Wijziging van de Telecommunicatiewet in verband met de aanpassing van de bewaartermijn voor telecommunicatiegegevens met betrekking tot internettoegang, e-mail over het internet en internettelefonie; Verslag (nader, tweede nader etc.); Verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk Verslag (nader, tweede nader etc.)
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST140022
 2009-2010
 
 32 185
 Wijziging van de Telecommunicatiewet in verband met de aanpassing van
de bewaartermijn voor telecommunicatiegegevens met betrekking tot internettoegang,
e-mail over het internet en internettelefonie
 
 
 
 
 Nr. 
 5
 VERSLAG
 Vastgesteld 19 januari 2010
 De vaste commissie voor Justitie, belast
met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de eer als
volgt verslag uit te brengen. Onder het voorbehoud dat de hierin gestelde
vragen en gemaakte opmerkingen voldoende zullen zijn beantwoord, acht de commissie
de openbare behandeling van het voorstel van wet genoegzaam voorbereid.
 Algemeen
 De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het onderhavige wetsvoorstel.
Bij de plenaire behandeling van het wetsvoorstel Wet bewaarplicht telecommunicatiegegevens
(Kamerstuk 31 145) hebben deze leden aangegeven dat zij het bewaren van
telecommunicatiegegevens een belangrijk hulpmiddel achten bij de bestrijding
van criminaliteit en terrorisme. Het Openbaar Ministerie (OM) en de Raad van
Hoofdcommissarissen hadden in het kader van dat wetsvoorstel om een langere
bewaartermijn gevraagd dan de door de regering voorgestelde 18 maanden (daar
waar de richtlijn dataretentie zelfs een termijn van 24 maanden toestaat).
Door technische gegevens langer te bewaren, kunnen in de toekomst strafzaken
worden opgelost die nu onopgelost blijven. Te denken valt aan internationale
strafrechtelijke onderzoeken op het gebied van mensenhandel, kinderporno en
grootschalige internationale criminaliteit en terrorisme. Dit zijn onderzoeken
die vaak maanden duren. Ook zijn er voorbeelden van mensen die onterecht beschuldigd
zijn en die een langere bewaartermijn dus kunnen gebruiken om hun onschuld
aan te tonen. Dit alles rechtvaardigt naar de mening van deze leden een bewaartermijn
van ten minste 12 maanden. Hoewel zij bij de plenaire behandeling van het
wetsvoorstel bewaarplicht telecommunicatiegegevens hebben ingestemd met een
termijn van 12 maanden gaat hun voorkeur nog steeds uit naar een langere termijn.
De leden van de CDA-fractie staan dan ook kritisch tegenover het voorliggende
wetsvoorstel. De argumentatie van de regering voor een bewaartermijn van zes
maanden voor aanbieders van internetdiensten achten deze leden niet geheel
overtuigend.
 
 De leden van de PvdA-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het
voorliggende wetsvoorstel ter aanpassing van de bewaartermijn voor telecommunicatiegegevens
bij internetgebruik. Zij hebben in mei 2008 tegen het wetsvoorstel
met een bewaartermijn van 12 maanden gestemd omdat deze termijn proportionaliteit
en redelijkheid miste en bovendien ook tot hoge bewaarkosten voor telecomaanbieders
zou leiden. Deze leden constateren dan ook dat met dit voorstel, om de bewaartermijn
voor internet naar zes maanden te brengen, voor een deel tegemoet wordt gekomen
aan de eerder geuite bezwaren tegen de te lange bewaartermijn van 12 maanden.
Voornoemde leden vragen zich af of de regering ook tot het huidige inzicht
zou zijn gekomen als dit niet in de Eerste Kamer aan de orde was gekomen.
 Deze leden kunnen instemmen met dit voorstel maar hadden liever gezien
dat de gehele bewaartermijn voor alle bewaarde gegevens naar 6 maanden zou
worden gebracht. Kan de regering aangeven waarom ze dit niet alsnog voorgesteld
heeft?
 
 De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel en
hebben enkele vragen en opmerkingen. Allereerst wijzen zij er op dat het parlement
de richtlijn dataretentie, waar ook dit wetsvoorstel een uitvloeisel van is,
nooit heeft gewild. De Tweede Kamer heeft er bij de regering destijds op aangedrongen
niet in te stemmen met de richtlijn, welk signaal de regering destijds heeft
genegeerd. Deze leden vinden het van belang dit in herinnering te roepen.
Graag een reactie hierop.
 Daarnaast roepen de aan het woord zijnde leden in herinnering dat er bij
de behandeling van de Wet bewaarplicht telecommunicatiegegevens uitgebreid
is gediscussieerd over het nut en de noodzaak van het langdurig bewaren van
telecommunicatiegegevens. Het is niet alleen de Eerste Kamer geweest die kritisch
is geweest over de bewaarplicht. Juist de vraag welke bewaartermijnen, binnen
de bandbreedte van 6–24 maanden, Nederland zou moeten kiezen is uitgebreid
onderwerp van debat geweest in de Tweede Kamer. Deze bewaartermijn wordt voor
wat betreft de gegevens met betrekking tot internet in dit wetsvoorstel teruggebracht
tot 6 maanden. Gezien het feit dat de leden van de SP-fractie het amendement
Pechtold (31 145, nr. 6) steunden, dat een bewaartermijn van 6 maanden
voorstelde voor alle verkeersgegevens, zal het niet verbazen dat zij zich
kunnen vinden in het terugbrengen van de bewaartermijn zoals nu voorgesteld.
Maar waarom wordt de bewaartermijn voor het telefoonverkeer met het voorliggende
wetsvoorstel niet ook teruggebracht tot zes maanden?
 De argumenten die door de regering worden gebruikt voor het halveren van
de bewaartermijn voor de internetverkeer gegevens liggen niet erg voor de
hand naar de mening van de leden van de SP-fractie. Zij begrijpen de argumenten
voor het verkorten van de bewaartermijn voor aanbieders van internetdiensten
als volgt. Aanbieders van internetdiensten zijn van oudsher niet vertrouwd
met het bewaren van gegevens. Met het verkorten van de bewaartermijn wordt
rekening gehouden met de bedrijfsvoering van de aanbieders van internetdiensten.
De kosten voor de aanbieders van internetdiensten zullen met het halveren
van de bewaartermijn lager zijn. Ook wordt gesteld dat het opvragen van historische
internetverkeergegevens door de politie nog geen gemeengoed is. Is dit werkelijk
de argumentatie op grond waarvan de bewaartermijn nu wel naar zes maanden
kan, hetgeen nog onbespreekbaar was in de Tweede Kamer? De vraag hoe vaak
telefoonverkeergegevens, ouder dan zes maanden, zouden worden opgevraagd werd
immers ook niet relevant geacht door de regering. Waarom wordt er in het geheel
niet gesproken in de toelichting over de effectiviteit? Wat is het nut van
het bewaren van internetverkeergegevens? De belangrijkste vraag is toch, kort
gezegd, hoeveel boeven worden gevangen door het bewaren van oude gegevens
en of er in de praktijk wel of geen behoefte bestaat aan gegevens die ouder
zijn dan zes maanden? Hoe kan het dat daar geen aandacht aan is besteed?
 
 De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het voorliggende wetsvoorstel. Deze leden achten het van belang dat gegevens
van openbare telecommunicatienetwerken en openbare telecommunicatiediensten
worden bewaard ten behoeve van het onderzoeken, opsporen en vervolgen van
ernstige misdrijven. Zij zijn echter niet voor een differentiatie in de bewaartermijn
voor gegevens met betrekking tot vaste telefonie en inzake internet, inclusief
de internettelefonie.
 Voornoemde leden zouden graag zien, zoals zij ook tijdens de behandeling
van de Wet bewaarplicht telecommunicatiegegevens hebben betoogd, dat de bewaartermijn
op 18 maanden wordt gesteld in plaats van 12 maanden. Voor internationale
strafonderzoeken zijn minimaal 12 maanden nodig. De regering gaf tijdens de
behandeling van dat wetsvoorstel zelf ook aan dat bij een bewaartermijn van
18 maanden het meest optimaal rekening wordt gehouden met enerzijds de argumenten
die pleiten voor een langere termijn en anderzijds de overwegingen met betrekking
tot de kosten en de persoonlijke levenssfeer.
 
 De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het wetsvoorstel tot wijziging van de bewaartermijn van telecommunicatiegegevens.
Zij hebben enkele vragen, omdat zij er nog niet van overtuigd zijn dat het
in het wetsvoorstel gemaakte onderscheid duidelijk en in alle gevallen logisch
is.
 Met name vragen deze leden of het niet voor de hand ligt om elke vorm
van telefonie onder dezelfde bewaartermijn te laten vallen. Nu begrijpen zij
dat er een onderscheid gemaakt gaat worden tussen aan de ene kant traditionele
telefonie, mobiele telefonie en Voice over IP (VoIP) en aan de andere kant
internettelefonie. Kan de regering toelichten wat het wezenlijke onderscheid
is tussen deze vormen van telefonie en waarom het niet gewenst is internettelefonie
gelijk te behandelen met andere vormen van telefonie? Biedt het maken van
dit onderscheid niet onnodige onduidelijkheid bij het bewaren van gegevens?
 Voornoemde leden merken op dat de regering tevens vermeldt dat de politie
grote behoefte heeft aan historische communicatiegegevens via internet, maar
dat in de praktijk van het opvragen van die gegevens nog niet veel gebruik
wordt gemaakt. Deze leden vragen waarom er in de praktijk nog niet veel gebruik
van wordt gemaakt. Wat is de achtergrond hiervan? Zou het niet meer voor de
hand liggen om te bezien welke aanvullende rol de communicatiegegevens via
internet kunnen hebben bij de opsporing van strafbare feiten dan de bewaartermijn
om die reden te verlagen?
 Meer in het algemeen vragen deze leden of de regering zicht heeft op de
mate waarin gebruik gemaakt wordt van telefonie voor internet bij communicatie
over misdrijven. Is er sprake van een toename? Zou de kortere bewaartermijn
van gegevens er niet juist toe kunnen leiden dat het gebruik van internet
sterker zal toenemen?
 Financieel
 De leden van de CDA-fractie constateren dat een ander argument van de
regering is, dat met het 6 maandenvoorstel beter rekening wordt gehouden met
de bedrijfsvoering en de investerings- en beheerskosten van de (met name kleinere)
aanbieders van internetdiensten. De regering stelt echter ook dat het niet
eenvoudig is de omvang van de verlaging van de kosten in te schatten. Er wordt
van uitgegaan dat de beheerskosten ongeveer 20% van de implementatiekosten
bedragen en dat de kosten voor de opslag van gegevens voor de gehele markt
ongeveer 0,8 miljoen euro bedragen. Kan worden aangegeven wat de betekenis
van dit totaalbedrag is voor de afzonderlijke aanbieders en wat voor een individuele
aanbieder gemiddeld de kosten zijn? Kortom, kan nog eens een nadere toelichting
worden gegeven op het kostenplaatje?
 
 De leden van de SP-fractie vinden het goed dat er rekening wordt gehouden
met de bedrijfsvoering van de aanbieders van internetdiensten. De vraag is
echter wel of de kosten nu met name zitten in de noodzakelijke investeringen
om überhaupt gegevens op te kunnen slaan, of in de bewaartermijn. Is
het niet zo dat juist de incidentele lasten een probleem zijn voor veel aanbieders
en dat wanneer die gegevens nu eenmaal moeten worden bewaard de meerkosten
van het langer bewaren niet eens zo hoog zijn? Kan hier op worden ingegaan?
Kan de regering de Kamer voorrekenen hoe voor met name voor de kleiner aanbieders
van internetdiensten de kosten zullen dalen?
 Voornoemde leden wijzen op de aangenomen motie-De Wit (Kamerstukken II
2007/08, 31 145, nr. 15), waarin geconstateerd wordt dat de gekozen vergoedingsstructuur
een onevenredige belasting is voor de kleinere aanbieders hetgeen mogelijk
ook (financiële) nadelen oplevert voor de consument. De investeringskosten
moeten immers door iedere, grote en kleine, aanbieder opgebracht worden. Iedere
keer dat een aanbieder bevraagd wordt door politie of justitie krijgt de aanbieder
een vergoeding. Dit is evident nadelig voor de kleinere aanbieders die naar
verwachting weinig bevraagd worden en daardoor weinig vergoedingen zullen
krijgen, maar hun incidentele investeringskosten zijn hetzelfde. Kan de regering
toelichten hoe tot dusver uitvoering is gegeven aan het dictum dat de regering
verzocht wordt met voorstellen te komen voor een rechtvaardiger vergoedingsstructuur?
Is hier al zicht op? Zo nee, waarom niet? Wanneer zal dat wel het geval zijn?
Wat zijn nu de kosten die iedere aanbieder eenmalig zal moeten maken voor
de technische voorzieningen?
 
 De leden van de VVD-fractie merken op dat de regering zelf aangeeft dat
de omvang van de verlaging van de kosten voor aanbieders van openbare telecommunicatiediensten
en netwerken op het gebied van internettoegang, e-mail over het internet en
internettelefonie niet eenvoudig is in te schatten. Deze leden vragen of dit
dan opweegt tegen de nadelen voor het onderzoeken, opsporen en vervolgen van
ernstige misdrijven. Kan de regering hier nader op ingaan?
 Advies Raad van State
 De leden van de CDA-fractie wijzen op hetgeen de Raad van State heeft
opgemerkt over de argumentatie van de regering voor een bewaartermijn van
6 maanden voor aanbieders van internetdiensten onder verwijzing naar het rapport
van de Erasmus Universiteit Rotterdam. Daarin wordt aanbevolen voor beide
vormen van telefoonverkeer (vast en mobiel telefoonverkeer enerzijds en internettelefonie
anderzijds) dezelfde bewaartermijn aan te houden. In het wetsvoorstel Wet
bewaarplicht telecommunicatiegegevens heeft de regering deze lijn gevolgd
en voor beide vormen van telefonie een bewaartermijn van 18 maanden voorgesteld
(later door de Tweede Kamer geamendeerd naar 12 maanden).
 Bovendien, zo constateren deze leden, wijst de regering er in het voorliggende
wetsvoorstel op, dat er bij de politie grote behoefte bestaat aan historische
verkeersgegevens rond communicatie door middel van internet. Dat het opvragen
van de betreffende gegevens nog geen gemeengoed is, doet daaraan volgens deze
leden niet af. De Raad van State stelt in verband daarmee dat voor zover internetaanbieders
nog niet voldoende vertrouwd zijn met gegevensverstrekking aan politie en
justitie, dit van tijdelijke aard is en dat men daarmee in de loop van de
tijd voldoende vertrouwd kan raken. De regering wijst in dit verband op de
komende evaluatie van de Wet bewaarplicht telecommunicatiegegevens (die voor
1 september 2012 moet zijn afgerond) in het kader waarvan dit aspect
zal worden betrokken. De aan het woord zijnde leden vragen of hieruit moet
worden afgeleid dat de regering ervan uitgaat dat internetaanbieders er blijkbaar
drie jaar over zullen of mogen doen om die vertrouwdheid op te
bouwen. Waarom is er geen evaluatie op een kortere termijn voorzien?
 
 De leden van de VVD-fractie zijn het met de Raad van State eens dat niet
goed duidelijk is waarom de bewaartermijn voor gegevens inzake telefonie over
internet verschilt van de termijn voor gegevens inzake het klassieke telefoonverkeer.
Het niet vertrouwd zijn met gegevensverstrekking aan politie en justitie is
van tijdelijke aard, zoals de Raad van State ook stelt. De aan het woord zijnde
leden vragen waarom gewacht wordt tot de eerstkomende evaluatie van de Wet
bewaarplicht telecommunicatiegegevens. Deze leden zijn van mening dat er geen
differentiatie dient plaats te vinden.
 
 De voorzitter van de commissie,
 De Pater-van der Meer
 Adjunct-griffier van de commissie,
 Puts 
 
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: De Wit (SP), Arib (PvdA), ondervoorzitter, Van der Staaij (SGP),
De Pater-van der Meer (CDA), voorzitter, Çörüz (CDA), Azough
(GL), Gerkens (SP), Van Haersma Buma (CDA), Joldersma (CDA), Teeven (VVD),
Van Velzen (SP), Van Vroonhoven-Kok (CDA), Vacature (PvdA), De Krom (VVD),
Timmer (PvdA), Griffith (VVD), Verdonk (Verdonk), Pechtold (D66), Heerts (PvdA),
Bouwmeester (PvdA), De Roon (PVV), Roemer (SP), Thieme (PvdD), Van Toorenburg
(CDA) en Anker (CU).
 Plv. leden: Langkamp (SP), Besselink (PvdA), Van der Vlies (SGP), Aasted
Madsen-van Stiphout (CDA), Jager (CDA), Van Gent (GL), Leijten (SP), Sterk
(CDA), Jonker (CDA), Van Miltenburg (VVD), Ulenbelt (SP), De Vries (CDA),
Spekman (PvdA), Weekers (VVD), Dijsselbloem (PvdA), Dezentjé Hamming-Bluemink
(VVD), Zijlstra (VVD), Koşer Kaya (D66), Gill’ard (PvdA), Bouchibti
(PvdA), Fritsma (PVV), Karabulut (SP), Ouwehand (PvdD), Smilde (CDA) en Slob
(CU).