Natuur- en Milieu-educatie; Verslag van een Algemeen Overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20487, nr. 33

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

19-03-2009

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

20487 nr. 33

16-03-2009

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 20487Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 66 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
20 487Natuur- en Milieu-educatienr. 33VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 16 maart 2009De vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit1, de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap2, de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer3 en de vaste commissie
voor Verkeer en Waterstaat4 hebben op 19 februari
2009 overleg gevoerd met minister Verburg van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
over:– de brief van de minister van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit d.d. 5 december 2008 over uitvoeringskader nota Natuur-
en Milieu-Educatie (20 487, nr. 32).Van dit overleg brengen de commissies bijgaand woordelijk geredigeerd
verslag uit.Voorzitter: AtsmaGriffier: DortmansDe voorzitter: Wij hebben twee uur de tijd
voor dit overleg maar dat wil niet zeggen dat wij daar ook twee uur voor moeten
gebruiken. Ik stel voor, een maximale spreektijd van vier minuten per woordvoerder
te hanteren. Er zullen in elk geval zeven fracties aan het overleg deelnemen
dus vier minuten moet kunnen. Ik geef allereerst het woord aan de heer Cramer
die spreekt namens de ChristenUnie.De heer Cramer (ChristenUnie): Voorzitter.
Ik dank de minister voor het voorleggen van het uitvoeringskader en het werkplan.
Wij hebben daarom gevraagd en nu kunnen wij met gezwinde spoed aan de gang.
Mogelijk bieden de omstandigheden van nu, de economische teruggang, ook kansen
voor natuur en milieu. Mensen gaan meer in eigen land op vakantie, zoeken
meer uitjes in eigen land – die zijn misschien wel goedkoper –
en mogelijk komt er daardoor meer waardering voor de niet-materiële zaken
zoals de natuur.Ik maak toch wel een paar opmerkingen over het voorliggende plan. In het
werkplan staan niet alleen veel acties maar is er ook veel versplintering.
Ik snap dat er veel gedaan kan worden onder de noemer NME en dat onderwerp
maakt mensen natuurlijk enthousiast, maar wij moeten wel uitkijken dat wij
niet te veel tegelijk willen. Zoveel geld is daar ook weer niet voor beschikbaar.
Ik hoor graag een nadere verklaring voor de grote hoeveelheid projecten.De regering is bij motie gevraagd om het werkveld te betrekken bij de
uitvoering. Is het werkveld daadwerkelijk betrokken bij het opstellen van
het werkplan en het uitvoeringskader? Kan de minister aangeven hoe dat precies
gebeurd is? Ook in de uitvoering moet het werkveld sterk leidend en betrokken
zijn. Hoe verhoudt zich dat tot de rol van SenterNovem? Ik zie de meerwaarde
van een instantie die de regie voert, maar waar mogelijk moet het aan het
werkveld worden overgelaten. Daar zijn tot nu toe ook veel mooie dingen uit
voortgekomen. In het hele arrangementenverhaal wordt uitgegaan van een erg
sterke centrale regie. Gaat dat niet ten koste van het lokale en provinciale
maatwerk dat naar mijn gevoel nodig is? Overstijgen wij daarmee ook niet de
bij motie vastgestelde 6% die maximaal mag worden besteed aan vergaderen,
monitoren, evalueren en onderzoeken?Ik snap dat de minister graag wil dat het Rijk niet alleen als financier
optreedt voor natuur- en milieueducatie. Hoe realistisch is echter het vereiste
van 25% tot 50% cofinanciering, zeker in deze tijd? Ik hoef
alleen maar te wijzen op het besluit van het VSB-fonds om geen natuurprojecten
meer te financieren. Dat scheelt nu 8 mln. per jaar terwijl het Rijk 5 mln.
uitgeeft aan de NME.De manier van werken in het NME-veld is gericht op projectfinanciering:
geld komt per project beschikbaar. Ik vraag kort de aandacht voor een ongewenst
neveneffect. Succesvolle projecten zijn hierdoor in feite verliesgevend. Hoe
succesvoller, hoe meer vraag ernaar is en hoe meer vraag, hoe hoger de kosten.
Voor het project is echter een vastgesteld bedrag beschikbaar. Kan de minister
eens kijken of daarvoor een oplossing geboden kan worden? Het zou jammer zijn
als succesvolle projecten niet verder uitgezet kunnen worden omdat dat anders
verlies oplevert voor de uitvoering.Ik maak een opmerking over de rol van de vrijwilligers. Zij worden niet
genoemd in het uitvoeringskader en het werkplan. Ik vraag graag aandacht voor
deze belangrijke groep. Het uitvoeringsprogramma is gefocust op beroepskrachten
maar veel van het NME-werk wordt verricht door vrijwilligers. Deze mensen
verdienen veel waardering; een compliment is op zijn plaats. Deze groep verdient
om nog een andere reden aandacht. Vrijwilligers werken niet meer
zoals vroeger. De nieuwe vrijwilligers werken graag op projectbasis; korte
projecten, duidelijke doelen en beperking in de tijd. Het NME-veld lijkt hier
onvoldoende op ingericht. Het zal veel capaciteit en geld kosten om die omslag
te maken. Zijn er mogelijkheden binnen het programma om hier aandacht en geld
aan te besteden? Dat lijkt mijn fractie van belang omdat de grote inzet van
vrijwilligers nog veel meer geld scheelt.Er is een motie ingediend om de Regeling draagvlak natuur te behouden.
In 2009 wordt de regeling voor het komend jaar, 2010, alweer opengesteld.
Ook daarna houden wij de regeling.De voorzitter: Het woord is aan de heer Van
der Vlies van de SGP-fractie.De heer Van der Vlies (SGP): Voorzitter. In
deze maand promoveert er iemand aan de universiteit van Utrecht op het verband
tussen een groene leefomgeving en gezondheid. Dat verband blijkt er te zijn.
Een groene leefomgeving is goed voor iedereen, maar is niet voor iedereen
vanzelfsprekend. Je zult maar in een stad wonen en ver weg zijn van die groene
omgeving. Kennismaking met die leefomgeving moet op jonge leeftijd beginnen
en zodanig zijn dat het beklijft. Het moet niet al te incidenteel zijn maar
echt iets doen, een toegevoegde waarde hebben, voor de belangstelling en de
attitude ten aanzien van natuur, milieu en landschap. Mijn fractie is daarom
blij met het uitvoeringskader en het werkprogramma dat daaraan verbonden is.
Over de accenten daarin heb ik nog wel enkele vragen te stellen. Het uitvoeringskader
richt zich op de regiegroep, een ambtelijk voorbereidingsplatform en het programmabureau
NME, SenterNovem. Waar zit precies de betrokkenheid van de lokale gemeenten?
Zou die niet een zwaarder accent moeten krijgen? Kunnen wij niet de provinciale
programma’s versterken? Het schaalniveau waarop die plaatsvinden, spreekt
mijn fractie aan.De financiële bijdrage van de lagere overheden is belangrijk voor
de continuïteit van de programma’s. Die bijdragen krijgen steeds
meer een incidenteel in plaats van structureel en constant karakter. Zouden
er bindende afspraken gemaakt kunnen of moeten worden over het structureel
financieren van NME-activiteiten, bijvoorbeeld in het kader van provinciale
programma’s?Over de vrijwilligers en de betrokkenheid van vrijwilligers, waar de zaak
mee staat of valt, heeft collega Cramer al gesproken. Mijn vraag is klip en
klaar of er nog mogelijkheden onderzocht en gevonden zijn om vrijwilligers
te faciliteren.Ik stel graag een vraag over de subsidieregeling maatschappelijke organisaties
en milieu. Klopt het dat maatschappelijke organisaties die door het aanbieden
van producten en diensten een deel van de inkomsten uit de markt willen halen
niet meer in aanmerking komen voor deze subsidieregeling omdat zij in Europeesrechtelijke
zin als onderneming aangemerkt worden? Dat zou onwenselijk zijn omdat deze
organisaties juist van rijkswege gestimuleerd zijn om marktfinanciering binnen
te halen. Ik hoor hierop graag een helder antwoord want het betreft de haalbaarheid
en de toegankelijkheid van de subsidieregeling.Aan de monitoring en evaluatie moet vormgegeven worden. Wanneer gebeurt
dat en wie is daarvoor verantwoordelijk?In de kerndoelen voor het basisonderwijs is een standaardplek ingeruimd
voor het NME; kinderen moeten de natuur in. Het is echter aan de scholen om
daar invulling aan te geven. Hoewel de scholen die ruimte absoluut moeten
houden, lijkt de belangstelling ervoor af te nemen. Zou hieraan in de Pabo’s
niet meer aandacht moeten worden besteed? Is de minister bereid om dit punt
met haar collega van OCW te bespreken?In het advies Groen opgroeien van de Raad voor het Landelijk Gebied staat
de aanbeveling om elk kind kennis te laten maken met een school-/werktuin
en daarvoor allianties aan te gaan met volkstuinders met name in nieuwe groeikernen.
Dat spreekt mij aan. Wat gaat de minister daarmee doen?In het rondetafelgesprek is het natuuronderwijs aan leerlingen met een
verstandelijke beperking opgevoerd als knelpunt. Gelet op de kenmerken van
deze doelgroep is dat jammer. Ziet de minister in het zoeken naar verbeteringen
een rol weggelegd voor de regiegroep?De voorzitter: Het woord is aan de heer Biskop
van de CDA-fractie.De heer Biskop (CDA): Voorzitter. De CDA-fractie
heeft met belangstelling kennis genomen van het uitvoeringskader en het werkplan.
De termen «arrangementen», «regiegroep» en «programmabureau»
doen bijna vergeten dat het uiteindelijk gaat om het dichterbij brengen van
burgers bij de natuur zodat de aanwezigheid van groente en fruit in supermarkten
minder vanzelfsprekend is en helder is dat de melk niet uit de fabriek komt
maar dat daar ook nog een koe aan te pas komt. Het belang van NME wordt met
het werkplan en het uitvoeringskader nog eens onderstreept. De minister heeft
zelf gezegd dat er niet al te veel regels moeten komen en dat er niet al te
veel van bovenaf mag worden opgelegd. De vraag is of gemeenten dan wel voldoende
aan hun trekken komen. Wordt het uitvoeringskader dan wel echt effectief?
Raken wij niet te veel weg van NME als een gewoon onderdeel van opvoeding
en educatie?De opmerkingen over vrijwilligers zijn net ook al gemaakt. Ik vestig daarbij
in het bijzonder nog de aandacht op organisaties zoals Scouting Nederland
die vanuit hun reguliere activiteiten allerlei dingen doen maar die daar juist
de natuur erg bij betrekken. Kan de minister aangeven hoe zij tegen scouting
aankijkt in het kader van natuur- en milieueducatie?Bij de vorige bespreking van de NME-nota heb ik een motie ingediend over
de verwerking van de resultaten van de Beneluxwerkconferenties en het uitvoeringskader.
Daarbij heb ik verwezen naar een toen nog te houden conferentie, afgelopen
november. Nu vind ik in de stukken wel een verwijzing naar die conferentie
met daarbij de opmerking dat de motie daarmee is uitgevoerd, maar dat was
niet de bedoeling. De bedoeling was, en is nog steeds, om met die verschillende
conferenties iets te doen in de praktijk. Wat leren wij nou van onze collega’s
in België en Luxemburg? Hoe gaan zij om met natuur- en milieueducatie?
Hoe kan de aandacht voor grensoverschrijdende natuurgebieden worden verbeterd?
Juist door in de praktijk bezig te zijn, kunnen kinderen leren dat natuur-
en milieueducatie niet iets is van een schooltuintje of een milieueducatief
centrum maar dat die de grens overgaat. Zo leren zij dat wij met elkaar rekening
moeten houden.Over kinderen met een verstandelijke beperking is door mijn collega Van
der Vlies net al wat gezegd. Overigens zijn er ook opmerkingen gemaakt over
de doelgroep nul- tot vierjarigen. Wordt er ook voor die groep nog een gerichte
taak of een gericht arrangement ontwikkeld?Wij zijn al eerder ingegaan op de interdepartementale aanpak. De CDA-fractie
vraagt zich af wat de rol van het ministerie van OCW precies is. Voor dat
ministerie is een grote rol weggelegd, maar de inzet blijft achter. Gaat het
meebetalen en stimuleren dat scholen ermee aan de slag gaan? Mijn fractie
ziet graag een goede inbedding. Er is net gerefereerd aan de kerndoelen, maar
aan de kerndoelen alleen heb je op zich niets. In het plan staat dat OCW zichzelf
bij de NME vooral een passieve rol toekent. Lukt het de minister niet om daarover
met haar collega’s zaken te doen?Behalve in de NME speelt educatie bij LNV op tal van andere terreinen
een rol. Hoe worden zaken aan elkaar gekoppeld? Ik denk bijvoorbeeld aan de
kassenklas waar de minister zelf ook nog bij aanwezig is geweest. Er zijn
allerlei activiteiten van ondernemers met scholen. Zij zijn vooral educatief
bezig. Kunnen wij die ontwikkelingen ook gebruiken in het kader van NME?
Zijn de groepen vrijwilligers op die projecten ook beschikbaar om iets met
natuur- en milieueducatie te doen?De voorzitter: Het woord is aan mevrouw Jacobi
namens de PvdA-fractie.Mevrouw Jacobi (PvdA): Voorzitter. De brief
van de minister is een uitwerking van de motie-Cramer c.s, die door mij en
mevrouw Snijder is meeondertekend, over een uitvoeringskader. Ik dank haar
daarvoor. De vraag is wel of met het gevraagde uitvoeringskader gerealiseerd
wordt dat NME een goed fundament vormt voor de transitieontwikkeling van duurzaamheid.
Naar mijn mening is die relatie nog flinterdun. Ik vraag de minister om te
reageren op de vraag in hoeverre dit bijdraagt aan het transitieproces en
de duurzaamheid voor de toekomst.Er wordt veel georganiseerd. De vorige keer hebben wij er al over gesproken
dat slechts 6% van de gereserveerde middelen voor NME uitgegeven mag
worden aan monitoren, vergaderen, kortom aan overhead. De minister heeft niet
expliciet aangegeven dat dat gebeurt. Mijn vraag is hoeveel procent het nu
is. Het lijkt veel hoger te zijn dan 6%. Er zit veel drukte omheen.De vorige keer heeft de PvdA-fractie zich samen met de SP-fractie sterk
gemaakt voor een wat rustigere financiering. Voorkomen moet worden dat allerlei
organisaties die een goede bijdrage leveren aan NME van de provincie naar
een speciaal fonds naar LNV en weer terug worden gestuurd. Ik doe het verzoek
om aan te sturen op één loket waar men zich kan melden en waar
zicht op is. De minister heeft daar eigenlijk niets over gezegd. Zij heeft
echter wel gesproken over de motie-Biskop en de internationale dimensie. Ik
voel mij dan ook wat tekort gedaan. De minister kan dat vandaag weer goed
maken. De vele tussenlagen zijn er volgens mij nog niet echt uit.Ik ga graag in op de effectiviteit van natuur- en milieueducatie. In mijn
beleving zou het Rijk de kaders moeten stellen. In Engeland schijnen er bijvoorbeeld
heel effectieve programma’s te zijn voor natuur en milieu met kaartjes
voor kinderen. Dat zou op termijn ook in Nederland een mogelijkheid kunnen
zijn. De effectiviteit moet naar mijn mening beter gestuurd worden. Het ministerie
moet de kaders strak aangeven. Ik sluit mij aan bij de woorden van de heer
Van der Vlies dat er een goede verdeelsleutel moet zijn. Volgens mij luistert
de minister helemaal niet. Straks krijg ik halve antwoorden.Minister Verburg: Jawel hoor, ik luister.Mevrouw Jacobi (PvdA): Op lokaal niveau worden
activiteiten georganiseerd en op rijksniveau worden effectiviteit, kaders
en visie geregeld. Zo ver zijn wij nog niet. Ik hoor daarom graag wat er hierna
nog te verwachten is. Bovendien hoor ik graag dat er nog meer aan effectiviteit
gaat gebeuren.Mevrouw Ouwehand (PvdD): Ik stel u graag een
vraag. De laatste keer dat wij hierover spraken, was de PvdA-staatssecretaris
van Onderwijs aanwezig. Ik stelde toen ook de vraag die u nu stelt: wat zijn
de kaders, moet het niet geïntegreerder? Haar grappige reactie was dat
zij dacht dat ik alleen tevreden zou zijn als het partijprogramma van de Partij
voor de Dieren op scholen zou worden onderwezen. Ik ben daar natuurlijk geen
tegenstander van, maar mijn vraag werd afgedaan met een verwijzing naar de
commissie-Dijsselbloem. Op scholen zouden wij niet meer moeten willen dan
taal en rekenen. Ik hoor dat u mijn zorgen deelt. Welke gevolgen verbindt
u eraan als de minister niet een stapje harder gaat lopen om echt tot integratie
te komen?Mevrouw Jacobi (PvdA): Nu gaan wij allemaal
dingen door elkaar gooien. De Partij voor de Dieren doet dat wel vaker. Het
is echter desastreus als het hier gebeurt. Ik vind dat de kaders voor natuur-
en milieueducatie landelijk moeten worden gesteld. Ook de effectiviteit van
programma’s moet landelijk worden beoordeeld. Op lokaal niveau vindt
de toepassing daarvan plaats. Ik heb nog geen woord gezegd over een verplichte
opname in het basisonderwijs. Het is van belang dat er in het onderwijs veel
aandacht aan wordt besteed. De discussie over het verplicht stellen daarvan
en de effectiviteit is echter van een andere aard. Mijn pleidooi voor goede
landelijke kaders en een goed beleid verbindt u ten onrechte aan een integraal
en verplicht NME in het basisonderwijs, het liefst met het programma van de
Partij voor de Dieren. Ik ben het met de staatssecretaris eens dat wij daar
niet op uit moeten zijn. Hopelijk heb ik de zaak hiermee duidelijk gemaakt.Mevrouw Ouwehand (PvdD): De mensen van de
Partij van de Arbeid hebben kennelijk problemen met hun «hoor-oren»,
citeer ik Loesje maar even. Ik heb niets gezegd over een verplichting of over
het integraal doceren van het partijprogramma van de Partij voor de Dieren.
Nogmaals, ik zou er geen tegenstander van zijn, maar ik houd er geen pleidooi
voor. Mijn vraag is of ik goed begrepen heb dat de PvdA-fractie daadwerkelijk
bereid is om te kijken naar de meest effectieve manieren om NME tot een succes
te maken? Mag ik uw pleidooi op die manier samenvatten?Mevrouw Jacobi (PvdA): Dat zeg ik net. U herhaalt
mij gewoon.Mevrouw Ouwehand (PvdD): Prima, dan heb ik
u goed begrepen.Mevrouw Jacobi (PvdA): Blijkbaar vindt u het
nodig om mij te herhalen.Mevrouw Ouwehand (PvdD): Ik ben geen bij.
Ik heb u niet gestoken.Mevrouw Jacobi (PvdA): Zo zie ik het ook niet.
Ik vind het wel grappig.De VSB gaat subsidies weghalen voor sport, natuur en milieu. Landelijk
krijgen wij 8 mln. minder voor natuur- en milieueducatie. Daarnaast hebben
wij een strijd moeten voeren bij de begroting van LNV voor de Regeling draagvlak
natuur. Ik wil graag dat die behouden blijft, maar dat zullen wij wel opnieuw
moeten bevechten. Kan de minister ingaan op hoe het verder moet als er zoveel
geld wegvalt voor natuur- en milieueducatie? Wij zijn daar toch wel redelijk
op aangewezen.Ik ga wat van de hak op de tak, maar dat heeft te maken met de tijd. Mijn
laatste opmerking betreft de vrijwilligers. Indachtig het verhaal van effectieve
methodes en kaderstellingen op landelijk niveau moeten wij meer en gerichte
aandacht laten uitgaan naar welk type modellen er zijn voor vrijwilligerswerk.
Welke soort financiering bestaat er? Ik begreep van natuurorganisaties dat
er landelijk eigenlijk niet structureel geld beschikbaar is, alleen op projectbasis.
Ik vind dat daar meer aandacht voor moet zijn.De voorzitter: Het woord is aan mevrouw Snijder
van de VVD-fractie.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): Voorzitter.
Ik dank de minister voor haar uitwerking van de nota Kiezen, leren en meedoen.
Het beeld van een kind in het gras doet voorkomen dat het om kinderen gaat.
Mij bekruipt echter de angst dat het vooral weer om volwassenen gaat, met
name om volwassenen die weer heel veel gaan vergaderen. Dat is mijn eerste
zorg. De minister begint haar brief met te stellen dat het doel is om te komen
tot samenhang in beleid en activiteiten. Ik ben het daar helemaal mee eens.
Terwijl ik het verhaal las, bekroop mij echter toch de angst dat het vooral
gaat om groepen die steeds zelf het wiel uitvinden. Wat bedoelt de minister
met «een uitvoeringsstrategie in arrangementen» en «een
aanpak van vooral bestuurlijke en maatschappelijke betrokkenheid»? Er
wordt een groot aantal beleidsterreinen genoemd wat die zorg versterkt. Ik
tel acht beleidsterreinen, van groen in de stad tot krachtwijken, maatschappelijke
stages, watereducatie et cetera. Alles valt eronder. Dat is een heel breed
spectrum. Het gaat toch vooral weer om volwassenen terwijl de VVD-fractie
juist wil dat er gericht wordt op jongeren en jeugd. Uit onderzoeken blijkt
dat natuur van goede invloed is op jongeren. Laat kinderen af en toe spelen
en ruiken aan die natuur. Dat brengt rust in hun leventje. Laat kinderen daar
vooral wat van meekrijgen. Ik vraag de minister dat ook omdat zij zelf in
een kadertje aangeeft dat uit een recente inventarisatie van het ministerie
van Verkeer en Waterstaat is gebleken dat er alleen al op het gebied van watereducatie
302 verschillende projecten zijn. Hoe kan daarin gestuurd worden en hoe kan
dat nog effectief zijn? Het komt waarschijnlijk allemaal van onderop maar
hoe gaat de minister daarmee om? Ik kan niet beoordelen hoe effectief dat
allemaal is. De VVD-fractie ging ervan uit dat het vooral gericht zou zijn
op kinderen. Op deze manier schieten wij ons doel voorbij.Ik heb gelezen: Verburg wil scharrelkids in de Vogelaarwijken. Dat spreekt
mijn fractie aan. Hoe legt de minister echter die verbinding? Ook bij smaaklessen
zou een verbinding met natuur gelegd kunnen worden. Dat spreekt mijn fractie
bijzonder aan. Zoals de heer Van der Vlies al zei, kan daarbij de Pabo betrokken
worden. De VVD-fractie heeft daar ook in het verleden al aandacht voor gevraagd.
Als er niet wat structurelers in de studie wordt neergelegd, dan werkt dat
heel simpel door. De VVD-fractie vindt dat de beroepskrachten er niet te veel
mee bezig moeten zijn. Bovendien geldt dat als vrijwilligers niet het gevoel
hebben dat zij erbij betrokken zijn, zij afhaken. Dan wordt het moeilijk om
mee te doen. Vooral in deze tijd is het heel goed om vrijwilligers het gevoel
te geven dat zij bij dat hele «natuurgedoe» betrokken zijn. Ik
vind «natuureducatie» geen goed woord. Mensen moeten betrokken
worden bij de natuur; dat valt niet echt onder «educatie». Ik
roep er dus toe op om vooral de vrijwilligers erbij te betrekken. Dan werkt
het dubbelop.Ik hoor graag hoe de minister de cofinanciering ziet. Zij geeft aan dat
met cofinanciering een belangrijk signaal wordt gegeven om gezamenlijk de
verantwoordelijkheid te nemen, maar waaraan denkt zij daarbij?De voorzitter: Het woord is aan mevrouw Ouwehand
van de Partij voor de Dieren.Mevrouw Ouwehand (PvdD): Voorzitter. Wij hebben
het uitvoeringskader van de minister ontvangen. Zij noemt daarin de prioriteiten
op haar terrein: biodiversiteit, voeding, gezondheid, klimaat, energie, water
en dierenwelzijn. Dat lijken mij prima keuzes. Ik herhaal het pleidooi van
de vorige keer. Als wij niet voor een integrale benadering en landelijke sturing
kiezen – ik sluit mij dus in zekere zin aan bij de PvdA-fractie hoewel
mevrouw Jacobi dat helemaal niet verwacht – dan is het misschien een
beetje zonde wat wij aan het doen zijn. Ik herhaal wat citaten van de heer
Van Koppen. De beste man is hoogleraar natuur- en milieueducatie. Hij heeft
ervoor geleerd en hij kan dus wel wat weten. Hij heeft aangegeven dat natuur
geen te consumeren product is maar een collectief goed met een waarde op zichzelf.
Het gebrek aan dierenwelzijn in de bio-industrie lijkt onbehaaglijk te knagen
aan ons geweten. Slechts een minderheid zet dat echter om in ander koopgedrag.
Dat moet de minister toch aanspreken. Zij krabt zich achter de oren hoe het
toch kan dat burgers willen dat dieren een beter leven hebben maar dat consumenten
daar kennelijk niet gemakkelijk toe te verleiden zijn. Dat komt omdat natuurbeleving
heel gemakkelijk geïsoleerd en op zichzelf staand kan plaatsvinden volgens
hoogleraar Van Koppen. Het is niet zomaar een pad naar duurzame consumptie.
Om die koppeling te leggen, is het nodig dat natuurbeleving verbonden
wordt aan een bredere context; aan onze eigen consumptiepraktijken, aan problemen
van sociale rechtvaardigheid en aan arrangementen van beleid en markt. Het
lijkt mij een prima ideëel gedachtegoed om aan die prioriteiten van de
minister handen en voeten te geven.Zeker gezien het feit dat leerlingen gemiddeld één keer
per jaar ermee te maken krijgen en het op latere leeftijd veel moeilijker
is om dit bewustzijn te creëren dan wel terug te krijgen, is er ook kostentechnisch
nog wel wat voor te zeggen. Zo plat wil ik het eigenlijk niet brengen, maar
misschien moet het toch gezegd worden. Op kosten van campagnes als die van
het Voedingscentrum «Jij kan kiezen» en «Een beter milieu
begint bij jezelf» kunnen we wellicht besparen als wij gewoon goed starten.
Er worden op verschillende plekken initiatieven ontplooid. Iedereen probeert
het wiel zelf uit te vinden. Verschillende onderdelen moeten gewoon goed op
elkaar aansluiten. Ik hoor graag een reactie van de minister daarop. Leerlingen
en jongeren krijgen iedere keer een hapje informatie en het is aan ons om
alle hapjes samen tot een gezonde en verantwoorde maaltijd te maken.Ik kom op een van de lopende discussiepunten tussen mij en de minister:
de kinderboerderijen. De minister heeft eerder aangegeven dat kinderboerderijen
een educatieve waarde hebben. Zij schaart die onder natuur- en milieueducatie.
In een eerder overleg heb ik haar gezegd dat op kinderboerderijen niet het
goede voorbeeld wordt gegeven van hoe je met dieren om moet gaan. De minister
zei: dat houden wij in de gaten, de gezondheids- en welzijnswet is van toepassing
en het LICG. Als er wat mis mocht gaan, dan hoor ik daar graag concrete voorbeelden
van. Ik heb niet stilgezeten en een rondje gemaakt langs verschillende kinderboerderijen.
Ik ben langs gegaan bij het praktijkopleidingscentrum in Barneveld waar mensen
die op een kinderboerderij willen gaan werken een praktijkopleiding kunnen
volgen. Het LICG geeft aan dat konijnen als sociale dieren niet in hun eentje
moeten worden gehuisvest. De praktijk van alledag op de kinderboerderijen
is echter heel anders. Ik kan de minister een lijstje geven van kinderboerderijen
waar dat niet goed gaat. Zij kan daar zelf naar gaan kijken. Ik heb gesprekken
gevoerd met de medewerkers op die kinderboerderijen. Daaruit blijkt dat de
wil er wel is. De minister denkt steeds dat als ik zeg dat het niet goed gaat,
ik die mensen ook beschuldig van van alles. De wil is er om het goed te doen
voor die dieren. Men weet echter niet hoe. Verschillende gemeenteambtenaren
vragen zich af waar zij aan goede informatie kunnen komen en wie hen vertelt
hoe groot de hokken moeten zijn. Wij kunnen hen niet laten aanmodderen. Het
LICG weet hoe het moet met die dieren. Laten wij daar een vertaling van maken
en ervoor zorgen dat de praktijkvoorbeelden op de kinderboerderijen goed worden
uitgevoerd.Mevrouw Jacobi (PvdA): Ik ben verheugd over
het eerste deel van uw inbreng, maar bij uw verhaal over de kinderboerderijen
vraag ik mij af op welk niveau Den Haag de zaken volgens u moet regelen. Ik
heb het idee dat het zo wel heel gedetailleerd wordt.Mevrouw Ouwehand (PvdD): Als ik zie dat de
besluiten die wij hier in Den Haag nemen doorspekt zijn van goede bedoelingen
en mooie, groene en duurzame etiketten en mooie siervormen voor de zittende
politiek terwijl er in de dagelijkse praktijk niets van terecht komt, dan
wil ik daar op detailniveau met de minister over spreken. Ik heb het voorbeeld
van de kinderboerderijen vorige keer al aangehaald, omdat de minister zelf
zegt dat mensen daar kunnen zien hoe met dieren om moet worden gegaan. Als
dat daar niet goed wordt getoond – mensen zijn visueel ingesteld en
kijken liever op een kinderboerderij hoe het moet dan dat zij op internet
een folder lezen – dan wordt een grote kans gemist. Als u zich stoort
aan het detailniveau, dan kan ik nog wel wat debatjes van de Partij
van de Arbeid aanzwengelen.De voorzitter: Laten wij dat later maar uitwisselen.
Het woord is aan de heer Polderman van de SP-fractie.De heer Polderman (SP): Voorzitter. Wat moet
ik er na de inbreng van de voorgaande zes sprekers nog aan toevoegen? Ik kan
mij aansluiten bij het algemene gevoel dat er toch vooral veel op papier staat.
Dat is toch eigenlijk precies het probleem dat wij hebben met het uitvoeringskader.
Het is vooral tekentafelwerk. De sector heeft behoefte aan meer structureel
geld voor de praktische uitvoering, dus geld dat wordt uitgekeerd over meerdere
jaren. Om die reden hebben mevrouw Jacobi en de SP-fractie een motie ingediend
voor rustige meerjarige financiering; dat is wat er nog aan ontbreekt. Misschien
kan ik het beter in de marktideologie vertellen: het gaat om investeringszekerheid.
Het kabinet snapt wel dat kolen- en afvalcentrales die zekerheid van investeringen
moet hebben, maar begrijpt dat niet van de werkers in de NME-sector. Over
dit probleem hebben wij de vorige keer gesproken en eigenlijk ligt dat er
nog steeds. NME-ers zijn nu vaak de helft van hun tijd kwijt met het invullen
van formulieren en het schrijven van aanvragen. Dat is zonde van de tijd en
zonde van de energie. Misschien begrijpt de minister het beter als ik het
naar termen vertaal die zij ook altijd gebruikt: de administratieve lastendruk
moet worden weggenomen. De motie die wij hebben ingediend, ging over investeringszekerheid
en het wegnemen van lastendruk. Misschien begrijpt de minister het beter als
ik het zo zeg.In het uitvoeringskader heeft de minister het over de reële verhouding
tussen uitvoering en overhead. Als ik er nu naar kijk, dan betreft het hele
uitvoeringskader vooral het organiseren, het bureaucratiseren. Het gaat niet
over de uitvoering.Net als andere sprekers, maakt mijn fractie zich zorgen over het wegvallen
van de VSB-subsidie. Dat is een behoorlijk fonds en het geld daaruit werd
goed besteed. Bij de begroting hebben wij al gediscussieerd over het wegvallen
van de Draagvlak natuurregeling. Het voor langere termijn veilig stellen van
dat soort gelden baart ernstige zorgen. De NME-werkers zijn niet geholpen
met één loket bij SenterNovem.Een bedrag van 5 mln. voor het gehele land is natuurlijk maar een schijntje.
Vanaf 2012 is het dan ook nog niet verzekerd. De continuïteit na
de tweede helft van 2011 is dus ver te zoeken. Kan de minister de schamele
bedragen in verhouding zetten tot de maatregelen die zij neemt voor het bevorderen
van het naleefgedrag voor natuur en milieu?Consumentenmacht is een belangrijke drijfveer om op te sturen. Eigenlijk
zou daar in educatie meer op ingezet moeten worden. Vanuit dat oogpunt moet
aan de consument worden uitgelegd, en dat kan alleen via educatie, dat de
macht richting vervuilers in de wereld anders zou moeten. Dat zou gestimuleerd
moeten worden, in aansluiting op het speerpunt van duurzaamheid dat het kabinet
tot nu toe steeds heeft genoemd. Ik hoop dat bij de heropening van de onderhandelingen
van dit kabinet die duurzaamheid niet weggepoetst wordt want dan zullen wij
nog veel meer aan educatie moeten doen om dat weer een keer goed te krijgen.Die essentie en urgentie komen naar mijn idee onvoldoende naar voren in
dit uitvoeringskader. Het betreft onder meer de uitvoering van de motie waarin
gevraagd is om de gemeentes te helpen zodat het geld dat daarheen wordt gestuurd
ook daadwerkelijk veilig wordt gesteld. De minister schrijft dat zij dat gaat
agenderen voor een volgend overleg. Dat schiet natuurlijk niet op. Ik vind
de uitvoering van de motie die daar om gevraagd heeft buitengewoon mager.In de opmerkingen, voetnoot 2, van het Uitvoeringskader staat dat er 302
waterpakketten zijn. Dat is toch eigenlijk het gevolg van jarenlang wanbeleid?
Dezelfde ambtenaren die het Uitvoeringskader hebben geschreven, trokken
jarenlang het land door met de kreet «laat duizend bloemen bloeien».
De minister mag daar dus niet over klagen. Het moet altijd weer vernieuwend
zijn wat uiteindelijk dodelijk is voor het proces. Er moeten allochtonen bij
betrokken worden dus dan komen er projecten voor allochtonen. Er moet ICT
bij betrokken worden dus dan worden bestaande projecten omgetoverd tot ICT-projecten.
Als het klimaat in de mode is, dan moet alles weer omgetoverd worden naar
klimaatprojecten. Er is heel veel kennis aanwezig. Met het voldoen aan de
tendens van vernieuwing en aansluiting wordt de sector niet vrolijk.Ik sluit ten slotte aan bij een opmerking die de heer Van der Vlies heeft
gemaakt over het veldwerk van Nederland. De tendens was dat mensen moeten
professionaliseren; het moet marktgeoriënteerd worden. Als dat gebeurt,
komen mensen echter niet meer in aanmerking voor subsidie. Ik sluit mij aan
bij de vragen die de heer Van der Vlies daarover gesteld heeft want gekker
kan het eigenlijk niet worden.Antwoord van de ministerMinister Verburg: Voorzitter. Ik dank de leden
van de Tweede Kamer voor hun inbreng in eerste termijn. Ik merk dat de belangstelling
voor natuur- en milieueducatie groot is en dat het belang daarvan door de
Kamer wordt onderschreven. De regering vindt dat belang ook heel groot. Om
die reden hebben wij nog niet zo lang geleden hierover van gedachten gewisseld.
De Kamer heeft toen gezegd: minister, laat eens zien hoe u het allemaal gaat
uitvoeren. De lijn van de nota, namelijk het vraaggericht opereren, het inspelen
op en het mogelijk maken van zoveel mogelijk vraaggestuurde activiteiten is
iets dat als een groene ader door de nota en het voorstel voor natuur- en
milieueducatie loopt. Zo moet het ook. Uit de natuur- en milieueducatienota
blijkt ook dat wij vanuit Den Haag niet steeds opnieuw het wiel moeten uitvinden.
De heer Polderman heeft ook gezegd: de ene keer is het dit en de andere keer
weer dat. Natuur- en milieueducatie heeft inderdaad veel kleuren en smaken.
Daar zijn ook vaak veel vrijwilligers bij betrokken die met hart en ziel werken
aan het betrekken van jongeren bij de natuur.Mevrouw Ouwehand en mevrouw Jacobi hebben nog eens onderstreept hoe belangrijk
het is om natuur- en milieueducatie te geven en jongeren bekend te maken met
de natuur. Ik ben er zelf ook diep van overtuigd dat wij moeten investeren
in jeugd en jongeren en dat wij hen kennis moeten laten maken met de natuur.
Zij moeten de niet-materiële waarde van die natuur leren kennen, de beleving.
Dat is essentieel. Als je daar tijd voor hebt, dan leer je dat zien en dan
leer je om daarvan te genieten. Op het moment dat je van natuur kan genieten,
ga je natuur ook waarderen. Als iemand natuur- en milieu waardeert, gaat hij
er ook met respect mee om. Dat is buitengewoon wezenlijk op jeugdige leeftijd.
Er is echter nog iets. Ik denk dat het ook goed is om jongeren bekend te maken
met zowel de te genieten kant van de natuur als hetgeen een risico kan zijn
in de natuur. Het gaat dan om hoe het weer zich kan gedragen en of een bodem
al dan niet veilig is. In Nederland lijkt het allemaal tamelijk veilig maar
er is meer natuur dan alleen de Nederlandse. Het lijkt mij goed om jongeren
bekend en vertrouwd te maken met de eigenaardigheden en eigenheden van de
natuur, zodat jongeren wanneer zij op de leeftijd komen dat zij het voor het
zeggen krijgen, op een verantwoorde manier omgaan met de natuur.De vraag is hoe daarmee wordt omgegaan in het uitvoeringsprogramma. Ik
benadruk dat in het uitvoeringsprogramma geprobeerd is om niet alles vanuit
Den Haag gedetailleerd voor te schrijven. De meeste Kamerleden hebben ook
gezegd: bepaal niet alles vanuit Den Haag. Mevrouw Ouwehand heeft daar wat
andere opmerkingen over en ik kom daar straks nog op terug. Wij willen inzoomen
en inspelen op bestaande initiatieven door waar nodig de voorwaarden te scheppen
en verbindingen aan te brengen; «vraaggericht» en «arrangementen»
zijn de sleutelwoorden waarmee wij werken en waarmee de regiegroep
werkt. Bij die regiegroep zijn gemeenten, provincies en andere departementen
betrokken. Daar zijn echter ook andere natuur- en milieueducatieorganisaties
bij betrokken. Alle organisaties die er iets mee te maken hebben, zitten dus
in die regiegroep. Die regiegroep doet het werk zo smal mogelijk. Mevrouw
Jacobi heeft gevraagd of de verdeling klopt; zij wil niet meer dan 6%
aan uitvoeringskosten, zoveel mogelijk inzetten op gerichte activiteiten en
het geld laten komen waar het moet komen. Ik kan daar bevestigend op reageren.
Er wordt gestuurd op niet meer dan 5% uitvoeringskosten – niet
meer dan 5% bureaucratie, zo zeg ik tegen de heer Polderman –
en 95% toebedelen aan projecten waar het geld tot zijn recht komt en
waar het leidt tot hetgeen wij allemaal beogen en belangrijk vinden.Mevrouw Jacobi heeft ook gevraagd naar de combinatie en coördinatie
tussen natuur- en milieueducatie en leren voor duurzame ontwikkeling. Die
combinatie is er, want waarom zou men langs elkaar heen werken? Mevrouw Jacobi
pleit voor één loket. Dat is ook onze overtuiging. Hoe kan men
samenwerken en van elkaar leren? Die samenwerking is er dus al, zij het dat
in natuur- en milieueducatie de focus ligt op de inhoud van natuur- en milieu,
de ecologische basis. Het leren voor duurzame ontwikkeling voegt daaraan de
afweging tussen ecologie, economie en sociale vraagstukken toe. Het een ligt
in het verlengde van het ander en wij stemmen dat ook heel zorgvuldig op elkaar
af.In Nederland is er een veelvoud aan initiatieven en arrangementen. Er
zijn kinderboerderijen, schooltuinen, natuur- en milieueducatiecentra, bezoekerscentra
en leskisten. Er zijn inderdaad 302 leskisten voor water; dat is een beetje
veel. Via het uitvoeringsprogramma proberen wij dat te voorkomen. Al die leskisten
zijn met de beste bedoelingen ontwikkeld. Daar zitten echter allemaal ontwikkelingskosten
aan vast en kostbare tijd van vrijwilligers. Wij zeggen: kom op met je informatie
zodat er één leskist kan worden ontwikkeld waar andere organisaties
gebruik van kunnen maken. Dat werkt frustratie tegen. Ik heb niet voor niets
dat onderwerp genoemd. De regiegroep, en de onderliggende uitvoeringsorganisatie,
is aan het makelen zodat niet elke gemeente en elke provincie zelf het wiel
uitvindt en daar subsidie voor aanvraagt, maar de een van de ander kan profiteren.
Het boeket aan mogelijkheden kan dan gewoon groter worden.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): Hoe wordt
die regie dan precies gevoerd? Hoe zorgt de minister ervoor dat wij niet in
dezelfde valkuil terecht komen? Zorgt zij voor een bepaald coördinatiepunt?
Ik zou mij daar iets bij voor kunnen stellen.Minister Verburg: Er is een regiegroep die
dat soort dingen samenbrengt. Daarnaast wordt er een website gebouwd waarop
dat soort initiatieven een plaats krijgt. Die website is nog niet voldragen
maar de bedoeling is dat via een intelligent maar eenvoudig systeem van verwijzing
mensen op een idee kunnen worden gebracht. Als iemand wil weten of er al leskisten
zijn voor water, dan kunnen zij op de term «leskist water» klikken
en worden zij verder geïnformeerd. Op dat punt leren wij van Vlaanderen,
waarmee ik op het punt kom dat de heer Biskop heeft geopperd. Hij vraagt of
die internationale afstemming in de Benelux ergens toe leidt. Het antwoord
op die vraag is ja. Vlaanderen en Luxemburg zeggen dat zij iets kunnen leren
van ons. Daar zijn wij natuurlijk heel blij mee. Wij hebben gezien dat Vlaanderen
een prachtige website heeft en zoiets willen wij ook. Wij doen dat binnen
het budget dat daarvoor beschikbaar is. Wij moeten wel het huisje bij het
schuurtje houden zodat er zoveel mogelijk naar kinderen en jeugd gaat.Ik geef ook graag antwoord op een vraag van mevrouw Snijder. Zij zegt
dat het uitvoeringsprogramma vooral op volwassenen lijkt te zijn toegesneden.
De praktijk leert nu eenmaal dat de begeleiding en het initiatief bij activiteiten
vaak in handen ligt van volwassenen. De meeste programma’s en
projectenideeën en projecten zijn evenwel geënt op jongeren. Zo
hoort dat ook.De heer Polderman vraagt: wie investeert in wat? Het staat de Kamer natuurlijk
altijd vrij om bij een begroting meer geld vrij te maken. De begroting voor
dit jaar is echter vastgesteld en daarin staat ook het budget voor dit jaar.
Bij elke begroting is er een nieuwe kans. Ik moet het doen uit de lengte of
de breedte met een vastgestelde begroting. Ik doe het echter niet alleen daarmee.
In de nota Natuur- en milieueducatie staat hoeveel initiatieven er zijn en
dat er in Nederland voor 45 mln. wordt ingezet voor natuur- en milieueducatie,
door gemeenten, provincies, natuuren milieuorganisaties en de scouting. De
scouting is ook een club die een goede bijdrage kan leveren en waarvan jongeren
veel kunnen leren in en van de natuur. Dat is prima. Zo zijn er nog heel veel
organisaties die spelenderwijs de jeugd bekendmaken met de natuur. De NME-gelden
zijn niet bedoeld om iedereen zelf het wiel te laten uitvinden en van bovenaf
als zegening te laten neerdalen bij welk initiatief dan ook. Zij zijn bedoeld
als potje om arrangementen te regelen, om vraaggericht te werken, om te makelen,
om te koppelen en om van elkaar te leren. Soms zit er nog iets bij van ondersteuning
en opleiding; dat soort zaken doen wij er ook van. Wij gaan echter niet het
wiel opnieuw uitvinden.Ik kom op de specifieke vragen. De heer Biskop vraagt naar de rol van
het ministerie van OCW. De staatssecretaris heeft die rol de vorige keer helder
beschreven: het onderwerp staat in de kerndoelen. In het kabinet moet één
bewindspersoon verantwoordelijk zijn. Het ministerie van OCW is daarom ook
betrokken bij de regie en alle uitvoeringstaken. Het is ook zeer betrokken
bij dit hele verhaal.De heer Van der Vlies vroeg naar NME op de Pabo. Ik verwijs hem graag
naar de nota Natuur- en Milieueducatie waarin bij het stimuleringsbudget staat
dat er zowel initiatieven zijn in het initieel onderwijs als in de nascholing.
Het staat op pagina 33 van de nota. Via het programma Leren voor duurzame
ontwikkeling is er al ondersteuning voor het netwerk Duurzame Pabo waarin
een aantal Pabo’s en natuur- en milieuorganisaties samenwerken. Ook
daar zit het initiatief en ook dat proberen wij te faciliteren zonder van
alles en nog wat dubbel te doen.Er is een vraag gesteld over de betrokkenheid van gemeenten in het uitvoeringskader.
Ik heb daarop antwoord gegeven. Tegen de heer Van der Vlies zeg ik dat het
natuurlijk helemaal niet uitgesloten is dat een provincie wil bijdragen aan
bovengemeentelijke of intergemeentelijke activiteiten. Dat is prima. Hoe meer
hoe beter, als het maar in de regiegroep wordt afgestemd zodat provincies
niet, met de beste bedoelingen, een leskist zus of een leskist zo ontwikkelen
en uitbesteden. Wij proberen dat aan de voorzijde op elkaar af te stemmen
zodat in de praktijk zo effectief en vraaggericht mogelijk kan worden geopereerd
en zoveel mogelijk mensen, vooral jeugd en jongeren, kunnen worden bereikt.De heer Van der Vlies (SGP): Wij gaan natuurlijk
niet over de provincies. Ik weet hoe het in elkaar zit in bestuurlijk Nederland.
Ik wil ook niet in die bevoegdheden treden. Ik constateer echter een verschil
tussen provincies. In Zuid-Holland is het echt beduidend beter georganiseerd
dan in sommige andere provincies, die ik maar niet benoem, want dan moet ik
de bewijslast leveren. Mijn vraag is of de schaalgrootte van de provincies
niet meer uitgenut kan worden bijvoorbeeld door als minister een gesprek daarover
te voeren met het IPO.Minister Verburg: U zegt terecht dat provincies
daarin een eigen verantwoordelijkheid hebben. Het IPO heeft één
vertegenwoordiger in de regiegroep. Ik zal de voorzitter van de regiegroep
vragen om dit punt aan de orde te stellen. Ik weet uit betrouwbare bron dat
de vertegenwoordiger van de koepel zich ervan bewust is dat er nogal wat verschil
is in inzet per provincie. Ik zeg evenwel toe dat ik aan de voorzitter
van de regiegroep vraag om dit punt nog eens op de agenda te zetten.De heer Cramer (ChristenUnie): In het verlengde
hiervan maak ik de combinatie met iets waar de minister al op geantwoord heeft.
Het ontwikkelen van een leskist wordt gefinancierd, maar de bedoeling ervan
is natuurlijk dat deze gebruikt gaat worden. Dat is vaak ook een project,
maar daar is dan ineens geen geld voor. Dat is de spanning waar ik op wees:
een succesvol project voor het ontwikkelen van een goede leskist moet leiden
tot het gebruik van die leskist. Zit voldoende in het programma dat het gebruik
van de middelen die worden ontwikkeld in een project, uiteindelijk bij de
doelgroep terechtkomt?Minister Verburg: Het lijkt mij terecht dat
de heer Cramer die vraag stelt. Dat neemt niet weg dat het bij het stimuleren
van een dergelijk project niet alleen gaat om het ontwikkelen van een leskist.
Het is ook verstandig en reëel om je af te vragen wat de doelgroep is,
hoe die te bereiken is en wat er met die leskist zal worden gedaan. Die vragen
zijn van belang om de leskist samen te stellen en voor de financiën.Met de Nota Natuur- en Milieu-Educatie beogen wij om projectgericht en
vraaggestuurd te werken en op basis van de keuzes te faciliteren. Het is niet
de intentie om met de gelden ten behoeve van de Nota Natuur- en Milieu-Educatie
een aantal fte’s in stand te houden. Mochten projecten en voorstellen
daartoe bijdragen, dan is dat uiteraard meegenomen, maar dat is niet het beoogde
doel. Het faciliteren van projecten en het bijeen brengen en uitwerken van
ideeën hebben de hoogste prioriteit. In het ene geval zullen de ideeën
door professionals worden uitgewerkt en in het andere geval door vrijwilligers.De heer Cramer (ChristenUnie): De minister
stelt duidelijk en naar mijn idee terecht dat het belangrijk is om in de projectaanvraag
te vermelden wat de doelstelling is. Het product moet echter niet alleen worden
ontwikkeld, maar dat dient ook te worden gebruikt. Als het product succesvol
blijkt, hoe stimuleren wij dan het gebruik daarvan? Dat is immers het vervolg.Minister Verburg: Ik kan mij niet voorstellen
dat mensen het ontwikkelen van een leskist als hoogste doel stellen. Ik vermoed
dat men, voordat de projectaanvraag wordt gedaan, nadenkt over de doelgroep,
de wijze waarop die bereikt moet worden, het budget, verantwoordelijken enz.
Er zit dus een programma achter. Als er in Hoogeveen een leskist is ontwikkeld
en daarmee ervaringen zijn opgedaan, ziet de regiegroep het als een uitdaging
om die kist op de website te plaatsen. Mocht men bijvoorbeeld in Venray interesse
hebben en zich afvragen wat er van anderen is te leren en over te nemen, dan
kan men die website vinden door de term «NME» in te typen en Google
te laten zoeken. Vervolgens kan men in Venray een project beginnen. Er zijn
goede praktijkvoorbeelden van dynamische projecten waaraan enthousiast wordt
gewerkt en waarbij veel mensen betrokken zijn. Van die projecten worden vaak
foto’s afgebeeld waarop genietende kinderen te zien zijn met vuile broeken,
vieze schoenen en rode konen. Nadat zij van de natuur hebben genoten, is er
geen televisie of internet meer. Zij komen thuis, drinken een glas limonade
en gaan naar bed.De VSB kondigde vandaag aan dat er minder geld beschikbaar komt voor natuur.
Dat zou tot gevolg kunnen hebben dat er ook minder geld komt voor NME-activiteiten.
Ik heb daarover alleen een bericht in de krant gelezen en daarvan dus geen
specificatie gezien. Eerlijk gezegd, vind ik dat de VSB goed handelt. Het
is weliswaar jammer dat zij niet meer voor natuuractiviteiten kiest, maar
het zal de commissieleden duidelijk zijn dat het op dit moment niet mogelijk
is om alle subsidies en sponsoractiviteiten op te vangen die
elders worden beëindigd. Eenieder is ervan overtuigd dat wij alle mogelijkheden
moeten benutten – mevrouw Jacobi wees daar terecht op – om sterker
uit deze crisis te komen, te bewerkstelligen dat er meer oog is voor vergroening
en dat er meer duurzaam wordt gewerkt. Als organisaties genoodzaakt zijn om
de broekriem aan te halen, moeten zij ook nadenken over wat zij al dan niet
doen en wat zij willen bereiken. Zoals gezegd, respecteer ik de keuze van
de VSB. Dat neemt niet weg dat ik het jammer vind dat die is gemaakt. Ik zei
immers al dat ik het belangrijk vind dat duurzaamheid en vergroening –
er wordt wel eens gesproken over «a new grean deal»– centraal
staan.Voorzitter: Van der VliesMevrouw Jacobi (PvdA): Ik vroeg de minister
of zij een beeld heeft van de effecten van die beslissing.Minister Verburg: Zoals ik al zei, heb ik
het bericht over de VSB vanmorgen in de krant gelezen. Ik weet echt niet hoe
het precies zit.De heer Cramer en mevrouw Jacobi hebben opmerkingen gemaakt over de Regeling
draagvlak natuur. Daarover zijn moties aangenomen, dus daarop komen wij op
een ander moment terug.De heren van der Vlies en Polderman vroegen of subsidie van het ministerie
van VROM op grond van de Subsidieregeling maatschappelijke organisaties en
milieu (SMOM) aan een NME-organisatie wordt geweigerd, omdat toekenning daarvan
op die grond volgens de Europese richtlijn niet correct zou zijn. Ik heb begrepen
dat er een bezwaarprocedure loopt en dat de hoorzitting morgen wordt gehouden.
Uiteraard kan ik hangende deze procedure niets over deze kwestie zeggen. Dat
neemt niet weg dat wij er alles aan doen om ervoor te zorgen dat de SMOM –
het is op zichzelf een goede regeling – zo effectief mogelijk wordt
ingezet.Mevrouw Jacobi sprak over één loket en «rustige financiering».
Wij werken eraan om tot één informatieloket te komen. Ik begrijp
echter niet wat zij met «rustige financiering» bedoelt. De regiegroep
speelt zo veel mogelijk in op het samenbrengen en creëren van arrangementen.
Mocht mevrouw Jacobi met «rustige financiering» iets anders bedoelen,
dan verneem ik dat graag in tweede termijn.Mevrouw Jacobi vroeg in hoeverre NME kan bijdragen aan een transitieproces
met het oog op een duurzame toekomst. Daarover heb ik al het nodige gezegd.
Wij sturen met het oog daarop. De regiegroep is heel gemotiveerd. Hij is zich
ervan bewust dat het heel belangrijk is dat jongeren leren om te kijken, te
luisteren, te proeven en te voelen. Vervolgens is het van belang dat zij leren
om te genieten en om respect te hebben voor de natuur. Daarna kunnen die jongeren
misschien hun steentje bijdragen aan natuuronderhoud en duurzame ontwikkeling.
Vaak blijkt namelijk dat mensen die de natuur waarderen en respecteren, duurzamer
denken en handelen.De heer Biskop sprak over de klaskas. De bedoeling is dat tuinders de
klas in de kas halen, of dat scholen zelf het initiatief nemen om naar een
tuinder te gaan. Vorig jaar ben ik bij een tuinder geweest die dat initiatief
steunt en heb ik gezegd dat ik dat goed vind. Als een tuinder jongeren weet
te interesseren, kiezen zij misschien voor een maatschappelijke stage of een
beroepsstage in zijn bedrijf. Het is goed om de jeugd te tonen hoe bijvoorbeeld
tomaten groeien en dat die in tegenstelling tot aardappelen, geplukt moeten
worden. Tomaten hoeven immers niet te worden opgegraven.De heer Cramer (ChristenUnie): Dat is wel
een verschil!Minister Verburg: Ja, dat is wel een verschil.De heer Van der Vlies (SGP): Ze zijn wel familie
van elkaar.Minister Verburg: Ja, maar ze smaken anders.
Verder is het voor jongeren interessant om te zien hoe paprika’s, druiven
enzovoort geteeld worden.De heer Biskop (CDA): De minister sprak zojuist
over maatschappelijke stages en beroepsstages. Dat is uiteraard prachtig.
Als kinderen in het regulier voortgezet onderwijs stagelopen, komen zij echter
vaak terecht bij professionele organisaties en in het NME-veld zijn veel vrijwilligersorganisaties
actief. Het kost vrijwilligersorganisaties veel meer moeite en geld om stageplaatsen
te creëren dan een professionele organisatie.Minister Verburg: De heer Biskop zou eens
moeten weten. Menig professioneel stagemakelaar kan een puntje zuigen aan
de werkwijze van de vrijwilligers in het NME-veld. Uiteraard zie ik ook veel
goede stagemakelaars en -begeleiders in het onderwijs en professionele organisaties,
maar in het NME-veld zijn heel veel goede voorbeelden te vinden. Daar wordt
gevraagd wat je wensen, je contacten, je drive enzovoort zijn. Daarvoor kan
niet genoeg waardering zijn. Het veld ligt open. De sector heeft overigens
ook zelf belang bij stagiairs. Kort geleden mocht ik in de land- en tuinbouwsector
een inleiding houden over de huidige arbeidsmarkt en die van de toekomst.
Op dat moment werd mij duidelijk dat de sector iets zou kunnen doen aan zijn
imago. Jongeren hebben namelijk vaak het idee dat personeel in de land- en
tuinbouw hard moet werken en dat het niet veel verdient.De heer Polderman (SP): Is dat dan geen realistisch
beeld?Voorzitter: Atsma.Minister Verburg: Dat beeld zal hier misschien
goed zijn, maar elders niet. Ik vind het belangrijk dat de sector aan zijn
imago werkt. Ik heb die mensen dan ook gevraagd om in deze periode, waarin
de vraag terugloopt, de positie van de sector op de arbeidsmarkt te versterken.
Zij kunnen beginnen met het binnenhalen van jongeren in de kas. Desnoods neemt
de jeugd opa en oma mee. Wij kennen activiteiten als «kom op de boerderij»
en «kom in de kas». Dat zijn altijd prachtige dagen.De heer Cramer vroeg naar de betrokkenheid van het werkveld bij het uitvoeringskader.
Daarover heb ik gesproken. Zowel provincies als gemeenten en NME-organisaties
zijn daarbij betrokken. Hoe meer wij en zij van elkaar kunnen leren, hoe beter
dat zal zijn. De regiegroep brengt iedereen en alles samen.De heer Cramer vroeg om een verklaring voor de hoeveelheid projecten.
Wij gaan vraaggericht te werk, maar richten ons op groen, water, energie en
energie in relatie tot het klimaat. Het werk vindt zo veel mogelijk plaats
in de nabijheid van werkende mensen en in de omgeving van scholen.De heren Biskop en Van der Vlies vroegen aandacht voor jonge kinderen
met een beperking. Tevens vroeg de heer Biskop naar speciale activiteiten
voor kinderen van 0 tot 4 jaar. Ik heb al duidelijk gemaakt dat ik van mening
ben dat je niet jong genoeg kunt beginnen met het opdoen van ervaringen in
en met de natuur. Er zijn reeds goede initiatieven ontplooid waarbij peuterspeelzalen,
opleidingen voor kleuterleiders en de koepelorganisatie BoinK betrokken zijn.
Tijdens het rondetafelgesprek met maatschappelijke organisaties dat vorige
week plaatsvond, hebben de commissieleden over die initiatieven gehoord. Het
is de kunst om die losse initiatieven te implementeren en tot een geheel te
komen. Als deze gebruikersgroep een concrete vraag voorlegt en er enig perspectief
is op doorwerking, is het een goede zaak om ook daarvoor binnen de arrangementenaanpak
activiteiten te ontplooien. Het ministerie van LNV heeft aan verschillende
initiatieven projectsubsidie gegeven en daardoor zijn netwerken
ontstaan. Het is dus ook mogelijk om die doelgroepen te bereiken.Voor kinderen met een visuele beperking zijn er onder andere projecten
op het terrein van natuur en milieu. Denk daarbij aan een geurentuin. Voor
kinderen met een lichamelijke beperking zijn rolstoelvriendelijke natuurpaden
aangelegd. Verder is er de cursus «de natuur als leerschool» van
Fontys Hogescholen, de Stichting Veldwerk Nederland en het Netwerk Duurzame
Pabo voor kinderen met leermoeilijkheden. Voor die mensen is het ook mogelijk
om een pilot te doen binnen de arrangementenaanpak, mits er een substantiële
groep van vragende partijen is te mobiliseren die bereid is om daaraan mee
te doen en zich daarvoor in te zetten. Als organisaties daaraan meedoen, moeten
wij zien dat een en ander in de praktijk effect heeft.Een onafhankelijke organisatie zal zich bezighouden met de evaluatie en
de monitoring van de Nota Natuur en Milieu-Educatie. Wij gaan na welke bureaus
of organisaties dat kunnen doen. Bekend is dat met name de Universiteit van
Wageningen op dit terrein veel expertise heeft. Ik laat een indicatorenstelsel
opstellen voor het NME-beleid.Schooltuinen zijn belangrijk om de natuur van dichtbij te beleven. Jongeren
zouden ook moeten leren om hun eigen kropje sla en rabarber te verbouwen.
Niets is eenvoudiger dan het verbouwen van rabarber. Schooltuintjes komen
dus ook aan de orde in het kader van het programma Groen en de Stad.Mevrouw Ouwehand zei dat kinderboerderijen niet het goede voorbeeld geven.
Eerder vroeg ik haar om problemen te melden. Ik herinner mij dat zij zei dat
er grote verschillen zijn en dat het Landelijk Informatiecentrum Gezelschapsdieren
(LICG) voorlichting kan geven. Graag ontvang ik van mevrouw Ouwehand een lijstje
met namen. Dan zal ik nagaan wat ik met het LICG aan de problemen kan doen.
Gemeenteambtenaren zouden overigens ook de website van het LICG kunnen bezoeken,
maar zij hebben misschien een zetje nodig om dat te doen. Ik zeg nogmaals
dat, als mevrouw Ouwehand namen heeft, wij misschien iets voor elkaar en vooral
voor de dieren kunnen betekenen.Mevrouw Ouwehand hield een betoog over professor Van Koppen, waarnaar
ik met belangstelling heb geluisterd. Het valt mij op dat mevrouw Ouwehand
zijn naam vaker noemt. Hij is dan ook een bijzonder goede wetenschapper. Ik
ben het niet oneens met de inleiding van mevrouw Ouwehand, maar dat is voor
mij geen aanleiding om het uitvoeringsprogramma te veranderen. Mocht onze
aanpak op het terrein van natuur- en milieueducatie er echter toe bijdragen
dat jongeren niet alleen als burgers zeggen wat zij graag willen maar dat
zij zich daar ook als consument naar gedragen, dan zou dat de slagroom op
de taart zijn.Nadere gedachtewisselingDe heer Polderman (SP): Voorzitter. Ik ben
het met de minister eens dat wij niet alles vanuit Den Haag moeten voorschrijven.
Dat verlangen wij dan ook niet. Wij moeten concluderen dat alleen gemeenten
die het nut inzien van NME, zorgdragen voor de financiering. Dat hebben wij
overigens al eerder vastgesteld. De crux is dat het tot nu toe te vrijblijvend
is. Met mijn motie heb ik de minister daarom verzocht om met de VNG in overleg
te treden met als doel om daarin verandering te brengen. Het is belangrijk
om met de lokale overheid bindende afspraken te maken om ervoor te zorgen
dat dit soort activiteiten in alle gemeenten wordt ontplooid. Dat zou de enige
landelijke bemoeienis moeten zijn. Er is sprake van onduidelijkheid en daardoor
van onzekerheid op lokaal niveau. De betrokken organisaties moeten elk jaar
afwachten of een gemeentelijke overheid of een provinciale overheid bereid
is om door te gaan. Het VSB-fonds valt ook al af. Er gaat veel tijd verloren
aan bureaucratische handelingen en er is weinig tijd voor de uitvoering. Wij
verzoeken de minister om te garanderen dat er afspraken worden
gemaakt. Ondanks dat ik dat in mijn motie heb verwoord, liet de minister dat
liggen. Dat vind ik bijzonder jammer, want dat is volgens mij de kern van
de zaak.Mevrouw Ouwehand (PvdD): Voorzitter. Ik waardeer
de constructieve opstelling van de minister. Ik had mij voorgenomen om in
tweede termijn een constructieve bijdrage te leveren, maar zij is mij zelfs
een stapje voor. Wat een memorabel moment! Wij vieren dat vandaag.Mijn ervaring is dat de medewerkers van de kinderboerderijen wel goed
werk willen leveren, maar dat zij op zoek zijn naar een goede methode. De
een zoekt op internet, de ander neemt een kijkje bij de collega’s en
de volgende neemt contact op met de ezelsociëteit, omdat zij nu eenmaal
de expert is op het terrein van verzorging van ezels. Als het LICG aan voorlichting
doet, ben ik daar blij mee. Desalniettemin is een proactieve benadering volgens
mij op zijn plaats. Daarmee kunnen wij voorkomen dat alle mensen die zich
bezighouden met kinderboerderijen het wiel uitvinden, terwijl het antwoord
er al lang is. Als de minister bereid is om een brief aan alle kinderboerderijen
te sturen om de medewerkers ervan bewust te maken dat er hulp beschikbaar
is indien daaraan behoefte is, zal ik nog gelukkiger zijn dan misschien al
van mijn gezicht is af te lezen. Denk bijvoorbeeld aan hulp bij verbouwingen
in de zin van het geven van adviezen over hokken die dan het meest geschikt
zijn.De voorzitter: Het geluk straalt altijd van
u af.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): Voorzitter.
Ik dank de minister voor haar beantwoording. Ik vraag mij af hoe de minister
dat ziet: «scharrelkids» in de Vogelaarwijken.In eerste termijn maakte ik een opmerking over smaaklessen. Zouden die
een rol kunnen spelen bij natuureducatie? De minister probeert die smaaklessen
in te bedden in het onderwijsprogramma. Het lijkt mij dan ook goed om een
en ander te koppelen.Mevrouw Jacobi (PvdA): Voorzitter. Hoeveel
jongeren doen mee aan NME en wat zijn de doelstellingen daarvan? De minister
spreekt over monitoring, maar naar mijn oordeel moeten wij ons afvragen wat
het effect is, of er verbetering mogelijk is enzovoort. Als het bereiken van
duurzaamheid onze doelstelling is, vind ik het te slap om te spreken over
monitoring. Naar mijn idee is het dan belangrijk om SMART-doelstellingen te
formuleren.De minister vroeg mij om uit te leggen wat ik onder «rustige financiering»
versta. Dat is een herhaling van zetten. Vorig jaar zeiden wij dat wij willen
voorkomen dat er veel niet-gecoördineerde projecten ontstaan. Ik heb
de indruk dat de coördinatie wel verbetert, maar pleit ervoor dat mensen
op één plaats in de provincie terechtkunnen voor subsidies en
ondersteuning. Ik wil dat zij daar terechtkunnen met vragen en alles wat te
maken heeft met natuur- en milieueducatie. De motie die door de meerderheid
van de Kamer is aangenomen, is met dat doel opgesteld.De heer Biskop (CDA): Voorzitter. De minister
is heel tevreden over de samenwerking met het ministerie van OCW. Dat gun
ik haar van harte. Uit de nota maak ik echter op dat het ministerie van OCW
een enigszins passieve houding aanneemt. Mocht dat ministerie zich toch regelmatig
bij het ministerie van LNV melden met het verzoek om gezamenlijk iets te ondernemen
op het terrein van natuur- en milieueducatie, dan zou ik dat toejuichen. Ik
hoop dan ook dat dit regelmatig gebeurt.De minister sprak over een website met geweldige ideeën aan de hand
waarvan iedereen zijn eigen zoektocht kan beginnen. Minister Plasterk heeft
voor het onderwijs Wikiwijs bedacht. Het zou goed zijn als iemand die op Wikiwijs
zoekt naar «NME», meteen goede informatie krijgt. Maar op
zijn minst zou er een verwijzing op die site moeten staan naar de nog te bouwen
website van deze minister.De heer Van der Vlies (SGP): Voorzitter. Graag
dank ik de minister voor haar beantwoording. Wij zijn het volstrekt eens over
het nut van NME. Dat neemt niet weg dat wij op zoek moeten naar een methode
om het bereik te verbeteren en dat wij dienen te zorgen voor bestendige indrukken
en ideeën. Het is immers van belang dat de ideeën en de indrukken
doorwerken in het latere leven. Het moeten dus geen incidentele waarnemingen
zijn.De minister heeft toegezegd dat zij met de vertegenwoordiger van het IPO
in de regiegroep zal spreken over de verschillen tussen de provincies. Volgens
mij is er wat dat betreft een wereld te winnen: het tegengaan van versnippering,
het stimuleren van achterblijvende gemeenten om aan een dergelijk provinciaal
programma deel te nemen enzovoort. Ik zie wat dat betreft goede kansen en
dank de minister daarom voor haar toezegging.De minister zei ten aanzien van de SMOM dat er een procedure loopt en
dat wij die dus moeten afwachten. Dat is helder, maar ik heb begrepen dat
dit zou kunnen stuiten op een Europeesrechtelijke onmogelijkheid. Als blijkt
dat dit inderdaad het geval is, moeten wij voor dat probleem een oplossing
vinden. Anders wordt een belangrijk deel van het NME-werkveld gefrustreerd.
Naar mijn idee kunnen wij dat niet laten gebeuren. Graag wil ik een beleidsreactie
zodra die procedure is afgerond.De heer Cramer (ChristenUnie): Voorzitter.
Aan het begin van mijn betoog in eerste termijn sprak ik over de versplintering.
Misschien moet ik het positiever brengen en zeggen dat deze NME-inventarisatie
duidelijk heeft gemaakt dat er zo veel op dit terrein gebeurt, dat het een
overvol actieprogramma is geworden. Er gebeurt dus heel veel en wij zullen
een en ander wat meer kanaliseren. Dat dit nu helder is, vind ik klasse. Het
is echter wel van belang dat het werkveld daarbij op een goede manier betrokken
blijft. Ik heb begrepen dat het geen onderdeel uitmaakt van de regiegroep.
Zou het niet verstandig zijn om het werkveld daarvan onderdeel te laten uitmaken?
Wat is de rol van SenterNovem? Is er voldoende deskundigheid, of is er nog
een organisatie nodig?Het is goed om van de minister te vernemen dat op 5% à 6%
wordt gestuurd. Ik maak mij daarover zorgen, maar zij deed daarover goede,
duidelijke uitspraken.Ik begrijp de woorden van de minister over de projectfinanciering. Zij
overtuigde mij daarmee, maar ik vraag mij af hoe de financiering geregeld
wordt als de gemeente Venray met behulp van Google inderdaad op dat idee komt.
De minister hoeft die vraag niet direct te beantwoorden. Voor het werkveld
is het echter wel van belang om op een bepaald moment te weten hoe wij dat
kunnen doen.De vraag of er binnen het NME-veld mogelijkheden zijn om de omslag naar
meer projectmatig werken te maken, is niet beantwoord. Kunnen wij daarbij
helpen en iets aan financiering doen?Ik sluit af met een anekdote die betrekking heeft op mij en die het belang
van natuur- en milieueducatie duidelijk maakt. Ik ben opgegroeid in de grote
stad. Op een gegeven moment verhuisde ik naar Zeewolde. Eén van de
boeren daar verzocht mij om een maaltje boontjes van het veld te halen. Dat
heb ik gedaan. Althans, ik ben het kavelpad opgelopen, nadat hij mij had uitgelegd
wat dat is. Tot mijn verbijstering kon ik geen boontjes vinden. Op een bepaald
moment trok ik aan de linkerkant van het kavelpad een plant met aardappelen
uit de grond. Die plant herkende ik wel. Ik keek nog even verder, maar kon
echt geen boontjes vinden. Vervolgens liep ik terug naar de boer en vroeg
ik hem om mij te zeggen waar die planten staan. Hij heeft nog steeds last
van astma. Het is hem dus vreselijk slecht bekomen, dat aanbod. Wel moest
hij er hartelijk om lachen en ik heb geleerd hoe die planten er uitzien. Met
deze anekdote geef ik aan dat het belangrijk is om aan den lijve
te ondervinden hoe het zit. Ik vertelde die naar aanleiding van de opmerking
van de minister dat tomaten niet onder de grond groeien. Dat klopt! Ik heb
dat gemerkt.De voorzitter: U had op dat moment ook een
zeker geluk gevonden, net als mevrouw Ouwehand.Minister Verburg: Voorzitter. Ik dank de commissieleden
voor hun inbreng in tweede termijn.Tegen de heer Polderman zeg ik dat de VNG via de regiegroep bij deze zaak
betrokken is en daarmee alle gemeenten. Elke verstandige gemeente houdt zich
hiermee bezig, want die realiseert zich dat dit belangrijk is. Gemeenten voor
Duurzame Ontwikkeling is een vereniging voor lokale natuuren milieucommunicatie.
Binnen de VNG doet zij actief aan promotie van deze zaak. Daarmee ben ik blij,
want dat past in mijn lijn, de lijn die mevrouw Jacobi heeft bepleit en die
van de heer Polderman. Ik zeg toe dat ik de voorzitter van de regiegroep –
zij zit in de zaal en luistert dus mee – zal verzoeken om de vertegenwoordiger
van de VNG op de hoogte te brengen van de zorgen die vandaag door de commissieleden
zijn geuit en de aandacht die is gevraagd voor NME in elke gemeente. Na de
vergadering van de regiegroep zal ik de commissieleden over de uitkomst informeren.Ik zal mevrouw Ouwehand nog gelukkiger maken: ik ben niet van plan om
alle kinderboerderijen een brief te sturen, want soms benoemen zij zichzelf.
Er zijn twee stichtingen, waaronder de Stichting Kinderboerderijen Nederland.
Ik zeg toe dat ik beide stichtingen een brief zal schrijven waarin ik betrokkenen
wijs op de mogelijkheden die er zijn om kinderboerderijen diervriendelijk
in te richten. Een afschrift van die brief zal ik aan de Kamer sturen. Ik
zie dat mevrouw Ouwehand stilletjes aan begint te stralen.Mevrouw Ouwehand (PvdD): Ik wilde alleen non-verbaal
tonen dat ik gelukkig ben met die toezegging.Minister Verburg: Mevrouw Snijder-Hazelhoff
sprak over smaaklessen. Zij heeft volstrekt gelijk dat die lessen een heel
grote rol spelen. Ik vraag mij af of zij zelf wel eens een dergelijke les
heeft gevolgd. Ik mocht dat twee keer doen en vond dat fantastisch. Je leert
je tong en je neus opnieuw te ontdekken. Nadat je iets hebt geproefd, word
je gevraagd om te beschrijven wat je proeft en ruikt en waar dat vandaan komt.
Je doet een soortgelijke ervaring op als de heer Cramer beschreef, al is er
dan sprake van andere omstandigheden. Zeker voor een schoolklas zijn smaaklessen
een feest. Wij zien dan ook dat die lessen aanslaan. Vorige week mocht ik
aanwezig zijn tijdens de duizendste smaakles. Die werd gegeven door onze topkok
Pierre Wind. Inmiddels heb ik begrepen dat het aantal aanvragen voor smaaklessen
in vergelijking met dat van vorig jaar nagenoeg is verdubbeld. Op basisscholen
zijn die lessen enorm populair en men zegt het voort. Van die lessen blijft
bij kinderen iets hangen. Dat is ook een belangrijke stap op het terrein van
natuur- en milieueducatie die bijdraagt aan bewustwording.Mevrouw Jacobi maakte nog een opmerking over duurzaamheid en een goede
monitoring. Zij vroeg mij om die monitoring vorm te geven volgens de methode
SMART. Ik ben bereid om dat te doen en vind het noodzakelijk om de monitoring
te richten op de resultaten die worden geboekt.Mevrouw Jacobi sprak nogmaals over de «rustige financiering»
en de een-loketgedachte. Ik heb toegezegd dat ik de commissieleden een brief
zal sturen met de reactie van het IPO en de VNG. Ik weet niet of er voor elke
provincie aanleiding is voor een loket en evenmin of daaraan behoefte
is. Ons is dat verzoek niet gedaan, maar daarover zal ik spreken met de voorzitter
van de regiegroep. Ook die uitkomst zal ik terugkoppelen.Het lijkt mij een enorme uitdaging om op de website Wikiwijs een prominente
verwijzing te plaatsen naar de website die betrekking heeft op natuur- en
milieueducatie. Wij zullen proberen om dat te doen.Uiteraard ben ik bereid om de minister van VROM te verzoeken, de Kamer
te informeren over de SMOM zodra de rechtelijke procedure is afgerond en er
dus een uitspraak is.De heer Cramer heeft gelijk dat het werkveld niet vertegenwoordigd is
in de regiegroep. Daartoe is echter geen concreet verzoek gedaan. Er is sprake
van een breed, versnipperd werkveld. De vraag is dus op welke wijze dat is
te realiseren.De heer Cramer (ChristenUnie): Staat de minister
er welwillend tegenover als dat verzoek komt en het werkveld het zojuist geschetste
probleem heeft opgelost?Minister Verburg: Ja.De heer Cramer maakte een opmerking over SenterNovem en de sturing op
financiering van 5% à 6%. Wij zullen dat zien.Vervolgens vroeg de heer Cramer hoe het gaat als Venray graag de leskist
van Hoogeveen wil benutten. Ik heb reeds eerder gezegd dat wij 5 mln. beschikbaar
hebben, dat dit een mooi bedrag is, maar dat er in totaal zelfs 45 mln. van
gemeentes zelf op de plank ligt. De meeste gemeenten trekken geld uit voor
natuur- en milieueducatie. Ik kan mij dan ook voorstellen dat die enthousiasteling
in Venray denkt dat datgene wat in Hoogeveen mogelijk is, ook of zelfs beter
in Venray is te realiseren. Hij zal vervolgens naar de gemeente gaan en vragen
of daarvoor geld beschikbaar is en of zij daaraan wil meewerken. Mocht dat
niet het geval zijn, dan zal diegene zeggen dat men met een initiatief komt
bij de volgende begrotingsbehandeling. In de praktijk blijkt dat men het voortzegt.Ik heb met veel belangstelling kennis genomen van de ervaring en de beleving
van de heer Cramer. Daarmee onderstreept hij dat het belangrijk is om jongeren
kennis te laten maken met de natuur en het milieu.De voorzitter: Ik stel vast dat de minister
een groot aantal vragen van de leden heeft beantwoord. Naar mijn idee bestaat
er consensus en zal er niet meteen een vervolgoverleg plaatsvinden. De minister
heeft onder andere toegezegd dat zij een brief zal sturen aan de koepels van
kinderboerderijen. Verder zal zij de minister van VROM aansporen om de Kamer
te rapporteren over de SMOM, zodra de rechtelijke procedure is afgerond.De voorzitter van de vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,AtsmaDe voorzitter van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,BochoveDe voorzitter van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer,KoopmansDe voorzitter van de vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat,JagerDe griffier van de vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,DortmansXNoot1Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), ondervoorzitter, Schreijer-Pierik (CDA), Atsma
(CDA), voorzitter, Poppe (SP), Waalkens (PvdA), Snijder-Hazelhoff (VVD), Jager
(CDA), Ormel (CDA), Koopmans (CDA), Van der Ham (D66), Van Velzen (SP), Samsom
(PvdA), Van Dijken (PvdA), Neppérus (VVD), Jansen (SP), Jacobi (PvdA),
Cramer (ChristenUnie), Koppejan (CDA), Graus (PVV), Vermeij (PvdA), Zijlstra
(VVD), Thieme (PvdD), Dibi (GroenLinks), Polderman (SP) en Elias (VVD).Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Mastwijk (CDA), Ten Hoopen (CDA), Luijben
(SP), Tang (PvdA), Boekestijn (VVD), Bilder (CDA), Biskop (CDA), Koşer
Kaya (D66), Van Leeuwen (SP), Eijsink (PvdA), Depla (PvdA), Van Baalen (VVD),
Kant (SP), Blom (PvdA), Ortega-Martijn (ChristenUnie), Van Heugten (CDA),
Brinkman (PVV), Kuiken (PvdA), Ten Broeke (VVD), Ouwehand (PvdD), Vendrik
(GroenLinks), Lempens (SP) en Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD).XNoot2Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), Van Bochove (CDA), voorzitter, Depla (PvdA),
Slob (ChristenUnie), Remkes (VVD), Joldersma (CDA), Jan de Vries (CDA), Van
Vroonhoven-Kok (CDA), Jan Jacob van Dijk (CDA), Leerdam (PvdA), Dezentjé
Hamming-Bluemink (VVD), Kraneveldt-van der Veen (PvdA), Roefs (PvdA), ondervoorzitter,
Verdonk (Verdonk), Van Leeuwen (SP), Biskop (CDA), Bosma (PVV), Pechtold (D66),
Zijlstra (VVD), Langkamp (SP), Jasper van Dijk (SP), Besselink (PvdA), Ouwehand
(PvdD) en Dibi (GroenLinks).Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Ferrier (CDA), Gill’ard (PvdA),
Anker (ChristenUnie), Van Miltenburg (VVD), Atsma (CDA), Sterk (CDA), Vietsch
(CDA), Schinkelshoek (CDA), Van Dijken (PvdA), Elias (VVD), Hamer (PvdA),
Van Dam (PvdA), Van der Burg (VVD), Gesthuizen (SP), Jonker (CDA), Fritsma
(PVV), Van der Ham (D66), Ten Broeke (VVD), Van Bommel (SP), Leijten (SP),
Timmer (PvdA), Thieme (PvdD), Halsema (GroenLinks) en Gerkens (SP).XNoot3Samenstelling:Leden: Van Gent (GroenLinks), Van der Staaij (SGP), Poppe (SP), Snijder-Hazelhoff
(VVD), ondervoorzitter, Depla (PvdA), Van Bochove (CDA), Koopmans (CDA), voorzitter,
Spies (CDA), Van der Ham (D66), Van Velzen (SP), Vietsch (CDA), Aptroot (VVD),
Samsom (PvdA), Boelhouwer (PvdA), Roefs (PvdA), Neppérus (VVD), Van
Leeuwen (SP), Jansen (SP), Van der Burg (VVD), Van Heugten (CDA), Vermeij
(PvdA), Madlener (PVV), Ouwehand (PvdD), Bilder (CDA) en Wiegman-van Meppelen
Scheppink (ChristenUnie).Plv. leden: Vendrik (GroenLinks), Van der Vlies (SGP), Polderman (SP),
Remkes (VVD), Jacobi (PvdA), Hessels (CDA), Koppejan (CDA), Ormel (CDA), Koşer
Kaya (D66), Leijten (SP), Schreijer-Pierik (CDA), De Krom (VVD), Timmer (PvdA),
Waalkens (PvdA), Vos (PvdA), Zijlstra (VVD), Langkamp (SP), Gerkens (SP),
Van Beek (VVD), Schermers (CDA), Besselink (PvdA), Agema (PVV), Thieme (PvdD),
Vietsch (CDA) en Ortega-Martijn (ChristenUnie).XNoot4Samenstelling:Leden: Vendrik (GroenLinks), Van der Staaij (SGP), Snijder-Hazelhoff (VVD),
Mastwijk (CDA), Jager (CDA), voorzitter, Koopmans (CDA), Gerkens (SP), Van
der Ham (D66), Haverkamp (CDA), Aptroot (VVD), Samsom (PvdA), Boelhouwer (PvdA),
Roefs (PvdA), Jansen (SP), Cramer (ChristenUnie), Roemer (SP), Koppejan (CDA),
Vermeij (PvdA), Madlener (PVV), Ten Broeke (VVD), ondervoorzitter, Ouwehand
(PvdD), Polderman (SP), Tang (PvdA) en De Rouwe (CDA).Plv. leden: Halsema (GroenLinks), Van der Vlies (SGP), Boekestijn (VVD),
Bilder (CDA), Hessels (CDA), Atsma (CDA), Van Bommel (SP), Koşer Kaya
(D66), Sterk (CDA), Neppérus (VVD), Dijsselbloem (PvdA), Jacobi (PvdA),
Besselink (PvdA), Anker (ChristenUnie), Van Leeuwen (SP), Knops (CDA), Depla
(PvdA), Agema (PVV), Verdonk (Verdonk), Thieme (PvdD), Lempens (SP), Waalkens
(PvdA), Van Heugten (CDA) en De Krom (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20487-33.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl