Verslag van de Algemene Rekenkamer over 1998; Verslag van de Algemene Rekenkamer over 1998 (en Onderzoeksprogramma 1999)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-10-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26450, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

18-03-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

26450 nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudWOORD VOORAF1 TAAKOPVATTING EN STRATEGIE 1.1 Positionering en prioriteitenStrategisch kaderCommunicatie met de omgevingTaken en bevoegdheden1.2 Strategische keuze voor onderzoek: fase-gewijs verbeterenOnderzoek bij het RijkOnderzoek bij rechtspersonen met een wettelijke taakGevolgen koerswijziging2 HET WERK 2.1 Resultaten onderzoeksbeleidRechtmatigheid en (financieel) beheer bij het RijkDoelmatigheid bij het Rijk en Europese geldstromenMet het Rijk verbonden organen2.2 De onderzoeken2.2.1 Uitvoering van het programma2.2.2 Gepubliceerd onderzoek in 1998Rapporten aan regering en Staten-Generaal Functioneren Kustwacht (februari 1998, kamerstuk 25 865)Totstandkoming en vormgeving USZO (maart 1998, kamerstuk
25 935)Garanties van het Rijk (1998, kamerstuk 25 945) Financiële aspecten van verzelfstandigingen (maart
1998, kamerstuk 25 950)Toezicht op uitvoering publieke taken (maart 1998, kamerstuk
25 956)Bestrijding werkloosheid met Europese gelden (april 1998,
kamerstuk 25 965)Beheer en archivering van digitale bestanden (april 1998,
kamerstuk 25 970)Toezicht op de FMO (april 1998, kamerstuk 25 995)Privatisering van het ABP (mei 1998, kamerstuk 26 015)Bestrijding onderwijsachterstand in het voortgezet onderwijs
(mei 1998, kamerstuk 26 040)Streekvervoer (mei 1998, kamerstuk 26 045)Fiscale faciliteit voor het leerlingwezen (mei 1998, kamerstuk
26 060)Beleidsvoorbereiding secundair beroepsonderwijs (mei 1998,
kamerstuk 26 065)Afkoop van woningsubsidies aan beleggers (juni 1998, kamerstuk
26 003)Uitwisseling van recherche-informatie tussen de CRI en
politieregio's (september 1998, kamerstuk 26 215)Geluidshinder Defensie (oktober 1998, kamerstuk 26 230)Compensatiebeleid aanschaf defensiematerieel in het buitenland
(oktober 1998, kamerstuk 26 231)Kwaliteit uitvoering Europese akkerbouwregeling (oktober
1998, kamerstuk 26 240)Toestemming voor schenking door De Nederlandsche Bank
(oktober 1998, kamerstuk 26 248)Groeicijfers Schiphol (oktober 1998, kamerstuk 26 265)Elektronische uitwisseling werknemersgegevens in de sociale
zekerheid (november 1998, kamerstuk 26 266)M en O-beleid Vennootschapsbelasting (oktober 1998, kamerstuk
26 267)Europese meldingsverplichtingen (december 1998, kamerstuk
26 310)Financieel beheer politieregio's (december 1998, kamerstuk
26 340)Het millenniumvraagstuk en zorg (december 1998, kamerstuk
26 362)Rechtmatigheidsonderzoek 1997 (juni 1998, kamerstuk 26 100)Rapportages aan ministersLessons Learned (april 1998)Europese gelden voor de grote steden (december 1998)Evaluaties vooraf van Rijksbeleid (december 1998)2.3 Kwaliteit en effecten van onderzoek 2.3.1 Kwaliteit2.3.2 Effecten2.4 Communicatie over het onderzoekTweede Kamer en bewindspersonenPubliciteitExterne contactdagForum VoorhoutBrochures2.5 Ontwikkelings- en coördinatie-activiteitenRechtmatigheid en (financieel) beheer bij het RijkDoelmatigheid bij het RijkRechtspersonen met een wettelijke taak2.6 Internationale samenwerking 2.6.1 Uitgangspunten2.6.2 Internationale organisaties2.6.3 Internationale contacten Bilaterale contactenMultilaterale contactenInternationale externe controle2.6.4 Koninkrijksrelaties3 DE ORGANISATIE 3.1 Ontwikkelingen in de organisatieOverlegstructuurStafdirecties3.2 Middelen en prestaties3.3 Personeelsbeleid3.4 Informatievoorziening 3.4.1 Informatie- en communicatietechnologie3.4.2 Interne communicatie3.5 Huisvestingsbeleid3.6 FinanciënBIJLAGE 1OrganigramBIJLAGE 2Overzicht management Algemene Rekenkamer per 1 maart 1999BIJLAGE 3Het onderzoeksprocesBIJLAGE 4 In 1998 gepubliceerd RekenkameronderzoekBIJLAGE 5 Parlementaire behandeling van Rekenkameronderzoek in 1998
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26450Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 294 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 450Verslag van de Algemene Rekenkamer over 1998nr. 2VERSLAGInhoudWoord
vooraf5   1Taakopvatting en strategie71.1Positionering en prioriteiten7 1.2Strategische keuze voor onderzoek:
fase-gewijs verbeteren10    2Het werk132.1Resultaten onderzoeksbeleid13 2.2De onderzoeken14 2.2.1Uitvoering van het programma14 2.2.2Gepubliceerd onderzoek in 1998162.3Kwaliteit en effecten van onderzoek27 2.3.1Kwaliteit272.3.2Effecten28 2.4Communicatie over het onderzoek292.5Ontwikkelings- en coördinatie-activiteiten31 2.6Internationale samenwerking32 2.6.1Uitgangspunten32 2.6.2Internationale organisaties32 2.6.3Internationale contacten33 2.6.4Koninkrijksrelaties34   3De organisatie353.1Ontwikkelingen in de organisatie353.2Middelen en prestaties36 3.3Personeelsbeleid383.4Informatievoorziening40 3.4.1Informatie- en communicatietechnologie40 3.4.2Interne communicatie403.5Huisvestingsbeleid41 3.6Financiën41   Bijlage 1Organigram42 Bijlage 2Overzicht management Algemene
Rekenkamer43 Bijlage 3Het onderzoeksproces44Bijlage 4In 1998 gepubliceerd Rekenkameronderzoek45 Bijlage 5Parlementaire behandeling
van Rekenkameronderzoek in 199847WOORD VOORAFOm voor de komende vijf jaar de koers van de Rekenkamer uit te zetten
heeft het College in 1998 een programma opgesteld waarin strategische keuzen
worden gemaakt voor het onderzoek en de institutionele activiteiten. Dit Collegeprogramma
expliciteert de taakopvatting en het beleid van de Rekenkamer en biedt een
referentiekader voor toetsing van het functioneren van de Rekenkamer ten behoeve
van maatschappelijke verantwoording.De afgelopen jaren hebben zich in hoog tempo veel veranderingen voorgedaan
in het openbaar bestuur. Decentralisatie, scheiding van beleid en uitvoering,
verzelfstandiging en privatisering zijn kenmerkende trends. Er is in toenemende
mate sprake van een verschuiving van taken en bestedingen van de departementen
naar andere organen. Deze veranderingen hebben rechtstreeks gevolgen voor
het onderzoeksterrein van de Rekenkamer: dit is complexer en minder doorzichtig
geworden.Tegen de achtergrond van deze ontwikkelingen tracht de Rekenkamer tot
een zo goed mogelijke invulling van haar taak te komen. Zij kiest daarbij
voor onderzoek waar risico's het grootst zijn dat overheidsdoelen niet bereikt
worden en waar de bijdrage van de Rekenkamer het grootste rendement oplevert.
Veel onderzoek richt zich nog altijd op de voorwaarden voor goed beleid. Uitspraken
over beleidsvoorwaarden zijn misschien niet zo aansprekend, maar leveren in
de visie van de Rekenkamer een bijdrage aan structurele verbeteringen van
het functioneren van de overheid. Daarnaast probeert de Rekenkamer in toenemende
mate tot uitspraken te komen over beleidsresultaten.Een belangrijke voorwaarde voor goed overheidsbeleid – zeker in
een veranderend bestuurlijk krachtenveld – is, dat een minister de relaties
met de verschillende uitvoerende organen op het beleidsterrein zo heeft vorm
gegeven dat hij/zij verantwoordelijkheid voor het beleid kan dragen. Dat dit
lang niet altijd het geval is, kwam duidelijk naar voren uit het rapport Toezicht op uitvoering publieke takendat de Rekenkamer
in 1998 uitbracht.De Rekenkamer staat op zich neutraal tegenover de uitvoering van publieke
taken door organen die op afstand van de departementen staan. Dergelijke ontwikkelingen
zijn voor haar een gegeven. Maar de bestuurlijke arrangementen waarin de sturings-
en verantwoordingsrelaties tussen de departementen en deze organen zijn geregeld
moeten wel goed doordacht zijn en goed functioneren. De Rekenkamer zal daar
ook de komende jaren voortdurend aandacht voor blijven vragen.De discussie over toezicht is in 1998 levendig geweest. Het in oktober
1998 verschenen rapport van de Commissie Holtslag geeft een aanzet voor een
kaderstellende visie. De Rekenkamer acht het gewenst dat de verdere discussie
zal leiden tot heldere conclusies over sturende arrangementen en verantwoordelijkheidsverdelingen.Voor mij persoonlijk is 1998 een bijzonder jaar geweest: met het bereiken
van de 65-jarige leeftijd heb ik, gelet op de gedachtenwisseling daaromtrent
ten tijde van mijn benoeming, de tijd rijp geacht om Hare Majesteit de Koningin
te verzoeken mij ontslag te verlenen. Dat is mij bij Koninklijk Besluit van
13 november jongstleden verleend. Per 1 april 1999 verlaat ik de Rekenkamer.
Ik kijk met tevredenheid terug op ruim zeven intensieve jaren waarin ik in
de functie van president het beeld van de Rekenkamer mede heb mogen bepalen.
Met het Collegeprogramma dat in 1998 tot stand kwam is een goede basis gelegd
voor de verdere ontwikkeling van de Rekenkamer. Ik verlaat de
Rekenkamer in goed vertrouwen. Graag dank ik allen met wie ik in de loop van
deze jaren heb mogen samenwerken, het was mij een voorrecht. In het bijzonder
gaat mijn dank uit naar mijn mede Collegeleden, de secretaris en de Rekenkamermedewerkers.mr. H.E. Koning,president1 TAAKOPVATTING EN STRATEGIE 1.1 Positionering en prioriteitenDe Rekenkamer heeft als doel het functioneren van het
Rijk en de daarmee verbonden organen te toetsen en te verbeteren. Zij voorziet
daartoe de regering, de Staten-Generaal en degenen die verantwoordelijk zijn
voor de gecontroleerde organen van op onderzoek gebaseerde informatie.Deze informatie bestaat uit onderzoeksbevindingen,
oordelen en aanbevelingen over organisatie, beheer en beleid.Objectiviteit, betrouwbaarheid en bruikbaarheid ziet
de Rekenkamer als belangrijkste kenmerken van haar produkten. Onafhankelijkheid
en doelmatigheid ziet zij als belangrijkste kenmerken van haar productieproces.De positie en de taken van de Rekenkamer zijn verankerd in de Grondwet
en de Comptabiliteitswet. Bovenstaande missie geeft uitdrukking aan de wijze
waarop de Rekenkamer haar taken wil uitvoeren. De kern betreft de opvatting
dat de Rekenkamer met haar onderzoeken niet alleen het functioneren van de
rijksoverheid en de daarmee verbonden organen toetst, maar ook bijdraagt aan
het verbeteren van dat functioneren. Zij doet dat door de regering, de Staten-Generaal
en degenen die verantwoordelijk zijn voor de gecontroleerde organen te voorzien
van op onderzoek gebaseerde informatie. De conclusies en aanbevelingen in
de rapportages zijn bedoeld als relevant en bruikbaar materiaal voor regering
en Staten-Generaal. Daarbij houdt de Rekenkamer het onderscheid tussen uitspraken
met een politiek effect en politieke uitspraken scherp in het oog. Van de
laatste onthoudt zij zich.De Rekenkamer vormt op deze manier een schakel in het geheel van ministeriële
verantwoordelijkheid en parlementaire controle. Om die rol goed te kunnen
vervullen dient haar onafhankelijkheid gewaarborgd te zijn. De onafhankelijkheid
van de Rekenkamer is het fundament waarop haar positie in het staatsbestel
berust. Dit betekent dat het aan de Rekenkamer zelf is voorbehouden om haar
onderzoeksobjecten te kiezen, te bepalen op welk moment en op welke wijze
de onderzoeken plaatsvinden en wat en aan wie daarover wordt gerapporteerd.
De Rekenkamer is zich er terdege van bewust dat aan een instituut met een
dergelijke positie hoge zorgvuldigheidseisen mogen worden gesteld. Onafhankelijkheid
is voor de Rekenkamer direct gekoppeld aan transparantie, toetsbaarheid en
communicatie. Strategisch kaderVoor de Rekenkamer heeft 1998 in het teken gestaan van bezinning op haar
positie en het bepalen van prioriteiten voor de komende jaren. Ontwikkelingen
in het openbaar bestuur gaan samen met veranderende bestuurlijke structuren.
De vorming van kerndepartementen, sturing op afstand, privatisering, verzelfstandiging,
decentralisatie en het toenemende belang van de internationale context zijn
voorbeelden van die veranderingen. Steeds meer actoren hebben een eigen verantwoordelijkheid
en een eigen beleidsruimte. De besteding van middelen waarvoor de verantwoordelijkheid
bij de ministers ligt, geschiedt de afgelopen jaren steeds meer door organisaties
buiten het Rijk. Deze veranderingen hebben rechtstreeks gevolgen voor het
onderzoeksterrein van de Rekenkamer; dat terrein is complexer en minder doorzichtig
geworden.Om op deze ontwikkelingen in te spelen heeft de Rekenkamer in 1998 een
Collegeprogramma opgesteld dat het strategisch kader bevat voor de periode
1999–2004. Dit kader vormt met ingang van 1999 de basis voor de jaarlijkse
programmering van het onderzoek en de institutionele activiteiten.De Rekenkamer wil zich profileren als constante factor die door veranderingen
heen kijkt: de komende jaren zal zij nadruk leggen op het volgen van beleid
en de uitvoeringspraktijk. Daarbij beschouwt de Rekenkamer bestuurlijke ontwikkelingen
als gegeven, maar waar de uitkomsten van onderzoeken daartoe aanleiding geven
kunnen de ontwikkelingen als zodanig ook onderwerp van (meta-) onderzoek vormen.
Het rapport Toezicht op uitvoering publieke taken,
dat in 1998 werd uitgebracht, is daar een voorbeeld van. Zo wil de Rekenkamer
haar positie in het openbaar bestuur en de expertise ontleend aan haar onderzoek
zo breed mogelijk benutten. Communicatie met de omgevingDe communicatie met de omgeving is voor de Rekenkamer van groot belang
voor haar functioneren. De Rekenkamer streeft naar meer openheid en interactie
en wil structureel investeren in de communicatie met haar doelgroepen. De
onderzoeksaanpak, de normen die zij bij het onderzoek hanteert en de resultaten
van het onderzoek zijn steeds onderwerp van overleg met de onderzochte organisaties.
Het oordeel van de Rekenkamer zal meer doorwerken in het handelen van de onderzochte
organisaties wanneer draagvlak bestaat voor dat oordeel. Een grotere externe
oriëntatie is van belang om in te kunnen spelen op ontwikkelingen die
voor het werk van de Rekenkamer relevant zijn. De Rekenkamer richt zich in
eerste instantie op de regering, de Staten-Generaal en de onderzochte organisaties.
Maar ook de media, buitenlandse zusterorganisaties, in opkomst zijnde binnenlandse
zusterorganisaties, onderzoeksinstituten en universiteiten, maatschappelijke
organisaties, toezichthouders, adviesraden en de individuele burger zijn voor
de Rekenkamer relevant.De Rekenkamer ziet de Tweede Kamer als de belangrijkste afnemer van haar
producten. De reguliere contacten in de vorm van periodiek overleg met de
Commissie voor de Rijksuitgaven vonden in 1998 twee maal plaats. Daarnaast
is de praktijk voortgezet van briefings voor Tweede Kamerleden over onderzoek,
voorafgaand aan de publicatie van rapporten (zie ook paragraaf 2.4.). In 1998
heeft de Rekenkamer twee onderzoeken uitgevoerd op verzoek van de Tweede Kamer.
Het ging om het onderzoek Afkoop van woningsubsidies aan
beleggers en het onderzoek Groeicijfers Schiphol.In het verslagjaar heeft de Tweede Kamer zich sterker georiënteerd
op haar eigen controlefunctie. Er bestaat synergie tussen die functie en de
taakuitoefening van de Rekenkamer. De Rekenkamer hecht er dan ook aan om,
met behoud van haar onafhankelijkheid, bij te dragen aan de versterking van
de controlefunctie van de Tweede Kamer.Zo is in juni 1998 het rapport Jaarverslag in de politieke
arena gepubliceerd, waarin ook de Tweede Kamer pleit voor een versnelling
en verbetering van de financiële verantwoording (zie ook paragraaf 2.5.).
Voorts is als gevolg van de motie die de kamerleden Melkert, Dijkstal en De
Graaf hebben ingediend bij de Algemene Beschouwingen 1998, de werkgroep Financiële
verantwoordingen over 1999 (werkgroep Van Zijl) ingesteld. Deze werkgroep
heeft voorgesteld om per begroting beleidsprioriteiten vast te stellen waarover
men in het bijzonder prestatiegegevens opgenomen wil zien in de departementale
jaarverslagen over het begrotingsjaar 1999, en voor zover van
belang, in alle jaarverslagen over de huidige kabinetsperiode (Tweede Kamer,
verslagjaar 1998–1999, 26 200, nr. 6 en 26 347, nrs. 1–2).
Met de verbetering van de informatievoorziening in de begrotingen en financiële
verantwoordingen wordt een betere parlementaire controle mogelijk van de doelmatigheid
en de effectiviteit van het beleid.De bilaterale gespreksronde van het College van de Rekenkamer met alle
bewindspersonen is in 1998 afgerond met een brief aan de minister-president.
Doel van de gesprekken was om meer duidelijkheid te scheppen over de positie,
het beleid en de procedures van de Rekenkamer en zo de verstandhouding te
verbeteren tussen de Rekenkamer en het kabinet. De gesprekken hebben door
hun open en constructieve karakter onmiskenbaar bijgedragen aan een verbetering
van de betrekkingen tussen ministers en Rekenkamer. Taken en bevoegdhedenIn november 1997 heeft de Rekenkamer in een nota aan de Staten-Generaal
en aan de minister van Financiën aangegeven welke aanvullende bevoegdheden
zij nodig acht om haar wettelijk taak – de controle op departementen
en organen met een publieke taak – optimaal te kunnen uitoefenen. In
maart 1998 heeft zij haar standpunt in antwoord op vragen van de Tweede Kamer
nader toegelicht. De regering beraadt zich nog. Dit betekent dat de Rekenkamer
voorshands haar huidige werkwijze handhaaft: zij vraagt lagere overheden en
anderen (bijvoorbeeld ziekenhuizen) om haar de informatie, waaraan zij in
het kader van haar onderzoek behoefte heeft, op basis van vrijwilligheid te
verstrekken. Over het algemeen wordt op deze verzoeken positief gereageerd.
Een onafhankelijk orgaan als de Rekenkamer zou evenwel voor de uitoefening
van haar taak niet afhankelijk moeten zijn van de bereidheid tot vrijwillige
medewerking, maar zich op wettelijke bevoegdheden moeten kunnen beroepen.Aan de Rekenkamer is in januari 1999 het voorstel van wet tot Zevende
wijziging van de Comptabiliteitswet (CW) voor advies voorgelegd. Daarbij merkt
de minister van Financiën op dat hem de opvattingen van de Rekenkamer
over de ontoereikendheid van de bestaande bevoegdheden bekend zijn, met name
ten aanzien van de controle van de Europese gelden die door de lagere overheden
besteed zijn. Het kabinet heeft hierover echter nog geen standpunt ingenomen.
De minister sluit niet uit dat, zodra het kabinet hierover een standpunt heeft
ingenomen, de daaruit voortvloeiende aanpassingen in de CW alsnog in het voorstel
van wet verwerkt zullen worden. De minister is overigens voornemens de Zevende
wijziging per 1 januari 2000 in werking te laten treden.In 1998 heeft de Rekenkamer, door tussenkomst van de commissie voor de
Rijksuitgaven, met de minister van Financiën gecorrespondeerd over de
naleving van artikel 63 CW. Dit artikel bepaalt dat een minister overleg voert
met de Rekenkamer over wetgeving die van invloed is op de taken en bevoegdheden
van de Rekenkamer. De Rekenkamer achtte het uit bestuurlijke overwegingen
noodzakelijk om vooraf haar mening te kunnen geven over voorstellen van wet
inzake de overheveling van budgetten naar een uitkering aan lagere overheden.
In dat geval zullen namelijk waarborgen moeten worden geschapen waardoor de
Rekenkamer haar taak kan blijven uitoefenen. Met de minister van Financiën
is discussie ontstaan over de vraag of artikel 63 CW alleen gaat over wetgeving
die betrekking heeft op de taken en bevoegdheden van de Rekenkamer of, zoals
de Rekenkamer meent, die gevolgen heeft voor haar
taken en bevoegdheden. De minister heeft verdere discussie over dit onderwerp opgeschort tot het moment dat binnen het kabinet overeenstemming bestaat
over de uitbreiding van bevoegdheden van de Rekenkamer.In het verslagjaar ontstond met de minister van Financiën ook discussie
over de toepassing van artikel 54, tweede lid CW. Deze bepaling houdt in dat
ministers de Rekenkamer alle inlichtingen verschaffen die zij nodig acht.
Tijdens het onderzoek naar de schenking van De Nederlandsche Bank aan een
particuliere kunststichting met welke gelden deze het schilderij Victory Boogie Woogie heeft aangekocht onthield de minister
de Rekenkamer een stuk dat zij had opgevraagd. Die mogelijkheid biedt de wet
de minister evenwel niet. De Tweede Kamer vroeg de minister zijn visie op
deze wetsbepaling in een notitie neer te leggen. Ook de Rekenkamer kijkt met
belangstelling naar die notitie uit.Op 4 augustus 1998 heeft de Rekenkamer op verzoek van de minister van
Binnenlandse Zaken gereageerd op het ontwerp-wetsvoorstel voor een Kaderwet
zelfstandige bestuursorganen. Met dit voorstel wordt door het stellen van
bepaalde eisen uniformering en harmonisatie beoogd van de wettelijke regelingen
waarbij zelfstandige bestuursorganen in het leven worden geroepen. Bij het
ontwerp is gebruik gemaakt van de bevindingen van de Rekenkamer naar aanleiding
van het onderzoek naar zelfstandige bestuursorganen (Verslag
1994, deel 3, Zelfstandige bestuursorganen en ministeriële verantwoordelijkheid). In haar reactie gaf de Rekenkamer aan dat zij de invoering van
een Kaderwet zelfstandige bestuursorganen met instemming begroet. Voorts merkte
zij op dat het ontwerp-voorstel nog teveel ruimte voor diversiteit laat. De
Rekenkamer meent dat bij de instelling of aanwijzing van een zelfstandig bestuursorgaan
steeds beargumenteerd moet worden waarom de uitvoering van de betrokken overheidstaak
niet of niet langer onder volledige verantwoordelijkheid van een minister
wordt geplaatst. De Kaderwet zou daarin moeten voorzien. Daarbij vindt de
Rekenkamer het gewenst dat mede met het oog op de controleerbaarheid, bij
de instelling of aanwijzing van een zelfstandig bestuursorgaan moet worden
aangegeven welke (beleids)doelen de minister respectievelijk de wetgever wil
bereiken met de uitvoering door het desbetreffende orgaan van een publieke
taak. Voorts benadrukte de Rekenkamer dat alle in de Kaderwet opgenomen regels
over de publieke verslaglegging zodanig globaal zijn, dat hiermee de minimaal
vereiste uniformiteit van publieke verslaggeving van zelfstandige bestuursorganen
niet zal worden gerealiseerd en dat oordelen op sectorniveau moeilijk, zo
niet onmogelijk kunnen worden verkregen. De Rekenkamer beval daarom aan om
in de Kaderwet algemene uitgangspunten op te nemen over de inrichting van
de administratie en de jaarrekening en de controle daarop. Voorts zou de wet
een bepaling moeten bevatten over het opnemen van nadere regels in specifieke
wetgeving over de publieke verslaggeving.De Rekenkamer heeft in 1998 een aantal gemeentelijke en provinciale delegaties
ontvangen en geadviseerd over met name de uitvoering van doelmatigheidsonderzoek
door gemeentelijke of provinciale instanties. Op lokaal niveau bestaat een
groeiende behoefte aan expertise op dit vlak en zijn diverse initiatieven
genomen tot oprichting van rekenkamerachtige organen. De Rekenkamer staat
positief tegenover deze ontwikkeling en is ook in de toekomst bereid om lagere
overheden van dienst te zijn bij de verbetering van de controlefunctie. 1.2 Strategische keuze voor onderzoek: fase-gewijs verbeterenDe Rekenkamer kan, alleen al uit capaciteitsoverwegingen, onmogelijk alles
onderzoeken wat binnen haar taak en bevoegdheden valt. Het is duidelijk dat
er keuzen gemaakt moeten worden. Voor de selectie van onderwerpen is de afgelopen
jaren een beleidskader ontwikkeld. Hierbij speelden categorieën
van onderzoek, speerpunten en aandachtspunten een rol, alsmede algemene selectiecriteria
als financieel belang en maatschappelijke relevantie. De algemene redenering
die de Rekenkamer volgt om te bepalen wat voor soort onderzoek zij wil doen,
is in 1998 als onderdeel van de discussie over het Collegeprogramma aangescherpt
tot het strategisch onderzoekskader 1999–2004. Onderzoek bij het Rijk• Beheer op ordeDe Rekenkamer is van mening dat de beoordeling van doelmatigheid van beleid
dat wil zeggen: of met zo min mogelijk geld een zo goed mogelijk resultaat
is geboekt pas zinvol is als de rechtmatigheid en vooral het financieel beheer
op orde zijn. Zij wil haar oordelen baseren op betrouwbare gegevens. Als de
administratieve organisatie niet van goede kwaliteit is, acht zij een oordeel
over de doelmatige besteding van dat geld minder relevant. De Rekenkamer vindt
een ordelijk en controleerbaar (financieel) beheer van een overheidsinstelling
een essentiële basis voor een goed verloop van de beleids- en begrotingsprocessen
en een deugdelijke verantwoording daarover.• Betrouwbare beleidsinformatieBinnen het doelmatigheidsonderzoek geldt een vergelijkbare redenering.
De Rekenkamer vindt een beoordeling van de beoogde en gerealiseerde prestaties
en uiteindelijk de effecten van beleid pas zinvol, als er relevante en betrouwbare
informatie over dat beleid beschikbaar is. Als de onderbouwing van het beleid
niet deugt of tegenstrijdigheden bevat, kan niet worden getoetst of het beleid
geslaagd is. Het gaat bijvoorbeeld om informatie over:– de aard van het (maatschappelijk) probleem waarvoor het beleid
is ontwikkeld;– de doelen van het beleid;– de prestaties die met het beleid worden beoogd en– de middelen die moeten worden ingezet om het beleid uit te voeren.De Rekenkamer duidt dergelijke informatie aan met de term beleidsinformatie.• Burgerbelang centraalDe Rekenkamer wil haar doelmatigheidsonderzoek concentreren op die terreinen
waar de overheid beleid voert dat de burgers, en met name kwetsbare groepen,
direct raakt. Ontoereikende uitvoering van het overheidsbeleid zou op die
terreinen het zwaarst wegen. Zij denkt daarbij in het bijzonder aan de beleidsterreinen
veiligheid, inkomen, zorg, onderwijs, wonen en milieu.• EuropaEuropese geldstromen en de uitvoering van EU-beleid worden beschouwd als
rijksuitgaven en rijksbeleid. Onderwerpen voor beheeronderzoek en doelmatigheidsonderzoek
kunnen echter betrekking hebben op Europese geldstromen en de uitvoering van
EU-beleid buiten de rijksbegroting en de rechtspersonen met een wettelijke
taak. Voor zover daarvan sprake is, onderscheidt de Rekenkamer deze als aparte
categorie van onderzoek. Onderzoek bij rechtspersonen met een wettelijke taakBij de rechtspersonen met een wettelijke taak (RWT's) bestaat nog onvoldoende
inzicht in de stand van zaken op het gebied van rechtmatigheid en financieel
beheer. Ministers zijn verantwoordelijk voor de wijze waarop RWT's geld ontvangen
en uitgeven. De Rekenkamer vindt het belangrijk om inzicht te
krijgen in de manier waarop de RWT's te controleren zijn en in het toezicht
dat de ministers uitvoeren of laten uitvoeren. Ministers moeten redelijke
zekerheid kunnen verschaffen aan de Staten-Generaal dat de inning en besteding
van de middelen die gemoeid zijn met de uitvoering van de wettelijke taak
rechtmatig geschiedt en dat het financieel beheer van die middelen ordelijk
en controleerbaar is. De Rekenkamer wil gedurende een aantal jaren op dit
terrein een intensieve en gestructureerde onderzoeksinspanning leveren en
zo ook de ministers stimuleren de noodzakelijke initiatieven te ontwikkelen.
Zo zouden de ministers in 2005 redelijke zekerheid moeten hebben over de rechtmatigheid
in de sectoren die onder hun verantwoordelijkheid vallen. Uiteindelijk moet
de situatie op het gebied van rechtmatigheid en financieel beheer bij RWT's
gelijkwaardig zijn aan de situatie bij het Rijk, die door de operatie Comptabel
Bestel de laatste vijftien jaar enorm is verbeterd. Gevolgen koerswijzigingHet strategisch kader van de Rekenkamer heeft geleid tot een koerswijziging
voor de komende vijf jaar en daarmee tot een herdefiniëring van het onderzoek.
Het beheeronderzoek wordt breder dan financieel beheer alleen. Het gaat om
onderzoek naar de bedrijfsvoering van de overheid. Een aantal onderzoeken
dat aanvankelijk als doelmatigheidsonderzoek gezien werd – zoals functioneringsonderzoek,
gericht op het doorlichten van een organisatie – zal met de nieuwe definiëring
beheeronderzoek genoemd worden. In het doelmatigheidsonderzoek van de Rekenkamer
zal het accent liggen op de onderbouwing van beleid en de betrouwbaarheid
van beleidsinformatie. Waar dat op basis van betrouwbare beleidsinformatie
zinvol is zullen doelbereiking en effecten van beleid onderwerp van onderzoek
en oordeelsvorming zijn.Aangezien de Rekenkamer werkt aan de hand van middellange termijnplanning,
met een daarmee verbonden doorlooptijd van de onderzoeken, zullen de resultaten
van de in 1998 gemaakte strategische keuzen in de komende jaren geleidelijk
zichtbaar worden. Het primaire proces van de Rekenkamer is verdeeld in drie
hoofdfasen: strategische beleidsvorming, uitvoering van onderzoek en communicatie
en nazorg. Het Collegeprogramma 1999–2004 vormt het vertrekpunt voor
de verdere ontwikkeling van de strategieën op zowel het terrein van het
onderzoek als voor onderwerpen van institutionele aard, inclusief het buitenlandbeleid.De onderzoeksprogrammering voor 1999 is als (zelfstandige) bijlage bij
het verslag opgenomen. 2 HET WERK 2.1 Resultaten onderzoeksbeleidDe totstandkoming van het onderzoeksprogramma is een proces waarin het
systematisch verzamelen van informatie en het uitwerken van samenhangende
onderzoeksthema's, die voor kortere of langere tijd aandacht verdienen, centraal
staan. In feite komt het erop neer dat de top van de organisatie een kader
schetst waarbinnen door de onderzoeksbureaus en -directies voorstellen worden
ontwikkeld, die uiteindelijk door de top worden afgewogen tegen dit kader.De Rekenkamer baseert zich mede op het onderzoek dat de ministeries zelf
verrichten, zoals de goed ontwikkelde departementale accountantscontroles
en het evaluatie-onderzoek op het gebied van doelmatigheid. Dit onderzoek
vormt de basis voor verantwoording en sturing door de ministeries en is een
van de uitgangspunten voor de programmering van Rekenkameronderzoek.Uiteindelijk hebben alle Rekenkameronderzoeken tot doel om een bijdrage
te leveren aan het verbeteren van het functioneren van het Rijk en de daarmee
verbonden organen. De taakopvatting is geoperationaliseerd naar drie algemene
criteria die bij de selectie van onderzoeken voorop staan:• financieel en politiek-maatschappelijk belang: het betreft een onderwerp dat een substantieel financieel belang
kent en bij voorkeur gedurende een langere periode politiek-maatschappelijk
van belang is;• toegevoegde waarde: het betreft onderzoek
dat niet, of in ieder geval niet op korte termijn, door derden wordt of kan
worden uitgevoerd. Het benutten van de bevoegdheden van de Rekenkamer staat
hier centraal;• risico's: het betreft een onderwerp
waarbij belangrijke risico's of vermoedens bestaan van onrechtmatigheid en/of
ondoelmatigheid.Voor de onderzoeken die in 1998 door de Rekenkamer zijn gepubliceerd,
zijn deze punten in overweging genomen. De verrichte onderzoeken pasten primair
in het beleidskader dat de afgelopen jaren is gehanteerd en waarover in de
jaarverslagen 1996 en 1997 is gerapporteerd. Voor zover mogelijk vond ook
al toetsing plaats aan het in wording zijnde, nieuwe strategisch onderzoekskader
1999–2004. Het jaar 1998 werd daarmee beleidsmatig gezien een overgangsjaar.Bezien vanuit het nieuwe kader kan het volgende gesteld worden over de
resultaten van het onderzoeksbeleid:Rechtmatigheid en (financieel) beheer bij het RijkNet als in voorgaande jaren is voor het jaar 1997 bijna geen onzekerheid
meer geconstateerd over de rechtmatigheid van de uitgaven en inkomsten van
het Rijk. In 1998 zijn belangrijke stappen gezet in de verbetering van de
financiële verantwoording. De Rekenkamer gaf aan de hand van drie ijkpunten –
de accountantscontrole, de administratieve organisatie en interne controle
en de automatisering – een deeloordeel over het financieel beheer. Dit
is te beschouwen als een eerste stap in de richting van een integrale beoordeling
van het financieel beheer op basis van een groter aantal ijkpunten.De Rekenkamer heeft samen met het ministerie van Financiën en enkele
vakdepartementen gewerkt aan een versnelling van de financiële verantwoordingsprocedure.
Tot 1998 werd het Rapport bij de Financiële Verantwoording
(RFV) eind augustus gepubliceerd, maar in 1998 was het reeds in juni gereed.
Met ingang van 2002 wordt publicatie van het RFV in de derde week van mei
nagestreefd. De gedachte is dat de aandacht van de Staten-Generaal voor de
verantwoording over gevoerd beleid groter zal zijn, als die verantwoording
niet samenvalt met het uitkomen van de begrotingen voor het volgende jaar.Doelmatigheid bij het Rijk en Europese geldstromenHoewel het doelmatigheidsonderzoek in 1998 nog sterk was gericht op de
doelmatigheid van financieel beheer – in het nieuwe strategisch onderzoekskader beheeronderzoek genoemd – zijn er ook al onderzoeken
uitgevoerd die het vraagstuk van de kwaliteit van beleidsinformatie duidelijk
illustreren. De onderzoeken Streekvervoer, Groeicijfers Schiphol enUitwisseling
van recherche-informatie tussen CRI en politieregio's zijn hiervan
voorbeelden. Onder andere bij het onderzoek Bestrijding
onderwijsachterstand in het voortgezet onderwijs is de Rekenkamer
een stap verder gegaan, door ook geleverde prestaties en beleidseffecten te
onderzoeken.In de afgelopen jaren heeft de Rekenkamer regelmatig onderzoek verricht
naar het beheer en de controle over EU-geldstromen in Nederland. De resultaten
daarvan zijn in 1998 geanalyseerd en worden begin 1999 gepubliceerd.Met het Rijk verbonden organenMet het onderzoek Garanties van het Rijk sloot
de Rekenkamer een reeks van vier onderzoeken af naar het beheer op het terrein
van financiële relaties (leningen, deelnemingen, subsidies en garanties).
De Rekenkamer kondigde bij het verschijnen van dat onderzoek aan vanaf dat
moment de aandacht meer te gaan richten op de doelmatigheid van dergelijke
financiële relaties. Het onderzoek naar door een financiële binding
met het Rijk verbonden organen (artikel 59 a, b en c van de Comptabiliteitswet)
wordt in het vervolg onder het onderzoek bij het Rijk gerekend.Het rapport Toezicht op uitvoering publieke taken
geeft een systematische analyse van onderzoeken van de Rekenkamer sinds 1990
waarin het toezicht op rechtspersonen met een wettelijke taak (RWT's) centraal
stond of aan de orde kwam. Uitgangspunt van het beoordelingskader is dat toezicht
niet op zichzelf staat maar deel uitmaakt van een toezichtketen: een groter geheel van sturings- en verantwoordingsrelaties tussen
minister en RWT, maar ook tussen minister en Staten-Generaal. De Rekenkamer
oordeelde dat het toezicht in veel gevallen nog niet aan minimumeisen voldoet.
De Rekenkamer is in 1998 gestart met een in fasen onderverdeeld rijksbreed
onderzoeksprogramma – artikel 59-strategie – naar de RWT's (artikel
59 d van de Comptabiliteitswet).2.2 De onderzoeken2.2.1 Uitvoering van het programmaIn het Verslag 1997 publiceerde de Rekenkamer het onderzoeksprogramma
voor 1998. Daarbij werd aangegeven dat de onderzoeken in dat programma in
1998, 1999 en zelfs voor een deel ook in 2000 zouden worden afgerond. Het
verloop van de onderzoeksportefeuille in 1998 is weergegeven in tabel 1. Daarin
zijn ter vergelijking ook de cijfers voor 1996 en 1997 toegevoegd.Tien van de in 1998 in portefeuille genomen onderzoeken werden van het
programma afgevoerd: soms voor de start, soms tijdens het onderzoek. Reden
was nagenoeg steeds dat onderzoeken die voor het nieuwe programma 1999 van
belang werden geacht een hogere prioriteit kregen dan aan voorgenomen onderzoeken
uit het «oude» programma. De in het Verslag 1997 aangekondigde
maar in 1998 afgevoerde onderzoeken zijn:Diverse beleidsterreinen• Procedure «grote projecten»• Beheer en beveiliging PC's en PC-netwerken.• Functioneringsonderzoek rechtspersoon met een
wettelijke taak• Beheersing informatiebeveiliging in de periferieBinnenlandse Zaken en Koninkrijksaangelegenheden• Brandweer- en rampenbestrijdingsorganisatieJustitie• Ontvangsten Plukze-wetFinanciën• Fiscale behandeling steekpenningenEconomische Zaken• Besluit subsidie exportfinancieringVolkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer• Verwijderingsbijdrage voor auto'sOnderwijs, Cultuur en Wetenschappen• Informatie- en communicatietechnologieIn 1998 is over de resultaten van 66 onderzoeken gepubliceerd. De bevindingen
van zes onderzoeken zijn opgenomen in grotere onderzoeken, zodat het aantal
(deel)publicaties in 1998 60 bedroeg. In tabel 2 zijn die 60 publicaties verdeeld
naar soort onderzoek.Van de 60 publicaties in 1998 hadden er 50 betrekking op het Rijk en 10
op de met het Rijk verbonden organen. 2.2.2 Gepubliceerd onderzoek in 1998Over de onderzoeken van de Rekenkamer is in 1998 in de volgende publicaties
gerapporteerd:• 25 afzonderlijke rapporten aan regering en Staten-Generaal;• de bundel Rechtmatigheidsonderzoek (met daarin 32 deelpublicaties:
24 onderzoeken naar de financiële verantwoording en 8 zogenaamde bezwaaronderzoeken),
vooral van belang voor de Tweede Kamer;• 3 brieven (met bijbehorende rapportages) aan ministers.Hierna wordt een korte beschrijving gegeven van de gepubliceerde onderzoeken,
waarbij tevens kort wordt aangegeven welke effecten de rapportages hebben
gehad. Rapporten aan regering en Staten-Generaal Functioneren Kustwacht (februari 1998, kamerstuk 25 865)De Rekenkamer onderzocht in hoeverre de uitvoering van de handhavingstaken
door de Kustwacht was verbeterd na de reorganisatie, die op 1 januari
1996 een feit was. Handhavingstaken zijn algemeen politietoezicht, douanetoezicht
en grensbewaking, toezicht op het milieu, de visserij en het scheepvaartverkeer.
De Rekenkamer concludeerde onder meer dat ondanks een verbetering van het
functioneren van het Kustwachtcentrum in IJmuiden, de door het kabinet beoogde
verbetering van de prestaties op het gebied van de handhavingstaken nog niet
was gerealiseerd. De Rekenkamer achtte het wenselijk dat de betrokken ministeries
(V&W, Justitie, Financiën, LNV, Binnenlandse Zaken en Defensie) op
hoog ambtelijk niveau toezicht zouden houden op het functioneren van de Kustwacht.
De ministers zegden verbeteringen toe. Bij de behandeling van het rapport
in de Tweede Kamer werd een evaluatie van het functioneren van de Kustwacht
in 2001 toegezegd.Totstandkoming en vormgeving USZO (maart 1998, kamerstuk
25 935)Eind 1997 was er nog onvoldoende resultaat bereikt in het veranderingstraject
dat de Uitvoeringsorganisatie Sociale Zekerheid voor Overheids- en onderwijspersoneel
(USZO) diende te doorlopen om vanaf 1998 erkend te worden als uitvoeringsinstelling,
belast met de uitvoering van de werknemersverzekeringen voor het overheidspersoneel.
Hoewel de Rekenkamer de aansturing door de minister van Binnenlandse Zaken
en het USZO-management op aanvaardbaar niveau achtte, was zij van mening dat
bij grote veranderingsprocessen een groeimodel de voorkeur verdient boven
de door de minister gekozen alles-tegelijk-aanpak. Volgens de Rekenkamer resulteerde
de keuze van de minister, mede door achterstanden die reeds bij de oprichting
van de USZO in 1996 bestonden, tot het niet bereiken van gestelde doelen.
Inmiddels is de USZO erkend als uitvoeringsinstelling. Het kabinet heeft begin
1998 besluiten genomen over prioriteitstelling bij de USZO. Garanties van het Rijk (1998, kamerstuk 25 945) In het onderzoek naar het beleid en het beheer van staatsgaranties concludeerde
de Rekenkamer dat niet alle ministeries beschikken over een compleet overzicht
van verstrekte garanties. Enkele garanties ontbreken in de begroting en de
saldibalans. De informatie die wel wordt gegeven wijkt op onderdelen af van
de voorschriften. Dit heeft als gevolg dat op de saldibalans van het Rijk
een erg onvolledig beeld gepresenteerd wordt van de garantieverplichtingen
van het rijk. Het inzicht van de ministeries in het risico dat garanties daadwerkelijk
tot uitbetaling komen is beperkt. De minister van Financiën zegde toe
na te gaan of via een handleiding voor garantieverlening de uitgangspunten
en criteria overzichtelijk in de rijksdienst kunnen worden uitgedragen. Ook
zegde hij meer aandacht toe voor de toepassing van de geldende voorschriften.In het voorwoord bij het rapport Garanties van het
Rijk maakte de Rekenkamer de balans op van de onderzoeken naar de
vier typen financiële bindingen die het Rijk kan aangaan met bedrijven
en instellingen: subsidies, leningen, garanties en staatsdeelnemingen. De
Rekenkamer beval aan een kader op te stellen dat gebruikt kan worden voor
de keuze van een financiële binding. Voorts achtte zij het van belang
dat de Staten-Generaal betere en minder verbrokkelde informatie krijgen over
het totaal aan verplichtingen per financiële binding dat de Staat is
aangegaan. Hiervoor zijn actuele databestanden onmisbaar. Voor de ministeries
zelf zal het bijhouden van dergelijke databases kunnen leiden tot een beter
inzicht in de instrumenten alsook tot doelbereiking en de effectiviteit van
beleid. Financiële aspecten van verzelfstandigingen (maart
1998, kamerstuk 25 950)De Rekenkamer heeft in 1994 en 1995 de procesgang en de uitkomsten van
de totstandkoming van de openingsbalans van vijf verzelfstandigde rijksdiensten
onderzocht. Ook onderzocht de Rekenkamer in 1994 de beursgang van Koninklijke
PTT Nederland en de afspraken met KPN inzake de invoering van BTW. Tenslotte
onderzocht de Rekenkamer de tariefstelling van het verzelfstandigde Kadaster.
De Rekenkamer concludeerde dat de rijksoverheid nog onvoldoende lering trekt
uit eerdere ervaringen. Bij verzelfstandigingen staan doorgaans grote belangen
op het spel, niet in de laatste plaats voor de burger. «Derhalve zou
het systematisch en zorgvuldig hierbij betrekken van leereffecten uit het
verleden standaardnorm moeten zijn.» Toezicht op uitvoering publieke taken (maart 1998, kamerstuk
25 956)De Rekenkamer heeft sinds begin jaren negentig een groot aantal onderzoeken
gepubliceerd waarin het toezicht op rechtspersonen met een wettelijke taak
(RWT's) centraal stond of aan de orde kwam. Met het oog op toekomstig onderzoek
heeft de Rekenkamer de door haar gepubliceerde rapporten onderworpen aan een
systematische analyse. Uit de analyse blijkt dat het toezicht in de praktijk
niet altijd in voldoende mate is ingericht op het waarmaken van de ministeriële
verantwoordelijkheid voor de uitvoering van publieke taken door rechtspersonen
op afstand van de rijksoverheid. Daarmee komen ook de wetgevende en controlerende
taken van de Staten-Generaal in het geding. Niet alleen de uitvoering van
het toezicht zelf laat vaak te wensen over, maar er blijken ook verschillen
van opvatting te bestaan over elementaire zaken als de omvang van ministeriële
verantwoordelijkheid, het product en de functie van toezicht. Volgens de Rekenkamer
moeten de verantwoordelijkheden en bevoegdheden in de toezichtketen (sturing, verantwoording en bijsturing) duidelijk geregeld
zijn. Ook mogen er geen elementen in ontbreken en moet de afstemming goed
zijn. In het rapport presenteerde de Rekenkamer een samenhangend beoordelingskader
voor toezicht op de uitvoering van publieke taken. Bestrijding werkloosheid met Europese gelden (april 1998,
kamerstuk 25 965)Onderzoek van de Rekenkamer wees uit dat werkgelegenheidsprojecten die
gesubsidieerd worden met gelden van het Europees Sociaal Fonds (ESF) redelijk
succesvol zijn bij de bestrijding van langdurige werkloosheid. De uitstroom
naar werk zal naar verwachting ruim boven het streefcijfer voor de periode
1994–1999 uitkomen. Wel vond de Rekenkamer het wenselijk dat Arbeidsvoorziening
het bereiken van de groep «(zeer) moeilijk bemiddelbare werkzoekenden»
stimuleert. De Rekenkamer stelde verder dat de minister van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid zich meer een eigen oordeel moet vormen over de betrouwbaarheid
van de informatie die Arbeidsvoorziening levert. De minister deelde de mening
van de Rekenkamer dat hij zich een eigen oordeel moet kunnen vormen, maar
maakt bij voorkeur gebruik van de controle-inspanningen van Arbeidsvoorziening
zelf. Beheer en archivering van digitale bestanden (april 1998,
kamerstuk 25 970)In vervolg op haar rapport Machineleesbare gegevensbestanden –
Archivering en beheer bij het Rijk uit 1991 deed de Algemene Rekenkamer
opnieuw onderzoek naar het beheer en de archivering van digitale bestanden.
Het risico dat deze bestanden verloren gaan bestaat nog steeds, het beleid
komt traag op gang, de regelgeving is nog beperkt en er is nog weinig bekend
over het huidige beheer. Om het risico van verlies van cruciale digitale overheidsinformatie
te kunnen beheersen, deed de Rekenkamer de coördinerende bewindspersonen
van Binnenlandse Zaken en Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen onder andere
de aanbeveling om meer inzicht te verwerven in de kwaliteit van het departementale
digitale archiefbeheer en de relevante wet- en regelgeving. De betrokken bewindspersonen
konden zich over het algemeen vinden in de aanbevelingen en hebben in lijn
hiermee activiteiten in gang gezet. Toezicht op de FMO (april 1998, kamerstuk 25 995)De Financieringsmaatschappij voor Ontwikkelingslanden (FMO) levert een
bijdrage aan de ontplooiing van het bedrijfsleven in ontwikkelingslanden door
het financieren van bedrijven, beroepsbeoefenaren en ontwikkelingsbanken.
In 1991 sloten de Staat en de FMO een overeenkomst voor 15 jaar gericht op
de financiële verzelfstandiging van de FMO. De Rekenkamer concludeerde
dat deze overeenkomst completer had kunnen zijn. Een belangrijk toezichtinstrument
ontbreekt: een duidelijke koppeling tussen de gewenste eindsituatie (een zelfstandig
functionerende FMO) en de daartoe benodigde rijksmiddelen. In de overeenkomst
zijn wel de verplichtingen van het Rijk, maar niet die van de FMO (in de zin
van producten en effecten) vastgelegd. In november 1998 hebben de Staat en
de FMO een nieuwe overeenkomst gesloten. Daarin zijn de aanbevelingen van
de Rekenkamer om de verplichtingen van beide partijen duidelijker vast te
leggen voor een groot deel verwerkt en is de toezichtrelatie tussen Staat
en FMO verbeterd. Privatisering van het ABP (mei 1998, kamerstuk 26 015)De beoogde resultaten van de privatisering van het ABP zijn goeddeels
bereikt. De premies zijn kostendekkend en er is een sluitend financieringssysteem
voor de Vut en de pensioenen. De Rekenkamer plaatste kanttekeningen bij de
wijze waarop de financiële problematiek werd opgelost: deels door een
andere financieringswijze, die op den duur tot hogere premies zal leiden.
Verder had de Rekenkamer er kritiek op dat de financiële oplossing was
gebaseerd op het premiepeil 1994. In het convenant waarop de Staten-Generaal
zich bij besluitvorming baseerde was geen melding gemaakt van voorziene prijsstijgingen.
Het privatiseringsproces was in belangrijke mate ordelijk en controleerbaar.
De privatisering van het ABP was in financieel opzicht de grootste privatisering
in Nederland tot nu toe.Bestrijding onderwijsachterstand in het voortgezet onderwijs
(mei 1998, kamerstuk 26 040)Onderzoek van de Rekenkamer naar het voorkomen en bestrijden van onderwijsachterstanden
wees uit dat de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen onvoldoende
zicht heeft op de resultaten die individuele scholen behalen met de inzet
van extra middelen. De scholen verzamelen geen cijfermateriaal over behaalde
resultaten per doelgroep en de kwaliteit van de verantwoordingsinformatie
in de schooldocumenten is ontoereikend. Uit een enquête van de Rekenkamer
onder de scholen bleek dat de prestaties van bepaalde groepen achterstandsleerlingen
meer samenhangen met de kwaliteit van de school dan met de extra middelen.
De minister stelde dat het niet de taak van het ministerie is en dat het ook
niet doenlijk is om individuele scholen te monitoren op effectiviteit van
de onderzochte regelingen. Voor de Rekenkamer blijft onduidelijk hoe de minster
er dan voor zorgt dat individuele scholen kunnen worden aangesproken op hun
verantwoordelijkheid voor de te bereiken resultaten.Streekvervoer (mei 1998, kamerstuk 26 045)Het Rijk streeft voor het streekvervoer naar een verbetering van de kostendekkingsgraad
en een groei van het aantal reizigers. In de praktijk bleken de vorderingen
op beide punten tussen 1994 en 1996 nog onvoldoende. De kostendekkingsgraad
daalde vooralsnog, en de minister stelde de datum waarop het streekvervoer
voor de helft uit rijkssubsidie en voor het overige uit de kaartverkoop zou
worden betaald enkele malen uit. Tot 1996 daalde ook het aantal reizigers,
overigens met een kleine opleving in 1996. Het ministerie had geen inzicht
in de mate waarin de streekvervoerbedrijven de gewenste toename in efficiency
bereikten. De Rekenkamer vond het van belang dat het ministerie duidelijkheid
verschaft over de hoogte en samenstelling van zogeheten OV-bestemmingsreserves
die bij de bedrijven waren gevormd.Fiscale faciliteit voor het leerlingwezen (mei 1998, kamerstuk
26 060)Om de instroom in het leerlingwezen te vergroten is per 1 januari 1996
de fiscale faciliteit voor het leerlingwezen ingevoerd. Werkgevers ontvangen
een financiële tegemoetkoming voor werknemers die een opleiding volgen
in het leerlingwezen. Het doel was het aantal leerarbeidsplaatsen uit te breiden
met 17 000 in drie jaar. De Rekenkamer deed onderzoek naar de beleidsvoorbereiding
van de regeling en bracht de eerste effecten in kaart. De Rekenkamer achtte
het niet waarschijnlijk dat de beoogde stijging zal worden bereikt. De conclusie
had getrokken moeten worden dat het effect van de fiscale faciliteit zou verschillen
per bedrijfssector en voor het leerlingwezen als geheel gering zou zijn. De
Rekenkamer beval aan de toepassing van de fiscale faciliteit te heroverwegen
en daarbij onderscheid naar bedrijfssector te maken. In een overleg van de
minister van OCenW met de vaste commissie van OCenW op 1 oktober 1998 is het
rapport van de Rekenkamer aan de orde gekomen.Beleidsvoorbereiding secundair beroepsonderwijs (mei 1998,
kamerstuk 26 065)De Rekenkamer deed onderzoek naar de beleidsvoorbereiding van de Wet educatie
en beroepsonderwijs (WEB) wat betreft het secundair beroepsonderwijs. De WEB
trad op 1 januari 1996 in werking en beoogt onder meer de kwaliteit van het
beroepsonderwijs te verbeteren en de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt
te verbeteren. Uit het onderzoek bleek dat de met de WEB nagestreefde doelen
onvoldoende toetsbaar zijn geformuleerd. Niet aannemelijk is gemaakt dat met
de gekozen instrumenten de doelstellingen zullen worden bereikt. De Rekenkamer
beval aan de doelstellingen van de wet alsnog toetsbaar te formuleren en aan
te geven hoe de gekozen instrumenten zullen bijdragen aan het realiseren van
de doelstellingen. Het rapport werd op 1 oktober 1998 besproken in een overleg
van de minister van OCenW met de vaste kamercommissie van OCenW. Afkoop van woningsubsidies aan beleggers (juni 1998, kamerstuk
26 003)De Rekenkamer onderzocht op verzoek van de Tweede Kamer het akkoord over
de afkoop van langlopende woningsubsidies van het Rijk aan vastgoedbeleggers.
De afkoopregeling als zodanig leidde bij de Rekenkamer niet tot kanttekeningen.
Met het akkoord worden open-einde regelingen met grote financiële onzekerheden
voor het Rijk voor verreweg het grootste deel afgekocht. Het Rijk heeft volgens
de Rekenkamer in het algemeen voldoende zorgvuldigheid betracht in de onderhandelingen.
De meeste risico's voor alle partijen zijn in de onderhandelingen betrokken
en afgedekt. De overwegend positieve conclusies uit het rapport hebben bijgedragen
aan de aanvaarding van het akkoord door de Tweede Kamer. Het ministerie van
VROM heeft bij de recent uitgevoerde afkoopoperatie voor niet-winstbeogende
instellingen de methodiek van de Rekenkamer voor de risicoanalyse toegepast.
Het ministerie is naar aanleiding van het Rekenkamerrapport met het veld in
overleg over een toetsbare gedragscode voor de verkoop en beheer van huurwoningen Uitwisseling van recherche-informatie tussen de CRI en
politieregio's (september 1998, kamerstuk 26 215)De Rekenkamer onderzocht de keten van verstrekking van recherche-informatie
door politieregio's aan de divisie Centrale Recherche Informatie (CRI), het
beheer van de informatie en de informatieveredeling door CRI en omgekeerd
de verstrekking van recherche-informatie door CRI aan de regio's. De Rekenkamer
constateerde dat de kwaliteit van de uit de regio's ontvangen en door CRI
beschikbaar gestelde informatie beneden de maat is, de veredeling van de gegevens
door CRI nog onvoldoende is ontwikkeld en dat er geen inzicht bestaat in het
gebruik van de door uitwisseling verkregen recherche-informatie. Pogingen
van CRI de recherche-informatiehuishouding te verbeteren hebben nog onvoldoende
resultaat opgeleverd. De Rekenkamer beval aan om de situatie te verbeteren
met een aantal voorbeeldprojecten van CRI in samenwerking met politiekorpsen.
De bewindslieden van Justitie, Binnenlandse zaken en Koninkrijksrelaties en
de voorzitter van het Korpsbeheerdersberaad reageerden positief op deze en
andere aanbevelingen uit het rapport.Geluidshinder Defensie (oktober 1998, kamerstuk 26 230)De Rekenkamer onderzocht het beleid en de maatregelen van het ministerie
van Defensie om geluidshinder te beperken. De Rekenkamer concludeerde dat
dit niet concreet genoeg is om te kunnen nagaan of het geslaagd is. Voorts
signaleerde de Rekenkamer onder meer knelpunten rond het actualiseren van
vergunningen en de zonering van militaire vliegvelden. Ten aanzien van de
problematiek rondom vergunningen gaf de minister in het algemeen overleg met
de Kamer (Verslag AO, nr. 21 490, vastgesteld 21 januari 1999) aan dat
een termijn van vijf jaar is afgesproken waarbinnen alle milieuvergunningen
indien nodig worden aangepast. Daarnaast heeft hij de aanbeveling haast te
maken met het zoneren van de laatste vliegbases overgenomen: ultimo 1999 zullen
de zoneringen rond Eindhoven, De Peel en Woensdrecht hun beslag krijgen.Compensatiebeleid aanschaf defensiematerieel in het buitenland
(oktober 1998, kamerstuk 26 231)Op papier slaagt de overheid erin om 100% van het in het buitenland
aangeschafte defensiematerieel te compenseren met opdrachten voor het Nederlandse
bedrijfsleven. Uit onderzoek van de Rekenkamer blijkt echter dat in de periode
1984–1996 tenminste een kwart van de compensatie-orders niet aan de
eisen voldeed. Overigens waren zowel opzet als werking van het compensatiebeleid
de laatste jaren aanzienlijk verbeterd. De Tweede Kamer wordt onvoldoende
geïnformeerd over de relatie tussen defensie-aanschaffingen en de daaruit
voortvloeiende compensatieverplichtingen. Naar het oordeel van deskundigen
heeft het compensatiebeleid, in strijd met de bedoeling, een kostprijsverhogend
effect. Inmiddels heeft de minister van Economische Zaken, in overleg met
de minister van Defensie, een extern bureau offerte gevraagd voor het maken
van een kosten/baten-analyse van het Nederlandse compensatiebeleid. Door de
ministeries van Economische Zaken en Defensie wordt gewerkt aan een notitie
voor de Tweede Kamer, waarin het bedoelde inzicht zal worden gegeven.Kwaliteit uitvoering Europese akkerbouwregeling (oktober
1998, kamerstuk 26 240)De Rekenkamer onderzocht de kwaliteit van de uitvoering van de Europese
steunregeling voor akkerbouwproducten. Het onderzoek werd uitgevoerd als parallel audit met de Zweedse en de Britse Rekenkamer.
De Rekenkamer constateerde dat het ministerie van Landbouw, Natuur en Visserij
problemen heeft met de uitvoering van de zeer complexe Europese regels. De
efficiency van de uitvoering wordt hierdoor bemoeilijkt. Met name is lang
niet altijd duidelijk hoe de lidstaten de naleving van de regels moeten controleren.
In de periode 1996–1997 is in Nederland 576 miljoen gulden uitgekeerd
aan meer dan 100 000 aanvragers. Akkerbouwbedrijven bevestigden de conclusie
dat de Europese regels te ingewikkeld zijn: 52 procent van de aanvragers had
problemen bij het indienen van de aanvraag. Toestemming voor schenking door De Nederlandsche Bank
(oktober 1998, kamerstuk 26 248)De minister van Financiën verleende in de zomer van 1998 toestemming
aan het voornemen van De Nederlandsche Bank NV (DNB) om circa f 110 miljoen
aan de Stichting Nationaal Fonds Kunstbezit te schenken. Dit geld was bestemd
voor de aankoop van kunstwerken, met als voorwaarde dat de aankopen eigendom
van de Staat der Nederlanden zouden worden. De definitieve afwikkeling van
de besluitvorming krijgt haar beslag in 1999, het moment van goedkeuring van
de jaarrekening 1998 door de aandeelhouder, waarbij tevens het dividend wordt
vastgesteld. Tijdens het onderzoek van de Rekenkamer deed zich naast de aanvankelijke
voorstelling van zaken, de schenking als winstuitkering, een alternatieve
adminstratieve verwerking voor, namelijk de schenking als element van winstbepaling
te verantwoorden via de winst- en verliesrekening. De Rekenkamer concludeerde
dat beide verantwoordingswijzen te zijner tijd zullen leiden tot het onvolledig
verantwoorden van de winstafdracht over 1998, hetgeen in strijd is met de
bepalingen van de Comptabiliteitswet. De minister van Financiën zou dit
naar de mening van de Rekenkamer kunnen voorkomen door te zorgen voor een
Koninklijk Besluit, waarbij het doen van een schenking voor kunstaankopen
door DNB in 1998 wordt toegestaan.De minister van Financiën weigerde te voldoen aan het uitdrukkelijke
verzoek van de Rekenkamer een afschrift van een brief van de minister aan de president van DNB beschikbaar te stellen. Hiermee behoudt de
minister zich rechten voor die hem volgens de wetgever ten opzichte van de
Rekenkamer niet toekomen.De Tweede Kamer heeft zowel in een commissievergadering als in een plenaire
zitting uitvoerig aandacht besteed aan het rapport. Tijdens de behandeling
van het rapport in de commissievergadering besloot de minister alsnog bovengenoemde
brief uit te delen. In de plenaire vergadering deed de minister de toezegging
dat hij de Tweede Kamer een brief zal sturen over zijn interpretatie van artikel
54 van de Comptabiliteitswet.Groeicijfers Schiphol (oktober 1998, kamerstuk 26 265)De Planologische Kernbeslissing Schiphol en omgeving (PKB) van december
1995 ging uit van een dubbele doelstelling. Het beleid is gericht op het versterken
van de mainportfunctie van de luchthaven en op een verbetering van de kwaliteit
van het leefmilieu in de omgeving. De Rekenkamer constateerde dat de beleidsinformatie
over de groei en de milieugevolgen bij de voorbereiding van de PKB tekortkomingen
vertoonde. Het gebruikte groeimodel blijkt een veel kleiner deel van de werkelijkheid
af te dekken dan het suggereerde. De prognoses en de daaraan ten grondslag
liggende gegevens waren op het moment van de vaststelling van de PKB ingehaald
door de werkelijkheid. Het kabinet koos daarbij voor het meest wenselijke
en niet voor het meest realistische scenario. De Rekenkamer typeerde deze
keuze als volgt: «men koos voor zonneschijn als toekomstbeeld, sloot
de ogen voor de druppels die al vielen, en ging zonder paraplu op pad».
De ministers van Verkeer en Waterstaat, VROM en Economische Zaken gaven aan
dat het Rekenkameronderzoek nuttige handvaten biedt voor het gebruik van de
context voor de verdere besluitvorming over de toekomst van de luchtvaart.
De Rekenkamer pleit er volgens hen terecht voor om bij de beleidsontwikkeling
het uitgangspunt te kiezen dat de ontwikkelingsstrategie moet zijn voorbereid
op de verschillende scenario's. Terugkijkend kan – volgens de ministers –
gesteld worden dat er in de PKB onvoldoende sturingsinstrumentarium was opgenomen
in geval zich een andere ontwikkeling voor zou gaan doen. Bij de evaluatie
van de PKB in 1999 zal bezien worden of nader aanvullend beleid noodzakelijk
is.Elektronische uitwisseling werknemersgegevens in de sociale
zekerheid (november 1998, kamerstuk 26 266)Er zijn verbeteringen nodig in de elektronische uitwisseling van werknemersgegevens
in de sociale zekerheid, om fraude gemakkelijker te kunnen opsporen. Het systeem
dat hiervoor is opgezet, de Gemeenschappelijke Verwijs Index (GVI), functioneert
nog niet optimaal. Dit heeft zijn weerslag op de fraudebestrijding. De Rekenkamer
concludeerde dat tekortkomingen moeten worden opgelost, temeer omdat de elektronische
gegevensuitwisseling de komende jaren zal worden uitgebreid naar de gemeentelijke
sociale diensten en de Arbeidsvoorziening. Voorts concludeerde de Rekenkamer
dat het niet is uitgesloten dat werknemersgegevens voor de uitvoering van
de sociale zekerheid ook voor commerciële doeleinden worden gebruikt.
De Rekenkamer sprak hierover haar bezorgdheid uit en heeft er bij de minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid op aangedrongen om vooruitlopend op nieuwe
wetgeving, de Organisatiewet Sociale Verzekeringen op onderdelen aan te scherpen.
De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en het CTSV stonden open
voor de bepleite verbeteringen in de GVI. De minister zegde toe hiervoor een
aparte organisatorische voorziening binnen het ministerie te treffen. M en O-beleid Vennootschapsbelasting (oktober 1998, kamerstuk
26 267)De effectiviteit van het beleid ter bestrijding van misbruik en oneigenlijk
gebruik bij vennootschapsbelasting is moeilijk te beoordelen. Informatie over
de mate waarin de Belastingdienst haar controlecapaciteit besteedt aan belastingplichtigen
met het grootste financieel belang en het hoogste fiscale risico ontbreekt.
Daardoor ontbreekt inzicht in het bereiken van een van de belangrijkste strategische
doelstellingen. De Rekenkamer heeft de Belastingdienst aanbevolen in verantwoordingsrapportages
informatie op te nemen over de inzet van haar controlecapaciteit en over de
kosten en opbrengsten van de gevoerde controlestrategie. De staatssecretaris
van Financiën meldde in zijn reactie op het rapport dat er maatregelen
zijn genomen om het beleid te verbeteren. Naar aanleiding van het rapport
heeft de commissie voor de Rijksuitgaven de staatssecretaris en de Rekenkamer
een aantal vragen gesteld (zie ook bijlage 4). Europese meldingsverplichtingen (december 1998, kamerstuk
26 310)Het Rijk heeft slechts een beperkt inzicht in de mate van naleving van
de meldingsplicht van Nederlandse regelgeving bij de Europese Commissie, zo
bleek uit een inventarisatie van de Rekenkamer van 48 keuringsobjecten. Het
Securitel-arrest heeft uitsluitend geleid tot een volledige aanmelding voor
de onderzochte technische voorschriften, maar heeft geen zekerheid geboden
ten aanzien van de aanmeldingsverplichtingen in het kader van de omzetting
in nationale regelgeving en de onvoorwaardelijke informatieplicht. De maatregelen
bij de rijksoverheid naar aanleiding van de Securitel-affaire bieden in opzet
voldoende waarborg dat aan de meldingsplicht wordt voldaan. Een uitzondering
hierop vormen de meldingsverplichtingen door normalisatie- en keuringsinstellingen.De minister van Economische Zaken kon zich vinden in de aanbevelingen
maar plaatste enkele kanttekeningen bij de rubricering van de meldingsverplichtingen.
De Rekenkamer benadrukte het belang dat ten behoeve van alle Europese meldingsverplichtingen een sluitend systeem wordt opgezet. Financieel beheer politieregio's (december 1998, kamerstuk
26 340)De Rekenkamer inventariseerde de stand van zaken van het financieel beheer
in alle 25 politieregio's in de periode december 1997 tot medio 1998. Zij
concludeerde dat de kwaliteit van het financieel beheer van politieregio's
is toegenomen, maar dat verdere verbeteringen mogelijk en wenselijk zijn.
Ook het tempo kan worden verhoogd. De korpsbeheerders en de korpsleiding moeten
meer prioriteit geven aan het financieel beheer. Het regionaal college dient
vanuit de bestuurs- en toezichtfunctie nadrukkelijker betrokken te zijn. De
ministers van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en van Jusitie en
het korpsbeheerdersberaad reageerden op hoofdlijnen positief op de conclusies
en aanbevelingen van de Rekenkamer. Op diverse punten zijn of worden initiatieven
genomen om het financieel beheer van de politieregio's verder te verbeteren,
zowel op regionaal als op landelijk niveau. Het millenniumvraagstuk en zorg (december 1998, kamerstuk
26 362)De Rekenkamer waarschuwde de minister van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport voor een te optimistisch beeld over de voortgang van oplossing van millenniumproblemen
bij ziekenhuizen. Ziekenhuizen zouden moeten nagaan of zij de millenniumproblemen
in de meest vitale systemen en medische apparatuur tijdig kunnen afwenden.
Ook zouden noodscenario's en rampenplannen moeten worden opgesteld. De Rekenkamer
vond dat de minister zich beter moet laten informeren over de aanpak en de
voortgang. Het rapport is gebaseerd op een onderzoek bij twee academische
ziekenhuizen en geeft geen representatief beeld van de stand van zaken bij
alle ziekenhuizen. Het heeft als doel aanknopingspunten te geven voor een
krachtige aanpak door de ziekenhuizen en voor het stimuleringsbeleid van de
minister. Beide onderzochte ziekenhuizen hebben positief gereageerd op het
onderzoek en hebben maatregelen getroffen. Beide ziekenhuizen zullen ook de
kwaliteit van de informatievoorziening over de voortgang verbeteren. Ook de
minister heeft maatregelen getroffen. Rechtmatigheidsonderzoek 1997 (juni 1998, kamerstuk 26 100)In het rechtmatigheidsonderzoek over 1997 zijn 24 rapporten opgenomen
over de financiële verantwoording van de ministeries, fondsen en het
Rijk. Daarnaast bevat het een algemeen deel dat het rijksbrede beeld geeft,
de resultaten van acht bezwaaronderzoeken en een aantal speciale onderwerpen
die van invloed zijn op het financieel beheer of de financiële verantwoording.
Het gaat onder meer over de aanpak van het millenniumvraagstuk, voorbereiding
van de invoering van de Euro, agentschappen, specifieke uitkeringen, integriteitsbeleid
en versnelling en kwaliteitsverbetering verantwoordingsprocedure.De Rekenkamer streeft er naar een meer omvattend beeld te geven van de
stand en de ontwikkeling van het financiële beheer op de ministeries.
Zij werkt toe naar een overkoepelend oordeel over het financieel beheer met
ingang van 2002, op basis van een integraal overzicht van kwaliteitsbepalende
factoren, de ijkpunten. In het rechtmatigheidsonderzoek 1997 rapporteerde
de Rekenkamer over haar bevindingen ten aanzien van de ijkpunten accountantscontrole,
administratieve organisatie en automatisering. De bevindingen gaven de Rekenkamer
aanleiding zorg uit te spreken over het financieel beheer bij negen ministeries.
Voor acht daarvan was dit ook het geval in het rechtmatigheidsonderzoek 1996.De tekortkomingen in het financieel beheer hebben, om verschillende redenen,
geen gevolgen gehad voor het oordeel van de Rekenkamer over de financiële
verantwoording. Evenals over 1996 kon zij voor het overgrote deel van de verplichtingen,
uitgaven en ontvangsten de rechtmatigheid vaststellen.Tekortkomingen in het financieel beheer in eerdere jaren waren de aanleiding
voor de uitgevoerde bezwaaronderzoeken:• achterstand afwikkeling overheidsprojecten (KabNa);• voorschottenbeheer (BuiZa)• bewakingskosten luchthavens (Justitie); financieel beheer van de
directie Kunsten (OCW);• MenO-beleid voor de Wet Educatie en Beroepsonderwijs (OCW);• financieel beheer agentschap Dienst Gebouwen, Werken en Terreinen
(Defensie);• onderzoeks- en overige contracten (Verkeer en Waterstaat);• administratieve organisatie (LNV).In zes gevallen hadden de ministers zodanige maatregelen genomen of toegezegd
dat de Rekenkamer afzag van het maken van bezwaar. In twee gevallen trok zij
het bezwaar in nadat een deel van de tekortkomingen alsnog was weggenomen
en voor het overige toezeggingen waren gedaan voorzien van een controleerbaar
tijdpad.Rapportages aan ministersIn deze categorie zijn de rapportages opgenomen die primair aan de betrokken
minister zijn gezonden. De Eerste en Tweede Kamer ontvangen van deze rapportages
een afschrift. In 1998 ging het om 3 rapportages.Lessons Learned (april 1998)In 1977 tekenden de regeringen van België, Denemarken, Noorwegen
en Nederland een overeenkomst met de USA over de co-productie van F 16-gevechtsvliegtuigen.
De Rekenkamer heeft de afgelopen jaren in samenwerking met de rekenkamers
van deze landen onderzoek gedaan naar de geleerde lessen bij de aanschaf van
het F 16-gevechtsvliegtuig. De ervaringen met de F 16-contracten
hebben nuttige lessen opgeleverd. Een aantal daarvan is al in het verwervingsbeleid
van Luchtmachtmaterieel verwerkt. De informatievoorziening over de onderzochte
projecten aan de bewindspersoon en de Staten-Generaal voldeed aan de eisen.
Een aantal punten verdiende volgens de Rekenkamer nog aandacht bij het afsluiten
van contracten voor nieuwe projecten. De staatssecretaris van Defensie heeft
inmiddels de Tweede Kamer laten weten hoe hij denkt met deze onderwerpen om
te gaan. Overigens zal het keuzeproces omtrent een eventuele opvolger naar
verwachting pas in het jaar 2000 gaan spelen.Europese gelden voor de grote steden (december 1998)De Rekenkamer verrichtte onderzoek naar de verantwoordelijkheid van de
minister voor Grote Steden- en Integratiebeleid (GSI) voor Europese geldstromen
gericht op decentrale overheden. In het bijzonder onderzocht zij de gelden
die in het kader van de grootstedelijke problematiek aan de vier grote steden
worden verstrekt, de zg. Urban-regeling. Vanwege beperkte ondersteuning en
toezicht vanuit het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksaangelegenheden
kunnen de vier grote steden in 2002 financiële problemen krijgen bij
de afrekening door de Europese Commissie. Bij de minister ontbrak inzicht
in Europese geldstromen, waaronder de Urban-gelden, die naar de decentrale
overheden gaan. De minister gaf aan dat er maatregelen genomen zijn waardoor
de problemen rondom de Urban-gelden thans voor het overgrote deel zijn opgelost.
Ook gaf hij aan dat het voornemen bestaat om een inventarisatie van de diverse
Europese geldstromen te maken. Evaluaties vooraf van Rijksbeleid (december 1998)Het instrument van evaluaties vooraf (ex ante evaluaties) wordt in beperkte
mate toegepast. Dit concludeerde de Rekenkamer in een onderzoek naar evaluaties
vooraf die in het peiljaar 1996 door het Rijk zijn verricht. Bij beleidsvoorbereiding
zou de mogelijkheid van ex ante evaluatie meer dan tot op heden kunnen worden
overwogen. Voorts merkte de Rekenkamer op dat de verplichte aanmelding van
evaluatie-onderzoeken aan de Rekenkamer onvolledig is (art. 57, tweede lid
van de Comptabiliteitswet). De kwaliteit van de ex ante evaluaties laat op
sommige toetspunten te wensen over. De Rekenkamer beval aan de toetspunten
van de Rekenkamer als checklist te gebruiken bij toekomstige ex ante evaluaties.
De ministers konden zich op hoofdlijnen met de aanbevelingen verenigen. De
minister van Financiën zegde toe in interdepartementaal overleg het uitvoeren
van ex ante evaluaties onder de aandacht te brengen en nadere aandacht te
vragen voor de melding in het kader van artikel 57, tweede lid van de Comptabiliteitswet.
Een aantal bewindslieden zegde toe de checklist van de Rekenkamer te zullen
hanteren. 2.3 Kwaliteit en effecten van onderzoek 2.3.1 KwaliteitAangezien de kwaliteit van haar onderzoeken onomstreden
moet zijn, gaat de Rekenkamer zorgvuldig en betrouwbaar te werk.De Rekenkamer gaat zo zorgvuldig en betrouwbaar mogelijk te werk. De kwaliteit
van het onderzoek moet namelijk onomstreden zijn. De Rekenkamer investeert
voortdurend in de ontwikkeling van onderzoeksmethoden: afhankelijk van de
situatie op een bepaald beleidsterrein kiest de Rekenkamer voor de meest geëigende
onderzoeksmethode. Hetzelfde geldt voor normontwikkeling en communicatie met
de onderzochte organisaties over de gehanteerde normen. Voorts is de kwaliteit
van het onderzoek onder meer gewaarborgd door de inrichting van het onderzoeksproces
(zie bijlage 3).De onderwerpen uit het onderzoeksprogramma worden uitgewerkt in onderzoeksvoorstellen. Hierin zijn onder meer het object
van onderzoek, onderzoeksvragen, methoden en technieken, normenkader, planning
en (personele) kostenramingen opgenomen. De hoofdlijnen van het onderzoeksvoorstel
worden voorgelegd aan de te onderzoeken organisatie. Na besluitvorming over
het onderzoeksvoorstel door het College wordt het onderzoek nader aangekondigd
bij de betrokken organisatie(s). Een onderzoek wordt uitgevoerd door een onderzoeksteam
onder leiding van een projectleider en neemt gemiddeld een jaar in beslag.
Tijdens het onderzoek doen veel projectleiders beroep op interne of externe
klankbordgroepen. Ook collegiale lezing door projectleiders onderling vindt
regelmatig plaats.De nota van bevindingen bevat de antwoorden
op de onderzoeksvragen en vormt het sluitstuk van de fase van het feitelijke
onderzoek. Met de ambtelijke leiding van de gecontroleerde organisatie vindt
overleg plaats over de nota van bevindingen ter definitieve verificatie van
de bevindingen.De rapportagefase begint intern met bespreking van het rapportagevoorstel in het vierhoeksoverleg.
Hier komt de specifieke deskundigheid van verschillende deelnemers bijeen
en vindt afstemming plaats over de wijze waarop de onderzoeksresultaten benut
kunnen worden. Deelnemers aan het vierhoeksoverleg zijn het eerst verantwoordelijke
collegelid, de onderzoeksdirecteur, de projectleider c.q. het onderzoeksteam
en de communicatieadviseur. In het rapportagevoorstel wordt ingegaan op de
vorm, inhoud en presentatie van het rapport. Op basis van de uitkomsten van
het vierhoeksoverleg stelt het College het conceptrapport vast, waarin de
bestuurlijke boodschap centraal staat. Dit conceptrapport wordt voor bestuurlijk
hoor en wederhoor aan de betreffende bewindspersoon gestuurd. De hoofdlijnen
van de ministeriële reactie worden opgenomen in het definitieve rapport
en in voorkomende gevallen voorzien van een nawoord door de Rekenkamer. Vervolgens
wordt het rapport gepubliceerd. Veelal vindt voorafgaand aan de publicatie
een briefing plaats van de Tweede Kamer en van de desbetreffende bewindspersonen.
Ook wordt er een persbericht uitgegeven met daarin de hoofdlijnen en conclusies
van het onderzoek (zie paragraaf 2.4.)Na afloop van een onderzoek beoordeelt het onderzoeksteam de geleverde
kwaliteit van onderzoeksproduct en -proces. Hiermee wordt beoogd een continue
leerproces te realiseren. De uitkomsten van zelfevaluaties vormen weer de
input voor een organisatiebrede evaluatie. Deze kan aanleiding
zijn om bij de programmavoorbereiding en gedurende het onderzoeks- en rapportagetraject
andere uitgangspunten te hanteren.De aandacht voor de kwaliteit van de onderzoeken heeft een keerzijde.
De zorgvuldige uitvoering van het onderzoeksproces heeft tot gevolg dat de
doorlooptijd van Rekenkameronderzoek lang is, soms langer dan wenselijk is.
Dit heeft de aandacht van de Rekenkamer. In 1999 zal de doelmatigheid van
het onderzoeksproces onderwerp zijn van nadere beoordeling. 2.3.2 EffectenDe Rekenkamer hecht er veel waarde aan om inzicht te verschaffen in de
mate waarin zij haar taak realiseert. In hoeverre hebben haar rapporten effect
en dragen ze bij aan de beoogde verbetering van het functioneren van het Rijk?
In 1998 is verder uitwerking gegeven aan een systeem van effectiviteitsmeting.
De verschillende maatregelen moeten inzicht verschaffen in de effectiviteit
van de Rekenkamer, maar ook in redenen waarom rapporten soms niet het beoogde
effect opleveren. De effectiviteitsmeting heeft een tweeledig doel: naast
verantwoordingsinformatie levert zij ook input voor verbetering van de bedrijfsvoering.Effectiviteitsmeting is lastig. Niet altijd is duidelijk of er een causaal
verband bestaat tussen het onderzoek van de Rekenkamer en gerealiseerde verbeteringen.
Het is mogelijk dat verbeteringen ook zonder dat onderzoek tot stand zouden
zijn gekomen. Van onderzoeken van de Rekenkamer gaat bovendien ook vaak een
preventieve werking uit, die moeilijk te meten is. Deze complicaties ontslaan
de Rekenkamer uiteraard niet van de verplichting om een zo goed mogelijk inzicht
te krijgen.Om het zicht op de effecten van afzonderlijke onderzoeken te verbeteren,
startte de Rekenkamer in 1998 met nagesprekken.
Dergelijke gesprekken worden een half jaar na publicatie van een onderzoek
gevoerd met vertegenwoordigers van de onderzochte organisatie en zo nodig
na een jaar herhaald. Onderwerpen die aan de orde komen zijn onder meer in
hoeverre toezeggingen zijn gerealiseerd, waarom bepaalde aanbevelingen niet
zijn overgenomen en wat het oordeel van de onderzochte organisatie is over
de kwaliteit van het onderzoeksproces en het uiteindelijke product.Onderstaande bevindingen zijn gebaseerd op tien onderzoeken die in de
eerste helft van 1998 zijn gepubliceerd, met uitzondering van de rijksbrede
onderzoeken. De tien onderzoeken resulteerden in 60 aanbevelingen van de Rekenkamer
en 53 toezeggingen van de bewindspersonen. Niet alle aanbevelingen leidden
tot toezeggingen en niet alle toezeggingen zijn binnen een half jaar nagekomen.
Van de 60 aanbevelingen bleken er 23 niet gebruikt. Op het moment van de nagesprekken
waren slechts 18 toezeggingen gerealiseerd.In de gesprekken heeft de Rekenkamer de onderzochte organisaties gevraagd
in een cijfer van 1–10 het onderzoek te beoordelen: zowel voor wat betreft
het proces, het produkt, als de gebruikswaarde. De uitkomsten voor de tien
onderzoeken staan weergegeven in de volgende tabel. De Rekenkamer verwacht in de toekomst meer inzicht te verkrijgen in haar
effectiviteit door de informatie die in de nagesprekken wordt verkregen over
een reeks van een aantal jaren te verzamelen en analyseren. 2.4 Communicatie over het onderzoekDe Rekenkamer besteedt veel aandacht aan een goede
communicatie over haar activiteiten, om het draagvlak voor en de effectiviteit
van die activiteiten te vergroten.Het onderzoeksproces, de rapportagefase en de presentatie van de onderzoeken
zijn van groot belang voor de mate waarin de onderzoeken effect sorteren.
Elk onderzoek is een complex proces met tal van communicatiemomenten. Na afronding
van een onderzoek betreft het vooral de communicatie met de Staten-Generaal
en de publiciteit in de media. In 1998 zijn 25 rapporten aan de Tweede Kamer
aangeboden. Daarnaast verschenen het Rapport bij de Financiële Verantwoording
1997 en het Jaarverslag 1997. Wanneer een onderzoek voornamelijk informatie
oplevert die voor de bewindspersoon van belang is, wordt de rapportage in
briefvorm uitgebracht aan de minister. Dit is in 1998 drie maal gebeurd. De
Eerste en Tweede Kamer ontvangen dan een afschrift. Tweede Kamer en bewindspersonenDe Rekenkamer biedt de Commissie voor de Rijksuitgaven en de relevante
vakcommissies van de Tweede Kamer de mogelijkheid om via een briefing een
toelichting te krijgen op het rapport, vlak voor openbaarmaking. Tijdens een
briefing verzorgt het voor het onderzoek verantwoordelijke Collegelid –
het lid-rapporteur – samen met de projectleider van het onderzoek een
presentatie, waarna er gelegenheid is tot het stellen van vragen. In 1998
zijn vijftien briefings verzorgd voor de Tweede Kamer. Ook aan de bewindspersonen
wordt de mogelijkheid van een briefing geboden. In 1997 was dit nog een experiment,
maar de positieve ervaringen hebben ertoe geleid dat de Rekenkamer ze nu bij
elke publicatie aanbiedt. In 1998 is zes keer van deze mogelijkheid gebruik
gemaakt.Kamerleden kunnen tijdens een algemeen overleg, begrotingsonderzoek of
een plenair debat mondelinge vragen stellen aan de verantwoordelijke bewindspersoon.
Van de 25 rapporten zijn er acht tijdens een algemeen overleg aan de orde
geweest. Groeicijfers Schiphol en Toestemming voor schenking door De Nederlandsche Bank zijn voorbeelden
van rapporten waarover de Kamer uitgebreid heeft gedebatteerd. Verder kan
de Kamer de verantwoordelijke bewindspersoon schriftelijk vragen stellen over
de conclusies en aanbevelingen van de Rekenkamer en zijn of haar reactie daarop.
Van deze mogelijkheid is in 1998 weer veel gebruik gemaakt. Meestal ging het
om enkele tientallen vragen (bijvoorbeeld Functioneren
Kustwacht 33, Bestrijding onderwijsachterstand
in het voortgezet onderwijs 27), soms waren het er veel meer (Groeicijfers Schiphol 163). Tenslotte bestaat de mogelijkheid
om schriftelijke vragen te stellen aan de Rekenkamer ter toelichting op haar
onderzoeksrapport. In 1998 gebeurde dit bij nagenoeg alle onderzoeken, maar
het aantal vragen bleef over het algemeen beperkt, met uitzondering van het
rapport Groeicijfers Schiphol (34). Dit is waarschijnlijk
mede te danken aan de mondelinge toelichting die al tijdens de briefings was
gegeven. (Zie bijlage 4). PubliciteitAlle rapporten van de Rekenkamer gingen vergezeld van een persbericht.
De belangstelling van schrijvende pers en van radio en televisie wisselde
per rapport, maar was over het algemeen groot. Een aantal onderzoeken sprong
er in dat opzicht uit, namelijk Uitwisseling van recherche-informatie
tussen CRI en politieregio's, Toestemming voor
schenking door De Nederlandsche Bank (Victory Boogie Woogie) en Groeicijfers Schiphol. Over laatstgenoemd onderzoek is
een persconferentie georganiseerd.De gepubliceerde onderzoeken kunnen aanleiding vormen voor externe activiteiten.
Collegeleden en de secretaris verzorgden in 1998 diverse gastcolleges en namen
deel aan verschillende congressen. Zo sprak het collegelid Havermans tijdens
een bijeenkomst van de Science Alliance in januari over Toezicht op publieke marktactiviteiten in het kader van het onderzoek Toezicht op uitvoering publieke taken. In april sprak
de president bij het congres Naar een Hogere Kwaliteit
van Digitaal Informatiebeheer bij de Overheid naar aanleiding van
de publicatie van het rapport Beheer en archivering van
digitale bestanden. In december stond het millenniumvraagstuk centraal
in de bijdrage van collegelid Stuiveling naar aanleiding van de publicatie Het millenniumvraagstuk en zorg. Externe contactdagDe communicatie met rechtspersonen met een wettelijke taak (RWT's) kreeg
in 1998 extra aandacht, omdat veel van deze instellingen onbekend zijn met
de Rekenkamer en met haar taken en bevoegdheden. De jaarlijkse externe contactdag
van de Rekenkamer had dit jaar als thema Publieke rekenschap: hoe dienen RWT's zich te verantwoorden aan de samenleving? De contactdag
werd bezocht door zo'n 200 vertegenwoordigers van Tweede Kamer en departementen
en van een groot aantal met het Rijk verbonden organen. Aan de
orde kwamen onder meer de vaak vage grens tussen publiek en privaat en de
noodzaak om de publieke taak helder af te bakenen. Forum VoorhoutIn 1998 organiseerde de Rekenkamer opnieuw een serie Forum Voorhout bijeenkomsten. Deze discussiebijeenkomsten gaan over
relevante thema's voor Rekenkamermedewerkers, die door interne of externe
deskundigen worden toegelicht. Voorbeelden van onderwerpen die in 1998 aan
bod kwamen zijn: de toegevoegde waarde van Rekenkameronderzoek; Governing governance; de Raad van State en de Rekenkamer; Luisteren
naar het veld, Integriteit en het Buitenlandbeleid. In de jaarlijkse Forum
Voorhoutbundel wordt verslag gedaan van de bijeenkomsten. BrochuresIn 1998 is, naast de al bestaande algemene brochure over de Rekenkamer,
een brochure Rechtmatigheidsonderzoek verschenen. Deze brochure was in eerste
instantie bedoeld voor nieuwe leden van de Tweede Kamer, maar is ook voor
andere doelgroepen zeer nuttig gebleken. In 1998 is gewerkt aan twee nieuwe
brochures: een over onderzoek van de Rekenkamer bij RWT's en een over het
Collegeprogramma 1999–2004. Deze brochures zullen in de loop van 1999
verschijnen. 2.5 Ontwikkelings- en coördinatie-activiteitenHet terrein waarop de Rekenkamer onderzoek doet is complexer geworden,
waardoor de vraag naar maatwerk toeneemt. De Rekenkamer investeert voortdurend
in de ontwikkeling van onderzoeksmethoden, normen en strategie. Binnen elke
onderzoeksdirectie is een bureau belast met de ontwikkeling van onderzoeksmethodieken
op het specifieke terrein van die directie. Rechtmatigheid en (financieel) beheer bij het RijkDe ontwikkeltaken die de Rekenkamer in 1998 heeft uitgevoerd op het terrein
van rechtmatigheid en financieel beheer hangen nauw samen met de ontwikkelingen
op het onderzoeksgebied zelf. Zo verscheen in juni het rapport Jaarverslag in de politieke arena van een tripartite werkgroep van
het ministerie van Financiën en andere departementen, de Tweede Kamer
(commissie voor de Rijksuitgaven) en de Rekenkamer. Daarin wordt gepleit voor
een geïntegreerde verantwoording over de resultaten van het beleid, de
instrumenten die daarvoor zijn ingezet (bedrijfsvoering) en (de rechtmatigheid
van) de uitgegeven financiële middelen. Ook aan de uitwerking van de
voorstellen door een interdepartementale werkgroep onder leiding van het ministerie
van Financiën werkt de Rekenkamer mee. Ten behoeve van het totaaloordeel
dat de Rekenkamer met ingang van 2002 wil kunnen geven over het financieel
beheer per ministerie zal de Rekenkamer het aantal ijkpunten uitbreiden en
de bijbehorende normatiek de komende jaren verder uitwerken en uitdragen (zie
ook paragraaf 2.2.2). Doelmatigheid bij het RijkOp het terrein van het doelmatigheidsonderzoek bij het Rijk participeerde
de Rekenkamer in de interdepartementale werkgroep AR-IOFEZ (Interdepartementaal
Overlegorgaan Financieel-Economische Zaken). De werkgroep ontwikkelde voor
de ministeries een Referentiekader voor evaluatie-instrumenten. De eisen die in dat kader zijn opgenomen betreffen onder andere
methodisch technische aspecten van evaluaties en rapportagevereisten,
maar ook uitspraken over afdekking (tenminste 1 x per vijf jaar evalueren)
en de wenselijkheid van ex-ante evaluaties.De Rekenkamer ontwikkelde in 1998 voorts een handleiding voor meta-onderzoek,
die zowel op rechtmatigheidsonderzoek als op doelmatigheidsonderzoek betrekking
heeft. De handleiding gaat in op het gebruik van door derden verricht onderzoek
en de eisen aan de kwaliteit van informatie die daarbij moeten worden gesteld.
In die zin is de handleiding relevant in het licht van het strategisch onderzoekskader
1999–2004, waarin de oordeelsvorming over beleidsinformatie een centrale
plaats heeft. Met het oog op de oordeelsvorming over effectiviteit en efficiëntie
van gevoerd beleid worden methoden van onderzoek naar beleidsresultaten verder
ontwikkeld. Rechtspersonen met een wettelijke taakDe Rekenkamer speelt in op veranderingen die zich op het terrein van publiek-private
structuren voordoen. In 1998 is verder gewerkt aan de ontwikkeling van een
strategie voor rechtspersonen met een wettelijke taak (RWT's) die geheel of
gedeeltelijk worden bekostigd uit de opbrengst van wettelijke heffingen (artikel
59 d Comptabiliteitswet). De normen die de Rekenkamer hanteert ten aanzien
van departementen, zijn niet zonder meer van toepassing op RWT's. De Rekenkamer
onderzoekt nu of en hoe de eisen die worden gesteld aan de controle op rechtmatigheid
en financieel beheer kunnen worden gedifferentieerd al naar gelang RWT's bepaalde
hoedanigheden hebben. Omdat het begrip RWT voor weinigen buiten de Rekenkamer
betekenis heeft en de normen van de Rekenkamer niet algemeen bekend zijn,
zal de communicatie over dit onderwerp ook in 1999 bijzondere aandacht krijgen. 2.6 Internationale samenwerking 2.6.1 UitgangspuntenOm tot een structurering, prioritering en beheersing van de veelheid van
buitenlandse contacten en activiteiten te komen, heeft de Rekenkamer haar
eigen beleid vervat in een nota Buitenland. Dit beleid is gebaseerd op de
volgende uitgangspunten:• Internationale activiteiten moeten in het belang van de Rekenkamer
zijn en aansluiten bij het Nederlandse regeringsbeleid. Ze moeten bovendien
waarde hebben voor de betrokken zusterinstelling(en), rendement opleveren
en uitvoerbaar zijn.• Lidmaatschappen van internationale organisaties moeten op een volwaardige
wijze worden ingevuld.De Rekenkamer streeft naar stabilisering van de uitgaven voor internationale
activiteiten en naar beperkte capaciteitsgroei. In 1998 besteedde de Rekenkamer
in totaal 2133 dagen aan internationale activiteiten. De totale materiële
uitgaven bedroegen (exclusief personeelskosten) 505 493 gulden, de ontvangsten
uit extern gefinancierde buitenlandse projecten 891 329 gulden. 2.6.2 Internationale organisatiesINTOSAI is de wereldorganisatie van (op dit moment 176) rekenkamers; EUROSAI
(met 40 aangesloten rekenkamers) is de Europese tak daarvan. Ook in 1998 was
de president van de Rekenkamer tweede vice-voorzitter van EUROSAI.In juni vond in Lissabon een seminar plaats met als thema De onafhankelijkheid van rekenkamers. Dit seminar was een voorbereiding
van het EUROSAI-congres dat in juni 1999 in Parijs zal plaatsvinden.
Onafhankelijkheid van rekenkamers is een steeds terugkerend onderwerp van
discussie. Bedoeld wordt niet alleen de wettelijke verankering van de onafhankelijke
positie in het nationale staatsbestel, maar ook de wezenlijke onafhankelijkheid
om te beslissen wat wordt onderzocht, hoe dat onderzoek wordt ingericht en
wat, hoe en wanneer daarover wordt gerapporteerd. De afgelopen jaren wordt
het belang van een goed functionerende rekenkamer steeds meer onderkend. Deze
kan een belangrijke rol spelen in democratische processen en daarmee een essentiële
bijdrage kan leveren aan good governance. De Rekenkamer
draagt bij aan deze ontwikkeling, door haar participatie in bilaterale en
multilaterale samenwerkingsverbanden.Het driejaarlijks congres van INTOSAI is in november 1998 in Montevideo
(Uruguay) gehouden. De president van de Rekenkamer fungeerde als voorzitter
van één van de twee congresthema's, getiteldImproving Public Governance through the Work of SAIs and the Outcome of INTOSAI
Committees and Working Groups. Onder zijn voorzitterschap discussieerden
de bijna vierhonderd deelnemers uit bijna 120 landen en van 12 organisaties,
zoals de Verenigde Naties, over de resultaten die de afgelopen drie jaren
door de in totaal acht werkgroepen en vaste commissies waren geboekt. Tijdens
de behandeling van het andere congresthema, The role of
SAIs in preventing and detecting fraud and corruption, pleegde het
collegelid Havermans namens de Rekenkamer een aantal interventies. De working group Environmental Auditing (bestaande uit vertegenwoordigers
van 32 rekenkamers vanuit alle werelddelen), voorgezeten
door collegelid Stuiveling, die zich bezighoudt met het onderzoek naar milieubeleid,
presenteerde tijdens het congres de video Green Auditing,
a global challenge.De Rekenkamer speelt een belangrijke rol in het INTOSAI
Development Initiative (IDI). Dit is een wereldwijd trainingsprogramma,
waarbij rekenkamers van meer ontwikkelde landen actuele kennis op het gebied
van de rekenkamercontrole overdragen op rekenkamers van ontwikkelingslanden.De Rekenkamer heeft in samenwerking met de rekenkamers van Canada en Noorwegen
een bijzonder concept ontwikkeld, het zogeheten Satelliet-programma. De Rekenkamer
heeft de taak op zich genomen om, met Nederlands ontwikkelingsgeld en samen
met de Engelssprekende landen in Afrika, te werken aan de verbetering van
het functioneren van de rekenkamers in die regio. In mei ondertekende de secretaris
hiertoe in Windhoek, Namibië een akkoord met de vertegenwoordigers van
de regio. In 1998 is samen met de zusterinstellingen in de regio gewerkt aan
trainingsprogramma's op de terreinen rechtmatigheidsonderzoek, doelmatigheidsonderzoek,
computercontrole en management- en organisatievraagstukken. De eerste trainingen
worden in de loop van 1999 gegeven. Het programma loopt door tot in 2001. 2.6.3 Internationale contacten Bilaterale contactenBilaterale contacten van de Rekenkamer hebben in toenemende mate betrekking
op onderzoek, hetzij in de vorm van informatie-uitwisseling, hetzij in de
vorm van gezamenlijk onderzoek (joint audits).
Een voorbeeld van het laatste is het onderzoek naar de verdieping van de Westerschelde,
dat de Rekenkamer in samenwerking met het Belgische Rekenhof uitvoert. Een
ander voorbeeld is het parallelonderzoek Akkerbouwsteun dat met de Zweedse en Engelse rekenkamers is uitgevoerd. Multilaterale contactenDe contacten die de Rekenkamer onderhoudt met het buitenland passen binnen
het Nederlandse regeringsbeleid. Zo wordt actief samengewerkt met rekenkamers
binnen de Europese Unie, waarbij de ontwikkeling van rekenkamers in Midden-
en Oosteuropa een belangrijk onderwerp is. Ook de betrokkenheid via IDI bij
Engelssprekende landen in Afrika en de fact finding-missies (gefinancierd door OESO respectievelijk UNDP), die in 1998 in Bulgarije
en Moldavië zijn uitgevoerd, zijn goede voorbeelden.Een ander voorbeeld van multilaterale samenwerking tussen rekenkamers
betreft de F-16-SAI conferentie, die jaarlijks plaatsvindt. Tijdens de conferentie
die in september plaatsvond in Den Haag onder voorzitterschap van collegelid
Havermans, werd onder meer gesproken over het gezamenlijk onderzoek van de
rekenkamers van Denemarken, Noorwegen, België en Nederland naar het management
van de Mid Life Update (MLU) van F-16 straalvliegtuigen. De resultaten van
het onderzoek zullen in 1999 worden gepubliceerd. Internationale externe controleIn het kader van de externe controlefunctie die de Rekenkamer vervult
ten aanzien van de WTO in Geneve, is in oktober 1998 een goedkeurende verklaring
afgegeven over het jaar 1997. Voorts heeft de Rekenkamer in 1998 activiteiten
verricht in verband met haar functie van externe controleur van het Europees
Octrooibureau te München, Duitsland. 2.6.4 KoninkrijksrelatiesDe Rekenkamer streeft naar een structurele samenwerking met de andere
rekenkamers binnen het Koninkrijk, zo deze dit ook wensen. In 1998 is in dit
verband intensief gewerkt aan een memorandum, dat de basis biedt voor concrete
activiteiten gericht op samenwerking. Dit memorandum is in november 1998 in
Oranjestad ondertekend door de rekenkamers van Aruba en Nederland. De rekenkamer
van de Antillen is nog niet tot ondertekening overgegaan. Voorts heeft de
Rekenkamer op verzoek van de minister voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse
Zaken een advies opgesteld over de inrichting van de controle en verantwoording
bij de nieuwe opzet die is voorgesteld voor de financiële verhouding
met de Nederlandse Antillen en Aruba. 3 DE ORGANISATIE 3.1 Ontwikkelingen in de organisatieDe veranderende maatschappelijke context waarin de rijksoverheid opereert
vraagt om een Rekenkamer die daarop adequaat en flexibel inspeelt. Dit is
de reden dat de Rekenkamer al gedurende een reeks van jaren een gestage verandering
doormaakt. Na recente, vrij ingrijpende reorganisaties in 1995 en 1996 lag
in de jaren daarna het accent op het opnieuw structureren van het onderzoeksproces.
Deze herstructurering van organisatie en werkprocessen is op hoofdlijnen afgerond.
In 1998 en ook de komende jaren zullen veranderingen staan in het teken van
al eerder ingezette professionalisering en strategie-ontwikkeling. De wens
om de activiteiten van de Rekenkamer meer dan voorheen een strategische inbedding
te geven had gevolgen voor de interne organisatie. De accentverschuivingen
op organisatorisch gebied moeten in dat licht worden gezien. OverlegstructuurDe overlegstructuur in de top van de organisatie is gewijzigd. Om de strategische
beleidsontwikkeling aan de orde te stellen werd hetStrategisch
Beraad ingesteld: een maandelijks overlegplatform tussen College,
secretaris en directeuren. Het Collegeprogramma 1999–2004 vormde daar
in 1998 het belangrijkste agendapunt. Het overleg van het management werd
gesplitst in het Directeuren-Secretaris Overleg
dat zich met de hoofdlijnen van het beleid bezig houdt, en het Beheersoverleg dat gericht is op de interne bedrijfsvoering. StafdirectiesDe stafdirectie Ondersteuning is gesplitst in twee stafdirecties: Beleid en Communicatie en Bedrijfsvoering. Deze twee stafdirecties staan nu voor de taak hun werkzaamheden zo
te organiseren dat de Rekenkamer zowel strategisch/beleidsmatig als bedrijfsmatig
optimaal van de dienstverlening kan profiteren. In 1999 zullen daarvoor nog
enkele kleine organisatorische aanpassingen plaatsvinden. De verdere invulling
van het klant-leverancierconcept, dat eind 1998
door instelling van een werkgroep ter hand is genomen, zal in 1999 worden
voortgezet. Een beter inzicht in de wensen van de klant (de onderzoeksdirecties)
en een betere onderbouwing van de door de stafdirecties te leveren diensten
staan hierbij centraal.Aan verdere verbetering van de bedrijfsvoering heeft de Rekenkamer 1998
veel aandacht besteed. Zo heeft zij het afgelopen jaar haar financieel beheer
verbeterd. Ook is er een informatiseringsplan tot stand gekomen en is er een
professionaliseringstraject voor onderzoekers opgezet. 3.2 Middelen en prestatiesDe Rekenkamer heeft in 1998 een grote inspanning geleverd om de personele
bezetting in overeenstemming te brengen met de vastgestelde formatie, waardoor
de feitelijke bezetting in vergelijking met voorgaande jaren is toegenomen.
Ruim driekwart van de medewerkers is werkzaam bij de onderzoeksdirecties en
bijna een kwart van de medewerkers maakt deel uit van een van de stafdirecties.De afgelopen jaren tekent zich een stabilisatie af van de tijdsbesteding
door de onderzoeksdirecties: ongeveer de helft van de tijd wordt rechtstreeks
besteed aan onderzoek; 20 procent aan ontwikkeling (zoals het verrichten van
voorstudies en het ontwikkelen van methoden en technieken) en 30 procent aan
beheer. Bij de tijdsbesteding aan ontwikkelingsactiviteiten moet worden bedacht
dat de Rekenkamer – afgezien van de algemene opdracht die uit de wetgeving
voortvloeit – geen opdrachtgever heeft. Om tot een goede en doordachte
keuze van onderwerpen te komen moet ze relatief veel tijd besteden aan de
analyse van het onderzoeksveld. Bovendien heeft ze door haar bijzondere positie
in het staatsbestel en haar unieke bevoegdheden een voorbeeldfunctie. Dit
leidt ertoe dat de Rekenkamer veel investeert in het ontwikkelen van methoden
en technieken van onderzoek. Belangrijke activiteiten in dit verband zijn
beleidsmatige en vaktechnische bijeenkomsten, waarbij soms ook deskundigen
van buiten de Rekenkamer worden uitgenodigd, en het vervaardigen van handleidingen
en daaraan verwante producten.De onderzoekstijd wordt besteed aan drie categorieën van onderzoek:• onderzoek naar de financiële verantwoording;• onderzoek naar financieel beheer en• doelmatigheidsonderzoek.Onderzoek naar de financiële verantwoording vindt alleen plaats bij
het Rijk, de andere categorieën van onderzoek kunnen zowel op het Rijk
als op daarmee verbonden organen zijn gericht. De verdeling van onderzoeksdagen
over de verschillende categorieën van onderzoek wordt weergegeven in
de volgende tabel. (Met een onderzoeksdag wordt bedoeld de bestede tijd in
dageenheden van 8 uur exclusief verlof en ziekteverzuim.)Het aantal dagen dat direct is ingezet voor het onderzoek is licht gedaald
(van 19 900 dagen in 1997 naar 19 400 dagen in 1998). Dit is vooral
het gevolg van de toenemende hulp aan buitenlandse zusterinstanties.Inzicht in de integrale kostprijs van een onderzoeksdag kan worden verkregen
door de gegevens over tijdsbesteding aan onderzoek te confronteren met gegevens
over de uitgaven van de Rekenkamer. De hiervoor relevante financiële
gegevens zijn samengebracht in de volgende tabel:Deze informatie leidt tot de volgende integrale kostprijs van een onderzoeksdag. De integrale kostprijs van een onderzoeksdag is de afgelopen jaren gestegen.
Dit wordt veroorzaakt door toegenomen uitgaven, onder meer als gevolg van
een hogere bezetting, hogere werkgeverslasten (1997 en 1998) en automatiseringsinvesteringen
(1998). Daar komt bij dat het aantal dagen dat is besteed aan direct op publicatie
gericht onderzoek in 1998 is verminderd. 3.3 PersoneelsbeleidHet personeelsbeleid van de Rekenkamer kent de volgende doelstellingen
(zie voor uitvoerige informatie ook het Sociaal Jaarverslag 1998):• Er moeten voldoende en gekwalificeerde medewerkers zijn om de taken
van de organisatie te verrichten;• Deze medewerkers moeten vaak nog (verder) worden opgeleid binnen
hun functie en;• Deze medewerkers moeten zich in de uitvoering van hun werk zo plezierig
mogelijk voelen en zich kunnen ontplooien.Om de eerste doelstelling te realiseren en om de vastgestelde formatie
volledig te bezetten is in 1998 veel aandacht besteed aan het werven van gekwalificeerde
medewerkers. De Rekenkamer had in 1998 een formatie van 318 voltijdbanen,
die nagenoeg volstroomde. Er werden 41 nieuwe medewerkers aangesteld, maar
er stroomden ook 32 medewerkers uit. Eind 1998 waren er zes medewerkers van
andere organisaties op basis van interim functievervulling werkzaam
bij de Rekenkamer. Zes medewerkers van de Rekenkamer waren op diezelfde basis
elders gedetacheerd. Eind 1998 werkten bij de Rekenkamer in totaal 342 personen,
die 314 voltijdbanen bezetten. Het percentage vrouwen bij de Rekenkamer blijft stijgen en bedroeg eind
1998 44%. In 1997 was dat 42%.De medewerkers van de Rekenkamer zijn over het geheel genomen hoog opgeleid.
Zo heeft 60% een opleiding op universitair niveau en 18% een
opleiding op HBO-niveau.Om de tweede doelstelling van het personeelsbeleid te bereiken, kent de
Rekenkamer een systeem van functioneringsgesprekken en persoonlijke ontwikkelingsplannen
en bovendien is er een mobiliteits- en opleidingsbeleid. In 1998 is veel tijd
en aandacht besteed aan het opzetten van een professionaliseringstraject voor
onderzoekers. Dit traject zal in 1999 worden uitgevoerd. Voor onderzoekers
bestond de mogelijkheid om op tijdelijke basis aan een onderzoek bij een andere
eenheid binnen de Rekenkamer deel te nemen. Daartoe werd in 1998 een zogenaamde Onderzoekersmarkt georganiseerd, die enthousiast werd
bezocht en waaruit een aantal tijdelijke plaatsingen volgde.Onderzoeksmedewerkers blijven in beginsel niet langer dan vijf jaar bij
eenzelfde eenheid. Om overplaatsing naar een andere eenheid te realiseren
schrijven medewerkers zich in bij de interne mobiliteitspool. Voor externe
mobiliteit wordt gebruik gemaakt van interim functievervulling via de mobiliteitsbank
van de rijksoverheid (en gelieerde instellingen) De derde doelstelling van
het personeelsbeleid, gericht op de personeelszorg, wordt bereikt door het
optimaliseren van de arbeidsomstandigheden van de medewerkers op het gebied
van veiligheid, gezondheid en welzijn. Zo zijn in het kader van de veiligheid
de bedrijfshulpverleners (verder) opgeleid en is een nieuw beveiligingsplan
ontwikkeld. In het kader van de gezondheid en het welzijn van de medewerkers
vond eind 1998 een risico-inventarisatie plaats ten behoeve van het te voeren
arbeidsomstandighedenbeleid. Tevens ging de aandacht uit naar een nieuw ziekteverzuimbeleid
gericht op het voorkomen en beperken van ziekteverzuim, op het voorkomen dat
medewerkers arbeidsongeschikt raken en op een goede begeleiding van de reïntegratie
van medewerkers in het arbeidsproces. In 1998 is een voorlichtingsbrochure
over ziekteverzuim uitgebracht voor alle medewerkers en zijn workshops georganiseerd
voor managers. Het ziekteverzuimpercentage bedroeg in 1998 6,2%.De Rekenkamer kent een integriteitsbeleid, waarin de integriteit van de
eigen organisatie en haar medewerkers centraal staat. In 1997 werd een vertrouwenspersoon
integriteit benoemd, die in 1998 verschillende adviezen heeft gegeven. Bij
de onderzoeksbureaus vonden discussies plaats over integriteitsdilemma's in
het onderzoek. Normen en waarden worden zo langs praktische weg
bewust gemaakt en verder ontwikkeld. De INTOSAI code of
Ethics, die in november 1998 werd vastgesteld voor de INTOSAI-landen,
zal ook bij de Rekenkamer in een op de eigen situatie toegespitste vorm worden
geïmplementeerd. 3.4 Informatievoorziening 3.4.1 Informatie- en communicatietechnologieDe Rekenkamer is bij uitstek een informatieverwerkende organisatie. In
het onderzoeksproces worden gegevens uit literatuur- en dossieronderzoek,
gesprekken en kwantitatieve gegevensverzamelingen verwerkt tot onderzoeksrapporten.
In ondersteunende processen vormen gegevens over middelen de basis voor onder
meer de planning van onderzoek. De mogelijkheden om beide typen processen
te ondersteunen met behulp van informatie- en communicatietechnologie (ICT)
worden breed onderkend.De afgelopen jaren lag de aandacht vooral bij de ondersteunende processen
(personeels- en financieel beheer) en de realisatie van het netwerk in de
nieuwbouw van de Rekenkamer. In 1998 is het accent verschoven naar de toepassing
van ICT in het onderzoeksproces en de realisatie van een datacommunicatie-infrastructuur
die de communicatie moet ondersteunen tussen Rekenkamermedewerkers die over
meerdere locaties verspreid zijn gehuisvest.De beveiliging van de gegevensverwerking was altijd al een belangrijk
aandachtspunt en zal dat ook blijven. In 1998 is een Handboek
Informatiebeveiliging opgesteld.Begin 1998 is de omvang van het millenniumprobleem bij de Rekenkamer in
kaart gebracht. Onder meer het tekstverwerkingsprogramma leverde problemen
op. De middelen die nodig zijn voor vervanging van dit programma zijn voor
een groot deel in 1998 beschikbaar gesteld. Het millenniumprobleem zal naar
verwachting medio 1999 geheel opgelost zijn. 3.4.2 Interne communicatieIn 1998 is uitvoering gegeven aan het voornemen de interne communicatie
tussen medewerkers en management te verbeteren. Extra aandacht is besteed
aan de berichtgeving uit overleg van het management in het interne nieuwsbulletin Argus dat wekelijks verschijnt. Medewerkers werden hierdoor
sneller en uitgebreider geïnformeerd over beleid en strategie.De drie concernmedia zijn in 1998 in een hand gelegd: het nieuwsbulletin Argus, het personeelsblad Reken maar en de kwartaaluitgave de Ontwikkelaar
die ontwikkelactiviteiten van en rondom de Rekenkamer behandelt. Dit maakte
het mogelijk om te bepalen in welk medium een onderwerp aan bod moet komen
en op welke wijze dat moet gebeuren. In 1998 is een uitgebreid lezersonderzoek
naar de drie interne media voorbereid, dat in 1999 zal worden uitgevoerd.In 1998 hebben de afdeling Informatievoorziening & Automatisering,
het Informatie- en Documentatiecentrum en de afdeling Communicatie veel aandacht
besteed aan de voorbereiding van het Intranet van de Rekenkamer. Het Intranet
zal in 1999 operationeel worden. 3.5 HuisvestingsbeleidIn 1998 is een werkgroep gestart met het evalueren van het huisvestingsbeleid.
Medewerkers van de Rekenkamer zijn op verschillende locaties gehuisvest, zowel
centraal als op departementale bureaus. Een belangrijk uitgangspunt van het
huisvestingsbeleid is dat er in de centrale huisvesting ook werkplekken beschikbaar
zijn voor departementaal gehuisveste medewerkers. In de praktijk betekent
dit dat er medewerkers zijn die op meerdere locaties werken.De werkgroep inventariseert de knelpunten en zal in 1999 verslag uitbrengen. 3.6 FinanciënDe Rekenkamer begon 1998 met een begroting voor de ambtelijke organisatie
van 39 119 000 gulden. Bij eerste suppletoire begroting kreeg zij
2 500 000 gulden aan extra middelen toegewezen om de personeelsformatie
te kunnen betalen. Tot dat moment waren de voor personeel beschikbare financiën
onvoldoende om een bezetting te kunnen bekostigen die gelijk is aan de vastgestelde
formatie. Met de structurele verhoging van de begroting is dat probleem opgelost.Een claim voor extra financiële middelen voor automatisering werd
vooralsnog afgewezen. Wel ontving de Rekenkamer bij tweede suppletoire begroting
een eenmalige bijdrage van 600 000 gulden voor de oplossing van het millenniumprobleem.
Met deze bijdrage, aangevuld met een aanzienlijk bedrag uit de lopende begroting
was de Rekenkamer in 1998 inderdaad in staat het millenniumprobleem nagenoeg
op te lossen. De huidige omvang van de Rekenkamerbegroting blijft echter onvoldoende
om automatisering op een niveau dat voor een professionele organisatie noodzakelijk
is. In overleg met de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
verantwoordelijk voor de begroting van de Rekenkamer, wordt nagegaan hoe dit
probleem kan worden opgelost.De ontvangsten van de Rekenkamer bedroegen in 1998 bijna 1 500 000
gulden. Het grootste deel van deze ontvangsten werd gerealiseerd door de uitvoering
van extern gefinancierde projecten, zoals het INTOSAI Development Initiative
(IDI, zie ook paragraaf 2.6.3). BIJLAGE 1OrganigramBIJLAGE 2Overzicht management Algemene Rekenkamer per 1 maart 1999 Secretarismr.dr. T. A. M.
Witteveen   Directie I DirecteurM. J. Winters
RA Adjunct-directeurJ. C.
Vos RA chef bureau Binnenlandse Zaken & Politie &
Justitiedrs. Y. H. G. van Hoef chef bureau Financieel Beheer en Informatiseringdrs. J. M. A. Vrolijk RA chef bureau Financiëndrs. M. J. C. van der Werf chef bureau Buitenlandse Zakenmr. R. A. Ferouge   Directie II Directeurdr. H. de Groot Adjunct-directeurdrs.
J. C. Cornet chef bureau Europees en Rijksbreed Doelmatigheidsonderzoek &
Heerlendrs. P. J. Rozendal chef bureau Verkeer en Waterstaat & Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheerdrs. J. F.
Hoogland chef bureau Economische Zaken & Landbouw, Natuurbeheer
en Visserijdrs. K. A. te Lindert   Directie III Directeurdrs. H. W. M.
Wesseling Adjunct-directeurdrs.
P. L. Stroink chef bureau Sociale Zaken en Werkgelegenheid &
Sociale ZekerheidT. E. Bakkeren chef bureau Volksgezondheid, Welzijn en Sport &
ZorgP. T. G. Angevaare chef bureau Publiek-private Sectordrs. A. C. Kruithof chef bureau Onderwijs, Cultuur en Wetenschappendr. G. M. van den Berg   Stafdirectie Beleid & Communicatie Directeurmr.drs. H. P.
Kuipers   Stafdirectie Bedrijfsvoering DirecteurO. B. van Nugteren
M. L. D.BIJLAGE 3Het onderzoeksprocesBIJLAGE 4 In 1998 gepubliceerd Rekenkameronderzoek3 februari 1998,Functioneren
KustwachtISBN 90 399 1429 x19 maart 1998,Totstandkoming
en vormgeving USZOISBN 90 399 1546 631 maart 1998,Garanties
van het RijkISBN 90 399 1436 231 maart 1998,Financiële
aspecten van verzelfstandigingenISBN 90 399 1427 331 maart 1998,Toezicht
op uitvoering publieke takenISBN 90 399 1549 06 april 1998,Bestrijding
werkloosheid met Europese geldenISBN 90 399 1547 47 april 1998,Beheer en
archivering van digitale bestandenISBN 90 399 1551 216 april 1998,Toezicht
op de FMOISBN 90 399 1552 012 mei 1998,Privatisering
van het ABPISBN 90 399 1553 928 mei 1998,Bestrijding
onderwijsachterstand in het voortgezet onderwijsISBN 90 399 1555 520 mei 1998,StreekvervoerISBN 90 399 1556 328 mei 1998,Fiscale faciliteit
voor het leerlingwezenISBN 90 399 1558 x28 mei 1998,Beleidsvoorbereiding
secundair beroepsonderwijsISBN 90 399 1557 116 juni 1998,Afkoop van
woningsubsidies aan beleggers *24 september 1998,Uitwisseling
van recherche-informatie tussen CRI en politieregio's,ISBN 90 399 1520
21 oktober 1998,Geluidshinder
DefensieISBN 90 399 1519 91 oktober 1998,Compensatiebeleid
aanschaf defensiematerieel in het buitenlandISBN 90 399 1522 98 oktober 1998,Kwaliteit
uitvoering Europese akkerbouwregelingenISBN 90 399 1523 713 oktober 1998,Toestemming
voor schenking door de Nederlandsche Bank *27 oktober 1998,Groeicijfers
SchipholISBN 90 399 1526 15 november 1998,Electronische
uitwisseling werknemersgegevens in de sociale zekerheidISBN 90 399 1527 x29 oktober 1998,M&O
beleid vennootschapsbelastingISBN 90 399 1528 83 december 1998,Europese
meldingsverplichtingenISBN 90 399 1539 315 december 1998,Financieel
beheer politieregio'sISBN 90 399 1545 816 december 1998,Het millenniumvraagstuk
en zorg *30 maart 1998,Verslag
199730 juni 1998,Rechtmatigheidsonderzoek
1997De publicaties zijn te bestellen bij Sdu UitgeversTelefoon (070) 378 98 80Fax (070) 378 97 83of via de boekhandelDe met een* aangegeven rapporten zijn in eigen beheer
uitgebracht en te bestellen bij het Informatie en Documentatiecentrum van
de Algemene Rekenkamer, Telefoonnummer: (070) 342 41 18 BIJLAGE 5 Parlementaire behandeling van Rekenkameronderzoek in 1998Functioneren Kustwacht3 februari 1998Tweede Kamer, vergaderjaar 1997–1998, 25 865nrs. 1–2 brief en rapportnr. 3 lijst van 4 vragen en antwoorden aan de Rekenkamer, 27 mei 1998nr. 4 lijst van 33 vragen en antwoorden aan de Rekenkamer, 20 juli 1998 Totstandkoming en vormgeving USZO19 maart 1998Tweede Kamer, vergaderjaar 1997–1998, 25 935nrs. 1–2 brief en rapportGaranties van het Rijk31 maart 1998Tweede Kamer, vergaderjaar 1997–1998, 25 945nrs. 1–2 brief en rapportnr. 3 lijst van 20 vragen en antwoorden aan de Rekenkamer, 16 september
1998nr. 4 lijst van 22 vragen en antwoorden aan de regering, 16 september
1998Financiële aspecten van verzelfstandigen31 maart 1998Tweede Kamer, vergaderjaar 1997–1998, 25 950nrs. 1–2 brief en rapportnr. 3 lijst van 20 vragen en antwoorden aan de Rekenkamer, 8 april 1998 nr. 5 verslag van algemeen overleg op 9 april 1998, vastgesteld op 2 juni
1998nr. 7 lijst van 3 vragen en antwoorden aan de staatssecretaris van VROM
(tariefstelling Kadaster), 23 september 1998nr. 8 lijst van 12 vragen en antwoorden aan de regering, 5 oktober 1998 nr. 9 lijst van 9 vragen en antwoorden aan de Rekenkamer, 13 oktober 1998Toezicht op uitvoering publieke taken31 maart 1998Tweede Kamer, vergaderjaar 1997–1998, 25 956nrs. 1–2 brief en rapportBestrijding werkloosheid met Europese gelden4 april 1998Tweede Kamer, vergaderjaar 1997–1998, 25 965nrs. 1–2 brief en rapportBeheer en archivering van digitale bestanden7 april 1998Tweede Kamer, vergaderjaar 1997–1998, 25 970nrs. 1–2 brief en rapportToezicht op de FMO16 april 1998Tweede Kamer, vergaderjaar 1997–1998, 25 995nrs. 1–2 brief en rapportnr. 3 verslag van algemeen overleg op 23 september 1998, vastgesteld op
27 oktober 1998 Privatisering van het ABP12 mei 1998Tweede Kamer, vergaderjaar 1997–1998, 26 015nrs.1–2 brief en rapportnr. 3 lijst van 2 vragen en antwoorden aan de Rekenkamer, 21 september
1998nr. 4 lijst van 5 vragen en antwoorden aan de regering, 2 november 1998 Bestrijding onderwijsachterstand in het voortgezet
onderwijs28 mei 1998Tweede Kamer, vergaderjaar 1997–1998, 26 040nrs. 1–2 brief en rapportnr. 3 lijst van 27 vragen en antwoorden aan de regering, 31 augustus 1998nr. 4 lijst van 10 vragen en antwoorden aan de Rekenkamer, 16 september
1998Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999, 24 724, nr. 32, verslag
van algemeen overleg op 1 oktober 1998, vastgesteld op 17 november 1998Streekvervoer20 mei 1998Tweede Kamer, vergaderjaar 1997–1998, 26 045nrs. 1–2 brief en rapportnr. 3 lijst van 14 vragen en antwoorden aan de Rekenkamer, 7 december
1998nr. 4 lijst van 24 vragen en antwoorden aan de minister, 7 december 1998Fiscale faciliteit voor het leerlingwezen28 mei 1998Tweede Kamer, vergaderjaar 1997–1998, 26 060nrs. 1–2 brief en rapportnr. 3 lijst van 36 vragen en antwoorden aan de regering, 31 augustus 1998nr. 4 lijst van 24 vragen en antwoorden aan de Rekenkamer, 17 september
1998Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999, 24 724, nr. 32, verslag
van algemeen overleg op 1 oktober 1998, vastgesteld op 17 november 1998Beleidsvoorbereiding secundair beroepsonderwijs28 mei 1998Tweede Kamer, vergaderjaar 1997–1998, 26 065nrs. 1–2 brief en rapportnr. 3 lijst van 31 vragen en antwoorden aan de regering, 31 augustus 1998nr. 4 lijst van 16 vragen en antwoorden aan de Rekenkamer, 24 september
1998Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999, 24 724, nr. 32, verslag
van algemeen overleg op 1 oktober 1998, vastgesteld op 17 november 1998Afkoop van woningsubsidies aan beleggers16 juni 1998Tweede Kamer, vergaderjaar 1997–1998, 26 003nr. 1 brief van de vaste commissie voor VROM, 15 april 1998 nrs. 2–3
brief en rapportnr. 6 verslag van algemeen overleg op 22 september 1998, vastgesteld op
15 oktober 1998Handelingen Tweede Kamer 1997–1998, nr. 49, blz. 5651Stemming over voorstel Presidium tot onderzoek Rekenkamer naar afkoop
van subsidies van beleggers en particuliere verhuurders. Vastgesteld 16 april
1998 Uitwisseling van recherche-informatie tussen CRI en
politieregio's24 september 1998Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999, 26 215nrs. 1–2 brief en rapportGeluidshinder Defensie1 oktober 1998Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999, 26 230nrs. 1–2 brief en rapportTweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999, 21 490nr. 24 verslag van algemeen overleg, vastgesteld op 25 november 1998Compensatiebeleid aanschaf defensiematerieel in het
buitenland1 oktober 1998Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999, 26 231nrs. 1–2 brief en rapportKwaliteit uitvoering Europese akkerbouwregelingen8 oktober 1998Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999, 26 240nrs. 1–2 brief en rapportToestemming voor schenking door de Nederlandsche Bank13 oktober 1998Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999, 26 248nrs. 1–2 brief en rapportnr. 9 verslag van algemeen overleg op 15 oktober 1998, vastgesteld op
3 november 1998Handelingen Tweede Kamer 1998–1999, nr. 15, blz. 942, vergadering
van 15 oktober 1998Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999, 26 248,nrs. 3–8 stemmingen over zes moties, ingediend bij het debat over
de schenking van De Nederlandsche BankGroeicijfers Schiphol27 oktober 1998Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999, 26 265nrs. 1–2 brief en rapportnr. 3 lijst van 34 vragen en antwoorden aan de Rekenkamer, 25 november
1998nr. 4 lijst van 163 vragen en antwoorden aan de regering, 25 november
1998Handelingen Tweede Kamer 1998–1999, nr. 39, blz. 2876–2876,
vergadering van 17 december 1998Stemmingen over twee moties, ingediend tijdens het debat over de groeicijfers
SchipholElectronische uitwisseling werknemersgegevens in de
sociale zekerheid5 november 1998Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999, 26 266nrs. 1–2 brief en rapportM&O beleid vennootschapsbelasting29 oktober 1998Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999, 26 267nrs. 1–2 brief en rapport Europese meldingsverplichtingen3 december 1998Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999, 26 310nrs. 1–2 brief en rapportFinancieel beheer politieregio's15 december 1998Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999, 26 340nrs. 1–2 brief en rapportHet millenniumvraagstuk en zorg16 december 1998Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999, 26 362nrs. 1–2 brief en rapportVerslag 199730 maart 1998Tweede Kamer, vergaderjaar 1997–1998, 25 955nrs. 1–2 brief en rapportnr. 3 lijst van 9 vragen en antwoorden aan de Rekenkamer, 5 augustus 1998nr. 4 lijst van 1 vraag en antwoord aan de minister van LNV, 23 juli 1998Rechtmatigheidsonderzoek 199730 juni 1998Tweede Kamer, vergaderjaar 1997–1998, 26 100nrs. 1–2 brief en rapportnr. 35 lijst van 29 vragen en antwoorden aan de regering, 30 september
1998 (kamerstuknummer 26 025 nr. 35)nr. 36 lijst van 8 vragen en antwoorden aan de regering , 2 oktober 1998
(kamerstuknummer 26 025 nr. 36)nr. 37 lijst van 1 vraag en antwoord aan de regering, 2 oktober 1998 (kamerstuknummer
26 025 nr. 37)nr. 38 lijst van 29 vragen en antwoorden aan de regering, 2 oktober 1998
(kamerstuknummer 26 025 nr. 38)nr. 40 verslag van algemeen overleg op 2 september 1998, 1 oktober 1998
(kamerstuknummer 26 025 nr. 40)nr. 5 verslag van algemeen overleg op 9 september 1998, 1 oktober 1998
(kamerstuknummer 26 081 nr. 5)nr. 3 verslag van algemeen overleg op 30 september 1998, 8 oktober 1998
(kamerstuknummer 26 099 nr. 3)nr. 3 verslag van wetgevingsoverleg op 30 september 1998, 8 oktober 1998
(kamerstuknummer 26 098 nr. 3)nr. 5 verslag van algemeen overleg op 10 september 1998, 6 oktober 1998
(kamerstuknummer 26 096 nr. 5)nr. 3 verslag van wetgevingsoverleg op 14 oktober 1998, 19 oktober 1998
(kamerstuknummer 26 093 nr. 3)nr. 42 lijst van 17 vragen en antwoorden aan de regering, 29 oktober 1998
(kamerstuknummer 26 025 nr. 42)nr. 4 verslag van algemeen overleg op 10 september 1998, 15 oktober 1998(kamerstuknummer
26 072 nr. 4) 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26450-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl