Wijziging Meststoffenwet in verband met de invoering van een stelsel van pluimveerechten; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26473, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

20-04-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

26473 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. Achtergrond 2.1 Algemene problematiek pluimveesector2.2 Het belang van evenwicht op de mestmarkt2.3 Ontwikkelingen op de mestmarkt2.4 Noodzaak bevriezing omvang pluimveestapel3. Het stelsel van pluimveerechten 3.1 Inleiding3.2 Het nieuwe uitbreidingsverbod en artikel 55 van de
Meststoffenwet a. Algemeenb. Rekeneenheidc. Relatie met artikel 55 van de Meststoffenwet; vervallen
uitbreidings- mogelijkhedend. Geen nadere voorzieningen uitbreiding andere diersoortene. Niet-bedrijfsmatige houders kippen en kalkoenen3.3 Hoofdregel hoogte pluimveerecht op het tijdstip van
inwerkingtreding van artikel 58c a. Aansluiting bij omvang mestproductie in referentiejaar
gelegen in het verledenb. Opgave mestwetgevingc. Referentiejarend. Bedrijfsoverdracht3.4 Aanvullende regels in verband met mutaties tot de
inwerkingtreding van artikel 58c a. Algemeenb. Vergroting van het niet-grondgebonden mestproductierechtc. Verkleining van het mestproductierechtd. Samenvoeging van bedrijvene. Onomkeerbare investeringsverplichtingen met oog op
uitbreiding binnen mestproductierechtf. Varkenshouders die hebben afgezien van het varkensrecht
met oog op omschakelingg. Herstart van de productie en uitbreiding op basis van
verworven grondgebonden rechtenh. Keuze voor een lager pluimveerecht3.5 Gehele of gedeeltelijke overgang van het pluimveerecht a. Hoofdregelb. Korting bij overgang pluimveerechtc. Ruimtelijke beperkingend. Blokkaderecht en leges3.6 Ambtshalve vaststelling van het pluimveerecht4. Schade5 Verhouding tot het EU-recht 5.1 Gemeenschappelijke marktordening5.2 Vrijheid van vestiging5.3 Technische voorschriften6. Bedrijfseffecten, uitvoering en handhaving 6.1 Gevolgen bedrijven6.2 Taken Bureau Heffingen6.3 Taken Algemene Inspectiedienst6.4 Strafrechtelijke handhaving versus bestuurlijke handhaving6.5 Gevolgen voor de magistratuur7. Artikelsgewijze toelichtingARTIKEL I Onderdeel AOnderdelen B en COnderdeel DOnderdeel EOnderdeel FOnderdeel G Artikel 58aArtikel 58bArtikelen 58c tot en met 58fArtikelen 58g tot en met 58nArtikelen 58o tot en met 58vArtikel 58wArtikel 58xArtikel 58yOnderdeel HOnderdeel IARTIKEL IIARTIKEL IIIOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26473Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 122 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 473Wijziging van de Meststoffenwet in verband met de invoering van een
stelsel van pluimveerechtennr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGInhoudsopgaveBlz.   Paragraaf 1Inleiding2   Paragraaf 2Achtergrond2 2.1Algemene
problematiek pluimveesector2 2.2Het belang van evenwicht
op de mestmarkt3 2.3Ontwikkelingen op de mestmarkt42.4Noodzaak bevriezing omvang pluimveestapel6    Paragraaf 3Het
stelsel van pluimveerechten9 3.1Inleiding93.2Het nieuwe uitbreidingsverbod en artikel 55 van de Meststoffenwet103.3Hoofdregel hoogte pluimveerecht op het tijdstip van
inwerkingtreding van artikel 58c13 3.4Aanvullende
regels in verband met mutaties tot de inwerkingtreding van artikel 58c153.5Gehele of gedeeltelijke overgang van het pluimveerecht213.6Ambtshalve vaststelling van het pluimveerecht24   Paragraaf 4Schade25    Paragraaf 5Verhouding
tot het EU-recht27 5.1Gemeenschappelijke marktordening275.2Vrijheid van vestiging30 5.3Technische
voorschriften30    Paragraaf 6Bedrijfseffecten,
uitvoering en handhaving30 6.1Gevolgen bedrijven306.2Taken
Bureau Heffingen31 6.3Taken Algemene Inspectiedienst32   6.4Strafrechtelijke handhaving versus bestuurlijke
handhaving32 6.5Gevolgen voor de magistratuur33   Paragraaf 7Artikelsgewijze toelichting351. InleidingHet onderhavige wetsvoorstel strekt tot invoering van een stelsel van
pluimveerechten. Het betreft een noodzakelijke maatregel ter beheersing van
de mestproblematiek. Met het stelsel wordt een nieuw maximum gesteld aan het
aantal kippen en kalkoenen dat op een bedrijf mag worden gehouden. Dit plafond
komt voor deze diersoorten in de plaats van het thans in de Meststoffenwet
neergelegde plafond van de mestproductierechten. Met het stelsel beogen wij
de landelijke groei van de pluimveestapel, waartoe het stelsel van mestproductierechten
nog ruimte biedt, een halt toe te roepen. De met deze groei gepaard gaande
toename van de mestproductie vormt een bedreiging voor de realisatie van de
nationale doelstellingen in het kader van het mestbeleid, zoals deze zijn
neergelegd in de Integrale Notitie mesten ammoniakbeleid (kamerstukken II,
1995/96, 24 445, nr. 1; hierna: Integrale Notitie). Zij vormt daarnaast
een bedreiging voor de effectuering van de doelstellingen van richtlijn nr. 91/676/EEG
van de Raad van de Europese Gemeenschappen van 12 december 1991 inzake
de bescherming van water tegen verontreiniging door nitraten uit agrarische
bronnen (PbEG L 375), de zogenoemde EG-Nitraatrichtlijn. Omdat het stelsel
voorziet in de mogelijkheid van overgang van pluimveerechten van het ene naar
het andere bedrijf, blijven de mogelijkheden voor bedrijfsontwikkeling binnen
de pluimveesector behouden, evenwel binnen de daaraan vanuit een maatschappelijk
oogpunt te stellen milieurandvoorwaarden.Over de hoofdlijnen van de in het wetsvoorstel voorziene maatregelen en
de ontwikkelingen die de maatregelen noodzakelijk maken is de Tweede Kamer
door de eerste ondergetekende geïnformeerd bij brief van 6 november
1998 (kamerstukken II 1998/99, 26 280, nr. 1). 2. Achtergrond 2.1 Algemene problematiek pluimveesectorDe pluimveesector is een sector met een zich goed ontwikkelende ketenstructuur
waar veel is geïnvesteerd in het verder realiseren van toegevoegde waarde
in de verwerking en afzet. Tegelijkertijd ontmoet de sector toenemende kritiek
in de samenleving op de wijze waarop het pluimvee wordt gehouden. Deze kritiek
betreft de belasting van het milieu door het intensieve karakter van de productie,
de welzijnsproblemen als gevolg van de geringe leefruimte per dier en de hoge
groeisnelheden, en de onvoldoende productveiligheid; er is onvoldoende grip
op besmettingen met micro-organismen als het salmonellabacterie en het bacterie
campylobacter en er wordt daarnaast te zeer teruggevallen op een preventief
gebruik van antibiotica en coccidiostatica.Met de sector zijn inmiddels afspraken gemaakt over een forse verbetering
van de productveiligheid, hetgeen ertoe moet leiden dat aan het einde van
het jaar 1999 nog maximaal 15% van de koppels vleeskuikens aan het einde van
de slachtlijn met campylobacter zal zijn besmet, en nog maximaal 10% met salmonella.
De sector onderneemt inmiddels ook initiatieven om het maatschappelijke tekort
te ondervangen op het punt van dierenwelzijn en milieu. Een eerste stap is
de notitie van de Productschappen Vee, Vlees en Eieren van 9 april 1998
met de titel «Iedereen Kiplekker!» (rapportnummer 9811.a), die
een visie op de ontwikkelingen in de pluimveesector in de periode 1998–2004
bevat..Het kabinet vindt deze voorstellen evenwel nog niet ver genoeg gaan. Op
het punt van de reductie van het mestoverschot en van de ammoniakuitstoot
gaat het sectorvoorstel niet ver genoeg. Voorts worden ten aanzien
van het houden van kippen in zogenoemde «legbatterijen» geen verbeteringen
aangekondigd en de wel voorgestelde maatregelen ter verbetering van het dierenwelzijn
lijken ontoereikend om aan de maatschappelijke kritiek tegemoet te komen.
In een gezamenlijke notitie van 29 juni 1998 met als titel «Samen
hokken of samen scharrelen» geven ook de Stichting Natuur en Milieu
en de Dierenbescherming aan dat de voorstellen niet toereikend zijn.De sector moet de ruimte krijgen om zijn verantwoordelijkheid waar te
maken en zal door de overheid worden aangemoedigd verdergaande stappen te
zetten. Is hij niet in staat een adequaat antwoord te formuleren op de omvangrijke
problemen waarvoor hij zich gesteld ziet, dan zal overheidsingrijpen niet
uitblijven. Zoals in het regeerakkoord is aangegeven, zal de overheid ingrijpen
als de sector voor het jaar 2000 niet de noodzakelijke maatregelen heeft genomen
om tot een oplossing van deze problemen te komen (kamerstukken II 1997/98,
26 024, nr. 10). Eind 1998 is in dat verband in een overleg tussen
overheid en vertegenwoordigers van de pluimveesector afgesproken dat de sector
uiterlijk in oktober 1999 een herstructureringsplan gereed zal hebben, waarin
een pakket van concrete maatregelen is uitgewerkt dat door de betrokken maatschappelijke
groeperingen wordt gedragen en dat een oplossing biedt voor de gesignaleerde
knelpunten op het vlak van milieu, welzijn en productveiligheid. In een dergelijk
herstructureringsplan zal een bijzondere plaats moeten worden ingeruimd voor
de biologische pluimveehouderij, waarvan de ontwikkeling met kracht moet worden
ondersteund gegeven het feit dat deze bedrijven zowel op het vlak van milieu
als op het vlak van dierenwelzijn vooroplopen. Inmiddels is een stuurgroep
ingesteld waarin onder andere de pluimveesector, de Dierenbescherming, de
Stichting Natuur en Milieu en het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en
Visserij zijn vertegenwoordigd. Deze stuurgroep staat onder voorzitterschap
van de heer J. G. M. Alders, voormalig Minister van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer en thans Commissaris van de Koningin
in Groningen.In het licht van het onderhavige wetsvoorstel is vooral de problematiek
van de mestoverschotten in de pluimveehouderij van belang. Hoewel ook daar
de primaire verantwoordelijkheid voor het oplossen van de problematiek bij
de sector ligt, zijn er op dit vlak verontrustende ontwikkelingen, namelijk
een steeds verdergaande groei van de pluimveestapel en een tegenvallende mestexport
en -distributie, die het noodzakelijk maken overheidsmaatregelen te nemen
die in ieder geval voorkomen dat de problematiek in de tussentijd verergert.
Dit overigens overeenkomstig de wens van de sector zelf. In het navolgende
gaan wij eerst in op de mestoverschotproblematiek in haar algemeenheid en
vervolgens op de ontwikkelingen die onverwijld overheidsingrijpen in de pluimveesector
noodzakelijk maken. 2.2 Het belang van evenwicht op de mestmarktDe pluimveesector levert na de varkenssector de grootste bijdrage aan
het totaal aan mestoverschotten op de veehouderijbedrijven, te weten de hoeveelheid
geproduceerde dierlijke mest die gegeven de bemestingsnormen niet op het eigen
bedrijf kan worden gebruikt en die aan derden – eindgebruikers in binnen-
of buitenland – moet worden afgezet. Voor de realisatie van de in het
kader van het mestbeleid gestelde doelen is het van groot belang dat op landelijk
niveau de productie van dierlijke meststoffen in balans is met aanwendings-
en afzetmogelijkheden voor deze stoffen. Zou op enig moment de situatie ontstaan
dat er op landelijk niveau meer mest wordt geproduceerd dan op de producerende
bedrijven zelf kan worden aangewend en bij derden-eindgebruikers kan worden afgezet, dan zullen veehouders steeds meer kosten moeten maken om hun
mest, vaak op steeds grotere afstand, te kunnen afzetten, zo zij er al in
slagen een afnemer voor de mest te vinden. Aangezien de individuele veehouder
een vrijwillige inkrimping van zijn veestapel veelal niet als reëel alternatief
zal zien en aan de andere kant de stijgende afzetprijzen voor mest steeds
moeilijker zullen zijn op te brengen, ontstaat een onaanvaardbare druk om
via oneigenlijke wegen van de mest af te komen. Indien door de overheid dan
geen aanvullende maatregelen worden genomen, dreigt het gevaar dat de bemestingsnormen
op grote schaal worden overschreden.Het belang van een landelijk evenwicht op de mestmarkt is nadrukkelijk
onderkend in de paragrafen 5.2 en 5.3 van de Integrale Notitie. Daarin wordt
een herstructureringsbeleid aangekondigd met het oog op het behoud van dat
evenwicht, nu dat wordt bedreigd door de steeds geringer wordende aanwendings-
en afzetmogelijkheden voor dierlijke mest als gevolg van de voor de periode
tot 2008/2010 voorziene stapsgewijze aanscherping van de bemestingsnormen.
Het gaat daarbij om de normen inzake het toelaatbare fosfaat- en stikstofverlies
naar het milieu dat optreedt als gevolg van mestgebruik, welke normen centraal
staan in het in hoofdstuk IV van de Meststoffenwet geregelde stelsel van regulerende
mineralenheffingen. Bij de behandeling van het wetsvoorstel strekkende tot
invoering van dat stelsel is – naar aanleiding van de door handhavingsdeskundigen
van overheid en landbouwbedrijfsleven uitgevoerde ex ante-evaluatie van dat
stelsel – aangegeven dat de invoering van aanvullende maatregelen tot
behoud van het evenwicht op de landelijke «mestmarkt» als absolute
randvoorwaarde geldt, wil het stelsel – en om het even welk ander stelsel
van bemestingsnormen – goed kunnen functioneren. Verwezen zij onder
meer naar de memorie van toelichting (kamerstukken II 1995/96, 24 782,
nr. 3, blz. 5–6 en blz. 23–30) bij dit op 2 mei
1997 tot wet verheven wetsvoorstel (Stb. 360). Aangezien de bemestingsnormen
tot de kern van de maatregelen behoren waarmee de doelstellingen van de EG-Nitraatrichtlijn
moeten worden gerealiseerd, moeten de aanvullende maatregelen om een effectieve
handhaving van deze normen te kunnen verzekeren worden gezien als noodzakelijke,
aanvullende maatregelen als bedoeld in artikel 5, vijfde lid, van die richtlijn. 2.3 Ontwikkelingen op de mestmarktIn de Integrale Notitie werd geschat dat door aanscherping van de normering
in 2002 een volume aan dierlijke mest overeenkomend met 37 miljoen kilogram
fosfaat niet op bedrijven in Nederland zou kunnen worden afgezet. Uitgaande
van het aandeel in de mestoverschotproductie op bedrijfsniveau, kan dit volume
voor circa 2/3 deel, dat wil zeggen ruim 25 miljoen kilogram fosfaat, worden
toegerekend aan de varkenssector, en voor circa 1/3 deel, dat wil zeggen circa
13 miljoen kilogram fosfaat, aan de pluimveesector. In de Integrale Notitie
is er voorts vanuit gegaan dat door de in het kader van de Wet verplaatsing
mestproductie voorziene korting met 25% van mestproductierechten ingeval van
verplaatsing van de mestproductie naar een ander bedrijf of een andere locatie,
met name door de varkens- en de pluimveesector een vermindering van het mestoverschot
met in totaal 3 miljoen kilogram fosfaat zou worden gerealiseerd. Voorts werd
er in de Integrale Notitie nog vanuit gegaan dat er goede perspectieven zouden
zijn voor de export van pluimveemest. Geschat werd dat 2/3 van de overschotmest
afkomstig uit de pluimveesector, circa 20 miljoen kilogram fosfaat, in het
buitenland zou kunnen worden afgezet. Dat zou betekenen dat circa 14 miljoen
kilogram fosfaat aan niet-plaatsbare mestoverschotten zou resteren, die geheel
aan de varkenshouderij moet worden toegerekend. Wat betreft de toerekening van dit overschot aan de varkenshouderij is,
behalve uiteraard het grote aandeel van de varkenshouderij in het landelijke
mestoverschot, niet onbelangrijk het feit dat er voor varkensmest, gezien
de ter zake geldende veterinaire regelgeving in communautair verband en de
kwaliteit van varkensmest, geen reële exportmogelijkheden bestaan en
dat deze mestsoort ook op de binnenlandse markt eerder afzetproblemen ondervindt
dat pluimveemest.Om een niet-plaatsbaar varkensmestoverschot te voorkomen is de Wet herstructurering
varkenshouderij ingevoerd, die door inzet van verschillende instrumenten moet
leiden tot een reductie van de varkensmestproductie met 14 miljoen kilogram
fosfaat.Inmiddels blijkt zich een aantal ontwikkelingen voor te doen die afwijken
van de gehanteerde aannames in 1995, ten tijde van het uitbrengen van de Integrale
Notitie; ontwikkelingen die per saldo tot een veel groter niet-plaatsbaar
mestoverschot lijken te leiden dan destijds werd verondersteld. In de brief
van de eerste ondergetekende aan de Tweede Kamer van 15 januari 1999
(kamerstukken II, 1998/99, 25 448 en 25 445, nr. 15) is daarop
nader ingegaan.Zoals in die brief is aangegeven is er sprake van twee positieve ontwikkelingen.
De eerste is het sneller teruggelopen van de fosfaatproductie in de veehouderij
dan in de Integrale Notitie werd geschat. Blijkens de in de brief opgenomen
cijfers was de fosfaatproductie in de varkenshouderij in 1996 58 miljoen kilogram
fosfaat. Daarmee is echter nog niets van het berekende niet-plaatsbare varkensmestoverschot
van 14 miljoen kilogram fosfaat voor 2002 gerealiseerd, aangezien in de Integrale
Notitie bij de berekening van het mestoverschot werd uitgegaan van een varkensmestproductie
van circa 58 miljoen kilogram fosfaat. Verdere reducties, te realiseren door
veevoermaatregelen, zijn in het maatregelenpakket van de Wet herstructurering
varkenshouderij reeds verdisconteerd door de mogelijkheid tot compensatie
van een deel van de op 1 januari 2000 doorgevoerde 15%-korting over de
varkensrechten als voorzien in artikel 31 van die wet. Ook in de rundveehouderij
heeft een snellere reductie van de fosfaatproductie plaatsgevonden dan destijds
werd verondersteld, maar die sector draagt slechts marginaal bij aan het landelijke
mestoverschot, zodat in dat verband deze reductie van marginale betekenis
is. De tweede positieve ontwikkeling is dat in juli 1997 reeds 2 miljoen kilogram
fosfaat door de korting van mestproductierechten bij verplaatsing uit de markt
was genomen. Dat komt evenwel nog niet overeen met de in de Integrale Notitie
voorziene 3 miljoen kilogram fosfaat, met name te realiseren door de varkens-
en de pluimveesector. De in de Wet herstructurering varkenshouderij voorziene
korting bij overgang van varkensrechten naar andere bedrijven en bij bedrijfsoverdrachten
draagt op het punt van de realisatie van deze 3 miljoen kilogram fosfaat niets
extra's bij, aangezien de opbrengst van deze korting al direct in mindering
worden gebracht op de taakstelling van 14 miljoen kilogram fosfaat via een
verlaging van de in artikel 31 van die wet voorziene generieke korting van
varkensrechten.Tegenover deze ontwikkelingen staan evenwel ernstige tegenvallers. De
aannames in de Integrale Notitie ten aanzien van de mogelijkheden tot plaatsing
van mest op het eigen bedrijf, tot plaatsing van mest via distributie op andere
bedrijven en tot afzet in het buitenland zijn namelijk veel te optimistisch
gebleken. De in de brief van 15 januari 1999 genoemde cijfers met betrekking
tot het jaar 1996, ontleend aan het Centraal Bureau voor de Statistiek, illustreren
dat. Ten opzichte van de schattingen van de Integrale Notitie kon in 1996
een mestvolume overeenkomend met 5 miljoen kilogram fosfaat minder op de mestproducerende
bedrijven zelf worden aangewend, kon een mestvolume overeenkomend met 13 miljoen
kilogram fosfaat minder op andere bedrijven in Nederland worden
afgezet, en kon 6 miljoen kilogram fosfaat aan mest minder worden geëxporteerd.Meer recente ontwikkelingen maken duidelijk dat we er ernstig rekening
mee moeten houden dat de reeds in 1996 geconstateerde tegenvallers structureel
van karakter zullen zijn.Besloeg de afzet van pluimveemest in 1995 nog 12 miljoen kilogram fosfaat
en was deze in 1996 al teruggelopen tot 8 miljoen kilogram fosfaat, in 1997
is de export nog verder teruggelopen, namelijk tot 5 à 7 miljoen kilogram
fosfaat. Voor 1998 zijn de schattingen dat de mestexport niet is toegenomen
ten opzichte van 1997. Dit terwijl de prognose van de Integrale Notitie 15
miljoen kilogram fosfaat was. Gelet op het feit dat het steeds moeilijker
wordt om onbewerkte pluimveemest te exporteren vanwege de steeds hogere kwaliteitseisen
van buitenlandse afnemers en aanscherping van buitenlandse regelgeving, wordt
steeds meer duidelijk dat de prognose in de Integrale Notitie van 20 miljoen
kilogram fosfaat in 2002 niet zal worden gehaald.Daarnaast is sprake van een voor de realisatie van de doelstellingen van
de EG-Nitraatrichtlijn noodzakelijke aanscherping van de normering van het
stelsel van regulerende mineralenheffingen, waartoe wij hebben besloten mede
naar aanleiding van de formele ingebrekestelling door de Commissie van de
Europese Gemeenschappen ter zake van de uitvoering van die richtlijn van 29 september
1998, en van het onder dit stelsel brengen van de extensieve veehouderijbedrijven
en de akker- en tuinbouwbedrijven in respectievelijk 2000 en 2001. Hierdoor
bestaat de reële kans dat ook de hoeveelheid mest die in Nederland kan
worden afgezet en aangewend structureel op een lager niveau komt te liggen
dan waar tot nu toe van uit is gegaan. Over de voornemens op het punt van
de intensivering van het stikstofbeleid hebben wij de Tweede Kamer geïnfor-
meerd bij brief van 2 december 1998 (kamerstukken II 1998/99, 24 445,
nr. 43). Inmiddels is een wetsvoorstel in voorbereiding waarmee wij deze
voornemens invulling geven. 2.4 Noodzaak bevriezing omvang pluimveestapelHoewel de in de voorgaande subparagraaf beschreven tegenvallende ontwikkelingen
op het vlak van de plaatsingsruimte voor mest op het eigen bedrijf, de mestdistributie
en de mestexport, zeker mede een belangrijk probleem voor de varkenshouderij
vormen, gegeven het aandeel in de totale overschotproductie en de relatief
minder goede afzetmogelijkheden voor varkensmest, moet ook de pluimveehouderij
worden aangesproken op zijn verantwoordelijkheid voor de oplossing van de
overschotproblematiek. Zoals wij in het voorgaande hebben aangegeven, draagt
de pluimveesector voor circa 1/3 deel bij aan de totale overschotproductie.
Deze sector ondervindt evengoed als de varkenshouderij problemen bij de mestafzet
in een situatie dat de landelijke productie en de afzetmogelijkheden voor
dierlijke meststoffen niet met elkaar in evenwicht zijn. Daarbij zij erop
gewezen dat het relatieve nadeel van een mindere kwaliteit van varkensmest
ten opzichte van pluimveemest door de varkenshouderij kan worden gecompenseerd
door meer te betalen voor de mestafzet, waarmee het concurrentievoordeel van
pluimveemest op de mestmarkt wordt weggenomen. Daarvoor bestaat bij de varkenssector
meer ruimte nu – afgezien van conjuncturele afwijkingen – het
in de varkenshouderij gerealiseerde economisch saldo per kilogram fosfaat
hoger ligt dan in de pluimveesector.Het is aan de pluimveesector om een infrastructuur op te zetten om te
komen tot een grootschalige en duurzame export van pluimveemest. In dat verband
is verwerking van pluimveemest tot mestkorrels en de verwerking van pluimveemest
in compost van groot belang. Het is positief dat het bedrijfsleven
hiertoe initiatieven heeft genomen. Er lopen tot het jaar 2000 op dit vlak
twee experimenten die door de overheid worden gefaciliteerd; verwezen zij
naar de Kaderregeling ontheffingen experiment «Het Zuivere Ei»
en naar de Kaderregeling ontheffingen experiment «Golden Harvest».
Ook worden door het bedrijfsleven mogelijkheden onderzocht om een deel van
het pluimveemestoverschot te verbranden. Bezien wordt of deze verbranding
binnen daaraan te stellen milieurandvoorwaarden kan plaatsvinden en, indien
dit het geval is, zal ook dit initiatief worden gefaciliteerd. Zoals wij in
subparagraaf 2.1 evenwel hebben aangegeven, kunnen deze initiatieven
slechts als eerste stappen worden gezien en achten wij de voorstellen van
de sector voor de aanpak van de overschotproblematiek ontoereikend. Er moet
nog een belangrijke slag worden geslagen, nu de mestexport zo ver achter blijft
bij de prognoses van de Integrale Notitie en zelfs een terugval vertoont.In dat licht vinden wij het zorgwekkend dat zich intussen in de pluimveehouderij
een ontwikkeling voordoet die de mestoverschotproblematiek verder dreigt te
verergeren. Gelijktijdig met de in het voorgaande besproken ernstige terugval
van de mestexport en de tegenvallende ontwikkeling ten aanzien van de hoeveelheid
mest die op het eigen bedrijf en op andere bedrijven in Nederland kan worden
afgezet, doet zich de afgelopen jaren een gestadige groei van de pluimveestapel
voor. Het aantal kippen in Nederland is blijkens de gegevens van het Centraal
Bureau voor de Statistiek (CBS) toegenomen van 89,6 miljoen stuks in 1995
tot 98,7 miljoen stuks in 1998, met name in de concentratiegebieden van intensieve
veehouderijen in het zuiden en het oosten van het land. De toename van de
pluimveestapel betreft vooral de vleeskuikens: het aantal vleeskuikens, inclusief
de moederdieren, nam toe van 51,5 miljoen stuks in 1995 tot 57,2 miljoen stuks
in 1998, waar in diezelfde periode het aantal legkippen toenam van 38,2 miljoen
stuks tot 41,4 miljoen stuks. Inmiddels lijkt deze ontwikkeling zich verder
door te zetten. Zo werden volgens CBS-gegevens alleen al in de eerste helft
van 1998 71 bouwvergunningen voor vleeskuikenstallen verleend voor een bouwsom
van in totaal f 33 miljoen, waar in de eerste helft van 1995 en van 1996
respectievelijk 27 en 11 bouwvergunningen werden verleend voor een totale
bouwsom van respectievelijk f 4 miljoen en f 3 miljoen. In de periode
van januari tot en met november 1998 werden volgens gegevens van het CBS voor
vleeskuikenstallen in totaal 170 bouwvergunningen verleend voor een totale
bouwsom van f 81 miljoen. Uit die gegevens blijkt een groeiende belangstelling
voor de vestiging en uitbreiding van vleeskuikenhouderijen in de niet-concentratiegebieden
te bestaan: de helft van de tot en met november verleende bouwvergunningen
en de helft van de totale bouwsom heeft betrekking op bedrijven buiten de
concentratiegebieden. Hoewel het bij de verleende bouwvergunningen voor een
deel ook om aanpassingen van bestaande inrichtingen zal gaan, is naar onze
schatting een groot deel van de aanvragen afkomstig van nieuwkomers en uitbreiders
in het vleeskuikensegment. Wij achten het reëel dat in de concentratiegebieden
bijna de helft van de bouwsom was bestemd voor uitbreiding, en dat in de niet-concentratiegebieden
vrijwel de hele bouwsom daarvoor was bestemd. In de niet-concentratiegebieden
gaat het vaak om overwegend akkerbouwbedrijven en grondgebonden veehouderijen,
die vleeskuikens als bijtak willen gaan houden op basis van grondgebonden
mestproductierechten. Bij de vleeskuikentak gaat het, in vergelijking met
de leghensector, om een tamelijk routinematige bezigheid waarvoor weinig specialistische
kennis is vereist en die zonder grote problemen naast het bestaande bedrijf
kan worden uitgeoefend.De groei van de pluimveestapel is zeer verontrustend vanuit het oogpunt
van de mestoverschotproblematiek en brengt daarnaast ook andere nadelige milieu-effecten
met zich. Te denken valt aan een vergroting van de problematiek
van ammoniakuitstoot en stankhinder, het beslag van de extra pluimveestallen
op de ruimte, en de aantasting van het landschap en de natuurwaarden die van
de genoemde factoren het gevolg kan zijn. Wat betreft de ammoniakuitstoot
speelt de toename vooral in de vleeskuikenhouderij, nu voor vleeskuikens nog
nauwelijks emissie-arme stallen worden gebouwd. Een toename van het aantal
vleeskuikens met 1 miljoen stuks, betekent naar schatting tevens een
toename van de ammoniakuitstoot met 50 000 kilogram. Ook dat zijn ongewenste
ontwikkelingen, die evenwel in vergelijking met de mestoverschotproblematiek
van meer secundair belang zijn.Onder de huidige mestwetgeving is uitbreiding van de pluimveestapel mogelijk
door het in gebruik nemen van, met name bij akkerbouwbedrijven en grondgebonden
veehouderijen aanwezige, grondgebonden mestproductierechten, door het in gebruik
nemen van de tot op heden niet benutte ruimte binnen de op veehouderijbedrijven
rustende niet-grondgebonden mestproductierechten en door omschakeling van
andere diersoorten dan kippen en kalkoenen naar kalkoenen binnen deze niet-grondgebonden
mestproductierechten. Is het bij uitstek het bedrijfsleven zelf dat de instrumenten
heeft om te komen tot een grootschalige, duurzame export van pluimveemest,
de instrumenten om op een effectieve wijze een verdere groei van de pluimveestapel
te voorkomen ontbeert het. Daarvoor zijn nadere overheidsmaatregelen in de
vorm van wetgeving noodzakelijk. Zowel van de zijde van de sector als van
de zijde van de milieu-organisaties is er bij de overheid op aangedrongen
niet te wachten tot het jaar 2000 met het nemen van wettelijke maatregelen
en de haar ter beschikking staande instrumenten nu in te zetten om een verdere
groei te voorkomen, zoals ook tot uitdrukking komt in de twee in subparagraaf 2.1
geciteerde visies op de toekomst van de pluimveehouderij.Dit in acht genomen en gelet ook op de bij herhaling door leden van verschillende
fracties in de Tweede Kamer over de uitbreiding van de pluimveehouderij uitgesproken
zorg, zijn wij van oordeel dat de overheid in dezen haar verantwoordelijkheid
dient te nemen en thans maatregelen moet treffen om te komen tot een bevriezing
van de omvang van de pluimveestapel. Voorkomen moet immers worden dat door
een vergroting van de mestoverschotproblematiek in een later stadium onverhoopt
pijnlijke maatregelen moeten plaatsvinden die wellicht achterwege hadden kunnen
blijven en in ieder geval minder pijnlijk hadden kunnen zijn als eerder was
ingegrepen. Een dergelijke bevriezing betekent bovendien een pas-op-de-plaats,
waarmee ruimte wordt gecreëerd voor het bedrijfsleven om initiatieven
te ontplooien en te komen tot een adequaat antwoord op de naast de mestproblematiek
aan de orde zijnde problemen op het punt van diergezondheid, dierenwelzijn
en milieu. Wij denken dan met name aan het in subparagraaf 2.1 aangekondigde
herstructureringsplan, dat de sector in oktober 1999 zal moeten hebben afgerond.Het onderhavige wetsvoorstel voorziet in de noodzakelijk maatregelen om
tot een bevriezing van de omvang van de pluimveehouderij te komen; dit onder
handhaving van het onder de Wet verplaatsing mestproductie al bestaande mechanisme
waarmee de pluimveehouderij door een geringe korting van productierechten
bij verplaatsing van de mestproductie ook een directe bijdrage levert aan
de vermindering van de overschotproductie.Hoewel de problematiek van uitbreiding zich thans voornamelijk in de kippensector
voordoet, zien de maatregelen niet alleen op de kippensector maar ook op de
kalkoenensector, een sector waar zich overigens ook een gestadige
groei voordoet; tussen 1985 en 1998 is het aantal kalkoenen ruim verdubbeld
van 0,7 miljoen stuks naar 1,5 miljoen stuks. Zouden thans niet tevens maatregelen
in de kalkoenensector worden getroffen, dan is het risico groot dat de problematiek
zich van de kippensector naar de kalkoenensector verplaatst. De productiewijze
en de afzetmarkt van kalkoenen vertonen immers sterke gelijkenis met die van
de kippen, en omschakeling van kippen naar kalkoenen, ook qua bedrijfsvoering
en -inrichting, is relatief eenvoudig. Bij andere soorten pluimvee, bijvoorbeeld
eenden, bestaat deze vrees niet, gegeven hun specifieke afzetmarkt en andere
factoren, zoals de steeds strenger wordende welzijnseisen.Naar onze opvatting is, in lijn met het regeerakkoord, anders dan de milieu-organisaties
wensen, een beperking van de omvang van de pluimveestapel op dit moment niet
aan de orde. Wij zullen de ontwikkelingen op het vlak van de mestexport en
-verbranding echter nauwlettend volgen en de voorstellen daaromtrent in het
door de sector op te stellen herstructureringsplan kritisch wegen met het
oog op eventuele nadere maatregelen in het jaar 2000. Thans kan echter –
juist gegeven de mogelijkheden die de pluimveesector nog heeft om de mestoverschotproblematiek
te verkleinen door export of verbranding – met een bevriezing worden
volstaan. Dat betekent dat het onderhavige wetsvoorstel een minder ingrijpend
karakter heeft dan de Wet herstructurering varkenshouderij.In het navolgende worden de voorgestelde maatregelen nader toegelicht. 3. Het stelsel van pluimveerechten 3.1 InleidingOm te komen tot de noodzakelijke bevriezing van de omvang van de pluimveestapel
op landelijk niveau, voorziet het onderhavige wetsvoorstel in de aanvulling
van de Meststoffenwet met een stelsel van pluimveerechten. Voor elk bedrijf
wordt, in de vorm van een pluimveerecht, een maximum gesteld aan het aantal
kippen en kalkoenen dat op het bedrijf kan worden gehouden; onder voorwaarden
kan het pluimveerecht, of een gedeelte daarvan, van het ene naar het andere
bedrijf overgaan. Het stelsel is zoveel mogelijk vorm gegeven overeenkomstig
het bestaande systeem van mestproductierechten en van overgang van deze rechten,
als neergelegd in hoofdstuk V van de Meststoffenwet en in de Wet verplaatsing
mestproductie, uiteraard met dien verstande dat met het nieuwe plafond van
het pluimveerecht de in subparagraaf 2.4 aangeduide mogelijkheden voor
uitbreiding van de pluimveestapel binnen het mestproductierecht komen te vervallen.
Wat betreft de rekenregels voor de bepaling van de omvang van het pluimveerecht
bij aanvang van het stelsel is zoveel mogelijk analogie met de rekenregels
van de Wet herstructurering varkenshouderij betracht. Het systeem kon in vergelijking
met de laatstgenoemde wet echter aanmerkelijk eenvoudiger blijven, aangezien
thans het uitsluitende doel is het op landelijk niveau bevriezen van het aantal
kippen en kalkoenen.Het stelsel van pluimveerechten zal worden opgenomen in hoofdstuk V van
de Meststoffenwet, dat ook thans reeds de maatregelen bevat ter voorkoming
van een onverantwoorde uitbreiding van de productie van dierlijke meststoffen.
Hoofdstuk V wordt daartoe onderverdeeld in twee titels. De eerste titel houdt
alle oorspronkelijke verboden, die vanaf het tijdstip waarop het nieuwe stelsel
in werking treedt evenwel niet langer zullen zien op de mestproductie afkomstig
van kippen en kalkoenen (artikel I, onderdelen D, E en F). De tweede titel
bevat het stelsel van pluimveerechten (artikel I, onderdeel G). In het navolgende zullen wij op de verschillende aspecten van het stelsel
nader ingaan. 3.2 Het nieuwe uitbreidingsverbod en artikel 55 van de
Meststoffenwet a. AlgemeenCentraal in het stelsel van pluimveerechten staat het in het voorgestelde
artikel 58c geformuleerde uitbreidingsverbod: het verbod om op een bedrijf
in een kalenderjaar een grotere hoeveelheid dierlijke meststoffen afkomstig
van kippen en kalkoenen te produceren dan het op het bedrijf rustende pluimveerecht.
Hoofdregel is dat het pluimveerecht bij aanvang van het stelsel overeenkomt
met de in het referentiejaar – naar keuze 1997, 1996 of 1995 –
geproduceerde hoeveelheid meststoffen afkomstig van kippen en kalkoenen, zoals
deze blijkt uit de door de veehouder zelf gedane opgave. De bepaling van de
omvang van het pluimveerecht, waaronder de wijze waarop rekening wordt gehouden
met bedrijfsmutaties in of na het referentiejaar en vóór aanvang
van het stelsel, wordt toegelicht in de subparagrafen 3.3 en 3.4. Zoals uit
die paragrafen zal blijken, leiden de regels ter bepaling van de omvang van
het pluimveerecht ertoe dat feitelijk wordt aangesloten bij de meest actuele
en representatieve omvang van de mestproductie op het desbetreffende bedrijf,
volgens de situatie op het bedrijf op 6 november 1998, de datum waarop
de onderhavige maatregelen bij de eerder geciteerde brief aan de Tweede Kamer
werden aangekondigd. b. RekeneenheidWij hebben er eenvoudshalve voor gekozen om het pluimveerecht, net als
thans het mestproductierecht, direct uit te drukken in een hoeveelheid fosfaat
die op jaarbasis mag worden geproduceerd, en om voor de bepaling van de fosfaatproductie
van de dieren van de onderscheiden soorten en categorieën dezelfde forfaitaire
normen te hanteren als thans zijn opgenomen in bijlage A bij de Meststoffenwet.
Er vindt derhalve geen omrekening plaats naar een nieuwe eenheid, zoals de
varkenseenheden van de Wet herstructurering varkenshouderij.Aangezien, zowel bij de bepaling van de hoogte van het pluimveerecht bij
aanvang van het stelsel als bij de bepaling van de hoeveelheid meststoffen
die vervolgens binnen het pluimveerecht kan worden geproduceerd, de mestproductie
van de dieren van de onderscheiden soorten en categorieën wordt berekend
op basis van dezelfde forfaitaire normen, ligt met het uitbreidingsverbod
van artikel 58c feitelijk het aantal kippen en kalkoenen vast dat gemiddeld
in het jaar op het bedrijf kan worden gehouden (artikel 58b, eerste lid, onderdeel
c). Net als bij het huidige systeem van mestproductierechten is de werkelijke
fosfaatproductie irrelevant. Het gaat bij de onderhavige maatregelen nadrukkelijk
niet om een directe sturing op de hoeveelheid mineralen in de vorm van fosfaat
en stikstof of andere stoffen in de mest, maar om een sturing op het potentiële
volume aan geproduceerde meststoffen, een sturing op het aantal dieren. Sturing
op de gehaltes aan mineralen zelf, één van de mogelijkheden
om de mineralenverliezen naar het milieu terug te dringen, geschiedt al door
een ander instrument: het stelsel van regulerende mineralenheffingen als uitgewerkt
in hoofdstuk IV van de Meststoffenwet. De beheersing van het mestvolume op
landelijk niveau is, zoals wij in subparagraaf 2.2 hebben uiteengezet,
noodzakelijk om dat stelsel goed te laten werken. c. Relatie met artikel 55 van de Meststoffenwet; vervallen
uitbreidings- mogelijkhedenHet pluimveerecht komt voor kippen en kalkoenen volledig in de plaats
van het mestproductierecht, dat geldt op grond van de artikelen 55 en 55a
van de Meststoffenwet en op grond van de Wet verplaatsing mestproductie. Het
mestproductierecht, voor zover dat los staat van de tot het bedrijf behorende
oppervlakte landbouwgrond, wordt na inwerkingtreding van artikel 58c voor
elk bedrijf verlaagd met het aan het bedrijf toekomende pluimveerecht (artikel
I, onderdeel F). Tegelijkertijd geldt dat vanaf dat tijdstip de mestproductie
afkomstig van kippen en kalkoenen niet langer relevant zal zijn voor de vraag
of de uitbreidingsverboden van artikel 55 van de Meststoffenwet en artikel
3 van de Wet verplaatsing mestproductie zijn overtreden (artikel I, onderdeel
E). Omgekeerd kan vanaf dat tijdstip aan het mestproductierecht niet langer
het recht worden ontleend om kippen en kalkoenen te houden: daarvoor dient
het bedrijf over een pluimveerecht van voldoende omvang te beschikken (artikel
58c), zoals het pluimveerecht geen basis biedt voor het houden van andere
diersoorten dan kippen en kalkoenen.Een en ander betekent dat het niet langer mogelijk zal zijn om het aantal
kalkoenen uit te breiden door binnen het mestproductierecht van andere diersoorten
dan kippen naar kalkoenen om te schakelen, wat onder het regime van artikel
55 van de Meststoffenwet wel mogelijk is. Kalkoenen kunnen na invoering van
het onderhavige stelsel uitsluitend op basis van pluimveerechten worden gehouden.
Het beëindigen van deze omschakelingsmogelijkheid is van belang, omdat
omschakeling er in het algemeen op neer zal komen dat diersoorten die in de
regel grondgebonden worden gehouden, zoals melkvee, schapen of geiten, worden
ingewisseld voor de in principe niet-grondgebonden productie van kalkoenen;
een productiewijze die leidt tot een niet op het bedrijf plaatsbaar mestoverschot
en dus tot een vergroting van de landelijke mestoverschotproblematiek, wat
ongewenst is. Het ligt immers in de rede te verwachten dat bedrijven die omschakelen
naar een in principe niet-grondgebonden veehouderij de oppervlakte landbouwgrond
bij hun bedrijf zullen verkleinen; deze grond is niet langer noodzakelijk
voor de ruwvoervoorziening en verkoop van de grond leidt tot extra investeringsruimte
binnen het bedrijf. In subparagraaf 2.4 gaven wij voorts aan dat bij
gebreke van voorzieningen als de onderhavige het risico bestaat dat de problematiek
verschuift van de kippensector naar de kalkoenensector.Op het punt van de omschakeling van andere diersoorten naar kippen bevat
het wetsvoorstel geen wezenlijke wijziging ten opzichte van het huidige stelsel
van mestproductierechten: ingevolge artikel 55, zevende lid, van de Mestsstoffenwet
is een omschakeling van andere diersoorten naar kippen immers al verboden;
met de invoering van het stelsel van varkensrechten was ook de mogelijkheid
om van varkens naar kippen over te gaan inmiddels vervallen. De enige wijziging
is dat binnen het pluimveerecht vrijelijk van het houden kalkoenen kan worden
overgestapt op het houden van kippen.Overigens betekenen de beperkingen ten aanzien van de omwisselingsmogelijkheden
niet dat geen omwisseling meer mogelijk is: een bedrijf kan er altijd voor
kiezen zijn mestproductierechten te vervreemden en daarvoor in de plaats pluimveerechten
of varkensrechten te verwerven en vice versa. Een dergelijke omschakeling
zal echter in principe gepaard gaan met een korting over de vervreemde en
over de verworven productierechten (zie paragraaf 3.5). De voorgestelde wijzigingen betekenen ook dat aan het enkele bezit van
landbouwgrond, door bedrijven die niet over een pluimveerecht van voldoende
omvang beschikken, niet langer het recht kan worden ontleend om
een productie van 125 kilogram fosfaat per hectare per jaar afkomstig van
kippen of kalkoenen te realiseren. Nu dit grondgebonden mestproductierecht
niet langer kan worden benut voor het houden van pluimvee, wordt een einde
gemaakt aan een van de belangrijkste mogelijkheden voor uitbreiding van de
pluimveestapel die binnen de huidige mestwetgeving bestaan en die, zoals wij
in subparagraaf 2.4 hebben aangegeven, inmiddels ook ten volle door grondgebonden
bedrijven wordt aangesproken. Ingebruikneming van grondgebonden mestproductierechten
voor de pluimveehouderij heeft zeer onwenselijke gevolgen, omdat zij enerzijds
leidt tot een toename van de landelijke mestproductie en anderzijds tot een
afname van de plaatsingsmogelijkheden voor overschotmest.Tot slot komt de mogelijkheid van het voor uitbreiding van de pluimveestapel
in gebruik nemen van tot op heden niet-benutte ruimte binnen de niet-gebonden
mestproductierechten te vervallen.Na invoering van het stelsel van pluimveerechten zullen het grondgebonden
en het niet-grondgebonden mestproductierecht alleen nog relevant zijn voor
de runderen, konijnen, vossen, nertsen, schapen en geiten. Voor de varkens
vormt het varkensrecht het productieplafond. d. Geen nadere voorzieningen uitbreiding andere diersoortenWij hebben bezien of een nadere voorziening moet worden getroffen om te
voorkomen dat de extra ruimte die bij invoering van de pluimveerechten binnen
het grondgebonden mestproductierecht ontstaat wordt benut voor uitbreiding
van de mestproductie afkomstig van de diersoorten die onder artikel 55 van
de Meststoffenwet blijven vallen. Deze extra productieruimte ontstaat als
gevolg van het feit dat enerzijds de productie van meststoffen door kippen
en kalkoenen die in het referentiejaar plaatsvond op basis van het grondgebonden
mestproductierecht volledig in het nieuwe pluimveerecht wordt omgezet, terwijl
anderzijds het grondgebonden mestproductierecht zoals dat voortvloeit uit
artikel 55 van de Meststoffenwet van ongewijzigde omvang blijft.Bij de instelling van het varkensrecht is in de Wet herstructurering varkenshouderij
ter voorkoming van het in gebruik nemen van de toen ontstane ruimte binnen
grondgebonden mestproductierecht wel een voorziening getroffen. Er is namelijk
een «grondgebonden» deel binnen het varkensrecht onderscheiden,
dat ingevolge artikel 15 van die wet alleen voor het houden van varkens kan
worden benut voor zover het bedrijf over voldoende grond blijft beschikken
om de met dat deel overeenkomende varkensmestproductie binnen het grondgebonden
mestproductierecht te kunnen laten plaatsvinden, in aanmerking genomen de
eventuele grondgebonden mestproductie van andere diersoorten. Zou de oppervlakte
grond worden verkleind of zou de grondgebonden mestproductie van andere diersoorten
worden vergroot, dan kan het desbetreffende bedrijf dus minder varkens houden
(amendement van het lid Huys; kamerstukken II 1997/98, 25 746, nr. 46).Ook hebben wij bezien of het noodzakelijk is om de niet-benutte ruimte
binnen het niet-grondgebonden mestproductierecht voor zover deze aan het pluimvee
kan worden toegerekend, niet alleen niet in pluimveerechten om te zetten,
maar deze überhaupt te laten vervallen opdat deze ruimte niet voor uitbreiding
van andere diersoorten zal worden gebruikt; bij invoering van het stelsel
van varkensrechten werd daartoe ingevolge artikel 55a van de Meststoffenwet
het niet-grondgebonden mestproductierecht behalve met het varkensrecht ook
met de aan varkens toe te rekenen zogenoemde «latente productieruimte»
verminderd. Wij hebben er evenwel na ampele overweging van afgezien om in het wetsvoorstel
op deze punten dezelfde voorzieningen als in de Wet herstructurering varkenshouderij
op te nemen. Dergelijke voorzieningen zouden het wetsvoorstel aanmerkelijk
complexer maken en gaan verder dan een enkele bevriezing van de omvang van
de pluimveestapel, wat de primaire doelstelling van het wetsvoorstel is. De
vrijkomende ruimte binnen het grondgebonden mestproductierecht is bovendien
verwaarloosbaar, zeker in relatie tot de bij niet-pluimveebedrijven aanwezige
grondgebonden rechten. Het pluimvee wordt immers bij uitstek niet-grondgebonden
gehouden; eerst meer recent is sprake van een sterke tendens om grondgebonden
mestproductierechten voor de pluimveehouderij in gebruik te gaan nemen. Daarbij
geldt dat de voorzieningen in de Wet herstructurering varkenshouderij vooral
waren ingegeven door vrees voor uitbreiding binnen de pluimveehouderij, die
thans juist een halt wordt toegeroepen; andere veehouderijtakken speelden
daarbij geen rol. Een wezenlijke groei bij andere diersoorten op basis van
de thans vrijkomende rechten is niet te verwachten. In de melkveesector –
die al onderworpen is aan een productieplafond in de vorm van het melkquotum –
is de afgelopen jaren een tendens te zien geweest van steeds minder dieren
en een steeds hogere productiviteit per dier. Bovendien zal voor deze sector,
zoals wij hebben aangekondigd in de eerder geciteerde brief van 2 december
1998 over de aanscherping van het stikstofbeleid, met ingang van 2002 een
nieuw plafond worden ingevoerd waarbij de maximum-veebezetting afhankelijk
wordt gesteld van het voederareaal waarover het bedrijf beschikt. Voor de
roodvleessector gelden slechte marktperspectieven, ook voor de langere termijn.
Bij eenden, konijnen en pelsdieren is sprake van een heel specifieke en tamelijk
beperkte afzetmarkt. Een wezenlijke groei van deze – thans binnen het
totaal van de mestproductie in Nederland al tamelijk ondergeschikte –
sectoren valt niet te verwachten; dit mede in het licht van de steeds scherpere
welzijnseisen die voor deze diersoorten gaan gelden. Ook bij de schapen en
geiten – bij uitstek grondgebonden sectoren – valt geen wezenlijke
uitbreiding te verwachten. Het is dan ook alleszins verantwoord om in dit
stadium af te zien van nadere maatregelen. e. Niet-bedrijfsmatige houders kippen en kalkoenenNaast het uitbreidingsverbod van artikel 58c, dat uitsluitend ziet op
landbouwbedrijven, in de zin van artikel 1, eerste lid, onderdeel j, van de
Meststoffenwet, die op bedrijfsmatige wijze pluimvee houden, is een specifiek
maximum opgenomen voor houders van pluimvee die de kippen en kalkoenen niet
bedrijfsmatig houden en die niet over een pluimveerecht beschikken. Het kan
daarbij behalve om landbouwbedrijven, bijvoorbeeld akkerbouwbedrijven, ook
gaan om particulieren buiten de agrarische sector, waar, veelal bij wijze
van hobby, voor eigen gebruik enige kippen of kalkoenen worden gehouden. Dit
in artikel 58d van het wetsvoorstel opgenomen maximum komt overeen met 100
legkippen, wat in de hobbysfeer een niet ongebruikelijk aantal is. Door het
stellen van dit maximum worden ook discussies voorkomen over de vraag of al
dan niet sprake is van een «bedrijf», in situaties waarin feitelijk
een onaanvaardbaar groot aantal kippen en kalkoenen wordt gehouden. 3.3 Hoofdregel hoogte pluimveerecht op het tijdstip van
inwerkingtreding van artikel 58c a. Aansluiting bij omvang mestproductie in referentiejaar
gelegen in het verledenHet op het tijdstip van inwerkingtreding van het uitbreidingsverbod van
artikel 58c geldende pluimveerecht komt overeen met de in het referentiejaar,
te weten 1997, 1996 of 1995, geproduceerde hoeveelheid dierlijke meststoffen
afkomstig van de in dat jaar gemiddeld op het bedrijf aanwezige kippen en
kalkoenen (artikel 58h, eerste lid). Deze hoeveelheid wordt bepaald op basis
van de in het kader van de mestwetgeving gedane eigen opgave van de veehouder
van de in het referentiejaar geproduceerde hoeveelheid dierlijke meststoffen.Wij hebben gekozen voor het teruggrijpen op de omvang van de mestproductie
in een in het verleden gelegen referentiejaar, omdat over de desbetreffende
jaren door de pluimveehouder reeds een opgave van de gerealiseerde mestproductie
is gedaan, zonder dat de pluimveehouder kon vermoeden dat deze mede als basis
voor het nieuwe productieplafond van het pluimveerecht zou dienen. Daarmee
zijn frauduleuze opgaven met het oog op een hoger pluimveerecht uitgesloten.
Ook behoeft aldus niet voor anticipatie te worden gevreesd: zou niet worden
teruggegrepen op een eerder jaar, dan bestaat het gevaar dat nog voor invoering
van het stelsel van pluimveerechten de pluimveestapel aanmerkelijk wordt uitgebreid
om zo aanspraak te kunnen maken op een hoger pluimveerecht. Als gevolg daarvan
zou de primaire doelstelling van het onderhavige wetsvoorstel, namelijk het
voorkomen van een verdere uitbreiding van de pluimveestapel, niet worden gerealiseerd
en zou in feite het tegendeel worden bereikt. Aangezien de reeds door de veehouder
gedane opgave zonder meer als uitgangspunt kan dienen, zonder dat discussies
over de juistheid van de opgave aan de orde zijn, worden aldus ook de extra
uitvoerings- en controlelasten voorkomen die zouden zijn verbonden aan een
specifieke opgave in het kader van het onderhavige stelsel. b. Opgave mestwetgevingAangesloten wordt bij de met betrekking tot het referentiejaar in de aangifte
van destijds verschuldigde overschotheffing, dan wel, als het om een grondgebonden
bedrijf gaat, de in het afsluitformulier van de mestboekhouding of de vrijstellingsverklaring
mestboekhoudplicht gedane opgave van de aantallen gehouden dieren en hun mestproductie,
berekend volgens de forfaitaire fosfaatproductienormen die zijn opgenomen
in bijlage A bij de Meststoffenwet. Rekening wordt gehouden met correcties
van de opgave, althans voor zover deze correcties zijn aangegeven vóór
6 november 1998, zijnde het tijdstip dat de voorgenomen maatregelen ten
aanzien van de pluimveehouderij bij brief aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal
bekend werden gemaakt; de laatste beperking dient om te voorkomen dat uitsluitend
met het oog op een hoger pluimveerecht, wat het waarheidsgehalte betreft,
twijfelachtige bijstellingen van de reeds gedane opgaven zouden plaatsvinden
(artikelen 58h, eerste lid, en 58b, eerste lid, onderdelen c, d en e).Vanzelfsprekend wordt de door kippen en kalkoenen geproduceerde hoeveelheid
meststoffen uitsluitend voor de bepaling van het pluimveerecht in aanmerking
genomen voor zover deze binnen het voor dat jaar geldende mestproductierecht
kon plaatsvinden (artikel 58h, tweede en derde lid). c. ReferentiejarenAls referentiejaar geldt 1997, tenzij de pluimveehouder 1996 of 1995
als referentiejaar kiest. Dat laatste zal hij zal doen als 1997 geen goed
beeld geeft van de gebruikelijke veebezetting van het bedrijf (artikel 58g,
tweede lid). Aldus worden de pluimveehouders de drie meest recente jaren als
referentiemogelijkheid geboden, zoals ook de varkenshouders voor de bepaling
van het varkensrecht konden kiezen uit 1996, 1995 en 1994. Aan de
keuze voor 1995 worden evenwel niet de voorwaarden en beperkingen verbonden
die ten aanzien van varkenshouders bij de keuze voor 1994 golden, ingevolge
het Besluit hardheidsgevallen herstructurering varkenshouderij. Dit onderscheid
wordt gemaakt omdat bij de in de pluimveehouderij gebruikelijke bedrijfssystemen
sprake is van een groter risico dat twee jaren niet representatief zijn. Dat
hangt samen met het feit dat in de pluimveehouderij in het algemeen sprake
is van productiecycli waarbij de gehele pluimveestapel tegelijk wordt opgezet
en aan het eind van de productiecyclus tegelijk van het bedrijf wordt afgevoerd,
welk systeem gepaard gaat met een grotere kans op bezettingsverliezen en tijdelijke
leegstand. Deze productiecycli duren, met name in de legkippensector, veelal
langer dan een jaar.De aan pluimveehouders geboden volwaardige keuze uit drie referentiejaren
maakt het overbodig om een afzonderlijke voorziening te treffen, analoog aan
artikel 8 van de Wet herstructurering varkenshouderij, voor bedrijven die –
al dan niet in het kader van de zogenoemde mestboycotacties – geen opgave
van het op het bedrijf aanwezige aantal dieren en van hun mestproductie hebben
gedaan. Bij de Wet herstructurering varkenshouderij ging het om bedrijven
die gedurende twee jaren geen opgave hebben gedaan. Het ging daarbij bovendien
net om de twee jaren waarin de mestboycotacties in de varkenshouderij speelden:
1995 en 1996. Bij het onderhavige wetsvoorstel gaat het niet om twee maar
om drie jaren, en daarbij gaat het bovendien om een sector waar de mestboycotacties
niet of nauwelijks speelden. Het is uiterst onwaarschijnlijk dat los van dergelijke
acties een serieus als zodanig functionerend pluimveebedrijf gedurende drie
jaren geen opgave van het aantal dieren zou hebben gedaan. Het onder deze
omstandigheden, analoog aan artikel 8 van de Wet herstructurering varkenshouderij,
mogelijk maken van een omzetting van een belangrijk deel van het niet-grondgebonden
mest- productierecht in pluimveerechten, waarbij behalve de niet-gebonden
mestproductierechten voor varkens en kippen ook die voor alle andere diersoorten
een rol spelen, is niet nodig en niet verantwoord. Het gevaar bestaat dat
een dergelijke voorziening met name zou worden benut door bedrijven waarvoor
zij niet is bedoeld, zoals bedrijven waarop de productie feitelijk is beëindigd
of bedrijven waarop geen pluimvee maar dieren van andere soorten werden gehouden. d. BedrijfsoverdrachtVoor de omvang van het pluimveerecht dat op een bedrijf rust, is, zoals
in het voorgaande werd aangegeven, bepalend de omvang van de mestproductie
die in het referentiejaar op rechtmatige wijze op het bedrijf heeft plaatsgevonden.
Daarbij is irrelevant of de dieren werden gehouden door een eventuele vorige
eigenaar van het bedrijf of door de huidige eigenaar. Is het bedrijf in het
referentiejaar overgedragen, dan wordt voor de bepaling van de mestproductie
op het bedrijf afkomstig van kippen en kalkoenen uitgegaan van de som van
de door de vervreemder en de verkrijger opgegeven jaargemiddelden (artikel
58b, tweede lid). Voor bedrijfsoverdrachten na het referentiejaar behoeft
geen afzonderlijke voorziening te worden getroffen: voor de bepaling van het
pluimveerecht kan dan worden uitgegaan van de opgave van de vorige eigenaar. 3.4 Aanvullende regels in verband met mutaties tot de
inwerkingtreding van artikel 58c a. AlgemeenIn de voorgaande subparagraaf is uiteengezet dat voor de bepaling van
de hoogte van het pluimveerecht wordt aangesloten bij de omvang van de mestproductie afkomstig van kippen en kalkoenen in een in het verleden
gelegen referentiejaar, omdat daardoor kan worden aangesloten bij een reeds
gedane, betrouwbare opgave van de veehouder zelf en omdat aldus ongewenste
anticipatie-effecten worden voorkomen.Het hanteren van een in het verleden gelegen referentiemoment is in de
jurisprudentie geaccepteerd en is ook in overeenstemming met de aanwijzingen
voor de regelgeving (aanwijzing 167). Vereist is wel dat op adequate wijze
rekening wordt gehouden met vóór het bekend worden van de wettelijke
maatregelen verrichte, in beginsel onomkeerbare handelingen of transacties
van de pluimveehouder, indien de pluimveehouder zonder nadere voorziening
in vergelijking met andere pluimveehouders een onevenredig nadeel zou lijden
dat hij had kunnen voorkomen indien hij de maatregel had kunnen voorzien.
Het gaat dan met name om in of na het referentiejaar verworven mestproductierechten,
maar ook om andere onomkeerbare investeringsverplichtingen, waarbij de pluimveehouder
overigens wel de zorgvuldigheid in acht moet hebben genomen die bij dergelijke
investeringen past. De aanvullende voorziening is noodzakelijk ter waarborging
van de rechtszekerheid en rechtsgelijkheid (vgl.: Hoge Raad, 7 maart 1979,
NJ 1979, 319 / AB 1979, 218; Hoge Raad, 24 oktober 1984, NJ 1985, 190;
rechtbank 's-Gravenhage, 10 november 1993, rolnummers 92/8552 en Hof
's-Gravenhage, 26 januari 1995, rolnummer 94/0333, in de zaak Tibben
en Landbouwschap/Staat; vgl. ook: Raad van State, 6 mei 1997, AB 1979,
229; Hoge Raad, 19 januari 1991 in de zaak Staat/Leffers, NJ 1992, 638;
conclusie AG Koopman bij Hoge Raad, 18 april 1997, NJ 1997, 456). In het onderstaande wordt toegelicht hoe wordt omgegaan met in dit verband
relevante wijzigingen die zich ten aanzien van het bedrijf kunnen hebben voorgedaan
vóór het tijdstip waarop het stelsel van pluimveerechten van
kracht wordt. b. Vergroting van het niet-grondgebonden mestproductierechtBij de bepaling van de hoogte van het pluimveerecht wordt rekening gehouden
met een vergroting van het niet-grondgebonden mestproductierecht na het referentiejaar,
waarvoor de kennisgeving van verplaatsing overeenkomstig de Wet verplaatsing
mestproductie bij het Bureau Heffingen is gedaan vóór 6 november
1998. De voorziening, zoals deze is uitgewerkt in het voorgestelde artikel
58j, is vergelijkbaar met de voorziening die in de artikelen 9 en 10 van Wet
herstructurering varkenshouderij is getroffen voor de bepaling van de hoogte
van het varkensrecht. Zij ziet zowel op de overgang van mestproductierechten
naar bestaande bedrijven als op de overgang van deze rechten naar nieuw gevestigde
bedrijven.Ingevolge het voorgestelde artikel 58j, eerste lid, kan, indien het niet-grondgebonden
mestproductierecht van een bedrijf per saldo is vergroot na het referentiejaar,
deze vergroting op basis van een melding van de belanghebbende worden omgezet
in een verhoging van het pluimveerecht. De vergroting van het niet-grondgebonden
mestproductierecht kan het gevolg zijn van het eerst na het referentiejaar
beschikbaar komen van een reeds in het referentiejaar verworven niet-grondgebonden
mestproductierecht, dat evenwel ìn dat jaar ingevolge artikel 9, zesde
lid, van de Wet verplaatsing mestproductie nog niet mocht worden benut omdat
het al werd benut op het bedrijf waarvan het afkomstig was. De vergroting
kan ook het gevolg zijn van een transactie die daadwerkelijk nà het
referentiejaar heeft plaatsgevonden. Er wordt in artikel 58j geen onderscheid
gemaakt tussen niet-grondgebonden mestproductierechten voor varkens en kippen
en niet-grondgebonden mestproductierechten voor andere diersoorten:
op basis van beide soorten rechten kon immers uitbreiding van het aantal kalkoenen
plaatsvinden.De in artikel 58j getroffen voorziening ligt in de rede, aangezien de
kennisgeving van verplaatsing na registratie onomkeerbaar en van rechtswege
de overgang van het mestproductierecht tot gevolg heeft, terwijl op het moment
dat de kennisgeving werd gedaan de verwerver er geen rekening mee behoefde
te houden dat hij de rechten op de langere termijn niet zou kunnen benutten
voor het houden van kippen of kalkoenen. Aangezien het verworven recht ook
niet tot uitdrukking komt in de gerealiseerde mestproductie in het referentiejaar,
zou de pluimveehouder een groot nadeel lijden als met deze vergroting van
het mestproductierecht geen rekening zou worden gehouden.Een en ander ligt anders bij kennisgevingen van verplaatsing die zijn
gedaan op of na 6 november 1998. Deze leiden ingevolge artikel 58j, eerste
lid, niet tot een hoger pluimveerecht. Hiervoor hebben wij gekozen om anticipatie-effecten
te voorkomen. De algemene rechtsbeginselen nopen hier niet tot een voorziening.
Het was immers voorzienbaar dat met deze kennisgevingen geen rekening zou
worden gehouden, nu dat uit- drukkelijk was aangegeven in de eerder geciteerde
brief van 6 november 1998, waarbij de Tweede Kamer werd geïnformeerd
over de beleidsvoornemens ten aanzien van de pluimveehouderij, en tevens in
het gelijktijdig uitgebrachte persbericht. Pluimveehouders die toch nog een
kennisgeving van verplaatsing bij het Bureau Heffingen hebben gedaan, zijn
door het Bureau Heffingen gewezen op het feit dat registratie van de kennisgeving
uiteindelijk niet zal leiden tot een hoger pluimveerecht, maar enkel tot een
hoger mestproductierecht. De partijen bij de kennisgeving zijn door het Bureau
Heffingen in de gelegenheid gesteld de kennisgeving in te trekken.Een voorziening is evenmin getroffen voor in het referentiejaar verworven
mestproductierechten die dat jaar, gegeven de op grond van artikel 9, zesde
lid, van de Wet verplaatsing mestproductie tussen vervreemder en verkrijger
gemaakte afspraken, wel al door de verwerver konden worden gebruikt. De op
basis van dat recht gehouden kippen en kalkoenen komen immers ingevolge artikel
58h van het wetsvoorstel al tot uitdrukking in het referentieaantal waarbij
voor de hoogte van het pluimveerecht wordt aangesloten. Voor zover dat in
1997 nog niet het geval mocht zijn, kan de betrokkene ook 1996 of 1995
als referentiejaar kiezen: de in 1997 verwor- ven mestproductierechten worden
dan volledig «omgezet» in het pluim- veerecht. c. Verkleining van het mestproductierechtIn artikel 58l is bepaald dat het bij inwerkingtreding van artikel 58c
op het bedrijf rustende pluimveerecht nooit groter kan zijn dan het vóór
inwer- kingtreding van dat artikel op het bedrijf rustende mestproductierecht.
Daarmee is verzekerd dat alle consequenties van wijzigingen in het mestproductierecht
als gevolg van bedrijfsmutaties volledig doorwerken in de hoogte van het pluimveerecht.
Is het totale mestproductierecht na het referentiejaar bijvoorbeeld verkleind
door registratie van een of meer kennisgevingen van verplaatsing die zijn
gedaan vóór de dag van inwer- kingtreding van het uitbreidingsverbod
van artikel 58c of door verkleining van de tot het bedrijf behorende oppervlakte
landbouwgrond, dan leidt dit tot een lager pluimveerecht, althans voor zover
het totale mestproductierecht daardoor kleiner is geworden dan het pluimveerecht
zoals dat is berekend op grond van de artikelen 58h en 58j. Als uitsluitend
niet- benutte productieruimte binnen het niet-grondgebonden mestproductierecht
is verkocht of een andere veehouderijtak dan die van kippen en kalkoenen
is afgestoten, dan leidt dit dus niet onmiddellijk tot een lager pluimveerecht.
Is sprake geweest van een verkleining van het niet-grondgebonden mestproductierecht
die werd gecompenseerd door een vergroting van het grondgebonden mestproductierecht
dan is evenmin sprake van een negatieve bijstelling van het pluimveerecht.Ten aanzien van het bepaalde in artikel 58l doen zich uit een oogpunt
van voorzienbaarheid geen problemen voor, nu volledig wordt aangesloten bij
de gevolgen voor de omvang van de pluimveestapel die de huidige regels van
de Meststoffenwet en de Wet verplaatsing mestproductie verbinden aan een verkleining
van het mestproductierecht. d. Samenvoeging van bedrijvenEen bijzondere situatie doet zich voor als het bedrijf in of na het referentiejaar
door samenvoeging is ontstaan. In dat geval bestaat met betrekking tot dat
bedrijf geen representatieve, respectievelijk überhaupt geen, opgave
van de mestproductie afkomstig van kippen en kalkoenen in het referentiejaar.
Dit zou bij de bepaling van de hoogte van het pluimveerecht van dat bedrijf
onevenredig nadelige gevolgen hebben die op het tijdstip van samenvoeging –
voor zover sprake is van een kennisgeving van samenvoeging vóór
6 november 1998 – niet waren te voorzien. Voor die situatie is
in het voorgestelde artikel 58i een specifieke voorziening getroffen, waarbij
voor de bepaling van de hoogte van het pluimveerecht wordt uitgegaan van de
som van de met betrekking tot de oorspronkelijke bedrijven en – indien
dit in het referentiejaar zelf is ontstaan – het nieuw ontstane bedrijf
opgegeven jaargemiddelden. Daarbij wordt, op overeenkomstige wijze als in
artikel 58j, eerste lid, rekening gehouden met een eventuele overgang van
mestproductierechten naar een of meer van de oorspronkelijke bedrijven die,
voorafgaand aan de samenvoeging, in of na het referentiejaar heeft plaatsgevonden
(artikel 58i). Hebben zich later, na het tijdstip van samenvoeging, ten aanzien
van het door samenvoeging ontstane bedrijf mutaties voorgedaan die betrekking
hebben op de omvang van het mestproductierecht, dan worden de gevolgen daarvan
voor de omvang van het pluimveerecht geregeld door de hiervoor reeds toegelichte
artikelen 58j en 58l.Voor tussentijdse splitsingen van bedrijven is geen afzonderlijke regeling
getroffen. De gevolgen van de splitsing voor het pluimveerecht worden geregeerd
door de voorgestelde artikelen 58j en 58l. e. Onomkeerbare investeringsverplichtingen met oog op
uitbreiding binnen mestproductierechtIs bij het voorgestelde artikel 58j sprake van transacties waarbij mestproductierechten
overgaan naar een nieuw of ander bedrijf met het oog op vestiging van een
pluimveehouderij of uitbreiding daarvan, het is ook denkbaar dat een bedrijf
verkeerde in een proces van uitbreiding of omschakeling dat binnen het reeds
op het bedrijf rustende mestproductierecht moest leiden tot een groter aantal
kippen of kalkoenen dan in het referentiejaar werd gehouden. Voor zover daarbij
nog uitsluitend sprake was van voornemens en plannen leidt het onderhavige
wetsvoorstel nog niet tot een onvermijdbaar en, in vergelijking met andere
pluimveehouders, onevenredig nadeel. Alleen waar inmiddels onomkeerbare stappen
zijn gezet in de vorm van een reeds aangevangen bouw van de stal of anderszins
onomkeerbare investeringsverplichtingen zijn aangegaan, zou sprake kunnen
zijn van een onevenredig nadeel, nu daarbij immers nog als veronderstelling
kon gelden dat de uitbreiding binnen het bestaande productieplafond, derhalve
zonder investering in nieuwe productierechten, kon plaatsvinden. Voor deze
situatie wordt in het voorgestelde artikel 58k, eerste lid, onderdeel
a, voorzien in een afwijkende wijze van bepaling van het pluimveerecht bij
algemene maatregel van bestuur. Het op grond van de maatregel te bepalen pluimveerecht
komt maximaal overeen met het mestproductierecht geldend vóór
het publiek worden van het beleidsvoornemen op 6 november 1998 (artikel
58k, tweede lid) of, als dit lager is, het mestproductierecht geldend onmiddellijk
voor de invoering van het stelsel van pluimveerechten (artikel 58l).In het algemeen zullen bij een zorgvuldig handelend pluimveehouder onomkeerbare
stappen die leiden tot meer omvangrijke uitbreidingen van de pluimveestapel
pas aan de orde zijn na de onherroepelijke verlening van een milieuvergunning.
Om die reden waren wij, zoals ook tot uitdrukking komt in de eerder geciteerde
brief van 6 november 1998, voornemens om voor de voorziening van artikel
58k alleen aan te sluiten bij vóór 6 november 1998 verleende
milieuvergunningen met het oog op een uitbreiding van de pluimveehouderij.
Niet geheel uit te sluiten is evenwel dat al vooruitlopend op de onherroepelijke
verlening van de benodigde vergunningen onomkeerbare stappen zijn gezet, terwijl
dat in de aan de orde zijnde situatie verantwoord was, bijvoorbeeld ingeval
tegen de aangevraagde milieuvergunning geen bezwaren zijn aangetekend. Soms
ook worden reeds in het stadium van de aanvraag van de milieuvergunning onomkeerbare
investeringsverplichtingen aangegaan, onder het voorbehoud van de definitieve
verlening van de vergunning; dat geldt bijvoorbeeld ten aanzien van de benodigde
ammoniakrechten, indien het bedrijf is gelegen in een gebied waarvoor een
ammoniakreductieplan is vastgesteld als bedoeld in de Interimwet ammoniak-
en veehouderij. Ook dat behoeft niet onder alle omstandigheden een onzorgvuldige
praktijk te zijn.Om te voorkomen dat van geval tot geval zal moeten worden getoetst of
sprake was van onomkeerbare investeringsverplichtingen die een zorgvuldig
veehouder had kunnen aangaan, stellen wij thans voor om in artikel 58k, behalve
bij de al verleende milieuvergunning, óók aan te sluiten bij
het een reeds vóór 6 november 1998 aangevraagde milieuvergunning
met het oog op een uitbreiding van de pluimveestapel gecombineerd met een
vóór die datum aangevraagde bouwvergunning. Ingeval sprake was
van een melkveebedrijf met pluimvee als bijtak en het bedrijf voldeed aan
de voorwaarden van het Besluit melkrundveehouderijen milieubeheer dan wel
het Besluit akkerbouwbedrijven milieubeheer, dan behoefde voor een uitbreiding
van de pluimveestapel tot maximaal 50 mestvarkeneenheden (dit komt overeen
met bijvoorbeeld 750 op een roostervloer gehouden legkippen of 5000 vleeskuikens),
respectievelijk 25 mestvarkeneenheden geen milieuvergunning te worden aangevraagd,
maar volstond een melding aan het bevoegde gezag. In die situatie wordt in
het kader van artikel 58k ook deze melding geaccepteerd, mits deze vóór
6 november 1998 is gedaan en mits daarnaast vóór die datum
ook een bouwvergunning is aangevraagd.De eis dat ook een bouwvergunning is aangevraagd, wordt gesteld om zeker
te stellen dat bij het bedrijf op 6 november 1998 sprake was van serieuze
stappen om te komen tot uitbreiding. Wanneer alleen de aanvraag van een milieuvergunning
als eis zou worden gesteld, zou de kans groot zijn dat daarmee pluimveerechten
worden toegekend aan bedrijven die, in anticipatie op mogelijke maatregelen
in de pluimveehouderij, uitsluitend een milieuvergunning hebben aangevraagd
om een toekomstige omzetting van grondgebonden mestproductierechten in pluimveerechten
zeker te stellen; bedrijven dus die op dat moment nog niet van plan waren
daadwerkelijk uit te breiden, laat staan dat zij daarvoor reeds onomkeerbare
investeringsverplichtingen waren aangegaan. Bedacht moet worden
dat met een ingreep in de sector reeds serieus rekening werd gehouden na het
bekend worden van het voornemen tot een ingreep in de varkenshouderij in juli
1997, welke uiteindelijk vorm heeft gekregen met de Wet herstructurering varkenshouderij,
en na de totstandkoming van het regeerakkoord waarin de mogelijkheid van een
ingreep in de pluimveesector uitdrukkelijk werd opengehouden. Ook de pluimveesector
zèlf heeft daarop aangedrongen, zoals in subparagraaf 2.1 werd
aangegeven.Omdat de voorziening van artikel 58k, eerste lid, onderdeel a, uitsluitend
een oplossing moet bieden voor bedrijven waar sprake is van recente stappen
om te komen tot uitbreiding of omschakeling en niet om bedrijven met plannen
die gedurende lange periode een slapend bestaan hebben geleid, worden milieuvergunningen
die reeds voor 1994 zijn verleend, ruim voor de referentiejaren dus, niet
in aanmerking genomen. Voorts wordt in dat onderdeel de eis gesteld dat uiterlijk
op 1 januari 2004 de extra huisvesting voor de uitgebreide pluimveestapel
daadwerkelijk is gerealiseerd. Maakt een bedrijf zijn uitbreidingsplannen
niet waar, dan wordt het immers ook niet onevenredig benadeeld ten opzichte
van andere pluimveehouderijen door het enkele feit dat de niet-benutte ruimte
binnen het mestproductierecht niet wordt omgezet in pluimveerechten. Ook wordt
in dat onderdeel bepaald dat het moet gaan om een uitbreiding van de pluimveestapel
met tenminste 10% ; immers alleen bij relatief grotere uitbreidingen kan worden
gezegd dat betrokken pluimveehouder door het onderhavige wetsvoorstel onevenredig
in zijn belangen zou worden getroffen.De precieze modaliteiten van de regeling zullen worden uitgewerkt in een
algemene maatregel van bestuur, waarbij ook nadere voorwaarden en beperkingen
kunnen worden gesteld (artikel 58k, derde lid).Voor bedrijven die nog niet over voldoende mestproductierechten beschikten
is geen voorziening nodig: deze zullen voor het realiseren van de nieuwvestiging
of uitbreiding pluimveerechten moeten verwerven, zoals zij onder het bestaande
stelsel nog mestproductierechten hadden moeten verwerven. Van enig onevenredig
nadeel is daar geen sprake. f. Varkenshouders die hebben afgezien van het varkensrecht
met oog op omschakelingOp grond van artikel 14 van de Wet herstructurering varkenshouderij konden
varkenshouders geheel of gedeeltelijk afzien van het varkensrecht waarop zij
ingevolge hoofdstuk II van die wet aanspraak hadden kunnen maken. Sommigen
hebben dat gedaan om zo over een groter mestpro- ductierecht te kunnen blijven
beschikken en dat aan te kunnen wenden voor een gehele of gedeeltelijke omschakeling
naar de pluimveehouderij. Invoering van de onderhavige maatregelen in de pluimveesector
zou deze plannen doorkruisen omdat in de referentiejaren nog geen pluimvee
werd gehouden, tenminste als de varkenshouder niet tijdig de voor de realisatie
van de omschakeling benodigde milieu- en bouwvergunning heeft aangevraagd
(zie hiervoor onder e). Deze varkenshouder zou de keuze om af te zien van –
een gedeelte van – het varkensrecht niet hebben gemaakt indien hij had
geweten dat de onderhavige wettelijke maatregelen zouden worden getroffen.
Als gevolg van deze keuze zou hij zonder nadere voorzieningen een onevenredig
nadeel lijden. Om dit ongewenste gevolg van de interferentie tussen beide
wettelijke stelsels te voorkomen, moet ook hier de algemene maatregel van
bestuur, bedoeld in het voorgestelde artikel 58k, uitkomst bieden. De veehouder
wordt de mogelijkheid geboden – ten hoogste – het deel van het
varkensrecht waarvan hij heeft afgezien, om te zetten in een pluimveerecht.
Dit wel met dezelfde consequenties als wanneer hij niet geheel of gedeeltelijk
van het varkensrecht had afgezien. Dat betekent dat indien bij
invoering van het stelsel van varkensrechten de latente ruimte binnen het
mestproductierecht niet is komen te vervallen, wat ingevolge artikel 55a,
eerste en tweede lid, van de Meststoffenwet het geval is wanneer de varkenshouder
afstand heeft gedaan van zijn gehele varkensrecht, dezelfde ruimte alsnog
in mindering wordt gebracht op het mestproductierecht. Daartoe dient de veehouder
verzoeken om doorhaling van het desbetreffende deel van het mestproductierecht
als bedoeld in artikel 7, derde lid, van de Meststoffenwet (artikel 58k, eerste
lid, onderdeel b, en tweede lid). g. Herstart van de productie en uitbreiding op basis van
verworven grondgebonden rechtenIn de praktijk komt het voor dat een bedrijf gedurende enkele jaren vrijwel
geen productie heeft, waarna opnieuw in het bedrijf wordt geïnvesteerd
en de productie weer wordt opgestart binnen de geldende milieuvergunning en
binnen het op het bedrijf rustende mestproductierecht. Ook kan sprake zijn
van een uitbreiding van een bestaand bedrijf, waarvoor is geïnvesteerd
in een vergroting van het mestproductierecht door een uitbreiding van de oppervlakte
landbouwgrond. Indien deze situaties zich na de referentiejaren 1995, 1996
en 1997 of in de loop van 1997 hebben voorgedaan, kan de eigenaar van het
bedrijf, gegeven de reeds gedane investeringen, onevenredig zwaar worden benadeeld
indien bij de bepaling van het pluimveerecht met deze grotere productie geen
rekening wordt gehouden en hij gedwongen wordt voor de continuering van die
productie pluimveerechten te verwerven. Tot 6 november 1998 behoefde
hij daar immers geen rekening mee te houden. Om aan deze situaties tegemoet
te komen voorziet het voorgestelde artikel 58k, eerste lid, in de onderdelen
c en d in een afwijkende bepaling van de omvang van het pluimveerecht bij
algemene maatregel van bestuur. De overeenkomstig de maatregel bepaalde omvang
van het pluimveerecht komt ten hoogste overeen met de in 1998 geproduceerde
hoeveelheid pluimveemest. h. Keuze voor een lager pluimveerechtMochten de rekenregels van paragraaf 3 van de nieuwe titel leiden
tot een hoger pluimveerecht dan waar de veehouder behoefte aan heeft, dan
kan deze bij wijze van melding aangeven dat hij een lager pluimveerecht wenst
(artikel 58m). Een lager pluimveerecht heeft tot gevolg dat er, in verband
met de toepassing van het voorgestelde artikel 56, een hoger mestproductierecht
op het bedrijf blijft rusten, dat voor andere diersoorten dan kippen, kalkoenen
en varkens kan worden benut. 3.5 Gehele of gedeeltelijke overgang van het pluimveerecht a. HoofdregelDe in paragraaf 4 van de nieuwe titel neergelegde regeling voor de
overgang van pluimveerechten naar een ander bestaand of nieuw te vestigen
bedrijf en voor de verplaatsing van de mestproductie afkomstig van kippen
of kalkoenen naar een nieuwe locatie binnen hetzelfde bedrijf is grotendeels
een voortzetting van de regeling die thans in de Wet verplaatsing mestproductie
is neergelegd. Gegeven het verschillende begrippenkader, de verschillende
uitbreidingsverboden van de onderscheiden stelsels en een aantal andere afwijkingen
is ervoor gekozen niet de Wet verplaatsing mestproductie aan te passen, maar
een zelfstandige regeling voor de overgang van pluimveerechten in de voorgestelde
titel 2 van hoofdstuk V van de Meststoffenwet op te nemen. Naar analogie van de Wet verplaatsing mestproductie is voor de overgang
van het pluimveerecht naar een ander bedrijf registratie van de kennisgeving
van overgang door het Bureau Heffingen vereist; de vermogensrechtelijke titel
is daarbij irrelevant (artikelen 58o en 58q). Eerst na registratie kan het
pluimveerecht op het andere bedrijf worden benut, althans voor zover het in
het lopende jaar niet reeds op het oorspronkelijke bedrijf werd benut (artikel
58q, tweede en vierde lid). Voor de benutting van het pluimveerecht op een
andere locatie binnen hetzelfde bedrijf geldt mutatis mutandis hetzelfde (artikel
58s in samenhang met de artikelen 58f en 58c). b. Korting bij overgang pluimveerechtDe pluimveerechten worden bij overgang naar een ander bedrijf en bij benutting
op een andere locatie van hetzelfde bedrijf met 25% gekort (artikelen 58q,
derde lid, en 58s, vierde lid). Daarmee wordt aansluitend bij de dynamiek
in de sector een, relatief bescheiden, bijdrage geleverd aan de vermindering
van de mestproductie op landelijk niveau.Met de korting wordt volledig aangesloten bij de korting die thans ten
aanzien van de niet-grondgebonden mestproductierechten geldt ingevolge de
op artikel 6, tweede lid, van de Wet verplaatsing mestproductie gebaseerde
Kortingsregeling Wet verplaatsing mestproductie.Aangezien met de opbrengst van die korting al rekening was gehouden bij
de berekeningen omtrent het landelijke mestoverschot in de Integrale Notitie,
zoals in subparagraaf 2.3 werd aangegeven, is het dan ook van belang
de korting in het nieuwe stelsel van pluimveerechten te continueren. De tegenvallende
ontwikkelingen op het vlak van mestafzet en mestexport en de uitbreiding die
de afgelopen jaren in de pluimveehouderij is gerealiseerd, waarop wij in de
subparagrafen 2.3 en 2.4 zijn ingegaan, sterken ons in de opvatting dat de
korting moet worden gehandhaafd.Wij zijn er in dit stadium ook geen voorstander van het percentage van
de korting te wijzigen. Een generieke verlaging van de korting is in het licht
van de hiervoor genoemde ontwikkelingen niet gewenst. Een verlaging is ook
niet noodzakelijk om bijvoorbeeld redenen van dynamiek. Naar de gevolgen van
onder meer de 25%-korting is onderzoek gedaan in het kader van de evaluatie,
bedoeld in artikel 15 van de Wet verplaatsing mestproductie, waarover onze
ambtsvoorgangers de Tweede Kamer bij brief van 12 maart 1997, nr. DL.
964 526, hebben bericht. Bij de evaluatie is niet gebleken van problemen
die tot een generieke verlaging van de korting aanleiding geven. Uit meer
recente gegevens blijkt dat de afgelopen 5 jaren ongeveer 10% van de niet-gebonden
mestproductierechten voor varkens en kippen is overgegaan naar andere bedrijven.
Voorts is berekend dat de korting leidt tot een circa 10% hogere investeringsbehoefte
bij uitbreiding van een pluimveebedrijf. Van een wezenlijke de dynamiek belemmerende,
conserverende werking van deze korting blijkt derhalve geen sprake te zijn.Ook een verhoging van het kortingspercentage is voor ons thans niet aan
de orde. De primaire doelstelling van dit wetsvoorstel is het bewerkstelligen
van een pas-op-de-plaats, waarbij de sector de gelegenheid krijgt oplossingen
te ontwikkelen voor de problematiek van het mestoverschot terwijl tegelijk
is verzekerd dat de omvang van die problematiek in de tussentijd niet groter
wordt door een steeds verdergaande groei van de pluimveestapel.Er is in het wetsvoorstel een voorziening opgenomen om, indien dat in
de toekomst wel wenselijk mocht zijn, het generieke kortingspercentage bij
algemene maatregel van bestuur te verlagen, te verhogen of op nihil te stellen (artikel 58t, eerste lid). Het op nihil stellen van de korting
zal in ieder geval aan de orde zijn indien de korting niet langer noodzakelijk
is ter voorkoming van een landelijk mestoverschot. Een verlaging van de korting
zou bijvoorbeeld aan de orde kunnen zijn als de korting door gewijzigde marktomstandigheden
de dynamiek in de sector wel wezenlijk zou blijken te belemmeren.Het is ook mogelijk om bij algemene maatregel van bestuur voor specifieke
groepen van gevallen een afwijkend percentage vast te stellen (artikel 58t,
tweede lid). Daarmee kan met name de thans in de Kortingsregeling Wet verplaatsing
mestproductie geregelde uitzondering op de korting bij samenvoeging van naast
elkaar gelegen bedrijven worden gecontinueerd. Een dergelijke uitzondering
is ook voor varkenshouderijen opgenomen, in het Uitvoeringsbesluit Wet herstructurering
varkenshouderij. Voorts zal nader worden bezien of ter stimulering van de
omschakeling naar de biologische pluimveehouderij in een gehele of gedeeltelijke
uitzondering op de korting kan worden voorzien c. Ruimtelijke beperkingenEr kan geen overgang van pluimveerechten plaatsvinden van het oostelijke
naar het zuidelijke concentratiegebied van intensieve veehouderijen en vice
versa, en evenmin van het niet-concentratiegebied naar de concentratiegebieden
(artikel 58p). De concentratiegebieden zijn de gebieden zoals deze zijn omschreven
in de bijlage bij de Wet verplaatsing mestproductie en in bijlage B bij de
Wet herstructurering varkenshouderij (artikel I, onderdeel A). De gebiedsbepaalde
beperkingen bij de overgang van pluimveerechten komen overeen met de beperkingen
die thans reeds gelden in het kader van de Wet verplaatsing mestproductie.
Deze beperkingen gelden niet alleen bij de overgang van pluimveerechten naar
een ander bedrijf, maar ook bij de verplaatsing van de mestproductie naar
een andere locatie binnen hetzelfde bedrijf (artikel 58s, tweede lid). Doel
van de beperkingen is om te voorkomen dat in de concentratiegebieden –
zijnde de regio's met de grootste mestoverschotten – de overschotproblematiek
toeneemt.Er wordt in dit stadium van afgezien om in lijn met artikel 17, derde
en vierde lid, van de Wet herstructurering varkenshouderij een beperking op
te nemen voor de overgang van pluimveerechten van concentratiegebieden naar
niet-concentratiegebieden. Een dergelijke beperking zou de reikwijdte van
het wetsvoorstel, dat immers primair strekt tot bevriezing van de omvang van
de pluimveestapel, te buiten gaan. Wij verwachten bovendien geen grootschalige
verplaatsing van bedrijven uit de concentratiegebieden naar niet-concentratiegebieden.
Waar thans in de niet-concentratiegebieden sprake is van uitbreiding of nieuwvestiging
van pluimveehouderijen, geschiedt dat in het algemeen door het in gebruik
nemen van grondgebonden mestproductierechten op bestaande grondgebonden bedrijven.
Deze mogelijkheid komt met het onderhavige wetsvoorstel te vervallen. d. Blokkaderecht en legesAan bepaalde derde-belanghebbenden, met name hypotheekhouders, kan bij
ministeriële regeling de mogelijkheid worden geboden om de overgang van
het pluimveerecht tijdelijk te blokkeren met het oog op het veilig stellen
van hun belangen via de civielrechtelijke weg. Deze blokkaderegeling is voorzien
nu het vestigen van een pandrecht op pluimveerechten niet mogelijk is, gegeven
de grote uitvoeringsproblemen die een pandregeling – ook in het licht
van de lijdelijke rol van het Bureau Heffingen – met zich zou brengen
(artikel 58u). Verder kan het Bureau Heffingen voor het in behandeling
nemen van een kennisgeving van overgang of een aanmelding in het kader van
de blokkadereregeling leges in rekening brengen (artikel 58v). Op al deze
punten wordt – evenals in de Wet herstructurering varkenshouderij is
gebeurd – de bestaande regeling van de Wet verplaatsing mestproductie
voortgezet. 3.6 Ambtshalve vaststelling van het pluimveerechtDe hoogte van het pluimveerecht, zoals dat in voorkomend geval door toepassing
van de verplaatsingsregeling is gewijzigd, kan voor elk individueel bedrijf –
uitgaande van de door het bedrijf zelf gedane opgave op de aangifte overschotheffing,
onderscheidenlijk het afsluitformulier of de vrijstellingsverklaring –
rechtstreeks uit het bepaalde in de wet worden afgeleid. Ter zake wordt geen
individuele, voor bezwaar en beroep vatbare beslissing genomen; er is ook
geen bestuursorgaan aangewezen dat deze beslissing zou moeten nemen. Het voorgaande
geldt ook waar sprake is van een afwijking van of aanvulling op de hoofdregel
van artikel 58h, namelijk ingeval sprake is van samenvoeging van bedrijven
in of na het referentiejaar (artikel 58i), ingeval sprake is van vergroting
of verkleining van het mestproductierecht in of na het referentiejaar (artikelen
58j en 58l) en ingeval de belanghebbende kiest voor een lager pluimveerecht
(artikel 58m). Ook voor de in artikel 58k voorziene afwijkende regeling geldt
dit principe. Het feit dat in een enkel geval door de belanghebbende een nadere
keuze door middel van een melding aan het Bureau Heffingen moet worden gemaakt
(artikel 58n) doet niet aan het principe af. De melding leidt niet tot een
nadere beoordeling door het Bureau Heffingen, uitmondend in enig individueel
besluit met rechtsgevolg. Het Bureau Heffingen is lijdelijk en registreert
slechts de melding. Het Bureau Heffingen zal na inwerkingtreding van dit wetsvoorstel
wel de bedrijven informeren omtrent het bij het Bureau Heffingen geregistreerde
pluimveerecht. Daaraan is evenwel geen enkel rechtsgevolg verbonden.Ten aanzien van de pluimveerechten geldt hiermee hetzelfde principe als
voor de mestproductierechten, overeenkomstig verschillende uitspraken van
het College van Beroep voor het bedrijfsleven: de uitspraak van het College
van 21 september 1990 (NJ 1991, 97), de uitspraak van de president van
het College van Beroep voor het bedrijfsleven van 22 juni 1995, nrs. 95/1074/060/178
en 95/0173/060/178, en de uitspraak van het College van 15 juli 1997,
nr. 96/0051/060/178. Nu het pluimveerecht niet bij individuele voor bezwaar
en beroep vatbare beslissing wordt vastgesteld, wordt een onnodige belasting
van het bestuurlijke apparaat en van de rechterlijke macht, die ook de werking
van het stelsel zou kunnen frustreren, voorkomen. Verwacht wordt dat er over
de hoogte van het pluimveerecht ook minder discussie mogelijk is dan destijds
ten aanzien van het mestproductierecht, nu in het kader van het pluimveerecht
de opgave van de pluimveehouder zèlf te allen tijde bepalend is, waar
de opgave destijds in het kader van het Registratiebesluit dierlijke meststoffen
slechts bepalend was voor zover deze in overeenstemming was met het werkelijk
op de toepasselijke teldatum aanwezige aantal dieren. Er vindt in het kader
van het stelsel van pluimveerechten uitsluitend een bijstelling plaats indien
het opgegeven aantal kippen en kalkoenen groter is dan het aantal dat, gegeven
het bij het Bureau Heffingen geregistreerde mestproductierecht, ten hoogste
op het bedrijf kon worden gehouden. Ook dat vergt evenwel geen feitelijke
beoordeling: het recht als geregistreerd bij het Bureau Heffingen is bepalend
(artikel 58b, eerste lid, onderdeel a).Het is evenwel niet uit te sluiten dat in een enkel geval discussies over
de hoogte van het pluimveerecht de strafrechtelijke procedures in geval van
overschrijding van het productieplafond te zeer zouden kunnen gaan belasten.
Voor dergelijke situaties voorziet artikel 58w in de mogelijkheid dat de Minister
van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij ten aanzien van het desbetreffende
bedrijf bij individuele beslissing vaststelt wat naar zijn oordeel uit het
bepaalde in de wet, onderscheidenlijk de algemene maatregel van bestuur volgt
voor de hoogte van het op dat tijdstip geldende pluimveerecht. Deze vaststelling
is vervolgens toetsbaar door het College van Beroep voor het bedrijfsleven,
dat ingevolge artikel 62 van de Meststoffenwet het bevoegde rechterlijke college
is. Het aldus vastgestelde pluimveerecht geldt dan als referentie in het kader
van de toepassing van artikel 58c van het wetsvoorstel voor de vaststelling
of teveel kippen en kalkoenen worden gehouden. Op deze wijze kan de discussie
over de hoogte van het pluimveerecht uit het strafproces worden getrokken
en bestuurlijk worden afgehandeld.De mogelijkheid van ambtshalve vaststelling is afhankelijk van een voorziening
bij ministeriële regeling. 4. SchadeBij de behandeling van het voorstel voor de Wet herstructurering varkenshouderij
in de Eerste Kamer is een uitvoerige discussie gevoerd over een eventuele
schadeplicht van de overheid, in verband met het vervallen bij invoering van
het stelsel van varkensrechten van de aan varkens toe te rekenen niet-benutte
productieruimte binnen het niet-grondgebonden mestproductierecht voor varkens
en kippen en in verband met de doorvoering bij de bepaling van het bij aanvang
geldende varkensrecht van een 10%-reductie ten opzichte van het in het referentiejaar
gehouden aantal varkens. Aangezien productierechten – voor zover zij
verhandelbaar zijn – als vermogensrechten moeten worden aangemerkt,
ging de discussie vooral over de vraag of dergelijke rechten onder de bescherming
van het eigendomsrecht vallen en of de voorgestelde productiebeperkingen een
schadeplicht met zich brengt in het licht van artikel 14 van de Grondwet,
de algemene rechtsbeginselen en artikel 1 van het Eerste Protocol bij het
Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele
vrijheden. De regering heeft daarbij uitvoerig gemotiveerd betoogd dat geen
regels of beginselen van nationaal of internationaal recht bij de aan de orde
zijnde maatregelen een dergelijke plicht met zich brengen (zie par. 4 van
de memorie van antwoord en par. 4 van de nadere memorie van antwoord,
kamerstukken I 1997/98, 25 746, nrs. 192c en 192f). De Staten-Generaal
zijn de regering daarin gevolgd.Bij het stelsel van pluimveerechten is een vergelijkbare discussie over
een eventuele schadeplicht uitgesloten. Er is uitsluitend sprake van een bevriezing
van de omvang van de bestaande pluimveestapel, waarbij kort gezegd –
los van bijzondere regels die gelden ingeval van bedrijfsmutaties –
het mestproductierecht wordt omgezet in een pluimveerecht voor zover het in
het referentiejaar daadwerkelijk voor de mestproductie van kippen en kalkoenen
werd benut. Voor zover het mestproductierecht niet wordt omgezet, komt het
niet te vervallen: het blijft benutbaar voor de diersoorten die onder artikel
55 van de Meststoffenwet blijven vallen.Artikel 14, eerste lid, van de Grondwet blijft daarmee volledig buiten
beeld. Dit nog afgezien van het feit dat dat lid blijkens de grondwetsgeschiedenis
uitsluitend ziet op onteigening van voor menselijke beheersing vatbare stoffelijke
zaken en van absolute rechten, en niet op het vervallen van productierechten
die uitsluitend een waarde hebben in de verhouding van de veehouder tot de
overheid, en bovendien alleen betrekking heeft op de evenmin hier toepasselijke
situatie waarin de overheid zichzelf iets toeëigent –
en daarmee verkrijgt wat zij zelf niet heeft – met het oog op gebruik
in het algemeen belang.Aangezien productierechten per definitie een beperking van het genot van
eigendom van zaken, zoals stallen en grond, inhouden, is het derde lid van
artikel 14 van de Grondwet wel relevant. Dat artikellid maakt schadevergoeding
voor de beperking van het eigendomsrecht evenwel afhankelijk van de vraag
of in een dergelijke vergoeding wordt voorzien in een wettelijke regeling.
Daarvoor zien wij geen enkele reden en ook fundamentele rechtsbeginselen nopen
daar niet toe. Van enige disproportionaliteit is geen sprake en evenmin van
schending van het rechtsgelijkheidsbeginsel, meer bepaald het beginsel van
égalité devant les charges publiques (vgl.: Raad van State,
6 mei 1997, AB 1979, 229; Hoge Raad, 19 januari 1991 in de zaak Staat/Leffers,
NJ 1992, 638; conclusie AG Koopman bij Hoge Raad, 18 april 1997, NJ 1997,
456), of van schending van de rechtszekerheid. Er is niet sprake van een duidelijk
aanwijsbare, naar verhouding kleine groep binnen de pluimveehouderij die onevenredig
zwaar wordt getroffen in vergelijking met de overige pluimveebedrijven. Bij
alle bedrijven wordt volgens dezelfde beginselen de hoogte van het pluimveerecht
bepaald, op grond van de door de veehouder zelf gedane opgave van het aantal
kippen en kalkoenen in het referentiejaar, waarbij alle bedrijven uit de drie
referentiejaren het meest gunstige jaar kunnen kiezen. Op deze wijze wordt
aangesloten bij de voor het bedrijf meest representatieve veebezetting. Daarbij
wordt op adequate wijze rekening wordt gehouden met bijzondere situaties waarbij
de hoofdregel voor de bepaling van het pluimveerecht, op een onvoorziene wijze
onevenredig nadelig zou uitpakken, zoals in subparagraaf 2.4 is toegelicht.
Ook de pluimveesector in zijn totaliteit wordt overigens, gezien zijn bijdrage
aan het landelijke mestoverschot en gezien ook de maatregelen die in de varkenssector
zijn getroffen, niet onevenredig zwaar getroffen. Verwezen zij op dit punt
naar het gestelde in subparagraaf 2.2. Daarbij zij opgemerkt dat de maatregelen
in het licht van de herstruc- tureringsparagraaf van de Integrale Notitie
mest- en ammoniakbeleid, in het licht van de ingreep in de varkenssector en
in het licht van de steeds verdergaande aanscherpingen in de mestwetgeving
sedert 1984 – waarvoor overigens ook nimmer schade is vergoed –
ook meer in het algemeen niet als niet-voorzienbaar kunnen worden aangemerkt.
Tot slot is niet onbelangrijk dat niet wegens een aan de sector vreemd algemeen
belang wordt ingegrepen, maar dat het algemeen belang, te weten de realisatie
van de milieudoelstellingen, door de sector zelf wordt bedreigd. De maatregel
is bovendien ook in het belang van de sector, nu deze bij een niet-plaatsbaar
overschot zou worden geconfronteerd met onbetaalbare mestafzetkosten. De sector
zelf vindt overigens al enige tijd een bevriezing van de pluimveestapel wenselijk,
zoals duidelijk wordt uit de in subparagraaf 2.1 geciteerde notitie van
de Productschappen Vee, Vlees en Eieren.Ook het eerste protocol bij het Europees Verdrag tot bescherming van de
rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM) noopt niet tot schadevergoeding.
In artikel 1 van dat verdrag wordt het recht op ongestoord genot van eigendom
beschermd en wordt bepaald dat ontneming van de eigendom alleen kan geschieden
in het algemeen belang, onder voorwaarden voorzien in de wet, en in overeenstemming
met de algemene beginselen van internationaal recht. Blijkens artikel 1 tast
dit op geen enkele wijze het recht van staten aan tot regulering van eigendom
in overeenstemming met het algemeen belang. Van enige ontneming van eigendom
is bij de invoering van het stelsel van pluimveerechten geen sprake, uitsluitend
van een ten opzichte van het bestaande systeem van mestproductierechten verdergaande
inperking van de gebruiksmogelijkheden van de eigendom, te weten van de bedrijfsgebouwen en de grond van het pluimveebedrijf. Dit gebeurt in het algemeen
belang, met name ter verzekering van de effectieve realisatie van de bemestingsnormering,
zoals is uiteengezet in paragraaf 2. Uit duidelijke jurisprudentie van
het Europese Hof voor de rechten van de mens moet worden afgeleid dat van
enige schadeplicht van de overheid bij maatregelen als de onderhavige geen
sprake is (vgl.: EHRM, 7 juli 1989, zaak Tre Traktörer, Serie A,
Vol. 159; EHRM; 18 februari 1991, zaak Fredin, Serie A, Vol 192; vgl.
ook de uitspraken van de Europese Commissie voor de rechten van de mens: ECRM,
6 oktober 1981, DR 26, p. 255; ECRM, 5 december 1984,
DR. 40, p. 234; ECRM 9 maart 1989, DR 60, p. 128). Dat
is overigens ook de lijn van de jurisprudentie van het Hof van Justitie van
de Europese Gemeenschappen over melkquota (HvJ 44/89, Jur. 1991, p. 5119
(Von Deetzen), HvJ 2/92, Jur. 1994, p. 955 (Bostock) en HvJ 177/90, Jur.
1992, p. 35 (Kühn); HvJ 22/94, Jur. 1997, p. 1809 (Irish Farmers
Association)). Overigens laat het Europese Hof voor de rechten van de mens
een ruime beoordelingsvrijheid aan de Staten bij de vraag of en in welke mate
financiële compensatie moet plaatsvinden (vgl.: EHRM, 21 februari
1986, zaak James, Serie A, Vol 98B, par. 46). 5 Verhouding tot het EU-recht 5.1 Gemeenschappelijke marktordeningEen harmoniserende EG-regeling op het gebied milieu met betrekking tot
beperking van mestoverschotten ontbreekt. Evenmin is sprake van een specifieke
richtlijn op het punt van mestoverschotten.Voor de toetsing van het stelsel van pluimveerechten aan het EU-recht
is met name de op artikel 40 van het EG-verdrag gebaseerde marktordening voor
slachtpluimvee van belang, zoals deze is neergelegd in Verordening (EEG) nr. 2777/75
van de Raad van 29 oktober 1975 houdende een gemeenschappelijke ordening
der markten in de sector slachtpluimvee (PbEG nr. L 282). Onder
de marktordening vallen levend pluimvee – onder meer kippen en kalkoenen –
, en vlees en andere producten van de slacht afkomstig van pluimvee. Voor
de doelstellingen van de marktordening wordt in de overwegingen van de verordening
naar artikel 39 van het EG-verdrag verwezen, waarbij wordt aangegeven «dat
het, met name in de sector slachtpluimvee, ten einde daar de markten te stabiliseren
en de betrokken landbouwbevolking een redelijke levensstandaard te verzekeren,
noodzakelijk is dat maatregelen ter vergemakkelijking van de aanpassing van
het aanbod aan de eisen van de markt kunnen worden getroffen.» De primaire
doelstellingen van de verordening zijn derhalve het stabiliseren van de markten
en het verzekeren van een redelijke levensstandaard. De maatregelen van markt-
en prijsbeleid waarmee deze doelstellingen worden nagestreefd beperken zich
tot een regeling van het handelsverkeer met derde landen: heffingen bij invoer
van slachtpluimvee enproducten in de Gemeenschap en exportrestituties bij
uitvoer van slachtpluimvee en -producten uit de Gemeenschap. Naast de marktordening
voor slachtpluimvee is sprake van een gemeenschappelijke marktordening voor
eieren van pluimvee. Deze is neergelegd in Verordening (EEG) nr. 2771/75
van de Raad van 29 oktober 1975 houdende een gemeenschappelijke ordening
der markten in de sector eieren (PbEG nr. L 282). Deze verordening
sluit wat betreft de doelstellingen en instrumenten volledig aan bij de marktordening
voor slachtpluimvee.Uit de vaste jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen
blijkt steeds weer dat de ruimte voor het treffen van nationale maatregelen
vanuit communautairrechtelijk oogpunt beperkt is indien sprake is van een
gemeenschappelijke marktordening in de zin van artikel 40 van het EG-Verdrag,
maar dat dit maatregelen als de onderhavige – een productieplafond
in de vorm van een pluimveerecht – niet uitsluit. Of sprake is van een
met artikel 40 van het EG-Verdrag strijdige nationale maatregel wordt door
het Hof telkens van geval tot geval getoetst.Bij die toets is allereerst de doelstelling en strekking van de nationale
maatregel van belang. Zo stelt het Hof van Justitie in het arrest Pigs and
Bacon Commission (HvJ zaak 177/78, Jur. 1979, blz. 2161): «Al meermaals –
en laatstelijk in het reeds genoemde arrest van 29 november 1978 (i.e.
zaak 83/78, Pigs Marketing Board, Jur. 1987, blz. 2347) – heeft
het Hof erop gewezen dat wanneer de Gemeenschap krachtens artikel 40 EEG-Verdrag
een regeling voor de totstandkoming van een gemeenschappelijke ordening der
markten in een bepaalde sector heeft vastgesteld, de lid-staten zich dienen
te onthouden van elke maatregel met de strekking daarvan af te wijken of er
inbreuk op te maken.» In het arrest Holdijk (HvJ zaken 141–143/81,
Jur. 1982, blz. 1310) is vervolgens uitgemaakt dat nationale maatregelen
die strekken tot andere doelstellingen dan die van de gemeenschappelijke marktordening,
«zelfs indien zij gevolgen hebben voor de goede werking van die ordening»,
verenigbaar kunnen worden geacht met het EG-recht. In de mede op de pluimveemarktordening
betrekking hebbende zaak Nertsvoederfabriek Nederland BV (HvJ zaak 118/86,
Jur. 1987, blz. 3883) werd verwezen naar het arrest Holdijk en bevestigd:
«Het enkele bestaan van een gemeenschappelijke marktordening heeft immers
niet tot gevolg, dat de landbouwproducenten worden onttrokken aan iedere nationale
regeling die andere doeleinden nastreeft dan de gemeenschappelijke marktordening,
ook niet wanneer die regeling gevolgen kan hebben voor de goede werking van
de markt in de betrokken sector.»Het voorgestelde stelsel van pluimveerechten voldoet aan het vereiste
dat sprake is van een aan de marktordening vreemde doelstelling. De maatregel
heeft uitdrukkelijk niet de strekking van de marktordening af te wijken of
er inbreuk op te maken. De doelstellingen van de maatregelen liggen geheel
op het vlak van het milieu en de ruimtelijke kwaliteit, zoals uitvoerig is
uiteengezet in de paragraaf 2; de bescherming van het milieu is een van
de wezenlijke doelstellingen van de Gemeenschap. De maatregel moet met name
voorkomen dat de problematiek van het landelijk niet-plaatsbaar mestoverschot
verergert door uitbreiding van de pluimveestapel, als gevolg waarvan de realisatie
van zowel de nationale milieudoelstellingen als de doelstellingen als neergelegd
in de EG-Ntiraatrichtlijn wordt bedreigd. Het gaat om een noodzakelijke maatregel
naast de bemestingsnormering, welke in Nederland vorm heeft gekregen met het
stelsel van regulerende mineralenheffingen. Daarmee is de maatregel overigens
ook een maatregel in de zin van artikel 5, vijfde lid, van de EG-Nitraatrichtlijn.Overigens is ook wanneer wel een regulering van de markt zou worden beoogd,
quod non, niet onmiddellijk gezegd dat de maatregel daarmee onrechtmatig is.
Dat hangt mede af van de vraag of de desbetreffende marktordening op het desbetreffende
vlak uitputtend is of niet. Het arrest Jongeneel Kaas (HvJ zaak 237/83, Jur.
1984, blz. 483) is wat dat betreft illustratief: in die zaak was sprake
van nationale kwaliteitsvoorschriften en productieverboden die beoogden de
afzet van kaas en kaasproducten te bevorderen; deze nationale maatregelen
werden door het Hof toelaatbaar geacht nu de desbetreffende marktordening
op dat punt geen voorschriften bevatte (vgl ook: HvJ zaak 111/76, Van den
Hazel, Jur. 1977, blz. 901).Dat de nationale maatregelen niet de strekking hebben om van de marktordening
af te wijken of daarop inbreuk te maken is op zichzelf echter nog niet voldoende
om te kunnen zeggen dat er geen sprake is van strijdigheid met artikel 40
van het EG-Verdrag. Nationale maatregelen mogen niet in strijd
komen met de bepalingen van de verordening waarin de gemeenschappelijke marktordening
is vervat en mogen bovendien niet in de weg staan aan een goede werking van
de marktordening (vgl. HvJ zaak 1/96, Jur. 1998, blz. 1251 (Compassion
in World Farming)). Enig effect mag de maatregel wel hebben, zoals blijkt
uit de hiervoor aangehaalde arresten, maar de werking van de marktordening
mag uiteraard niet worden gefrustreerd. Het gaat bij de effecten van de maatregel
niet alleen om de gevolgen voor de prijzen en de werking van de instrumenten
van de marktordening, maar ook om de verhouding tot aan de marktordening ten
grondslag liggende beginselen.Het stelsel van pluimveerechten levert geen inbreuk op concrete bepalingen
van de genoemde marktordeningsverordeningen.Voor reële effecten op de prijzen behoeft bij de voorgestelde maatregelen
niet te worden gevreesd. De maatregel vervangt een reeds bestaand productieplafond
door pluimveerechten en vervangt reeds bestaande regels over de overgang van
deze rechten naar andere bedrijven. De maatregel behelst niet meer dan een
bevriezing van de pluimveestapel op nationaal niveau. Ook de werking van de
instrumenten van de marktordening – de regeling van het handelsverkeer
met derde landen – wordt niet door deze bevriezingsmaatregel geraakt,
laat staan gefrustreerd.Op het punt van het beginsel van de «de vrije toegang tot de markt»
of «vrijheid van vestiging» zijn effecten niet uit te sluiten.
Van wezenlijke belemmeringen is evenwel geen sprake. Deze zouden bovendien
in ieder geval hun rechtvaardiging vinden in de zogenoemde «rule of
reason», zoals deze door het Hof van Justitie onder meer tot uitdrukking
is gebracht in de zaak Gebhard (HvJ zaak 55/94, Jur. 1995, blz. 4165).
De onderhavige maatregelen voldoen aan de drie criteria van de rule of reason.
Ten eerste zijn de maatregelen niet discriminatoir van aard: alle kippen en
kalkoenen in Nederland, ongeacht hun herkomst en ongeacht de nationaliteit
van de houder ervan, vallen op gelijke wijze onder het productieplafond van
het pluimveerecht en onder de voorwaarden en beperkingen voor de overgang
van pluimveerechten naar andere bedrijven; de Nederlandse markt wordt niet
bevoordeeld ten opzichte van die van andere lid-staten. Ten tweede worden
de maatregelen gerechtvaardigd vanuit dwingende redenen van algemeen belang.
Daarop is in de paragraaf 2 uitvoerig ingegaan. Ten derde is de maatregel
geschikt, noodzakelijk en proportioneel voor de verwezenlijking van de beoogde
doelstellingen. De maatregel voorkomt een verergering van de problematiek
van het landelijk niet-plaatsbaar mestoverschot die het gevolg zou zijn van
een nog verdergaande uitbreiding van de pluimveesector, maar gaat vooralsnog
niet verder, nu de sector nog reële mogelijkheden heeft deze problematiek
te verkleinen door het opzetten van een infrastructuur voor een duurzame,
grootschalige mestexport. De maatregel is ook niet disproportioneel in het
licht van ten aanzien van andere sectoren getroffen maatregelen en in het
licht van de mate waarin de pluimveesector aan de totale problematiek bijdraagt.
Tot slot zijn de gevolgen voor de mogelijkheden voor bedrijfsontwikkeling
en nieuwvestiging beperkt, nu de pluimveerechten zullen kunnen worden verhandeld.Wat betreft het in het kader van de gemeenschappelijke marktordening voor
pluimvee geldende beginsel dat lid-staten zich dienen te onthouden van kwantitatieve
uitvoerbeperkingen en alle maatregelen van gelijke werking, gaat het om nationale
maatregelen die een specifieke beperking van het uitgaande goederenverkeer
tot doel of tot gevolg hebben en aldus tot een ongelijke behandeling van de
binnenlandse en de uitvoerhandel van een lid-staat leiden, waardoor aan de
nationale productie of binnenlandse markt van de betrokken lid-staat een bijzonder
voordeel wordt verzekerd (o.m. HvJ zaak 15/79 Groenveld, Jur.
1979, blz. 3409; zaak 237/83, Jongeneel Kaas, Jur. 1984, blz. 483;
zaak 47/90, Delhaize, Jur. 1992, blz. 3669). Ook van een dergelijke maatregel
is in casu geen sprake.De conclusie is dat de voorgestelde maatregelen niet in strijd komen met
artikel 40 van het EG-Verdrag. 5.2 Vrijheid van vestigingIn het licht van het EG-verdrag dient ook de vraag te worden beantwoord
of een productieplafond als het onderhavige en de noodzaak om bij nieuwvestiging
van een pluimveebedrijf voldoende pluimveerechten te verwerven, gezien kan
worden als een inbreuk op artikel 52 van het EG-Verdrag, dat de vrijheid van
vestiging bestrijkt. Het antwoord luidt ontkennend. Artikel 52 van het EG-Verdrag
heeft in de eerste plaats het karakter van een verbod van discriminatie op
grond van nationaliteit ingeval van vestiging van een bedrijf in een andere
lid-staat. Het beslissende criterium is derhalve de nationaliteit –
of plaats van vestiging – van de betrokkene, in casu de pluimveehouder.
Het gegeven dat het pluimveerecht is gebaseerd op in Nederland gehouden kippen
en kalkoenen en hun mestproductie, hetgeen inherent is aan het systeem van
pluimveerechten, is irrelevant voor de toepassing van artikel 52 van het EG-Verdrag,
althans maakt nog niet dat de maatregel discriminatoir is. Er wordt in het
wetsvoorstel geen onderscheid gemaakt tussen een Nederlandse en een buitenlandse
pluimveehouder die zich op Nederlands grondgebied wil vestigen. Ingeval van
nieuwvestiging dienen beiden pluimveerechten te verwerven. Voor zover deze
noodzaak tot verwerving van pluimveerechten al leidt tot een belemmering waarop
artikel 52 van het EG-Verdrag zou zien, geldt dat deze wordt gerechtvaardigd
door de rule of reason. Te dien aanzien wordt verwezen naar het daarover in
het voorgaande gesteld. 5.3 Technische voorschriftenNiet uit te sluiten valt dat het wetsvoorstel, waar het strekt tot het
bevriezen van de omvang van de pluimveestapel, bepalingen bevat die zijn aan
te merken als technische voorschriften in de zin van Richtlijn nr. 98/34/EG
van het Europees Parlement en de Raad van 22 juni 1998 betreffende een
informatieprocedure op het gebied van normen en technische voorschriften (PbEG
nr. L 204). Het wetsvoorstel is dan ook gelijktijdig met de adviesaanvraag
aan de Raad van State in het kader van die richtlijn aan de Commissie van
de Europese Gemeenschappen genotificeerd. De termijn, bedoeld in artikel 9,
eerste lid, van die richtlijn is geëindigd op 26 februari 1999.
Er zijn geen opmerkingen van de zijde van de Commissie of van andere lid-staten
ontvangen. 6. Bedrijfseffecten, uitvoering en handhaving 6.1 Gevolgen bedrijvenHet stelsel van pluimveerechten zal betrekking hebben op circa 4400 pluimveebedrijven,
voor het overgrote deel kippenbedrijven. Het stelsel zal geen structurele
vergroting van de administratieve lasten voor deze bedrijven tot gevolg hebben.
Ten behoeve van het toezicht op de naleving van het verbod van artikel 58c
om in een jaar op een bedrijf een grotere hoeveelheid meststoffen afkomstig
van kippen en kalkoenen te produceren dan het voor dat jaar geldende pluimveerecht,
zal namelijk volledig worden aangesloten bij de verplichtingen die thans reeds
gelden op grond van het Besluit administratieve verplichtingen Meststoffenwet
en de daarop gebaseerde Regeling administratieve verplichtingen Meststoffenwet.
Deze administratieve verplichtingen gelden zowel met het oog op de controle
van de juistheid van de aangifte van de verschuldigde mineralenheffing op
grond van hoofdstuk IV van de Meststoffenwet als met het oog op het toezicht
en de handhaving van de uitbreidingsverboden van artikel 55 van de Meststoffenwet.
Bedrijven die niet op grond van artikel 38 van de Meststoffenwet zijn vrijgesteld
van de mineralenheffingen – thans bedrijven met een grotere veebezetting
dan 2,5 grootvee-eenheden per hectare – bepalen op basis van een dagtelling
van het aantal kippen en kalkoenen het gemiddelde aantal dieren van de onderscheiden
soorten en categorieën per dier en berekenen op basis daarvan de jaarlijkse
fosfaatproductie. De dagelijkse registratie is per 1 januari 1998 ingevoerd,
omdat ervaringen met het stelsel van mestproductierechten hebben geleerd dat
een maandelijkse of tweewekelijkse telling een soms zeer vertekend beeld van
de werkelijkheid kan geven. De dagtelling komt neer op een saldoregistratie:
een dagelijkse registratie van mutaties in de dieraantallen, uitgesplitst
naar de onderscheiden diercategorieën, ten opzichte van een regelmatig
geactualiseerde basistelling. Voor de van de mineralenheffingen vrijgestelde
pluimveebedrijven geldt vooralsnog een uitzondering; deze bedrijven kunnen
op basis van het genoemde besluit en de daarop gebaseerde regeling volstaan
met een diertelling op twaalf teldata per jaar. De pluimveehouders zullen
jaarlijks hun boekhouding dienen af te sluiten, en een opgave van het gemiddeld
gehouden aantal kippen en kalkoenen aan het Bureau Heffingen dienen te verstrekken.
Ook voor deze opgave kan worden aangesloten bij de reeds bestaande administratieve
verplichtingen.Ook overigens worden geen ingrijpende effecten voor de pluimveebedrijven
verwacht. Er is immers uitsluitend sprake van een bevriezing van de omvang
van de pluimveestapel op het huidige niveau, en daarnaast is in het nieuwe
stelsel sprake van de ongewijzigde voortzetting van de thans reeds op grond
van de Wet verplaatsing mestproductie geldende 25%-korting bij overgang van
productierechten.Over de gevolgen van de maatregel voor de prijs van de pluimveerechten
in verhouding tot de huidige mestproductierechten – en dus voor de investeringskosten
ingeval van uitbreiding van een pluimveehouderij – kan niets met zekerheid
worden gezegd. De verwachting is echter dat, omdat als gevolg van de Wet herstructurering
varkenshouderij de niet-grondgebonden mestproductierechten voor varkens en
kippen uitsluitend nog voor kippen en andere diersoorten kunnen worden benut,
op het tijdstip van invoering van het stelsel van pluimveerechten de prijs
voor deze niet-grondgebonden rechten al aanzienlijk lager zal zijn geworden.
Het onderhavige wetsvoorstel zal niet zal leiden tot een wezenlijk grotere
schaarste aan productierechten voor pluimvee, welke schaarste weer tot een
hogere prijs voor de productierechten zou kunnen leiden. Weliswaar is de niet-benutte
ruimte binnen het niet-grondgebonden mestproductierecht niet langer beschikbaar
voor pluimvee, maar anderzijds is het deel dat in het verleden grondgebonden
was, of niet verhandelbaar was ingevolge artikel 5, tweede lid, van de Wet
verplaatsing mestproductie, thans wel beschikbaar voor verhandeling. Er wordt
dan ook niet verwacht dat een en ander belangrijke effecten op de prijs voor
pluimveerechten zal sorteren. 6.2 Taken Bureau HeffingenDe uitvoering van het stelsel van pluimveerechten geschiedt door het Bureau
Heffingen. Dit bureau is al belast met de uitvoering van de mestwetgeving,
waaronder de overschotheffing en het stelsel van mestproductierechten. Het
bureau is ook belast met de uitvoering van het per 1 januari 1998 in de Meststoffenwet
opgenomen stelsel van regulerende mineralenheffingen en met het
per 1 september 1998 bij de Wet herstructurering varkenshouderij ingevoerde
stelsel van varkensrechten. Gelet op de bij het Bureau Heffingen aanwezige
expertise, de daar al plaatsvindende registratie van bedrijfsgegevens, de
diverse dwarsverbanden tussen de verschillende stelsels en de mogelijkheid
om bij bestaande computerprogrammatuur aan te sluiten, ligt een uitvoeringstaak
voor dit bureau met betrekking tot het onderhavige wetsvoorstel voor de hand.
De taak zal met name bestaan in de registratie van op de bedrijven rustende
pluimveerechten, de registratie van bedrijfsmutaties, de toetsing en registratie
van kennisgevingen van overgang van het pluimveerecht en, in verband daarmee,
de uitvoering van de blokkaderegeling voor hypotheekhouders, de verwerking
van de door de bedrijven verschafte gegevens met betrekking tot het gemiddelde
op het bedrijf gehouden aantal kippen en kalkoenen en hun mestproductie, en
informatievoorziening naar de bedrijven toe.De met deze taak gemoeide eenmalige lasten, voor met name de registratie
van de pluimveerechten van de bedrijven en de communicatie, beslaan naar schatting
een bedrag van circa f 3,5 miljoen. Deze schatting is gebaseerd op de
eenmalige lasten die zich bij invoering van het stelsel van varkensrechten
van de Wet herstructurering varkenshouderij hebben voorgedaan, waarbij rekening
is gehouden met het feit dat het aantal pluimveebedrijven aanmerkelijk kleiner
is dan het aantal varkensbedrijven. Structureel zal niet sprake zijn van een
extra last, nu het stelsel van pluimveerechten voor kippen en kalkoenen in
de plaats komt van de huidige mestproductierechten, volledig met dit laatste
stelsel in lijn ligt en voorts helemaal aansluit bij reeds bestaande administratieve
verplichtingen onder de Meststoffenwet. De lasten die samenhangen met de behandeling
van een kennisgeving van overgang van het pluimveerecht en met de uitvoering
van de blokkaderegeling zullen – net als bij de varkensrechten en de
mestproductierechten – ten laste van de belanghebbende worden gebracht
door de heffing van leges (artikel 58u). 6.3 Taken Algemene InspectiedienstHet toezicht op de naleving van de uitbreidingsverboden zal geschieden
door de Algemene Inspectiedienst. Deze dienst is daarvoor reeds op grond van
artikel 69 van de Meststoffenwet bevoegd. De dienst zal ook worden belast
met de opsporing van strafbare feiten. Gelet op het feit dat voor de controles
met betrekking tot deze wet gebruik kan worden gemaakt van dezelfde controle-aangrijpingspunten
als bij de handhaving van het stelsel van regulerende mineralenheffingen en
het stelsel van mestproductierechten, en gelet op het feit dat de controles
zullen kunnen worden gecombineerd met de in dat kader reeds plaatsvindende
bedrijfscontroles, is geen sprake van een extra belasting van deze dienst.
Geen onbelangrijke factor is ook dat voor de hoogte van het pluimveerecht
wordt aangesloten bij reeds in het verleden door de belanghebbende verstrekte
gegevens, die in beginsel niet meer op juistheid en volledigheid behoeven
te worden gecontroleerd. Ook daarbuiten zijn er geen nieuwe elementen in het
wetsvoorstel ten opzichte van de thans reeds geldende wettelijke regels die
een extra controle-inspanning zouden vragen. 6.4 Strafrechtelijke handhaving versus bestuurlijke handhavingVooralsnog is gekozen voor strafrechtelijke handhaving via de Wet op de
economische delicten. Dat spoort met het handhavingsregime voor de mestproductierechten.
Ook voor de zwaarte van de strafrechtelijke sancties is daarmee één
lijn getrokken (artikel III). De regering houdt evenwel de mogelijkheid open
om in de toekomst bestuurlijke boetes als sanctie in te zetten,
op het moment dat daarvoor een regeling in de Algemene wet bestuursrecht is
getroffen en mogelijk in een ander wettelijk kader reeds ervaring is opgedaan
met de inzet van de bestuurlijke boetes bij zwaardere delicten.Ter versterking van de handhaafbaarheid van het systeem is in een complementair
instrument voorzien. De Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij heeft
de bevoegdheid om een bedrijf dat het pluimveerecht heeft overschreden een
quotum op te leggen dat niet uitgaat van een gemiddelde mestproductie door
kippen en kalkoenen in een jaar, maar van een absoluut plafond dat op elk
moment in het jaar geldt. Daarin voorziet artikel 58e van het wetsvoorstel.
Dit door de minister vastgestelde plafond maakt het mogelijk op elk tijdstip
fysiek vast te stellen of een pluimveehouder het toegestane aantal kippen
en kalkoenen overschrijdt. Het plafond wordt bepaald op basis van het jaarquotum,
het pluimveerecht, waarbij een zekere ruimte voor bedrijfseigen fluctuaties
wordt geboden (artikel 58e, tweede lid). Het ligt in de rede het plafond direct
uit te drukken in aantallen kippen en kalkoenen in plaats van in kilogrammen
fosfaat. De bevoegdheid die artikel 58e geeft zou met name kunnen worden toegepast
in geval van grote en herhaaldelijke overschrijdingen van het pluimveerecht
door een bepaald bedrijf.Hoewel ook dit «dagquotum» strafrechtelijk kan worden gehandhaafd
(artikel 58e, derde lid, juncto artikel III, onderdeel A), leent het zich
bij uitstek voor een vorm van bestuurlijke handhaving waarin het aan de Meststoffenwet
toe te voegen nieuwe artikel 71a voorziet (artikel I, onderdeel I). Dit artikel
maakt de Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij bevoegd om bestuursdwang
in te zetten. Daarmee heeft de minister evenwel ook de mogelijkheid om last
onder dwangsom op te leggen. Met name deze laatste, in de artikelen 5.32 en
volgende van de Algemene wet bestuursrecht, geregelde mogelijkheid is bijzonder
geschikt om in combinatie met het «dagquotum» in te zetten. In
de last wordt de pluimveehouder gelast het opgelegde quotum niet te overschrijden;
bij niet-naleving van deze verplichting verbeurt de pluimveehouder voor elke
dag dat hij in gebreke is een dwangsom die zal zijn gelegen boven het economische
saldo dat met het aanhouden van de kippen of kalkoenen kan worden behaald.
Over de inzet van dit instrument zullen nadere afspraken met het Openbaar
Ministerie worden gemaakt. Overigens valt niet uit te sluiten dat in de toekomst
de bevoegdheid van bestuursdwang en dwangsom ook voor de handhaving van andere
onderdelen van de Meststoffenwet zal worden ingezet. 6.5 Gevolgen voor de magistratuurDe belasting van het Openbaar Ministerie en van de zittende magistratuur
zal naar verwachting niet wijzigen. Bij de rechterlijke macht gaat het om
de strafrechter, wat betreft de handhaving van de uitbreidingsverboden, en
om het College van Beroep voor het bedrijfsleven, wat betreft de beroepszaken
tegen beschikkingen. Het College van Beroep voor het bedrijfsleven is als
administratieve rechter bevoegd ingevolge artikel 62 van de Meststoffenwet.
Het college is gespecialiseerd in regelingen van sociaal-economische aard.
Het college is ook bevoegd voor de behandeling van geschillen in het kader
van de Wet verplaatsing mestproductie en de Wet herstructurering varkenshouderij.Gekozen is voor een benadering waarbij het pluimveerecht uit de wet zelf
voortvloeit, zodat ter zake geen voor beroep vatbare beslissingen behoeven
te worden genomen (zie subparagraaf 3.6). Bezwaar- en beroepsprocedures
zijn denkbaar bij beslissingen in het kader van de regels ter zake van de
overgang van het pluimveerecht: registratie van de kennisgeving van overgang
van het recht, de weigering van zodanige registratie, doorhaling
van de registratie en beslissingen in het kader van de blokkaderegeling die
is neergelegd in het voorgestelde artikel 58u. Exact dezelfde beslissingen
worden thans al genomen in het kader van de Wet verplaatsing mestproductie,
en hebben tot nu toe tot niet meer dan 10 beroepszaken in een jaar geleid.
Er is geen reden waarom dit aantal bij de overgang van pluimveerechten anders
zal liggen. Daar komt bij dat de mestwetgeving op het punt van het plafond
voor de mestproductie van kippen en kalkoenen – en dus ook op het punt
van de overgang van dat plafond in het kader van de Wet verplaatsing mestproductie –
zal worden gedereguleerd. Tot slot kan de toepassing van de artikelen 58e
en 58w tot bezwaar- en beroepsprocedures leiden, waarbij de toepassing van
artikel 58e waarschijnlijk niet eerder dan in het jaar 2002 aan de orde is.
Aan deze artikelen zal bovendien zeer beperkt invulling worden gegeven, zodat
niet te verwachten valt dat dit tot meer dan een marginale stijging van de
werklast van het College van Beroep voor het bedrijfsleven zal leiden. Uit
het voorgaande kan worden geconcludeerd dat een eventuele extra last voor
het college beperkt zal zijn en binnen de bestaande capaciteit kan worden
opgevangen.Wat betreft de strafrechtelijke handhaving is het pluimveerecht volledig
vergelijkbaar met het huidige productieplafond voor de mestproductie afkomstig
van kippen en kalkoenen binnen het stelsel van mestproductierechten. Dit productieplafond
zal op het tijdstip van inwerkingtreding van dit wetsvoorstel voor de kippen
en kalkoenen worden vervangen door dat van het pluimveerecht, waardoor de
lasten voor de handhaving van de Meststoffenwet evenredig zullen afnemen.
Aangezien er geen sprake is van een reductie van het productieplafond, is
er geen reden om te veronderstellen dat het nalevingsniveau van het nieuwe
uitbreidingsverbod van artikel 58c minder zal zijn dan dat van artikel 55
van de Meststoffenwet. Verondersteld wordt ook dat de maatregel op een redelijk
draagvlak binnen de sector kan rekenen, nu de sector zelf in zijn in subparagraaf 2.1
aangehaalde toekomstvisie de noodzaak van een bevriezingsmaatregel onderkent.
Daarnaast zal het werk voor het Openbaar Ministerie worden vergemakkelijkt
door het feit dat het productieplafond voor kippen en kalkoenen op basis van
actuele opgaven opnieuw is bepaald. Daarmee wordt de magistratuur niet meer
gedwongen om op basis van de situatie in 1984 – waarbij de Interimwet
beperking varkens- en pluimveehouderijen aangreep – en op basis van
de opgegeven referentieaantallen in 1987 – waarbij de Meststoffenwet
mede aangrijpt – , daarbij rekening houdend met mutaties die nadien
hebben plaatsgevonden, vast te stellen wat de hoogte van het plafond is en
vervolgens vast te stellen of dit plafond daadwerkelijk is overschreden. Verder
zal het aantal verweren dat er niet sprake was van een representatief jaar
tot het minimum zijn gereduceerd als gevolg van de in artikel 58g, tweede
lid, opgenomen mogelijkheid uit drie jaren te kiezen. Bovendien wordt voorzien
in adequaat overgangsrecht (zie subparagraaf 3.4). Een vereenvoudiging ten
opzichte van het stelsel van mestproductierechten is voorts dat voor het stelsel
van pluimveerechten niet relevant is of er ook andere diersoorten worden gehouden,
hetzij in verband met bestaande omwisselingmogelijkheden hetzij in verband
met een grondgebonden recht dat voor verschillende diersoorten kan worden
benut. Relevant is uitsluitend de mestproductie afkomstig van kippen en kalkoenen
en de hoogte van het pluimveerecht. De verwachting is dan ook dat per saldo
de werklast voor het Openbaar Ministerie en voor de strafrechter niet zal
toenemen. 7. Artikelsgewijze toelichtingIn de voorgaande hoofdstukken is uitgebreid ingegaan op de achtergrond
en strekking van de verschillende artikelen van het wetsvoorstel. De desbetreffende
artikelen zijn telkens in de tekst genoemd. In het onderstaande worden de
artikelen en onderdelen daarvan derhalve alleen waar dat nog nodig is afzonderlijk
toegelicht. ARTIKEL I Onderdeel AHet voorgestelde onderdeel ag bevat een omschrijving van het begrip «pluimveerecht».
De begripsomschrijving is vooral van belang voor de toepassing van de nieuwe
titel 2 van hoofdstuk V van de Meststoffenwet, maar is ook relevant voor het
nieuwe artikel 56 en voor de krachtens de Meststoffenwet vast te stellen lagere
regelgeving. Derhalve is ervoor gekozen het begrip niet in de genoemde titel
2 maar in artikel 1, eerste lid, van de Meststoffenwet op te nemen.De in onderdeel ah genoemde concentratiegebieden van intensieve veehouderijen
zijn met name relevant voor de gebiedsbepaalde beperkingen bij de overgang
van pluimveerechten, die zullen gelden op grond van de voorgestelde artikelen
58p en 58s. De als bijlage B bij de Wet herstructurering varkenshouderij opgenomen
omschrijvingen van het zuidelijke en het oostelijke concentratiegebied –
aan de hand van gemeentegrenzen – zijn dezelfde als dewelke zijn opgenomen
in de bijlage bij de Wet verplaatsing mestproductie. De gebieden komen op
hoofdlijnen overeen met de gebieden die reeds onder de Interimwet beperking
varkens- en pluimveehouderijen als concentratiegebied werden aangeduid. Om
te voorkomen dat bij drie wetten dezelfde bijlage wordt opgenomen, is volstaan
met een verwijzing naar de bijlage bij de Wet herstructurering varkenshouderij.Het begrip «overdracht» dat in het voorgestelde onderdeel
ai van artikel 1, eerste lid, van de Meststoffenwet wordt gedefinieerd is
onder meer relevant voor het in de nieuwe titel 2 van hoofdstuk V van de Meststoffenwet
opgenomen artikel 58b, tweede lid, van het wetsvoorstel, dat ziet op de overdracht
van een bedrijf. De begripsomschrijving sluit aan bij die van artikel 1, onderdeel
j, van de Wet herstructurering varkenshouderij en bij de destijds in artikel
1, eerste lid, van het Verplaatsingsbesluit Meststoffenwet opgenomen begripsomschrijving. Onderdelen B en CDe basis voor het stellen van regels omtrent de administratieve verplichtingen
voor onder meer veehouders en de wijze waarop de omvang van de mestproductie
wordt berekend was tot op heden verspreid over de artikelen 7, eerste lid,
en 9. Dit is wetssystematisch niet fraai, maar bovendien werd in artikel 9,
eerste lid, feitelijk nog steeds aangesloten bij een bepaling van een mestoverschot
op bedrijfsniveau die uitgaat van de situatie waarin voor landbouwgrond nog
de fosfaatgebruiksnormen van het Besluit gebruik dierlijke meststoffen golden.
Dit laatste is na invoering van het stelsel van regulerende mineralenheffingen
achterhaald. Met de nu voorgestelde wijzigingen worden de basis voor het stellen
van regels over de wijze van bepaling van de aantallen dieren, de mestproductie,
de oppervlakte landbouwgrond en de basis voor het opleggen van administratieve
verplichtingen in artikel 7, eerste lid, samengebracht; daarmee hebben ook
het tweede, derde, en vierde lid van artikel 9 geen meerwaarde meer. De gegevens
die krachtens het onder meer op artikel 7, eerste lid, gebaseerde Besluit
administratieve verplichtingen Meststoffenwet en de daarop gebaseerde
Regeling administratieve verplichtingen Meststoffenwet moeten worden bijgehouden
en verstrekt, zullen ook het aangrijpingspunt vormen voor de handhaving van
het pluimveerecht.Van de gelegenheid wordt gebruik gemaakt om de strafbaarstelling in artikel
7, tweede lid, te laten vervallen: deze is overbodig in het licht van de reeds
in artikel 71, tweede lid, van de Meststoffenwet en in de Wet op de economische
delicten opgenomen strafbaarstelling. Onderdeel DHoofdstuk V wordt onderverdeeld in twee titels. Het stelsel van pluimveerechten
zal worden opgenomen in titel 2 van hoofdstuk V van de Mest- stoffenwet (artikel
I, onderdeel G). De thans in hoofdstuk V opgenomen maatregelen ter voorkoming
van een onverantwoorde uitbreiding van de productie van dierlijke meststoffen
worden opgenomen in titel 1. De verschillende verboden van titel 1 zullen
evenwel niet langer zullen zien op de mestproductie afkomstig van kippen en
kalkoenen. Onderdeel EAangezien na de invoering van afzonderlijke varkensrechten en pluimveerechten
varkens en pluimvee nog uitsluitend op basis van die rechten kunnen worden
gehouden en niet op basis van de mestproductierechten, is het in het zevende
lid opgenomen verbod tot omwisseling van andere diersoorten naar varkens en
kippen overbodig geworden. Het omwisselingsverbod kan dan ook komen te vervallen
(onderdeel E, onder 1 en 2).De wijziging voorzien onder 3 is van wetstechnische aard.Met de wijziging voorzien onder 4 wordt verzekerd dat de mestproductie
afkomstig van kippen en kalkoenen niet langer voor de toepassing van de verschillende
verbodsbepalingen in het kader van het stelsel van mestproductierechten in
aanmerking wordt genomen. Onderdeel FArtikel 56 bevatte een specifiek omwisselingsverbod dat in de Meststoffenwet
was opgenomen in verband met de per 1 januari 1995 doorgevoerde 30%-korting
van het niet-grondgebonden mestproductierecht voor varkens en kippen (destijds
artikel 14a), welke korting per 1 januari 1998 met de inwerkingtreding
van de wet van 2 mei 1997 (Stb. 360) weer is komen te vervallen. Bedrijven
die op basis van dit te korten recht andere diersoorten hielden dan varkens
en kippen konden, om de gevolgen van de korting ter vermijden, dit recht «omzetten»
in een niet-grondgebonden mestproductierecht voor andere diersoorten. Ingevolge
artikel 56 kon dat nieuwe recht vervolgens niet meer worden benut voor het
houden van varkens en kippen. Dit omwisselingsverbod is, evenals dat van het
zevende lid van artikel 55 van de Meststoffenwet (onderdeel E, onder 1), overbodig
geworden nu voor varkens en pluimvee afzonderlijke productierechten zullen
gelden.Het voorgestelde nieuwe artikel 56 houdt direct verband met het feit dat
het pluimveerecht voor kippen en kalkoenen volledig in de plaats komt van
het mestproductierecht, dat geldt op grond van de artikelen 55 en 55a van
de Meststoffenwet en de Wet verplaatsing mestproductie. Het mestproductierecht,
voor zover dat los staat van de tot het bedrijf beho- rende oppervlakte landbouwgrond,
zal na inwerkingtreding van artikel 58c voor elk bedrijf worden verlaagd met
het aan het bedrijf toekomende pluimveerecht. Mochten er ook afzonderlijke
niet-grondgebonden mestproductierechten voor andere diersoorten op het bedrijf
rusten, bijvoorbeeld voor schapen en geiten, dan wordt het pluimveerecht ook
op deze niet-grondgebonden rechten in mindering gebracht, voor zover het pluimveerecht
groter is dan het «eigen» niet grondgebonden mestproductierecht
voor kippen of voor runderen en kalkoenen. De rechten voor de andere diersoorten
konden immers worden benut voor het houden van kalkoenen en creëerden –
indien deze andere diersoorten daadwerkelijk werden gehouden – bovendien
ruimte binnen het grondgebonden mestproductierecht voor het houden van kippen
en kalkoenen.De vermindering met het pluimveerecht heeft geen betrekking op het grondgebonden
mestproductierecht. Anders dan ingevolge artikel 55a bij invoering van de
Wet herstructurering varkenshouderij geschiedde, vindt ook geen vermindering
plaats met de niet-benutte ruimte binnen het niet-grondgebonden mestproductierecht.
Verwezen zij naar het hieromtrent in subparagraaf 3.3 gestelde. Het mestproductierecht –
grondgebonden en niet-grondgebonden – dat resteert kan worden gebruikt
voor runderen, konijnen, eenden, nertsen, vossen, schapen en geiten. Er is
sprake van een ongedeeld recht: tussen deze dieren kan binnen het mestproductierecht
vrij worden omgewisseld. Onderdeel G Artikel 58aVoor de bepaling van de hoogte van het pluimveerecht, wordt primair aangegrepen
bij de opgave van de aantallen kippen en kalkoenen – en de daaraan gerelateerde
mestproductie – in de aangifte van de overschotheffing over het referentiejaar
(artikelen 58h, eerste lid, en 58i, juncto artikel 58b, eerste lid, onderdeel
d). Deze heffing was verschuldigd ingevolge artikel 13 van de Meststoffenwet,
zoals dat luidde voor de wetswijziging die per 1 januari 1998 heeft plaatsgevonden.
De omschrijving van het begrip «aangifte overschotheffing» (onderdeel
a) is bewust ruim geformuleerd: niet alleen het aangifteformulier als vastgesteld
bij de Regeling vaststelling aangifteformulieren overschotheffing 1997, onderscheidenlijk
1996 of 1995, wordt als opgave geaccepteerd, maar alle gegevens die in
het kader van de heffing schriftelijk zijn verstrekt. Het kan derhalve ook
gaan om in het kader van een bezwaar- of beroepsprocedure tegen een naheffingsaanslag
verstrekte gegevens, mits zij vóór 6 november 1998 door het
Bureau Heffingen zijn ontvangen (artikel 58b, eerste lid, onderdeel e).Voor grondgebonden bedrijven geschiedt de vaststelling van het in het
referentiejaar gehouden aantal kippen en kalkoenen en hun mestproductie niet
op basis van de aangifte overschotheffing. De overschotheffing werd namelijk
alleen geheven van bedrijven met een grotere mestproductie dan 125 kilogram
fosfaat per hectare per jaar. Voor de grondgebonden bedrijven dient de opgave
op het afsluitformulier van de mestboekhouding over het referentiejaar (onderdelen
b, c en d) of in de verklaring ter verkrijging van vrijstelling van de mestboekhoudplicht
(onderdeel e) als basis voor de bepaling van het pluimveerecht (artikel 58h,
eerste lid, juncto artikel 58b, eerste lid, onderdeel d). Deze opgaven zijn
gebaseerd op het voormalige Besluit mestbank en mestboekhouding (Meststoffenwet).
Het afsluitformulier betrof de bedrijven met een totale mestproductie van
minder dan 125 kilogram fosfaat per hectare van de tot het bedrijf behorende
oppervlakte landbouwgrond per jaar, die niet over niet-grondgebonden mestproductierechten
beschikten. De vrijstellingsmogelijkheid van de mestboekhoudplicht gold bij
een productie van minder dan 110 kilogram fosfaat per hectare per jaar.De aangifte overschotheffing en het afsluitformulier moeten steeds uiterlijk
op 31 januari na het kalenderjaar waarop zij betrekking hebben bij het Bureau
Heffingen zijn ontvangen. Voor de bepaling van de hoogte van het pluimveerecht
worden zij echter ook in aanmerking genomen als zij te laat zijn ingestuurd,
mits zij vóór 6 november 1998 door het Bureau Heffingen
zijn ontvangen (artikel 58b, eerste lid, onderdeel e). Dat geldt ook voor
eventuele bijstellingen van de gedane opgave. Een en ander laat uiteraard
onverlet de consequenties die de Algemene wet inzake rijksbelastingen en de
Wet op de economische delicten aan de te late inzending van de betrokken bescheiden
verbindt. Artikel 58bIn het eerste lid, onderdeel a, wordt bepaald dat de registratie van het
Bureau Heffingen als wettelijk uitgangspunt dient voor de hoogte van het grondgebonden
mestproductierecht, het niet-gebonden mestproductierecht en het totale mestproductierecht,
zoals deze voor de toepassing van de bepalingen voor titel 2 in aanmerking
wordt genomen. Deze bepaling dient ertoe om te voorkomen dat de handhaving
van het pluimveerecht in de toekomst wordt bemoeilijkt door verweren die betrekking
hebben op de hoogte van het mestproductierecht. De registratie kan als wettelijk
uitgangspunt gelden, nu de hoogte van het geregistreerde mestproductierecht
sedert de inwerkingtreding van de Meststoffenwet in 1987 geacht kan worden
voldoende uitgekristalliseerd te zijn op basis van gerechtelijke procedures
en door bijstellingen naar aanleiding van onderzoeken die de Algemene Inspectiedienst
heeft verricht. Van de hoogte van de geregistreerde mestproductierechten is
door het Bureau Heffingen bij diverse gelegenheden mededeling aan de belanghebbenden
gedaan, zowel in het kader van de Meststoffenwet als in het kader van de invoering
van de Wet verplaatsing mestproductie in 1994. Voorts zijn de belanghebbenden
steeds geïnformeerd over de consequenties van tussentijdse transacties
met mestproductierechten en van mutaties in de oppervlakte landbouwgrond.In het eerste lid, onderdeel b, wordt bepaald dat als in de bepalingen
van titel 2 wordt gerekend met het niet-gebonden mestproductierecht voor varkens
en kippen, dit moet worden vermenigvuldigd met 10/7. Dit hangt samen met de
30%-kortingsmaatregel die met ingang van 1 januari 1995 ten aanzien van de
niet-grondgebonden mestproductierechten voor varkens en kippen werd doorgevoerd
met artikel 14a van de Meststoffenwet en op 1 januari 1998 weer kwam te vervallen
met de wijziging van de Meststoffenwet bij wet van 2 mei 1997 (Stb. 360).
Bij wijze van wettelijke fictie wordt ervan uitgegaan dat alle bedrijven de
30%-korting hebben gecompenseerd en dus geen dieren hebben behoeven af te
stoten door voldoende voermaatregelen te nemen, overeenkomstig de artikelen
2a en 3 van de tot 1 januari 1998 geldende Regeling aanwijzing diersoorten
en hun mestproduktie, dan wel onder de uitzondering van de 30%-korting vielen
die ingevolge het Uitvoeringsbesluit 30%-korting gold voor kippenbedrijven
die hun kippenmest in het buitenland afzetten. Door deze fictie wordt vermeden
dat discussies over de vraag of en in welke mate het individuele bedrijf voor
compensatie in aanmerking kwam doorwerken bij de bepaling van de hoogte van
het pluimveerecht. Daarmee zou de handhaving van dit recht in de toekomst
ernstig kunnen worden belast. Deze benadering – die ook bij de invoering
van de varkensrechten is gevolgd – is verantwoord, nu ervan mag worden
uitgegaan dat de 30%-korting gemiddeld genomen vrijwel volledig is gecompenseerd.
De vermenigvuldiging met 10/7 geldt niet voor zover sprake is van de hoogte
van het niet-grondgebonden mestproductierecht zoals dat geldt na het terugdraaien
van de 30%-korting bij de wet van 2 mei 1997, te weten op of na 1 januari
1998, wat bij de toepassing van het voorgestelde artikel 58j, eerste lid,
van titel 2 het geval zou kunnen zijn.Onderdeel c van het eerste lid is toegelicht in subparagraaf 3.2,
de onderdelen d en e zijn toegelicht bij artikel 58a en in subparagraaf 3.3.
In onderdeel d komt de onderlinge rangorde van de verschillende opgaven tot
uitdrukking, welke van belang is ingeval met betrekking tot hetzelfde bedrijf
twee opgaven zijn gedaan.Het tweede lid ziet op de situatie dat het bedrijf in de loop van het
referentiejaar is overgedragen. In die situatie zijn er met betrekking tot
het in dat jaar gemiddeld op het bedrijf gehouden aantal dieren
en hun mestproductie twee opgaven gedaan, te weten door de vervreemder van
het bedrijf en door de verkrijger. Ingevolge het tweede lid zullen beide opgaven
in aanmerking worden genomen bij de bepaling van het pluimveerecht. Het gemiddeld
door elk van de bij de overdracht betrokken partijen in het voor hem relevante
jaardeel gehouden aantal dieren en de daarvan afkomstige mestproductie wordt
daartoe op basis van tijdsevenredigheid omgerekend naar een jaargemiddelde;
deze gemiddelden worden bij elkaar opgeteld. Dit is overigens overeenkomstig
de systematiek van de aangifte overschotheffing en het afsluitformulier. Daarbij
wordt het principe gehanteerd van een telling van het aantal dieren op elke
eerste dag van de maand, welke aantallen bij elkaar worden opgeteld en worden
gedeeld door 12 maanden. De tijdsevenredigheid komt derhalve tot uitdrukking
in het aantal teldata dat is gelegen in de periode waarin de vervreemder nog
de beschikking over het bedrijf had en het aantal teldata in de periode na
het tijdstip van overdracht. Heeft de bedrijfsoverdracht nà het referentiejaar
plaatsgevonden, dan zal de opgave van de mestproductie afkomstig van kippen
en kalkoenen die met betrekking tot het referentiejaar is gedaan door de vervreemder
bepalend zijn bij de vaststelling van het pluimveerecht. Dit vloeit rechtstreeks
voort uit de formulering van de artikelen 58h en 58i, juncto artikel 58b,
eerste lid, onderdelen c en d. Artikelen 58c tot en met 58fDe artikelen 58c en 58d zijn toegelicht in subparagraaf 3.2. Artikel 58e is toegelicht in subparagraaf 6.4. Artikel 58f bevat een afzonderlijk verbod voor de verplaatsing van de
mestproductie afkomstig van kippen en kalkoenen naar een locatie die nog niet
tot het bedrijf behoorde op het moment waarop deze diersoorten onder het uitbreidingsverbod
van artikel 55 van de Meststoffenwet werden gebracht. Verplaatsing naar een
nieuwe locatie is uitsluitend mogelijk indien een kennisgeving van verplaatsing
wordt gedaan welke door het Bureau Heffingen wordt geregistreerd. Daarbij
vindt afroming plaats. Bovendien kan geen verplaatsing plaatsvinden naar en
tussen concentratiegebieden (artikel 58s). De regeling sluit volledig aan
op de ingevolge de artikelen 3 en 10 van de Wet verplaatsing mestproductie
reeds geldende regeling voor interne bedrijfsverplaatsingen. Verwezen zij
naar de toelichting in subparagraaf 3.5. Overtreding van de in de artikelen 58c tot en met 58f neergelegde verboden
levert, wanneer opzet wordt bewezen, een misdrijf op waarvoor ingevolge de
Wet op de economische delicten, behalve een boete van de vijfde categorie,
ook een gevangenisstraf van maximaal 6 jaren kan worden opgelegd. Artikelen 58g tot en met 58nDeze artikelen bevatten de regels ter bepaling van het voor een bedrijf
geldende pluimveerecht bij aanvang van het stelsel van pluimveerechten. De
artikelen worden toegelicht in de paragrafen 3.3 en 3.4.De werking van een aantal bepalingen ten aanzien van het desbetreffende
bedrijf is afhankelijk gesteld van een tijdige aanmelding van dat bedrijf
bij het Bureau Heffingen. Het gaat daarbij om de keuzemogelijkheid van een
ander referentiejaar dan 1997 (artikel 58g, tweede lid), de verhoging van
het pluimveerecht in verband met verwerving van niet-grondgebonden mestproductierechten
in of na het referentiejaar (artikel 58j, eerste lid) en de keuzemogelijkheid
voor een lager pluimveerecht (artikel 58m). De aanmelding van het bedrijf
voor de toepassing van deze bepalingen, moet binnen zes weken na inwerkingtreding
van het stelsel op de voorgeschreven wijze worden gedaan (artikel 58n, eerste
lid). Is de melding niet tijdig of juist gedaan, dan treden de
gevolgen van de genoemde bepalingen van rechtswege niet in (artikel 58n, tweede
lid). Het begrip «per saldo» in artikel 58i, vierde lid, en in
artikel 58j, eerste lid, geeft aan dat het om de vergroting van het niet-gebonden
mestproductierecht gaat zoals deze resteert nadat rekening is gehouden met
alle kennisgevingen van verplaatsing die vóór 6 november
1998 met betrekking tot het bedrijf zijn gedaan, betrekking hebbend op de
verwerving èn op de vervreemding van mestproductierechten, en nadat
rekening is gehouden met de gevolgen die wijzigingen in de oppervlakte landbouwgrond
ingevolge artikel 58 van de Meststoffenwet en de Regeling vaststelling omvang
verplaatsbare mestproductie hebben voor de omvang van het niet-gebonden mestproductierecht.Voor de bepaling van de hoogte van het pluimveerecht wordt overeenkomstig
de artikelen 58h en 58i de door kippen en kalkoenen geproduceerde hoeveelheid
meststoffen uitsluitend voor de bepaling van het pluimveerecht in aanmerking
genomen voor zover deze binnen het voor dat jaar geldende mestproductierecht
kon plaatsvinden (artikel 58h, tweede en derde lid). Bij de bepaling van het
varkensrecht overeenkomstig artikel 6 van de Wet herstructurering varkenshouderij
is de mestproductie van andere diersoorten niet in aanmerking genomen bij
de bepaling of het aantal varkens binnen het mestproductierecht kon worden
gehouden, omdat dit op een willekeurige toerekening van mestproductie van
de verschillende diersoorten aan de mestproductierechten zou neerkomen. Voor
gemengde bedrijven waarop het totaal aan pluimvee en varkens groter was dan
het mestproductierecht toeliet, moet thans evenwel voorkomen worden dat deze
overschrijdingen per saldo definitief in een hoger productierecht worden omgezet,
te weten de som van het varkensrecht en het pluimveerecht. Daarom wordt op
het mestproductierecht de door varkens geproduceerde hoeveelheid meststoffen
in mindering gebracht.De in het voorgestelde artikel 58k, eerste lid, onderdelen c en d, opgenomen
criteria aan de hand waarvan wordt bepaald of sprake is van het opnieuw opstarten
van de productie dan wel van een vergroting van de productie op basis van
verworven grondgebonden rechten zijn ontleend aan de gelijkluidende voorwaarden
die voor deze categorieën zijn opgenomen in het Besluit hardheidsgevallen
herstructurering varkenshouderij. Ook overigens ligt het voor de hand dat
bij de invulling van de krachtens artikel 58k vast te stellen algemene maatregel
van bestuur zoveel bij de voorwaarden van dat besluit wordt aangesloten. Artikelen 58o tot en met 58vDeze regels betreffen de overgang van het pluimveerecht naar een ander
bedrijf en de verplaatsing van de mestproductie afkomstig van kippen en kalkoenen
naar een andere locatie binnen hetzelfde bedrijf. De bepalingen zijn toegelicht
in subparagraaf 3.5 en bij artikel 58f.Gegeven de definitie van het begrip «bedrijf» in artikel 1,
eerste lid, onderdeel j, van de Meststoffenwet zien de bepalingen over de
overgang van pluimveerechten naar een ander bedrijf ook op een samenvoeging
van twee of meer bestaande bedrijven waarbij de productie op dezelfde locaties
wordt voortgezet en op een splitsing van een bedrijf in twee of meer delen
die als zelfstandige bedrijven ter plekke worden gecontinueerd: ook dan is
immers sprake van een nieuw bedrijf, onderscheidenlijk van nieuwe bedrijven
in de zin van de Meststoffenwet waarnaar het pluimveerecht van de oorspronkelijke
bedrijven, onderscheidenlijk van het oorspronkelijke bedrijf moet overgaan
wil pluimvee kunnen worden gehouden. Wat dat betreft is er overigens geen
verschil met de Wet verplaatsing mestproductie en de Wet herstructurering
varkenshouderij.Voor de toepassing van artikel 58p wordt een bedrijf – gegeven de
definitie van het begrip «bedrijf» in artikel 1, eerste lid, van
de Meststoffenwet – ook geacht «gedeeltelijk»
te zijn gelegen in een van de concentratiegebieden, als slechts een of meer
percelen grond in dat gebied zijn gelegen en de stallen zijn gelegen buiten
dat gebied.Voor de overgang van het pluimveerecht naar een ander bedrijf is registratie
van de kennisgeving van overgang door het Bureau Heffingen vereist. Eerst
na registratie kan het pluimveerecht op het andere bedrijf worden benut (artikel
58q, eerste en tweede lid). Als bij de toetsing vooraf ingevolge artikel 58r,
eerste lid, blijkt dat de voorwaarden voor overgang van het pluimveerecht
niet zijn vervuld, dan blijft registratie van de kennisgeving van overgang
uit en heeft de transactie tussen partijen geen gevolg voor de wet. De beslissing
om niet te registreren is voor bezwaar en beroep vatbaar. Vindt wèl
registratie plaats, dan wordt het pluimveerecht van het bedrijf waarnaar het
recht, of gedeelte daarvan, overgaat vergroot met de hoeveelheid fosfaat waarop
de kennisgeving betrekking heeft, verminderd met 25%; het pluimveerecht van
de vervreemder wordt verkleind met de totale hoeveelheid fosfaat waarop de
kennisgeving betrekking heeft. Deze consequenties vloeien rechtstreeks uit
artikel 58q, derde lid, voort.De toetsing vooraf door het Bureau Heffingen is een administratieve toetsing
op basis van de op dat tijdstip bekende gegevens. Blijkt achteraf niet aan
de voorwaarden voor registratie van de overgang van het pluimveerecht te zijn
voldaan, dan wordt de registratie door het Bureau Heffingen doorgehaald. Deze
doorhaling vormt een voor bezwaar en beroep vatbare beslissing. In artikel
58r, tweede lid, wordt als rechtsgevolg aan de doorhaling gekoppeld het volledig
terugdraaien van de gevolgen van de transactie. Bij de vervreemder wordt de
hoeveelheid fosfaat waarop de kennisgeving betrekking had weer aan zijn pluimveerecht
toegevoegd, voor zover deze hoeveelheid uiteraard niet groter was dan het
bedrijf destijds kon vervreemden gelet op de omvang van het toen geldende
pluimveerecht. Als het bedrijf van de vervreemder inmiddels opgehouden is
als zodanig te bestaan, vervallen de pluimveerechten. Het pluimveerecht van
de verwerver van de rechten wordt met terugwerkende kracht tot het tijdstip
van registratie verkleind met de hoeveelheid fosfaat die ten onrechte op zijn
naam was geschreven. Zijn de rechten inmiddels naar een derde doorverkocht,
dan kan het zo zijn dat de vervreemder achteraf over onvoldoende pluimveerechten
bleek te beschikken om over te dragen. Aangezien dan niet voldaan blijkt te
zijn aan één van de voorwaarden voor registratie, wordt ook
die registratie door het Bureau Heffingen doorgehaald en doen de hiervóór
aangegeven consequenties zich ten aanzien van de derde-verkrijger voor. Gelet
op deze zware consequenties, heeft de verwerver er belang bij zeer zorgvuldig
na te gaan of degene van wie hij rechten verwerft aan alle wettelijke vereisten
voldoet. Eventuele schade zal hij via de civielrechtelijke weg op zijn contractpartner
moeten verhalen. De overheid staat buiten deze relatie. De hier aangegeven
consequenties zijn overigens niet anders dan de consequenties die gelden op
grond van de Wet verplaatsing mestproductie ingeval achteraf niet aan de voorwaarden
voor overgang van het niet-gebonden mestproductierecht blijkt te zijn voldaan,
zoals deze ook door het College van Beroep voor het bedrijfsleven zijn bevestigd
(vgl: CvBb, 23 april 1998, nummer 96/1031/060/247, Kasper versus Bureau Heffingen;
CvBb, 23 april 1998, nummer 95/1588/060/247, Spruijt versus Bureau Heffingen).Overeenkomstig hetgeen ten aanzien van mestproductierechten en varkensrechten
geldt, is uitdrukkelijk bepaald dat op het pluimveerecht geen pandrecht kan
worden gevestigd (artikel 58u, eerste lid). Een dergelijk recht verhoudt zich
slecht met de wijze waarop het pluimveerecht overgaat, waarbij de civielrechtelijke
titel niet van belang is maar uitsluitend de registratie door het Bureau Heffingen.
Het Bureau Heffingen staat volledig buiten de civielrechtelijke verbintenissen
die de partijen jegens elkaar of jegens derden, bijvoorbeeld een pandhouder,
zijn aangegaan en het heeft op dat punt dan ook een volstrekt
lijdelijke rol. Het zou gelet op deze invulling van de wijze van overgang
van het pluimveerecht en gelet op het bedrijfsgebonden karakter van dat recht
ook moeilijk zijn om invulling aan het recht van parate executie te geven.
Een en ander zou een afzonderlijke wettelijke regeling behoeven die de uitvoerbaarheid
van het systeem niet ten goede komt. Daarvoor is dan ook niet gekozen. Om
echter toch tegemoet te komen aan de gerechtvaardigde belangen van met name
hypotheekhouders – die door de overdracht van het pluimveerecht immers
zouden kunnen worden geconfronteerd met een sterk verminderde onderpandwaarde
van het bedrijf – wordt naar analogie van de Wet verplaatsing mestproductie
voorgesteld een voorziening te treffen die de vorm heeft van een tijdelijk
blokkaderecht (artikel 58u, tweede en derde lid). Het blokkaderecht betekent
dat het Bureau Heffingen bij vooraf door de derde-belanghebbende aan te geven
bedrijven gedurende een bepaalde periode de registratie van de kennisgeving
van overgang van het pluimveerecht opschort, zodat de hypotheekhouder, indien
deze dat wenst, in de gelegenheid wordt gesteld om de betrokken pluimveehouder
van de voorgenomen overdracht af te doen zien, zo nodig via een civielrechtelijke
procedure. De regering staat een overeenkomstige invulling van de blokkaderegeling
voor ogen als die welke is neergelegd in de Regeling blokkade verplaatsing
mestproduktie en in de Regeling leges en blokkade Wet herstructurering varkenshouderij.Artikel 58v voorziet in de mogelijkheid om leges te vragen voor het in
behandeling nemen van een kennisgeving van overgang van het pluim- veerecht
of van een aanmelding van een bedrijf door een derde-belanghebbende in het
kader van de blokkaderegeling. Aan deze mogelijkheid zal daadwerkelijk invulling
worden gegeven. De leges zullen worden geheven ter dekking van de met de behandeling
van de kennisgeving, onderscheidenlijk aanmelding samenhangende uitvoeringslasten
van het Bureau Heffingen. Ook in de Regeling blokkade verplaatsing mestproduktie,
de Regeling vaststelling leges artikel 9 van de Wet verplaatsing mestproductie,
en de Regeling leges en blokkade Wet herstructurering varkenshouderij is op
dit punt invulling aan het profijtbeginsel gegeven. Artikel 58wArtikel 58w is toegelicht in subparagraaf 3.6. Artikel 58xOp basis van artikel 58x kan de belanghebbende verzoeken tot registratie
van de doorhaling van het pluimveerecht op zijn bedrijf, of een gedeelte daarvan,
dat daarmee van rechtswege vervalt. Deze mogelijkheid is van belang voor degenen
die het bedrijf willen beëindigen en om hen moverende redenen het pluimveerecht
niet willen verkopen aan derden. Met de doorhaling van het pluimveerecht zullen
in principe ook de met het houden van kippen en kalkoenen samenhangende administratieve
verplichtingen kunnen vervallen. Doorhaling van het pluimveerecht is voorts
van belang in het kader van eventuele opkoopregelingen of bedrijfsbeëindigingsregelingen. Artikel 58yIn artikel 58y is een regeling getroffen voor het geval het voorgestelde
stelsel van pluimveerechten in de loop van het kalenderjaar wordt ingevoerd.
Het derde lid van dat artikel staat los van het tijdstip van inwerkingtreding
van de wet. Het artikellid dient om duidelijk te maken dat in de daarin aangeduide
bepalingen waarin sprake is van een op een bepaald tijdstip geldend niet-gebonden
mestproductierecht, gerekend wordt met het niet-gebonden recht in absolute
zin, zoals het definitief, na verwerking van bepaalde mutaties
zal luiden, zonder bijvoorbeeld rekening te houden met afspraken tussen partijen
over de benutting van niet-gebonden mestproductierechten die zijn overgegaan
in het kader van de Wet verplaatsing mestproductie op grond van artikel 9,
zesde lid, van die wet. Indien bijvoorbeeld in de voorgaande periode 5000
kg fosfaat van een niet-gebonden mestproductierecht van 10 000 kg fosfaat
per jaar is verkocht met de afspraak dat het verkochte deel dat jaar nog door
de verkoper kan worden benut, dan wordt voor de toepassing van de betreffende
bepalingen niet 10 000 kg fosfaat maar 5000 kg fosfaat in aanmerking
genomen. Onderdeel HDe aanpassing strekt tot het opnemen van de nieuwe verbodsbepalingen van
het onderhavige wetsvoorstel en het doen vervallen van de artikelen 9 en 56
in de reeks van strafbare feiten. Over de strafwaardigheid van overtredingen
van de thans te vervallen bepalingen behoeft geen enkel misverstand te laten
bestaan. De bepalingen vastgesteld op grond van artikel 9, eerste lid, van
de Meststoffenwet met betrekking tot ondermeer de berekening van de mestproductie
en de gegevensverstrekking daaromtrent dienen in de toekomst geheel op artikel
7, eerste lid, van de Meststoffenwet te worden gebaseerd; inhoudelijk brengt
dit geen wijziging met zich en in beginsel zullen de desbetreffende bepalingen,
zoals onder meer neergelegd in het Besluit administratieve verplichtingen
Meststoffenwet, ongewijzigd blijven. Voor zover in het verleden krachtens
artikel 9 vastgestelde voorschriften zijn overtreden, is onverminderd sprake
van strafbare en strafwaardige feiten. Ook het vervallen van artikel 56 getuigt
op dit punt niet van andere inzichten, zoals bij de toelichting op onderdeel
F reeds is aangegeven. Onderdeel IDeze wijziging is nader toegelicht in subparagraaf 6.4. ARTIKEL IIDeze wijziging houdt direct verband met het feit dat het aantal op een
bedrijf gehouden kippen en kalkoenen niet langer relevant is voor de bepaling
van de mestproductie die binnen het grondgebonden mestproductierecht kan plaatsvinden
(zie artikel I, onderdeel E). ARTIKEL IIIVooralsnog is gekozen voor strafrechtelijke handhaving van de verboden
van de artikelen 58c, 58d, tweede lid, 58e, derde lid, en 58f, eerste lid,
via de – met het onderhavige artikel te wijzigen – Wet op de economische
delicten. Dat spoort met het handhavingsregime voor de mestproductierechten.
Ook voor de zwaarte van de strafrechtelijke sancties is daarmee één
lijn getrokken. Overtreding van de in de genoemde artikelen neergelegde verboden
levert, wanneer opzet wordt bewezen, een misdrijf op dat behalve met een boete
van de vijfde categorie ook kan worden bestraft met een gevangenisstraf van
maximaal 6 jaren. De regering houdt, zoals in subparagraaf 6.4 reeds
werd aangegeven, de mogelijkheid open om in de toekomst bestuurlijke boetes
als sanctie in te zetten, op het moment dat daarvoor een regeling in de Algemene
wet bestuursrecht is getroffen en mogelijk in een ander wettelijk kader reeds
ervaring is opgedaan met de inzet van de bestuurlijke boetes
bij zwaardere delicten. Met de onderhavige wijziging worden tevens enkele
kleinere technische wijzigingen in de Wet op de economische delicten aangebracht.De Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij,H. H. ApothekerDe Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,J. P. Pronk 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26473-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl