Staatkundig proces Nederlandse Antillen; Brief staatssecretaris ter aanbieding voortgangsrapportage staatkundig proces Nederlandse Antillen, juni - september 2009
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST136066
 2009-2010
 
 31 568
 Staatkundig proces Nederlandse Antillen
 
 
 
 
 Nr. 
 56
 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 23 oktober 2009
 
 Bijgevoegd ontvangt u de voortgangsrapportage inzake het staatkundige
proces in de Nederlandse Antillen over de periode juni tot en met september
2009. Kortheidshalve verwijs ik u naar de inhoud ervan, en naar de brief die
als bijlage daarvan wordt meegezonden.
 
 Ik stel u voor om de voortgangsrapportage te betrekken bij de behandeling
van de begroting voor Koninkrijksrelaties (HIV), die is voorzien op 2 december
aanstaande.
 
 De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
 A. Th. B. Bijleveld-Schouten 
 
 EXTERNE VOORTGANGSRAPPORTAGE STAATKUNDIG PROCES NEDERLANDSE
ANTILLEN OVER DE MAANDEN JUNI T/M SEPTEMBER 2009
 BELANGRIJKSTE RISICO’S EN MAATREGELEN
 Deze rapportage ziet op de risico’s met betrekking tot de haalbaarheid
en de inwerkingtreding van de nieuwe staatkundige structuur voor de Nederlandse
Antillen op 10 oktober 2010. In onderstaande overzichten is de haalbaarheid
van de verschillende onderdelen van het staatkundig proces aangegeven door
middel van de kleurcoderingen groen tot en met rood.
 Algemeen
 Risico:
 • Het land Nederlandse Antillen loopt wat de ontmanteling betreft
achter op de planning. (Dit terwijl tegelijkertijd moet worden vastgesteld
dat een aantal taken voor Sint Maarten en de BES niet of nauwelijks meer worden
uitgevoerd.) Dit blijkt onder andere uit het uitblijven van de aanbieding
van een (rechts)positie in de nieuwe bestuurlijke organisatie die de landsambtenaren
in eerste instantie uiterlijk 1 april jl. van het land Nederlandse Antillen
hadden moeten ontvangen. Het land Nederlandse Antillen, Curaçao en
St. Maarten koersen op de start van overdracht van taken in januari 2010 waarbij
het nu de bedoeling is dat de ambtenaren die dan nog in dienst van het land
Nederlandse Antillen zijn, per 1 januari 2010 op Curaçao eerst
ter beschikking worden gesteld aan Curaçao (in diensttreding volgt
dan per transitiedatum) en op St. Maarten reeds per 1 januari 2010 in
dienst treden. Tot op heden heeft het land Nederlandse Antillen het protocol
voor de overgang naar Nederland van landsambtenaren die wonen en werken op
de BES-eilanden, nog niet willen tekenen. Dit geldt ook voor Bonaire. Het
uitblijven van duidelijkheid bij het landspersoneel over hun overgang naar
de nieuwe landen en naar Nederland is een risico voor het proces.
 • Een aandachtspunt blijft in welk tempo en in welke omvang de decentralisatie
per januari 2010 gaat verlopen. De landsverordening voor de decentralisatie
van Landstaken wordt naar verwachting uiterlijk eind december goedgekeurd.
Dan ook zal gestart kunnen worden. Echter, met de komende verkiezingen op
22 januari is het niet zeker dat deze decentralisatie door een nieuw
te formeren kabinet van het land Nederlandse Antillen op een wijze zal of
kan worden opgepakt, die leidt tot tijdige afronding van de decentralisatie.
 • De regering van de Nederlandse Antillen heeft besloten de Statenverkiezingen
van begin 2010 niet uit te stellen. Met het Land zijn afspraken gemaakt over
de parlementaire behandeling van de voorliggende wet- en regelgeving ten behoeve
van de transitie. Een behandeling die begin 2010 moet worden afgerond. De
verkiezingen en de ontwikkelingen die hieruit voortkomen kunnen mogelijk tot
vertraging in dit traject leiden.
 • Tijdens de Politieke Stuurgroep Staatkundige Verandering van woensdag
30 september jl. is in vervolg op de conclusies van de politieke stuurgroep
van 24 juni 2009 een datum voor de transitie vastgesteld: 10 oktober
2010. Deze transitiedatum is echter alleen aan de orde indien aan een aantal
voorwaarden is voldaan. Zo zullen het Statuut, alle relevante Rijkswetgeving
(met inbegrip van de daarop gebaseerde uitvoeringsregelgeving), de wetgeving
voor de nieuwe openbare lichamen BES en de Staatsregelingen en organieke wetten
van de nieuwe landen moeten zijn afgerond. Tevens zal dan de algemene maatregel
van rijksbestuur waarborging landstaken Curaçao en Sint Maarten gereed
moeten zijn. Dit geldt ook voor de plannen van aanpak voor de
uitvoering van die taken die de landen op de dag van transitie nog niet volgens
de afgesproken criteria kunnen verrichten.
 • Thans leiden de politieke ontwikkelingen op Bonaire, waarbij het
nieuwe bestuurscollege zich kritisch uitlaat over de verdere uitwerking van
transitieafspraken en voornemens is een referendum te organiseren, tot zorgen
over de voortvarendheid waarmee het proces kan worden afgerond. Met Saba en
St Eustatius zijn reeds diverse afspraken gemaakt over en processen in gang
gezet voor de overdracht van landstaken naar Nederland, de overgang van personeel
en de toekomstige taakverdeling tussen Nederland en de openbare lichamen.
Bonaire dreigt nu achterop te raken.
 Maatregelen:
 • De AMvRB waarborging landstaken Curaçao en Sint Maarten
bedoelt te waarborgen dat de taken die Curaçao of Sint Maarten op de
dag van transitie nog niet volgens de afgesproken criteria kunnen verrichten,
toch naar behoren worden uitgevoerden op termijn zelfstandig kunnen worden
verricht. Of en zo ja, voor welke taken dit geldt, moet blijken uit de afgesproken
toetsing aan de criteria.
 • Nederland blijft werken aan de overdracht van taken van het land
Nederlandse Antillen naar Nederland ten behoeve van de BES-eilanden. De eerste
taken – op het gebied van gezondheidszorg – zijn in september
van dit jaar reeds overgedragen. Meerdere Nederlandse ministeries werken aan
onderlinge regelingen met de Antilliaanse bewindspersonen om de overdracht
van uitvoering van taken de komende maanden mogelijk te maken.
 • Nederland zal blijven aandringen op het zo spoedig mogelijk verschaffen
van helderheid aan het personeel. Als het land Nederlandse Antillen blijft
weigeren het protocol voor de overgang van landsambtenaren (woonachtig en
werkzaam op de BES-eilanden) naar Nederland te tekenen, dan zal Nederland
overwegen rechtstreeks de betreffende landsambtenaren te benaderen, verzoeken
om informatie over hun rechtspositie en een aanbieding doen voor indienstneming
als Rijksambtenaar BES per transitiedatum.
 • Het is van belang dat de nieuw te vormen landen een reële
planning maken voor taakovername en de condities voor de overgang van personeel
en financiële middelen. Een eerste stap in deze richting is gezet met
de geplande aanstelling van kwartiermakers bij de nieuwe landen en afbouwmanagers
bij het land Nederlandse Antillen.
 Rechtshandhaving, rechtspleging en constitutionele zaken
 Risico’s:
 • De voorstellen van de consensusrijkswetten Hof, OM, politie en
Raad voor de rechtshandhaving zijn inmiddels ingediend bij de Tweede Kamer.
Gelet op het feit dat het hierbij gaat om consensusrijkswetgeving, zal er gedurende het verdere wetgevingsproces overeenstemming
moeten blijven bestaan over de inhoud van de wetsvoorstellen. De komende Statenverkiezingen
kunnen het wetgevingsproces vertragen.
 • Hiernaast is het van belang dat er politiek bestuurlijk commitment
blijft voor de verbetertrajecten en er voldoende geld en capaciteit wordt
ingezet voor voortvarende implementatie van de wetgeving en het uitvoeren
van de verschillende verbetertrajecten (politie, Openbaar Ministerie, Gemeenschappelijk
Hof van Justitie, Raad voor de rechtshandhaving, Gevangeniswezen en Vreemdelingenketen).
 Maatregel:
 • Het Land Nederlandse Antillen, Curaçao en Sint Maarten zullen
zich moeten blijven inspannen om de benodigde verbetertrajecten op het terrein van de rechtshandhaving uit te voeren. Nederland zal hierop
aan blijven dringen en verleent hierbij ondersteuning.
 Openbare financiën
 Risico:
 • Eind 2008 is een politiek akkoord bereikt tussen Curaçao
en Sint Maarten over het monetair systeem. Er komt één gezamenlijke
centrale bank. Beide toekomstige landen verankeren dit, alsmede de overige
voor de financiële sector relevante regels inzake toezicht en integriteit,
in eigen wetgeving (die door de Toetsingsadviescommissie zal worden getoetst).
Er is door Curaçao en Sint Maarten nog geen aanvang gemaakt met de
uitvoering van dit traject. Daarnaast is de besluitvorming over de valutakeuze
nog niet afgerond.
 Maatregelen:
 • Het opzetten van een centrale bank, alsmede de daaraan gekoppelde
wetgeving, maakt onderdeel uit van de Slotverklaring en is een voorwaarde
voor het verkrijgen van landstatus voor Curaçao en Sint Maarten.
 Transitie Bonaire, Sint Eustatius en Saba
 Risico:
 • Met name de politieke situatie op Bonaire, gekoppeld aan het geplande
referendum, kan gevolgen hebben voor het tempo van het staatkundig proces,
waaronder de voorbereidingen voor de nieuwe status van Bonaire, Saba en Sint
Eustatius.
 Maatregelen:
 • Nederland houdt zich aan de afgesproken planning voor het staatkundig
proces. De voorbereidingen op Saba en Sint Eustatius gaan volgens plan door,
voor Bonaire worden de ontwikkelingen nader afgewacht.
 Opbouw Land Sint Maarten
 Risico
 • Het toetsingsproces loopt vertraging op vanwege het uitblijven
van de aan Sint Maarten gevraagde ontwerpen van wetgeving die nog getoetst
moet worden. De Het werk van de Toetsingsadviescommissie loopt daardoor vertraging
op.
 • Ofschoon Sint Maarten zich flinke inspanningen getroost, is het
onwaarschijnlijk dat Sint Maarten op de transitiedatum alle vereiste instellingen
om als land te kunnen functioneren gereed heeft.
 Maatregelen
 • Het is aan Sint Maarten om nu snel met de gevraagde ontwerpen van
wetgeving te komen.
 • Tijdens de Politieke Stuurgroep van 30 september zijn afspraken
gemaakt over de aanpak voor die taken waarvan uit de toetsing blijkt dat de
aanstaande landen deze nog onvoldoende kunnen uitvoeren op het moment van
transitie. Deze aanpak is in een AMvRB vastgelegd. 
 
 Betekenis van de kleuren 
 
 
 
 
 
 
 
 
 :
 Dit onderdeel zal waarschijnlijk
worden afgerond in de loop van
 
 
 
 
 2010. 
 
 
 
 :
 Dit onderdeel zal door de opgelopen
vertraging mogelijk niet 
 
 
 
 
 worden afgerond in de loop van 2010.  
 
 
 
 :
 Dit onderdeel zal waarschijnlijk
niet worden afgerond in de loop van
 
 
 
 
 2010. 
 
 
 
 
 1. RECHTSHANDHAVING, RECHTSPLEGING EN CONSTITUTIONELE
ZAKEN
   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 
 
 
 
 
 
 Doel
 
 Voorbereiding van wet- en regelgeving en de implementatie
van de afspraken in de Slotverklaring van 2 november 2006 ten aanzien
van:
 
 
 
 
 •
 de onderdelen rechtspleging en rechtshandhaving;
 
 
 
 
 •
 constitutionele zaken, zoals de wijziging van het Statuut, overgangsbepalingen
en de afbakening van land- en zeegrenzen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verantwoordelijkheid
 
 Gezamenlijk: Land Nederlandse
Antillen, Sint Maarten, Curaçao en Nederland (mede namens de BES-eilanden) 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aandachtsgebieden
 
 
 
 
 
 
 stand van zaken
 
 
 Gemeenschappelijk Hof van Justitie
 
 
 
 
 
 •
 Deze conceptrijkswet is in de RMR van 5 december 2008 behandeld
en vervolgens aangeboden aan de Raad van State van het Koninkrijk. Op 11 maart
2009 heeft hij advies uitgebracht. 
 
 
 
 
 •
 Het rijkswetvoorstel is ingediend bij de Tweede Kamer. 
 
 
 
 
 •
 De AMvRB Rechtspositie Gemeenschappelijk Hof van Justitie en
de AMvRB financiering Gemeenschappelijk Hof van Justitie zijn in voorbereiding.
In de Politieke Stuurgroep van 26 maart is ingestemd met de uitwerking
van de voorgestelde financieringsgrondslag. Over de AMvRB financiering Gemeenschappelijk
Hof van Justitie is tijdens de Politieke Stuurgroep van 30 september
jl. overeenstemming bereikt. De planning is dat deze regelgeving uiterlijk
in het najaar van 2009 in ontwerp gereed is.
 
 
 
 
 •
 De implementatie van de consensusrijkswet Gemeenschappelijk Hof
wordt door de staande organisatie van het Hof (met ondersteuning vanuit PVNA)
voorbereid. Binnen het PVNA loopt reeds een verbetertraject waarin de implementatie
van deze rijkswet wordt meegenomen. In de Politieke Stuurgroep van 26 maart
is besloten al te gaan proefdraaien met het nieuwe financieringsmodel. 
 
 
 
 
 Er zijn kwartiermakers door de verschillende entiteiten aangesteld die zich
bezig gaan houden met het opzetten van de in de consensusrijkswet voorgestelde
beheerraad. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tot en met het moment van besluitvorming over indiening van het voorstel in
de RMR kon over de inhoud van het voorstel geen overeenstemming worden bereikt
met Aruba. Het voorstel is daarom voor Aruba gebaseerd op artikel 43, tweede
lid, Statuut (waarborgfunctie Koninkrijk) en niet op artikel 38, tweede lid
(consensus). Er vindt overleg plaats over indiening van een nota van wijziging
die tot gevolg kan hebben dat er alsnog overeenstemming wordt bereikt met
Aruba.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Openbaar Ministerie
 
 
 
 
 
 •
 Deze conceptrijkswet is in de RMR van 5 december 2008 behandeld
en vervolgens aangeboden aan de Raad van State van het Koninkrijk. Op 11 maart
2009 heeft de Raad advies uitgebracht. Het rijkswetsvoorstel is ingediend
bij de Tweede Kamer.
 
 
 
 
 •
 De AMvRB Rechtspositie Openbaar Ministerie en de AMvRB Kostenverdeling
Openbaar Ministerie zijn in voorbereiding. De planning is dat deze regelgeving
in het najaar van 2009 in ontwerp gereed is. 
 
 
 
 
 •
 Een «driemanschap» (dhr. Goede, PG Piar en dhr. De
Wit) heeft een voorstel uitgewerkt voor de inrichting van het OM. Hierover
zal op korte termijn moeten worden besloten. Er loopt reeds een verbetertraject
binnen het PVNA.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Politie
 
 
 
 
 
 •
 Deze conceptrijkswet is in de RMR van 13 februari 2009 behandeld
en is vervolgens aangeboden aan de Raad van State van het Koninkrijk. Het
advies van de Raad is op 29 april 2009 uitgebracht. Het rijkswetsvoorstel
is ingediend bij de Tweede Kamer.
 
 
 
 
 •
 Er bestaat politiek-bestuurlijke overeenstemming over onderlinge
ontwerpregelgeving op het gebied van kwaliteitszorg en over een ambtsinstructie. 
 
 
 
 
 •
 De AMvRB waarin de minimale korpssterkte wordt vastgelegd moet
nog worden vastgesteld. Dat geldt eveneens voor de kwaliteitscriteria en opleidings-
en trainingsvereisten, de regels voor de uitrusting van ambtenaren van politie,
het rangenstelsel en de politiegegevens. De planning is om dit uiterlijk in
december 2009 in ontwerp gereed te hebben. 
 
 
 
 
 •
 De Veiligheidswet BES, met onder meer nadere bepalingen over
de politie voor de BES-eilanden, is medio juni 2009 aan de Raad van State
aangeboden ter advisering. De Raad van State heeft op 28 augustus 2009
advies uitgebracht. Het streven is om het wetsvoorstel in oktober aan de Tweede
Kamer aan te bieden.
 
 
 
 
 •
 In de Politieke Stuurgroep van 1 oktober 2008 is het «presidium
verbetertraject politie» (en de daaronder hangende werkgroepen) de opdracht
gegeven te komen tot organisatie en implementatieplannen voor de drie toekomstige
korpsen. De eerste resultaten zijn gepresenteerd in de Politieke Stuurgroep
van 26 maart jl. Er liggen voor de toekomstige korpsen inmiddels contourennota’s.
Deze worden momenteel verder uitgewerkt in inrichtingsplannen. In de Politieke
Stuurgroep van 26 maart is besloten tot de inrichting van een Personele
taskforce en de start van een zogenoemd kwaliteitstraject. De Personele taskforce
is gericht op het wegwerken van achterstanden van personeeldossiers en de
begeleiding van de transitie van personeel naar het nieuwe bestel. Het kwaliteitstraject
is gericht op de vormgeving van de nieuwe organisatie waarbij aandacht voor
leiderschap, cultuur en de bedrijfsvoeringsprocessen moet leiden tot kwaliteitsverbetering.
Nederland biedt hierbij de ondersteuning aan van ongeveer 15 politiedeskundigen.
Deze deskundigen zullen voor ongeveer 3 jaar samen met de Antilliaanse collega’s
verantwoordelijk zijn voor het kwaliteitstraject. Tot op heden is er echter
nog geen invulling gegeven aan het kwaliteitstraject. De werkgroepen Curaçao,
Sint Maarten en BES hebben een behoeftestelling voor hun deel van de 15 functionarissen
gepresenteerd. De werving van deze functionarissen vindt op dit moment nog
plaats. Het streven is de inrichtingsplannen voor de toekomstige korpsen en
de gemeenschappelijke voorziening in december gereed te hebben. Hierna moet
de daadwerkelijke implementatie en verbetering tot stand worden gebracht.
(Brief van de voorzitter van het presidium is bijgevoegd). 
 
 
 
 
 •
 Tijdens de vergadering van de Politieke stuurgroep van 30 september
jl. is besloten dat voor de gemeenschappelijke voorziening een afzonderlijke
werkgroep van vijf personen in het vierde kwartaal een inrichtingsplan zal
vaststellen Een poging daartoe van de gezamenlijke korpschefs heeft niet het
gewenste resultaat opgeleverd. 
 
 
 
 
 •
 Gelet op de geringe voortgang op het gebied van de gemeenschappelijke
voorziening politie en de stand van zaken in het verbetertraject van de politiekorpsen1 heeft de Politieke stuurgroep besloten het huidige Recherchesamenwerkingsteam
in ieder geval tot twee jaar na de transitie in stand te houden. 
 
 
 
 
 •
 Daarnaast is er in de samenwerkingsovereenkomst «tot vastlegging
van de ingangsdatum van de nieuwe staatkundige status van Curaçao en
Sint Maarten» onder punt 6 het volgende afgesproken: Gelet op de afspraak onder C20 van de Slotverklaring van het bestuurlijk overleg
van 2 november 2006 over de verbetering van de politieorganisatie heeft
toetsing van de politie door het aangevuld presidium van de Voorbereidings-Ronde
Tafelconferentie (V-RTC) prioriteit. Uiterlijk op 1 januari 2010 zijn
er volledig uitgewerkte inrichtingsplannen voor de politie van Curaçao,
Sint Maarten en van Bonaire, Sint Eustatius en Saba inclusief verbeterplannen
die beschrijven hoe de in de inrichtingsplannen opgenomen eindsituatie bereikt
kan worden. De verbeterplannen kunnen dienen als plan van aanpak indien de
resultaten van de toetsing daar aanleiding toe geeft.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Raad voor de rechtshandhaving
 
 
 
 
 
 •
 Deze conceptrijkswet is in de RMR van 13 februari 2009 behandeld
en is vervolgens aangeboden aan de Raad van State van het Koninkrijk. Het
rijkswetvoorstel is ingediend bij de Tweede Kamer. 
 
 
 
 
 •
 Over de concept-AMvRB Rechtspositie leden van de Raad voor de
rechtshandhaving bestaat overeenstemming. Het concept zal zo spoedig mogelijk
aan de Raad van State van het Koninkrijk voor advies worden voorgelegd.
 
 
 
 
 •
 Voor de implementatie van de Raad voor de rechtshandhaving zijn
kwartiermakers aangesteld die inmiddels aan de slag zijn. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Statuut en overgangsbepalingen
 
 
 
 
 
 Het advies van de Raad van State van het Koninkrijk is ontvangen; Het nader
rapport is in concept gereed en aangeboden aan de rijksministerraad. Na behandeling
in de rijksministerraad begin november zal hetvoorstel zo spoedig mogelijk
aan u worden aangeboden.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vreemdelingenketen
 
 
 
 
 
 •
 Over de onderlinge regeling Vreemdelingenketen is tijdens de
Politieke Stuurgroep van 26 maart jl. overeenstemming bereikt. 
 
 
 
 
 •
 Er wordt thans gewerkt aan een implementatieplan. Hierbij zal
zoveel mogelijk worden aangesloten bij de binnen het PVNA lopende verbetertrajecten.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Gevangeniswezen (onderlinge regeling)
 
 
 
 
 
 •
 Over de onderlinge regeling detentiecapaciteit en bijbehorende
toelichting is op 1 oktober 2008 politieke overeenstemming bereikt.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Parlement
 
 Met uitzondering van die betreffende
het Statuut, zijn de bovengenoemde ontwerprijkswetten inmiddels aan de Tweede
Kamer en de overige betrokken parlementen aangeboden.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Risico’s
 
 •
 Er zal gedurende het
wetgevingsproces overeenstemming moeten blijven bestaan tussen de betrokken
entiteiten. 
 
 
 
 
 •
 Van belang is dat voldoende aandacht en capaciteit wordt ingezet
voor de totstandbrenging van de tamelijk omvangrijke uitvoeringsregelgeving
waarover net als bij de consensusrijkswetgeving overeenstemming moet bestaan. 
 
 
 
 
 •
 Er zal voldoende geld en capaciteit moeten worden ingezet voor
de implementatie van de wetgeving en het uitvoeren van de verschillende verbetertrajecten.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Maatregelen
 
 •
 Nederland streeft naar goede
procedurele afspraken tussen betrokken regeringen en parlementen over de wijze
waarop gedurende de gehele goedkeuringsprocedure consensus tussen alle entiteiten
bewaard kan blijven. Er zijn afspraken gemaakt met de Voorzitter van de Tweede
Kamer en de voorzitter van de commissie NAAZ omtrent de behandeling van het
pakket aan wetgeving.
 
 
 
 
 •
 Het Land Nederlandse Antillen, Curaçao en Sint Maarten
zullen zich moeten blijven inspannen om de benodigde verbetertrajecten op
het terrein van de rechtshandhaving uit te voeren. In de politieke stuurgroep
van 26 maart is besloten dat de Eilandgebieden Curaçao en Sint
Maarten zelf deelnemen en lid zijn van de stuurgroep PVNA. Hierdoor komt ook
de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de verbetertrajecten voor een
belangrijk deel bij de Eilandgebieden zelf te liggen.
 
 
 
 
 
 
 1 De voorzitter van het presidium verbetertraject Politie
heeft per brief gerapporteerd over de voortgang in het politietraject. Deze
brief is als bijlage opgenomen.
 2. OPENBARE FINANCIËN 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 
 
 
 
 
 
 Doel
 
 Voorbereiding van wet- en regelgeving en de implementatie
van de afspraken in de slotverklaring van 2 november 2006 op het terrein
van openbare financiën en economie.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verantwoordelijkheid
 Gezamenlijk: Land Nederlandse Antillen, Sint Maarten, Curaçao
en Nederland (mede namens de BES-eilanden) 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aandachtsgebieden
 
 
 
 
 
 
 stand van zaken
 
 
 Schuldsanering en lopende inschrijving
 
 
 
 
 
 •
 Op 18 mei 2009 is een uitgebreide brief over de schuldsanering
naar de Kamer gestuurd (kamerstuk 31 568, nr. 37). Daarin is gemeld dat
in toekomstige voortgangsrapportages telkens nadrukkelijk aandacht wordt besteed
aan de voortgang van de schuldsanering en de lopende inschrijving. Dat is
gebeurd in de vorige voortgangsrapportage en gebeurt nu opnieuw in bijlage
1 bij dit document. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Sociaal Economische Initiatieven
 
 
 
 
 
 •
 Alle vijf de Sociaal Economische Initiatieven (SEI’s) en
bijbehorende implementatieplannen zijn vastgesteld. De uitvoering loopt achter
op de oorspronkelijke afgesproken planning, onder andere vanwege de late start.
Dit onderwerp is tijdens de voortgangsoverleggen over het samenwerkingsbeleid
dit voorjaar nadrukkelijk aan de orde gesteld en er zijn afspraken gemaakt
die voor een verbetering van de uitvoering moeten zorgen. Dit heeft ook tot
een zichtbaar verbeterde voortgang geleid. Door dit in de voortgangsoverleggen
nadrukkelijk aan de orde te stellen is ook uitvoering gegeven aan de Motie
Leerdam (Kamerstukken 2008–2009, 31 568, nr. 43) waarin is
verzocht het uitvoeren van de SEI projecten onder de aandacht te brengen van
de Nederlandse Antillen. Ook in de komende voortgangsoverleggen zal de uitvoering
van de SEI projecten nadrukkelijk gevolgd worden.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Consensusrijkswet Financieel toezicht
Curaçao en Sint Maarten
 
 
 
 
 
 
 
 (toezicht
in de nieuwe situatie)
 
 
 
 
 
 •
 Het advies van de Raad van State van het Koninkrijk is ontvangen;
Het voorstel is in augustus aangeboden aan de Tweede Kamer. Momenteel wordt
het verslag van de Tweede Kamer afgewacht.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Monetair systeem
 
 
 
 
 
 •
 Eind 2008 is een politiek akkoord bereikt tussen Curaçao
en Sint Maarten over het monetair systeem. Er komt één gezamenlijke
centrale bank. Beide toekomstige landen verankeren dit alsmede de overige
voor de financiële sector relevante regels inzake toezicht en integriteit
in eigen wetgeving (die door de Toetsingsadviescommissie zal worden getoetst).
Er is door Curaçao en Sint Maarten nog geen aanvang gemaakt met de
uitvoering van dit traject. 
 
 
 
 
 •
 De president van de BNA heeft onlangs voorgesteld ook voor Curaçao
en Sint Maarten de US dollar in te voeren als enige valuta. De bestuurders
van deze eilanden zijn van mening dat dit een belangrijke beslissing is waarvan
de pro’s en contra’s zorgvuldig afgewogen moeten worden. Een keuze
is nog niet gemaakt. 
 
 
 
 
 •
 Voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba zal met ingang van de nieuwe
status De Nederlandsche Bank verantwoordelijk worden voor het monetair systeem.
Als officiële valuta wordt dan de US dollar geïntroduceerd.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Parlement
 
 
 •
 
 De ontwerp-consensusrijkswet Financieel toezicht is in
augustus 2009 aangeboden aan de parlementen van de betrokken landen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Risico’s
 
 •
 Curaçao moet
continu uitvoering blijven geven aan de aanvullende maatregelen bij de begroting
2009 waardoor ze blijft voldoen aan de eisen die door het Cft zijn gesteld. 
 
 
 
 
 •
 Oorspronkelijk is afgesproken dat de SEI programma’s eind
2010 afgerond zouden zijn. Inmiddels is duidelijk dat dit, mede door de late
start, niet voor alle projecten haalbaar is. In die gevallen zal een deel
van de beleidsdoelen niet gerealiseerd kunnen worden. Dat zou betekenen dat
zaken als investeringen in infrastructuur, hervormingen in de sociale zekerheid
en verbeteren van de marktwerking op de eilanden onvoldoende tot stand zouden
kunnen komen. Besproken wordt met de eilandgebieden Curaçao en SXM
(de nieuwe landen) welke herzieningen in de planning nodig zijn om toch de
goede startpositie te genereren. Herzieningen zullen als onderdeel van de
rapportage aan de RMR worden gepresenteerd. 
 
 
 
 
 •
 Het opzetten van een gezamenlijke centrale bank voor Curaçao
en Sint Maarten maakt onderdeel uit van het Slotverklaring en is een voorwaarde
voor het verkrijgen van de landstatus.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Maatregelen
 
 •
 Nederland overlegt regelmatig
met de eilandgebieden en USONA over manieren om de snelheid van uitvoering
van de SEI’s te verhogen. Naar aanleiding daarvan heeft USONA haar procedures
vereenvoudigd. Verder is het voor de eilanden mogelijk om via het IVB programma
extra uitvoeringscapaciteit in te zetten. Ten slotte geeft Nederland adviezen
aan de eilandgebieden om de uitvoeringsorganisaties op de eilanden te verbeteren.
 
 
 
 
 •
 Het opzetten van een gezamenlijke centrale bank voor Curaçao
en Sint Maarten is geheel de verantwoordelijkheid van de betreffende entiteiten.
Door Nederland is expertise op dit onderwerp aangeboden.
 
 
 
 
 
 3. TRANSITIE BONAIRE, SINT EUSTATIUS EN SABA 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 
 
 
 
 
 
 Doel
 
 Realiseren van de status van openbaar lichaam binnen
het Nederlandse staatsbestel voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba (BES).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verantwoordelijkheid
 
 Nederland (en de drie eilanden) 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aandachtsgebieden
 
 
 
 
 
 
 stand van zaken
 
 
 Situatie Bonaire
 
 
 
 
 
 •
 Het nieuwe BC van Bonaire lijkt afstand te nemen van de afspraken
zoals vastgelegd in de slotverklaring van 10/11 oktober 2006. Tijdens
haar bezoek aan Bonaire op 28 september 2009 heeft de staatssecretaris
van BZK te kennen gegeven dat indien het BC van Bonaire de grondslag voor
de gemaakte afspraken ter discussie stelt, men het hele pakket ter discussie
stelt, waaronder de sanering van de betalingsachterstanden, de begrotingssteun,
het sociaal-economisch initiatief, en extra investeringen in onder andere
de gezondheidszorg, onderwijs, veiligheid en jeugd en gezin. Door de opstelling
van het BC bestaat er een reëel risico op vertragingen in de voorbereidingen.
Daarnaast heeft het BC heeft ervoor gekozen een referendum te houden. De inmiddels
door de referendumcommissie geadviseerde vraagstelling zal tot veel onduidelijkheid
leiden.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Maatregelen (wetgeving en uitvoering)
BES
 
 
 
 
 
 •
 Vrijwel alle ministeries hebben inzichtelijk gemaakt welke maatregelen
in 2009/2010 worden doorgevoerd. De grootste tranche BES-wetgeving is naar
de Tweede Kamer gestuurd. De vragen van de Kamerfracties worden momenteel
van antwoorden voorzien. 
 
 
 
 
 •
 BZK heeft een planning opgesteld voor de gefaseerde overdracht
van uitvoering van taken van het land Nederlandse Antillen aan Nederland voor
wat betreft de BES. Deze overdracht sluit zo veel mogelijk aan op activiteiten
die departementen al gepland hebben op de BES in het kader van voor de transitie
te nemen maatregelen. De MR heeft de uitgangspunten besproken voor vervroegde
overname van de uitvoering van taken van het land Nederlandse Antillen. Overname
van de uitvoering zal in een voorkomend geval plaatsvinden onder verantwoordelijkheid
van de betreffende Antilliaanse minister. 10 september jl. is hiertoe
de eerste overeenkomst met het land Nederlandse Antillen ondertekend voor
wat betreft de beleidsterreinen Volksgezondheid en Jeugd & Gezin. 
 
 
 
 
 •
 De opening van de Regionale Service Centra op Bonaire, Sint Eustatius
en Saba en de komst van de commissaris voor de BES sinds 1 januari 2009
hebben tot een forse intensivering van de activiteiten van de verschillende
departementen op de BES geleid. Inmiddels hebben alle departementen hun kwartiermakers
naar de BES gezonden. De kwartiermakers nemen de uitvoering van de plannen
van aanpak van hun departement ter hand. Dit betekent dat zij werkzaamheden
verrichten om ervoor te zorgen dat hun departement per transitiedatum voorbereid
is om voor de eilanden verantwoordelijk te zijn. Verder zal in overleg met
de lokale overheden een aantal prioritaire maatregelen nog gedurende de transitieperiode
ten uitvoering worden gebracht. Ook ondersteunen en adviseren de kwartiermakers
lokale bestuurders en diensten waar nodig. Met deze toenemende activiteiten
wordt de aanwezigheid van Nederland zichtbaar op de eilanden. 
 
 
 
 
 
 
 Wet openbare lichamen BES, Wet financiën
BES, Invoeringswet BES, Aanpassingswet BES en wijziging van
 
 
 
 
 
 
 
 de Kieswet
 
 
 
 
 
 •
 Het verslag over deze vijf wetsvoorstellen is begin september
ontvangen. Momenteel wordt met betrekking tot elk wetsvoorstel gewerkt aan
de nota naar aanleiding van het verslag en zo nodig een nota van wijziging.
Naar verwachting worden deze twee nota’s begin oktober ingediend bij
de Tweede Kamer.
 
 
 
 
 •
 BZK stelt plannen op voor de implementatie van de WolBES en de
WfinBES.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Financieel toezicht in de transitieperiode
 
 
 
 
 
 •
 Nederland heeft op advies van het Cft toegezegd de betalingsachterstanden
van de BES-eilanden uit 2006 en 2007 te zullen saneren tot een bedrag van
maximaal Naf 50 miljoen. Er wordt nu samen met Cft en de Auditdienst
naar een nieuwe procedure gekeken voor de afwikkeling daarvan, omdat in de
praktijk de afhandeling volgens de procedure die geldt voor de achterstanden
t/m ultimo 2005 erg moeilijk blijkt te verlopen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Invoering dollar BES
 
 
 
 
 
 •
 Na consultatie van de betrokken partijen (eilandgebieden, commerciële
banken, DNB en BNA) begint het definitieve scenario voor de invoering van
de dollar gestalte te krijgen. De voorbereidingen voor de invoering van de
dollar zullen in het najaar van 2009 beginnen. Het ministerie van Financiën
stuurt hiervoor een aparte kwartiermaker naar de BES. Vanaf het moment van
overgang naar de nieuwe staatkundige structuur zal de dollar het wettig betaalmiddel
zijn op de BES eilanden.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De departementen op de BES
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Jeugd en Gezin
 
 
 
 
 
 De kwartiermaker van Jeugd en Gezin (en Justitie) heeft met alle eilanden
een plan vastgesteld voor de preventie en de jeugdzorg. Hierin staat welke
methodiek wordt gehanteerd, hoeveel extra mensen voor opvoedingsondersteuning
en ambulante hulp erbij komen, en welke voorzieningen er komen voor kinderen
die tijdelijk niet thuis kunnen wonen, zoals pleegzorg en gezinshuizen. 
 
 
 
 
 De eerste stappen voor de vorming van Centra voor Jeugd en Gezin
zijn gezet. Deze zijn per eiland verschillend. Vanaf oktober wordt geworven
voor ca. 20 vacatures, zoals ambulante hulpverleners, gedragsweten- schappers,
jongerenwerkers, gezinsvoogden en medewerkers Voogdijraad. Voor Saba zijn
al twee jeugdhulpverleners gevonden, die op 1 januari 2010 starten. Voor
de Bovenwinden is een kinder- en jeugdpsychiater gevonden, die op 1 oktober
2009 start. Op Saba zal het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) per begin 2010
operationeel zijn voor publiek. De voorbereidingen van het CJG op Bonaire,
die al goed op gang waren, zijn tijdelijke door het nieuwe Bestuurscollege
stilgelegd, tot irritatie van de lokale jeugdprofessionals. De kwartiermaker
heeft de zaak toch weer opgepakt, in afwachting van verdere staatkundige ontwikkelingen.
Eind augustus heeft de adviesgroep voorde Voogdijraad en gezinsvoogdij haar
voorstellen besproken. Dit leidt tot een definitief advies in september. Begin
oktober vinden op de Bovenwinden voorlichting en intake plaats voor het opvoedingsprogramma
Triple P, waaraan alle jeugdprofessionals (ook bv onderwijzend personeel)
kunnen deelnemen. De trainingen starten in december. Bonaire volgt een paar
maanden later.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 OCW
 
 
 
 
 
 Het ministerie van OCW heeft de eerste stappen gezet in de uitvoering van
het verbeterprogramma voor het onderwijs op de BES. Bij 1000 leerlingen van
de groepen 6 en 7 van het Funderend Onderwijs en de onderbouw van het Voortgezet
Onderwijs zijn in mei-juni lees- en rekentoetsen afgenomen. Op basis van de
resultaten van deze toetsen kunnen de leerkrachten inhaaltrajecten opzetten
om leerachterstanden in te lopen; daarvoor mogen zij remediërend materiaal
aanschaffen. Tevens zijn voor alle drie de scholen voor Voortgezet Onderwijs
gratis schoolboeken verstrekt en worden op Saba de 5 schoolbussen vervangen.
De scholen voor funderend, speciaal en voortgezet onderwijs zijn ook in staat
gesteld ander schoolmateriaal aan te schaffen. Verder kunnen alle scholen
medewerkers laten scholen om hun zorgleerlingen beter te begeleiden. 
 
 
 
 
 In de periode september–oktober 2009 worden audits uitgevoerd bij de
3 VO-scholen op basis waarvan handreikingen kunnen worden gedaan om de schoolbesturen
en managementteams te ondersteunen bij hun werkzaamheden. Tevens worden voorbereidingen
getroffen om in het komende half jaar te starten met de verbetering van de
huisvesting en de infrastructuur. Bij een aantal scholen zijn reeds urgente
reparaties uitgevoerd. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 VROM
 
 
 
 
 
 Er worden door het ministerie van VROM nu al vele activiteiten op de BES-eilanden
uitgevoerd of staan in de planning voor de korte termijn. Er heeft een inventarisatie
van asbest in scholen en rijksgebouwen plaatsgevonden en nog dit jaar zal
een volledige inventarisatie van de asbestproblematiek uitgevoerd worden.
Daarna zal een plan van aanpak worden opgesteld voor sanering van de asbest.
Ook vindt er een inventarisatie van de asbestslachtoffers plaats. Er zijn
analyses uitgevoerd naar de externe veiligheid en vergunningverlening van
olieterminals en overige inrichtingen. Ook heeft er een analyse van de drinkwatervoorziening
plaatsgevonden. Er zal coaching plaatsvinden voor lokale ambtenaren wat betreft
handhaving op het gebied van milieu. Er is een afvalstoffenplan opgezet en
er wordt gewerkt aan preventief bodembeleid. Tot slot zal er een voorlichtingscampagne
voor de bevolking worden opgezet wat betreft asbest, afval, energie en CFK’s.
Voorts zijn er op Bonaire en Sint Eustatius voorbereidingsbesluiten tot stand
gekomen. Er worden op korte termijn bestemmingsplannen opgesteld, te beginnen
met Bonaire. VROM heeft inmiddels twee kwartiermakers op Bonaire gestationeerd
en één op Sint Eustatius. Verder is WWI in overleg met twee
Nederlandse woningcorporaties over activiteiten op en samenwerking met de
BES-eilanden op het gebied van sociale woningbouw. 
 
 
 
 
 
 V&W
 
 
 
 
 
 Binnen het ministerie van V&W is een Projectorganisatie Koninkrijk direct
onder de Inspecteur-Generaal ingesteld. De projectorganisatie werkt o.a. aan
een versterking van het maritieme bestuur en het toezicht op de schepen. Daarnaast
wordt – samen met VROM – gewerkt aan de bouw van een afvalwaterzuiveringsinstallatie
en de aanleg van riolering op Bonaire. Tevens worden analyses over de staat
van veiligheid van de luchtvaart op de BES uitgevoerd. Wat betreft de luchtvaart
is de eerste prioriteit de renovatie van de landingsbaan op de luchthaven
van Bonaire.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 LNV
 
 
 
 
 
 Het ministerie van LNV zal, vooruitlopend op de statuswijziging, samen met
de eilandsbesturen een beheerplan voor de Exclusieve Economische Zone opzetten.
Per 1 september is er vanuit LNV een projectattaché voor de BES-eilanden
en Suriname op Bonaire gestationeerd. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 VWS
 
 
 
 
 
 Het ministerie van VWS is momenteel bezig met het uitvoeren van de meest urgente
projecten uit het Middellange Termijnplan Huisvesting Zorg, waarbij onder
meer veel aandacht uitgaat naar nieuwbouw en vernieuwbouw van de ziekenhuizen/verpleeghuizen/eerstelijnsfunctie
op de drie eilanden.
 
 
 
 
 In totaal zijn hiervoor 26 projecten voorbereid over de volle breedte van
de zorg, variërend van nieuwe ambulances tot de invoering van een (publiekrechtelijke)
ziektekostenverzekering voor alle inwoners van de BES-eilanden die wordt uitgevoerd
door een BES-zorgkantoor. 
 
 
 
 
 Alle inwoners van de BES-eilanden zijn vanaf 2011 van rechtswege verzekerd
voor (bijzondere) ziektekosten, waarbij een algemeen aansprakenpakket geldt
dat ongeveer gelijk is aan het Nederlandse basispakket. 
 
 
 
 
 Ook krijgt elk eiland de beschikking over moderne, goed geëquipeerde
ambulances. Daarbij is tevens voorzien in onderhoud en opleiding van het ambulancepersoneel.
 
 
 
 
 Op Saba en Sint Eustatius worden de bestaande ziekenhuizen geprivatiseerd
naar Nederlands model waartoe twee nieuwe stichtingen worden opgericht. Bestaande
zorgvoorzieningen worden op deze twee eilanden daarbij samengesmeed tot multifunctionele
zorgcentra.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Justitie
 
 
 
 
 
 Door de inzet van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) is het huis
van bewaring op Bonaire inmiddels gerenoveerd. Door personeel van de DJI wordt
tevens op structurele basis ondersteuning geleverd op Bonaire. Sinds 1 juni
is een manager van de Immigratie- en Naturalisatiedienst als kwartiermaker
werkzaam op de BES. Zijn werkzaamheden verricht hij in nauwe afstemming met
het vanuit het PVNA al lopende traject voor de verbetering van de vreemdelingenketen.
Er functioneert inmiddels op Bonaire een toelatingsorganisatie separaat van
de politie en er wordt gewerkt met een nieuw registratie- en informatiesysteem.
Met Jeugd & Gezin samen heeft Justitie ook een kwartiermaker voor de jeugdportefeuille
op de BES. Op Bonaire is, gestoeld op de intenties van het «veiligheidshuisconcept»,
gestart met zogenoemde casusoverleggen tussen de betrokken instanties. Tot
slot is sinds 1 oktober jl. een forensisch adviseur van NFI gestationeerd
op Bonaire om de kwaliteit van de technische recherche op de BES-eilanden
te vergroten. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Defensie
 
 
 
 
 
 Defensie is een aangelegenheid van het Koninkrijk. Op dit punt zijn ten aanzien
van de BES geen wijzigingen te melden. Vermeldenswaardig is wel de inzet van
de Koninklijke marechaussee (Kmar)op de drie eilanden. De Kmar verleent bijstand
aan de politie bij de uitvoering van de grensbewaking, het vreemdelingentoezicht,
alsmede voor het uitvoeren van de basispolitiezorg op Saba en Sint Eustatius
en het ondersteunen van de basispolitiezorg op Bonaire.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Financiën
 
 
 
 
 
 De Belastingwet BES en de Douane en Accijnswet BES worden op advies van de
Raad van State herzien. De aangepaste wetgeving zal deze maand naar de Tweede
Kamer gezonden worden. 
 
 
 
 
 De Belastingsdienst is bezig met de uitvoering van een programma om de belastingachterstanden
van het land Nederlandse Antillen weg te werken, ter voorbereiding op de transitie.
Hiertoe verlenen zij technische bijstand en hebben zij op alle drie de eilanden
belastingkantoren geopend. 
 
 
 
 
 Daarnaast verzorgt het ministerie van Financiën opleidingsprogramma’s
voor het financiële beheer van de eilanden. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 SZW 
 
 
 
 
 Het ministerie van SZW heeft een kwartiermaker naar Bonaire gezonden en overweegt
nog een tweede kwartiermaker voor Saba en Sint Eustatius aan te stellen.
 
 
 
 
 Dit najaar zal de minister van SZW op bestuurlijk niveau de uitwerking en
de inrichting van het sociale zekerheidsstelsel en de hoogte van het minimumloon
op de BES gaan bespreken.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 EZ
 
 
 
 
 
 Het ministerie van EZ heeft een kwartiermaker benoemd. EZ heeft op basis van
het plan van aanpak voor de BES, overleg met betrokken partijen op de eilanden,
en gesprekken tussen de minister van EZ en de commissaris voor de BES, een
lijst van maatregelen opgesteld die al gedurende de transitie genomen kunnen
worden. Dit ter voorbereiding op de definitieve takenoverdracht. 
 
 
 
 
 
 BZK
 
 
 
 
 
 De verslagen van de Tweede Kamer over de Wet financiën BES, de Wet Openbare
Lichamen BES, de Kieswet BES, de Invoeringswet BES en de Aanpassingwet BES
zijn begin september ontvangen. Momenteel wordt gewerkt aan de nota naar aanleiding
van het verslag en een technische nota van wijziging. Naar verwachting worden
deze twee nota’s begin oktober ingediend bij de Tweede Kamer.
 
 
 
 
 De verwachting is dat het wetsvoorstel Veiligheidswet BES in oktober aan de
Tweede Kamer wordt aangeboden. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 In voorbereiding op de transitiedatum wordt door BZK gewerkt aan de totstandkoming
van het politiekorps BES. Dit gebeurt in een breder kader, namelijk de met
Curaçao en Sint Maarten afgesproken verbetering van de politieorganisaties
op de Nederlandse Antillen.
 
 
 
 
 Er zal per transitiedatum voor de drie openbare lichamen één
politiekorps komen. Dit politiekorps blijft uiteraard onder meer via de gemeenschappelijke
voorziening politie samenwerking houden met de korpsen op Curaçao en
Sint Maarten. Met ondersteuning van het Nederlandse brandweerkorps Haaglanden
wordt door het ministerie van BZK gewerkt aan de verbetering van de brandweerorganisaties
op de drie eilanden. 
 
 
 
 
 Momenteel vinden voorbereidingen plaats tot het realiseren van een multifunctionele
gemeenschappelijke meldkamer voor de BES. Via deze meldkamer kunnen politie,
brandweer alsmede gemeenschappelijke diensten bereikt worden. Het streven
is deze meldkamer begin 2010 operationeel te hebben. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vanuit het ministerie van BZK is de Rijksgebouwendienst ingeschakeld als bouwcoördinator
voor de verschillende plannen van de departementen op de BES. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De regionale service centra op Bonaire, Saba en Sint Eustatius worden in de
loop van dit jaar geheel ingevuld. Inmiddels zijn door de meeste departementen
kwartiermakers gestationeerd die de voorbereidingen op locatie treffen voor
hun departement. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 BuZa
 
 
 
 
 
 Voor de rol van het ministerie van Buitenlandse Zaken, dat is belast met de
buitenlandse betrekkingen, een Koninkrijksaangelegenheid, zal de transitie
weinig veranderingen met zich meebrengen. In aanvulling op zijn normale taken,
zal het ministerie van Buitenlandse Zaken in de loop van 2010 een liaison
officier plaatsen op de BES-eilanden om de BES-eilanden te begeleiden bij
de contacten met vreemde mogendheden.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Parlement
 
 Bovengenoemde wetsontwerpen zijn aan
de Staten-Generaal aangeboden. De Belastingwet Bes zal nog deze maand aan
uw Kamer worden aangeboden.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Risico’s
 
 •
 Het grootste risico
betreft de politieke (in)stabiliteit op de eilanden; met name de politieke
ontwikkelingen op Bonaire (derde Bestuurscollege in vijf maanden en het aanstaande
referendum). 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Maatregelen
 
 •
 Het saneren van de betalingsachterstanden
van Bonaire wordt opgeschort tot het moment dat het BC van Bonaire laat weten
de slotverklaring van 2006 en de daaropvolgende bestuurlijke akkoorden en
afspraken volledig te erkennen, en aan de uitvoering ervan zijn medewerking
te verlenen.
 
 
 
 
 •
 De invoering van de nieuwe status gebeurt in fases. De hiertoe
te nemen beleidsmaatregelen vinden plaats in overleg met de bestuurders van
de BES-eilanden en worden, mede onder begeleiding van de commissaris voor
de BES, door de verantwoordelijke vakdepartementen nader uitgewerkt.
 
 
 
 
 
 4. OPBOUW LAND SINT MAARTEN 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 
 
 
 
 
 
 Doel
 
 Realisering status van Land binnen
het koninkrijk voor Sint Maarten.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verantwoordelijkheid
 
 Sint Maarten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aandachtsgebieden
 
 
 
 
 
 
 stand van zaken
 
 
 Wetgeving
 
 
 
 
 
 •
 Tijdens de Politieke Stuurgroep van 26 november 2008 is
afgesproken dat de resterende (nog niet getoetste/aangepaste) ontwerpwetgeving
zo spoedig mogelijk (alsnog/nogmaals) wordt getoetst. De voorstellen voor
de Staatsregeling en de organieke wetten zullen verder via de van toepassing
zijnde procedures worden behandeld.
 
 
 
 
 •
 De Toetsingsadviescommissie heeft echter haar werkzaamheden moeten
aanhouden vanwege het uitblijven van de aan Curaçao en Sint Maarten
gevraagde ontwerpen van wetgeving die nog getoetst moeten worden. De Toetsingsadviescommissie
heeft besloten dat de commissie niet eerder bijeenkomt dan nadat zij alle
benodigde en afgesproken ontwerpen formeel heeft ontvangen. Hierdoor loopt
het toetsingsproces vertraging op. 
 
 
 
 
 De resultaten van de implementatiefase zullen tijdens de slot-RTC worden getoetst.
Daar aan voorafgaand vindt toetsing van de overheidsapparaten plaats. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Organisatie en formatie
 
 
 
 
 
 •
 De Organisatienota is door het Bestuurscollege en de Eilandsraad
vastgesteld. De ontwerp-landsverordening Vaststelling organisatie Land Sint
Maarten is behandeld in de Vaste Raadscommissie voor Constitutionele Zaken
van de eilandsraad. Het Migratieplan/sociaal statuut is in afronding.
 
 
 
 
 •
 Een convenant ten aanzien van een Sociaal Statuut tussen het
Land en Sint Maarten moest in eerste instantie uiterlijk eind januari 2009
zijn vastgesteld. 
 
 
 
 
 •
 Voor begin april 2009 zouden alle ambtenaren een voorstel moeten
krijgen over hun toekomstige plaatsing. Aangezien er onvoldoende zicht was
op de rechtsposities is aangegeven dat het voorstel tot oktober 2009 zal worden
uitgesteld. Dit heeft ook consequenties voor de planning voor overdracht van
taken aan Sint Maarten (decentralisatie), zoals die was afgesproken tijdens
het bestuurlijk overleg op 24 november 2008 tussen Curaçao, Sint
Maarten en het Land. 
 
 
 
 
 •
 Sint Maarten heeft flinke inspanningen gepleegd om de organisatie
van het nieuwe land op te bouwen en alle betrokkenen over de voortgang hiervan
te informeren. Het is echter niet waarschijnlijk dat Sint Maarten op de transitiedatum
alle vereiste instellingen om als land te kunnen functioneren gereed heeft. 
 
 
 
 
 •
 Naast de inrichting van het nieuwe politieke stelsel voor Sint
Maarten, de bestuurlijke organisatie, besteedt Sint Maarten expliciet veel
aandacht aan borging van integriteit in bestuur en in verbetering van de justitiële
keten.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Parlement
 
 De opbouw van het land Sint Maarten
is de verantwoordelijkheid van Sint Maarten, met uitzondering van de diverse
rijkswetten zal regelgeving door de eilandsraad van Sint Maarten worden vastgesteld.
Een aantal regelingen dient door de Rijksministerraad te worden goedgekeurd.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Risico’s
 
 •
 De ontwerpfase is bijna
afgerond, en er is gestart met de implementatiefase. Belangrijkste risico
in deze fase is dat de implementatie van de wetgeving en van de plannen met
betrekking tot het overheidsapparaat meer tijd in beslag neemt dan nu is voorzien.
Het aanhouden van de werkzaamheden van de Toetsingsadviescommissie onderstreept
dit risico.
 
 
 
 
 •
 Zowel de opbouw van de nieuwe bestuurlijke organisatie van het
nieuw te vormen land Sint Maarten, alsmede de uitvoering van alle taken en
bevoegdheden die Sint Maarten in de nieuwe staatkundige structuur moet uitvoeren,
vragen om aanzienlijke inzet van menskracht. Omdat op Sint Maarten, anders
dan op Curaçao, nog veel moet worden opgebouwd, zal het niet eenvoudig
zijn voldoende mensen te vinden (posities ingevuld te krijgen) om alle taken
op adequate wijze uit te voeren. Voorts moeten veel instellingen nog van de
grond af worden opgebouwd. 
 
 
 
 
 •
 Eind april 2009 hadden St. Maarten en Curaçao een overzicht
moeten aanleveren aan het aangevulde presidium van de V-RTC met taken die
de aankomende landen in de nieuwe staatkundige structuur zelfstandig, in onderlinge
samenwerking, in samenwerking met, of door andere (ei)landen in het Koninkrijk
willen uitvoeren. Tot op heden is dit overzicht nog niet van Sint Maarten
ontvangen. Sint Maarten heeft behoefte aan samenwerking met Curaçao.
Curaçao en Sint Maarten zijn nog in overleg over de vormgeving hiervan.
Voorstellen in dit kader zijn nog niet rond. Hierdoor ontstaat vertraging
in de implementatiefase zoals bedoeld in de Slotverklaring van de start-RTC
van 26 november 2005.
 
 
 
 
 •
 De overname van taken van het land Nederlandse Antillen door
Sint Maarten loopt verdere vertraging op als de opbouw van de organisatie
en de formatie meer tijd in beslag neemt dan voorzien. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Maatregelen
 
 •
 Het is aan Sint Maarten om
zodanige maatregelen te treffen dat wordt voldaan aan de afgesproken criteria.
Onder andere via het samenwerkingsprogramma Institutionele Versterking en
Bestuurskracht draagt Nederland bij aan organisatorische maatregelen die nodig
zijn om de nieuwe status van land goed in te kunnen vullen. 
 
 
 
 
 •
 Nederland zal blijven vasthouden aan de afspraken die eerder
in het proces zijn gemaakt over de toetsing van het overheidsapparaat en de
voorstellen die uitgewerkt moeten worden tijdens de implementatiefase. Sint
Maarten zal eerst met het overzicht betreffende de toekomstige taakuitvoering
moeten komen, alvorens tot de toetsing als bedoeld in Slotverklaring van de
start-RTC van 26 november 2005 kan worden overgegaan. De samenhang met
de ontmanteling van het Land is hierbij een aandachtspunt.
 
 
 
 
 •
 Tijdens de Politieke Stuurgroep van 30 september zijn afspraken
gemaakt over de aanpak voor die taken waarvan uit de toetsing blijkt dat de
aanstaande landen deze nog onvoldoende kunnen uitvoeren op het moment van
transitie. Deze aanpak is in een AMvRB vastgelegd.
 
 
 
 
 
 5. OPBOUW LAND CURAÇAO 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 
 
 
 
 
 
 Doel
 
 Realisering status van Land binnen het Koninkrijk
voor Curaçao.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verantwoordelijkheid
 
 Curaçao
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aandachtsgebieden
 
 
 
 
 
 
 stand van zaken
 
 
 Wetgeving
 
 
 
 
 
 •
 Tijdens de Politieke Stuurgroep van 26 november 2008 is
afgesproken dat de resterende (nog niet getoetste/aangepaste) ontwerpwetgeving
zo spoedig mogelijk (alsnog/nogmaals) wordt getoetst. De voorstellen voor
de Staatsregeling en de organieke wetten zullen verder via de van toepassing
zijnde procedures worden behandeld.
 
 
 
 
 •
 De Toetsingsadviescommissie heeft haar werkzaamheden moeten aanhouden
vanwege het uitblijven van de aan Curaçao en Sint Maarten gevraagde
ontwerpen van wetgeving die nog getoetst moeten worden. De Toetsingsadviescommissie
heeft besloten dat de commissie niet eerder bijeenkomt dan nadat zij alle
benodigde en afgesproken ontwerpen formeel heeft ontvangen. Hierdoor loopt
het toetsingsproces vertraging op. 
 
 
 
 
 •
 De resultaten van de implementatiefase zullen tijdens de slot-RTC
worden getoetst. Daar aan voorafgaand vindt toetsing van de overheidsapparaten
plaats door het aangevulde presidium van de V-RTC. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Inrichting ambtelijke organisatie
 
 
 
 
 
 •
 Er is een eerste blauwdruk van de NBO (Nieuwe Bestuurlijke Organisatie)
opgesteld; deze is wel door het Bestuurscollege, maar nog niet door de Eilandsraad
vastgesteld. Dat zal plaatsvinden samen met de verordening Nieuwe bestuurlijke
organisatie. 
 
 
 
 
 •
 Een convenant ten aanzien van een Sociaal Statuut tussen het
Land en Curaçao is eind januari 2009 vastgesteld, maar er is nog geen
overeenstemming met de bonden. De besprekingen hierover vinden nog plaats
in het Georganiseerd overleg van de vakbonden. 
 
 
 
 
 •
 Voor begin april 2009 hadden alle ambtenaren een voorstel moeten
krijgen over hun toekomstige plaatsing. Aangezien er onvoldoende zicht is
op de rechtsposities is het voorstel tot oktober uitgesteld. Dit heeft directe
consequenties voor de planning voor overdracht van taken aan Curaçao,
zoals die was afgesproken tijdens het bestuurlijk overleg op 24 november
2008 tussen Curaçao, Sint Maarten en de Nederlandse Antillen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Parlement
 
 •
 De opbouw van het land Curaçao
is de verantwoordelijkheid van Curaçao. Met uitzondering van de diverse
rijkswetten zal regelgeving door de eilandsraad van Curaçao worden
vastgesteld. Een aantal regelingen dient door de Rijksministerraad te worden
goedgekeurd.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Risico
 
 •
 De ontwerpfase is bijna afgerond
en er is gestart met de implementatiefase. Belangrijkste risico in deze fase
is dat de implementatie van de wetgeving en het uitwerken van de plannen met
betrekking tot het overheidsapparaat meer tijd in beslag neemt dan nu is voorzien. 
 
 
 
 
 •
 Een te grote druk op dit proces brengt het risico met zich mee
dat bestaande structuren teveel gekopieerd worden en dat de nu voorliggende
kans om een efficiencyverbeteringslag te maken, verloren gaat.
 
 
 
 
 •
 Eind april 2009 hadden Curaçao en St. Maarten een overzicht
moeten aanleveren aan het aangevulde presidium van de V-RTC met taken die
de aankomende landen in de nieuwe staatkundige structuur zelfstandig, in onderlinge
samenwerking, in samenwerking met, of door andere (ei)landen in het Koninkrijk
willen uitvoeren. Begin juni zijn nog niet alle overzichten ontvangen. Besloten
is om de bijeenkomst van het aangevulde presidium van de V-RTC die stond gepland
voor 16 en 17 juni geen doorgang te laten vinden. Hierdoor ontstaat vertraging
in de implementatiefase zoals bedoeld in de Slotverklaring van de start-RTC
van 26 november 2005.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Maatregelen
 
 •
 Het is aan Curaçao om
zodanige maatregelen te treffen dat wordt voldaan aan de afgesproken criteria.
Onder andere via het samenwerkingsprogramma Institutionele Versterking en
Bestuurskracht draagt Nederland bij aan organisatorische maatregelen die nodig
zijn om de nieuwe status van land goed in te kunnen vullen. 
 
 
 
 
 •
 Nederland zal blijven vasthouden aan de afspraken die eerder
in het proces zijn gemaakt over de toetsing van het overheidsapparaat en de
voorstellen die uitgewerkt moeten worden tijdens de implementatiefase. Curaçao
heeft inmiddels een gedeelte hiervan aangeleverd, maar nog niet alles. Pas
als alles is aangeleverd zal tot de toetsing als bedoeld in Slotverklaring
van de start-RTC van 26 november 2005 kunnen worden overgegaan. De samenhang
met de ontmanteling van het Land is hierbij een aandachtspunt.
 
 
 
 
 
 6. ONTMANTELING LAND NEDERLANDSE ANTILLEN 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 
 
 
 
 
 
 Doel
 
 Ontmanteling Land Nederlandse Antillen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verantwoordelijkheid
 
 Het Land Nederlandse Antillen
is verantwoordelijk voor de ontmanteling. Nederland heeft in haar rol als
rechtsopvolger van het Land ten behoeve van de BES belang bij een adequate
overgang van rechten en plichten.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aandachtsgebieden
 
 
 
 
 
 
 stand van zaken
 •
 De start van de gefaseerde taakoverdracht aan
Curaçao en Sint Maarten loopt flinke vertraging op. In eerste instantie
zou de eerste overdracht van taken in juli 2009 van start gaan. Dit is vervolgens
uitgesteld naar oktober 2009. Nu ook oktober 2009 niet wordt gehaald hebben
het land Nederlandse Antillen, Curaçao en St. Maarten afgesproken dat
de overdracht van taken in januari 2010 zal aanvangen. Belangrijkste redenen
voor deze vertraging zijn het uitblijven van vaststelling van de rechtsposities
van de ambtenaren en het uitblijven van de vaststelling van de nieuwe bestuurlijke
organisatie van Curaçao. Het Land Nederlandse Antillen wil tot op heden
het protocol voor de overgang naar Nederland van landsambtenaren die werkzaam
en woonachtig zijn de op de BES-eilanden niet tekenen. 
 
 
 
 
 •
 Nederland – het ministerie van VWS – heeft als eerste
in september uitvoering van taken van het land Nederlandse Antillen ten behoeve
van de BES overgenomen. Hiertoe is een onderlinge regeling als bedoeld in
artikel 38, eerste lid van het Statuut ondertekend met de verantwoordelijke
Antilliaanse minister. Andere ministeries zijn ook onderlinge regeling aan
het voorbereiden opdat de komende maanden de uitvoering van taken van het
land Nederlandse Antillen al voor transitie kunnen worden overgenomen. Hierbij
is steeds het uitgangspunt dat Nederland de uitvoering op zich neemt en dat
de formele verantwoordelijkheid bij het land Nederlandse Antillen blijft.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Parlement
 
 Geen bijzonderheden
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Risico
 
 •
 De overgang van personeel naar
de nieuwe landen en naar Nederland lijkt de belangrijkste vertragende factor
te zijn als het gaat om de ontmanteling van de Nederlandse Antillen. Dit blijkt
ook uit de meest recente bestuurlijke afspraak tussen het land, Curaçao
en Sint Maarten, waaruit blijkt dat taken die in januari naar Curaçao
en Sint Maarten worden overgedragen nog niet gevolgd zullen worden door het
personeel dat dan nog in dienst van het land Nederlandse Antillen is, en voor
de uitvoering van de destreffende taken ter beschikking wordt gesteld aan
de nieuwe landen. Het uitblijven van duidelijkheid bij het personeel over
hun overgang naar de nieuwe landen en naar Nederland is een risico voor het
proces. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Maatregelen
 
 •
 Nederland zal de komende maanden
blijven werken aan de overname van taken ten behoeve van de BES-eilanden. 
 
 
 
 
 •
 Indien het land Nederlandse Antillen blijft weigeren het voorbereide
protocol voor de overgang van landsambtenaren naar Nederland te ondertekenen,
dan zal Nederland de betreffende landsambtenaren (woonachtig en werkzaam op
de BES) zelf rechtstreeks benaderen, verzoeken om informatie over hun rechtspositie
en een aanbieding doen voor indienstneming als Rijksambtenaar BES per transitiedatum. 
 
 
 
 
 •
 Het is van belang dat de nieuw te vormen landen een reële
planning maken voor taakovername en de condities voor de overgang van personeel
en financiële middelen. Een eerste stap in deze richting is gezet met
de geplande aanstelling van kwartiermakers bij de nieuwe landen en afbouwmanagers
bij het land Nederlandse Antillen.
 
 
 
 
 
 7. ONDERSTEUNING GEZAGHEBBERS 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 
 
 
 
 
 
 Doel
 
 Gedurende het staatkundig veranderingsproces is het
belangrijk dat de gezaghebbers van de vijf eilandgebieden hun (toezichthoudende)
taken goed blijven uitoefenen. De gezaghebbers krijgen hierbij ondersteuning
vanuit Nederland. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verantwoordelijkheid
 
 Kabinet van de Gouverneur van
de Nederlandse Antillen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aandachtsgebiedenstand
van zaken
 •
 Momenteel worden de gezaghebbers van Sint Maarten, Bonaire, Sint Eustatius
en Saba ondersteund door in totaal zes technische bijstanders. Het gaat om
ondersteuning op de terreinen juridische zaken, vreemde- lingen- en paspoortzaken,
politiezaken, corporate governance en ruimtelijke ordening, natuur en milieu;
 
 
 
 
 •
 Curaçao had meer tijd nodig om te komen tot besluitvorming
over de inzet van technische bijstanders. In juni starten 4 technische bijstanders
bij het kabinet van de gezaghebber op Curaçao. Zij worden ingezet op
de gebieden vreemdelingenzaken, politiezaken en algemeen juridische zaken; 
 
 
 
 
 •
 In april 2009 is het eerste evaluatierapport ontvangen over de
resultaten van dit project (exclusief Curaçao). De belangrijkste conclusie
van het rapport is dat de gezaghebbers zeer positief zijn over de ondersteuning.
Het vermogen van de gezaghebbers om ook tijdens de transitiefase van het staatkundig
proces hun toezichthoudende taken uit te oefenen, is hierdoor gegroeid. 
 
 
 
 
 •
 Naast de bestaande inzet aan technische bijstanders, hebben de
gezaghebbers van Bonaire, Sint Eustatius en Saba verzocht om extra ondersteuning.
Voor wat betreft Sint Eustatius en Saba gaat het om ondersteuning (1 fte)
op het gebied van ruimtelijke ordening, natuur en milieu. Bonaire wenst ondersteuning
(1 fte) op het gebied van good governance en algemeen juridische zaken. Half
september 2009 begonnen met de werving van kandidaten voor deze functies.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Parlement
 
 Geen bijzonderheden
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Risico
 
 Geen bijzonderheden
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Maatregelen
 
 Geen bijzonderheden
 
 
 
 
 
 8. ARUBA 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 
 
 
 
 
 
 Doel
 
 Aruba werkt mee met de totstandkoming van de nieuwe
status van de Antilliaanse eilanden.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verantwoordelijkheid
 
 Aruba
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aandachtsgebieden stand
van zaken
 •
 Het
voorstel van rijkswet Gemeenschappelijk Hof van Justitie is inmiddels ingediend
bij de Tweede Kamer. Tot en met het moment van besluitvorming over indiening
van het voorstel in de RMR kon over de inhoud van het voorstel geen overeenstemming
worden bereikt met Aruba. Het voorstel is daarom voor Aruba gebaseerd op artikel
43, tweede lid, Statuut (waarborgfunctie Koninkrijk) en niet op artikel 38,
tweede lid (consensus). Er is een nota van wijziging die tot gevolg zou kunnen
hebben dat er alsnog overeenstemming wordt bereikt met Aruba.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Parlement
 
 Geen bijzonderheden
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Risico’s
 
 •
 Op Aruba zal binnenkort
een nieuwe regering aantreden. Nederland heeft nog geen afspraken kunnen maken
over aansluiting van Aruba bij het staatkundig proces. De verkiezingen, die
op 25 september op Aruba plaatsvonden, zijn gewonnen door de AVP. Deze
partij heeft vóór de verkiezingen de wens geuit tot een betere
relatie met Nederland te komen. Dit kan een positieve invloed hebben. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Maatregelen
 
 •
 Met Aruba wordt voortdurend
gesproken. Aruba wordt daarnaast steeds uitgenodigd voor de politieke stuurgroep
en voor de vergaderingen van de projectgroep Rechtspleging, Rechtshandhaving
en Constitutionele zaken. De afgelopen maanden neemt Aruba actiever deel aan
de ambtelijke voorbereidingen, met name op het terrein van de rechtshandhaving.
Aruba zal worden betrokken bij de uitvoering van de toetsing van het overheidsapparaat
door het presidium van de V-RTC zoals afgesproken in de RTC van 15 december
2008.
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.
 
 
 De grondslag voor de rijkswet Gemeenschappelijk Hof van Justitie is voor
Aruba niet artikel 38 Statuut (consensus) maar artikel 43 lid 2 Statuut (waarborgtaak
Koninkrijk). Zie toelichting bij 8. Aruba.