weer verplichtingen jegens elkander hebben, die door tussenkomst van beroepsinstanties
of de burgerlijke rechter kunnen worden getoetst. In beide gevallen
kan sprake zijn van de verplichting tot vergoeding van schade, indien de wederpartij
daadwerkelijk in gebreke is gebleven en de ander daardoor schade heeft geleden.
Beide elementen moeten dan door de eisende partij worden aangetoond.Specifiek bepaalt artikel 7.4, zevende lid, van de WHW daarenboven dat
het onderwijs zodanig moet zijn ingericht dat studenten in redelijkheid kunnen
voldoen aan de vereisten omtrent de studievoortgangscontrole in de Wet op
de studiefinanciering. Indien daarvan geen sprake is staat beroep open op
het afstudeerfonds. De vergoeding uit het afstudeerfonds is dan zodanig dat
de student niet slechter af is dan wanneer zijn beurs niet was omgezet in
een lening. Die vergoeding bevat derhalve ook de in de studiefinanciering
opgenomen compensatie voor het betaalde collegegeld.We kunnen hieraan toevoegen dat een goed kwaliteitsmanagementplan inderdaad
nog niet de garantie behoeft te bieden dat in de uitvoering daarvan geen fouten
kunnen worden gemaakt.Wordt bij een geconstateerd achterwege blijven van kwaliteitsverbetering
het collegegeld voor het komende jaar niet verhoogd, zo vragen de leden van
de GroenLinks-fractie. Ons antwoord luidt dat die verhoging dan achterwege
blijft. Wij verwijzen hierbij naar ons antwoord op een overeenkomstige vraag
van de leden van de CDA-fractie, hierboven. Wij hebben echter alle vertrouwen
dat gezien de afspraken die inmiddels met betrokkenen zijn gemaakt, het verantwoord
is de eerste tranche van de collegegeldverhoging door te voeren. Wij verwijzen
in dit verband naar de behandeling in de Tweede Kamer van het rapport van
de stuurgroep Kwaliteit en Studeerbaarheid. In het verlengde hiervan hebben
wij bij brief van 10 oktober 1995 (Kamerstukken II 1995–1996, 24 400
VIII en 24 025, nr. 11) de Kamer nader geïnformeerd over het «commitment»
van instellingen bij de verbetering van de kwaliteit en studeerbaarheid en
het tijdsschema voor de noodzakelijke wetgeving en implementatie van de afspraken.
Tijdens de behandeling van dit wetsvoorstel in de Tweede Kamer hebben we bovendien
toezeggingen gedaan op het punt van de informatie (in de vorm van kengetallen)
die instellingen moeten leveren aan de inspectie, zodat deze in staat is een
goed oordeel te geven over de voortgang in de kwaliteitsverbetering. Deze
informatie zal ook ter beschikking komen van de Kamer. Ook hebben we toegezegd
dat wij medio juni dit jaar, bij brief aan de Tweede Kamer een eerste oordeel
zullen geven over de ingediende kwaliteitsplannen en voorstellen voor het
studeerbaarheidsfonds.Welke controle, zo vragen de leden van de GroenLinks-fractie, is er op
de hoogte van het collegegeld dat door de instellingen mag worden vastgesteld
voor die studenten die geen recht hebben op studiefinanciering? Hoe kan worden
voorkomen dat er een zodanig collegegeld wordt geheven dat de toegankelijkheid
van het hoger onderwijs in gevaar komt? Een vermindering van de toegankelijkheid
zou in strijd zijn met «permanente educatie», zo vragen de leden
van de fractie van GroenLinks.De toegankelijkheid van het hoger onderwijs is in de eerste plaats gewaarborgd
via de SF-systematiek. Via dit wetsvoorstel is aansluiting gezocht bij de
grenzen die daarin worden gehanteerd. De prioriteit gaat daarbij uit naar
jongeren, om hen in de gelegenheid te stellen tegen gereduceerde kosten een
initiële opleiding te volgen. Daarmee worden zij in de gelegenheid gesteld
om een goede uitgangspositie voor het verdere leven te verwerven.Mensen die geen aanspraak meer kunnen maken op SF-rechten zijn onderworpen
aan het vrije retributiebeleid van instellingen. Voor de hoogte van het collegegeld
voor deze mensen is een wettelijk minimum bepaald van f 2400 in 1996
voor voltijdse opleidingen en van f 1250 voor deeltijdopleidingen.
Boven dit bedrag zijn instellingen vrij eigen retributiebeleid te voeren.
De regulering hiervan geschiedt in principe via de markt. Dat wil zeggen dat
bij een koopkrachtige vraag, instellingen ook een hoger kostendekkend tarief
kunnen vragen.Tegelijk hebben instellingen de mogelijkheid om voor bepaalde doelgroepen
een lager dan kostendekkend tarief te vragen. Voor werkenden en ouderen die
gedurende de loopbaan of het verdere leven behoefte hebben aan nadere scholing
hebben ligt het voor de hand om onderwijs te volgen via het deeltijdonderwijs.
Daar is bewust gekozen voor een verhoudingsgewijs laag minimumtarief, juist
met de bedoeling om de deelname aan het deeltijdonderwijs te stimuleren en
de toegankelijkheid van het deeltijdonderwijs te waarborgen. In 1998 zullen
samen met de algemehele evaluatie van de WHW de effecten van dit wetsvoorstel
worden geëvalueerd. Wij verwijzen ook naar ons antwoord op de door de
leden van de PvdA-fractie gestelde vragen met betrekking tot permanente educatie.De leden van deze fractie vragen verder waarom wel een minimum collegegeld
en geen maximum collegegeld in het wetsvoorstel is opgenomen voor de studenten
die geen recht hebben op studiefinanciering.Er zijn in het wetsvoorstel twee minimumbedragen voor het collegegeld
opgenomen, één voor het voltijdse onderwijs en één
voor het deeltijdonderwijs. Aan de begrenzing van de retributievrijheid de
volgende overwegingen ten grondslag. De ondergrens schept allereerst duidelijkheid
over de gewenste minimale condities waaronder studenten kunnen deelnemen.
Achterwege laten van de ondergrens zou het mogelijk maken dat de instellingen
een lager collegegeld zouden heffen, een lager collegegeld dus dan het wettelijk
collegegeld dat voor de als voltijds studerende ingeschrevene die aanspraak
heeft op studiefinanciering wettelijk is vastgelegd. Daarnaast zou verkapte
concurrentie met de instellingen die niet door de overheid worden bekostigd
kunnen optreden. Voor een aparte, lagere ondergrens voor het deeltijdonderwijs –
deelnemers aan dit onderwijs hebben geen aanspraak op studiefinanciering –
is gekozen om de deelname daaraan te stimuleren. Voor het opnemen van maximumbedragen
zien wij daarentegen geen aanleiding. De besluiten terzake maken onderdeel
uit van het integrale management dat ten aanzien van de afzonderlijke instellingen
moet worden gevoerd. Het is aan de instellintgen om een weging te maken van
alle factoren die zij van belang achten voor een verantwoorde invulling van
de aan hen toebedeelde retributievrijheid.Tot slot vragen de leden van de fractie van GroenLinks wat moet worden
verstaan onder het woord «tijdig» in artikel 7.43, vijfde lid
en wat de «regels van procedurele aard» in datzelfde lid kunnen
inhouden.De feitelijke invulling van het retributiebeleid van verschillende instellingen
zou mee kunnen wegen bij de keuze die studenten maken ten aanzien van de (voortzetting
van) hun studie. Het is dus van belang dat de studenten zo vroeg mogelijk
over die informatie kunnen beschikken, zodat deze daarmee rekening kunnen
houden bij de inschrijving in het eerstkomende studiejaar. Het is natuurlijk
ook in het belang van de instellingen zelf om in een zo vroeg mogelijk stadium
duidelijkheid te kunnen verschaffen. De exacte betekenis van de tijdigheid
kan naar onze opvatting gevoegdlijk aan het bestuurlijk handelen van de instellingen
worden overgelaten. Bij de regels van procedurele aard kan worden gedacht
aan regels over het administratieve verkeer tussen instelling en student over
de afhandeling van het door de instelling vastgestelde collegegeld. Ook zou
gedacht kunnen worden aan regels over een eventuele terugbetaling of gespreide
betaling van het door de instelling vastgestelde collegegeld. Bij het lid van de fractie van de RPF, mede sprekend namens de leden van
de fracties van de SGP en het GPV, leeft de volgende vraag: «Kan de
openbare behandeling van dit wetsvoorstel wachten tot de openbare behandeling
van het wetsvoorstel betreffende de prestatiebeurs? Zo neen, wat zijn de redenen
daarvoor, temeer daar het laatste wetsvoorstel nu ook bij de Eerste Kamer
ligt?»Beide wetsvoorstellen hebben weliswaar als beoogde datum van inwerkingtreding
1 september 1996, maar in hun doelstellingen hebben zij geen onderlinge samenhang.
Beide wetsvoorstellen zijn bovendien zo opgesteld, dat zij onafhankelijk van
elkaar beoordeeld kunnen worden. Het onderhavige wetsvoorstel regelt met name
de aanpassing van de collegegeldbepalingen en de afschaffing van de verblijfsduurbeperkingen
in het hoger onderwijs. Het wetsvoorstel prestatiebeurs regelt de invoering
van de prestatiebeurs in de studiefinanciering (de studiefinanciering wordt
in beginsel toegekend als voorwaardelijke rentedragende lening, die pas wordt
omgezet in beurs als de vereiste studieprestaties zijn behaald), beperkt de
maximum periode waarvoor men in aanmerking kan komen voor gemengde studiefinanciering
van c+1 naar c en brengt studerenden, jonger dan 18 jaar in het hoger onderwijs,
onder de werkingssfeer van de WSF.Voor een verantwoorde invoering (m.n. in de voorlichtingssfeer) is spoedige
behandeling van beide wetsvoorstellen gewenst. Voor zover er vertraging zou
optreden in deze behandeling doordat het ene wetsvoorstel op het andere zou
moeten wachten, achten wij dit ongewenst. Wij zien geen dringende reden om
tot zo'n gezamenlijke behandeling te besluiten. Bovendien geldt nog het volgende.Voor het onderhavige wetsvoorstel geldt dat de instellingen beleidsvrijheid
krijgen met betrekking tot de vaststelling van het collegegeld voor studenten
die niet voor het wettelijke collegegeldtarief in aanmerking komen. Wij menen
dat het verschaffen van zekerheid aan de instellingen op dit punt een belangrijke
zaak is. De instellingen moeten immers nog de gelegenheid krijgen om het eigen
retributiebeleid vorm te geven en openbaar te maken. Pas hierna ontstaat er
duidelijkheid voor de betrokken studenten. Om die reden is een snellere afhandeling
van dit wetsvoorstel dan de prestatiebeurs ook gewettigd. Wij vinden dan ook
dat zo spoedig mogelijke afdoening door uw Kamer een duidelijk maatschappelijk
belang dient.Het lid van de RPF-fractie vraagt voorts of een duidelijk inzicht zou
kunnen worden gegeven inzake de verhoging van de jaarlijkse collegegelden
in relatie tot de verminderde studiefinanciering. Ook wil hij weten of er
inzicht kon worden gegeven in de hoogte van het geldbedrag waarin de studenten
in opeenvolgende jaren zelf zullen moeten voorzien.Zoals eerder in antwoord op vragen van de leden van de CDA-fractie is
aangegeven, zijn de verhogingen van het wettelijk vastgestelde collegegeld
steeds gekoppeld aan verhogingen van het maandbudget in de studiefinanciering.
Er is daarom geen sprake van vermindering van de studiefinanciering in dit
verband. Afhankelijk van het ouderlijk inkomen is de verhoging steeds gecompenseerd
in de aanvullende beurs of de rentedragende lening. Bij de verlagingen van
de basisbeurs in het recente verleden, waarop deze leden mogelijk doelen,
is deze ook steeds voor de lagere inkomens volledig gecompenseerd in een stijging
van de aanvullende beurs. Voor studenten uit gezinnen uit de hogere en midden-inkomensgroepen
is de mogelijkheid geïntroduceerd om een rentedragende studielening af
te sluiten tegen sociaal aanvaardbare condities. Op de condities op het gebied
van de rentestand en de terugbetalingsregeling, komen wij hieronder nog terug.Dientengevolge is het afhankelijk van het ouderlijk inkomen of de eventuele
ouderlijke bijdrage hoeveel de student zelf in de betaling van het
collegegeld moet voorzien, al dan niet middels een rentedragende lening.Voorts vraagt het aan het woord zijnde lid hoe hoog de studieschuld kan
oplopen van een student die 6 of 7 jaar studeert over respectievelijk een
4- of 5-jarige cursusduur. Welke invloed zal de prestatiebeurs op de hoogte
van de studieschuld hebben?Aangezien de collegegeldstijging wordt gecompenseerd in de aanvullende
beurs, zal de studieschuld van studerenden met een aanvullende beurs niet
toenemen als gevolg van onderhavig wetsvoorstel. Studerenden die geen aanvullende
beurs hebben, kunnen de toename van het collegegeld met f 500 per jaar
lenen. Uitgaande van de huidige rente voor studieleningen van 6,60%, leidt
dit voor die studenten, afhankelijk van het aantal jaren dat de student aan
het hoger onderwijs deelneemt, tot de volgende toename van de schuld bij einde
van de studie: Aantal
jaren Hoger OnderwijsToename bij einde van de studie 4f
2275 5f 2950 6f 3650 7f 4400In het wetsontwerp prestatiebeurs wordt voorgesteld het recht op gemengde
studiefinanciering te beperken van c+1 jaar tot c, de normatieve cursusduur.
Deze maatregel heeft, anders dan bij de collegegeldverhoging, ook gevolgen
voor studenten met een aanvullende beurs. In principe betekent dit dat een
student gedurende twaalf maanden het bedrag van basisbeurs en aanvullende
beurs (incl. compensatie van de collegegeldstijging) leent. Na afronding van
het vijfde jaar leidt dit tot de volgende toename van de studieschuld. In
onderstaande voorbeelden is uitgegaan van een rentepercentage van 6,60% en
de hoogte van de aanvullende beurs voor een particulier verzekerde, uitwonende
student. Uitwonende
student met:maandelijkse lening i.p.v. beursToename schuld bij
einde studie basisbeursf 425f 5 250 basisbeurs en
aanv. beursf 849f 10 500Daarbij moet bedacht worden dat er onder de WSF sociaal aanvaardbare erugbetalingsregels
gelden, namelijk:1. Afbetaling van de studieschuld vangt pas aan na twee volle kalenderjaren
na afloop van de studie.2. Voor de afbetaling wordt uitgegaan van een maximale afbetalingstermijn
van 15 jaar, waarbij als minimum-aflossingsbedrag honderd gulden per maand
wordt gehanteerd.3. Na afloop van de aflossingsperiode van vijftien jaar vervalt een eventuele
restschuld.4. Indien de vastgestelde afbetalingsbedragen te hoog zijn voor de draagkracht
van de oudstuderende, kan draagkrachtmeting worden aangevraagd. De te betalen
bedragen kunnen daardoor aanzienlijk worden verlaagd.5. De vijftienjarige aflossingsperiode wordt alleen dan verlengd indien
de oud-studerende bij een eventuele draagkrachtmeting het inkomen van zijn
eventuele partner buiten beschouwing wenst te laten.Het lid van de fractie van de RPF vraagt, daarbij ondersteund door de
leden van de VVD-fractie, of er niet te weinig gelet wordt op de groeiende financiële druk op de student, die hem mogelijk verhindert alle
aandacht aan de studie te geven.Wij achten dit risico niet groot. In de eerste plaats wordt de student
financieel juist geprikkeld tot het leveren van een voldoende studieprestatie
in een redelijke tijd: de prestatiebeurs geeft twee jaar uitloop boven een
4-jarige cursusduur voor het behalen van het diploma in ruil voor het recht
op gemengde studiefinanciering in de eerste vier jaren.De invulling van de taakstelling voor de studiefinanciering in het regeerakkoord
middels de prestatiebeurs voorkomt nu juist dat er na het wetsvoorstel STOEB
nieuwe verlagingen in de studiefinanciering nodig zijn.Daarbij moet vervolgens in aanmerking worden genomen dat alle basisbeursverlagingen
en collegegeldverhogingen die onder verantwoordelijkheid van eerste ondergetekende
zijn doorgevoerd of worden voorgesteld, steeds volledig gecompenseerd zijn
voor studenten met ouders in de lagere inkomensgroepen door een stijging van
de aanvullende beurs. Voor de overige studenten geldt dat zij deze sinds 1
januari 1995 rentedragend kunnen lenen tegen sociaal aanvaardbare terugbetalingscondities.Het lid van de RPF-fractie vraagt voorts of het ons bekend is dat vanwege
de groeiende financiële druk reeds nu veel meer studenten zoeken naar
betaalde baantjes, waardoor de studie en de kwaliteit ervanonder druk komt
te staan. Hij vraagt of de nieuwe situatie er niet toe zal leiden dat studenten
steeds minder zullen doen aan brede vorming, zoals de universiteit beoogt
met bij voorbeeld het bevorderen van inzicht in de samenhang van de wetenschappen
en met aandacht voor wetenschappelijk en maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef.
Zou de minister bereid zijn deze nieuwe ontwikkeling te onderzoeken en na
te gaan of die tendens zich versterkt bij toenemende studieschuld? Indien
dat onderzoek inderdaad een ongunstige ontwikkeling zou aangeven, welk beleid
zal dan worden ingezet om de voorwaarden voor de kwaliteit van studiemogelijkheden
van studenten te versterken? Zou die kwaliteit van studiemogelijkheden ook
een criterium kunnen zijn bij de volgende verhoging van collegegelden, zoals
dat ook het geval is met de studeerbaarheid van de aangeboden programma's?Het is aannemelijk dat na de verruiming van de bijverdienstengrens tot
f 15 000 als gevolg van de Wet Student op eigen benen (STOEB, Wet van
29 september 1994, Stb. 742), meer studenten gebruik zijn gaan maken van de
mogelijkheid tot bijverdiensten. De student moet de mogelijkheden daardoor
zelf afwegen tegenover de risico's die dat heeft in het kader van de te leveren
studieprestaties. Dit past ook bij het uitgangspunt: Student op eigen benen.
Uit het recent verschenen tijdsbestedingsonderzoek van het ITS valt op te
maken dat inderdaad sprake is van een lichte toename van het aantal uren dat
studenten besteden aan betaalde bijbaantjes. Uit datzelfde onderzoek blijkt
ook dat de aan de studie bestede tijd licht is toegenomen, ofschoon de studielast
over de gehele linie nog altijd aanmerkelijk lager ligt dan het wettelijk
verankerde equivalent van 42 weken per jaar. Uit een recent onderzoek van
het SCO blijkt dat bijbaantjes als regel niet ten koste gaan van de studieprestaties.
Uit het beschikbare onderzoekmateriaal blijkt dan ook niet dat sprake is van
een ongunstige ontwikkeling. Het lijkt er op dat vooral studenten die zich
dat gelet op hun studieprestaties kunnen permitteren, een bijbaantje nemen.Gegeven de toenemende financiële prikkels voor goede en tijdige studieprestaties
achten wij het risico dat de studie en de kwaliteit ervan onder druk komen
te staan niet groot. De door deze leden genoemde brede vorming met betrekking
tot het bevorderen van inzicht in de samenhang van de wetenschappen en met
aandacht voor wetenschappelijk en maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef,
achten wij daaronder begrepen, aangezien deze behoort tot de
reguliere opleidingskwalificaties voor het wetenschappelijk onderwijs. Als
zodanig vormt dit onderwerp van de reguliere kwaliteitszorg. De inspectie
ziet hier op toe. Wij zien daarom thans geen reden tot nader onderzoek, noch
tot nader beleid op dit punt. Daar genoemd criterium begrepen wordt in de
reguliere kwaliteitszorg is er geen noodzaak voor een aanvullend criterium.De vraag welk beleid zal worden ingezet wanneer (op termijn) van een ongunstige
ontwikkeling zou blijken, is op dit moment niet aan de orde. Het uitgangspunt
blijft dat van studenten mag worden verwacht dat gemiddeld 42 weken per jaar
kan worden gestudeerd. Overigens is reeds in de Wet STOEB, waarin onder meer
de bijverdienmogelijkheden zijn verruimd, in een evaluatiebepaling voorzien.De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,J. M. M. RitzenDe Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij,J. J. van Aartsen 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-19951996-24025-95b.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl