Wijziging Pensioen- en Spaarfondsenwet e.e.a. wetten (recht keuze ouderdomspensioen, gelijke behandeling m/v); Nota naar aanleiding van het nader verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26711, nr. 11

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

10-04-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

26711 nr. 11

31-03-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Algemeen2. De keuzemogelijkheid tussen nabestaandenpensioen en
een hoger of eerder ingaand ouderdomspensioen2.1 Algemeen2.2 Alleen nabestaandenpensioen met een opbouwkarakter2.3. Hoger en/of eerder ingaand ouderdomspensioen3. Gelijke behandeling van mannen en vrouwen in de pensioenen3.1 Algemeen; gelijke uitkeringen3.2 Europese juridische context3.3.1 Beschikbare premieregelingen3.3.2 Vrijwillige pensioenvoorziening3.4 Ruilvoet4. Eerbiedigende werking en inwerkingtreding5. Kostenaspecten6. Voorlichting7. Algemene maatregel van bestuurOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26711Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 86 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 711Wijziging van de Pensioen- en spaarfondsenwet en enige andere wetten
(recht van keuze voor ouderdomspensioen in plaats van nabestaandenpensioen
en gelijke behandeling van mannen en vrouwen)nr. 11NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET NADER VERSLAGOntvangen 31 maart 20001. AlgemeenHet kabinet heeft met belangstelling kennisgenomen van het nader verslag.
Het komt het kabinet voor dat het nuttig is om de kernpunten van dit wetsvoorstel
nog eens naar voren te halen. Het wetsvoorstel omvat twee hoofdonderdelen.
Ten eerste het keuzerecht op grond van 2b PSW. Ten tweede de gelijke uitkeringen
voor mannen en vrouwen. Bij beide onderwerpen is sprake van dilemma's waarover
het kabinet bepaalde standpunten heeft ingenomen.Ten aanzien van artikel 2b speelt het spanningsveld (volledige) individualisering
of handhaving van een (gedeeltelijke) solidariteit. Het kabinet heeft ervoor
gekozen, gezien de huidige maatschappelijke verhoudingen, de mogelijkheid
van een beperkte solidariteit te handhaven, door het buiten de reikwijdte
van artikel 2b plaatsen van het nabestaandenpensioen op risicobasis. Hierbij
heeft ook een rol gespeeld dat het alleenstaand-zijn geen statisch gegeven
is. In de loop van een leven kan deze situatie zich wijzigen. In dat geval
bestaat er, ook voor deze groep, een aanspraak op nabestaandenpensioen. Uit
het nader verslag leidt het kabinet af dat bij een groot deel van de Kamer
geen overwegende bezwaren bestaan ten aanzien van de wijze waarop het recht
op uitruil van een nabestaandenpensioen in een ouderdomspensioen in het wetsvoorstel
wordt vormgegeven.Ten aanzien van de gelijke behandeling is er sprake van een spanningsveld
tussen de principiële keuze omtrent het doel van een pensioentoezegging
(periodieke uitkering of een «zak geld») en de uitvoerbaarheid.
Ter verduidelijking van dit onderdeel wordt nog eens een aantal hoofdzaken
op een rij gezet. Het kabinet hoopt op deze wijze bij te dragen aan het onderscheid
tussen de discussie op hoofdlijnen en de vele, veelal uitvoeringstechnische
details.Dit wetsvoorstel is voor het kabinet een sluitstuk van de gelijke behandeling
van mannen en vrouwen op het terrein van de pensioenen. Het streven van het
kabinet is om binnen het terrein van de arbeidsrelatie, dus voor al hetgeen
uit de relatie tussen werkgever en werknemer voortvloeit, een gelijke behandeling
van mannen en vrouwen tot stand te brengen. Het sluit-stuk dat in dit wetsvoorstel
is opgenomen bevat het voorschrift dat bij uitruil van pensioenen
geen onderscheid mag worden gemaakt tussen mannen en vrouwen. Voorts is opgenomen
dat bij de defined contribution regelingen (beschikbare premieregelingen)
zoveel als mogelijk dient te worden gestreefd naar een gelijke uitkering voor
mannen en vrouwen. De Europese regelgeving naar de stand van dit moment dwingt
niet tot het aanbrengen van dit sluitstuk. Het kabinet kiest er op beleidsmatige
gronden voor. Daarbij loopt het kabinet niet uit de pas met de Europese regelgeving,
laat staan dat het in strijd handelt met de Europese regelgeving. In de nota
naar aanleiding van het verslag heeft het kabinet aangegeven dat het kabinet
niet uitsluit dat de ontwikkeling van de Europese regelgeving tendeert naar
een verdere gelijke behandeling van mannen en vrouwen bij de aanvullende pensioenen.In de memorie van toelichting en de nota naar aanleiding van het verslag
heeft het kabinet aangegeven waarom het van mening is dat gelijke behandeling
van mannen en vrouwen op het gehele terrein van de aanvullende pensioen gewenst
is. In essentie komt het er op neer dat pensioen wordt gezien als beloning.
Het kabinet streeft er naar dat bij alle vormen van beloning in relatie tot
de arbeid geen onderscheid wordt gemaakt tussen mannen en vrouwen.In het geval bij de pensioenregeling de mogelijkheid wordt geboden pensioen
of aanspraken op pensioen uit te ruilen dan maakt ook deze mogelijkheid deel
uit van de beloning. Een zelfde redenering geldt voor de pensioentoezeggingen
in de vorm van een beschikbare premieregeling (defined contributionregeling).
Evenals bij bijvoorbeeld een eindloonregeling (defined benefitregeling) is
ook bij deze regeling het doel het realiseren van een periodieke pensioenuitkering.
De toegezegde premie is slechts een middel om dat doel te bereiken. De deelnemer
trekt geen profijt van de toegezegde premie, de deelnemer trekt profijt van
de periodieke uitkering die na datum pensioeningang uit het gecumuleerde kapitaal
voortvloeit. Het kabinet vindt het vanuit die optiek niet gewenst dat een
man en een vrouw die dezelfde arbeid verrichten tegen dezelfde beloning na
datum pensioeningang een verschillende periodieke uitkering ontvangen louter
vanwege het feit dat de een vrouw is en de ander man.Uit de gewisselde stukken blijkt dat er onduidelijkheid bestaat over de
positie van de vrijwillige voorzieningen. Alvorens hierop nader in te gaan,
wordt beoogd met onderstaand schema de bestaande en voorgestelde voorschriften
ten aanzien van de gelijke behandeling van mannen en vrouwen overzichtelijk
weer te geven. Gelijke behandelingsnorm ex art. 12b WGB van toepassing op alle pensioenen Art. 12b WGB is in art. 12c WGB als volgt uitgewerkt: Defined benefit regelingen (eindloon e.d.)Defined contributionregelingen
(beschikbare premieregelingen)  basisregelingvrijwillige voorzieningbasisregelingvrijwillige voorziening huidige voorschriftengelijke uitkering m/vgelijke uitkering m/v1. gelijke premies m/v, óf1. ongelijke premies m/v, óf   2. ongelijke premies t.b.v. gelijke uitkering m/v2. ongelijke premies t.b.v. gelijke uitkering m/vDe huidige voorschriften, zoals opgenomen in de WGB vloeien rechtstreeks
voort uit de Europese regelgeving, met dien verstande dat in de huidige WGB
op het punt van de vrijwillige voorzieningen een verdergaand voorschrift is
opgenomen, dan minimaal op grond van de Vierde EG-richtlijn vereist. Gelijke
behandelingsnorm ex art. 12b WGB van toepassing op alle pensioenen Art. 12b WGB is in art. 12c WGB als volgt uitgewerkt: Defined benefit regelingen (eindloon e.d.)Defined contributionregelingen
(beschikbare premieregelingen)  basisregelingvrijwillige voorzieningbasisregelingvrijwillige voorziening Nieuwe voorschriften o.g.v. wetsvoorstel:gelijke uitkering m/v bij keuzemogelijkhedengelijke uitkering m/v bij keuzemogelijkhedengelijke uitkering m/vgelijke uitkering m/v** Overigens is in het kader van de taakafbakening reeds afgesproken dat
vrijwillige voorzieningen, volledig voor rekening van de werknemer, in de
vorm van beschikbare premieregelingen, die zijn ondergebracht bij pensioenfondsen
tot gelijke uitkeringen moeten leiden.Het wetsvoorstel schrijft voor dat de uitkeringen niet alleen op pensioendatum,
maar ook na uitruil voor mannen en vrouwen gelijk dienen te zijn. Het wetsvoorstel
is wat betreft dit aspect een logische voortzetting van de lijn die in de
huidige WGB is opgenomen voor de defined benefit regelingen. Wat betreft de
beschikbare premieregelingen wordt met dit wetsvoorstel een verdere stap gezet
met het voorschrift tot gelijke uitkeringen. Hoewel in de huidige WGB de optie van de in de EG-richtlijn opgenomen mogelijkheid
van gelijke uitkeringen bij beschikbare premieregelingen reeds is opgenomen,
wordt dit in het wetsvoorstel gewijzigd in eenvoorschrift.Voorop zij gesteld dat vrijwillige voorzieningen in verschillende soorten
en vormen voorkomen. Regelingen die het WAO-gat of het ANW-hiaat dichten hebben
veelal de vorm van een vrijwillige voorziening, in aansluiting op een defined
benefit basisregeling. Daarnaast bestaan er vrijwillige voorzieningen die
middels een beschikbare premieregeling voorzien in een aanvulling op het ouderdomspensioen.
Binnen de vrijwillige voorzieningen kan weer onderscheid worden gemaakt tussen
vrijwillige voorzieningen waar de werkgever aan mee betaalt en waar de werkgever
niet aan mee betaalt. Deze laatste groep, de vrijwillige voorzieningen geheel
voor rekening van de werknemer, wordt door verscheidene partijen ter discussie
gesteld als het gaat om de gelijke behandeling. Het kabinet heeft reeds aangegeven
dat de vrijwillige voorzieningen nu ook al onder de gelijke behandelingsvoorschriften
voor pensioen vallen zoals opgenomen in de Wet gelijke behandeling van mannen
en vrouwen. Dit is destijds in goed overleg met de Staten-Generaal besloten
en daarbij is in aanmerking genomen dat dit niet dwingend werd voorgeschreven
op basis van Europese regelgeving. Nu in dit wetsvoorstel een sluitstuk van
de gelijke behandeling bij pensioenregelingen aan de orde is, ziet het kabinet
geen gronden om bij dit sluitstuk de vrijwillige voorzieningen uit te zonderen
van de aanvullende gelijke behandelingsvoorschriften.Vrijwel alle fracties vragen naar de wenselijkheid van de gedetailleerde
regelgeving in de amvb. Men maakt zich zorgen over de uitvoerbaarheid en heeft
twijfels bij de noodzaak van de nadere regelgeving. De leden van de PvdA-fractie
vragen hoe wordt gedacht over het idee van een werkgroep van pensioenuitvoerders
die al werkende tot uitvoeringsoplossingen komt, zonder nu reeds vastgeklonken
te zijn aan al te vaste voorschriften. Ook vragen zij, evenals de leden van
de CDA-fractie en de VVD-fractie (in par. 3.2), naar de afstemming van regelingen
binnen multinationale ondernemingen en de harmonisatie binnen Europa.Met de op hoofdlijnen gepresenteerde amvb beoogt het kabinet de beginselen
van gelijke behandeling ongeacht burgerlijke staat en van mannen en vrouwen
te waarborgen door het stellen van nadere voorschriften. De amvb zorgt ervoor
dat iedereen, zowel de pensioenuitvoerders als de deelnemers aan de pensioenregeling,
weet waar men aan toe is. Wordt de nadere regelgeving achterwege
gelaten dan is er een grotere kans dat er interpretatie-verschillen over de
uitwerking van de wettekst ontstaan en dat helderheid slechts kan worden verkregen
door zaken aan de rechter voor te leggen. Niettemin is het kabinet gevoelig
voor de wens van de sociale partners om zoveel mogelijk vrijheid te hebben
om in de pensioen-regeling het uitgangspunt van het wetsvoorstel, te weten
de gelijke behandeling van mannen en vrouwen, vorm te geven. De eerder voorgelegde
hoofdlijnen voor een amvb is daarom nogmaals kritisch doorgenomen op de noodzaak
van de daarin neergelegde regelgeving. In de thans bijgevoegde concept-amvb1 is de regelgeving beperkt tot een algemene eis met betrekking
tot vaststellen van een ruilvoet, opbouwkeuzevoet en afkoopvoet. Deze kunnen
de vorm hebben van een vast percentage of een vaste formule. De ruilvoet,
opbouwkeuzevoet en afkoopvoet moet zo worden vastgesteld dat er sprake is
van collectieve actuariële gelijkwaardigheid. Voorts wordt de bepaling
gehandhaafd over de «fictie» van ouderdomspensioen bij de berekening
van de werkgeversbijdrage bij een beschikbare premieregeling, indien er niet
uitdrukkelijk een bepaald soort pensioen is toegezegd. Door slechts dit voor
te schrijven krijgen de sociale partners de ruimte op eigen wijze invulling
te geven aan het wetsvoorstel. Overigens zal deze concept-amvb nog voor een
toets aan de Verzekeringskamer worden voorgelegd, evenals eerder ook het wetsvoorstel
en de (eerdere) amvb op hoofdlijnen. Op grond van de reeds voorgenomen evaluatie
na zes jaar kan vervolgens bezien worden hoe aan de wet invulling wordt gegeven
en of hierbij voldoende tegemoet wordt gekomen aan de bedoelingen van de wetgever.Het idee van de leden van de fractie van de PvdA om een werkgroep van
pensioenuitvoerders al werkende tot uitvoeringsoplossingen te laten komen
spreekt het kabinet aan. Het kabinet merkt daarbij wel op dat het meer voor
de hand ligt dat de verantwoordelijken voor de inhoud van de pensioenregelingen,
te weten de sociale partners, hiertoe het initiatief nemen en dit coördineren.
Op deze wijze kunnen de sociale partners wellicht ook een waardevolle inbreng
leveren bij de evaluatie.Wat betreft de afstemming van de regelingen binnen multinationale ondernemingen
en de harmonisatie binnen Europa merkt het kabinet op dat dit wetsvoorstel
daar, vergeleken bij de zeer grote verschillen in de pensioenwetgeving tussen
de diverse landen, nauwelijks afbreuk aan kan doen. Van enige harmonisatie
van pensioenregelingen op Europees niveau is nog geen sprake. Op dit moment
worden voorzichtig de eerste verkennende stappen gezet op weg naar afstemming
van nationale pensioenwetgeving zodat de arbeidsmobiliteit over de landsgrenzen
zo min mogelijk wordt gehinderd door de verschillen in pensioenregelingen.
Dit proces verloopt echter moeizaam, mede vanwege de grote fiscale verschillen.De geuite zorgen met betrekking tot de uitvoerbaarheid zijn zeer serieus
bezien. Derhalve wordt thans voorgesteld om naast de sterk ingekorte amvb
nadrukkelijker rekening te houden met de gesignaleerde problemen met betrekking
tot het moment van inwerkingtreding van het wetsvoorstel. In de tweede nota
van wijziging is geregeld dat de bepalingen van het wetsvoorstel voor respectievelijk
pensioenfondsen en verzekeraars op verschillende tijdstippen in werking kunnen
treden. Hiermee wordt beoogd verzekeraars, die veelal te maken hebben met
zeer talrijke pensioencontracten, voldoende gelegenheid te bieden voor wijziging
hiervan. Voorts wordt geregeld dat het mogelijk is dat de bepalingen van het
wetsvoorstel voor de vrijwillige voorzieningen op een ander tijdstip in werking
treden dan die voor de basisregeling. Op deze wijze wordt het mogelijk om
het wetsvoorstel zodanig inwerking te kunnen laten treden dat aan de uitvoeringstechnische
bezwaren ruimschoots tegemoet kan worden gekomen. Ik zal na behandeling van
dit wetsvoorstel in de Tweede Kamer overleg voeren met de koepels van pensioenuitvoerders
over de wijze van inwerkingtreding. De leden van de CDA-fractie vragen nog eens nader in te gaan op de wijze
waarop het overleg met de sociale partners en de pensioenuitvoerders is gevoerd
over de amvb en de andere uitvoeringsaspecten.De sociale partners verenigd in de werkgroep pensioenen van de Stichting
van de Arbeid hebben het verzoek tot overleg destijds afgehouden. De belangrijkste
overweging hiervoor is dat men binnen de werkgroep niet tot een eensluidend
standpunt inzake het wetsvoorstel is kunnen komen. Inmiddels heeft de werkgroep
wel gereageerd op mijn schriftelijk verzoek om commentaar op de concept-amvb
(zoals deze ook in hoofdlijnen aan de Kamer is voorgelegd). In dat commentaar
doet de werkgroep unaniem een dringend beroep op mij om de nadere regelgeving
zoveel mogelijk achterwege te laten. Zoals reeds aangegeven is het kabinet
hiervoor gevoelig.De pensioenuitvoerders zijn wel ingegaan op de uitnodiging tot overleg
over de inhoud van de amvb. Dit nadrukkelijk met handhaving van hun principiële
bezwaren tegen bepaalde onderdelen van het wetsvoorstel. De uitkomst van het
overleg is u gepresenteerd in de nota naar aanleiding van het verslag. Inmiddels
is gebleken dat de partijen aan de tafel een verschillende perceptie hebben
over hetgeen in het overleg over de concept-amvb is afgesproken. De pensioenuitvoerders
hebben nu helder te kennen gegeven dat men niet gelukkig is met de inhoud
van de concept-amvb en men sluit zich aan bij de opvattingen van de werkgroep
van de Stichting van de Arbeid.De leden van de CDA-fractie vragen naar de grenzen van de overheidsinterventie
met betrekking tot de aanvullende pensioenen.Deze principiële vraag kan binnen het bestek van het voorliggende
wetsvoorstel slechts beperkt worden beantwoord. Wellicht dat deze vraag bij
de aangekondigde Pensioenwet (ter vervanging van de PSW) uitvoeriger aan bod
kan komen. In het algemeen kan worden gesteld dat de overheid slechts intervenieert
op het terrein van de aanvullende pensioenen wanneer daarmee een zaak van
algemeen belang wordt veilig gesteld en de sociale partners dit algemeen belang
niet kunnen of willen waarborgen. De vraag is nu wanneer er sprake is van
een algemeen belang dat dient te worden veilig gesteld? Deze vraag wordt door
het kabinet in samenspraak met de Staten-Generaal beantwoord. Het huidige
artikel 2b PSW is een voorbeeld waarbij de Tweede Kamer van mening is dat
het algemeen belang, namelijk de bescherming van de belangen van alleenstaanden,
diende te worden gewaarborgd omdat de Kamer klaarblijkelijk onvoldoende vertrouwen
had in de zelfwerkzaamheid van de sociale partners op dit punt. De regelgeving
inzake de waardeoverdracht is een voorbeeld van het beschermen van het algemeen
belang (het voorkomen van pensioenbreuk) dat ook door de sociale partners
wordt onderschreven doch dat zij niet zelf kunnen regelen zonder wettelijke
regels.De leden van de CDA-fractie vragen het kabinet om in te gaan op de redering
die ertoe leidt dat per saldo een versobering van de pensioenregelingen zal
optreden als gevolg van het onderhavige wetsvoorstel. Ook vragen zij evenals
de leden van de PvdA-fractie of het wetsvoorstel een rem zet op flexibilisering
van pensioenregelingen. Ook de leden van de fractie van de VVD vragen naar
de visie van het kabinet op de ontwikkelingen als gevolg van dit wetsvoorstel
(par. 3.3.1.).Het is moeilijk om de gedragsreacties van de sociale partners op het wetsvoorstel
te voorspellen. Bij de totstandkoming van pensioenregelingen spelen vele factoren
een rol. Wat betreft een aantal elementen is onlangs nieuwe wetgeving tot
stand gekomen of in de maak. Verwezen kan worden naar het belastingstelsel
21e eeuw, de voorgenomen regelgeving inzake de taakafbakening,
de nieuwe Wet verplichte deelneming in een bedrijfspensioenfonds (Wet Bpf)
en de wijze waarop daarin met de vrijwillige voorzieningen wordt omgesprongen
en natuurlijk het onderhavige wetsvoorstel. Zoals reeds eerder aangegeven,
is de verwachting dat als gevolg van het recht op uitruil de sociale partners
er veelal voor zullen kiezen geen nabestaandenpensioen op opbouwbasis meer
af te spreken en zich te beperken tot nabestaandenpensioen op risicobasis.
De variant genoemd door de leden van de CDA-fractie, te weten het op pensioenleeftijd
uitruilen van een deel van het ouderdomspensioen in nabestaandenpensioen indien
daar behoefte aan is, is inderdaad reeds in een paar ons bekende pensioenregelingen
opgenomen. Het is echter niet aan te geven of dit een trend is. De gedragsreacties
ten aanzien van de vrijwillige voorzieningen en de beschikbare premieregelingen
zijn wat betreft het kabinet ongewis. Voor zover het gaat om vrijwillige voorzieningen
die voorzien in het WAO-gat of in nabestaandenpensioen (die dan dus niet onder
het recht op uitruil vallen) valt niet te verwachten dat het onderhavige wetsvoorstel
tot gedragsreacties zal leiden anders dan dat wellicht vaker een nabestaandenpensioen
in de sfeer van de vrijwillige voorzieningen zal worden afgesproken. De beschikbare
premieregelingen zowel in de vorm van een basisregeling als in de vorm van
een vrijwillige voorziening zullen, door het voorschrift tot gelijke uitkeringen,
nadrukkelijk invloed ondervinden van het onderhavig wetsvoorstel. De vraag
is nu in welke mate de sociale partners bereid zullen zijn in de tweede pijler
de opgelegde solidariteit tussen mannen en vrouwen bij beschikbare premieregelingen
te aanvaarden of af zullen zien van het afspreken van dergelijke regelingen.
Daarbij zij erop gewezen dat de sociale partners er tot op heden geen enkele
moeite mee hebben gehad om in pensioenregelingen allerlei vormen van solidariteit
op te nemen inclusief die tussen mannen en vrouwen. Immers deze solidariteit
doet zich al lang voor bij de eindloonregelingen. In het advies inzake de
taakafbakening hebben de sociale partners bovendien zelf al afgesproken dat
het beginsel van gelijke uitkeringen voor mannen en vrouwen het uitgangspunt
is voor pensioenfondsen (lees: niet verzekeraars) bij de omzetting van het
op individuele basis opgebouwde pensioenkapitaal in reglementaire pensioenaanspraken.
Het ligt niet voor de hand dat de sociale partners een dergelijke uitgangspunt
vastleggen als men vervolgens voornemens is niet meer tot dergelijke afspraken
bij pensioenfondsen te komen.Overigens blijkt uit de Pensioenmonitor (Verzekeringskamer, april 1999)
dat slechts 2 à 3% van de werknemers een beschikbare premieregeling
heeft. Bekend is dat het merendeel van de beschikbare premieregelingen is
ondergebracht bij verzekeraars. Veelal kennen deze contracten een mindere
mate van solidariteit dan hetgeen in pensioenregelingen bij de pensioenfondsen
is opgenomen. Dit laatste vloeit overigens ook voort uit de taakafbakening.
Wellicht zal het calculerend gedrag van de werknemers er wel toe leiden dat
met name mannen geen gebruik meer wensen te maken van de door de werkgever
aangeboden pensioenvoorziening. Daar staat tegenover dat deze werknemers zich
dan mogelijk alsnog via de derde pijler bij de verzekeraar een voorziening
voor de oude dag verschaffen. Het resultaat zou dan zijn dat in de tweede
pijler de meer solidaire pensioenregelingen zijn ondergebracht en dat de werknemer
zich in de derde pijler zelf voorziet van de meer op het individu gerichte
pensioenvoorziening voor de oude dag. Deze verdeling past wat het kabinet
betreft in de verdeling tussen tweede en derde pijler. Tot slot wil het kabinet
de creatieve vermogens van sociale partners en pensioenuitvoerders om in te
spelen op de veranderende wetgeving niet onderschatten.De leden van de fracties van PvdA, CDA en D66 vragen om een reactie op
het commentaar van de Commissie gelijke behandeling op het concept Besluit
gelijke behandeling bij pensioenen, met name op de conclusies van
de Commissie waar zij wijst op mogelijke indirecte discriminatie en ongelijke
behandeling.Onderstaand zal achtereenvolgens ingegaan worden op de conclusies die
de Commissie gelijke behandeling trekt.De Commissie concludeert in paragraaf II.B (Seksegerelateerde berekeningsfactoren
en gelijkwaardige uitruil) als volgt: De Commissie is voorstander van het
streven naar gelijke uitkeringen, maar merkt op dat dit op gespannen voet
staat met het nochtans gedoogde gebruik van seksegerelateerde actuariële
berekeningen.De regering is in de memorie van toelichting ingegaan op de alternatieven
die bestaan om te bereiken dat mannen en vrouwen op het gehele terrein van
de arbeidsvoorwaarden gelijk behandeld wordend. Hiervoor zijn twee alternatieven
besproken. Het eerste alternatief, het hanteren van sekseneutrale actuariële
berekeningen is afgewezen ten gunste van een voorschrift tot gelijke uitkeringen.
Het is afgewezen, omdat het als «een brug te ver» wordt beschouwd.
Het hele financieringssysteem van de pensioenopbouw is namelijk gebaseerd
op de verschillende sterftetafels voor mannen en vrouwen. Bovendien is er
naar het oordeel van het kabinet niet zozeer sprake van het «gedogen»
van seksegerelateerde actuariële berekeningen door het Europese Hof,
zoals de Commissie opmerkt, als wel aanvaarden. Er is geen sprake van dat
het voorschrift tot gelijke uitkeringen op gespannen voet zou staan of in
strijd zou zijn met internationaal recht. Dit laat overigens onverlet dat
de discussie over de rechtvaardiging van het hanteren van seksegerelateerde
actuariële berekeningen doorgaat.De Commissie concludeert in paragraaf II.C (Internationale gelijke behandelingsnormen)
als volgt.Het onderhavig Besluit bestendigt de beloningsverschillen tussen sectoren
en tussen mannen en vrouwen. Deze situatie staat mogelijk op gespannen voet
met internationaal rechterlijke normen.Er is naar het oordeel van het kabinet geen sprake van het bestendigen
van beloningsverschillen tussen mannen en vrouwen aangezien niet de premie,
maar de uiteindelijke pensioenuitkering als de beloning wordt gezien, en de
uitkeringen nu juist zoveel mogelijk gelijk moeten worden getrokken. Voorts
is het bestaan van beloningsverschillen tussen sectoren een kwestie die voortvloeit
uit het onder de verantwoordelijkheid van sociale partners vallende arbeidsvoorwaardenoverleg.
De gelijke behandelingsvraagstukken in dit kader vallen naar het oordeel van
het kabinet buiten de reikwijdte van het wetsvoorstel. Het kabinet meent dat
de vraag van de Commissie of het gegeven dat de ruilvoet in vrouwen-sectoren
lager is dan in mannensectoren in overeenstemming is met internationale gelijke
behandelingsnormen bevestigend kan worden beantwoord.De Commissie concludeert in paragraaf II.D (wisselende berekeningsfactoren,
samenhangend met man/vrouw samenstelling van het deelnemersbestand) als volgt.Het Besluit heeft mogelijk indirecte discriminatie op grond van geslacht
tot gevolg, daar het wisselen van de man/vrouw-samenstelling in een sector
kan leiden tot een verandering in de hoogte van de uitruil van nabestaandenpensioen
tegen ouderdomspensioen.De hoogte van de ruilvoet wordt bepaald aan de hand van verschillende
factoren, waar de m/v-samenstelling van het deelnemersbestand er één
van is. Andere factoren die de ruilvoet bepalen zijn inschattingen omtrent
leeftijdsopbouw, gezondheid en keuzegedrag. Naar verwachting zal er in de praktijk voor gekozen worden de ruilvoet op basis van grote bestanden
vast te stellen, bij verzekeraars bijvoorbeeld op basis van het totale deelnemersbestand
van alle pensioencontracten van die verzekeraar (portefeuille-niveau), zodat
fluctuaties van de ruilvoet geminimaliseerd kunnen worden. Deze hebben immers
niet alleen consequenties voor de deelnemers, maar ook voor de uitvoerder.
En de uitvoerder zal het risico zo goed mogelijk moeten en willen inschatten.De Commissie concludeert in paragraaf II.E (Uitvoerbaarheid) als volgt.De Commissie voorziet een toename van het aantal verzoeken, en de problematische
toetsing daarvan. De Commissie behoeft uitbreiding op het terrein van actuariële
expertise om toetsing mogelijk te maken. In veel gevallen zal geconcludeerd
worden dat het onderscheid niet in strijd met de wet is.De Commissie zal slechts in individuele gevallen toetsen of de ruilvoet
voor mannen en vrouwen gelijk is. De beoordeling van de collectieve actuariële
gelijkwaardigheid als zodanig valt hier buiten. De Verzekeringskamer is de
instantie die hierop toezicht houdt. Overigens realiseert het kabinet zich
dat de materie van het wetsvoorstel complex is. De gevolgen hiervan voor de
taak van de Commissie zullen serieus worden gevolgd. De inschatting van de
Commissie dat veelal niet tot strijd met de wet zal worden geconcludeerd,
leidt ertoe dat vooralsnog geen concrete actie van de kant van het kabinet
wordt ondernomen op het punt van de taakbelasting.De Commissie concludeert in paragraaf III. C (de actieve periode) als
volgt.De «gelijke behandeling» op grond van geslacht en burgerlijke
staat en van de groep alleenstaanden wordt naar het oordeel van de Commissie
met dit wetsvoorstel en het daarbij behorende Besluit niet per definitie bereikt.Met de Commissie is het kabinet van mening dat er niet per definitie sprake
zal zijn van gelijke behandeling van alleenstaanden met mensen met een partner,
vanwege het voornemen het nabestaandenpensioen op risicobasis buiten de reikwijdte
van artikel 2b PSW te brengen. Dit vloeit voort uit het reeds eerder door
het kabinet aangegeven dilemma dat bestaat tussen het belang van een nabestaandenpensioen
voor niet economisch-zelfstandige partners (met name vrouwen) en de volledige
compensatie van alleenstaanden. Het kabinet is van oordeel dat er met de mogelijkheid
van het afspreken van een collectief nabestaandenpensioenregeling op risicobasis,
zonder dat hierop het keuzerecht van toepassing is, een redelijk evenwicht
is gevonden tussen het streven naar economische zelfstandigheid en het rekening
houden met de maatschappelijke realiteit met betrekking tot het aantal mensen
met een financieel afhankelijke partner.De Commissie concludeert in paragraaf III C. (Nadelen uitruil nabestaandenpensioen
vanuit gelijke behandelingsperspectief) als volgt.De mogelijkheid tot nabestaandenpensioen-verkoop voor alle deelnemers
(derhalve ook die met een kwalificerende partner) is discutabel voor zover
het de postactieve periode betreft van zowel de deelnemer als de partner.
De Commissie wil hiertegen bezwaar maken, omdat afzien van dit type dekking
overwegend nadelig voor vrouwen is.Met de Commissie stelt het kabinet vast dat de financieel afhankelijke
partners degenen zijn die gevolgen zullen ondervinden, indien sociale partners
het nabestaandenpensioen op opbouwbasis omzetten in een nabestaandenpensioen
op risicobasis, omdat er dan geen dekking is na pensionering. De inhoud van
de toezegging is echter geen zaak van de overheid, maar van sociale
partners, waardoor de verantwoordelijkheid voor het opvangen van eventuele
wijzigingen in het nabestaandenpensioen bij de deelnemer zelf zal komen te
liggen. Overigens kunnen de reeds opgebouwde aanspraken op nabestaandenpensioen
niet worden gewijzigd zonder dat op redelijke wijze rekening wordt gehouden
met de belangen van de partner. Het kabinet ziet niet in dat een wijziging
van de pensioenregeling op dit punt tot ongerechtvaardigd indirect onderscheid
zou leiden. In de voorlichting zal het kabinet overigens de mogelijke consequenties
van het wetsvoorstel naar alle betrokkenen communiceren.De Commissie concludeert in paragraaf III C. (De keuze voor het eerbiedigend
overgangsrecht) als volgt. De eerbiedigende werking heeft verschillende gevolgen
voor verschillende maatschappelijke groepen. Naar het oordeel van de Commissie
is om deze effecten te kunnen beoordelen nader onderzoek naar de effecten
van de eerbiedigende werking wenselijk.Wijzigingen in pensioenwetgeving gaan in het algemeen uit van eerbiedigende
werking voor in het verleden opgebouwde pensioenen, in verband met de gebruikte
financieringsmethodes. Deze lijn is ook in het onderhavig wetsvoorstel gevolgd
met dien verstande dat bij tweede nota van wijziging wordt voorgesteld de
eerbiedigende werking, onafhankelijk van de datum van invoering van het wetsvoorstel,
wat betreft artikel 2b PSW te beperken tot de opgebouwde pensioenen uit de
periode voor 1 januari 2001. Overigens staat het de pensioenuitvoerders vrij
om de uitruil ook aan te bieden over opbouw over perioden voor de inwerkingtreding
van deze wet. Indien dat niet gebeurt staat vast dat degenen die vlak voor
hun pensioen zitten, minder kunnen uitruilen dan degenen die pas net aan hun
pensioen-opbouw begonnen zijn.De Commissie concludeert in paragraaf IV (artikel 7 Algemene Wet Gelijke
Behandeling) als volgt.De Commissie wijst erop dat het in het voorliggende wetsvoorstel verboden
wordt om onderscheid op grond van geslacht te maken bij de uitkeringen en
de werknemerspremies, maar dat bij de derde pijler naar sekse gescheiden vaststelling
van premies mogelijk blijft. Graag zou de Commissie de verhouding tussen artikel
7 AWGB en de bepalingen in het wetsvoorstel toegelicht zien.Het wetsvoorstel heeft uitsluitend betrekking op de aanvullende pensioenvoorzieningen
in de tweede pijler. Dat wil zeggen op de pensioenregelingen die gerelateerd
zijn aan een arbeidsverhouding. Aangezien artikel 7 AWGB gericht is op pensioenvoorzieningen
in de derde pijler wordt hieraan in onderhavig wetsvoorstel geen aandacht
besteed.De Commissie concludeert in paragraaf IV (artikel 5, zesde lid AWGB) als
volgt.Het is de Commissie niet duidelijk wat de wetgever bedoelt en beoogt met
de voorgestelde wijziging van artikel 5 lid 6 AWGB, omdat het juist gaat om
(ongelijke behandeling bij) nabestaandenpensioenvoorzieningen. Andere aspecten
van een pensioenregeling zijn in dit kader nooit aan de orde geweest.Anders dan de Commissie meent is er ook nog een ander belangrijk aspect,
namelijk de franchise. De uitzondering voor pensioenen in artikel 5, zesde
lid AWGB is mede opgenomen in verband met pensioenregelingen met een nabestaandenpensioen
op grond van het bepaalde partnersysteem, waar voor degenen zonder (huwelijks-)partner
(ter compensatie van het nabestaandenpensioen) rekening werd gehouden met
een lagere franchise. De Commissie concludeert in deze paragraaf ook nog als volgt.De Commissie constateert dat het onderscheid tussen gehuwden/geregistreerden
en samenwonenden gehandhaafd blijft. Vraag is of dit noodzakelijk en toelaatbaar
is.De handhaving van de uitzondering voor het nabestaandenpensioen in artikel
5, zesde lid AWGB hangt samen met het eerder genoemde dilemma betreffende
de positie van de financieel afhankelijke partner. Met de Commissie is het
kabinet van mening dat er onderscheid gemaakt kan blijven worden tussen gehuwden/geregistreerden
en samenwonenden. Aangezien ieder paar de mogelijkheid heeft zich te registreren
is er naar het oordeel van het kabinet sprake van een evenwichtige keuze tussen
de belangen van niet gehuwd samenwonenden en degenen met een financieel afhankelijke
partner. Van onverenigbaarheid met artikel 26 van het IVPBR lijkt geen sprake
te zijn.Tenslotte pleit de Commissie er voor om in deze de eerbiedigende werking
te nuanceren en terugwerkende kracht voor geregistreerden mogelijk te maken.Verwezen wordt in dit kader naar het wetsvoorstel tot wijziging van de
Pensioen- en spaarfondsenwet met betrekking tot de medezeggenschap van gepensioneerden
en de gelijkstelling van geregistreerde partners met gehuwden (Kamerstukken
II 1999/2000, nr. 26 674). Op grond van dit wetsvoorstel, dat op 15 februari
jl. door de Tweede Kamer is aanvaard, moeten geregistreerden wat betreft de
hoogte van het nabestaandenpensioen op dezelfde wijze worden behandeld als
gehuwden. Alleen personen die ten tijde van de inwerkingtreding van deze wetswijziging
nog actief deelnemer zijn in de pensioenregeling hebben baat bij deze wetswijziging.
Met andere woorden al degenen die reeds gepensioneerd, met ontslag of overleden
zijn kunnen geen voordeel meer hebben van deze wijziging. In dit verband moet
erop worden gewezen dat het thans nog geldende artikel 2c PSW, dat met ingang
van 1 januari 1998 in werking is getreden, wel expliciet de in aanmerking
te nemen pensioenopbouw beperkt tot de toekomstige opbouw. De Kamer heeft
echter in april 1998 in een motie verzocht het verschil tussen gehuwden en
geregistreerden alsnog zoveel mogelijk ongedaan te maken. In voornoemd wetsvoorstel
is aan die wens gehoor gegeven, met name omdat bleek dat in de praktijk al
op grote schaal in een volledige gelijkstelling was voorzien. De extra kosten
die zullen voortvloeien uit bovengenoemd wetsvoorstel zullen daarom op macro
niveau beperkt zijn en door de gekozen uitgangspunten ook financierbaar.De leden van de fractie van D66 spreken van een ongelukkig wetsvoorstel.
Zij vinden dat het wetsvoorstel zich had moeten beperken tot het recht op
uitruil en niet moet worden belast met de complexiteit van het vraagstuk van
de «gelijke behandeling van mannen en vrouwen». Voorts stellen
zij dat er op blz. 3 onderaan van de Nota naar aanleiding van het verslag
sprake is van een subjectieve opvatting die tegenspraak oproept. Blijkbaar,
zo stellen deze leden mogen de sociale partners met een beroep op solidariteit
hogere principes terzijde schuiven. Nu gaat het om de gelijke behandeling
ongeacht burgerlijke staat, terwijl gelijke behandeling naar geslacht eveneens
wettelijk is voorgeschreven. Deze leden vragen of men die laatste nu plotseling
ook met een beroep op solidariteit opzij mag zetten.Met enige verbazing constateer ik dat de leden van de fractie van D66
het wetsvoorstel als «ongelukkig» typeren. Het kabinet heeft gemeend
dat het verzoek van sociale partners om met nadere regelgeving bij artikel
2b PSW te komen, niet mogelijk was zonder voor het keuzerecht op grond van artikel 2b PSW met een voorschrift tot gelijke uitkeringen voor
mannen en vrouwen te komen. Dat dit ook de bedoeling was blijkt uit de discussie
rond het door het voormalig kamerlid van de fractie van D66, mevrouw Groenman
ingediende amendement betreffende artikel 2b PSW. De nadere uitwerking van
artikel 2b, met betrekking tot de sekseneutrale uitkomsten van de uitruil
is aanleiding geweest om het voorschrift tot gelijke uitkeringen een bredere
werking te geven, zodat op het hele terrein van de aanvullende pensioenen
mannen en vrouwen gelijk behandeld worden. Hiermee wordt ook tegemoet gekomen
aan een motie van genoemd kamerlid van de fractie van D66, welke mede ondertekend
is door PvdA, VVD en CDA, over het hanteren van naar sekse gescheiden sterftetafels
(Kamerstukken II 1989/90, 20 890, nr. 23).Met de leden van de fractie van D66 ben ik van mening dat het wetsvoorstel
een weerbarstige materie betreft. Zoals ook reeds aangegeven in paragraaf 1,
zou er naar mijn oordeel echter een scherper onderscheid gemaakt kunnen worden
tussen de principiële keuzen die gemaakt zijn op het terrein van de gelijke
behandeling ongeacht burgerlijke staat en gelijke behandeling van mannen en
vrouwen enerzijds en de uitvoerbaarheid anderzijds. De discussie over de principiële
aspecten lijkt enigszins te worden vertroebeld door de grote nadruk die gelegd
wordt op de uitvoeringstechnische consequenties. Hoewel het kabinet zich terdege
bewust is van het feit dat dit wetsvoorstel uitvoeringstechnisch veel voeten
in de aarde heeft, is dit voor het kabinet geen aanleiding om de uitvoeringstechniek
te laten prevaleren boven de principiële keuzen die in dit wetsvoorstel
zijn gemaakt.Wat betreft de suggestie dat sociale partners naar eigen goeddunken keuzen
kunnen maken ten aanzien van de beginselen van gelijke behandeling lijkt sprake
te zijn van een misverstand. Uitgangspunt van het kabinet is om rekening te
houden met de huidige maatschappelijke situatie, waarin de economische zelfstandigheid
van vrouwen nog (lang) niet volledig is, waardoor de behoefte aan een nabestaandenpensioenvoorziening
nog daadwerkelijk bestaat. Het kabinet is van oordeel dat het aan sociale
partners is de inhoud van de pensioenregeling te bepalen, dus ook om al dan
niet een vorm van nabestaandenpensioen op te nemen. Rekening houdend met de
kostenbeheersingsafspraken in het pensioenconvenant heeft het kabinet zich
op het standpunt gesteld dat het wenselijk is dat sociale partners een vorm
van nabestaandenpensioen kunnen handhaven. Met deze leden ben ik van mening
dat hier sprake is van een subjectieve opvatting: er is inderdaad een keuze
gemaakt, door het nabestaandenpensioen op risicobasis buiten artikel 2b PSW
te laten. Zoals ook in de memorie van toelichting al is aangegeven is er wat
betreft de gelijke behandeling naar burgerlijke staat sprake van een spanningsveld
tussen individualisering en solidariteit. Het kabinet heeft in dezen een principiële
keuze gemaakt. Sociale partners kunnen al dan niet gebruik maken van deze
optie. Een vergelijking met de gelijke behandeling van mannen en vrouwen kan
hier naar mijn mening niet gemaakt worden.2. De keuzemogelijkheid tussen nabestaandenpensioen en
een hoger of eerder ingaand ouderdomspensioen2.1 AlgemeenHet Centrum individu en samenleving (Cisa) geeft blijkens de weergave
van de leden van de VVD-fractie aan dat uit rechtspraak van het Hof van Justitie
valt op te maken dat pensioenfondsen geen misbruik mogen maken van de aansluitingsplicht
voor werkgevers en de daaruit afgeleide deelnemersplicht voor werknemers,
door alleenstaanden te dwingen mee te betalen aan een nabestaandenpensioen
zonder dat zij daar aanspraken aan kunnen ontlenen. De leden
van de VVD-fractie en ook die van de D66 fractie vragen een reactie op de
brief van het Cisa d.d. 10 februari 2000 waarin bovenstaande is beschreven.Vooropgesteld dat ik geen kennis heb kunnen nemen van de brief van het
Cisa ga ik kort in op de hier geschetste problematiek. Het Cisa baseert zijn
conclusie op een arrest van het Hof van Justitie van 21 september 1999 (gevoegde
zaken (C-115/97-C-117/97). In de aangehaalde overweging van het Hof (punt
121) staat dat de rechter bij weigering van vrijstelling door het fonds moet
toetsen of het fonds geen willekeurig gebruik heeft gemaakt van zijn vrijstellingsbevoegdheid
en of het bij zijn beslissing het non-discriminatiebeginsel en de overige
wettigheidsvoorwaarden in acht heeft genomen.Met andere woorden het Hof geeft aan dat een pensioenfonds bij het nemen
van een beslissing over vrijstelling geen onderscheid mag maken tussen verschillende
ondernemingen (het zgn. non-discriminatiebeginsel) en niet mag handelen in
strijd met andere algemene rechtsbeginselen en toepasselijke regelgeving.
De inhoud van de pensioenregeling als zodanig is hierbij niet aan de orde.De leden van de VVD-fractie sluiten zich aan bij de vraag van het Verbond
van Verzekeraars, Opf en VB of de meerkosten verbonden aan het voorschrift
van artikel 2b PSW om voor iedere alleenstaande of samenwonende deelnemer
een financiële voorziening voor het nabestaandenpensioen te treffen buiten
de evaluatie van het pensioenconvenant mogen blijven. Ook de leden van de
CDA-fractie stellen in paragraaf 5 deze vraag.Voorop zij gesteld dat het pensioenconvenant is gesloten tussen het kabinet
en de sociale partners. De uitvoerders zijn geen partij bij het convenant.
Mij hebben van de kant van de sociale partners geen signalen bereikt dat er
onduidelijkheid zou bestaan over de wijze waarop dit wetsvoorstel wordt meegenomen
in de evaluatie van het pensioenconvenant. Dit ligt ook niet voor de hand
omdat daar immers duidelijke afspraken over zijn gemaakt. Gevolg van artikel
2b PSW is dat er niet langer een «bepaalde partner» systeem kan
worden gehanteerd, omdat voor iedere deelnemer in beginsel een voorziening
bestaat voor ofwel een nabestaandenpensioen ofwel een hoger of eerder ingaand
ouderdomspensioen. Dit vloeit voort uit artikel 2b PSW en wordt derhalve meegenomen
in de evaluatie van het pensioenconvenant.De leden van de fractie van D66 vragen of er een maatschappelijk draagvlak
bestaat voor de opgedrongen solidariteit die in de uitwerking van artikel
2b is opgenomen. De leden van de D66-fractie vragen eveneens een reactie op
twee alternatieve methoden om de compensatie voor alleenstaanden vorm te geven,
zonder handhaving van overhevelende solidariteit.In hoeverre het voorgestelde artikel 2b PSW een maatschappelijk draagvlak
heeft zou kunnen worden afgeleid uit de reacties van de verschillende maatschappelijke
organisaties. Ruwweg kan gesteld worden dat de sociale partners er mee kunnen
instemmen, dat de ouderenorganisaties het te ver vinden gaan en dat de belangenbehartigers
van alleenstaanden het niet ver genoeg vinden gaan.Met de leden van de D66-fractie is het kabinet van mening dat compensatie
van alleenstaanden zou kunnen geschieden door het uniform geregelde nabestaandenpensioen
af te schaffen en degenen die dat wel wensen daar apart voor laten betalen.
Dat deze optie uitvoerbaar is blijkt al uit de door deze leden aangehaalde
KLM-regeling. De tweede optie behelst een keuzerecht bij datum indiensttreding. Ook
deze optie is uitvoerbaar. De optie van storting op een flexibel aanwendbare
«pensioenspaarrekening» is mogelijk in de vorm van een beschikbare
premieregeling zonder dat er een of meer bepaalde pensioensoorten zijn toegezegd.
Bij een defined benefit-regeling (bijvoorbeeld een eindloonregeling) is dit
niet mogelijk, omdat de financiering in dat geval afgestemd dient te zijn
op de toezegging. Een onbepaalde toezegging is niet mogelijk. De optie alleen
een ouderdomspensioen toe te zeggen, met de mogelijkheid van uitruil voor
nabestaandenpensioen is binnen het huidige voorstel al mogelijk en is bijvoorbeeld
bij PGGM ook in reeds in de pensioenregeling neergelegd. In verband met het
voorschrift tot gelijke uitkeringen is een individuele pensioenspaarrekening
niet mogelijk.Het commentaar van de Nederlandse Bond van Pensioenbelangen waar de leden
van de D66-fractie naar verwijzen is door het kabinet niet ontvangen.De leden van de fracties van GPV en RPF vragen of de regering de vrees
kan weghalen dat in veel pensioenregelingen het nabestaandenpensioen op opbouwbasis
uit een oogpunt van administratieve lastendruk zal worden afgeschaft. Voorts
vragen zij aandacht voor de gevolgen van het keuzerecht voor kleinere pensioenregelingen.Omdat er aanzienlijke kostenconsequenties verbonden zijn aan het invoeren
van het keuzerecht op grond van artikel 2b PSW, bestaat er een reële
kans dat sociale partners de «dure» nabestaandenpensioenvoorziening
niet zullen handhaven. Een tendens in die richting is reeds zichtbaar. De
geuite vrees van de leden van de GPV- en RPF-fractie kan dus niet worden weggenomen.
De wijzigingen in de nabestaandenpensioenregelingen hangen ook samen met het
feit dat er in het kader van het pensioenconvenant afspraken zijn gemaakt
over kostenbeheersing. Wat betreft de kostenstijging bij kleine collectieve
regelingen als gevolg van het aanpassen van de ruilvoet bij een nieuwe deelnemer
meent het kabinet dat er voldoende mogelijkheden zijn om dit risico over grotere
groepen te spreiden. Bijvoorbeeld door een verzekeraar als uitvoerder te kiezen
die de ruilvoet baseert op de gehele portefeuille.2.2 Alleen nabestaandenpensioen met een opbouwkarakterDe leden van de fractie van de PvdA merken op dat dat bij een nabestaandenpensioen
op risicobasis gedurende de opbouwfase bij wisseling van dienstverband geen
aanspraken op nabestaandenpensioen zijn opgebouwd. Vervolgens wordt de vraag
gesteld of bij overlijden geruime tijd voor de pensioendatum niet of van een
nauwelijks bestaand nabestaandenpensioen sprake zal zijn. Tevens wordt de
vraag gesteld wat dit in concreto voor de nabestaanden betekent en of het
gewenst is de verantwoording hiervoor geheel bij sociale partners te leggen.Voor de goede orde wordt opgemerkt dat voor het bereiken van de reguliere
pensioendatum de hoogte van de aanspraken bij een nabestaandenpensioen op
risicobasis, net als een nabestaandenpensioen op kapitaaldekking met een risicodekking
bij vooroverlijden van de werknemer, in beginsel gerelateerd is aan de hoogte
van het te bereiken ouderdomspensioen. Dit betekent dat de hoogte van het
nabestaandenpensioen niet wordt beïnvloed door de vraag of iemand kort
of lang voor het bereiken van de pensioendatum komt te overlijden. Tevens
zal het voor zich spreken dat het niet mogelijk is dat dezelfde dienstjaren
bij verschillende werkgevers in acht worden genomen voor het bepalen van de
aanspraken op nabestaandenpensioen. Anders zouden immers dubbele aanspraken
kunnen worden gevormd. In het algemeen zal in het kader van wisseling van dienstverband altijd de afweging moeten worden gemaakt of waardeoverdracht
aantrekkelijk is. Als bij de oude werkgever de aanspraken ten aanzien van
zowel het ouderdomspensioen als het nabestaandenpensioen zijn gevormd op kapitaaldekkingsbasis
en de nieuwe werkgever kent een nabestaandenpensioenregeling op risicobasis,
dan zijn voor de deelnemer ten aanzien van het ouderdomspensioen aan de waardeoverdracht
de bekende voordelen verbonden: recht op indexatie en de mogelijkheid tot
verdere inkoop van ontbrekende opbouw. Ten aanzien van het nabestaandenpensioen
krijgt de deelnemer bij de nieuwe werkgever rechten die aan het ouderdomspensioen
zijn gerelateerd. Daar tegenover staat dat de rechten die waren opgebouwd
bij de oude werkgever op een uitkering uit hoofde van het nabestaandenpensioen
na het ingaan van het pensioendatum, door de waardeoverdracht komen te vervallen.
Immers een nabestaandenpensioen op risicobasis voorziet daarin niet. De bij
de oude werkgever voor het nabestaandenpensioen eventueel gevormde waarden
kunnen in het kader van die waardeoverdracht worden aangewend voor het verwerven
van extra aanspraken op ouderdomspensioen.Ten aanzien van de vraag of het gewenst is «de verantwoording daarvoor
geheel te leggen bij de sociale partners», kan worden opgemerkt dat
dit past binnen de huidige systematiek waarbij de inhoud van de pensioenregeling
wordt vastgesteld door de sociale partners.In de vraag is tevens opgemerkt dat extra inkoop van ontbrekende dienstjaren
door de Wet fiscale behandeling van pensioen is beperkt tot de jaren voor
1994. Deze opmerking kan aanleiding geven tot misverstanden. In het algemeen
geldt dat voor de diensttijd waarin ten opzichte van de actuele pensioenregeling
geen of onvoldoende pensioenrechten zijn opgebouwd bij de nieuwe werkgever
aanvullende pensioenaanspraken kunnen worden ingekocht. Dat geldt in ieder
geval voor de jaren vanaf 8 juli 1994 waarmee het wettelijk recht op
waardeoverdracht is gerealiseerd. De jaren daarvoor kunnen fiscaal ook worden
meegeteld als geen waardeoverdracht heeft plaatsgevonden, mits wordt voldaan
aan de voorwaarden in het op deze wet gebaseerde Besluit van 18 mei 1999 (Stb.
1999, 212).De leden van de VVD-fractie en D66-fractie willen graag weten wat de opbrengsten
zijn van het afzien van nabestaandenpensioen op risicobasis uitgedrukt als
percentage van de pensioengrondslag. Hiernaast vragen de leden van de fractie
van VVD ook hoeveel het bedraagt als procenten waarmee de pensioenopbouw kan
worden verhoogd.De Verzekeringskamer heeft uitgerekend (De pensioenmeetwijzer, VK-studies
nr 17, blz. 48) dat het afzien van nabestaandenpensioen op kapitaaldekkingsbasis
bij actuariële equivalentie voor mannen een verhoging van het ouderdomspensioen
van 30% oplevert. Voor vrouwen leidt dit tot een verhoging van 5%. Vrouwen
hebben immers, doordat ze gemiddeld jonger zijn dan hun partner en een hogere
levensverwachting hebben, een kleinere kans om voor hun partner te overlijden.
Als er geen onderscheid tussen de seksen wordt gemaakt is het gemiddelde uitruilpercentage
ongeveer 20%. De kosten van een nabestaandenpensioen op risicobasis bedragen
ongeveer de helft van de kosten van nabestaandenpensioen op kapitaaldekkingsbasis,
hetgeen dus neer zou komen op circa 10%. Bij een pensioenpremie van 14% betekent
dit dat circa 1,4% van de pensioengrondslag wordt betaald aan een nabestaandenpensioen
op risicobasis.De bovengenoemde 10% is overigens niet gelijk aan het percentage waarmee
het ouderdomspensioen verhoogd kan worden indien ook bij nabestaandenpensioen
op risicobasis een uitruilmogelijkheid aanwezig is. Het is aannemelijk
dat meer vrouwen zullen uitruilen dan mannen waardoor het percentage waarmee
het ouderdomspensioen kan worden verhoogd bij een actuarieel neutrale uitruil
van nabestaandenpensioen op risicobasis zo'n 3% lager kan uitvallen. Het feitelijke
uitruilpercentage zal afhangen van de veronderstellingen die de pensioenfondsen
zullen hanteren over het animo van mannen en vrouwen om uit te ruilen.In antwoord op de vraag van de VVD-fractie naar de premie van een overlijdensrisicoverzekering
bij een commerciële verzekeraar kan alleen een indicatie worden gegeven
omdat dergelijke verzekeringen in de praktijk nog niet voorkomen. In onderstaande
tabel zijn de actuarieel benodigde premies weergegeven voor een overlijdensrisicoverzekering
op collectieve basis die tot het 65e levensjaar een uitkering garandeert
ter hoogte van het minimumloon en waarvoor geen gezondheidsverklaring hoeft
te worden afgegeven. De premie is weergeven als absoluut bedrag en als percentage
van de pensioengrondslag bij een salaris van f 68 000 en een franchise
van f 29 000. In dit overzicht is uitgegaan van een rekenrente van
3% en een situatie waarin de man 3 jaar ouder is dan de vrouw. Het gaat hierbij
om éénjarige risicotarieven die elk jaar moeten worden aangepast,
omdat ze stijgen met de leeftijd. leeftijdpremiebedrag
in guldens per jaarpremie als percentage van pensioengrondslag mannenvrouwenmannenvrouwen252811560,72%0,40%354682811,20%0,72%451 0605932,72%1,52%552 5906556,64%1,68%Indien het zou gaan om een individuele overlijdensrisicoverzekering zouden
de premies nog circa 15% hoger komen te liggen. Hierbij kan worden opgemerkt
dat een individuele verzekering niet onder de PSW valt en verzekeraars daarvoor
een beperkte gezondheidsverklaring mogen vragen.De leden van de VVD-fractie vragen hoe het wetsvoorstel zich verhoudt
tot de veronderstelde economische zelfstandigheid van de mensen.Het kabinet streeft er naar dat iedereen economisch zelfstandig is. Het
kabinet realiseert zich echter terdege dat deze situatie nog niet is bereikt.
In die, nog steeds veel voorkomende, gevallen waarin sprake is van een economische
afhankelijkheid van de partner kan een behoefte bestaan aan het dekken van
het overlijdensrisico. Zoals ook eerder in paragraaf 1. in reactie op
het advies van de Commissie gelijk behandeling (par. III C) is opgemerkt,
meent het kabinet met dit wetsvoorstel een redelijk evenwicht te hebben gevonden
tussen het streven naar economische zelfstandigheid en het rekening houden
met de maatschappelijke realiteit met betrekking tot het aantal mensen met
een financieel afhankelijke partner. Met de wetsvoorstel heeft het kabinet
willen voorkomen dat het voor de sociale partners onmogelijk wordt gemaakt
om, indien zij dat wenselijk achten, tot betaalbare afspraken over het nabestaandenpensioen
te komen. Indien dit niet meer mogelijk zou zijn, staat voor diegene die behoefte
hebben aan een nabestaandenpensioen alleen nog de derde pijler ter beschikking.De leden van de VVD-fractie hebben vervolgens gevraagd of een nieuwe werkgever
na overdracht van de waarde van het ouderdomspensioen in alle gevallen ook
over diensttijd bij een vorige werkgever risico-nabestaandenpensioen kan toezeggen. Het antwoord daarop is bevestigend, binnen de eerder genoemde randvoorwaarde
dat het niet mogelijk is dat dezelfde dienstjaren bij verschillende werkgevers
in acht worden genomen voor het bepalen van de aanspraken op nabestaandenpensioen.De leden van de VVD-fractie en CDA-fractie gaan in op de situatie waarbij
geen waarde-overdracht heeft plaatsgevonden en dat het wel wenselijk is nabestaandenpensioen
op risicobasis te kunnen toezeggen over dienstjaren waarin geen nabestaandenpensioen
is opgebouwd en die op basis van een adequate diensttijdadministratie wel
kunnen worden vastgesteld. Vervolgens wordt gevraagd of het kabinet gezien
de lage kosten verbonden aan nabestaandenpensioen op risicobasis daartoe bereid
is.Ingevolge het Besluit van 18 mei 1999 (Stb. 1999, 212) kunnen zonder waardeoverdracht
alleen aanvullende pensioenaanspraken worden ingekocht indien deze betrekking
hebben op perioden voor de datum van 8 juli 1994 waarop artikel 32b van de
Pensioen- en spaarfondsenwet in werking is getreden en waarmee het recht op
waardeoverdracht is gerealiseerd. Ten aanzien van de wens om – in fiscale
zin – de mogelijkheid tot inkoop van aanvullende pensioenrechten ook
te realiseren voor de situatie dat in het kader van wisseling van dienstverband
na 8 juli 1994 geen waardeoverdracht plaatsvindt, terwijl bij de vorige werkgever
geen aanspraken op nabestaandenpensioen zijn opgebouwd ofschoon uit de diensttijdadministratie
blijkt dat er wel dienstjaren zijn geweest, en de pensioenregeling van de
nieuwe werkgever biedt wel de mogelijkheid op basis van die jaren aanspraken
op nabestaandenpensioen te verwerven, kan het volgende worden opgemerkt. In
het algemeen zal hiervan slechts sprake zijn in de bijzondere situatie dat
er bewust wordt afgezien van waardeoverdracht. Aangezien niet duidelijk is
welke groepen het hierbij betreft noch de mate waarin dit zal voorkomen, lijkt
het wenselijk dergelijke zaken op individuele basis op hun merites te beoordelen.
Voor de goede orde kan worden opgemerkt dat de mogelijkheid bestaat om op
in de resolutiesfeer een voorziening te treffen. Aldus kan worden voorkomen
dat een ongewenste cumulatie van mogelijkheden plaatsvindt.De leden van de CDA-fractie vragen of nog eens nader ingegaan kan worden
op het argument van «te ver doorgeschoten solidariteit» in relatie
tot het feit dat nu 78% van de mensen in de leeftijd van 60–64 een partner
heeft.Het voornemen een uitzondering op te nemen in artikel 2b PSW wat betreft
nabestaandenpensioen op risicobasis vloeit voort uit het eerdergenoemde spanningsveld
tussen individualisering en solidariteit. Uit verschillende brieven van het
CSO en het CISA is duidelijk geworden dat hier tegengestelde belangen bestaan.
Van dit spanningsveld hebben overigens ook diverse fracties zich in het verslag
en ook in dit nader verslag blijk gegeven. Artikel 2b PSW, dat bij amendement
in de wet is opgenomen, zou leiden tot een volledige compensatie van alleenstaanden
voor het nabestaandenpensioen. Dat wil zeggen solidariteit met nabestaanden
zou volledig uit de pensioenregelingen moeten verdwijnen.De verscheidenheid aan opvattingen geven het maatschappelijke en politieke
dilemma aan, waarvan sprake is: er moet een keuze gemaakt worden tussen het
principieel doorvoeren van de economische zelfstandigheid en het rekening
houden met de maatschappelijke realiteit, dat het aantal vrouwen dat nog niet
economisch zelfstandig is aanzienlijk is. Zoals de leden van de CDA-fractie
opmerken heeft het merendeel van de ouderen een partner. En de positie van
(oudere) vrouwen acht het kabinet, met de leden van de GroenLinks-fractie
een punt van zorg. Terecht merken deze leden op dat hoewel de arbeidsparticipatie
van vrouwen stijgt, er toch vaker sprake is van onderbrekingen in de loopbaan,
kortere werktijden en andere factoren die leiden tot geringere eigen pensioenaanspraken. Dit is voor het kabinet voldoende reden de voorgestelde beperking van
de reikwijdte van artikel 2b PSW te willen handhaven. Met deze beperking wordt
(slechts) de mogelijkheid geopend dat sociale partners met relatief weinig
kosten een nabestaandenpensioenvoorziening handhaven. Het kabinet is er zich
van bewust dat deze keuze afbreuk doet aan de reikwijdte van artikel 2b PSW,
maar acht het wenselijk het mogelijk te maken dat sociale partners, ondanks
de afspraken in het pensioenconvenant betreffende de kostenbeheersing, niet
per definitie de hele nabestaandenpensioenvoorziening schrappen. Het kabinet
meent met dit voorstel een redelijk evenwicht te hebben gevonden tussen de
in de maatschappij en politiek bestaande opvattingen en verhoudingen.2.3. Hoger en/of eerder ingaand ouderdomspensioenDe leden van de fractie van GroenLinks uiten hun grote zorg over de positie
van (oudere) vrouwen met geen of geringe eigen pensioenrechten en vragen om
nog eens te bezien of niet meer waarborgen kunnen worden ingebouwd.Het kabinet onderschrijft de zorg van de leden van de GroenLinks-fractie.
Het is van mening dat het instemmingsvereiste een voldoende waarborg biedt
aan de partner van de deelnemer. Verdergaande waarborgen liggen niet in de
rede, omdat pensioen een arbeidsvoorwaarde is, waarover de sociale partners
afspraken maken. Van directe betrokkenheid van deelnemers is veelal geen sprake,
laat staan van de partners van de werknemers. Een partner is geen partij,
maar slechts begunstigde bij nabestaandenpensioenregeling. Het instemmingsvereiste
is ook opgenomen bij het recht op waardeoverdracht op grond van artikel 32b
PSW. Ook daar kunnen wijzigingen in de nabestaandenpensioenvoorziening een
rol spelen bij de afweging of men al dan niet tot waardeoverdracht overgaat.
Overigens zal aan de rol van de partner in de voorlichting aandacht worden
besteed.De leden van de fracties van D66 en GroenLinks onderstrepen het belang
van een grondige en tijdige voorlichting. De leden van de D66-fractie zijn
van mening dat de verantwoordelijkheid van de overheid bij deze voorlichting
verder gaat dan de bewustwording van consequenties van wetswijzigingen voor
werknemers en hun partners. Zij vragen of deze groep niet te beperkt is en
welke actie wordt ondernomen indien sociale partners en pensioenuitvoerders
hun verantwoordelijkheid om voor te lichten over de inhoud laten liggen. De
leden van de GroenLinks-fractie vragen bijzondere aandacht voor de kwetsbare
groep van vrouwen met weinig pensioenaanspraken.De voorlichtingscampagne zal deels via pensioenuitvoerders lopen en deels
rechtstreeks richting het publiek. Uitgangspunt is dat pensioenuitvoerders
zelf over de inhoud van de eigen pensioenregeling hun deelnemers informeren,
terwijl de overheid voor een meer algemene voorlichting zal zorgdragen. Er
zal een brochure worden opgesteld, waarin wordt ingegaan op de verschillende
consequenties van het wetsvoorstel voor verschillende groepen, dus ook voor
de groep oudere vrouwen. Ook zal bijvoorbeeld ingegaan worden op de consequenties
van waardeoverdracht in relatie tot nabestaandenpensioen op risicobasis. Deze
tekst zal ook via internet beschikbaar komen. Voorts wordt bezien op welke
wijze er in kranten en op televisie aandacht aan het onderhavige onderwerp
kan worden besteed. Omdat het hier een bijzonder gecompliceerd vraagstuk betreft
zal ook een meer algemene brochure worden opgesteld met daarin de hoofdlijnen
van het stelsel van oudedagsvoorzieningen. Met deze brede aanpak wordt beoogd
alle groepen, die te maken krijgen met dit wetsvoorstel te bereiken, ook de
groep vrouwen waar de leden van GroenLinks op doelen. Overigens
zij in dit kader nog eens herhaald dat de effecten van artikel 2b slechts
zeer geleidelijk zullen doorwerken. Het recht op uitruil heeft immers slechts
betrekking op de aanspraak die worden opgebouwd vanaf 1 januari 2001.In antwoord op de vraag van de leden van D66 welke actie ondernomen wordt
indien pensioenuitvoerders geen voorlichting geven over de wijzigingen in
de pensioenregelingen, kan worden opgemerkt dat zij op grond van artikel 17
PSW gehouden zijn de deelnemers over wijzigingen in de pensioenregeling te
informeren.3. Gelijke behandeling van mannen en vrouwen in de pensioenen3.1 Algemeen; gelijke uitkeringenDe leden van de D66-fractie stellen dat het principe van «gelijke
behandeling mannen en vrouwen» hoog en breed aanvaard is en feitelijk
nagenoeg in alle pensioenregelingen geïmplementeerd en vragen naar de
cijfers. Voorts vragen zij of het voldoende was geweest te regelen dat de
uitkomsten van de keuzen sekseneutraal behoren te zijn en of er pensioenuitvoerders
zijn die al sekseneutrale uitkeringen bieden.Het kabinet is het met deze leden eens dat de gelijke behandeling in de
pensioenen nagenoeg in alle pensioenregelingen is geïmplementeerd volgens
de bestaande voorschriften. Dit is het gevolg van de jurisprudentie van het
Europese Hof en de implementatie van de richtlijnen omtrent de gelijke behandeling
in de aanvullende pensioenen in de WGB. Concrete cijfers zijn hierover echter
niet bekend.Wat betreft de gelijke behandeling bij uitruilmogelijkheden is bekend
dat de pensioenregelingen van de grote fondsen (ABP, Metaal, PGGM) geen onderscheid
maken tussen de hoogte van de uitruil voor mannen en vrouwen. Gegevens over
pensioenuitvoerders die bij beschikbare premieregelingen reeds gelijke uitkeringen
bieden zijn niet bekend. Derhalve lijkt te kunnen worden aangenomen dat mannelijke
en vrouwelijke deelnemers aan een beschikbare premieregeling (t.w. 2 à
3% van de werknemers op wie een bij een pensioenfonds of verzekeraar uitgevoerde
pensioentoezegging van toepassing is) verschillende pensioenuitkeringen zullen
ontvangen. Het zou mogelijk zijn geweest uitsluitend te regelen dat het keuzerecht
op grond van artikel 2b PSW voor mannen en vrouwen tot gelijke uitkeringen
zouden moeten leiden. Op de overwegingen van het kabinet te komen tot een
verdergaand voorstel is, in het antwoord op een hiermee verband houdende vraag
van deze leden, in paragraaf 1 al ingegaan.De leden van de fracties van de PvdA en D66 stellen vragen over de unisekstarieven.
De leden van de PvdA vragen of deze bij de uitruil en de gelijke behandeling
niet kan leiden tot grotere eenvoud in de uitvoering van het wetsvoorstel.
De leden van de fractie van D66 betwijfelen de opvatting van het kabinet dat
landelijke verevening alleen via pensioenplicht zou kunnen worden geregeld
en vragen hierop een nadere toelichting.Het kabinet is, in antwoord op de vraag van de leden van de PvdA-fractie,
van mening dat het hanteren van landelijk vastgestelde sekseneutrale tarieven
theoretisch de meest eenvoudige weg zou zijn om gelijke uitkeringen voor mannen
en vrouwen te realiseren, ware het niet dat landelijke unisekstarieven alleen
te hanteren zijn als er een landelijke verevening plaatsvindt. De man–vrouw-samenstelling
van deelnemersbestanden kan immers sterk afwijken van de verhouding die ten
grondslag ligt aan het landelijk tarief, waardoor op grond van de tarieven
niet voorzien kan worden in de benodigde financiering van de pensioenregeling.
Landelijke verevening van deze verschillen is derhalve noodzakelijk,
maar zal op zijn beurt slechts mogelijk zijn indien er sprake is van een standaard-pensioenregeling.
Immers, de inhoud van pensioenregelingen is dermate divers, dat verevening,
zonder een standaard-pensioenregeling zal leiden tot een enorme bureaucratische
chaos met hoge uitvoeringskosten. Een standaard-pensioenregeling komt de facto
neer op een normering van de pensioentoezegging en wijkt dan niet veel meer
af van een geüniformeerde pensioenplicht. Bovendien is het voor het bereiken
van het doel van gelijke uitkeringen voor mannen en vrouwen ook niet nodig
om tot landelijk unisekstarieven te komen. Met het voorgestelde voorschrift
tot gelijke uitkeringen wordt hetzelfde doel bereikt.De leden van de fractie van D66 vragen een reactie op de stelling dat
het feit dat er bij waardeoverdracht geen sekseneutrale uitkomsten worden
voorgeschreven past bij toevallig in ons land gekozen rekenregels voor waardeoverdracht,
maar niet bij overdracht naar een buitenlandse pensioenregeling.Bij waardeoverdracht naar het buitenland passen naar het oordeel van het
kabinet dezelfde overwegingen als bij waardeoverdracht binnen Nederland. Reden
voor het buiten het voorschrift tot gelijke uitkeringen laten van de waardeoverdracht
op grond van artikel 32b PSW is, zoals ook in de nota naar aanleiding van
het verslag aangegeven, gelegen in het feit dat het bij waardeoverdracht bij
wijziging van dienstbetrekking niet gaat om de beloning, maar om het tegengaan
van pensioenverlies. Dit argument geldt ook voor overdracht naar het buitenland.
Deelnemers zullen steeds in het concrete geval moeten beoordelen of waardeoverdracht
aantrekkelijk is. Dit hangt af van vele factoren, zoals het type regeling
van waaruit de aanspraken zouden kunnen worden overgedragen, het type regeling
waarnaartoe deze aanspraken zouden kunnen worden overgedragen, de mate van
indexering van de oude en nieuwe regeling, en – in de toekomst ook –
de hoogte van de ruilvoet.De leden van fractie van GroenLinks steunen het wetsvoorstel op het punt
van de gelijke behandeling bij beschikbare premieregelingen. Zij zijn van
mening dat een eventuele vlucht naar de derde pijler dient te worden voorkomen
en vragen of de regering ook mogelijkheden ziet om in de derde pijler vormen
van seksesolidariteit te introduceren.Wat betreft de mogelijke gedragsreactie van de sociale partners is eerder
in deze nota naar aanleiding van het nader verslag ingegaan. Het kabinet ziet
geen mogelijkheden om ook in de derde pijler vormen van sekseneutraliteit
te introduceren. Dit wetsvoorstel heeft als uitgangspunt dat alle vormen van
beloning voortvloeiende uit de arbeidsrelatie geen onderscheid tussen mannen
en vrouwen in zich mogen dragen. Bij de derde pijler is er geen sprake van
beloning die voortvloeit uit de arbeidsrelatie. Het zou daarom een forse stap
zijn binnen die pijler ook sekseneutraliteit af te dwingen. Daarbij komt dat
de tweede pijler het terrein van de arbeidsvoorwaarden betreft en de inrichting
van het sociale stelsel. Deze terreinen zijn binnen de Europese Unie het exclusieve
domein van de afzonderlijke lidstaten. Lidstaten hebben een grote mate van
vrijheid zelf het stelsel van sociale bescherming in te richten. Bij de derde
pijler is daar geen sprake van. Met de Europese richtlijnen inzake de levensverzekeringen
is er sprake van een grote mate van harmonisatie en grensoverschrijdende concurrentie
op het terrein van de levensverzekeringen. Introductie van sekseneutraliteit
in de derde pijler zal uit dien hoofde, zo men dit al wenselijk vindt, slechts
in Europees verband kunnen geschieden. 3.2 Europese juridische contextDe leden van de VVD-fractie vragen of de voorgestelde regelgeving geen
belemmering opwerpt voor ondernemingen die een internationaal beloningsbeleid
kennen.Op dit punt is in paragraaf 1 reeds ingegaan.De leden van de fracties van VVD, GPV en RPF merken op dat het voorgestelde
artikel 12c van de Wet Gelijke behandeling de werkgever de mogelijkheid biedt
om met behulp van ongelijke werkgeverspremies tot gelijke uitkeringen te komen.
Deze leden en die van de PvdA-fractie vragen of de staatssecretaris de garantie
kan bieden dat werkgevers gevrijwaard blijven van claims gebaseerd op het
Europees recht.Zoals wordt gesteld verschaft artikel 12c WGB (nieuw) de werkgever de
mogelijkheid om via beschikbaarstelling van een voor mannen en vrouwen ongelijke
werkgeverspremie te voldoen aan het voorschrift tot gelijke uitkeringen (artikel
12c, tweede lid, sub b). Over de vraag of een dergelijke handelwijze door
het EG-recht wordt toegelaten, kan het volgende worden opgemerkt.Als uitwerking van voormalig artikel 119 EG-verdrag (thans artikel 141)
is de vierde EG-richtlijn gelijke behandeling m/v (richtlijn nr. 86/378/EEG
van de Raad van de Europese Unie van 24 juli 1986) betreffende de tenuitvoerlegging
van het beginsel van gelijke behandeling van mannen en vrouwen in ondernemings-
en sectorale regelingen inzake sociale zekerheid (PbEG L 225 van 12 augustus
1986), laatstelijk gewijzigd bij richtlijn nr. 96/97/EG van 20 december 1996
(PbEG L 46 van 17 februari 1997) tot stand gekomen, waarin onder meer wordt
weergegeven wat het beginsel van gelijke behandeling impliceert op pensioengebied.Artikel 6, eerste lid, onderdeel i, van de vierde richtlijn luidt als
volgt;«Tot de bepalingen die in strijd zijn met het beginsel van gelijke
behandeling, moeten die worden gerekend welke van het geslacht, hetzij direct,
hetzij indirect, met name door verwijzing naar de echtelijke staat of de gezinssituatie,
uitgaan om:– uiteenlopende niveaus vast te stellen voor de premies of bijdragen
van werknemers, uiteenlopende niveaus vast te stellen voor de premies of bijdragen
van werkgevers behalve, bij regelingen met vaststaande premies of bijdragen,
indien wordt beoogd, de hoogte van de op deze premies of bijdragen gebaseerde
pensioenprestaties voor beide geslachten gelijk te trekken of onderling aan
te passen;»Deze laatste zinsnede geeft dus uitdrukkelijk de ruimte om de premies
te laten variëren indien het beoogde doel is om de uiteindelijke uitkeringen
gelijk te trekken.Door aldus te werk te gaan voldoet de werkgever aan de eisen die het EG-recht
aan hem stelt. Claims op grond van het EG-recht zullen indien de werkgever
aldus handelt naar verwachting niet door de rechter worden gehonoreerd.De leden van de fractie van het CDA vragen wat nu wel en niet in het onderhavige
wetsvoorstel door Europese regelgeving wordt afgedwongen. Voorts vragen zij
of de inventarisatie van regelgeving in andere landen inmiddels af is en wat
de Nederlandse inzet is geweest bij de totstandkoming van de vierde EG-richtlijn.Ten aanzien wat nu wel of niet door Europa wordt afgedwongen is in paragraaf 1
van deze nota naar aanleiding van het nader verslag reeds een antwoord gegeven.
Al hetgeen in dit wetsvoorstel is opgenomen vloeit voort uit beleidsmatige
keuzen. Er is een globaal beeld te geven van de situatie binnen Europa, waaruit
blijkt dat Nederland met dit voorstel vooruitloopt op de andere landen. Het
is echter de vraag in hoeverre een vergelijking op dit punt zinvol is, daar,
zoals bekend de voorzieningen voor de oude dag binnen Europa sterk verschillen.
Met name de eerste pijler, waarin sprake dient te zijn van gelijke uitkeringen,
is veelal veel groter dan in Nederland. De tweede pijler is derhalve in die
situaties van een veel beperkter belang. Desalniettemin kan het volgende worden
opgemerkt. Voorzover bekend is er slechts in Denemarken regelgeving op grond
waarvan uniseksfactoren moeten worden toegepast bij de vaststelling van de
premies, de toekenning van de uitkering en de uitruil van aanspraken. Bij
beschikbare premieregelingen is het echter nog wel toegestaan om bij de omzetting
van kapitaal in aanspraken, van seksespecifieke factoren gebruik te maken.
Voorts komt het in Ierland en Duitsland voor dat de omzetting bij keuzemodulen
op vrijwillige basis sekseneutraal geschiedt.Wat betreft de inzet van Nederland bij de totstandkoming van de vierde
EG-richtlijn kan het volgende worden opgemerkt. Op 5 mei 1983 is door de Europese
Commissie bij de Raad van Ministers een ontwerp voor een richtlijn betreffende
de gelijke behandeling in de pensioenen ingediend. De toenmalige staatssecretaris
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft over dit voorstel op 13 juli 1983
aan de SER en de Emancipatieraad en op 28 juli 1983 aan de Verzekeringskamer
advies gevraagd. In de adviezen is veel aandacht besteed aan het vraagstuk
van de actuariële factoren. De Emancipatieraad bepleitte toen al een
verbod op onderscheid ten aanzien van de werknemerspremies, werkgeverspremies
en de uitkeringen. In de Vierde richtlijn, die op 24 juli 1986 is vastgesteld
is uiteindelijk, in de geest van het SER-advies, onderscheid gemaakt tussen
twee typen regelingen (resp. benefit- en contribution-defined regelingen),
waarvoor het beginsel van gelijke behandeling anders uitwerkt, zodat de uitkeringen
bij beschikbare premieregelingen niet voor mannen en vrouwen gelijk hoefden
te zijn. De lijn van de Emancipatieraad is destijds niet gevolgd, hetgeen
ook moge blijken uit de brief aan de Tweede Kamer over de tenuitvoerlegging
van de 4e EG-richtlijn (Kamerstukken II 1986/87, 19 936, nrs. 1–2,
pag. 12), waarin toen is gesteld dat er geen reden was om op dit punt (t.w.
in de implementatiewetgeving) strengere normen te stellen dan waartoe de richtlijn
verplicht.3.3.1 Beschikbare premieregelingenDe leden van de PvdA-fractie merken op dat er nog steeds onduidelijkheid
blijkt te bestaan of het mogelijk is binnen het begrip «gelijke beloning»
te blijven bij ongelijke werkgevers-premies voor mannen en vrouwen bij beschikbare
premieregelingen. Ook de Commissie gelijke behandeling uit hierover haar twijfels.
Deze leden stellen dat zij uiteraard voor het principe van gelijke uitkeringen
zijn, maar willen wel de zekerheid dat de wijze waarop dat in dit wetsvoorstel
vorm krijgt, ook internationaal zal worden geaccepteerd. Ook willen zij weten
hoe de bij de fiscale wetgeving gehanteerde staffel voor beschikbare premieregelingen
zich verhoudt tot verschillen in premiepercentages voor mannen en vrouwen.Wat betreft de internationale acceptatie van het wetsvoorstel zij verwezen
naar paragraaf 3.2.De Wet fiscale behandeling van pensioen bevat enkele uitgangspunten voor
het bepalen van de maximale premie voor een op een beschikbare premiestelsel
gebaseerd ouderdomspensioen. Zo is onder meer bepaald dat de beschikbare premie
actuarieel wordt vastgesteld per leeftijdsklasse, voor de loopbaanontwikkeling
gelden bepaalde criteria en er geldt een maatstaf voor de rekenrente die ten
minste in aanmerking wordt genomen. Deze uitgangspunten leggen geen beperkingen
op om bij het vaststellen van de premie rekening te houden met
het verschil tussen mannen en vrouwen.De leden van de VVD-fractie vragen naar het standpunt van de regering
met betrekking tot de consequenties van het cafetariamodel. Door onderhavige
wetswijziging zal het voor sommige werknemers aantrekkelijker zijn om zelf
pensioen in de derde pijler in te kopen, waardoor de slechtere risico's achterblijven
in de collectieve voorziening.De vraag is of er sprake is van een probleem. Als gesteld wordt dat het
cafetariamodel voorziet in een beschikbare premieregeling, dan is denkbaar
dat mannen geen gebruik zullen maken van deze regeling, maar kiezen voor een
derde pijler voorziening. Vrouwen zouden wellicht meer voor deze regeling
kunnen kiezen, bijvoorbeeld omdat de PSW-bescherming hierop van toepassing
is. Overigens ziet het kabinet niet in waarom in deze casus sprake zou zijn
van «slechtere» risico's. Immers, de pensioenuitvoerder wordt
niet geconfronteerd met onvoorzienbare risico's. Het feit dat mannen en vrouwen
bij een cafetariamodel wellicht andere keuzen maken is het gevolg van de geboden
vrijheid en als zodanig niet strijdig met de doelstelling van het wetsvoorstel.
De doelstelling van het wetsvoorstel, nl. het realiseren van gelijke uitkeringen
in de tweede pijler, wordt niet ondergraven door de mogelijkheid dat in een
cafetariamodel wellicht slechts werknemers van één geslacht
de keuze voor een tweede pijlervoorziening maken, waardoor in de uitvoering
van solidariteit tussen mannen en vrouwen geen sprake is. Ook vraagt het kabinet
zich af of ook zonder dit wetsvoorstel jonge mensen niet geneigd zijn te kiezen
voor een auto of extra loon in plaats van voor pensioen.In paragraaf 1 is al uitvoerig ingegaan op de eventuele gedragsreacties
van de sociale partners op het wetsvoorstel. Hier zij nogmaals aangegeven
dat de beschikbare premieregeling in de huidige situatie slechts een zeer
beperkt deel uitmaken van de pensioenregelingen. Het is aan de sociale partners
om in onderhandelingen de pensioenregelingen af te spreken gegeven de wettelijke
voorschriften. Het kabinet erkent dat er wat betreft de vrijwillige voorzieningen
in de vorm van een beschikbare premieregeling een beweging kan ontstaan richting
derde pijler. Het kabinet meent dat dit een acceptabel neveneffect is van
de voorgestelde regelgeving.De leden van de CDA-fractie vragen om nog eens uitgebreider in te gaan
op het karakter van de beschikbare premieregelingen. Zij kunnen zich niet
aan de indruk onttrekken dat beschikbare premieregelingen nu juist wel uitgaan
van «een zak geld» en zijn door het kabinet niet van het tegendeel
overtuigd.Beschikbare premieregelingen zijn pensioentoezeggingen die als voordeel
hebben dat de werkgever weet waar hij wat betreft zijn kosten aan toe is.
Er zal geen misverstand bestaan over het feit dat de premies die worden toegezegd
louter een bestemming hebben en dat is de inkoop van periodieke uitkering
op het moment van pensioendatum. De beschikbaar gestelde premie is dan ook
niet het doel maar het middel. Een middel om in de toekomst te kunnen voorzien
in een periodieke uitkeringen evenals dit bij defined-benefit regelingen het
geval is. Daarbij komt dat het in de praktijk vrijwel altijd zo is dat de
hoogte van de beschikbaar gestelde premie ergens op wordt gebaseerd. Bij collectieve
contracten is die basis veelal de grosso modo te bereiken 70% van het gemiddelde
eindloon van alle deelnemers uit een bestand. De deelnemers in een beschikbare
premieregeling worden veelal geïnformeerd over de mate waarin met het
opgebouwde kapitaal op individueel niveau het 70% eindloon niveau kan worden
bereikt. Blijkt dit in geringe mate het geval te zijn dan kan er op individuele
basis voor worden gekozen bij te storten. Deze praktijk ondersteunt de visie
van het kabinet dat ook bij de beschikbare premieregelingen de periodieke
uitkering het doel is. Vanwege de beheersbaarheid van de kosten en de eenvoud
wordt voor het middel van de beschikbare premie-regeling gekozen. Het kabinet
vindt het niet acceptabel dat slechts vanwege de keuze voor het middel vrouwen
in gelijke posities als mannen een lager ouderdomspensioen krijgen.Wat betreft de gedragsreacties van de sociale partners op het voorschrift
tot gelijke uitkeringen bij beschikbare premieregelingen zij verwezen naar
eerdere passages hierover in deze nota naar aanleiding van het nader verslag.
Nogmaals kan worden benadrukt dat nu ook al in veel pensioenregelingen er
sprake is van solidariteit tussen mannen en vrouwen en dat niet valt in te
zien waarom sociale partners deze solidariteit bij beschikbare premieregeling
zullen aangrijpen om af te zien van pensioentoezeggingen in deze vorm. Al
met al is het kabinet van mening dat het wetsvoorstel het karakter van de
beschikbare premieregeling niet aantast.De vragen van de leden van de CDA-fractie in deze paragraaf aangaande
de vrijwillige voorzieningen zullen worden beantwoord in paragraaf 3.3.2.De leden van de CDA-fractie vragen hoe bij uitruil bij beschikbare premieregelingen
waarbij geen specifieke pensioensoort wordt toegezegd het uitgangspunt dat
daarbij kan worden uitgegaan van individuele actuariële gelijkwaardigheid
zich verhoudt met artikel 32ba, eerste lid, onderdeel e. Lopen pensioenuitvoerders
het risico daarop te worden aangesproken op grond van artikel 12b WGB en is
de uitruil buiten de pensioenvoorziening wel voor verzekeraars van toepassing
en welk artikel is dan van toepassing?Indien er sprake is van een beschikbare premieregeling waarbij geen specifieke
pensioensoorten worden toegezegd komt men aan het keuzerecht niet toe. Immers,
er is geen specifieke pensioensoort, dus ook geen nabestaandenpensioen, toegezegd.
Een risico op grond van artikel 12b WGB is derhalve niet aan de orde. Voor
de beantwoording van de laatste vraag zij verwezen naar paragraaf 3.3.4.3.3.2 Vrijwillige pensioenvoorzieningDe leden van de fracties van CDA, PvdA, GPV en RPF vragen naar de kans
dat er door het voorschrift tot gelijke uitkeringen bij vrijwillige voorzieningen
een verschuiving optreedt naar de derde pijler.Het kabinet heeft een afweging gemaakt tussen het volledig doorvoeren
van het beginsel van gelijke behandeling van mannen en vrouwen in de arbeidsvoorwaarden
en de (mogelijke) effecten van dit voorschrift. Voor de vrijwillige voorzieningen
wordt erkend dat de kans bestaat dat een laag-risico-deelnemer zich in de
derde pijler zal verzekeren. Dat hier sprake is van een «gevaar»,
zoals de leden van de PvdA-fractie stellen, wordt niet onderschreven. Het
kabinet is van mening dat, zoals ook in de nota naar aanleiding van het verslag
is opgemerkt tal van factoren inspelen op het fenomeen vrijwillige voorziening.
Vanuit de opvatting dat sociale partners primair verantwoordelijk zijn voor
de arbeidsvoorwaarden, waaronder de aanvullende pensioenen, zal moeten worden
afgewacht welk belang zij hechten aan het aanbieden van vrijwillige voorzieningen.
Indien sociale partners besluiten geen of minder vrijwillige voorzieningen
in de pensioenregeling op te nemen, zal dit inderdaad, zoals de leden van
de fractie van de PvdA stellen, tot een inperking of in elk geval niet tot
uitbreiding van de keuzemodulen leiden, hetgeen ten koste gaat van de flexibiliteit
in pensioenregelingen. Dit laat echter onverlet dat de sociale partners voldoende
mogelijkheden hebben om binnen de collectieve pensioenregelingen
keuzemodulen op te nemen en flexibiliteit na te streven. Het streven van het
kabinet naar meer flexibiliteit in de vorm van vrijwillige voorzieningen is
geen doel op zich. De doelstelling met betrekking tot modernisering en versobering
zou door sociale partners ook zo kunnen worden ingevuld dat op beperktere
schaal collectieve verplichte (al dan niet flexibele) pensioenafspraken worden
gemaakt. De consequentie, waar de leden van de fracties van het GPV en de
RPF op wijzen dat de PSW en de Wet medische keuringen hierop dan niet van
toepassing zijn, erkent het kabinet en wordt aanvaardbaar geacht, omdat de
PSW geen eisen stelt aan de hoogte of de omvang van de pensioen-toezegging.De leden van de PvdA-fractie vragen hoe de regering er over denkt om slechts
een deel van het deelnemersbestand te betrekken in de berekening van het tarief
om op die manier tot een goede uitvoering van de garantieregeling te komen.Zoals reeds aangegeven is het kabinet voornemens de amvb zodanig aan te
passen dat de sociale partners meer ruimte hebben om naar eigen inzicht invulling
te geven aan het voorschrift van gelijke behandeling. De eis van het relateren
van tarieven aan een bepaald deelnemersbestand komt dan te vervallen. De eis
van collectieve actuariële gelijkwaardigheid blijft wel onverkort gelden.De leden van de PvdA-fractie en VVD-fractie vragen, nu bij de vrijwillige
voorzieningen de garantiemethode wordt voorgeschreven, of er reden is de invulling
van het voor/nadeelsvereiste voor verzekeraars te wijzigen.Wijziging van het voor/nadeelvereiste is niet nodig als de verzekeraars
niet alleen bij de omzetting van het kapitaal in pensioen op het moment van
pensionering, maar ook in de opbouwfase uitgaan van een sekseneutrale sterftetafel
om voor mannen en vrouwen tot vergelijkbare kapitalen te komen.De leden van de PvdA-fractie vragen om een nadere toelichting op het antwoord
dat een keuze voor de garantiemethode voor de werkgever wat betreft de loonkosten
geen consequenties heeft.Een keuze voor de garantiemethode zal naar verwachting veelal een doorsneepremie
impliceren, waarvan de hoogte bepaald wordt door een inschatting van de benodigde
middelen. De hoogte van de werkgeverspremie is dan voor alle werknemers gelijk.
Met andere woorden de consequenties van de wijzigingen in de m/v-samenstelling
van het deelnemersbestand komen ten laste of ten gunste van de deelnemers
zelf, omdat het bijeengebrachte kapitaal op pensioendatum voor mannen en vrouwen
een gelijke uitkering moet opleveren.De leden van de VVD-fractie vragen of de verschillen in uitgangspositie
tussen verzekeraars en pensioenfondsen er toe leiden dat beide, in het kader
van de taakafbakening, wat betreft de vrijwillige voorzieningen geheel voor
eigen rekening, niet over een kam hoeven te worden geschoren.De pensioenuitvoerders dienen, of het nu pensioenfondsen of verzekeraars
betreft, in de tweede pijler te voldoen aan dezelfde eisen op het terrein
van de gelijke behandeling. Wat betreft de vrijwillige voorzieningen in de
vorm van een beschikbare premieregeling, geheel voor eigen rekening betekent
dit dat er sprake dient te zijn van een gelijke uitkeringsgarantie. Het gegeven
dat pensioenuitvoerders vooraf geen zicht hebben op de samenstelling van het
deelnemersbestand doet hieraan niet af. Het is mogelijk om de
hoogte van de uitkering af te laten hangen van de samenstelling van het deelnemersbestand
in een bepaalde periode. Voor zover er in de toekomst door sociale partners
minder afspraken omtrent vrijwillige voorzieningen worden gemaakt, wordt de
markt voor de verzekeraars in de derde pijler groter.De leden van de CDA-fractie en de VVD-fractie vragen om nogmaals in te
gaan op de stelling van de pensioenuitvoerders dat de vrijwillige voorzieningen
op grond van het beschikbare premiesysteem dat geheel voor rekening komt van
de werknemer, geen sprake is van beloning. Dit zou onder meer blijken uit
een brief van mij van 8 november 1998 aan de uitvoeringsorganisaties en uit
jurisprudentie.In een bijlage bij genoemde brief is een analyse opgenomen over de vrijwillige
voorziening en het verbod van discriminatie naar geslacht. Hieruit vloeit
voort dat voorzover vrijwillige voorzieningen door de werkgever – middels
de pensioentoezegging – aan werknemers worden aangeboden en dergelijke
voorzieningen niet onder gelijke voorwaarden voor anderen dan werknemers openstaan,
die voorzieningen zijn aan te merken als voordelen die exclusief voor werknemers
beschikbaar zijn en dat deze voorzieningen derhalve te beschouwen zijn als
voordelen die uit de dienstbetrekking voortvloeien. Deze voorzieningen houden
dan ook uitsluitend verband met werkzaamheden in de onderneming, bedrijfstak,
tak van beroep of openbare dienst als bedoeld in artikel 12a van de WGB. De
conclusie van de genoemde analyse is, anders dan de pensioenuitvoerders deze
leden hebben aangegeven, dat de werknemerspremies die in het kader van een
vrijwillige voorziening worden betaald, behoren tot de inhoud van de pensioenvoorziening
waarop het verbod van artikel 12b WGB van toepassing is. De uitkeringen die
in het kader van een vrijwillige voorziening worden betaald behoren eveneens
tot de inhoud van de pensioenvoorziening waarop artikel 12b WGB van toepassing
is. Ervan uitgaande dat artikel 6 van de richtlijn 86/378/EEG het verbod concretiseert,
kan artikel 6 van de richtlijn worden gehanteerd als een interpretatiekader
voor het verbod van artikel 12b WGB.De leden van de fractie van D66 vragen een reactie op de stelling dat
het merkwaardig is dat voor individuele vrijwillige voorzieningen wel het
voorschrift voor gelijke uitkeringen geldt, maar niet voor de waardeberekeningen
in het kader van de waarde/pensioenverdeling bij echtscheiding.Dat de berekeningen in het kader van de pensioenverdeling bij scheiding
complex zijn, wordt door het kabinet onderschreven. Een relatie met het voorschrift
tot gelijke uitkeringen bij vrijwillige voorzieningen kan echter naar het
oordeel van het kabinet echter niet worden gelegd. De vrijwillige voorzieningen
maken deel uit van pensioentoezegging, en dus van de arbeidsvoorwaarden, die
gelden tussen werkgever en werknemer. En in de arbeidsverhouding is onderscheid
tussen mannen en vrouwen verboden. Het kabinet erkent dat er door het hanteren
van verschillende actuariële tabellen bij de pensioenverdeling sprake
is van verschillen tussen de uitkering van mannen en vrouwen. Het betreft
hier echter niet de mannelijke en vrouwelijke werknemers, maar de voormalige
partners. En dit onderwerp is buiten de reikwijdte van het onderhavig wetsvoorstel
gehouden.3.4 RuilvoetDe leden van de fractie van de PvdA vragen nog eens uitvoerig in te gaan
op de mogelijkheden dan wel onmogelijkheden rondom het hanteren van landelijk
vastgestelde unisekstarieven gekoppeld aan een landelijke verevening. En of
het hanteren van unisekstarieven bij uitruil en gelijke behandeling
kan leiden tot grotere eenvoud in de uitvoering van het wetsvoorstel.Deze vragen zijn reeds beantwoord in paragraaf 3.1.Voorts vragen deze leden naar een reactie op de stelling dat op grond
van de AWGB slechts onderscheid naar geslacht mag worden gemaakt als het verschil
in levensverwachting een biologische oorzaak heeft.Uit de wetsgeschiedenis blijkt dat de mogelijkheid in de AWGB om rekening
te houden met verschillen in levensverwachting inderdaad is beperkt tot onderscheid
ten gevolge van biologische factoren. Het onderhavige wetsvoorstel verandert
niets aan de huidige bepalingen van de AWGB met betrekking tot de gelijke
behandeling van mannen of vrouwen. Aan de achtergrond van deze bepalingen
wordt niet getornd.De vraag of het verschil in levensverwachting een biologische oorzaak
heeft en daarmee de vraag of naar sekse gescheiden actuariële tabellen
gebruikt mogen worden is onderwerp van discussie, zoals ook blijkt uit het
artikel van E. Schols in Pensioenmagazine, januari 2000, nr. 1, waarin zij
concludeert dat niet de biologische verschillen tussen mannen en vrouwen bepalend
zijn voor het verschil in levensverwachting, maar het verschil in sociale
gewoonten tussen mannen en vrouwen. Overigens zij opgemerkt dat de AWGB niet
ziet op de aanvullende pensioenen. Deze vallen onder de WGB, die als lex specialis
geldt ten opzichte van de AWGB.De leden van de PvdA-fractie vragen wat de mening van de staatssecretaris
is over de zienswijze dat het klakkeloos hanteren van sekse gescheiden actuariële
tabellen in strijd is met de AWGB?Ook hier brengt het onderhavige wetsvoorstel geen wijzigingen aan. Het
gebruik van sekse gescheiden actuariële tabellen is slechts gerechtvaardigd
indien het verschil in levensverwachting daartoe noopt.De leden van de fractie van de VVD en CDA vragen of uitruil buiten de
pensioentoezegging van toepassing is op verzekeraars en zo ja, welk artikel
hierop van toepassing is: artikel 32a of 32ba.Deze vraag vloeit voort uit een onzorgvuldige formulering in de nota naar
aanleiding van het verslag. Op pagina 29, eerste alinea wordt namelijk de
term «wisseling van dienstbetrekking» gehanteerd, in plaats van
«in het kader van een dienstbetrekking». Bedoeld is aan te geven
dat waardeoverdracht, zowel voor verzekeraars als voor pensioenfondsen, slechts
mogelijk is voorzover er sprake is van een koppeling aan hetzelfde of een
nieuw dienstverband. De mogelijkheid van uitruil buiten de pensioentoezegging
is dus niet mogelijk, ook niet voor verzekeraars. Er bestaat geen mogelijkheid
tot waardeoverdracht in de vorm van uitruil buiten de pensioentoezegging.
De vraag welk artikel op deze vorm van waardeoverdracht van toepassing is
(32a of 32ba) behoeft derhalve geen beantwoording meer.De leden van de VVD-fractie vragen of de ruilvoet in de pensioenregeling
van de op grond van de Wet Bpf vrijgestelde onderneming gelijkwaardig moet
zijn aan de door het Bpf gehanteerde ruilvoet.Op grond van de Vrijstellingsregeling Wet Bpf (Stcrt. 1998, 138) geldt
op grond van artikel 7, vijfde lid dat de regeling ten minste actuarieel en
financieel gelijkwaardig moet zijn. Een gelijke ruilvoet is dan niet per definitie
vereist. Slechts in geval van vrijstelling in verband met beleggingsrendement
wordt de eis gesteld dat er sprake moet zijn van ten minste
dezelfde aanspraken.De leden van de fractie van de VVD vragen naar de mogelijkheid op verschillende
manieren met de ruilvoet om te gaan.Zoals in paragraaf 1. reeds aangegeven worden de eisen die aan de
ruilvoet worden gesteld sterk beperkt. Er bestaat een grote vrijheid ten aanzien
van het vaststellen van een ruilvoet. Het is dan ook mogelijk dat de pensioenuitvoerder
ervoor kiest om de ruilvoet te fixeren indien bij tussentijds vertrek de pensioenaanspraken
premievrij worden gemaakt en worden gefixeerd. Ook is het mogelijk, zoals
deze leden voorleggen, dat de ruilvoet voor slapers gelijk is aan die van
actief gepensioneerden.4. Eerbiedigende werking en inwerkingtredingDe leden van de fracties van D66 en GroenLinks stellen vragen over resp.
de eerbiedigende werking en de invoeringstermijn.Omdat invoering per 1 januari 2000 niet haalbaar is gebleken, is het streven
van het kabinet gericht op een invoering per 2001. Het al dan niet inwerkingtreden
van het wetsvoorstel per 2001 is afhankelijk van de datum van publicatie in
het Staatsblad en van de termijn waarop de pensioenuitvoerders de wet kunnen
uitvoeren. Na goed overleg met de pensioenkoepels zal een redelijke termijn
voor inwerkingtreding worden bepaald. In dit kader wordt overigens, overeenkomstig
het advies van de Stichting van de Arbeid op de hoofdlijnen van de amvb, bij
nota van wijziging voorgesteld de eerbiedigende werking voor artikel 2b PSW
vast te stellen op de datum van 1 januari 2001. Dat betekent dat dit artikel
ook bij inwerkingtreding na 2001 van toepassing zal zijn op de aanspraken
die worden opgebouwd vanaf 1 januari 2001. Hiermee wordt beoogd op evenwichtige
wijze tegemoet te komen aan de belangen van de deelnemers ten aanzien van
het recht op keuze op grond van artikel 2b PSW, alsmede de uitvoerbaarheid
van deze bepaling. Een verdere beperking van de eerbiedigende werking, namelijk
tot 1 januari 2000, waar de leden van de D66-fractie voorstander zijn, acht
het kabinet niet voldoende recht te doen aan de gesignaleerde uitvoeringsproblemen.
Het kabinet onderschrijft niet de opvatting van deze leden dat van de pensioenuitvoerders
verwacht had kunnen worden dat zij vanaf 1994 reeds geld zouden reserveren.
Wat betreft de vergelijking met de uitvoering van de motie Dittrich c.s. (22 700,
nr. 30) kan worden opgemerkt dat het gebruikelijk is om aan wetswijzigingen
in de pensioensfeer geen terugwerkende kracht te verbinden. De wijze waarop
de motie Dittrich is uitgevoerd kan worden gezien als uitzondering op deze
regel en werd mogelijk geacht, omdat deze motie slechts betrekking heeft op
een zeer beperkte groep deelnemers, c.q. nabestaanden van deelnemers. In paragraaf 1.
is hierop naar aanleiding van de laatst aangehaalde opmerking van de Commissie
gelijke behandeling reeds meer inhoudelijk ingegaan. In antwoord op een vraag
van deze leden kan worden opgemerkt dat het pensioenconvenant bij de bepaling
van de eerbiedigende werking geen rol speelt.De leden van de fractie van D66 vragen of het juist is dat indien nieuwe
wetgeving lopende contracten doorkruist, deze contracten door beide partijen
mogen worden opengebroken.Voor een wijziging van een aanvaarde pensioentoezegging, dus van de pensioenovereenkomst,
gelden de algemene regels van het overeenkomstenrecht. Wijziging van de inhoud
van een contract is afhankelijk van wat partijen met elkaar overeen zijn gekomen.
Als een contract niet voorziet in mogelijkheid van wijziging of «openbreken»
bij gewijzigde wetgeving door middel van een eenzijdige wijzigingsclausule
zal een contract uitsluitend onder wilsovereenstemming tussen de betrokken
partijen kunnen worden «opengebroken» en zal niet één
der partijen het contract kunnen «openbreken». Dit geldt overigens
uiteraard alleen voorzover de wet (in casu de PSW) niet anders bepaalt. Overigens
zij in dit kader opgemerkt dat in de tweede nota van wijziging wordt voorgesteld
het mogelijk te maken bij de inwerkingtreding te differentiëren naar
pensioenuitvoerder (pensioenfondsen en verzekeraars). Hiermee wordt beoogd
tegemoet te komen aan het feit dat verzekeraars, die veelal te maken hebben
met zeer talrijke pensioencontracten voldoende gelegenheid moeten krijgen
voor wijziging hiervan. Voorts kan worden gedifferentieerd naar soort pensioenregeling
(collectieve basisregelingen en aanvullende regelingen), zodat bijvoorbeeld
meer tijd geboden wordt voor de invoering van de gelijke uitkeringen bij de
vrijwillige voorzieningen dan voor de collectieve basisregeling, omdat het
karakter van de vrijwillige voorzieningen thans veel minder op solidariteit
gebaseerd is.5. KostenaspectenDe leden van de CDA-fractie vragen nog eens een toelichting te geven op
de administratieve en financiële lasten, zowel voor de uitvoerders als
voor de werkgevers.Dit wetsvoorstel zal, zonder aanpassingen in de regeling, tot een stijgende
premie leiden. Hiermee is echter in het kader van het pensioenconvenant al
rekening gehouden. Op de vraag of de meerkosten die verbonden zijn aan het
voorschrift om voor iedere alleenstaande of samenwonende een financiële
voorziening te treffen buiten de meetwijzer vallen is in paragraaf 2.1
reeds ingegaan. In antwoord op de vraag of de keuze voor ongelijke werkgeversbijdragen
bij beschikbare premieregelingen tot kostenverhoging leidt, kan worden opgemerkt
dat dit zonder aanpassing van de regeling het geval kan zijn. Dit is slechts
anders indien de beschikbare premie zowel ten behoeve van een nabestaandenpensioen
als een ouderdomspensioen wordt toegezegd. In dat geval zijn de kosten voor
mannen en vrouwen vergelijkbaar. Indien er geen specifieke pensioensoort is
genoemd, of slechts ouderdomspensioen dan zal er voor een vrouwelijke werknemer
extra premie moeten worden betaald. Via een herschikking van de beschikbare
middelen is een kostenverhoging echter te voorkomen.6. VoorlichtingDe leden van de D66-fractie zijn van mening dat de verantwoordelijkheid
van de overheid bij deze voorlichting verder gaat dan de bewustwording van
consequenties van wetswijzigingen voor werknemers en hun partners. Zij vragen
of deze groep niet te beperkt is en welke actie wordt ondernomen indien sociale
partners en pensioenuitvoerders hun verantwoordelijkheid om voor te lichten
over de inhoud laten liggen. Zouden er hogere eisen moeten worden gesteld
aan de pensioenbrief zo vragen deze leden.De voorlichtingscampagne zal deels via pensioenuitvoerders lopen en deels
rechtstreeks richting het publiek. Uitgangspunt is dat pensioenuitvoerders
zelf over de inhoud van de eigen pensioenregeling hun deelnemers informeren,
terwijl de overheid voor een meer algemene voorlichting zal zorgdragen. Er
wordt een brochure opgesteld, waarin wordt ingegaan op de verschillende consequenties
van het wetsvoorstel voor verschillende groepen, dus ook voor de groep oudere
vrouwen. Ook zal bijvoorbeeld ingegaan worden of de consequenties van waardeoverdracht
in relatie tot nabestaandenpensioen op risicobasis. Deze tekst zal ook via internet beschikbaar komen. Voorts wordt bezien op welke wijze er
in kranten en op televisie aandacht aan het onderhavige onderwerp kan worden
besteed. Omdat het hier een bijzonder gecompliceerd vraagstuk betreft zal
ook een meer algemene brochure worden opgesteld met daarin de hoofdlijnen
van het stelsel van oudedagsvoorzieningen. Met deze brede aanpak wordt beoogd
alle groepen, die te maken krijgen met dit wetsvoorstel te bereiken. Overigens
zij in dit kader nog eens herhaald dat de effecten van artikel 2b slechts
zeer geleidelijk zullen doorwerken. Het recht op uitruil heeft immers slechts
betrekking op de aanspraak die worden opgebouwd vanaf 1 januari 2001.In antwoord op de vraag van de leden van D66 welke actie ondernomen wordt
indien pensioenuitvoerders geen voorlichting geven over de wijzigingen in
de pensioenregelingen, kan worden opgemerkt dat zij op grond van artikel 17
PSW gehouden zijn de deelnemers over wijzigingen in de pensioenregeling te
informeren.In het kader van de voorgenomen nieuwe Pensioenwet ter vervanging van
de PSW zal in het algemeen bezien worden in hoeverre er meer expliciete voorwaarden
gesteld moeten worden aan de jaarlijks aan de deelnemers te verstrekken pensioenbrief.7. Algemene maatregel van bestuurZoals in paragraaf 1 is aangegeven wordt voorgesteld de amvb te beperken
tot een algemene eis met betrekking tot het in het reglement opnemen van de
wijze waarop de verhoging van het ouderdomspensioen in het kader van 2b PSW,
de keuze in het kader van 2c PSW en de afkoop op grond van artikel 32 PSW
tot stand komt. Voorts zal de bepaling worden gehandhaafd over de «fictie»
bij de berekening van de werkgeversbijdrage bij een beschikbare premieregeling,
indien er niet uitdrukkelijk een bepaald soort pensioen is toegezegd.Het kabinet meent met dit voorstel tegemoet te komen aan de vragen van
de leden van de fracties van de PvdA, VVD, CDA, D66 en GroenLinks.De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,J. F. HoogervorstXNoot1Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26711-11.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl