Wetenschapsbudget 2004; Verslag algemeen overleg op 14 oktober 2004
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29338, nr. 26

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

10-12-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

29338 nr. 26

30-11-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de bewindsliedenNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29338Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 60 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 338Wetenschapsbudget 2004nr. 26VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 30 november 2004De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap1 en de vaste commissie voor Economische Zaken2 hebben op 14 oktober 2004 overleg gevoerd met minister Van der
Hoeven van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en staatssecretaris Rutte van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over:– de brief van de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap d.d. 24 mei 2004 over De prijs van succes; advies van de
Adviesraad voor het Wetenschap- en Technologiebeleid (AWT) (OCW-04-511);– de brief van de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap d.d. 3 juni 2004 inzake de implementatie van het Wetenschapsbudget
2004 (29 338, nr. 17);– de brief van de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap d.d. 11 juni 2004 met de kabinetsreactie op het AWT-advies
1+1>2, de bevordering van multidisciplinair onderzoek (29 338, nr. 18);– de brief van de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap d.d. 22 juni 2004 over semi-publiek onderzoek (29 338,
nr. 19);– de brief van de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap d.d. 12 juli 2004 waarin het jaarverslag van het Rathenau
Instituut wordt aangeboden (OCW-04-737);– de brieven van de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap d.d. 14 mei en 14 juli 2004 met het kabinetsstandpunt
omtrent het rapport van de commissie-Wijffels Brugfunctie TNO en GTI's (OCW-04-513
en 29 338, nr. 20);– de brief van de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap d.d. 18 februari 2004 en de brief van de ministers van
Economische Zaken en van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap d.d. 12 juli
2004 inzake het AWT-advies Nederlands kompas voor de Europese onderzoeksruimte,
strategisch kader voor de internationalisering van het onderzoek- en innovatiebeleid
(OCW-04-217 en 29 338, nr. 21);– de brief van de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap d.d. 10 augustus 2004 over de evaluatie Vernieuwingsimpuls
excellente onderzoekers (29 338, nr. 22);– de brieven van de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap d.d. 18 december 2003 en 30 augustus 2004 met het
evaluatierapport «Weten gewogen, de WTC-toekomst getekend. Van Sisyfus
tot Hercules» en de kabinetsreactie op dit rapport (OCW-03-1132 en 26 658,
nr. 22);– de brief van de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap d.d. 1 september 2004 met contra-expertise van het Centraal
Planbureau van AWT-advies De prijs van succes (OCW-04-866);– de beleidsreactie op het AWT-advies De prijs
van succes (29 338, nr. 25).Van dit overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissieMevrouw Joldersma (CDA) vraagt op welke manier
het onderzoek wordt aangestuurd. Hoe wordt ervoor gezorgd dat onderzoek zowel
maatschappelijke als wetenschappelijke meerwaarde heeft? Steeds lijken er
problemen te ontstaan, doordat sommige delen door het ministerie van EZ worden
aangestuurd en andere delen door het ministerie van OCW. Vinden de bewindslieden
dat onderzoek voor innovatie vooral toepassingsgericht moet zijn? Fundamenteel
onderzoek kan op termijn heel innovatief zijn en interessante toepassingsmogelijkheden
geven.Het is verheugend dat de regering het begrip «valorisatie»
breder trekt, zodat het niet alleen een economische waarde heeft, maar ook
een maatschappelijke waarde krijgt. Dat is in lijn met de motie die daarover
destijds is ingediend. Krijgt het evenwel ook in de praktijk gestalte? Onderzoek
op het gebied van bijvoorbeeld veiligheid of welzijnsbeleid heeft veel maatschappelijke
meerwaarde. Worden de toepassingen ervan betrokken bij de uitwerking van de
criteria van de valorisatie? Bij valorisatie wordt vooral gedacht aan de innovatieve
partners en de bedrijven die in dat kader worden opgericht. Dat is een heel
beperkte opvatting van het begrip. Willen de bewindslieden een quick scan
maken van de maatschappelijke meerwaarde in de alfa- en de gammawetenschappen?
Deze wetenschappen lijken steeds als excuus overal bij te worden genoemd,
maar onduidelijk is of ze echt meetellen. In de stukken wordt niet eenduidig
over de wenselijkheid van een maatschappelijk topinstituut geschreven. Komt
zo'n instituut er?Het is een goede zaak dat de stichting Weten wordt opgeheven. Waarom is
echter zoveel geld besteed aan evaluaties? Wat gebeurt er met de meta-evaluatie
van Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) en de Nederlandse
Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO)? Zal eenzelfde ontwikkeling
als bij de Stichting Weten plaatsvinden bij het Rathenau Instituut? Op welke
manier moeten dergelijke instituten worden gezien? Worden dezelfde risico's
gelopen als bij de Stichting Weten zijn gelopen? De universiteiten moesten
al doen aan kennisoverdracht aan de maatschappij. Wetenschaps- en techniekcommunicatie
hoeft niet bij een apart instituut te worden ondergebracht, maar hoort bij
de kennisinstellingen zelf. Dat geldt voor al die instellingen, inclusief
NWO. Daarom is niet duidelijk waarom de minister in gesprek moet gaan met
KNAW en NWO over de vraag wat moet worden gedaan met Kennislink. Deze organisatie
is nu al ondergebracht bij NWO. Het bedrag dat Kennislink nodig heeft voor
wetenschapsvoorlichting kan gemakkelijk worden gereserveerd binnen het budget
van NWO.Het is heel goed dat de Kamer twee rapporten heeft gekregen over de onderzoeksbekostiging.
Hierdoor kan zij de zaken goed vergelijken. Het kabinet walst echter erg gemakkelijk
over het rapport van de Adviesraad voor het Wetenschaps- en Techniekbeleid
(AWT) heen. Bij matching is volgens mevrouw Joldersma sprake van een probleem.
Uit de ontwikkelingen van de eerste, tweede en derde geldstroom in de afgelopen
twintig jaar blijkt dat de eerste geldstroom veel minder is gegroeid
dan de tweede en de derde. Door te matchen wordt dan ook een grote aanslag
gepleegd op de eerste geldstroom. Hierbij doemt de vraag op, op welke manier
de overheid het onderzoek wil aansturen. Dit kan gebeuren via de tweede geldstroom,
maar ook via de onafhankelijke, eerste geldstroom en de zogenaamde prestatiebekostiging.
Het matchingsprobleem doet zich vooral voor bij de onderzoeksgroepen die over
veel geld uit de tweede geldstroom beschikken. Die groepen moeten steeds meer
geld uit de eerste geldstroom leggen bij dat uit de tweede. Ook zijn er problemen
bij instellingen die vrijwel niet beschikken over geld uit de tweede en derde
geldstroom. Zij worden steeds afhankelijker van de overblijvende eerste geldstroom.
De drie geldstromen moeten goed op elkaar aansluiten. Er moet evenwel enige
beleidsruimte overblijven, zoals de AWT betoogt. Juist de beleidsruimte binnen
de eerste geldstroom is belangrijk, omdat die stroom een langetermijnperspectief
biedt van tienà twintig jaar, terwijl de tweede en derde stroom een
perspectief van vier à vijf jaar bieden. De matchingsproblematiek kan
worden opgelost door de bureaucratie bij het inschrijven op de tweede geldstroom
aan te pakken. Ook kan variatie worden aangebracht in de matching van projecten
die van overheidswege worden gestimuleerd.Het systeem van de zogenaamde smartmix lijkt een ingewikkeld meet- en
weegsysteem te worden. Hoeveel moet worden geïnvesteerd om meetcriteria
te ontwikkelen? Wie gaat het laatste doen? Zal worden voldaan aan de wens
van de Kamer dat het opzetten van het systeem geen bureaucratie oplevert?
Er dreigt immers kwantitatieve prestatiemeting te ontstaan.Uit de evaluatie blijkt dat de Vernieuwingsimpuls heel succesvol is geweest.
Bij een voortzetting van die impuls moet het accent worden gelegd op de jonge
onderzoeker, zodat het onderzoekspotentieel kan worden vergroot. Voorts moet
de rol van de instelling zo gering mogelijk zijn. Het moet niet gaan om een
zo goed mogelijke verdeling van het geld voor de Vernieuwingsimpuls over de
universiteiten, maar om een zo goed mogelijke verdeling over de verschillende
wetenschapsdomeinen. In wetenschap is het ook belangrijk mensen te hebben
die briljant zijn in het zoeken van contacten met bedrijven en maatschappelijke
organisaties. Is het daarom niet zinvol om een aparte vernieuwingsimpuls in
te richten voor mensen die briljante onderzoekskwaliteiten weten te combineren
met briljante netwerkcapaciteiten?De heer Visser (VVD) herinnert eraan dat de
overheid volgens de commissie-Wijffels een duidelijke visie moet ontwikkelen
op het belang en het nut van de instituten. Het kabinet maakt evenwel geen
keuzes. Hetzelfde geldt voor de veranderingen die nodig zijn om tot vraagsturing
te komen. Wat beide onderwerpen betreft had de heer Visser verwacht dat knopen
zouden worden doorgehakt.De heer Visser heeft het kabinet bij de begrotingsbehandeling van vorig
jaar en het debat van februari gewezen op de demografische ontwikkelingen
onder onderzoekers. De Kamer heeft via een amendement geld vrijgemaakt voor
jonge onderzoekers. De minister heeft in februari beloofd een concreet voorstel
te doen voor de besteding van het geld, maar de Kamer heeft dat voorstel nog
niet ontvangen. Op welke manier wordt het onderwerp verder uitgewerkt? Iedereen
is het erover eens dat bij valorisatie meer moet worden overgegaan op kwaliteitsbeoordeling.
Kwaliteit moet echter over periodes van enkele jaren worden beoordeeld. In
het algemeen is geen voortgang merkbaar met de valorisatie. Op welke manier
zal zij in de praktijk uitwerken?De heer Visser krijgt de indruk dat het probleem van de matching wordt
weggeredeneerd. Het is illusoir om te denken dat instellingen niet gedwongen
zijn om mee te doen aan projecten uit de tweede geldstroom. Ze hebben namelijk
in het verleden regelmatig deelgenomen aan projecten en geïnvesteerd
in personeel en materiaal, en hebben daardoor doorgaande lasten. Personeel
kan niet zomaar worden ontslagen. Verder is er geen aandacht voor de Europese
dimensie, terwijl de matchingsvraagstukken in Europa zich ook voordoen. Het
is lastig om te beoordelen of de onderzoeksvrijheid al dan niet ter discussie
staat. De vraag is namelijk wie bepaalt wat de criteria zijn voor de projecten;
de onderzoekers of degenen die het geld verdelen. In een recent artikel over
het onderscheid tussen alfa- en bètawetenschappers wordt gesteld dat
alfawetenschappers meer dan bètawetenschappers individueel aan onderzoek
werken. Zij kijken op een persoonlijke, tegendraadse manier tegen zaken aan.
Wie de traditionele wijze van verdelen van geld hanteert, besteedt onvoldoende
aandacht aan dit onderscheid tussen individuele en groepsgewijze werken.Het overbrengen van kennis van onderzoeksinstituten naar het bedrijfsleven
is een probleem. Er is namelijk een kennisdrager voor nodig, te weten een
octrooi of een patent. De minister heeft gezegd dat het Innovatieplatform
met dit onderwerp verder aan de slag gaat. Wat is de voortgang hierbij? Het
Nederlandse systeem functioneert redelijk goed. Het streven is het te verbeteren.
Nederland bevindt zich in een internationale race om beter te presteren met
kennis en onderzoek. Daarom moeten keuzes worden gemaakt en besluiten worden
genomen.De heer Tichelaar (PvdA) constateert dat soms
onduidelijk is waar het vele geld voor het wetenschapsbeleid naartoe gaat
en wie erover gaat. Het beleid is heel intern gericht. Een slag kan worden
gemaakt door het systeem binnen een jaar zo transparant te maken dat ook mensen
van buiten de wetenschap zich een oordeel kunnen vormen en bijdragen kunnen
leveren. Is daarnaast de overheid alleen verantwoordelijk? Wat wordt verwacht
van het bedrijfsleven? Als bedrijfsleven en overheid tezamen meer geld besteden
aan onderzoek, wat is dan de rol van het ministerie van EZ? In de stukken
ligt veel nadruk op de rol van het ministerie van OCW. Voert de minister wel
eens een gesprek met VNO-NCW en MKB Nederland over de vraag waarom zij zo
weinig geld uittrekken voor onderzoek en ontwikkeling?Het lijkt erop dat wetenschappers vooral naar elkaar kijken en dat de
wetenschap zichzelf aanstuurt. Dat moet absoluut worden doorbroken. In Finland
worden opdrachten geformuleerd door de sociale partners. Vervolgens kunnen
universiteiten en hogescholen intekenen op het uitvoeren daarvan. Het fundamentele
onderzoek wordt in dit stelsel niet aangetast, maar de toepassing wordt gewaarborgd.
De vraag is of in zo'n stelsel Senter, Syntens en Technologiestichting STW
moeten blijven bestaan. Wellicht moet samenwerking en fusie plaatsvinden en
zal gekeken worden naar de regioraden om het systeem transparanter te maken.
Daarnaast is in Finland een fonds gevormd om risicovolle projecten te bekijken
en daarvoor een soort buffer te vormen. Kan de minister ingaan op de voor-
en nadelen van het Finse model? Op welke andere manier kan een doorbraak worden
geforceerd om de gelden te krijgen waar ze nodig zijn?NWO heeft in haar position paper naar aanleiding van de rijksbegroting
gesteld dat de smartmixgelden naar voren moeten worden gehaald en dat er structureel
een ongebonden budget moet worden toegevoegd aan de gelden voor de organisatie.
De efficiencykorting moet bovendien niet worden toegepast op de budgetten.
Kan NWO nog goed functioneren als de voorgestelde maatregelen niet worden
uitgevoerd? Veel aandacht wordt besteed aan wetenschappelijk onderwijs en
hbo-instituten. Bekeken moet echter worden op welke manier het middelbaar
beroepsonderwijs, en daarmee het MKB, betrokken kan worden. Het MKB, een van
de dragers van de Nederlandse economie, moet van de innovatie gebruik kunnen
maken.Mevrouw Lambrechts (D66) vraagt om een midterm
review, halverwege de kabinetsperiode, waarin in samenhang wordt beschreven
wat de stand van zaken is op OCW, op EZ, in het hoger onderwijs en bij het
Innovatieplatform. Momenteel moet die samenhang door het geheel heen worden
gelezen. Daardoor is het lastig om een gevoel te krijgen van de voortgang.
Het onderwerp ligt weliswaar in de eerste plaats voor bij het bedrijfsleven,
maar de overheid moet het bedrijfsleven wel verleiden om mee te doen en meer
te investeren. Het stuk over de Vernieuwingsimpuls is onbegrijpelijk. Slechts
te begrijpen is wat de Vernieuwingsimpuls inhoudt en dat er spanningen zijn
tussen NWO en de universiteiten. Kan de minister uiteenzetten om wat voor
spanningen het gaat? Wordt de mogelijkheid om jonge talenten een kans te geven
hierdoor bedreigd? Wat kan worden gedaan om de spanningen weg te nemen?Mevrouw Lambrechts verkeert al minstens anderhalf jaar in de veronderstelling
dat er een matchingsprobleem is. De AWT bevestigt dit, terwijl NWO en het
Centraal Planbureau (CPB) ontkennen dat er een probleem is. Dat is iets te
makkelijk. In de stukken staat dat de eerste geldstroom voor de matching kan
worden ingezet. Die stroom is echter onder meer bedoeld voor onderwijs. Het
probleem mag evenwel absoluut op generlei wijze effecten hebben op het onderwijs.
Kunnen de percentages van de matching niet worden bijgesteld, zodat instellingen
niet te zeer terechtkomen in de eerste geldstroom? Eerst moet evenwel duidelijk
worden vastgesteld dat er daadwerkelijk een probleem is. Het is verheugend
dat de minister voorstelt om in wetgeving te verankeren dat wetenschapscommunicatie
en -educatie een belangrijke taak is van de universiteiten en andere kennisinstellingen.
Overigens moet gewaarborgd worden dat de interesse al in het basisonderwijs
en het voortgezet onderwijs wordt gewekt. Wat Kennislink doet moet voortbestaan.
Is het reëel om NWO de communicatie erbij te laten doen? Uit haar position
paper blijkt immers dat zij een financieel probleem heeft. Kan de minister
voor het geringe bedrag, €300 000, zelf een oplossing verzinnen?Volgens de commissie-Wijffels ontbreekt een duidelijke visie op het belang
en het nut van TNO en de grote technologische instituten (GTI's). Toch doet
de minister in 23 pagina's een poging om zo'n visie te geven. Hoe zit het
met de keuzes die daarbij worden gemaakt? Uit de stukken blijkt bovendien
niet of het MKB beter zal worden geholpen dan tot nu toe. Wil de minister
de Kamer ervan overtuigen dat de visie er is of er komt? Mevrouw Lambrechts
gelooft erg in het in competitie verwerven van onderzoeksgelden, dat gebeurt
via NWO. Als zelfstandig bestuursorgaan (ZBO) krijgt NWO een efficiencykorting
opgelegd, hoewel in de position paper staat dat NWO al eerder op die manier
is gekort. ZBO's die echter al zo'n korting was opgelegd, zouden in de huidige
ronde worden overgeslagen. Als het verhaal klopt, dan wordt NWO op oneerlijke
manier dubbel gekort.Mevrouw Vergeer (SP) vindt dat het belang
van de wetenschap door valorisatie wordt beperkt tot een kortetermijnbelang.
Het gaat daarbij vooral om het economisch belang gedurende de komende vier
à vijf jaar. Dit kortetermijnbelang wordt gediend met geld uit de derde
en de tweede geldstroom en het trekt zelfs geld mee uit de eerste geldstroom
dat bedoeld is de mensheid een grote stap te kunnen laten zetten. Volgens
de AWT ondergraaft de matching die vanuit de eerste geldstroom moet plaatsvinden,
de kracht en de kwaliteit van de Nederlandse kennisinfrastructuur. Het kan
gebeuren dat geld wordt weggetrokken bij groepen die succesvol zijn, maar
niet per se geld kunnen krijgen via de markt of via NWO. Waarom heeft de minister
na het verschijnen van het rapport van de AWT besloten een contra-expertise
te laten uitvoeren? Klopt het dat het CPB voor die contra-expertise geen gesprekken
heeft gevoerd met woordvoerders uit de wetenschappelijke praktijk? Noch het
ministerie van OCW, noch dat van EZ was vertegenwoordigd op de discussiebijeenkomst
op 6 oktober die de AWT over het onderhavige onderwerp had
georganiseerd. Was het CPB wel aanwezig? Overlegt OCW wel voldoende met de
sector? Zo ja, kan de minister dan aangeven welke betrokkene de conclusies
onderschrijft die zij heeft getrokken uit het CPB-rapport?Volgens de minister kunnen instellingen geen aanvragen doen voor de gesubsidieerde
tweede geldstroom. Zij hebben daarvoor echter feitelijk geen keus. De minister
schrijft verder dat de matchingsverplichtingen op macroniveau tot een meer
optimale inzet van de eerste geldstroom leiden. Wat is «optimaal»
dan echter? Welke belangen worden daarbij gediend? Voorts schrijft de minister
over de concurrentiepositie van de instellingen en gaat er daarbij van uit
dat zij de werkelijke kostprijs berekenen en niet matchen. Waarom kan een
instelling die slechts de kostprijs berekent en geen winst maakt, niet concurreren
met andere aanbieders van onderzoek, bijvoorbeeld uit het bedrijfsleven?De bedoeling is dat er meer vraaggestuurd zal worden gewerkt. Kan de minister
van OCW een oordeel geven over die vraag? Door de manier waarop de ministeries
zijn georganiseerd, in het bijzonder het rouleren van topambtenaren tussen
de ministeries, ontbreekt mogelijk een visie op wetenschap en op de kennisinstituten.
Vindt de minister dit ook? Is er nog voldoende knowhow op het ministerie aanwezig
om over de vraaggestuurde samenwerking goed te kunnen praten?Op welke manier kan het MKB veel beter worden betrokken bij de wetenschap?
Weliswaar draagt het bedrijfsleven veel te weinig geld bij aan onderzoek,
maar het is voor de wat kleinere ondernemers moeilijk om op dat gebied risico's
te nemen. De kennisinstituten kunnen echter ook een handreiking doen door
aan te geven wat zij voor het MKB zouden kunnen betekenen. Overleg van beide
kanten is dan ook nodig. Hoe zullen de bewindspersonen dit stimuleren?De heer Vendrik (GroenLinks) vindt dat de
verantwoordelijkheidsverdeling voor het wetenschapsbeleid, die nu tussen de
ministeries van OCW en van EZ plaatsvindt, structureel moet worden hervormd.
Hij is er bezorgd over dat in het wetenschapsbeleid het bètaonderzoek
centraal staat. Voor het oplossen van alle grote maatschappelijke vraagstukken
van vandaag, bijvoorbeeld in zorg en onderwijs, is het volgens hem namelijk
van belang dat ook de andere wetenschappen op peil worden gehouden. Overigens
is het absoluut noodzakelijk dat in Nederland onder meer wetenschap wordt
bedreven op een kwalitatief hoogstaand niveau, zonder dat zij onmiddellijk
toepasbaar is. Hopelijk blijven de bewindslieden deze boodschap uitdragen,
onder meer in het kabinet.Het publieke aandeel in de activiteiten voor het bereiken van de Lissabondoelstellingen
is niet heel slecht. Het probleem ligt vooral bij het bedrijfsleven. De komende
jaren daalt echter het percentage van de publieke innovatiemiddelen ten opzichte
van het bruto binnenlands product van 0,9 tot 0,7. Hierdoor zal Nederland
een dubbel probleem hebben bij het bereiken van de genoemde doelstellingen,
omdat zowel bedrijfsleven als overheid ondermaats presteert. Hoe verantwoorden
de bewindslieden dit? De heer Vendrik krijgt van onderzoekers signalen dat
zij het méér eens zijn met de conclusies van de AWT dan met
de conclusies van het CPB. Welke feiten uit de rapporten neemt het kabinet
serieus? Wat is dynamisering van de eerste geldstroom?Het probleem van matching is dat zij niet alleen leidt tot inperking van
de bestedingsvrijheid waarmee zelf onderzoek kan worden geëntameerd,
maar dat zij ook ten koste gaat van het onderwijs. In het kader van matchingsverplichtingen
wil men namelijk extra middelen uit de eerste geldstroom reserveren voor onderzoek.
Onderwijs staat lager in de hiërarchie; zo worden onderzoekers vooral
afgerekend op interessant onderzoek en internationale publicaties. De onderwijstaak
is echter heel belangrijk. Het probleem is dan ook misschien wel groter dan
blijkt uit de onderhavige stukken. De oplossingen van het kabinet, voor zover
het het matchingsprobleem al erkent, zijn onduidelijk. Dat geldt
bijvoorbeeld voor de smartmix, die het probleem mogelijk niet oplost maar
juist verergert.Bij het ondersteunen van innovatieve ondernemers en het toepassen van
kennis die in het Nederlandse domein van onderzoek wordt ontwikkeld, kunnen
de bewindslieden grote stappen zetten. Hierbij is namelijk sprake van marktfalen:
banken zijn over het algemeen niet erg creatief bij het beoordelen van innovatieve
projecten. Door het oprichten van een garantiefonds zou de overheid deze houding
kunnen doorbreken. Het kabinet weet niet of het de pilot met de MKB-vouchers,
die acht keer overtekend is, zal uitbreiden. Met die vouchers hebben MKB'ers
heel makkelijk toegang tot kennis of krijgen zij ondersteuning bij innovatie
in het eigen bedrijf. Het kabinet moet ervoor zorgen dat in 2005 10 000
vouchers worden uitgereikt.Het antwoord van de bewindsliedenDe minister is het ermee eens dat er meer
samenhang moet komen tussen innovatie en wetenschap, en daarmee tussen wat
EZ doet en wat OCW doet. Om die reden zijn beide ministeries vertegenwoordigd
in het Innovatieplatform. De minister wil verder voorkomen dat zij dient te
beoordelen wat belangrijker is: toegepast of fundamenteel onderzoek. Ze kunnen
niet zonder elkaar. Onderzoek ontwikkelt zich in netwerken en het bedrijfsleven
is er al vroeg bij betrokken. Dat is nieuw. De minister heeft voorts een aantal
onderdelen uit het Finse model in haar beleid verwerkt. Het interessante van
de Finse organisatie TEKES is dat zij op afstand van de overheid functioneert.
Daardoor kan zij een eigen strategie ontwikkelen. Zij is een subsidie-uitvoeringsorganisatie,
vergelijkbaar met een combinatie van Syntens en SenterNovem in Nederland.
In Nederland is de combinatie niet op afstand geplaatst. De minister zegt
toe te bekijken op welke manier de genoemde Nederlandse uitvoeringsorganisaties
beter kunnen werken. STW is een onderdeel van NWO en dat zou zo moeten blijven.
Zij heeft een heel goede manier van werken en is gericht op onderzoekers.
Syntens en SenterNovem hebben een andere doelgroep. TTI is een onderzoeksinstelling
die hierbij niet moet worden betrokken, omdat zij een andere positie heeft
in de kennisinfrastructuur.De minister vindt niet dat financiering van risicovolle projecten een
taak is voor de overheid. De verantwoordelijkheid hiervoor ligt elders. TechnoPartner
en de WBSO (de fiscale stimuleringsregeling voor speur- en ontwikkelingswerk)
zijn overigens wel heel belangrijke instrumenten om het MKB goed te ondersteunen.
De overheid begeeft zich wel enigszins op dit terrein vanuit de verantwoordelijkheid
en de mogelijkheid die zij zelf heeft. De taakverdeling tussen de bewindslieden
van OCW op het gebied van het wetenschapsbeleid is als volgt: de minister
houdt zich bezig met het generieke wetenschapsbeleid, het Deltaplan bèta
en techniek en het Innovatieplatform, de staatssecretaris is integraal verantwoordelijk
voor de universiteiten en de academische ziekenhuizen.De bedoeling van de smartmix is enerzijds om een deel van de eerste geldstroom
op een andere manier in te zetten en anderzijds om criteria te ontwikkelen
voor de inzet van de 100 mln enveloppemiddelen. Deze middelen zijn bedoeld
voor een versterking van het excellente universitaire onderzoek en voor een
verbetering van excellente samenwerkingsverbanden tussen bedrijfsleven en
universiteiten. De criteria worden uitgewerkt in een concrete regeling. De
Kamer ontvangt te zijner tijd die uitwerking. De criteria zijn zodanig geformuleerd
dat fundamenteel alfaonderzoek succesvol kan meedingen en dat samenwerkingsverbanden
met maatschappelijke partijen ook in aanmerking komen. Er wordt dus geen overtrokken
nadruk gelegd op bèta en techniek, hoe belangrijk de minister die ook
vindt. De regeling wordt uitgevoerd door NWO en Senter samen.Dynamisering van de eerste geldstroom houdt in dat 100 mln van de strategische-overwegingencomponent van die geldstroom opnieuw wordt
verdeeld tussen de universiteiten. Als maatstaf daarvoor wordt het aandeel
gebruikt dat iedere universiteit weet te behalen in de tweede geldstroom en
in de smartmix. Daarbij wordt gekeken naar de eerder genoemde criteria. Op
die manier vindt een historische doorbraak plaats, omdat op een andere wijze
wordt gekeken naar de verdeling van de eerste geldstroom: niet meer alleen
op grond van een verdeling in het verleden, maar ook op basis van prestaties.
Daarmee wordt een van de kerndoelen bereikt, namelijk een gedeeltelijke prestatiebekostiging
in het universitair onderzoek. Dat is een uitgesproken wens van een meerderheid
van de Kamer. Het gebeurt op een zodanige manier dat er ook draagvlak voor
is en dat is noodzakelijk. Als je niet op kleine schaal begint, zul je kampen
met de problemen die de Kamer heeft geschetst. De evaluatie kan vervolgens
worden gebruikt om te beslissen of je verdergaande stappen zet.De dynamisering gaat niet ten koste van de eerste geldstroom. Daar wordt
geen geld uitgehaald: 100 mln wordt op een andere manier verdeeld en gecombineerd
met nieuw geld, namelijk de twee keer 50 mln die uit de enveloppemiddelen
afkomstig zijn. Universiteiten met veel matching krijgen momenteel al meer
geld uit de eerste geldstroom. Dit gaat ten koste van universiteiten met weinig
matching. De dynamisering vindt plaats in twee stappen. Op 1 januari
2006 wordt begonnen met de eerste 50 mln van de dynamisering van de strategische-overwegingencomponent.
De tweede stap wordt een jaar later gezet. Verder is in het Wetenschapsbudget
vastgelegd dat een integraal systeem moet worden ontworpen om de relatieve
prestaties van de universiteiten te meten. Dat moet op zo'n manier gebeuren
dat er bekostigingsconsequenties aan worden verbonden.Valorisatieactiviteiten behoren tot de wettelijke taken van de instellingen.
Zij kunnen er een deel van hun budget aan besteden en hoeven er niet aan te
verdienen. Universiteiten zijn zelfs deels verplicht te werken ten dienste
van bedrijven en maatschappelijke instellingen, omdat iets moet gebeuren met
de valorisatie van de kennis. In het algemeen moet niet alleen worden gekeken
naar de opbrengsten van wetenschappelijk onderzoek voor het bedrijfsleven,
maar ook naar de mate waarin maatschappelijke problemen ermee worden opgelost.
In een deel van het fundamentele onderzoek kunnen onderwerpen zodanig worden
gekozen dat er mogelijkheden ontstaan voor synergie met Nederlandse bedrijven
en maatschappelijke instellingen. De onderzoeksinstellingen is gevraagd om
in hun strategische plannen aan te geven wat voor valorisatieactiviteiten
zij zelf ontplooien en op welke manier zij de resultaten verantwoorden. Hierbij
is onder meer sprake van een financieel aspect. Wat over valorisatie in de
wet staat, is niet altijd bekend, noch wordt het altijd op correcte wijze
geïnterpreteerd. Daarom moet de bepaling worden verduidelijkt, zoals
de minister heeft aangekondigd in het actieprogramma TechnoPartner. Daarnaast
heeft de Kamer gevraagd om de begrippen «valorisatie» en «maatschappelijke
meerwaarde» verder uit te werken. De minister komt op dit onderwerp
terug bij de Kamer. Het is namelijk wezenlijk dat eerst wordt gesproken over
de exacte bedoeling, voordat de wet wordt veranderd.De minister neemt het principe van de commissie-Wijffels inzake de vraagsturing
van TNO en GTI's over, maar zij is nog bezig met de uitwerking. De basisfinanciering
van de instituten, vooral van TNO, moet worden omgezet in een vraaggestuurde
onderzoeksprogrammering en -financiering. Om een hanteerbare aanpak te ontwikkelen
is overleg nodig met de instituten, het bedrijfsleven en de departementen.
De laatste twee zijn de vragende partijen. Momenteel vinden gesprekken plaats
tussen deze partijen om hen hun vraag goed te laten articuleren. De instituten
moeten op de vraag kunnen inspelen door zich institutioneel om te vormen.
Uiteindelijk zullen alle partijen gezamenlijk overleggen. Het MKB krijgt bij
de omvorming tot een vraagsturend systeem expliciet aandacht om
ervoor te zorgen dat het een «jobcreator» blijft. Gedacht wordt
aan versterking van de betrokkenheid van de hbo-instellingen, de mogelijkheid
van stages en de rol van lectoren. Verder wordt gedacht aan een regionale
spreiding van kennisinstituten. TNO heeft een overeenkomst gesloten met de
HBO-raad en het MKB teneinde de relaties met het midden- en kleinbedrijf te
versterken. De invoering van de MKB-vouchers bevindt zich in de eerste fase.
Als bekend is op welke manier dit werkt, wordt ermee verdergegaan. De instituten
moeten kennis naar bedrijven en naar de samenleving toe brengen. Ze zijn niet
onafhankelijk; als een bedrijf met een probleem naar TNO of naar een GTI gaat,
moet het een antwoord krijgen waar het wat aan heeft.De klachten van de commissie-Wijffels over het ontbreken van een langetermijnvisie
van de departementen op het onderzoek van TNO en GTI's hebben enige grond.
Bij Defensie en LNV komt vraagarticulatie veel beter tot haar recht dan bij
andere departementen. Het is noodzakelijk dat elk departement op basis van
een eigen beleidsstrategie zijn onderzoeksbehoefte helder maakt, ook de langetermijnbehoefte.
Als wordt afgestapt van de basisfinanciering, moet ieder departement helder
kunnen maken wat voor onderzoek het wil. De rol van de minister is het aanspreken
van haar collega's op het articuleren van hun vraag. Het gaat daarbij vooral
om de collega's die nauw betrokken zijn bij TNO en GTI's.De Vernieuwingsimpuls werkt goed en de minister gaat ermee door. Maatschappelijke
valorisatie is geen criterium voor de impuls; hij heeft slechts tot doel om
het beste onderzoekstalent kansen te geven. Het is voorstelbaar dat de evaluatie,
uitgevoerd door onder meer NWO en VSNU moeilijk leesbaar is. Inzake de inbeddingsgaranties
was zij niet eenduidig. Als vooraf een inbeddingsgarantie wordt gevraagd,
dan moet een kandidaat al op voorhand van de universiteit een garantie hebben
dat die instelling de toekenning van middelen door NWO zal matchen. Voor de
kandidaat is het het mooist als geen sprake is van een inbeddingsgarantie,
want dan kan hij achteraf, als hij het geld van NWO op zak heeft, onderhandelen
over de matching door de universiteit. Voor de universiteiten is dat moeilijk
te managen. De minister heeft de organisaties opnieuw laten weten dat zij
tot een gezamenlijk standpunt moesten komen daarover. Universiteiten en NWO
betalen namelijk beide voor een derde mee aan de Vernieuwingsimpuls. Het hernieuwde
overleg heeft niet geleid tot overeenstemming. Daarom heeft de bewindsvrouw
besloten de huidige situatie te handhaven. Zij heeft een aantal Spinozaprijswinnaars
om advies gevraagd, omdat zij echt zicht hebben op wat nodig is voor getalenteerde
onderzoekers. Als het probleem is opgelost, zal de minister de Kamer hierover
informeren.Mozaïek is een succes. Het programma is gefinancierd uit middelen
van NWO. Er waren 194 aanvragen voor. Door een deel van de middelen van het
Rubiconamendement hieraan toe te voegen, konden uiteindelijk 21 kandidaten
worden gehonoreerd. Verscheidene universiteiten vonden vervolgens dat zij
een aantal mensen eveneens een kans moesten geven, los van het Mozaïekprogramma.
Het programma werkt dus. Het wordt in ieder geval tot en met 2006 voortgezet.
In 2005 en 2006 zal NWO matchen uit de eigen middelen. Over wat na 2006 gebeurt,
zal de minister de Kamer later informeren. Op de een of andere manier moet
het programma worden voortgezet, maar te zijner tijd kan worden gesproken
over een evaluatie die een periode van drie jaar beslaat.Aspasia verliep aanvankelijk heel positief. Dat het programma alleen om
vrouwen ging, leek enigszins afbreuk te doen aan het prestige van de toekenningen.
Voor de versterking van de positie van vrouwen is echter juist het prestige
erg belangrijk. Bij de verlenging van Aspasia per 2005 heeft de minister gekozen
voor een andere vorm: het programma wordt ingebouwd in de Vernieuwingsimpuls.
Maximaal twintig vrouwen per jaar die een vidi- of vici-plaats hebben gekregen,
kunnen worden benoemd tot universitair hoofddocent of hoogleraar. Op die manier
wordt doorgegaan met het promoten van een vrouwelijke bezetting
van zulke posten, maar dan wel binnen de Vernieuwingsimpuls.Het amendement-Visser is uitgevoerd door 2 mln beschikbaar te stellen
voor Mozaïek en 2 mln voor de extra honorering van vrouwen binnen de
Vernieuwingsimpuls. Het gaat hierbij om een bepaalde periode. Na afloop daarvan
moet worden bekeken op welke manier een verdere concretisering plaatsvindt.
Daarop komt de minister later terug bij de begroting.Wetenschap- en techniekcommunicatie is gedeeltelijk een taak van de universiteiten
zelf. Daarnaast houdt de minister de wetenschaps- en techniekweek in stand
en blijft zij kleine science-centra subsidiëren. Om het laatste niet
onnodig bureaucratisch te maken, zal dit gebeuren in de vorm van een meerjarige
continuïteitssubsidie en niet langer in de vorm van eenmalige projectsubsidies.
Voorts blijft zij Kennislink subsidiëren, mits de kennisinstellingen
Kennislink ook blijven steunen. Vooral Nemo heeft een continuïteitssubsidie
nodig om te kunnen blijven vernieuwen. Dat is ook de ervaring in Finland met
een dergelijk science-centrum. Nemo krijgt een zwaardere, landelijke rol.
Het Vlaamse model, waarin Technopolis een centrale rol vervult, zal in Nederland
meer worden benut. Nemo moet dan ook een netwerkcentrum worden. Daar wordt
de wetenschaps- en techniekweek belegd. Verder vindt de subsidieverlening
aan de kleine science-centra daar plaats. Het is onwaarschijnlijk dat Kennislink
uit NWO en de eigen budgetten kan worden gefinancierd. Kennislink moet verder
als een joint venture van NWO als kennisaanbieder, Kennisnet als distributeur
van kennis, en Nemo als specialist in het toegankelijk maken van kennis voor
onder meer kinderen. Op deze manier kan Kennislink door een goede inbedding
overeind worden gehouden. De kosten hiervan moeten gedeeltelijk worden betaald
uit het deltaplan en gedeeltelijk met het geld dat vrijkomt door beëindiging
van de subsidie aan de Stichting Weten. Over de verdeling zal de minister
de Kamer voor het eind van het jaar informeren.Het is nodig om met de departementen afspraken te maken over inhoudelijke
onderzoeksprioriteiten. Een interdepartementale werkgroep Vraagprioriteiten
is ingesteld om daaraan concreet gestalte te geven. Uit die werkgroep zijn
drie maatschappelijke topinstituten naar voren gekomen. Ten eerste het Stedelijk
Innovatieprogramma (STIP), dat het Kenniscentrum Grote Steden (KCGS) als centraal
punt heeft. Samen met de steden zal het Kabinet een onderzoeksprogramma uitzetten
bij de universiteiten om meer kennis te krijgen over de beste manier om de
problemen van steden aan te pakken. Ten tweede het centrum voor internationalisering
van het recht. In Den Haag bevindt zich momenteel een groot aantal internationale
juridische instellingen met topdeskundigen. Het beoogde centrum wil toponderzoek
daaraan verbinden en aan de steeds sterkere internationalisering van het Nederlandse
recht op allerlei terreinen. Dit is erg belangrijk, niet alleen voor de Nederlandse
rechtspraktijk, maar ook voor het Nederlandse bedrijfsleven. Ten derde Netspar
in Tilburg. Dat instituut brengt academische onderzoekers en de verzekerings-
en pensioenbranche bijeen. Daarbinnen wordt gesproken over thema's rond vergrijzing
en de beste manier om daarmee om te gaan binnen de Nederlandse pensioenvoorzieningen
en verzekeringen.De minister heeft het Rathenau Instituut gevraagd een plan te maken voor
de ontwikkeling van science system assessment. Er is namelijk ongelooflijk
veel informatie beschikbaar over wetenschapsbeoefening en over het toepassen
van resultaten. Die informatie is echter gefragmenteerd en geeft geen bruikbaar
totaalbeeld voor het beleid van de minister. De bestaande informatie moet
beter worden geordend en geanalyseerd. Het Rathenau Instituut zal aanbevelingen
doen voor verbeteringen waarmee Kamer en Kabinet hun voordeel kunnen doen.
De minister zal ervoor zorgen dat alle Kamerleden de twee publicaties van
het Innovatieplatform zullen ontvangen. TechnoPartner heeft een post voor
de vergoeding van octrooien. Het gaat momenteel niet om de octrooien zelf,
maar om het bevorderen van het gebruik ervan. De minister van
EZ en de minister zelf voeren een beleid dat is gericht op enerzijds actieve
kennisbescherming en anderzijds kennisverspreiding via octrooien. De onderzoekers
moeten indien van toepassing meeprofiteren van de ontwikkelde kennis.De publieke uitgaven voor research and development zijn volgens de heer
Vendrik laag. Het probleem van de 3% ligt inderdaad bij het bedrijfsleven.
Uit de cijfers van het totale onderzoek naar de financiering blijkt dat er
een dalende trend is, maar dat er in 2003 en 2004 wel weer sprake is van een
toename. NWO is een kleine efficiencykorting opgelegd bij de eerste maal dat
die werden opgelegd. Bij de algemene politieke beschouwingen is een grotere
korting opgelegd. Bekeken wordt op welke manier de efficiencykorting van OCW
moet worden ingevuld. De smartmix kan niet naar voren worden gehaald, want
daarover zijn afspraken gemaakt. De liquiditeit van NWO is goed. Als deze
organisatie op basis daarvan mogelijkheden ziet om extra geld in te zetten,
is het prima dat zij dat doet.De staatssecretaris wijst erop dat hij samen
met de hbo-instellingen hard werkt aan het creëren van de positie van
lector binnen het hbo. Een lector krijgt twee taken: enerzijds kennis uit
het hbo beschikbaar maken voor het MKB en anderzijds kennis uit het MKB terugtrekken
de instellingen van het hoger onderwijs in. De hbo-instellingen denken zelf
graag mee over een gedeeltelijke financiering van de lectoren via prestatiebekostiging.
Langzaamaan krijgen lectoren een plaats binnen de instellingen, hoewel het
lastig is om ervoor te zorgen dat zij niet naast de instellingen blijven staan.
Uit het MKB komen signalen dat het lectorschap begint aan te slaan. De voorzitter
van de HBO-raad is inmiddels zelf lector geworden. Via de lectoren wordt voorts
in toenemende mate kennis overdragen van het WO naar het MKB.De directeur-generaal van OCW zou naar de bijeenkomst over matching gaan
die mevrouw Vergeer in haar bijdrage noemde. Hij moest echter verstek laten
gaan, omdat hij betrokken was bij een algemeen overleg met de Kamer dat uitliep.
Tijdens het opstellen van het AWT-advies zijn er contacten geweest met de
AWT. Dit is een gebruikelijke procedure. Als een advies er eenmaal is, reageert
het Kabinet erop en wordt niet doorgesproken over de vraag wat die Kabinetsreactie
zal inhouden. Dat is een gezonde procedure. In de brief van de AWT waarin
wordt gereageerd op het Kabinetsadvies, wordt opgemerkt dat de financiers
er anders over denken. Het is de staatssecretaris niet bekend dat dit zou
gelden voor de grote financiers, zoals NWO, de Europese Unie en Bsik. Op de
collectebusfondsen waaraan de AWT refereert, wijst de staatssecretaris zelf
al in zijn reactie.De matching is een complexe materie, waarin de staatssecretaris wel degelijk
een aantal problemen ziet. Gezien de stevigheid van het AWT-advies vond hij
het nodig om het CPB om een contra-expertise te vragen. Opgepast moet worden
voor cumulatie van matching bij bepaalde excellente groepen. De door de minister
genoemde dynamisering van de eerste geldstroom is mede bedoeld om die groepen
verlichting te geven. Verder gaat de staatssecretaris in gesprek met de universiteiten
om meer inzicht te krijgen in de matchingsverplichtingen. Hij moet zich nu
baseren op onderzoeken, van bijvoorbeeld Ernst & Young, maar erkent evenals
de AWT dat er nu geen betere cijfers beschikbaar zijn. De cijfers zijn echter
voldoende om er beleidsconclusies aan te verbinden. Ernst & Young en de
AWT bevestigen dit. Voorts gaat de staatssecretaris beter afstemmen met de
verschillende financiers van tweede- en derdegeldstroomonderzoek. Dat gebeurt
bijvoorbeeld bij het biomedisch onderzoek waarin de collectebusfondsen een
belangrijke rol hebben. De staatssecretaris neemt daarbij het initiatief tot
gesprekken met VWS.Het matchen moet altijd worden gezien in de context van de omvang van
de eerste geldstroom in Nederland. Er gaat een paar miljard naar de eerste
geldstroom toe. Dat is relatief enorm veel geld in vergelijking met de
andere Europese landen. Desgevraagd merkt de staatssecretaris op dat er weliswaar
meer geld is gegaan naar de tweede en dat ook de derde geldstroom toeneemt,
maar dat er geen geld is overgeheveld van de eerste geldstroom naar de tweede.
Een van de doelstellingen van matching is om het beste onderzoek en de beste
onderzoekers over extra geld uit de eerste geldstroom te laten beschikken.
Verder moet er voldoende focus en massa ontstaan om de noodzakelijke topkwaliteit
op te leveren. De keuzevrijheid van onderzoekers wordt niet in alle gevallen
enorm beperkt. Binnen de Vernieuwingsimpuls krijgt een onderzoeker bijvoorbeeld
op basis van een heel beknopt voorstel geld. De universiteit legt er geld
bij. Het onderzoek wordt evenwel niet of nauwelijks gestuurd. Weliswaar worden
veel vaste lasten gefinancierd vanuit de tweede en derde geldstroom, maar
dat is een keuze die universiteiten zelf hebben gemaakt. Er is noch de verplichting
noch de noodzaak om zo afhankelijk te worden van de tweede en derde geldstroom.
De instellingen hebben zelf kunnen bepalen op welke manier zij strategisch
zijn omgegaan met de vaste geldstromen. De universiteiten hoeven niet op alles
in te tekenen. Een dergelijke afweging is ook gewenst op dat niveau. In de
praktijk loopt het een stuk beter dan uit het AWT-advies blijkt.De AWT stelt veel te stellig vast dat inzake matching sprake is van een
generiek probleem. Hij legt het oplossen van de problematiek te veel bij de
rijksoverheid. Vaak bestaan er binnen de universiteiten ook allerlei verplichtingen,
bijvoorbeeld tussen de faculteiten. De universitaire bestuurders moeten in
dat verband besluiten nemen. De duidelijke afwegingen van universiteiten leiden
er nu niet toe dat er op grote schaal allerlei onderzoek naar de marge wordt
gedrukt. Vooral de kleinere groepen die de universiteiten willen bedienen,
zijn heel belangrijk voor het profiel dat de instellingen zelf aan de markt
willen presenteren.De staatssecretaris wil de universiteiten niet voorschrijven de matchingsverplichtingen
terug te dringen door bij contractonderzoek integrale kosten in rekening te
brengen. Het gaat namelijk om contractonderzoek in opdracht van de overheid
en maatschappelijke organisaties. Daarmee werken de universiteiten aan hun
taak van kennisoverdracht aan de maatschappij. Dat hoeft niet helemaal kostendekkend
te gebeuren. Ook bij onderzoek voor bedrijven hoeft dat niet. Als de resultaten
openbaar zijn, de kwaliteit van behoorlijk hoog niveau is en het onderzoek
nuttig is, kan het zijn dat de universiteiten niet altijd de volledige kosten
in rekening brengen. Dat zou er namelijk toe leiden dat bedrijven veel gemakkelijker
naar universiteiten in het buitenland zouden lopen en het in Nederland nog
veel lastiger zou zijn om een verbinding te krijgen tussen de geldstroom uit
het bedrijfsleven en het universitaire bestel.Voorzitter van de meta-evaluatiecommissie is Ad Geelhoed, voormalig secretaris-generaal
van Economische Zaken en van Algemene Zaken en huidig advocaat-generaal bij
het Europese Hof van Justitie. Besproken wordt nog op welke manier de taken
worden uitgevoerd en gerapporteerd wordt aan het departement.Nadere gedachtewisselingMevrouw Joldersma (CDA) kijkt uit naar de
uitwerking van de minister van valorisatie als maatschappelijke meerwaarde.
Zij is vooral geïnteresseerd in de aandacht daarbij voor de alfa- en
de gammawetenschappen. Uit de matchingsproblematiek blijkt dat de eerste geldstroom
via de tweede geldstroom wordt aangestuurd. Er bestaat een duidelijk verband
tussen Kennislink en het Rathenau Instituut. Wil de minister dit verband bekijken?
De positie van de GTI's wordt steeds onduidelijker. De staatssecretaris zegt
dat contractonderzoek niet moet plaatsvinden op basis van de integrale kostprijs.
Dat is een vreemde opmerking, want dan worden de GTI's hybride organisaties.
Het is ongewenst dat publieke gelden voor privaat contractonderzoek worden
ingezet.De heer Visser (VVD) wil dat knopen worden
doorgehakt en dat zo lang mogelijk wordt gepraat met iedereen om gezamenlijk
tot een oplossing te komen. Het gaat hierbij om de terreinen van de GTI's,
van de valorisatie en van de dynamisering van de eerste geldstroom. De bewindslieden
moeten echter wel een deadline vaststellen. Als de termijn wordt overschreden,
is het aan de bewindslieden om besluiten te nemen. Universiteiten teren momenteel
in op het eigen vermogen, omdat ze moeten voldoen aan een aantal landelijke
en Europese verplichtingen. Daarmee kan niet eindeloos worden doorgegaan.
Als instellingen op hun eigen terrein keuzes moeten maken, dan moet er meer
inzicht zijn dan nu.De heer Tichelaar (PvdA) vindt het jammer
dat de minister niet wil kijken naar het debat over publiek en privaat geld,
dat vooral moet worden gericht op MKB en risico-opvang. Bepaald moet worden
wanneer TNO en de GTI's gereed moeten zijn voor vraagsturing. Daarvan gaat
namelijk een prikkel uit om eraan te werken. Helder moet worden voor welk
deel van het beleid EZ en voor welk deel OCW verantwoordelijk is. Het belang
van Nederland mag niet ondergeschikt worden gemaakt aan gesteggel tussen departementen.Mevrouw Lambrechts (D66) vindt dat in de kwestie
van de vraagsturing van TNO en de GTI's de verkokering bij OCW en EZ wel degelijk
een rol speelt. Onduidelijk is waarom de vraagsturing eerst met de partijen
afzonderlijk moet worden verkend en men niet direct met de hele groep om de
tafel gaat zitten. Het is verheugend dat de minister erkent dat er nog een
en ander mankeert aan de samenhang tussen de activiteiten van EZ, van OCW
en van het bedrijfsleven. Volgend jaar moet die samenhang in één
stuk worden gepresenteerd. Dan moet duidelijk zijn wat de doelstellingen zijn
en wat ieder eraan bijdraagt. De verkenning van de matchingsproblematiek moet
enigszins sneller worden uitgevoerd. Vervolgens moet de Kamer erover worden
geïnformeerd.Mevrouw Vergeer (SP) vindt het verheugd dat
OCW in gesprek gaat met de universiteiten om meer duidelijkheid te krijgen
over de cijfers. Dit leidt tot kennis, inzicht en wijsheid en is daarom heel
belangrijk. Het is vreemd om te zeggen dat contractonderzoek niet op basis
van integrale kosten moet plaatsvinden, en bij TNO en de GTI's precies het
omgekeerde te zeggen. Het is op zijn plaats om in beide gevallen nog eens
te bekijken of er sprake is van onafhankelijkheid dan wel van afhankelijkheid.
Het beeld van de toekomst van TNO en de GTI's is schrikwekkend. De minister
heeft namelijk gezegd dat de instituten niet meer onafhankelijk zijn. Geldt
dit ook voor de onderzoeksvraag die departementen er eventueel neerleggen?
Wat heeft de Kamer aan de uitkomsten van een dergelijk onderzoek? Of zorgt
de minister ervoor dat het contractonderzoek niet langer openbaar toegankelijk
is? De publieke waarborg is er namelijk niet meer. In de instituten is publiek
geld geïnvesteerd. Als ze straks verder helemaal privaat gefinancierd
worden, is er dan sprake van een cadeautje aan de private sector of zal een
verrekening plaatsvinden?De heer Vendrik (GroenLinks) vraagt nadrukkelijk
naar de ontwikkeling van de publieke innovatiegelden tussen 2002 en 2007.
Hij verzoekt verder om omstreeks 1 mei 2005 een overzicht te mogen ontvangen
van alle besluiten die de bewindslieden nemen in het kader van het wetenschapsbeleid.
Zijn de bewindslieden in staat om rond die tijd één stuk te
leveren dat de meeste thema's bevat die relevant zijn in het wetenschapsbeleid?
Op die manier wordt de proceduralisering vermeden die dreigt plaats te vinden
op dit terrein.De minister wijst erop dat de Kamer volgend
jaar een voortgangsrapportage ontvangt over het wetenschapsbeleid. Daarin
staat wat de bewindslieden hebben bereikt en waarover nog overleg
plaatsvindt. Over dit rapport zou het door de heer Vendrik genoemde debat
moeten plaatsvinden. Het bevat in ieder geval een uiteenzetting van de voortgang
op de punten van het wetenschapsbudget. Waar tussen deze punten samenhang
bestaat, zal dat zichtbaar worden gemaakt. Eventuele samenhang met andere
dossiers zal worden aangestipt, zonder hierop uitputtend in te gaan. Het wetenschapsbudget
zal in het totale netwerk worden geplaatst. De samenwerking tussen de departementen
van OCW en EZ is behoorlijk verbeterd. Een eventuele wijziging van de inrichting
van de departementen dient te geschieden in een volgend regeerakkoord. Kennislink
zal niet worden ondergebracht bij het Rathenau Instituut, omdat dat een andersoortige
instelling is.In het kabinetsstandpunt zijn de deadlines voor de omvorming van de GTI's
genoemd. De minister wil de limieten halen. Zij vindt deadlines goed, omdat
daarmee de druk op de ketel wordt gehouden. De uitwerking van de omvorming
vindt plaats in een gezamenlijk projectsecretariaat met enerzijds EZ en anderzijds
Defensie, LNV, Financiën en V en W. Deze departementen zijn namelijk
alle belanghebbend. TNO en de GTI's worden nog meer dan nu opdrachtnemer.
Ze blijven onafhankelijk adviseren op basis van kennis. Het onderzoek moet
gedegen zijn en van wetenschappelijk kwalitatief hoog niveau. TNO en GTI's
ontlenen er hun bestaansrecht aan dat ze op die manier kunnen inspelen op
vragen vanuit de maatschappij. Wetenschappers die daaraan niet willen meewerken,
moeten niet bij TNO of een van de GTI's gaan werken.TechnoPartner voorziet in begingeld voor startende ondernemers. In de
praktijk bestaat een gat tussen enerzijds het bewijs dat iets haalbaar is
en anderzijds de commerciële introductie. Hoewel dit onderwerp op het
terrein van EZ ligt, vindt de minister dat het uitdrukkelijker moet worden
voorgelegd aan het Innovatieplatform. Dit terecht opgeworpen punt valt overigens
niet onder het wetenschapsbudget.De staatssecretaris merkt op dat er een heel
duidelijk onderscheid bestaat tussen TNO en de GTI's aan de ene kant en de
universiteiten aan de andere kant. Het gaat daarbij om de integrale kosten.
De universiteiten hebben een eigenstandige onderzoekstaak. Als het contractonderzoek
die taak versterkt, hoeft dit niet in alle gevallen volledig te worden betaald.
De staatssecretaris zegt toe de Kamer in de volgende voortgangsrapportage
indringend te berichten over drie onderdelen van de matching: het vraagstuk
van de informatieverbetering, oftewel de cijfers, het overleg met de financiers
in de biomedische hoek en de gevolgen van de invoering van de dynamisering
voor de geldstroom. Hij stemt er desgevraagd mee in dat er uiterlijk in het
voorjaar duidelijkheid moet zijn over de matchingsproblematiek, omdat veel
instellingen ermee te maken hebben.De voorzitter van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,CornieljeDe voorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken,HofstraDe griffier van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,De KlerXNoot1Samenstelling:Leden: Van Nieuwenhoven (PvdA), Van de Camp (CDA), Kalsbeek (PvdA), Cornielje
(VVD), voorzitter, Lambrechts (D66), Hamer (PvdA), Azough (GroenLinks), Van
Bommel (SP), Vendrik (GroenLinks), Mosterd (CDA), Blok (VVD), Balemans (VVD),
Slob (ChristenUnie), Vergeer (SP), Tichelaar (PvdA), Joldersma (CDA), Jan
de Vries (CDA), Van Vroonhoven-Kok (CDA), Aasted Madsen-van Stiphout (CDA),
Eski (CDA), Eijsink (PvdA), Leerdam (PvdA), ondervoorzitter, Van Miltenburg
(VVD), Kraneveldt (LPF), Hermans (LPF), Van Dam (PvdA) en Visser (VVD).Plv. leden: Kruijsen (PvdA), Ferrier (CDA), Verbeet (PvdA), Rijpstra (VVD),
Bakker (D66), Boelhouwer (PvdA), Halsema (GroenLinks), Tonkens (GroenLinks),
Jonker (CDA), Hirsi Ali (VVD), Örgü (VVD), Van der Vlies (SGP),
Kant (SP), Dijksma (PvdA), Hessels (CDA), Sterk (CDA), Atsma (CDA), Van Bochove
(CDA), Van Hijum (CDA), Arib (PvdA), Stuurman (PvdA), De Krom (VVD), Varela
(LPF), Nawijn (LPF), Adelmund (PvdA) en Aptroot (VVD).XNoot2Samenstelling:Leden: Crone (PvdA), Hofstra (VVD), voorzitter, Schreijer-Pierik (CDA),
ondervoorzitter, Atsma (CDA), Timmermans (PvdA), Vendrik (GroenLinks), Van
Egerschot (VVD), Ten Hoopen (CDA), Slob (ChristenUnie), Van den Brink (LPF),
Duyvendak (GroenLinks), Kortenhorst (CDA), Hessels (CDA), Gerkens (SP), Van
Velzen (SP), Varela (LPF), Algra (CDA), Jonker (CDA), Aptroot (VVD), Blom
(PvdA), Smeets (PvdA), Douma (PvdA), De Krom (VVD), Bakker (D66), Heemskerk
(PvdA), Van Dam (PvdA) en Dezentjé Hamming (VVD).Plv. leden: Tichelaar (PvdA), Örgü (VVD), De Nerée tot
Babberich (CDA), Van Hijum (CDA), Koenders (PvdA), Vos (GroenLinks), Weekers
(VVD), Joldersma (CDA), Van der Vlies (SGP), Hermans (LPF), Van Gent (GroenLinks),
Verburg (CDA), Van Vroonhoven-Kok (CDA), De Ruiter (SP), Van As (LPF), De
Haan (CDA), Van Dijk (CDA), Blok (VVD), Samsom (PvdA), Van Dijken (PvdA),
Van Heteren (PvdA), Snijder-Hazelhoff (VVD), Dittrich (D66), Tjon-A-Ten (PvdA),
Waalkens (PvdA) en Szabó (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29338-26.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl