Nationaal Antennebeleid; Brief minister over antennes en gezondheid
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27561, nr. 20

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

06-12-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

27561 nr. 20

23-11-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamAchtergrondNader advies van de GezondheidsraadReplicatieonderzoekAanvullend onderzoekInternationale afstemming en samenwerkingSlotOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27561Toon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 28089Toon alle publicaties in dit dossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 28 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 561Nationaal Antennebeleid28 089Gezondheid en milieunr. 20BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 23 november 2004In reactie op het verzoek van de Vaste Commissie voor Economische Zaken
van 15 september jl. (uw kenmerk 39-04-EZ) wil ik u mede namens de Minister
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en de Staatssecretarissen van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieu en van Sociale Zaken en Werkgelegenheid informeren
over het onderwerp «antennes en gezondheid». Met deze brief geef
ik aan op welke wijze invulling wordt gegeven aan de in de brief van 30 september
2003 (kenmerk DGTP/IV/03/167) opgenomen vervolgacties, informeer ik u uitgebreider
over het replicatieonderzoek COFAM, dat thans mede dankzij de Nederlandse
Overheid in Zwitserland wordt uitgevoerd en geef ik onze reactie op het nadere
advies van de Gezondheidsraad, nummer 2004/13.1
Deze brief is in lijn met de brief van de Staatssecretaris van VROM van 21 juni
2004 (TK, 2003–2004, 27 561, nr. 18) en de beantwoording van de
vragen van het lid Van Velzen van 13 september 2004 (TK, 2003–2004,
2305).AchtergrondIn mijn brief van 30 september 2003 bood ik u mede namens de Minister
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en de Staatssecretaris van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieu het TNO-onderzoek COFAM aan (EZ03000512). In
dit onderzoek COFAM (COgnitive Functions And Mobiles) is gekeken naar een
mogelijke relatie tussen de blootstelling van proefpersonen aan elektromagnetische
velden van GSM en UMTS basisstations en cognitieve functies en welbevinden.De resultaten van het onderzoek COFAM laten zich als volgt samenvatten:• Er is door TNO een statistisch significante relatie gevonden tussen
de aanwezigheid van radiofrequente velden die lijken op die van een UMTS basisstation
en het ervaren welzijn van proefpersonen. Dit is nog niet eerder waargenomen.• Er zijn statistisch relevante relaties gevonden tussen de aanwezigheid
van dergelijke velden van UMTS- en GSM-basisstations en de uitvoering
van diverse cognitieve functies. Veelal betreft dit een verbetering. Soortgelijke
resultaten zijn eerder beschreven in de literatuur.In de brief van 30 september 2003 is aangegeven dat de resultaten
van het onderzoek COFAM serieus worden genomen, maar dat deze niet konden
leiden tot definitieve beleidsconclusies. Ook werd een aantal acties voorgesteld,
die hieronder uitgebreider worden toegelicht aan de hand van het nadere advies
van de Gezondheidsraad.Nader advies van de GezondheidsraadConform de brief van 30 september 2003 is de Gezondheidsraad gevraagd
aanvullend te adviseren over de gevolgen van het onderzoek COFAM voor een
eerder advies van deze Raad.1 Op 16 maart
2004 heeft de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport mede namens de
Staatssecretarissen van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu en
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en mijzelf nader advies gevraagd. De
Gezondheidsraad werd gevraagd naar haar oordeel over de kwaliteit van het
TNO-onderzoek, werd gevraagd om aan te geven hoe replicatieonderzoek het best
uitgevoerd kan worden, of het wenselijk is dat aanvullend onderzoek wordt
uitgevoerd en welke aandachtspunten daarbij van belang zijn en of het «ervaren
welzijn» een voldoende objectief begrip is om tot wetenschappelijke
conclusies te komen. Tot slot is ook gevraagd of een vermindering van het
ervaren welzijn een voldoende ernstig gezondheidseffect is om maatregelen
te rechtvaardigen. Op 28 juni 2004 heeft de Gezondheidsraad het advies«TNO-onderzoek
naar effecten van GSM- en UMTS-signalen op welbevinden en cognitie»,
adviesnummer 2004/13, aangeboden.Naar het oordeel van de Gezondheidsraad is de opzet en de uitvoering van
het TNO-onderzoek van goede kwaliteit. Wel merkt de Gezondheidsraad bij de
interpretatie van de gegevens op dat geen inschatting kan worden gemaakt of,
en zo ja in welke mate, ook in de normale leefsituatie een effect op het welbevinden
zal optreden. Ook kan geen antwoord worden gegeven op de vraag of het gevonden
effect op welbevinden bij de ene groep (met klachten) verschilt van dat bij
de andere groep (zonder klachten).Volgens de Gezondheidsraad zijn er goede redenen om het TNO-onderzoek
te repliceren, omdat vanwege de verwachte grootschalige blootstelling aan
UMTS-signalen de resultaten van belang kunnen zijn voor de volksgezondheid
en omdat de betrouwbaarheid van de resultaten duidelijker wordt na replicatie.Ook vindt de Gezondheidsraad aanvullend onderzoek wenselijk. Uit onder
meer internationale consultaties blijkt dat in slechts één van
de thans lopende onderzoeksprojecten elders in de wereld een situatie wordt
onderzocht die lijkt op die van het wonen in de nabijheid van een basisstation.
In geen van de thans beschikbare onderzoeksbeschrijvingen gaat het om blootstelling
aan een UMTS-signaal. Hier ligt in de visie van de Gezondheidsraad dus nog
een onderzoeksterrein braak. Juist omdat het TNO-onderzoek er op duidt dat
UMTS-blootstelling wellicht tot gezondheidseffecten leidt acht de Gezondheidsraad
het van groot belang dat onderzoek wordt verricht naar de effecten van UMTS-signalen.
Zij denkt dan onder meer aan de vraag of sommige mensen gevoeliger zijn voor
elektromagnetische velden, of er een dosis-effectrelatie bestaat, wat de invloed
is van de blootstellingsduur en of verschillende vormen van modulatie van
de basisfrequentie leidt tot verschillende effecten op welbevinden en cognitieve
functies.Volgens de Gezondheidsraad is het inderdaad mogelijk om met behulp van
goed opgestelde vragen(lijsten) het welbevinden op een wetenschappelijke manier
te meten. Zij acht echter een vermindering van het welbevinden niet noodzakelijkerwijs
een voldoende ernstig gezondheidseffect om maatregelen te rechtvaardigen die
dit effect tegengaan.De Gezondheidsraad komt tot de slotsom dat op grond van de resultaten
van het TNO-onderzoek niet kan worden vastgesteld of er een oorzakelijk verband
bestaat tussen blootstelling aan elektromagnetische velden enerzijds en vermindering
van welbevinden of schade voor de gezondheid anderzijds.ReplicatieonderzoekZoals ook reeds in de brief van 30 september 2003 was aangegeven,
is een belangrijke vervolgactie op het onderzoek COFAM het (laten) doen van
nader wetenschappelijk onderzoek. Dit soort onderzoeken dient op verschillende
wijzen gevalideerd en besproken te worden in internationaal verband. Het TNO-onderzoek
dient herhaald te worden door een onafhankelijke onderzoeksgroep. Dit is nodig
om te bezien of de gevonden effecten bevestigd kunnen worden. In haar nadere
advies beveelt de Gezondheidsraad aan om het TNO-onderzoek te repliceren.Het beeld dat de Gezondheidsraad schetst dat er wereldwijd niet of nauwelijks
onderzoek plaatsvindt naar de eventuele gezondheidseffecten van UMTS-basisstations
kan worden bevestigd.Uit een door mijn ministerie uitgevoerde internationale inventarisatie
kwam slechts één onderzoeksinitiatief naar voren, dat kan worden
aangemerkt als een wetenschappelijk hoogwaardige en onafhankelijke replicatie
van het onderzoek COFAM. Het gaat om een initiatief van een consortium van
de universiteit van Zürich, de universiteit van Bern en het onderzoeksinstituut
«Foundation for Research on Information Technologies in Society».Mede dankzij een financiële bijdrage van de Nederlandse Overheid
is dit Zwitserse initiatief in september jongstleden daadwerkelijk van start
gegaan. Hoewel dit onderzoek, getiteld «Effects of UMTS radio-frequency
fields on well being and coginitive functions of human subjects with and without
subjective complaints», als een goede replicatie van het oorspronkelijke
TNO-onderzoek kan worden aangemerkt, zijn er wel enkele verschillen tussen
beide onderzoeken. In het Zwitserse onderzoek is op verzoek van de Nederlandse
overheid de te onderzoeken populatie groter dan in het oorspronkelijke COFAM-onderzoek.
De betrouwbaarheid van de uitkomst van het replicatieonderzoek kan daarmee
op 99% komen. De betrouwbaarheid van het COFAM-onderzoek was 95%.In afwijking van het originele COFAM-onderzoek worden de proefpersonen
niet blootgesteld aan GSM-opstellingen. De in COFAM gevonden effecten op het
ervaren welzijn werden alleen bij de UMTS-opstelling gevonden. Op verzoek
van de Zwitserse partners zijn de in COFAM gebruikte GSM900- en GSM1800 opstellingen
vervangen door een extra UMTS-opstelling met een veldsterkte van 10 volt per
meter. De proefpersonen worden in dit initiatief derhalve aan twee UMTS-opstellingen
blootgesteld met een veldsterkte van 1 V/m respectievelijk van 10 V/m.Op aandringen van de Nederlandse Overheid worden de onderzoekstechnische
aanbevelingen uit het nadere advies van de Gezondheidsraad in dit initiatief
meegenomen. Het betreft onder meer:• het hanteren van dezelfde uitgangspunten, onderzoeksmethode en
vragenlijsten als bij het onderzoek COFAM;• het meenemen van technische verbeteringen in de onderzoeksopzet,
waaronder het opnemen van meer proefpersonen;• het valideren van de vragenlijst;• aandacht voor een zoveel mogelijk vergelijkbare samenstelling van
de in dit onderzoek te betrekken onderzoeksgroepen voor wat betreft onder
meer leeftijd, geslacht en sociaal-economische status;• een controle of de proefpersonen het EM-veld met bijvoorbeeld technische
hulpmiddelen kunnen waarnemen.Het Zwitserse replicatieonderzoek is in september 2004 gestart en zal
naar verwachting in september 2005 zijn afgerond. De resultaten van het onderzoek
zullen, zoals ook door de Gezondheidsraad is aanbevolen, voor publicatie worden
aangeboden aan een wetenschappelijk tijdschrift en pas na acceptatie daarvan
openbaar worden gemaakt. Publicatie betekent dat een onafhankelijke, wetenschappelijke
toetsing heeft plaatsgevonden en dat de onderzoeksuitkomsten op hun wetenschappelijke
waarde zijn beoordeeld.Aanvullend onderzoekDe Gezondheidsraad concludeert dat er op grond van de resultaten van het
TNO-onderzoek niet kan worden vastgesteld of er een oorzakelijk verband bestaat
tussen blootstelling aan elektromagnetische velden via installaties voor mobiele
telecommunicatie enerzijds en vermindering van welbevinden of schade voor
de gezondheid anderzijds. Wel heeft volgens de Gezondheidsraad het TNO-onderzoek
in Nederland, maar veel meer nog in het buitenland, invloed op de perceptie
van de bevolking over de eventuele gezondheidseffecten van installaties voor
mobiele telecommunicatie. Teneinde adequaat te kunnen reageren op die bezorgdheid
onder de bevolking, acht de Gezondheidsraad het van belang dat er op korte
termijn meer wetenschappelijke duidelijkheid komt over de vraag of blootstelling
aan UMTS-signalen een ongunstige invloed heeft op gezondheid en welbevinden.Mede daarom zullen de mogelijkheden worden verkend om gevolg te geven
aan de conclusie van de Gezondheidsraad dat er behoefte is aan onderzoeken,
waarin blootstelling in de woonomgeving wordt gesimuleerd. Samen met de Staatssecretaris
van Volkhuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu en het bedrijfsleven zal
ik inventariseren hoe hiermee in andere landen wordt omgegaan. Met name zal
ik informeren hoe de opbouw en de toepassing van wetenschappelijke kennis
inzake de eventuele (leefomgeving gerelateerde) gezondheidseffecten van mobiele
telecommunicatie is georganiseerd en hoe wordt omgegaan met de geconstateerde
maatschappelijke onrust. In sommige landen (Zwitserland, Oostenrijk, UK en
Duitsland) werkt men bijvoorbeeld met een onderzoeksfonds dat wordt beheerd
door een onafhankelijke commissie of stichting en dat besluit over het laten
uitvoeren van wetenschappelijke onderzoeken op het terrein van elektromagnetische
velden.Internationale afstemming en samenwerkingHet TNO-onderzoek COFAM is rechtstreeks en via internationale conferenties
en seminars onder de aandacht gebracht van de Europese Commissie, internationale
wetenschappelijke onderzoeksinstellingen, de internationale telecommunicatiesector,
verschillende overheden en de World Health Organization (WHO). Het nadere
advies van de Gezondheidsraad is in het Engels vertaald en zal in internationaal
verband onder de aandacht worden gebracht, zodat mogelijk ook andere onderzoeksinstituten worden aangezet om het onderzoek COFAM te herhalen
en daarmee de uitkomsten te valideren.De belangstelling voor dit onderwerp is in landen als Engeland, Duitsland,
Italië, Oostenrijk, Zwitserland en de Scandinavische landen groot. De
Europese Commissie besteedt in een recente mededeling1 over mobiele breedbanddiensten ook aandacht aan de mogelijke effecten
van nieuwe mobiele netwerken op de gezondheid. Lidstaten worden daarin onder
meer opgeroepen de bevolking een juist inzicht te verschaffen in de eventuele
risico's die verbonden zijn aan mobiele technologieën en de geldende
wetgeving.De Nederlandse Overheid zal actief zoeken naar internationale samenwerking
op het gebied van validerend en aanvullend wetenschappelijk onderzoek, alsmede
aan het verbinden van eventuele beleidsconclusies aan de uitkomsten van deze
onderzoeken.SlotMiddels deze brief bent u geïnformeerd over onze visie en de vervolgacties
naar aanleiding van het onderzoek COFAM. Het onderwerp GSM- en UMTS-basisstations
is ook een casus in de nota «Nuchter omgaan met risico's». Hierover
heeft de Staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu
op 5 oktober jongstleden een algemeen overleg (28 089, nr. 6) gevoerd
met de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu.
In het licht van de gezondheidsperceptie die samenhangt met dit onderwerp
en gegeven de financiële randvoorwaarden meen ik dat dit kabinet op een
zorgvuldige manier invulling geeft aan het beleid, zoals ik dat heb geschetst
in mijn brief van 30 september 2003, de brief en het debat inzake nuchter
omgaan met risico's van de Staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieu en aan de aanbevelingen van de Gezondheidsraad, zoals deze
zijn opgenomen in het nadere advies «TNO-onderzoek naar effecten van
GSM- en UMTS-signalen op welbevinden en cognitie» van juni 2004. Over
eventuele nieuwe onderzoeksresultaten en daaruit te trekken beleidsconclusies
zal u worden geïnformeerd indien daartoe aanleiding bestaat.De Minister van Economische Zaken,L. J. BrinkhorstXNoot1Advies van de Gezondheidsraad, nummer 2004/13, «TNO-onderzoek naar
effecten van GSM- en UMTS-signalen op welbevinden en cognitie», juni
2004.XNoot1Advies van de Gezondheidsraad, nummer 2003/03, «Gezondheidseffecten
van blootstelling aan radiofrequente elektromagnetische velden – aanbevelingen
voor onderzoek», februari 2003.XNoot1COM(2004) 447 van 30 juni 2004. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27561-20.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl