Structuur van de uitvoering werk en inkomen (SUWI); Brief minister ter voldoening aan toezeggingen die hij heeft gedaan tijdens het Algemeen Overleg van 1 juli 2009 over Arbeidsongeschiktheid
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST134584
 2008-2009
 
 26 448
 Structuur van de uitvoering werk en inkomen (SUWI)
 
 
 
 
 Nr. 
 411
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 7 september 2009
 
 Tijdens het Algemeen Overleg over Arbeidsongeschiktheid op 1 juli
2009 (Kamerstuk 26 448/29 461, nr. 410) heb ik uw Kamer een
aantal toezeggingen gedaan. Met deze brief ga ik hier nader op in.
 Claimbeoordeling bij ME/CVS-patiënten.
 De Kamer heeft in het Algemeen Overleg van 1 juli jl. allereerst
vragen gesteld over de toepassing van het protocol ME/CVS door de verzekeringsartsen
van het UWV. Aanleiding hiervoor is de uitspraak van de Rechtbank Zutphen
over UWV Hengelo, waarin de rechter oordeelde dat het protocol ten onrechte
terzijde was gelegd (Rechtspraak, LJN:BJ0693, Rechtbank Zutphen, 08/2188 Wajong).
De Kamer heeft mijn reactie gevraagd op het hanteren van het protocol door
de verzekeringsartsen van het UWV. De Kamer heeft tevens aangegeven graag
een reactie te krijgen op de aanname dat in 2/3e van het aantal bezwaar- en
beroepszaken de klager in het gelijk is gesteld. Uw Kamer trok hieruit de
conclusie dat dit aangeeft dat er toch wel «iets aan de hand is»
en dat het protocol blijkbaar niet goed wordt nageleefd.
 
 Ik wil allereerst reageren op het door de Kamer genoemde cijfer van het
aantal bezwaar- en beroepszaken waarin de klager in het gelijk werd gesteld.
 Uit navraag bij het UWV blijkt het volgende. In 27% van de bezwaarzaken
ME/CVS die voortvloeien uit de herbeoordelingsoperatie is het bezwaar gegrond
verklaard of is er een nieuwe beslissing afgegeven. Dit percentage is iets
lager dan het percentage gegronde bezwaarzaken van alle herbeoordelingen,
dat op ruim 30% ligt. Van de afgehandelde beroepszaken ME/CVS is in
36% het beroep gegrond verklaard, tegenover 38.6 % voor de totale
herbeoordelingsoperatie. Zoals ik in het Algemeen Overleg al heb gezegd, betekent
dit dat in ongeveer 3 % van alle beslissingen in het kader van de herbeoordelingsoperatie
de primaire beslissing niet in stand is gebleven.
 Volledigheidshalve wil ik vermelden dat ook een gegrond bezwaar of beroep
niet per definitie betekent dat volledig aan de wens van de belanghebbende
tegemoet wordt gekomen: hij kan ook gedeeltelijk gelijk krijgen of er kan
een nieuwe beoordeling moeten worden gedaan. Mijn conclusie is dat het aantal
gegrondverklaringen, zowel in bezwaar als in beroep, bij de herbeoordelingen
met de diagnose ME/CVS niet afwijkt van alle herbeoordelingen (en zelfs iets
lager is).
 
 Uit de eerdergenoemde uitspraak van de rechtbank Zutphen blijkt dat in
het bewuste geval in strijd is gehandeld met de eerdere afspraak die intern
bij UWV voor deze gevallen is gemaakt. Die afspraak houdt in dat alle bezwaar-
en beroepszaken waarin de beroepsgrond is dat het protocol niet of onjuist
is toegepast centraal worden verzameld, en ook door de bezwaarverzekeringsarts
met de stafbezwaarverzekeringsarts worden besproken. Dat is in dit geval niet
gebeurd, en het UWV zal die afspraak nog eens uitdrukkelijk onder de aandacht
brengen van de bij de uitvoering betrokkenen.
 Aan het protocol ME/CVS wordt door UWV veel aandacht besteed. De belangrijkste
uitgangspunten bij de claimbeoordeling ME/CVS zijn voor het UWV: 1) Het Schattingsbesluit
is leidend. 2) Bij de beoordeling wordt de arts geacht het protocol te hanteren,
maar hij kan daar beargumenteerd van afwijken. 3) Het zonder meer stellen
van «er is geen ziekte of gebrek», bij mensen die in principe
aan de criteria voor ME/CVS voldoen, is niet juist. Zoals gezegd: van het
protocol kan beargumenteerd worden afgeweken. Dit wordt door artsen ook gedaan.
De afwijkingen van het protocol worden neergelegd bij de beroepsvereniging
van verzekeringsartsen, de NVVG, ten behoeve van een verdere verbetering van
dit protocol. Verder is UWV bezig (in samenwerking met de NVVG) om casuïstiek
over ME/CVS via commentaarrondes te presenteren aan de beroepsgroep (een soort
mediprudentieontwikkeling rond ME/CVS), met de bedoeling om knelpunten te
signaleren. De opbrengst hiervan moet input vormen voor een toekomstige verbetering
van het protocol ME/CVS.
 WIA re-integratie-instrumenten ook van toepassing op «nuggers»?
 Voorts heb ik, naar aanleiding van een vraag van mevr. Ortega-Martijn,
aangegeven de Kamer nog nader te zullen informeren over de WIA-voorzieningen
die beschikbaar zijn voor (gedeeltelijk) arbeidsongeschikte nuggers. Wat dat
betreft merk ik het volgende op.
 De verantwoordelijkheid voor de begeleiding naar de arbeidsmarkt van mensen
zonder uitkering (nuggers) ligt bij gemeenten. Dit is opgenomen in de WWB.
Gemeenten kunnen voor nuggers een breed scala aan participatie bevorderende
activiteiten inzetten. Als een gemeente een nugger die aan bepaalde voorwaarden
voldoet aan betaald werk helpt, dan mag de gemeente sinds kort bij voorbeeld
achteraf € 12 000 uit het W-deel regelluw aan deze activiteiten
besteden. Daarnaast kunnen zij nuggers zelf onder voorwaarden een bonus geven
van maximaal € 2 200,00 als zij aan het werk gaan. Als niet
duidelijk is wat de arbeidsmogelijkheden zijn van een nugger, kan de gemeente
voorts sociaal medisch advies inwinnen. Dat kan bijvoorbeeld bij het UWV.
De gemeenten kunnen afspraken maken met UWV om tegen vergoeding over de arbeidsmogelijkheden
van een groep nuggers een sociaal medisch advies in te winnen. Daarnaast kunnen
competentietesten en een EVC traject ingezet worden.
 Voor de arbeidsinschakeling van nuggers die werkzaamheden in dienstbetrekking
willen gaan verrichten, maar structureel functionele beperkingen hebben staat
verder het WIA-instrumentarium ter beschikking van het UWV (artikelen 35 en
36 Wet WIA). De werkgever kan in dat kader in aanmerking komen voor een vergoeding
van aanpassingen van de werkplek. Sinds 1 januari 2009 is het drempelbedrag
hierbij vervallen. Als voor het in dienst nemen van een nugger in verband
met structureel functionele beperkingen persoonsgebonden voorzieningen
noodzakelijk zijn zodat hij reguliere arbeid kan verrichten, dan kunnen deze
bij het UWV aangevraagd worden. Dit kunnen vervoersvoorzieningen zijn, intermediaire
activiteiten ten behoeve van personen met een visuele, auditieve of motorische
handicap of voorzieningen die betrokkene eventueel kan meenemen naar een andere
functie. Wanneer een voormalig nugger met structurele beperkingen niet in
staat is om zonder ondersteuning reguliere werkzaamheden te verrichten, kan
een jobcoach worden aangevraagd bij het UWV. De noodzaak en de mate van ondersteuning
bepaalt het UWV aan de hand van het protocol jobcoaching.
 Tot slot kan een werkgever onder voorwaarden in aanmerking komen voor
een no-riskpolis of een premiekorting, wanneer hij een nugger met structureel
functionele beperkingen in dienst neemt. Hiervan is sprake als hij naar het
oordeel van het UWV belemmeringen heeft die leiden tot beperking in het functioneren
in arbeid. Een werkgever die een nugger met structureel functionele beperkingen
in dienst neemt, kan de loonkosten verrekenen met een ziektewetuitkering als
deze uitvalt wegens ziekte. Voor een nugger met structurele functionele beperkingen
kan zijn werkgever ook in aanmerking komen voor de premiekorting arbeidsgehandicapten
(artikel 49, lid 1, onderdeel d, van de Wet financiering sociale verzekeringen).
De premiekorting bedraagt maximaal € 2042,– per jaar.
 Oordeel specialisten betrekken bij alle claimbeoordelingen
in verband met arbeidsongeschiktheid.
 Bij de behandeling in uw Kamer van het wetsvoorstel Wet Wajong in april
jl. heb ik, naar aanleiding van motie nr. 32 van mevrouw Ortega (CU), toegezegd
na te gaan of de verzekeringsarts informatie bij de behandelend sector (specialist,
huisarts) kan opvragen als de klant hier om verzoekt. In het Algemeen Overleg
van 1 juli jl. heb ik, naar aanleiding van vragen van mevrouw Ortega
om dit uit te breiden naar alle medische beoordelingen in het kader van de
arbeidsongeschikhteidswetten, toegezegd dat ik dit eerst voor de Wajong wil
oppakken en daarna wil bezien, afhankelijk van de uitkomst daarvan, of dat
ook van toepassing zou moeten zijn voor de overige arbeidsongeschiktheidswetten.
Mijn reactie, zowel in het kader van de Wajong als in het kader van de overige
arbeidsongeschiktheidsbeoordelingen, zal ik geven in een brief aan uw Kamer,
waarin ik van alle moties en toezeggingen naar aanleiding van de behandeling
van de Wajong de stand van zaken zal geven. Deze brief kan de Kamer in het
najaar tegemoet zien.
 Financiële cijfers over de effecten van de herbeoordelingsoperatie.
 In het AO van 1 juli jl. heb ik reeds aangegeven wat de kosten en
opbrengsten van de herbeoordelingsoperatie zijn. Voor de goede orde geef ik
hiervan in deze brief een samenvattend beeld.
 Door de herbeoordelingsoperatie is van 20% van de herbeoordeelden
de uitkering beëindigd, van 12% van de herbeoordeelden is de uitkering
verlaagd en van 6% is de uitkering verhoogd. Deze beëindigingen
en verlagingen van uitkeringen zijn uiteraard besparingen op de uitkeringslasten,
de verhogingen zijn uiteraard additionele lasten. Om te kunnen bepalen wat
uiteindelijk de besparingen van de herbeoordelingsoperatie zijn, wordt rekening
gehouden met de situatie zonder herbeoordelingsoperatie. Immers, zonder herbeoordelingsoperatie
zou er ook uitstroom van personen (door werkhervatting, pensionering of overlijden)
uit de WAO, WAZ en Wajong hebben plaatsgevonden, al dan niet op later tijdstip.
 
 Het financiële effect van de herbeoordelingsoperatie is de besparing
aan uitkeringslasten die de extra uitstroom en verlagingen van uitkeringen
heeft gegenereerd. Tussen de periode 1 oktober 2004 en 1 mei 2009
heeft de herbeoordelingsoperatie ruim € 1,1 miljard bespaard op
uitkeringslasten WAO, WAZ en Wajong. Dit zijn echter bruto-besparingen. Om
tot de netto besparingen te komen dient rekening te worden gehouden met hogere
uitkeringslasten elders – de weglek naar WW, bijstand en TRI-uitkeringen.
Hiervoor dient circa € 550 miljoen worden afgetrokken. De weglek
naar WW is beperkt tot de maximale WW-duur van 3 jaar en 2 maanden
te rekenen vanaf de verlaging van de WAO-uitkeringen. De weglek naar TRI-uitkeringen
zal niet meer plaatsvinden vanaf 1 januari 2011, omdat de TRI vanaf
die datum vervalt. Om te komen tot de netto besparing dient – naast
de weglek naar andere uitkeringen – rekening te worden gehouden met
de kosten voor de uitvoering van de herbeoordelingsoperatie. Net als bij de
opbrengsten van de herbeoordelingsoperatie geldt dat deze kosten dienen te
worden bekeken t.o.v. een situatie zonder herbeoordelingsoperatie. In dit
geval geldt dat zonder herbeoordelingsoperatie er ook kosten zouden zijn gemaakt
voor re-integratie en uitvoering. Er dient dus te worden gekeken naar de éxtra
uitvoeringskosten. In totaal is er bijna € 190 miljoen extra budget
voor re-integratiemiddelen en uitvoeringskosten toegekend aan UWV tijdens
de herbeoordelingsoperatie. Na de herbeoordelingsoperatie is er geen extra
budget meer nodig voor re-integratie en uitvoeringskosten.
 De herbeoordelingsoperatie heeft dus tussen de periode 1 oktober
2004 en 1 mei 2009 circa € 375 miljoen bespaard. Door wetswijzigingen
in de periode voor en tijdens de uitvoering van de herbeoordelingsoperatie
(verlaging leeftijdsgrens en invoering TRI) zijn de opbrengsten van de herbeoordelingsoperatie
verminderd t.o.v. de initiële uitgangssituatie. Dit is indertijd in de
ramingen verwerkt.
 
 Ook al is de herbeoordelingsoperatie nu afgerond, de effecten van de herbeoordelingsoperatie
lopen langer door dan 2009. In de Begroting 2010 zullen daarom onderstaande
effecten worden verwerkt.
 Aan de ene kant heeft er door de herbeoordelingsoperatie extra uitstroom
plaatsgevonden ten opzichte van een situatie zonder herbeoordelingsoperatie.
Deze extra uitstroom is een besparing op uitkeringslasten die structureel
doorloopt. Het aantal bespaarde uitkeringen – en daarbij de bespaarde
uitkeringslasten – loopt vanwege het natuurlijk verloop van uitkeringen
(op den duur worden uitkeringen altijd beëindigd wegens pensionering)
langzaam af.
 Aan de andere kant is er op dit moment een uitvoeringstegenvaller in de
WAO. De tegenvaller komt doordat de uitstroomkans van met name de leeftijdscategorieën
die onder de herbeoordelingsoperatie vielen is afgenomen. (Dit valt te verklaren
doordat de personen met het meeste potentieel tot het verrichten van arbeid
uit de WAO zijn gestroomd tijdens de herbeoordelingsoperatie). Hiermee was
voorheen in de ramingen onvoldoende rekening gehouden.
 Informatie aan cliënten over mogelijkheden tot bijverdienen.
 In het Algemeen Overleg van 1 juli jl. heeft mevrouw Ortega (CU)
ervoor gepleit dat UWV jaarlijks in januari aan iedereen met een arbeidsongeschiktheidsuitkering
die werkt informatie geeft over de mogelijkheid (de ruimte) om extra bij te
verdienen, zonder dat dit tot een lagere arbeidsongeschiktheidsklasse of lagere
uitkering leidt. Aanleiding hiervoor was het gegeven dat uitkeringsgerechtigden
die naast hun uitkering werken door bij voorbeeld een eenmalige bonus, gratificatie
of het feit dat zij net iets meer zijn gaan verdienen, geconfronteerd kunnen
worden met indeling in een lagere arbeidsongeschiktheidsklasse, die veelal
een of twee maanden later met terugwerkende kracht geëffectueerd wordt,
waardoor een terug- en invordering ontstaat. Deze uitkeringsgerechtigden
zouden van te voren moeten weten wat de gevolgen van zo’n extra uitkering
door de werkgever zijn. Ik kan hierop de volgende reactie geven.
 
 Ten tijde van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de WAO
en WAZ om uitkeringsgerechtigden te stimuleren arbeid te gaan verrichten hebben
diverse fracties vragen gesteld over de voorlichting aan de uitkeringsgerechtigde
over de inkomenseffecten van werkhervatting. In reactie op deze vragen heb
ik in de nota naar aanleiding van het verslag toegezegd dat het UWV de uitkeringsgerechtigde,
die contact opneemt met UWV met vragen over de gevolgen van werkhervatting,
op korte termijn en voorafgaand aan de werkhervatting zal informeren. Om precies
aan te kunnen geven wat het effect is van werkhervatting of werkuitbreiding
heeft UWV gegevens nodig van betrokkene met betrekking tot de (nieuwe) functie
en uit het dossier van de uitkeringsgerechtigde met betrekking tot de mate
van arbeidsongeschiktheid, de oude urenomvang en het oude uurloon. Op basis
van deze gegevens wordt betrokkene uiterlijk binnen 3 werkdagen teruggebeld
door UWV en wordt hij geïnformeerd over het uitkeringsbedrag bij werkhervatting
of werkuitbreiding (Kamerstukken II, 2008–2009, 31 520, nr. 6).
 Ik ben van mening dat een dergelijke werkwijze ook adequaat is bij vragen
van uitkeringsgerechtigden over de gevolgen van werkuitbreiding, een stijging
van inkomen uit arbeid of extra uitkeringen door de werkgever in verband met
de dienstbetrekking. Ik heb met het UWV afgesproken om de hiervoor beschreven
werkwijze, waarbij cliënten vooraf bij het UWV naar de gevolgen van werkhervatting
kunnen informeren, ook toegepast gaat worden als cliënten al werken en
in dit werk méér inkomsten hebben of gaan ontvangen. Het verstrekken
van een opgave van het maatmaninkomen aan het begin van ieder jaar aan iedere
uitkeringsgerechtigde is technisch moeilijk uitvoerbaar en is feitelijk ook
niet nodig, omdat de uitkeringsgerechtigde met enkel een opgave van het maatmaninkomen
niet de mogelijkheid heeft om de «verdienruimte» te kunnen bepalen.
Daarvoor is niet alleen het maatmaninkomen nodig, maar ook onder meer een
geactualiseerde restverdiencapaciteit. Dit is voor iedere uitkeringsgerechtigde
maatwerk en dit zou steeds opnieuw individueel vastgesteld moeten worden.
 
 De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
 J. P. H. Donner