Veteranenziekte; Brief minister over legionellapreventie
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST135421
 2009-2010
 
 26 442
 Veteranenziekte
 
 
 
 
 Nr. 
 47
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN
MILIEUBEHEER
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 2 oktober 2009
 
 Naleving van de wet- en regelgeving op het gebied van legionellapreventie
is van groot belang om gezondheidsrisico’s te beheersen. Uit enkele
rapportages die ik zeer recent aan u heb aangeboden
blijkt dat door de jaren heen sprake is van een geleidelijke verbetering van
de naleving.
 Een belangrijk instrument in de legionellapreventie is het beheersplan.
Op grond van hoofdstuk IIIC van het Waterleidingbesluit moeten eigenaren van
bepaalde collectieve leidingwaterinstallaties (ook wel prioritaire installaties
genoemd) een risicoanalyse (laten) uitvoeren en op basis daarvan een beheersplan
(laten) opstellen. Het beheersplan beschrijft de maatregelen die eenmalig
danwel periodiek moeten worden genomen om het risico op besmetting van personen
met legionellabacteriën zoveel mogelijk te voorkomen. Het beheersplan
vormt zo de basis voor het legionellaveilige beheer van de installatie.
 In opdracht van de VROM-Inspectie heeft het RIVM samen met Kiwa onderzoek
gedaan naar knelpunten bij de totstandkoming en uitvoering van deze beheersplannen.
 Het RIVM-rapport «Effectiviteit beheersplannen legionellapreventie»
is te vinden op www.vrom.nl.
 Opzet van onderzoek en kanttekeningen bij conclusies
 In december 2008 en januari 2009 hebben de onderzoekers interviews gehouden
met ervaren controleurs van tien drinkwaterbedrijven die legionellacontroles
uitvoeren bij eigenaren/beheerders van prioritaire installaties. Deze interviews
vormen de enige basis voor de door de onderzoekers opgestelde conclusies en
de aanbevelingen; er zijn dus geen eigenaren van prioritaire installaties
bevraagd.
 Op basis van de gehouden interviews schrijven de onderzoekers onder andere
dat de eigenaren aangeven niet goed te zijn voorgelicht, dat de eigenaren
de regelgeving als erg ingewikkeld ervaren en dat de opvolging van normoverschrijdingen
door de VROM-Inspectie hapert.
 Bij de conclusies uit het rapport zijn vanuit de gehanteerde onderzoeksopzet
de volgende algemene kanttekeningen te plaatsen:
 1. Het trekken van conclusies op basis van interviews heeft als nadeel
dat de materie eenzijdig is belicht;
 2. De interviews zijn gehouden in december 2008 en januari 2009. Verbeteringen
die al sinds januari 2009 overeenkomstig de Interventiestrategie zijn ingezet, komen niet tot uiting;
 3. De conclusies die worden getrokken over de eigenaren van prioritaire
installaties zijn stellig verwoord, terwijl die uitsluitend zijn gebaseerd
op de meningen van controleurs van drinkwaterbedrijven.
 Tegen deze achtergrond is het van belang om de conclusies uit het rapport
met de nodige nuance te beschouwen. Daartoe geef ik hieronder per conclusie
mijn reactie. Het rapport biedt, juist dankzij de kritische conclusies, de
gelegenheid om na te gaan waar verbetermogelijkheden liggen. Voor zover van
toepassing, ga ik ook daarop in.
 Conclusie 1: «Onvoldoende voorlichting»
 
 Het rapport:
 
 Eigenaren geven aan niet goed te zijn voorgelicht en onvoldoende kennis
te hebben over de risico’s en verplichtingen. Het rapport beveelt aan
de voorlichting te intensiveren en daarbij uit te gaan van maatwerk. Hierbij
wordt verwezen naar de Interventiestrategie Legionellapreventie.
 Mijn reactie:
 Met ingang van 2009 voorziet de Interventiestrategie al in een branchegerichte
intensivering van de communicatie. Een kanttekening bij de conclusie is dat
ook rekening moet worden gehouden met het verschijnsel dat het «niet
weten» in een aantal gevallen onterecht als excuus wordt gebruikt voor
overtredingen (het makkelijke antwoord). 
 Conclusie 2: »Ingewikkelde regelgeving»
 
 Het rapport:
 
 Eigenaren ervaren de regelgeving als erg ingewikkeld en uitgebreid. Dat
geldt ook voor de controleurs van drinkwaterbedrijven, bijvoorbeeld naar aanleiding
van diverse brieven vanuit het ministerie van VROM (o.a. over alternatieve
technieken). Het rapport beveelt aan de regelgeving zoveel mogelijk te vereenvoudigen.
 Mijn reactie:
 De complexiteit van legionellapreventie ligt grotendeels in de materie
zelf en voor een relatief beperkt deel in de regelgeving. Bij het opstellen
van het nieuwe Drinkwaterbesluit, waarvan een ontwerp binnenkort voor inspraak
wordt gepubliceerd, is getracht de regelgeving zo eenvoudig mogelijk te houden.
 Conclusie 3: «Uitwerking regelgeving voor eigenaren
ingewikkeld en/of onvoldoende»
 
 Het rapport:
 
 Eigenaren kunnen niet zelfstandig een risicoanalyse en beheersplan opstellen
aan de hand van de beschikbare handleiding (ISSO-publicatie 55.1). Aanbevolen
wordt om de regelgeving uit te werken in praktische handvatten.
 Mijn reactie:
 Het gebruik van ISSO-publicatie 55.1 vereist een zekere kennis en kunde
van degene die het toepast. In het binnenkort te publiceren ontwerp-Drinkwaterbesluit
wordt voorgeschreven dat alleen daartoe gecertificeerde bedrijven
risicoanalyses en beheersplannen opstellen. In de nabije toekomst is het daardoor
niet meer toegestaan dat ondeskundige eigenaren dat zelf doen.
 Conclusie 4: «Handleiding wordt als richtlijn geïnterpreteerd»
 
 Het rapport:
 
 De ISSO-publicatie 55.1 wordt te star geïnterpreteerd. Aanbevolen
wordt om binnen de beroepsgroep legionellapreventie-adviseurs te benadrukken
dat het gaat om een mogelijke uitwerking.
 Mijn reactie:
 De verplichting in het ontwerp-Drinkwaterbesluit om risicoanalyses en
beheersplannen op te laten stellen door gecertificeerde bedrijven, biedt de
mogelijkheid om waar nodig een kwaliteitsslag te maken. Uit het principe van
certificering volgt dat de adviesbranche deze verantwoordelijkheid dan wel
zelf moet invullen.
 Conclusie 5: «Wisselende deskundigheid adviseurs»
 
 Het rapport:
 
 Volgens het rapport is de kwaliteit van gecertificeerde adviseurs redelijk
tot goed. De kwaliteit van niet-gecertificeerde adviseurs varieert van slecht
tot goed. Aanbevolen wordt voor te schrijven dat legionellapreventie-adviseurs
aantoonbaar deskundig moeten zijn.
 Mijn reactie:
 Al eerder was vastgesteld dat gecertificeerde adviseurs over de hele linie
gezien betere risicoanalyses en beheersplannen opstellen. Daarom heb ik in
augustus 2007, bij de in ontvangstname van het Actieplan veilige leidingwaterinstallaties,
al aangekondigd dat alleen daartoe gecertificeerde bedrijven risicoanalyses
en beheersplannen mogen opstellen. Dit is nu vastgelegd in het ontwerp-Drinkwaterbesluit,
dat binnenkort voor inspraak gepubliceerd wordt.
 Conclusie 6: «Ontoegankelijke beheersplannen»
 
 Het rapport:
 
 De beheersplannen die door adviseurs worden opgeleverd geven onvoldoende
duidelijk aan wat de eigenaar moet doen en zijn daarmee vaak niet werkbaar.
Aanbevolen wordt een standaardopbouw voor te schrijven en werkinstructies
en informatie toe te voegen.
 Mijn reactie:
 Door in het ontwerp-Drinkwaterbesluit voor te schrijven dat de beheersplannen
alleen door daartoe gecertificeerde bedrijven mogen worden opgesteld, is te
verwachten dat op dit punt een verbeteringsslag wordt gemaakt.
 Conclusie 7: «Haperende opvolging door VROM-Inspectie»
 
 Het rapport:
 
 De eigenaren ervaren dat de VROM-Inspectie geen reactie geeft op gemelde
(beperkte) normoverschrijdingen, hetgeen wordt gezien als teken dat ze met
iets onbelangrijks bezig zijn. De controleurs van drinkwaterbedrijven ervaren
dat de VROM-Inspectie te traag of niet handhavend optreedt wanneer zij dossiers
voor handhaving overdragen. Aanbevolen wordt dat bij een melding vaststaat
hoe de VROM-Inspectie hierop reageert.
 Mijn reactie:
 Bij de afhandeling van normoverschrijdingen hanteert de VROM-Inspectie
criteria om onderscheid te kunnen maken in meldingen die wel en geen actie
van de VROM-Inspectie vergen. Deze criteria zijn tot stand gekomen na overleg
met het RIVM. De melder krijgt momenteel een ontvangstbevestiging met informatie
over de werkwijze van de VROM-Inspectie en tips over de te nemen maatregelen.
Deze informatie zal worden verbeterd zodat duidelijker wordt wat mag worden
verwacht van de VROM-Inspectie en welke verantwoordelijkheden de melder zelf
heeft.
 Als gevolg van de grote aantallen meldingen in verhouding tot de beschikbare
capaciteit, kan de VROM-Inspectie momenteel helaas niet garanderen dat elke
melding op de juiste wijze wordt afgehandeld. De VROM-Inspectie werkt aan
een risicogerichte aanpak die inhoudt dat op basis van de analyse van meldingen
themagewijs fysieke inspecties worden uitgevoerd.
 Voor het overdragen van dossiers door de drinkwaterbedrijven en de afhandeling
daarvan door de VROM-Inspectie, zijn nieuwe afspraken gemaakt die in maart
2009 zijn vastgelegd in een convenant. Hiermee is voor beide partijen de werkwijze
veel duidelijker geworden en de uitvoering daarvan sterk verbeterd.
 Conclusie 8: «Variatie in uitvoering controles»
 
 Het rapport:
 
 De controleurs van de drinkwaterbedrijven hanteren verschillende werkwijzen
bij de controles, variërend van een audit op hoofdzaken tot diepgaande
inspecties. Aanbevolen wordt de werkwijze te standaardiseren door uit te gaan
van één landelijke checklist. Een actie daartoe is al gestart.
 Mijn reactie:
 De controles door de drinkwaterbedrijven worden reeds uitgevoerd volgens
de Inspectierichtlijn. Deze wordt momenteel herzien. Bij de uitvoering van
de clustergewijze controles van prioritaire instellingen volgens de geïmplementeerde
interventiestrategie, wordt regelmatig overlegd tussen de VROM-Inspectie en
de drinkwaterbedrijven over de werkwijze. Harmonisatie van controles komt
hier zonodig ook aan de orde.
 
 De minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,
 J. M. Cramer
 
 
 
 
 Controleresultaten legionellapreventie 2009. cluster 1 en 2, en De controle
van collectieve leidingwaterinstallaties in 2007 en 2008.
 
 
 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.
 
 
 Aangeboden bij brief van 15 juni 2008 (TK 26 442, nr. 41);
het document is te vinden op www.vrom.nl