Wijziging Wetboek van Strafrecht i.v.m. strafbaarstelling discriminatie wegens een handicap; Nader voorlopig verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20042005-28221, nr. D

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

24-11-2004

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

28221 nr. D

19-11-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28221Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 26 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 221Wijziging van het Wetboek van Strafrecht in verband met de strafbaarstelling
van beledigende uitlatingen en het aanzetten tot haat, discriminatie of gewelddadig
optreden wegens een lichamelijke, psychische of verstandelijke handicap (strafbaarstelling
discriminatie wegens een handicap)DNADER VOORLOPIG VERSLAG VAN DE VASTE COMMISSIE VOOR JUSTITIE1Vastgesteld 19 november 2004De leden van de CDA-fractie hadden met belangstelling
van de memorie van antwoord kennisgenomen. Zij wilden hierna nog bij een aantal
beschouwingen van de minister nader stilstaan.Deze leden stelden voorop dat zij begrip hebben voor de enigszins moeizame
positie waarin de minister thans bij de verdediging van het wetsvoorstel in
de voorliggende vorm verkeert, daar waar de minister tijdens de behandeling
van het oorspronkelijke wetsvoorstel in de Tweede Kamer zich geen voorstander
heeft getoond van een delictsomschrijving zoals thans neergelegd in het voorgestelde
art. 429 quarter, tweede lid. De minister had immers op grond van de door
hem gegeven argumenten voor zichzelf vastgesteld dat «het
strafproces niet de weg is om de omvang van de in het voorgestelde artikel
aan de orde zijnde verplichtingen te bepalen». Wat de leden
van de CDA-fractie echter met de minister verbindt, is de oprechte wens om
werk te maken van de bestrijding van discriminatie wegens een handicap en
de vaststelling dat daarbij ook voor het strafrecht een rol is weggelegd.
Blijft echter de vraag of de in dit wetsvoorstel in voormeld artikel neergelegde
delictsomschrijving wel wenselijk c.q. aanvaardbaar is.Op antwoord van vragen van deze leden heeft de minister geantwoord dat
om te beoordelen of aan de bestanddelen van de voorgestelde strafbepaling
is voldaan, de strafrechter van geval tot geval een afweging zal moeten maken,
welke afweging van tal van omstandigheden afhankelijk zal zijn en waarbij
de vraag of het achterwege laten van een voorziening op redelijke grond is
gebeurd, leidend zal zijn. Deze aldus ruim omschreven taakopvatting van de
rechter ten aanzien van deze strafbepaling, demonstreert hoezeer zich de situatie
zal kunnen voordoen dat niet steeds op voorhand duidelijk valt te zeggen in
welke gevallen al dan niet sprake is van strafbaar handelen. Deze nuchtere
vaststelling raakt aan de zorg die deze leden terzake van deze strafbepaling
hebben, daar waar – in de door de minister eerder gebezigde terminologie – «normadressanten bij voormelde onduidelijkheid hun gedrag
niet op de naleving van de norm kunnen richten en derhalve onverhoeds geconfronteerd
kunnen worden met strafrechtelijk optreden». Deze leden vroegen zich af wat bij voormelde «afweging
van geval tot geval rekening houdende met alle relevante omstandigheden» nog de betekenis kan zijn van de door de minister bedoelde rechtsbronnen,
waar de strafrechter terzake aansluiting bij zou kunnen zoeken. De minister
maakt in dit verband melding van normen die in het civiele recht in ontwikkeling
zijn, terwijl voorts door de strafrechter aansluiting zou kunnen worden gezocht
bij de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte.
Deze leden hadden de indruk dat bedoelde rechtsbronnen de strafrechter in
dit verband weinig te bieden hebben. Het civiele recht lijkt vooralsnog in
dit verband slechts te bevatten de normstelling of het treffen van voorzieningen
al dan niet een onevenredige belasting zou betekenen voor de betrokken ondernemer.
Deze leden zullen bij deze norm hierna nader stilstaan. Ook het begrippenkader
van de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte
lijkt in dit verband niet onmiddellijk bruikbaar. Ontleend aan een brief van
de Chronisch Zieken en Gehandicapten Raad Nederland van 11 maart 2004
gericht aan de Voorzitter van de Tweede Kamer, attendeerden deze leden erop
dat de toenmalige Minister van Justitie bij behandeling van het wetsvoorstel
20 239 erop heeft gewezen dat beide trajecten van wetgeving – de
gelijke behandelingswetgeving en de aan de orde zijnde strafrechtelijke bepalingen –
een eigen betekenis hebben. «De betekenis van de
nu voorliggende aanvulling van het Wetboek van Strafrecht is dan ook niet
afhankelijk van de Algemene Wet Gelijke Behandeling.» De toenmalige
Minister van Justitie betoogde in dit verband dat het bij de anti-discriminatiebepalingen
van het Wetboek van Strafrecht gaat om onderscheid in diskwalificerende zin,
terwijl de Wet gelijke behandeling daarentegen het begrip «onderscheid»
in kleurloze zin hanteert.Deze leden constateerden overigens dat, nog los van de vraag of bedoelde
rechtsbronnen de strafrechter daadwerkelijk houvast kunnen bieden, de minister
in ieder geval de indruk van deze leden deelt dat «duidelijk
uitgekristalliseerde en daarmee vaststaande normen op dit terrein op dit moment
niet als zodanig voorhanden zijn».Door de minister is vervolgens aangevoerd dat de aldus (nogmaals) geadstrueerde
zorg die de voorgestelde bepaling bij deze leden heeft opgeroepen, moet worden
gerelativeerd om de twee redenen zoals vermeld op pagina 3 van de memorie
van antwoord. Deze leden wilden daarbij hierna afzonderlijk stilstaan.De minister heeft er in dit verband op gewezen dat «het strafrecht ook op het terrein van het tegengaan van discriminatie
van gehandicapten als sluitstuk van de handhaving fungeert en dat het voor
de hand ligt het te ontwikkelen vervolgingsbeleid zodanig in te vullen dat
alleen in het oog springende onredelijke gevallen tot vervolging aanleiding
zullen geven». Deze leden vroegen zich af hoe een en ander
zich verhoudt tot datgene wat door de minister is gesteld op pagina 6 van
de memorie van toelichting bij dit wetsvoorstel: «Hoofdregel
is dat bij overtreding van discriminatiebepalingen altijd een strafrechtelijke
reactie volgt. In beginsel worden zaken niet door middel van een transactie
afgedaan maar ter zitting van de strafrechter aangebracht. De bestrijding
van discriminatie van gehandicapten zal langs dezelfde lijnen kunnen geschieden.»Voorts is er door de minister op gewezen dat door de werking van het bestanddeel «zonder redelijke grond» is gewaarborgd dat
een zekere beperking bestaat aan de verplichtingen die uit de voorgestelde
strafbepaling voortvloeien. Op pagina 4 van de memorie van antwoord stelt
de minister dat «van handelen zonder redelijke grond
sprake zal zijn indien een aanpassing die het maken van een onderscheid wegens
handicap overbodig zou hebben gemaakt, zou kunnen worden aangebracht zonder
dat dit de betrokken ondernemer onevenredig zou hebben belast».
De vraag of er al dan niet terzake sprake is van strafbaar handelen,
hangt derhalve af van de vraag of het treffen van een juiste aanpassing of
voorziening al dan niet «onevenredig belastend» is voor de betrokken ondernemer. Deze leden stelden vast dat de
mate van belasting om een passende aanpassing c.q. voorziening te treffen
van geval tot geval kan variëren. Sommige aanpassingen zijn zo simpel
en voor de betrokken ondernemer zo weinig belastend dat het onredelijk zou
zijn dat de betrokken ondernemer die niet onmiddellijk realiseert. Sommige
aanpassingen c.q. voorzieningen kunnen voor de betrokken ondernemer in lichte
mate belastend zijn. Andere voorzieningen zullen in hoge(re) mate belastend
zijn, doch op zich nog steeds uitvoerbaar. De uiterste categorie lijkt dan
te zijn die aanpassingen c.q. voorzieningen die van de betrokken ondernemer
in redelijkheid niet kunnen worden gevorderd omdat ze hem onevenredig belasten.
In het hiervoor geschetste continuüm, lopende van licht naar zwaar, bevindt –
indien althans het normale woordgebruik wordt gevolgd – de categorie
van voorzieningen die onevenredig belastend zijn zich derhalve aan de uiterste
grens. Door de minister wordt betoogd dat voor bedrijven niet al te veel problemen
te verwachten zijn omdat het element «zonder redelijke
grond», nu het gaat om een bestanddeel van delictsomschrijving,
door het OM moet worden gesteld en bewezen. Die stel- en bewijsplicht zal
echter niet moeilijk zijn indien ermee kan worden volstaan te stellen en te
bewijzen dat er onderscheid is gemaakt ten aanzien van de toegankelijkheid
voor gehandicapten bij enige vorm van afname van goederen en diensten, terwijl
voorzieningen gerealiseerd hadden kunnen worden die het maken van een onderscheid
wegens handicap overbodig zouden hebben gemaakt. In dit verband zou kennelijk
het OM ermee kunnen volstaan te stellen en te bewijzen dat het daarbij gaat
om voorzieningen waarvan de realisering weliswaar in meer of mindere mate
belastend is voor de desbetreffende ondernemer, doch dat de desbetreffende
voorzieningen op zich wel uitvoerbaar zijn. In feite plaatst dat de betrokken
ondernemer dan toch voor de noodzaak om zelf ten overstaan van de strafrechter
te betogen en aannemelijk te maken dat in zijn concrete geval zich de min
of meer extreme situatie voordoet van een onevenredige belasting ter zake
van bedoelde voorzieningen. Hoe verhoudt deze gang van zaken zich overigens
tot de stelling van de minister dat «de gevallen
waarin vervolging plaatsheeft, zullen worden beperkt tot in het oog springende
gevallen waarin voor gehandicapten noodzakelijke aanpassingen worden achterwege
gelaten, zonder dat daarvoor een redelijke grond aanwijsbaar is».
De stelling lijkt immers als uitgangspunt te nemen dat alleen vervolging plaatsvindt
in die gevallen die zich juist aan de andere zijde van het hiervoor geschetste
continuüm voordoen.In de memorie van antwoord wordt ook verwezen naar de jurisprudentie van
het Europese Hof. De leden van de CDA-fractie onderkenden, dat het Hof over
strafbepalingen heeft gezegd, dat deze soms «inevitably couched»
zijn «in terms which are vague and whose interpretation and application
are questions of practice». Waarop het Hof hier echter doelt, is, dat
de taal, waarvan bij het formuleren van strafbepalingen nu eenmaal gebruik
moet worden gemaakt, niet altijd eenduidig is. Veel begrippen, woorden of
zinsneden zijn vanwege de aard van de taal polyinterpretabel. Dat is echter
naar de indruk van deze leden iets anders dan wanneer de wetgever welbewust
een term kiest waarvan de wetgever zelf stelt dat de interpretatie niet (alleen)
aan de hand van de parlementaire geschiedenis en de bedoeling van de wetgever
zelf zal kunnen worden bepaald door de rechter, maar waarvan de reikwijdte
nog later zal moeten worden ingevuld aan de hand van andere rechtsbronnen
zoals het civiele recht. Deze aanpak lijkt daarmee af te wijken van wat het
Europese Hof bedoelt.In de tweede plaats wijst de memorie van antwoord op de art. 6 t/m 11
Wet Bodembescherming en de zorgplichtbepaling van art. 13 in die wet. Inderdaad
komt in die bepaling tweemaal het begrip redelijkerwijs voor. De
leden van de CDA-fractie meenden echter, dat deze begrippen niet gelijk te
stellen zijn met het begrip «zonder redelijke grond» in de voorgestelde
wetsbepaling. Het eerste «redelijkerwijs» in art. 13 Wet Bodembescherming
heeft betrekking op het culpose karakter van de verboden handelingen. Het
tweede «redelijkerwijs» is in zekere zin ook een kwalificatie
van het culpose karakter van de nalatigheid tot het treffen van maatregelen.
Daarbij moet worden bedacht, naar de indruk van de leden van de CDA-fractie,
dat omtrent noodzakelijke preventieve maatregelen er een standaard is te vinden
in de «state of the art» op het terrein van bodembescherming.
Deskundigen zullen een ondernemer kunnen vertellen wat nodig is om verontreiniging
van bodem te verhoeden. Van een ondernemer kan verwacht worden dat hij zich
daaromtrent door een deskundige laat adviseren en dan vervolgens de maatregelen
neemt die overeenkomstig de gebruikelijke gehanteerde standaard noodzakelijk
zijn. Bovendien kiest de Wet Bodembescherming – naar de indruk van de
leden van de CDA-fractie: terecht – voor bestuursrechtelijke handhaving
en niet voor een strafrechtelijke. Zelfs indien overtreding van art. 13 Wet
Bodembescherming wel tevens strafbaar zou zijn krachtens de Wet op economische
delicten, zou overigens – vanwege die standaard die aan de «state
of the art» te ontlenen is – het tweede «redelijkerwijs»
in art. 13 nog niet opéén lijn te stellen zijn met het begrip
«zonder redelijke grond» in de voorgestelde wettekst.Deze leden zagen met belangstelling de reactie van de minister op vorenstaande
beschouwingen tegemoet.De leden van de VVD-fractie dankten de minister
voor zijn antwoord op hun vragen.Wat betreft de vraag, of de voorgestelde strafbepaling die is vervat in
artikel 429 quater, tweede lid, van het Wetboek van Strafrecht voldoet aan
het legaliteitsvereiste en het daaruit voortvloeiende voorzienbaarheidsvereiste,
heeft de minister de twijfel van deze leden niet weg kunnen nemen. Deze twijfel
is eerder vergroot nu de minister op dit punt ook zelf meerdere malen zijn
zorg uitspreekt in zijn memorie van antwoord.Halverwege bladzijde 6 van de memorie van antwoord stelt de minister,
dat «de mate waarin een open strafbepaling, die verplichtingen in het
leven roept waarvan de omvang mede door de strafrechter zal moeten worden
bepaald, door de strafrechter als verenigbaar met het legaliteitsvereiste
zal worden geaccepteerd, mede afhankelijk kan zijn van de aanwezigheid van
een achterliggend stelsel van meer omlijnde of tot ontwikkeling komende normen.
Wat betreft de hier aan de orde zijnde strafbepaling zal dat normenstelsel
tot ontwikkeling komen in het civiele recht en de Wet gelijke behandeling
op grond van handicap of chronische ziekte. Tegen deze achtergrond kan van
strijd met het uit het legaliteitsbeginsel voortvloeiende voorzienbaarheidsvereiste
geen sprake zijn».Naar de mening van de leden van de VVD-fractie lijkt de conclusie van
de minister op zijn minst voorbarig, nu de strafrechter vooralsnog op zichzelf
zal worden teruggeworpen bij het ontbreken van een door de wetgever gestelde
norm alsook van een in de rechtspraktijk ontwikkeld normenstelsel. Een en
ander leidde hen vervolgens tot de vraag, of de regering niet terug moet keren
naar haar oorspronkelijke standpunt als verwoord in de memorie van toelichting
en het Nader Rapport, dat de aanvulling van artikel 429quater WvS in het kader
van dit wetsvoorstel thans niet passend is.De voorzitter van de commissie,Van de BeetenDe griffier van de commissie,Eliane JanssenXNoot1Samenstelling: Holdijk (SGP), Wagemakers (CDA), Rosenthal (VVD), Witteveen
(PvdA), De Wolff (GL), Van de Beeten (CDA) (voorzitter), Broekers-Knol (VVD), Kox (SP), Westerveld (PvdA), Engels (D66)
en Franken (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20042005-28221-D.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl