Wijziging Embryowet i.v.m. schrappen termijn voordracht voor kon. besluit op grond waarvan art. 24, onderdeel a, vervalt; Verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31046, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

30-05-2007

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

31046 nr. 4

25-05-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudsopgave Blz.AlgemeenHet wetsvoorstelOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31046Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 36 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 046Wijziging van de Embryowet in verband met het schrappen van de termijn
waarbinnen een voordracht moet worden gedaan voor een koninklijk besluit op
grond waarvan artikel 24, onderdeel a, vervaltnr. 4VERSLAGVastgesteld 25 mei 2007De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport1, belast met het voorbereidend onderzoek van voorliggend wetsvoorstel,
heeft de eer als volgt verslag uit te brengen van haar bevindingen.Onder het voorbehoud dat de in het verslag opgenomen vragen en opmerkingen
afdoende door de regering worden beantwoord acht de commissie de openbare
behandeling van het wetsvoorstel voldoende voorbereid.Inhoudsopgave Blz.Algemeen 1Het wetsvoorstel 2AlgemeenDe leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het voorstel tot wijziging van de Embryowet in verband met het schrappen van
de termijn waarbinnen een voordracht moet worden gedaan voor een Koninklijk
besluit op grond waarvan artikel 24, onderdeel a, vervalt. De wens van deze
leden om het speciaal tot stand brengen en gebruiken van embryo’s voor
wetenschappelijk onderzoek en andere doelen dan het tot stand brengen van
zwangerschap te verbieden, wordt via deze wetswijziging ingewilligd.De leden van de PvdA-, de SP- en de VVD-fractie hebben met belangstelling
kennis genomen van het wetsvoorstel tot wijziging van de Embryowet in verband
met het schrappen van de termijn waarbinnen een voordracht moet worden gedaan
voor een koninklijk besluit op grond waarvan artikel 24, onderdeel a, vervaltDe leden van de ChristenUnie-fractie hebben met gemengde gevoelens kennis
genomen van onderhavig wijzigingsvoorstel. Deze leden constateren dat met
dit wijzigingsvoorstel gevolg wordt gegeven aan de afspraak in het regeerakkoord
dat tijdens deze kabinetsperiode het verbod op het speciaal tot stand brengen
en gebruiken van embryo’s voor wetenschappelijk onderzoek
en andere doeleinden dan het tot stand brengen van zwangerschap, wordt gehandhaafd.De leden van de D66-fractie hebben met teleurstelling kennis genomen van
onderhavig wetsvoorstel. Een verbod op het speciaal genereren van embryonale
stamcellen voor onderzoek beperkt de vooruitgang, innovatie, kennisontwikkeling
en behandelingsmogelijkheden en maakt dat de kennis op dit gebied naar het
buitenland verdwijnt, waar de wetgeving minder dogmatisch is.Bij de beoordeling van de vraag hoe moet worden omgegaan met menselijke
embryo’s staat voor de leden van de SGP-fractie voorop dat elk menselijk
leven, of het nu gaat om een embryo of een ouder ongeboren kind of in welke
leeftijdsfase ook, beschermwaardig is. Vanuit deze optiek willen deze leden
het wetsvoorstel beoordelen. Deze leden hebben er daarom waardering voor dat
er op dit moment niet wordt overgegaan tot het schrappen van het verbod om
een embryo speciaal tot stand te brengen of zulke embryo’s te gebruiken
voor wetenschappelijk onderzoek en andere doeleinden dan het tot stand brengen
van een zwangerschap. Toch hebben zij bij dit wetsvoorstel zeer gemengde gevoelens.Het wetsvoorstelVoor de leden van de CDA-fractie is het uitgangspunt dat menselijk leven
in alle stadia moet worden beschermd en dat de waardigheid van het leven niet
afhankelijk mag zijn van de kwaliteit ervan of van het ontwikkelingsstadium
waarin het verkeert. Deze leden zijn tegen het creëren van leven om louter
instrumentele redenen. Daarnaast zijn er ook ethische dilemma’s en medische
risico’s voor donerende vrouwen ten aanzien van het verkrijgen van onbevruchte
eicellen.De ontwikkelingen van het stamcelonderzoek met adulte stamcellen en stamcellen
afkomstig uit navelstrengbloed zijn inmiddels dermate gevorderd dat dit perspectiefrijke
onderzoek wellicht over een aantal jaren daadwerkelijk tot bruikbare klinische
toepassingen kan leiden. Voor dit onderzoek hoeven geen embryo’s gecreëerd
te worden. Het is ook nog nergens ter wereld gelukt om door middel van celkerntransplantatie
een menselijk embryo tot stand te brengen. Deelt de regeing de mening dat
deze wetswijziging wetenschappelijke ontwikkeling niet in de weg staat?Voorts vragen deze leden vragen waarom dit wetsvoorstel zich beperkt tot
het laten vervallen van de tweede volzin en het woord «voorts»
in de derde volzin van artikel 33. Kan worden toegelicht waarom niet is overwogen
om het tweede lid van artikel 33 geheel te schrappen? Genoemde leden zijn
van mening dat als in de toekomst een voorstel gedaan zal worden om alsnog
artikel 24, onderdeel a, te laten vervallen, dit een dusdanige wijziging van
de Embryowet zal zijn dat daarvoor een wetswijziging staatsrechtelijk de meest
zuivere weg is. Waarom kan ook niet het tweede deel van de eerste volzin van
het eerste lid van artikel 33 komen te vervallen?De leden van de CDA fractie wijzen er op dat het creëren van embryo’s
voor het tot stand brengen van een zwangerschap mogelijk blijft, maar dat
deze techniek niet gebruikt moet worden om onnodig restembryo’s tot
stand te brengen. Wetenschappelijke ontwikkelingen, die bijvoorbeeld het invriezen
van onbevruchte in plaats van bevruchte eicellen mogelijk maken, bieden de
mogelijkheid om niet meer embryo’s te creëren dan noodzakelijk
zijn om bij een receptor in één cyclus te implanteren. Deelt
de regering de mening dat door deze gevorderde techniek het aantal restembryo’s
kan verminderen? Zo neen, kan dan worden toegelicht op welke gronden meer
embryo’s gecreëerd mogen worden? De leden van de PvdA-fractie zijn voorstander van het bevorderen wetenschappelijk
onderzoek met stamcellen voor medische toepassingen en wetenschappelijke inzichten.
In 2002 heeft de partij dan ook vóór de Embryowet gestemd. Daar
staat onder andere in beschreven dat wetenschappelijk onderzoek met restembryo’s
is toegestaan. Het tot stand brengen van embryo’s voor onderzoek is
tijdelijk verboden en kan door een koninklijk besluit komen te vervallen,
hiertoe moet binnen 5 jaar na inwerkingtreding van de wet worden besloten.
Naar aanleiding hiervan vragen genoemde leden de regering een wettelijke en
wetenschappelijke definitie van het embryo te formuleren. Kan de regering
voorts aangeven wat gezien deze definitie het verschil is tussen een embryo
dat gecreëerd is om een zwangerschap tot stand te brengen, een restembryo
en een embryo dat gecreëerd is voor wetenschappelijk onderzoek? Kan de
regering toelichten wat de absolute morele status van het embryo is?Het verbod op het tot stand brengen van embryo’s voor wetenschappelijk
onderzoek wordt opgeheven wanneer daar wetenschappelijke noodzaak toe bestaat
en er voldoende maatschappelijk draagvlak in de samenleving is. Uit de evaluatie
van de Embryowet 2006 (30 486, nr. 1) resulteert het advies om het
tijdelijke verbod op het tot stand brengen van embryo’s voor onderzoek
op te heffen vanwege de huidige en toekomstige stagnatie in wetenschappelijk
onderzoek door dit tijdelijke verbod. Echter, de huidige regeringscoalitie
heeft besloten om het tijdelijke verbod gedurende deze regeringsperiode niet
op te heffen. Dit besluit gaat tegen het advies van de evaluatiecommissie
in. Het is dus een politiek besluit niet gestoeld op wetenschappelijke bevindingen.
De leden van de PvdA-fractie zijn van mening dat wetgeving onder andere gebaseerd
dient te zijn op wetenschappelijke inzichten. Welke uitgangspunten hanteert
de regering bij wetgeving? Aangezien de meningen over de wetenschappelijke
stagnatie in onderzoek door het verbod verdeeld is over de diverse stakeholders
en er een redelijke consensus lijkt te bestaan dat onderzoek voorlopig nog
voort kan gaan met restembryo’s verdwijnt de noodzaak om het moratorium
nu op te heffen.Daarnaast is aan de andere voorwaarde nog niet voldaan, namelijk dat er
maatschappelijk draagvlak in de samenleving bestaat voor het tot stand brengen
van embryo’s voor wetenschappelijk onderzoek. Onder diverse segmenten
in de samenleving is wel draagvlak. Onder andere zijn diverse patiëntenbelangenverenigingen
voorstander van het opheffen van het verbod aangezien er mogelijkerwijs voor
hun aandoening een genezing wordt gevonden. Ook de wetenschappers die bijvoorbeeld
zoeken naar een oplossing voor de verschillende ziektebeelden door middel
van stamcel onderzoek kunnen voor een opheffing van het verbod zijn. Maar
breed maatschappelijk draagvlak ontstaat niet zomaar dat moet gecreëerd
en aangetoond worden. De leden van de PvdA-fractie vragen de regering aan
te geven hoe het maatschappelijk draagvlak op dit moment eruit ziet. Wat hebben
de vorige kabinetten de afgelopen 5 jaar concreet gedaan om het maatschappelijke
draagvlak te bevorderen? Welke metingen naar draagvlak zijn er onder de bevolking
verricht? Wiens taak is het om draagvlak te creëren en om dit te meten?
Wat is volgens de regering de beste manier om maatschappelijk draagvlak te
creëren? Burgers hebben recht op adequate informatie en voorlichting
op wat er wettelijk mogelijk is met embryo’s en wat er daadwerkelijk
gebeurt met onderzoek hiernaar. Mensen moeten niet vervreemden van de samenleving
waarin zij wonen. Genoemde leden vragen de regering hoe de overheid werkt
om aan dit informatierecht van burgers tegemoet te komen.Volgens het advies van de Raad van State bij het wetsvoorstel en de memorie
van toelichting uit 2000 vervalt het verbod automatisch wanneer er voor 1 september
2007 geen besluit wordt genomen over het tijdsstip waarop het verbod zal komen
te vervallen. Enige haast voor het noemen van een tijdstip buiten de regeerperiode
is dus geboden. De regering stelt nu voor om de vijf jaarstermijn waarbinnen
een datum moet worden genoemd voor het opheffen van het verbod
uit de wet halen. De leden van de PvdA-fractie vragen de regering wat zij
kan melden over het feit dat zij met deze wetswijziging tevens de techniek
in de wet verandert en niet alleen het tijdelijke verbod handhaaft. Wanneer
het tot stand brengen van embryo’s legaal is ontstaat het probleem van
het collecteren van eicellen. Is de regering voorbereid op de toekomst en
anticipeert zij op deze toekomstige ontwikkelingen? Wat zijn de plannen of
gedachten om op een ethische manier aan deze eicellen te komen?Tot slot geeft de Raad van State in zijn advies ook aan dat er rekening
moet worden gehouden met internationale ontwikkelingen. Nederland is historische
gezien altijd sterk geweest op innovatief vlak. De leden van de PvdA-fractie
zijn voorstander van het bevorderen van de innovatie op verschillende terreinen,
zo ook op het gebied van stamcelonderzoek. Genoemde leden zien nu al dat Groot-Brittannië,
waar geen verbod op het tot stand brengen van embryo’s voor onderzoek
is, internationaal koploper is op wetenschappelijk gebied maar daar economische
veel voordeel van heeft. Gaat Nederland door het tijdelijke verbod, op wetenschappelijk
maar ook op economisch gebied, niet te veel achterlopen bij de rest? Hoe kijkt
de regering aan tegen dit internationaal perspectief op wetenschappelijk en
economisch gebied? Welke ideeën heeft de regering om stamcelonderzoek
te bevorderen?De leden van de SP-fractie hadden al vragen bij de afwegingen destijds
in de Embryowet. In de memorie van toelichting bij de Embryowet werd ten aanzien
van de toelaatbaarheid van het kweken van embryo’s speciaal voor wetenschappelijk
onderzoek, vier invalshoeken geschetst met als conclusie dat het om reden
van respect voor menselijk leven en de (inter-) nationale publieke opinie
de voorkeur verdiende dit te verbieden. Vervolgens werd een regeling voorgesteld
die het doen ontstaan van embryo’s ten behoeve van wetenschappelijk
onderzoek verbiedt, welk verbod echter na ten hoogste vijf jaar zou vervallen.
Deze leden vonden het opmerkelijk dat de regering toen op grond van beschermwaardigheid
van het embryo en het respect voor het leven tot een verbod kwam maar gelijk
stelde dat binnen 5 jaar de afweging anders zou uitvallen. Begrijpen deze
leden het goed dat door nu de tweede volzin in artikel 33 te laten vervallen,
de termijn eruit gaat en dat het vervallen van onderdeel a van artikel 24
ofwel het opheffen van het verbod op het speciaal tot stand brengen van een
embryo ten behoeve van wetenschappelijk onderzoek, heel wel mogelijk blijft?
Acht de regering het heel wel mogelijk dat zij dat in de komende vier jaar
ook gaat voorstellen, of acht zij zich gebonden aan het regeerakkoord waar
staat dat tijdens deze kabinetsperiode het verbod op het speciaal tot stand
brengen en gebruiken van embryo’s voor wetenschappelijk onderzoek en
andere doeleinden dan het tot stand brengen van zwangerschap zal worden gehandhaafd.
In dat laatste geval vinden deze leden het vreemd dat we nu zeker weten dat
de afweging binnen vier jaar niet anders zou kunnen afvallen. Kan de regering
hier nader op ingaan?De leden van de SP-fractie zijn niet bij voorbaat principieel tegen therapeutisch
klonen. Zij hebben als uitgangspunt de menselijke waardigheid en het beginsel
van respect voor menselijk leven in het algemeen. Dit betekent dat het concrete
leed van patiënten zwaar moet wegen. Dat betekent echter ook grote aarzelingen
bij het speciaal tot stand brengen van embryo’s voor wetenschappelijk
onderzoek. In principe zou voor deze embryo’s dezelfde beschermwaardigheid
moeten gelden als voor restembryo’s, het gaat immers om dezelfde vormen
van leven. Maar een embryo tot stand brengen met het oogmerk deze te gebruiken
voor wetenschappelijk onderzoek is een ander oogmerk dan voortplanting. Gesteld
zou kunnen worden dat je het embryo hiermee volledig instrumentaliseert. De
aard van het gebruik is bij restembryo’s weliswaar even instrumentaliserend,
het gaat vooral om de intentie waarmee het embryo tot stand is
gebracht. In dit geval gebeurt dit uitsluitend met het oogmerk deze te gebruiken
voor wetenschappelijk onderzoek.Deze leden vinden het ook een belangrijke vraag of de benodigde eicellen
op een moreel verantwoorde wijze kunnen worden verkregen. Is het aanvaardbaar
vrouwen te vragen om ter wille van wetenschappelijk onderzoek een behandeling
te ondergaan die voor hun eigen gezondheid niet zonder risico is? Zeker als
er alternatieven bestaan en de verwachtingen wat betreft therapeutisch klonen
en celkerntransplantatie vooralsnog niet hoog zijn.Deze leden vragen of zij goed hebben begrepen dat het verbod op het creëren
van embryo’s voor onderzoek automatisch een verbod op therapeutisch
klonen met zich meebrengt. Is het waar dat voor het maken van onderzoeksmodellen
om nieuwe medicijnen te testen, restembryo’s verrijkt met genetisch
materiaal voldoende zijn? Is het waar dat in Groot-Brittannië en België
hierbij therapeutisch klonen wordt aanvaard en hoe denkt de regering hierover?
Kan de regering ingaan op de consequenties voor onderzoek indien dit niet
mag.De leden van de SP-fractie stellen dat onderzoek met embryonale stamcellen
uit restembryo’s wel is toegestaan. Klopt het dat er voldoende restembryo’s
beschikbaar zijn voor onderzoek? Welke resultaten zijn er met dit stamcelonderzoek
tot nu toe bereikt, in Nederland en daarbuiten? Hoe zit het daarbij met de
octrooiontwikkeling? Deze leden wijzen er tegelijk op dat het van belang is
om nieuwe technieken te ontwikkelen die voor vrouwen minder belastend zijn
maar die tevens mogelijk minder restembryo’s met zich meebrengen.Tevens vragen zij welke mogelijkheden en beperkingen er zijn wat betreft
onderzoek met volwassen stamcellen. Klopt het dat het volwassen lichaam geen
stamcellen hartspier- en nierweefsel bevat? Deze leden hebben begrepen dat
voor het onderzoek naar de herprogrammering van de volwassen celexperimenten
met celkerntransplantatie nodig zijn, klopt dat? Wat betekent het ethisch
gezien dat volwassen lichaamscellen eerst worden gedeprogrammeerd tot embryonale
stamcellen, in relatie tot beschermwaardigheid? De regering wil dit, perspectiefrijke,
onderzoek met adulte stamcellen krachtig stimuleren. Kan de regering toelichten
welke perspectieven dit op de kortere termijn biedt?De leden van de SP-fractie hebben begrepen dat het verbod op het creëren
van embryo’s voor onderzoek zeker wel beperkingen opleveren op het gebied
van het onderzoek naar vruchtbaarheid en zwangerschap. Welk soort onderzoeken
worden hier precies mee belemmerd en wat is het belang hiervan? Deze leden
hebben begrepen dat er sprake is van nieuwe technieken. Zo zouden bevruchte
eicellen, die de eerste 12 uur nog niet hebben gedeeld en niet nodig zijn
voor zwangerschap, geschikt zijn voor kloneren. Is het waar dat deze techniek
niet valt onder het verbod op therapeutisch kloneren?Deze leden wijzen er tevens op dat bij onderzoek ter verbetering van de
ivf-behandeling (in-vitrofertilisatie) of uitbreiding van de mogelijkheden
hiervan, tegelijk de vraag gesteld moet worden in hoeverre we deze mogelijkheden
willen uitbreiden. Hoever willen wij gaan met uitbreiding van de mogelijkheden.
Zaadcellen die op eigen kracht niet kunnen, krijgen hulp; met pre-implantatie
genetische screening kunnen straks de beste embryo’s worden geselecteerd;
met cytoplasma transfer krijgen we een manier om met top-eicellen te werken;
invriestechnieken maken uitstel van zwangerschap mogelijk. Genoemde leden
vragen of het geen tijd is voor reflectie. Is er sprake van stijging van de
vraag en zo ja, heeft dat te maken met meer en langer uitstellen van de kinderwens?
Wat zijn de gevolgen voor het kind? Is hier onderzoek naar gedaan of gaande
en zo neen, is de regering bereid lange termijn onderzoek op gang te zetten?In het artikel «Teveel van het goede» in Medisch Contact van
16 februari 2007 wordt melding gemaakt dat wetten op het gebied van voortplantingsgeneeskunde
elkaar overlappen, kwaliteitscontrole blokkeren en onduidelijkheid
scheppen over verantwoordelijkheden en bevoegdheden. Graag ontvangen deze
leden een reactie van de regering op dit artikel.De leden van de VVD-fractie lezen in de memorie van toelichting dat door
het schrappen van de termijn in artikel 33, «ruimte» ontstaat
om een beslissing over het al dan niet laten vervallen van het verbod in artikel
24, onderdeel a, te laten afhangen van wetenschappelijke en maatschappelijke
inzichten. Het betreurt genoemde leden dan ook enigszins dat de regering in
de memorie van toelichting niet verder ingaat op de huidige maatschappelijke
inzichten en verwachtingen van embryonaal onderzoek voor andere doeleinden
dan zwangerschap. De genoemde ruimte bestaat volgens deze leden dan ook uitsluitend
hieruit, dat het de weg naar innovatief embryonaal onderzoek hier te lande
blokkeert. Wat zijn voor de regering belangrijke maatschappelijke inzichten
om embryonaal onderzoek te blijven blokkeren? Welke fundamentele ethische
bezwaren zijn doorslaggevend geweest het huidig verbod op verdergaand embryonaal
onderzoek te willen handhaven? Genoemde leden zijn van mening dat de echte
ethische grens, namelijk de vraag of embryonaal onderzoek ten principale verboden
moet worden of niet, reeds lang geleden is overschreden. Het is nu immers
al mogelijk om embryonaal onderzoek te doen ten behoeve van vruchtbaarheidsonderzoek.
Kan uiteen worden gezet waarom voor dit soort embryonaal onderzoek andere
ethische grenzen bestaan dan voor ander embryonaal onderzoek?De door deze regering erkende knelpunten op het gebied van mogelijkheden
voor uitbreiding van de doeleinden waarvoor embryo’s ter beschikking
mogen worden gesteld, zijn, gelet op de inhoud en strekking van de memorie
van toelichting, met de huidige wetswijziging dan ook verre van opgelost.
Hoe verhoudt deze keuze zich tot de huidige kabinetsvisie op de rol van de
Europese Commissie, waarin wordt gemeend dat «er een inspanning van
de Europese Commissie verlangd zou moeten worden te komen tot het ondersteunen
van fundamentele onderzoeksprogramma’s naar nieuwe alternatieven op
de lange termijn voor orgaandonatie», zoals blijkt uit de eerste appreciatie
van dit kabinet van een aantal in het Commissiewerkprogramma 2007 opgesomde
initiatieven?De leden van de VVD-fractie onderkennen de noodzaak van het krachtig stimuleren
van onderzoek met gebruik van adulte stamcellen door dit kabinet. Tegelijkertijd
hebben genoemde leden de volgende vragen. Deelt de regering in het algemeen
en in het bijzonder de ministers van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en van
Economische Zaken, de mening dat, door handhaving van het verbod op uitgebreider
embryonaal stamcelonderzoek, belangwekkend onderzoek, met de daaraan verbonden
arbeidsplaatsen, kennisverwerving en investeringen, naar het buitenland verdwijnt?
Zo ja, is de regering alsnog bereid binnen de termijn zoals verwoord in artikel
33 een voordracht voor een koninklijk besluit te doen, zodat het verbod in
artikel 24, onderdeel a, kan komen te vervallen? Indien de regering deze mening
niet is toegedaan, weigert het dan ook eventuele toekomstige, in het buitenland
opgedane kennis en kunde toe te laten in de Nederlandse gezondheidszorg? Ter
toelichting: als er bijvoorbeeld in België effectieve medicijnen en therapieën
worden ontwikkeld met behulp van in Nederland niet toegestaan embryonaal onderzoek,
worden deze medicijnen en therapieën dan eveneens niet toegelaten in
Nederland, met alle voor Nederlandse patiënten bizarre consequenties
van dien? Tot slot vragen deze leden of de regering bereid is naast de beantwoording
van de door de leden van de VVD-fractie gestelde vragen nader in te gaan op
(het ontbreken van) de maatschappelijke inzichten die in de memorie van toelichting
genoemd zijn. In het licht van de afgelopen «100-dagen-periode»
zouden er toch kabinetsbrede aanknopingspunten moeten zijn een aantal van
deze inzichten onder het voetlicht te brengen? De leden van de ChristenUnie-fractie lezen in de memorie van toelichting
dat met dit voorstel ruimte ontstaat, anders dan thans het geval is, om een
beslissing over het al dan niet laten vervallen van het verbod te laten afhangen
van wetenschappelijke en maatschappelijke inzichten. Hoe verhoudt deze ruimte
zich tot de afspraak in het regeerakkoord? Hoe breed gedragen moeten wetenschappelijke
en maatschappelijke inzichten zijn om aanleiding te vormen voor het opheffen
van het verbod op embryonaal stamcelonderzoek?Indien dit wetsvoorstel wordt aangenomen, blijft staan dat een algemene
maatregel van bestuur voldoende is om op enig moment artikel 24, onderdeel
a te laten vervallen. Genoemde leden brengen naar voren dat een zuiverder
route zou zijn om, indien er al reden zou zijn om deze bepaling te schrappen,
dit alleen te doen via een wijziging van de wet als zodanig. Niet alleen uit
oogpunt van wetgevingstechniek, maar ook omdat de bepaling wezenlijk van aard
is en tot het hart van de Embryowet hoort. Discussies over de wenselijkheid
van het voortbestaan van het verbod horen daarom in beginsel thuis op het
niveau van de wetgever.In de memorie van toelichting wordt geconstateerd dat de bijdrage die
van dit onderzoek verwacht kan worden voor de genezing van zieken en de bevordering
van de gezondheid vooralsnog gering is. En dat uit oogpunt van wetenschappelijk
stamcelonderzoek er in de huidige situatie geen reden is om het verbod op
het tot stand brengen van embryo’s voor andere doeleinden dan zwangerschap
te laten vervallen, omdat er embryonale stamcellen die over zijn na een ivf-behandeling
wel voor onderzoek gebruikt mogen worden. De leden van de ChristenUnie-fractie
vragen of er naast deze overwegingen van medisch-pragmatische aard ook medisch-ethische
redenen aan het wijzigingsvoorstel ten grondslag liggen.Tevens staat in de memorie van toelichting beschreven dat voor bepaalde
vormen van onderzoek, zoals onderzoek naar de rijping van eicellen buiten
het lichaam of naar het invriezen van eicellen, het uiteindelijk nodig is
om embryo’s speciaal voor het onderzoek tot stand te brengen. Alles
afwegende wordt er vooralsnog geen reden gezien om het verbod op het tot stand
brengen van embryo’s voor andere doeleinden dan zwangerschap te laten
vervallen. Genoemde leden willen graag weten om welke afwegingen het precies
gaat.Tot slot, kan de regering een toelichting geven op wat bedoeld wordt met
de zin «De voordracht voor een koninklijk besluit over het tijdstip
van het vervallen van onderdeel a van artikel 24 blijft derhalve wel mogelijk,
maar is daarmee niet meer aan een uiterste termijn gebonden». Wat betekent
dit voor de toekomst?De leden van de D66-fractie zijn van mening dat een menselijk embryo na
de nesteling in de baarmoeder in toenemende mate beschermwaardig is. Dit betekent
dat de waarde van het embryo niet absoluut is, maar kan worden afgewogen tegen
andere belangen. Deze andere belangen zijn bijvoorbeeld gelegen in de grote
medische verwachtingen die er bestaan ten aanzien van bijvoorbeeld de ziekte
van Alzheimer, diabetes en kanker. Daarom pleiten deze leden voor het beëindigen
van het moratorium op het speciaal kweken van menselijke embryo’s ten
behoeve van medisch wetenschappelijk onderzoekGenoemde leden vinden het dan ook jammer dat de regering haar besluit
tot handhaving van het moratorium nauwelijks toelicht. De regering geeft in
de vierde alinea van de memorie van toelichting aan dat het ter verbetering
van de ivf-behandeling «uiteindelijk nodig (is) om embryo’s speciaal
voor het onderzoek tot stand te brengen», maar vindt dat er, alles afwegende,
geen reden is tot opheffen van het moratorium. De leden van de D66-fractie
vragen wat de afwegingen/bezwaren van de regering in deze zijn, aangezien
ze in de memorie van toelichting buiten beschouwing blijven. Kan
de regering alsnog haar afweging inzichtelijk maken door de beloften van het
speciaal tot stand brengen van embryonale stamcellen voor onderzoek af te
zetten tegen de bezwaren?De leden van de D66-fractie brengen hieronder graag hun afweging naar
voren als het gaat om het genereren van embryonale stamcellen voor onderzoek.
Door het moratorium is het onderzoek met en naar embryonale stamcellen alleen
mogelijk met restembryo’s. Het is niet toegestaan om embryo’s
speciaal tot stand te brengen, louter met het doel van het verrichten van
wetenschappelijk onderzoek. Dit onderscheid tussen embryo’s die «over»
zijn, en embryo’s die speciaal tot stand zijn gebracht achten genoemde
leden merkwaardig: beide soorten embryo’s worden immers puur instrumenteel
gebruikt. Het enige relevante verschil lijkt te zijn dat voor restembryo’s
geen extra eicellen gedoneerd hoeven te worden. Deelt de regering de mening
dat als dat het enige verschil is, dat hooguit pleit voor een verbod op het
doneren van eicellen voor wetenschappelijk onderzoek, niet voor een verbod
op het tot stand brengen van embryo’s? Dan zou bijvoorbeeld wel gebruik
gemaakt mogen worden van eicellen die voor ivf-behandeling zijn afgestaan,
maar om een of andere reden niet bevrucht zijn (failed fertilized eggs). Maar
is het niet van tweeën een: of je vindt dat embryo’s een bijzondere
morele status hebben, en dan moet je alle instrumentele gebruik van embryo’s
verbieden. Net zoals het gebruik van het spiraaltje, dat er immers voor zorgt
dat bevruchte eicellen zich niet kunnen innestelen, of je vindt dat embryo’s
geen bijzondere morele status hebben, en dan is er geen moreel relevant verschil
tussen restembryo’s en speciaal tot stand gebrachte embryo’s.
Graag ontvangen de leden een reactie van de regering.Het onderzoek is, zoals ook in de memorie van toelichting aangegeven,
vooral van belang voor het verbeteren van vruchtbaarheidstechnieken. Dat is
een relevant belang, want momenteel wordt al zo’n vier procent van de
kinderen geboren na een vruchtbaarheidsbehandeling. De verwachting is dat
dit cijfer nog wel eens omhoog zal kunnen gaan, met name vanwege de oprukkende
obesitas-epidemie en het verschijnsel van oudere moeders. Toch is met name
de ivf-behandeling nog weinig effectief, slechts bij een kwart van de vrouwen
die ivf ondergaat is de behandeling uiteindelijk succesvol. Onderzoek naar
een verbetering van de effectiviteit en de veiligheid is dan ook van groot
belang. Niet alleen voor de ouders, maar ook voor de kinderen die door vruchtbaarheidstechnieken
geboren worden. Fundamenteel onderzoek kan bijvoorbeeld ook leiden tot effectievere
en veiliger methoden voor het invriezen van embryo’s na ivf. Een ander
belangrijk doel is het verkrijgen van een beter ziektebegrip van bepaalde
erfelijke aandoeningen. Deelt de regering deze wetenschappelijke inzichten?In 2002 waren er voor de wetgever drie voorwaarden waaraan voldaan moest
zijn om een einde aan het verbod te kunnen maken. De eerste voorwaarde is
dat wetenschappelijke ontwikkelingen aanleiding moeten geven het verbod op
te heffen. Anders gezegd, het opheffen van het verbod moet zinvolle medische
toepassingen mogelijk maken. Deze wetenschappelijke ontwikkelingen zijn er
zeker. Zo lijken er mogelijkheden te bestaan om in plaats van bevruchte eicellen
in te vriezen, zoals nu gebeurd, onbevruchte eicellen in te vriezen. Daarmee
zouden embryo’s «bespaard» kunnen worden. Maar om te zien
of dit een veilige techniek is, moeten deze ontdooide eicellen natuurlijk
wel bevrucht worden en de embryo’s onderzocht. Het zou volstrekt onverantwoord
zijn met deze ontdooide eicellen een zwangerschap tot stand te brengen voordat
zeker is dat het veilig is. Anders gezegd, om te kunnen onderzoeken of je
embryo’s kunt besparen, moet je ze eerst kweken. Hoe staat de regering
hier tegenover?Een tweede voorwaarde was verschuivende opvattingen in het buitenland.
Ook die zijn er ruimschoots geweest. Inmiddels loopt Nederland met zijn wetgeving
achter bij landen als Japan, Australië, Zuid-Korea en Groot-Brittannië.
Ook in Frankrijk wordt de roep om een verruiming van de mogelijkheden groter.
Het zou vreemd zijn als we onderzoek aan speciaal gekweekte embryo’s
door andere landen laten uitvoeren, hen daarmee de morele kastanjes uit het
vuur laten halen om er vervolgens wel de vruchten van te plukken. Het lijkt
zuiverder om het onderzoek ook in eigen land uit te voeren, zodat we zelf
de regulering en randvoorwaarden kunnen vaststellen en controleren. De leden
van de D66-fractie zouden ook hierop graag een reactie van de regering ontvangen.Dan het draagvlak, de derde voorwaarde voor het opheffen van het verbod.
Waarop baseert de regering zich als ze meent dat er onvoldoende draagvlak
zou bestaan? Uit een recent opinieonderzoek van Maurice de Hond blijkt dat
60 procent van de bevolking vóór het opheffen van het moratorium
is. Voorts is het Rathenau Instituut bezig met een onderzoek naar het draagvlak,
waarvan de resultaten later dit jaar bekend worden. De vraag van deze leden
is dan ook of de regering bereid is tot opheffing van het verbod op het speciaal
kweken van embryonale stamcellen als uit dit onderzoek blijkt dat er een breed
draagvlak voor is onder de Nederlandse bevolking. Tot slot vragen de leden
van de D66-fractie de regering te reageren op de volgende stelling van Julian
Savulescu, Professor Toegepaste Ethiek aan de Universiteit van Oxford (GB) «Het
is gewoon onverantwoordelijk en immoreel om niet alles te doen om dit levengevende
onderzoek te stimuleren».De leden van de SGP-fractie missen in het voorliggende wetsvoorstel een
duidelijk ethisch kader. De argumentatie wordt vooral gevonden in de vraag
of de wetenschap al dan niet in staat is om met behulp van speciaal tot stand
gebrachte embryo’s resultaten te boeken. Wat is het ethische kader dat
het kabinet hiervoor hanteert? Is de wetenschap leidend voor de ethiek of
is de ethiek norm voor de wetenschap? Een ethisch gevoelige materie zoals
in het wetsvoorstel aan de orde is, kan niet los worden gezien van de ethische
waarden die ten grondslag liggen aan het wetsvoorstel. Kan de regering toelichten
welke waarden dat zijn? Op welke manier is hierbij de bovengenoemde beschermwaardigheid
van het menselijk leven in acht genomen? Is de regering van mening dat het
ethisch verantwoord is om al dan niet speciaal tot stand gebrachte embryo’s
te gebruiken voor wetenschappelijk onderzoek en als gevolg daarvan het embryo
teniet te laten gaan?Voor de beantwoording van de eerder in dit verslag genoemde ethische vragen
is het ook noodzakelijk om na te denken over de vraag wat een embryo is. Deelt
de regering de opvatting van de leden van de SGP-fractie dat er bij de ontwikkeling
vanaf de conceptie biologisch gezien een continue ontwikkeling is waarin geen
duidelijke breuk is aan te wijzen tussen verschillende ontwikkelingsstadia?
Wat is de legitimatie om dan toch tot een bepaald moment in deze ontwikkeling
verbruikend onderzoek toe te staan en daarna niet meer?In de toelichting op het voorliggende wetsvoorstel zegt de regering dat
er «vooralsnog» geen reden is om het verbod te laten vervallen.
Waarom kiest de regering voor een dergelijke voorzichtige formulering? Ook
het stamcelonderzoek met adulte stamcellen komt in de toelichting aan de orde.
Graag zouden genoemde leden vernemen hoe de regering het perspectiefrijke
onderzoek naar behandelingsmogelijkheden met deze lichaamsstamcellen krachtig
denkt te gaan stimuleren. Welke maatregelen worden hiervoor overwogen?In wetstechnische zin is artikel 33 van de Embryowet een zeer vreemde
constructie. Normaal gesproken is een wettelijk verbod permanent totdat er
via een wetswijziging wordt beslist dat om bepaalde redenen een andere (ethische)
keuze noodzakelijk is. Waarom is er niet voor gekozen om de hele bepaling
uit de wet te schrappen en daarmee te kiezen voor een normale procedure van
wetswijziging, mocht er ooit besloten worden dat het verbod moet komen te
vervallen? Tot slot hebben de leden van deSGP-fractie een vraag
over de ingangsdatum van het wetsvoorstel. De terugwerkende kracht is te begrijpen,
maar waarom is dit wetsvoorstel niet meteen na het aantreden van het kabinet
naar de Kamer gestuurd, zodat de terugwerkende kracht niet nodig is? Hoe houdbaar
is deze constructie?De voorzitter van de commissie,SmeetsAdjunct-griffier van de commissie,Sjerp XNoot1Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), Vendrik (GL), Kant (SP), Blok (VVD), Ferrier
(CDA), ondervoorzitter, Joldersma (CDA), De Vries (CDA), Smeets (PvdA), voorzitter,
Van Miltenburg (VVD), Schippers (VVD), Omtzigt (CDA), Koşer Kaya (D66),
Willemse-van der Ploeg (CDA), Van der Veen (PvdA), Schermers (CDA), Van Gerven
(SP), Wolbert (PvdA), Heerts (PvdA), Zijlstra (VVD), Van Gijlswijk (SP), Ouwehand
(PvdD), Agema (PVV), Leijten (SP), Bouwmeester (PvdA) en Wiegman-van Meppelen
Scheppink (CU).Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Azough (GL), Van Velzen (SP), Neppérus
(VVD), Vietsch (CDA), Sterk (CDA), Ormel (CDA), Van Dijken (PvdA), Verdonk
(VVD), Griffith (VVD), Atsma (CDA), Van der Ham (D66), Çörüz
(CDA), Gill’ard (PvdA), Jonker (CDA), Langkamp (SP), Jacobi (PvdA),
Arib (PvdA), Kamp (VVD), De Wit (SP), Thieme (PvdD), Bosma (PVV), Luijben
(SP), Hamer (PvdA) en Ortega-Martijn (CU). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31046-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl