Misbruik belastingen, sociale zekerheid en subsidies; Notitie 'Fraudebestrijding 1998-2002'
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 17050, nr. 203

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

21-04-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

17050 nr. 203

09-04-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamFraudebestrijding 1998–2002 Kabinetsnotitie inzake maatregelen ter intensivering van
de fraudebestrijding Inhoudsopgave1. INLEIDINGNoodzaak van intensiveringHoofdlijnen van het beleidFraudebestrijding vereist samenwerkingSamenwerkingsprojecten wet- en regelgevingpreventieversterking horizontaal toezicht op (kleine) ondernemingensignalering illegale ondernemingengezamenlijke (landelijke) handhavingsactiesversterking informatiepositie en informatieveredelingGBA koppeling overheidsprestaties aan inschrijving in GBAdocumentcontrole2. FISCALITEIT AlgemeenMaatregelen a. intensivering toezicht particulierenondernemingendouaneb. intensivering opsporingOpbrengsten en kosten opbrengstenkostenKosten en opbrengsten intensivering fiscale fraudebestrijding
(in mln. gld.) 3. SOCIALE ZEKERHEIDKwaliteitsverbetering fraudebestrijdingKwaliteitsverbetering fraudebestrijding gemeentenAanpak vermogensfraude/ informatieplicht bankenKwaliteitsslag toezichtToets fraudemaatregelen gemeenten uitvoering AbwActueel onderzoek naar het onderdeel fraudebestrijding
in gemeentelijke beleidsverslagenOntwikkeling specifiek M&O-beleid risico-aspecten
Wsw/WiwOnderzoek meerwaarde deelverklaring M&O na accountantsonderzoekKwaliteitsverbetering fraudebestrijding werknemersverzekeringenKwaliteitsverbetering fraudebestrijding volksverzekeringenVerbetering (geautomatiseerd) gegevensverkeerGegevensverkeer ten behoeve van fraudebestrijding sociale
verzekeringenGegevensverkeer ten behoeve van fraudebestrijding bijstandOnderzoek toepassing van chipcards en biometrieVerbetering samenwerkingIntensivering instrument Waarneming Ter Plaatse (WTP)Inrichting Westland Interventieteam (WIT)Bestrijding internationale fraudeInternationale handhavingsactiviteiten SVbInrichting Internationaal Schakelpunt (ISP)Controle op vermogen/inkomsten in het buitenland vanwege
bijstandsverleningOpbrengsten en kostenKosten en opbrengsten intensivering bestrijding sociale
zekerheidsfraude (in mln. gld.) 4. EU-FRAUDE Versterking van de coördinatie en de horizontale
samenwerking in nationaal verbandRol en taak van de douane bij de EU-fraudebestrijdingSignalering en opsporing door SZW van «misbruik
arbeidsmarktverruimende EU-subsidies»5. HORIZONTALE FRAUDEKosten intensivering horizontale fraudebestrijding In
mln. gld. 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 17050Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 93 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
17 050Misbruik en oneigenlijk gebruik op het gebied van belastingen, sociale
zekerheid en subsidiesnr. 203BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIEAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 9 april 1998Bij brief van 30 januari jl. bood ik u de «Voortgangsrapportage
Fraudebestrijding 1997» aan (17 050, nr. 202). De rapportage gaf
een samenvattend beeld van de inspanningen van het kabinet – alsmede
van de vele bij dit beleid betrokken uitvoerende diensten – op het gebied
van de fraudebestrijding, en van de resultaten daarvan.Bij die gelegenheid deelde ik u mede, dat het kabinet het voornemen had
opgevat op korte termijn een aanvullende notitie op te stellen, die een nadere
uitwerking zou bevatten van de «vooruitblik» die in hoofdstuk
VII van die rapportage was opgenomen.Thans bied ik u deze uitwerking aan. Het kabinet geeft hierin in grote
lijnen zijn visie op de fraudebestrijding voor de komende vier jaar. Intensivering
van de fraudebestrijding acht het kabinet wenselijk, zowel vanwege de financiële
gevolgen van fraude als met het oog op de handhaving van de geloofwaardigheid
van de overheid, van het draagvlak voor het beleid en van de bereidheid van
burgers en bedrijven om hun bijdragen op de onderscheiden terreinen (fiscaliteit,
sociale zekerheid, subsidies, EU) te blijven leveren. Tevens is een indicatie
gegeven van de kosten, die zijn verbonden aan de intensivering van de fraudebestrijding
die het kabinet wenselijk acht. Besluitvorming over de inhoud en omvang van
de nieuwe voorstellen is aan het volgende kabinet.Wij zullen gaarne op korte termijn met u van gedachten wisselen over de
onderhavige notitie.De Minister van Justitie,W. Sorgdrager Fraudebestrijding 1998–2002 Kabinetsnotitie inzake maatregelen ter intensivering van
de fraudebestrijding Inhoudsopgave1. Inleiding 32. Fiscaliteit 103. Sociale zekerheid 184. EU-fraude 245. Horizontale fraude 28 1. INLEIDINGDe aanpak van fraude is nooit «af». In een maatschappelijke
omgeving die voortdurend in beweging is, zijn er steeds ontwikkelingen die
vragen om een passende reactie van de kant van de overheid. Soms gaat het
om nieuwe fraudemogelijkheden. Vaker nog om reeds bekende mogelijkheden die
allengs duidelijker en zichtbaarder worden. Dat vraagt om een alerte overheid,
voortdurend op zoek naar mogelijke maatregelen om de effectiviteit van het
beleid te vergroten.In de afgelopen jaren is veel nieuw beleid ontwikkeld. Daarover werd en
wordt periodiek gerapporteerd. Zoals het kabinet in de Voortgangsrapportage
fraudebestrijding 19971 heeft aangegeven, is het
zinvol op dit moment weer vooruit te blikken. De bestrijding van fraude –
zowel de «horizontale» als de «verticale» –
moet worden geïntensiveerd. Deze nota bevat de maatregelen die het kabinet
in de komende jaren noodzakelijk acht om de fraude krachtiger te bestrijden.
In grote lijnen gaat het om het meer en bewuster exploiteren van de synergie,
die de vrucht is van samenwerking, en het ingaan op de uitdagingen die besloten
liggen in de internationalisering en de digitalisering als majeure trends
van deze tijd.Deze nota gaat in op vier deelterreinen: fiscaliteit, sociale zekerheid,
EU-fraude en horizontale fraude. Daarnaast wordt een aantal concrete maatregelen
op het vlak van samenwerking genoemd. Ten aanzien van de subsidiefraude, het
vijfde deelterrein uit de Voortgangsrapportage fraudebestrijding 1997, wordt
gekozen voor voortzetting van het bestaande beleid zoals in die Voortgangsrapportage
beschreven. Voor wat betreft de ontnemingswetgeving, het zesde onderwerp uit
de Voortgangsrapportage, wordt verwezen naar het recente Eindrapport Financieel
Rechercheren, waarover de ministers van Justitie en van Binnenlandse Zaken
binnenkort een reactie zullen opstellen. Noodzaak van intensiveringFraude kent veel verschijningsvormen. De essentie ervan is echter steeds
dezelfde: mensen eigenen zich geld of vermogensbestanddelen toe waar ze geen
recht op hebben en tasten daardoor de rechten van anderen aan. Ze doen dat «verticaal»: naar de gemeenschap toe, door over genoten
inkomsten geen belasting te betalen of onterecht uitkeringen en subsidies
te ontvangen. Daardoor benadelen ze de gemeenschap en beperken ze anderen
in hun aanspraken. En ze doen het «horizontaal»: bij
de verzekeringsmaatschappij opgave doen van goederen die niet gestolen zijn
en daardoor de premies omhoog drijven. Of misbruik maken van de mogelijkheden
die het moderne betalingsverkeer biedt en daardoor extra kosten veroorzaken.In de kern tast alle fraude integriteit aan. Integriteit van
mensen, overheden en markten. Daardoor bedreigt fraude op den duur de grondslag
van de verzorgingsstaat: de verdeling van lasten en publieke middelen die
op democratische besluitvorming is gebaseerd. Zo ondermijnt fraude de effectiviteit
van het overheidshandelen. Fraude knaagt aan vertrouwen, de grondslag
van alle rechtsverkeer, maatschappelijk verkeer en geldverkeer. Door te frauderen
verwerft een ondernemer zich een onrechtmatig concurrentievoordeel ten opzichte
van andere ondernemers. Fraude ontwricht de arbeidsmoraal en het economisch
verkeer. Fraude kost de samenleving geld.Zonder geldstromen geen fraude. Hoe omvangrijker de geldstroom, des te
groter – in potentie – de fraude. De groei van de economie, de
toename van de mobiliteit en de voortschrijdende liberalisering van het kapitaal-
en personenverkeer, leiden tot meer transacties. De moderne technologie (digitalisering) versnelt en vergemakkelijkt het geldverkeer aanzienlijk.
Het volume van het geldverkeer neemt onmiskenbaar toe. Op de elektronische
snelweg vallen bovendien landsgrenzen weg, terwijl die nog wel blijven bestaan
voor de nationale autoriteiten als het gaat om de uitoefening van hun bevoegdheden
en de uitwisseling van informatie.1De praktische belemmeringen om te frauderen zijn niet groot. Fraude is
een laagdrempelig delict: in veel gevallen gemakkelijk te plegen en moeilijk
te ontdekken. Een direct individueel slachtoffer is er vaak niet of het slachtoffer
wordt zich pas na verloop van tijd bewust dat hij is opgelicht. Financieel
gewin voor de dader is er daarentegen onmiddellijk. De normatieve remmingen
om te frauderen, lijken af te nemen. De extra inspanningen van de laatste
jaren bij de aanpak van de verticale fraude, die inmiddels hebben geleid tot
een afname van de «witte» uitkeringsfraude, hebben de «overgebleven»
fraudeurs hardnekkiger en bedrevener gemaakt dan een aantal jaren geleden. Hoofdlijnen van het beleidHet rechtshandhavingsbeleid van de overheid is gebaseerd op combinaties
van preventieve, correctieve en repressieveelementen.
Waar mogelijk – afhankelijk van het nalevingsgedrag – wordt de
voorkeur gegeven aan preventieve maatregelen boven correctieve en repressieve
maatregelen.2 Beter voorkómen dan genezen.Preventie vraagt zichtbaarheid van de overheid. Aanwezigheid
en herkenbaarheid. Actief aanwezig zijn dan en daar waar dat nodig is.
Zichtbaar bij het behulpzaam zijn van burgers. Op straat, maar ook op de TV
en met websites op Internet. Zichtbaar controlerend aan het werk, zichtbaar
corrigerend. Zichtbaar in de publiciteit met bepaalde fraudezaken. Feitelijke
handhaving paren aan het geven van grotere bekendheid dát wordt gehandhaafd:
dat blijkt het meest effectief te zijn.Uiteraard verdient fraudebestendigheid van regelgevingpermanente
aandacht. Feedback vanuit de uitvoeringspraktijk is daarvoor onontbeerlijk.
Bevindingen van operationele controle- en opsporingsonderzoeken, in de vorm
van inzicht in gelegenheidsstructuren, in branches en in zwakke plekken in
regelgeving en uitvoering, moeten zo veel mogelijk worden teruggekoppeld naar
de wetgever en zo nodig worden vertaald naar nieuw beleid en nieuwe regelgeving.Fraudebestrijding is bij uitstek een kennisintensieveactiviteit.
Maar informatie is versnipperd. Daarom is het belangrijk dat diensten en instellingen
elkaar gericht en systematisch informeren over alle relevante gegevens waarover
zij beschikken. En dat zij toegang hebben tot voor hen relevante gegevens
waarover andere diensten beschikken. Alles uiteraard binnen de geldende regels
inzake de bescherming van persoonsgegevens.Ook technologische en methodologische know-how moet over en weer worden
uitgewisseld en ter beschikking van anderen te worden gesteld. Digitalisering
en internationalisering vergroten de mogelijkheden om te frauderen. Ontwikkelingen
als Internet faciliteren deze trend. Boeken en bescheiden transformeren in
elektronische data. Deze ontwikkeling komt in het werkveld van alle handhavingsorganisaties
voor. Kennis van en ervaring met moderne IT-middelen en EDP-kundigheden moeten
tot de basisvaardigheden van (nagenoeg) alle controle- en opsporingsfunctionarissen
van alle handhavingsorganisaties behoren. Dit is nog lang niet het geval.
Daarom is ontwikkeling en opleiding nodig op het gebied van digitaal
controleren en rechercheren. Dit geldt voor alle betrokken diensten.
Zo is bijvoorbeeld de Belastingdienst bezig met het opstellen van een programma
ter bevordering van digitale deskundigheid, in samenhang met de ontwikkelingen
rond de bevordering en de inpassing van elektronische handel in
relatie tot de heffing van de bestaande belastingen. Aan dit programma nemen
ook controleen opsporingsfunctionarissen van andere handhavingsorganisaties
deel.Het versterken van de informatiepositie van handhavers is een
van de speerpunten voor de komende vier jaar. Dit hangt samen met de gedachte
van «slim» toezicht1 en
het gebruik maken van risico-analyses als instrument om de beschikbare
energie doeltreffender te benutten. In de op 19 december 1997 aan de Tweede
Kamer gezonden Nota Integriteit financiële sector2 is in dit verband een tweetal initiatieven aangekondigd: de versterking
van de samenwerking tussen FIOD en ECD en het opzetten van een financieel
expertisecentrum. Beide projecten zijn onder meer gericht op het versterken
van de informatiepositie en het veredelen van informatie. De voorbereiding
hiervan is al ter hand genomen. Participanten zijn de Belastingdienst/FIOD,
de ECD, het KLPD, het OM, de STE, DNB en de Verzekeringskamer.Een ander aspect is de voorbeeldwerking van de overheid. Overheidsorganisaties
moeten integere organisaties zijn, die de regels handhaven zonder aanzien
des persoons. Daarmee verbonden is ook het bieden van rechtszekerheid.3 De overheid moet voorspelbaar en openzijn in haar handelen. Een goede rechtsbescherming van
burgers hoort daarbij.Naast preventie is afschrikking van belang. Naarmate fraude
minder loont, wordt één van de prikkels om te frauderen zwakker.
In het opsporen van gepleegde fraude moet daarom permanent worden geïnvesteerd.
Dat dient niet alleen een financieel belang. Uiteindelijk willen we met handhaving
bereiken, dat de normen spontaan worden nageleefd. Dat vereist dat de normen
worden geïnternaliseerd. De ervaring leert dat waar dat niet lukt, de
externe handhavingsdruk zeer hoog moet worden opgevoerd om nog een enigszins
acceptabel nalevingsniveau te bereiken. Normbevestiging en het voorkómen
dat normen eroderen, zijn daarom ook hoofddoelen van de fraudebestrijding.
De baten van repressieve fraudebestrijding bestaan mede in immateriële
opbrengsten als vergroting van inzicht, vergroting van kennis van modi operandi,
voorkoming van innesteling van fraudepatronen in de «bovenwereld»
en van besmetting van het legale geld- en rechtsverkeer.Bij het bepalen van de optimale mix van preventieve, correctieve en repressieve
maatregelen speelt de hoeveelheid beschikbare middelen een belangrijke rol.
In de onderhavige notitie wordt bepleit, meer middelen ter beschikking te
stellen voor de fraudebestrijding. Dat laat onverlet, dat de beschikbare middelen
altijd beperkt zullen blijven. Er zal dus steeds gezocht moeten worden naar
een evenwichtige besteding van de schaarse middelen. Toezicht moet worden
versterkt, maar dit mag niet ten koste gaan van preventieve maatregelen. Het
uitgangspunt van het kabinet is het streven naar evenwicht in de rechtshandhaving.En hoewel de effecten van preventieve maatregelen lastiger te meten
zijn dan de effecten van toezichtsmaatregelen – in termen van directe
opbrengst –, zou het kortzichtig zijn, maatregelen in de preventieve
sfeer minder aandacht te geven dan maatregelen in de sfeer van het toezicht
en de opsporing. Fraudebestrijding vereist samenwerking«Om een optimaal handhavingsresultaat te kunnen bereiken, is in
elk geval nodig (...) dat tussen alle handhavingspartners wordt samengewerkt.
Hoewel dit (...) voor de hand lijkt te liggen, gebeurt het in nog volstrekt
onvoldoende mate», schrijft de commissie-Michiels in haar recente rapport
over de handhaving van de ordeningswetgeving.4Samenwerking in de sfeer van fraudebestrijding heeft een horizontaal (tussen
actoren in de diverse «kolommen») en een «verticaal»
aspect: zonder opsporing geen vervolging, zonder controle geen opsporing en
zonder preventie geen resultaat. Het komt erop aan, te bepalen waar, wanneer
en in welke vormen samengewerkt moet worden en vervolgens de erkende noodzaak
en bereidheid te «verzilveren». Wat het eerste betreft, worden
in het vervolg van deze nota op deelterreinen concrete punten genoemd, waar
meer en betere samenwerking mogelijk is. Wat het tweede betreft, is uitgangspunt
dat samenwerking is gebaseerd op een convenant. Zo'n convenant behelst heldere
afspraken over ieders inzet. Afspraken die – behoudens overmacht –
moeten worden nagekomen. Voorts regelt het convenant, hoe en wanneer het project
wordt geëvalueerd en wat de procedure is om dat te bewerkstelligen. Samenwerkende
diensten spreken elkaar aan op de naleving van afspraken en leggen –
elk in hun eigen lijn – verantwoording af over hun inzet. Samenwerkingsverbanden
kunnen vele vormen aannemen, maar «projecten gedijen het best op een
voedingsbodem van structurele samenwerking»1.Samenwerking houdt ook in, dat diensten «voor elkaar» controleren
waar dat, gelet op de diverse deskundigheden, vaardigheden en bevoegdheden,
mogelijk is. Waar nodig moeten bevoegdheden worden aangepast of uitgebreid.
Acties met betrekking tot een bedrijf, een regio of een branche moeten gecoördineerd
worden uitgevoerd. Dit vergt een actieve opstelling: bij de planning van een
actie moet worden nagegaan, welke andere diensten met het betrokken bedrijf
of branche te maken (kunnen) hebben en moet met hen contact worden gelegd.Onder andere in het kader van de RIF's (Regionale Interdisciplinaire Fraudeteams)
is hiervoor een formule ontwikkeld. Gegevens uit diverse sectoren in de sfeer
van uitvoering en controle worden naast elkaar gelegd en met elkaar in verband
gebracht, met als doel inzicht te verwerven in een branche en in het bijzonder
in de zwakke plekken en gelegenheidsstructuren daarin. Hieruit is in ieder
geval duidelijk geworden, dat samenwerking ertoe kan leiden dat beduidend
meer informatie (over een bedrijf, een branche of een keten) beschikbaar komt
dan één dienst alleen kan genereren. Over de RIF's als zodanig
bepaalt het kabinet een afzonderlijk standpunt op basis van het evaluatierapport.Een specifieke vorm van samenwerking is de publiek-private samenwerking.
Niet alleen ondersteuning van de overheid door het bedrijfsleven, het omgekeerde
is evenzeer aan de orde. In het Nationaal Platform Criminaliteitsbestrijding
is fraude daarom een belangrijk agenda-onderwerp. Het kabinet verwacht van
de zijde van het Platform voorstellen en initiatieven op het gebied van de
fraudebestrijding. Ook wordt in het kader van het project Financieel Rechercheren
deze vorm van samenwerking – uiteraard met inachtneming van ieders eigen
verantwoordelijkheid – gestimuleerd. Samenwerkingsprojecten wet- en regelgevingWet- en regelgeving wordt voortdurend aangepast en aangevuld. Deze wijzigingen
leiden tot aanpassingen in uitvoeringsprocessen. Processen die steeds meer
met automatisering worden ondersteund. De «vertaalslag» van gewijzigde
wet- en regelgeving naar systeemspecificaties is vaak tijdrovend en het foutenrisico
is daarbij niet te veronachtzamen. Dit is van invloed op de slagvaardigheid
van de overheid en raakt alle actoren in de sfeer van de fraudebestrijding.
Om de uitvoeringsprocesssen te verbeteren, zullen de mogelijkheden
worden bezien om wet- en regelgeving te typeren in standaardspecificaties.
Met behulp hiervan kan vervolgens de inrichting van de diverse handhavingsprocessen
en de inzet van geautomatiseerde ondersteuning beter en sneller worden gerealiseerd.
De Belastingdienst neemt het initiatief hiertoe door middel van een voorstudie
programma-ondersteuning wet- en regelgeving (POWER).Mogelijke participanten: Belastingdienst, GSD'en, UVI's en eventueel andere
uitvoeringsorganen.Voor de ontwikkeling van beleid en regelgeving is het noodzakelijk, kennis
te hebben van het niveau van naleving en van de motieven voor al dan niet
naleving, alsook van de effectiviteit van handhaving. Een instrument om die
kennis te verwerven, wordt ontwikkeld door de Inspectie voor de Rechtshandhaving1. Een eerste experiment is onlangs voltooid. Langs twee
lijnen wordt dit project thans verder ontwikkeld. Aan de ene kant wordt het
instrument zelf verfijnd en verbeterd. Aan de andere kant wordt ernaar gestreefd,
het breder toe te passen. Tot dusver is het (experimenteel) toegepast op een
drietal wetten: de Bestrijdingsmiddelenwet, de Wet individuele huursubsidie
en de Precursorenwet. Het is uit oogpunt van fraudebestrijding wenselijk,
dit op termijn uit te breiden tot die wetten of wetgevingscomplexen, die tezamen
het grootste deel van de inkomens- en vermogensoverdrachten in Nederland bestrijken.
Deze actie dient te worden aangevuld met een systematische registratie van
gegevens over naleving en handhaving door de uitvoerende diensten zelf.2In 1998 wordt in opdracht van SZW een onderzoek uitgevoerd naar de feitelijke
omvang en de achtergronden van de uitkeringsfraude in verschillende regelingen.
Dit onderzoek maakt gebruik van de zg. randomized response-methode.3 Deze methode geeft een betere benadering van de feitelijke
aantallen fraudeurs dan bijvoorbeeld directe bevraging. Het onderzoek levert
verder tot op zekere hoogte «handhavingsprofielen» op van de doelgroep
aan de hand van de Tafel van Elf.4 Deze profielen
geven inzicht in hoe handhavers en doelgroep van een wet verschillende handhavingsaspecten
van een wet inschatten. Voorts wil SZW wetten en regelingen met verschillende
methodieken twee-jaarlijks onderzoeken op fraude-omvang en ontwikkelingen
daarin en aan de hand van de Tafel van Elf uitgebreidere handhavingsprofielen
van wetten vervaardigen. Het gaat daarbij zowel om fraude in de sociale zekerheid
(uitkeringen en premies) als in de arbeidswetgeving (o.a. in de WAV). Het
periodiek monitoren van kwantitatieve en kwalitatieve handhavingsaspecten
van SZW- wet- en regelgeving dient een beeld op te leveren van sterke en zwakke
plekken in de handhavingsketen en inzicht in de effecten van beleidswijzigingen
op de feitelijke ontwikkelingen.Voortouw: de Inspectie voor de Rechtshandhaving.Participanten: de vakdepartementen preventieEen aanvrager van individuele huursubsidie moet bij zijn aanvraag inkomensgegevens
verstrekken. Ter controle op de juistheid van die gegevens, verstrekt de Belastingdienst
inkomensverklaringen aan aanvragers van individuele huursubsidie. Vanaf medio
1998 starten de Belastingdienst en het ministerie van VROM met het automatisch
opsturen van deze inkomensverklaringen aan de 400 000 vervolgaanvragers
van individuele huursubsidie.Participanten: het Ministerie van VROM en de Belastingdienst. versterking horizontaal toezicht op (kleine) ondernemingenUit ervaring en risicoanalyse blijkt, dat de ene branche meer en frequenter toezicht behoeft dan de andere. Risicovolle branches worden onder meer
gekenmerkt door snelle wisselingen van eigenaren, ondoorzichtige eigendomsverhoudingen
en rechtsvormen, (financiële) verbindingen met buitenlandse personen
en bedrijven, niet of slechts gedeeltelijk geregistreerd staan en een wisselend
personeelsbestand. Regelgeving op het gebied van arbeidsverhoudingen en arbeidsomstandigheden
wordt vaak niet of onvoldoende nageleefd. Hoewel in zulke branches het financieel
belang (belastingen en premies) meestal relatief gering is, worden bonafide
ondernemingen hierdoor toch op een oneerlijke basis beconcurreerd. Het toezicht
op deze «risico-volle» ondernemingen wordt door twee vormen van
samenwerking versterkt. signalering illegale ondernemingenHet doelgericht signaleren van niet of gedeeltelijk geregistreerde
(illegale) ondernemingen is een permanente taak. Een taak die veelal alleen
effectief kan worden uitgevoerd op straat en in de wijk. Snelheid en intensiteit
zijn wezenlijk. Intensivering van deze vorm van toezicht vergt samenwerking
tussen de Arbeidsinspectie, de Belastingdienst en de Kamers van Koophandel.
Nodig is uitbreiding van de capaciteit met specifieke functionarissen en een
infrastructuur voor snelle(re) gegevensuitwisseling tussen de betrokken instanties.Voortouw: Belastingdienst.Participanten: Arbeidsinspectie, Kamers van Koophandel. gezamenlijke (landelijke) handhavingsactiesDe verschillende handhavingsorganisaties nemen jaarlijks talrijke initiatieven
om branches en segmenten van branches actief te controleren, hetzij op landelijk,
regionaal of lokaal niveau. De aanpak van samenwerking tussen de verschillende
handhavingsorganisaties op ad hoc basis (lokaal en regionaal) wordt gecontinueerd.
Doelmatigheid en doeltreffendheid worden in de komende periode verder vergroot
door een gezamenlijk optreden bij vooronderzoek, selectie, planning en
feitelijke uitvoering van (landelijke) acties. Uitgangspunten zijn een
projectmatige aanpak en koppeling aan risico-analyse en doelgroepbenadering.
In zo'n aanpak is het goed mogelijk (periodiek) in bepaalde branches meer
handhavingsacties uit te voeren. Samenwerking is hier essentieel. Deze samenwerking
zal in een of andere vorm (landelijk danwel regionaal) moeten worden georganiseerd
vanwege waarborgen voor continuïteit. Daarbij moet uiteraard gewaakt
worden voor het risico van inflexibiliteit en «snijverlies». Om
deze intensivering gezamenlijk vorm te geven, is extra capaciteit nodig. Het
bestaande handhavingsniveau van de deelnemende organisaties wordt zo gecontinueerd,
terwijl het totale handhavingsniveau stijgt.Participanten: Arbeidsinspectie, Belastingdienst, UVI's. versterking informatiepositie en informatieveredelingBij de onderscheiden toezicht-, controle- en opsporingsinstanties afzonderlijk
is veel informatie voorhanden, die nog niet toegankelijk is (gemaakt) voor
andere organisaties. Door identificatie, afstemming, koppeling en bundeling
wordt de wederzijdse informatiepositie versterkt. Daartoe wordt een (lopend)
pilotproject versneld en geïntensiveerd: versterking informatiepositie
bijzondere opsporingsdiensten (VIBO). Deze versnelling en intensivering vergt
investering in aanpassing van systemen en koppelbaarheid van gegevensbestanden
van de deelnemende instellingen.Mogelijke participanten: AID, Arbeidsinspectie, Belastingdienst, ECD. GBA koppeling overheidsprestaties aan inschrijving in GBADe Gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens (GBA) is voor de
diverse overheden en uitvoeringsorganen de authentieke bron van algemene persoonsgegevens.
(Overheids)instellingen die bij de uitvoering van hun taken gebruik moeten
maken van algemene persoonsgegevens, kunnen daarbij uitgaan van de juistheid
van de in de GBA opgenomen gegevens. Om die reden wordt door het ministerie
van Binnenlandse Zaken en de gemeentebesturen veel aandacht besteed aan de
kwaliteit van de in de GBA opgenomen gegevens,Gegevens die het gemeentebestuur over een persoon reeds heeft verzameld
in de GBA, hoeven niet nogmaals door een andere (overheids-) instelling aan
die persoon gevraagd te worden. Deze basisadministratie is daarmee bij uitstek
geschikt ter verificatie van aan een uitvoeringsorgaan verstrekte persoonsgegevens
en kan daarom gebruikt worden in het kader van de bestrijding van fraude met
collectieve voorzieningen.In de Ministerraad van 4 oktober 1996 is naar aanleiding van het rapport
«Koppeling van overheidsprestaties aan een juiste inschrijving in de
GBA», dat door een Interdepartementale werkgroep was opgesteld, besloten
diverse overheidsprestaties afhankelijk te maken van een juiste inschrijving
in de GBA. In het rapport zijn aanbevelingen gedaan om in diverse sectorale
wetten een bepaling op te nemen, waardoor uitvoeringsorganisaties de behandeling
van een aanvraag om een bepaalde (overheids)prestatie opschorten, indien het
adres dat de verzoeker heeft opgegeven bij de aanvraag niet overeenstemt met
zijn inschrijving in de GBA. Na implementatie van de aanbevelingen is het
voor burgers niet langer mogelijk om zich bij verschillende uitvoeringsorganisaties
met een ander adres te presenteren (het zogenaamde «adres-shoppen») en wordt de burger door iedere uitvoeringsorganisatie volgens dezelfde
gegevens beoordeeld. De in voornoemd rapport voorgestelde koppeling beperkte
zich tot het adresgegeven en dus een aantal (overheids)prestaties waarbij
dat gegeven relevant is voor het recht op de prestatie. Door de diverse departementen
worden de in het rapport gedane aanbevelingen nader uitgewerkt.In het rapport is tevens voorgesteld om in die gevallen dat een koppeling
niet uitvoerbaar of niet zinvol is, als alternatief een terugmeldverplichting
op te leggen. Bij toepassing van deze terugmeldingsverplichting meldt het
uitvoeringsorgaan aan de gemeente dat er twijfel bestaat over de juistheid
van een gegeven in de GBA. Uit gegevens van de Beheerorganisatie GBA (een
agentschap van het Ministerie van Binnenlandse Zaken) blijkt dat de bij wet
aan een drietal afnemers opgelegde terugmeldverplichting op verschillende
plaatsen zeer effectief is en een goede bijdrage levert aan de kwaliteit van
de in de GBA opgenomen gegevens. Op andere plaatsen is er ruimte om de invulling
van de terugmeldverplichting te verbeteren.In aansluiting op het voorgaande heeft het kabinet thans het voornemen
te onderzoeken of het mogelijk is, het gebruik van de GBA bij fraudebestrijding
uit te breiden door voor in beginsel iedere (overheids-)prestatie te eisen,
dat betrokkene juist is ingeschreven in de GBA. Dit ruimere bereik van de
koppeling kan zich tevens richten op het soort gegevens waaraan wordt getoetst
(dus niet beperkt tot alleen het adresgegeven). documentcontroleDe registratie van personen in de basisadministratie vindt plaats aan
de hand van allerlei documenten.Mensen kunnen er belang bij hebben, op een wijze geregistreerd te staan
die niet overeenkomt met de werkelijkheid. De basisregistratie is namelijk
de authentieke bron van persoonsgegevens waarop allerlei (overheids-) prestaties
worden gebaseerd. Het is dan ook van belang, dat de door de burger bij de
inschrijving gepresenteerde documenten op een correcte wijze worden geverifieerd.De bepaling van de juiste identiteit van burgers geschiedt op veel plaatsen.
De activiteiten in dit kader zijn zowel gericht op buitenlandse brondocumenten
als op Nederlandse reisdocumenten. Wanneer personen voor het eerst uit het
buitenland in Nederland komen, wordt de identiteit bepaald aan de hand van
buitenlandse brondocumenten.Het is dan ook van groot belang, dat er voldoende kennis is over deze
documenten. Meerdere initiatieven van verschillende zijden zijn inmiddels
ontplooid, zoals bijvoorbeeld cursussen aan loketmedewerkers en de ontwikkeling
van een database van buitenlandse brondocumenten. Het is zaak tot bundeling
hiervan te komen en een gemeenschappelijk pakket van maatregelen te ontwikkelen.
Op korte termijn zal hiertoe een projectgroep worden ingesteld, die voorstellen
dient te ontwikkelen voor een integraal pakket van maatregelen. Daarnaast
is een pakket van kwaliteitsbevorderende maatregelen in de maak voor Nederlandse
reisdocumenten.Dit richt zich op de ontwikkeling van een kwaliteitssysteem voor de totale
paspoortketen, het totstandbrengen van een centraal informatiesysteem voor
reisdocumenten die niet in omloop mogen zijn en tenslotte op het treffen van
een aantal maatregelen om fraude met reisdocumenten tegen te gaan. 2. FISCALITEIT AlgemeenLandelijke eenheid in de uitvoering, dienstverlening snel en op maat,
intensief toezicht op zaken die daar qua risico en belang om vragen en krachtige
fraudebestrijding door slimmer gebruik van informatie. Dat zijn de opgaven
voor de Belastingdienst in de komende jaren. De totstandkoming van de EMU
en de invoering van de euro zijn van invloed op de (groei van de) handel in
internationaal verband. Groeiende wereldhandel, intensieve nationale en communautaire
samenwerking waaruit verplichtingen voortvloeien, en toename van fraude met
bepaalde goederencategorieën op zowel fiscaal als niet-fiscaal douaneterrein,
nopen tot versterking van het toezicht, zowel aan de buitengrenzen van de
EU als in het binnenland.De ontwikkelingen die samenhangen met de verspreiding van Internet en
de opkomst van elektronische handel worden gaandeweg duidelijker. Het gaat
daarbij zowel om bedrijven onderling (business to business), als om handel
met digitaal afnemende particulieren. Maar ook om transactieverwerking tussen
belastingplichtigen en de Belastingdienst.Deze ontwikkelingen vragen van de Belastingdienst een blijvend hoger investeringsniveau
in informatie- en communicatietechnologie (ICT). Voorts een voortdurend werken
aan professionaliteit op alle gebieden: (fiscale) vaktechniek, procesbeheersing
en besturing. Processen als deze worden fors ondersteund door automatisering.
Daarbij wordt volop gebruik gemaakt van informatietechnologie (IT) voor gegevensbeheer
en -verwerking, die op hun beurt een groot effect hebben op werkprocessen
en contacten met belastingplichtigen. De vakinhoudelijke kwaliteit van de rechtshandhaving is in
de komende jaren één van de speerpunten voor de ontwikkeling
van de Belastingdienst. De internationale dimensie, en daarmee de complexiteit,
van wet- en regelgeving wordt steeds evidenter. De Belastingdienst moet in
staat zijn alle juridische en financiële aspecten in de behandeling van
zaken te overzien. Dat vergt meer en meer projectmatige samenwerking
van specialisten,ondersteund door een overzichtelijk vaktechnisch
netwerkwaarin kennisgroepen een belangrijke rol vervullen.
Uitwisseling van opvattingen en voorbereiding van standpunten, die moeten
uitmonden in landelijk beleid, moeten snel kunnen plaatsvinden. Opzet en functioneren
van de vaktechnische overleggen worden daarop ingericht. Voor investering
in vaktechnische kwaliteit langs de weg van opleidingen en hoogwaardige studieprojecten
moet meer ruimte worden geschapen.Rechtshandhaving is een permanente afweging hoe schaarse capaciteit toe
te delen aan zaken. Hoe scherper, actueler en vollediger de informatie, des
te selectiever en gerichter acties kunnen worden uitgezet. De selectiesystemen
van de Belastingdienst zijn gebaseerd op waardering van risico's en belangen
en contra-informatie. Dankzij het verder verfijnen van die selectiesystemen met behulp van nieuwe technologie, kan de komende jaren
een veel groter deel van de aangiftestroom geautomatiseerd worden afgedaan:
in een centrale backoffice. Dat biedt ruimte voor meer aandacht
in die behandelprocessen waarbij de inzet van hoogwaardige fiscale deskundigheid
bij uitstek zinvol is. Deze ontkoppeling van massale en individuele behandelprocessen
vraagt blijvend grote investeringen in ICT. De winst daarvan is, dat informatie
en deskundigheden beter kunnen worden gebruikt. Daardoor is het mogelijk gerichter,
actueler, selectiever en intensiever op te treden; preventief, correctiefen repressief.Preventief, door een geïntegreerde en individuele dienstverlening,
waarbij de belastingplichtigen beter worden bediend in hun informatiebehoefte,
bij één klantendienst, een fysiek danwel een virtueel
loket, waar iedere belastingplichtige ongeacht hoedanigheid of gevraagde informatiesoort
terecht kan.Correctief, door een behandeling die steunt op kennis en analyse van doelgroepen: generiek toezicht. Gebaseerd op controlesignalen en op informatie over
ondernemingen, branche-segmenten en handelspraktijken. Niet meer primair uitgaand
van de aangifte, maar pro-actief op basis van geïntegreerd zicht op de
belastingplichtige. Repressief, door het verder ontwikkelen van expertise
op het gebied van het fiscale, financiële en digitale rechercheren. In nauwe nationale en internationale samenwerking met andere rechtshandhavers.
Met ontwikkeling van nieuwe werkwijzen en investeringen in geavanceerde informatiesystemen en inzet van hoogwaardige deskundigheid.Uitbouw van de dienstverlening zal vooral op het digitalevlak
liggen. Inhoudelijk gerichter, sneller en toegespitst op de concrete vragen
van de individuele belastingplichtige, en interactief. De dienstverlening
met behulp van Internet wordt de komende jaren uitgebouwd. Gebruik van Internet
voor transactieverwerking is dé uitdaging voor de komende jaren. Verder
wordt voor particuliere belastingplichtigen in 1998 gestart met een proef
om telefonisch te betalen. Verwacht wordt dat deze vorm van betalen,
gekoppeld aan het verlenen van machtiging voor automatische incasso, een grote
vlucht zal nemen. Daarnaast zal in 1998 de eerste stap worden gezet om belastingplichtigen
door de Belastingdienst te laten attenderen op een mogelijk teruggaverecht.Er kan nog een aanzienlijke versnelling van de behandeling van aangiften
worden bereikt. Door de inrichting van de centrale back-office kan een omvangrijk
deel van de aangiften in een volledig geautomatiseerd, korte procesgang
worden afgedaan Het hele proces van-aangifte-tot-aanslag wordt elektronisch.
In dit snelle high tech informatie-verwerkingsproces worden de aangiften geselecteerd
voor individuele behandelprocessen.Het is in het belang van Nederland als handels- en distributieland om
bij de automatisering van het douanevervoer een voortrekkersrol te vervullen;
enerzijds wordt de aantrekkelijkheid van met name de mainport Rotterdam erdoor
vergroot en anderzijds heeft vooral het Nederlandse bedrijfsleven last van
de fraudegevoeligheid van het bestaande systeem voor het communautaire douanevervoer.
Daarom wil Nederland binnen de kaders van het Europese programma Douane 2000
als pilotland optreden voor het Nieuw Communautair Transit Systeem (NCTS).
Binnen het kader van Douane 2000 («Vijftien douanediensten handelen
als waren zij één») wil Nederland eveneens nauw betrokken
zijn bij de ontwikkeling en toepassing van nieuwe douaneprocedures die –
naast het beperken van fraudemogelijkheden – de legitieme handel zo
min mogelijk belemmeren. One-stop-shopping (de douanezaken van
multinationale ondernemingen worden nog maar vanuit één loket
binnen de gehele EU geregeld) en prototyping (een model voor elektronische
gegevens die de douane nodig heeft bij de import en export van goederen, met
inbegrip van gegevens die worden verzameld voor andere overheidsorganisaties)
zijn daarvan voorbeelden. Ook het afsluiten van zogeheten memorandums
of understanding(MOU's) met het bedrijfsleven vindt in dit kader plaats.Bij dit alles moet de Belastingdienst rekening houden met een aanzienlijke
autonome volumegroei. Groei van het aantal belastingplichtigen, meer ondernemingen,
meer economisch verkeer, meer digitale transacties. Deze volumegroei moet
worden opgevangen dor automatiseringsvoorzieningen. De opgave voor de Belastingdienst
in de komende jaren is daarmee in feite een dubbele intensivering. Een sterk
stijgend toezichtvolume moet binnen de bestaande rechtshandhavingsorganisatie
worden opgevangen én de rechtshandhaving wordt integraal op een hoger
niveau gebracht. De basisfunctes moeten blijven functioneren én de
slagvaardigheid moet toenemen.Deze dubbele intensivering staat of valt met de inzet van ICT. De exploitatiekosten
van ICT nemen toen. ICT raakt verweven in alle toezichtprocessen, wordt steeds
intensiever gebruikt bij de communicatie tussen belastingplichtigen en Belastingdienst
en is onmisbaar bij de samenwerking met andere instanties. ICT wordt daarmee
steeds omvattender, complexer en dus kostbaarder. Dit kan niet anders: de
veelheid aan rechtshandhavingsprocessen kent een hoge variëteit en complexiteit
en veel onderlinge relaties. Dit werkt onherroeplijk door in automatisering
die deze processen moet ondersteunen. Bovendien moet snelle aanpassing bijvoorbeeld
aan veranderende wetgeving gewaarborgd blijven. Maatregelen a. intensivering toezicht particulierenUit onderzoek is gebleken dat het resultaat van het toezicht op particuliere
aangiften verder kan worden verbeterd. Op langere termijn kan dat worden gerealiseerd
door het geautomatiseerde systeem, dat nu alleen selecteert welke aangiften
inkomstenbelasting door medewerkers kritisch moeten worden beoordeeld, uit
te breiden zodat ook geautomatiseerd correcties worden aangebracht.
Op korte termijn zijn al resultaten te boeken door tijdelijke extra inzet
van medewerkers. Deze korte- en lange termijn maatregelen leiden niet alleen
tot een verhoging van de belastingopbrengst, maar ook tot een
verbetering van de kwaliteit van de gegevensverstrekking door de Belastingdienst
aan andere overheidsinstanties.Goede, betrouwbare en actuele contra-informatie is essentieel voor de
Belastingdienst. Renseignering is een krachtig instrument, dat nog beter kan
worden toegepast. Extra inspanning wordt gestoken in verbetering van de kwaliteit
van de contra-informatie. Enerzijds door het inzetten van extra ontwikkelcapaciteit
voor het uitbreiden van het aantal informatiestromen dat in het
informatiesysteem voor renseignementen (RIS) wordt opgenomen én door verhoging van de snelheid van opname. Anderzijds door het verminderen
van de hoeveelheid zogeheten niet-identificeerbare-gegevens (NIG). Dat vraagt
in de eerste plaats investering in analyse en software om de geautomatiseerde
herkenning te verbeteren. Daarnaast blijven er echter gegevens die «de
computer» niet kan identificeren. Dit vraagt inzet van menselijke deskundigheid
(handmatige verwerking).In aanvulling op de verplichting tot het renseigneren van rentebetalingen
worden financiële instellingen verplicht ook dividendbetalingen aan de Belastingdienst te renseigneren.Behalve uit het gebruik van contra-informatie van derden bestaat de kern
van de aanpak van de doelgroep particulieren uit jaarlijkse acties die zich
richten op wisselende aspecten van de aangifte, gebaseerd op risico-analyses.
Ook in de komende periode worden enkele aspect-acties uitgevoerd. Om tot een
gestructureerde aanpak te komen, wordt bovendien een projectgroep gestart
die gericht onderzoek gaat doen naar de aard en omvang van fraude bij particulieren. ondernemingenControle van ondernemingen – in diverse vormen: van waarneming ter
plaatse (WTP) tot volledige boekenonderzoeken – leidt tot directe resultaten.
Een projectgroep, bestaande uit medewerkers van de eenheden van de Belastingdienst,
heeft maatregelen voorgesteld om op het terrein van de toezichthoudende functie
verbeteringen aan te brengen. Door méér controlespecialisten in te zetten kunnen méér controle-onderzoeken worden
uitgevoerd. Door méér administratieve ondersteuning kunnen
deze onderzoeken bovendien efficiënter en effectiever worden uitgevoerd.De wijze van controleren verandert doordat de digitaliseringbij
ondernemers in snel tempo doorgaat. Administraties zijn vrijwel nergens meer
van papier. Vrijwel alle ondernemingen, ook in het midden- en kleinbedrijf,
hebben hun financieel-economische informatie inmiddels in elektronische bestandsvorm
beschikbaar. De uitvoering van «boekenonderzoeken» anno 1998 bij
ondernemingen van enige omvang is dan ook nauwelijks nog voorstelbaar zonder
toepassing van – soms geavanceerde – EDP-audit technieken. Daarom
moet de Belastingdienst de geautomatiseerde ondersteuning van controle-onderzoeken
op het gewenste niveau brengen door uitbreiding van de EDP-capaciteit. Niet alleen door controle-medewerkers op dit vlak te scholen, maar ook
door ontwikkeling van audit-files en het ontwikkelen van applicaties, waarmee
geautomatiseerd opgeslagen gegevens kunnen worden benaderd en gebruikt. Dit
stelt hoge aanvullende eisen aan de deskundigheden van de Belastingdienst
en zijn medewerkers. Een punt van aandacht hierbij is, zeker ook voor de Belastingdienst,
de toenemende krapte op de arbeidsmarkt voor hooggekwalificeerde
fiscalisten, accountants en automatiseringsdeskundigen. Het intensiveren van
de toepassingsmogelijkheden op dit terrein betekent overigens niet alleen
dat controles efficiënter én effectiever worden.
Het brengt ook verlichting van de administratieve lasten voor de
ondernemers (vermindering «elektronische Heerendiensten»).Binnen de Belastingdienst worden jaarlijks initiatieven genomen om (segmenten
van) branches specifiek te controleren. De jaarlijkse landelijke acties vloeien
daaruit bijvoorbeeld voort. Niet elke branche en elk segment komt echter in
aanmerking voor een landelijke actie. Bundeling van initiatieven op regionaal
vlak is uit een oogpunt van eenheid van beleid van groot belang. Bovendien
kunnen initiatieven efficiënter en effectiever worden geconcretiseerd
wanneer het wiel niet telkens opnieuw wordt uitgevonden. Daarom wordt in de
komende periode elk kwartaal het zoeklicht op een bepaalde brancheof
segment gezet. Eén of enkele risicogebieden worden in dat kwartaal
zowel in de kantoortoetsing als in de veldtoetsing uitgelicht. De resultaten
worden zodanig separaat vastgelegd en geanalyseerd dat het zoeklicht op de
branche een passend vervolg krijgt in de reguliere behandeling. Voorafgaand
hieraan vindt externe voorlichting plaats richting branche(-organisaties),
consulenten en media. Bij landelijke acties is gebleken dat hiervan een grote
preventieve werking uitgaat.De toenemende internationalisering van het bedrijfsleven maakt
het belang van multinationale activiteiten op het gebied van controle
en fraudebestrijding steeds groter. Het gaat daarbij niet alleen om het uitwisselen
van inlichtingen die van belang zijn voor de heffing of de invordering, maar
ook om de aanwezigheid van Nederlandse belastingambtenaren bij controles.
Voor 1998 is tussen de lidstaten van de EU afgesproken dat aan tenminste tien multilaterale controles wordt meegewerkt. Daarnaast zal in OESO-verband
toepassing van dit instrument worden gestimuleerd.De komende periode wordt de grip op de risico's bij internationaal werkende
ondernemingen versterkt. Met name wordt extra aandacht besteed daar waar administraties in het buitenland worden gevoerd en verrekenprijsproblematiek speelt. Zogeheten ruling-posten krijgen eveneens verhoogde
aandacht.Een ander speerpunt is het intensiveren van het signaleren van uitleners
van personeel die vanuit het buitenlandopereren, zodat deze
signalen, na veredeling door het Coördinatiepunt Internationale Beschikbaarstelling
Arbeidskrachten (CIBA), kunnen worden gebruikt, zowel door de Belastingdienst
zelf als door instanties waarmee wordt samengewerkt.Intensivering van het toezicht heeft uiteindelijk weinig zin als de invordering van verschuldigde belastingen niet meer goed mogelijk is.
In tijden van economische groei en voortdurend stijgende belastingopbrengsten
wordt daaraan gemakkelijk voorbij gegaan. Een pro-actieve houding loont ook
hier. Vooral aansprakelijkstellingen en uitstel- en betalingsregelingen verdienen
bijzondere aandacht. Actuele informatie over de solvabiliteit van bedrijven
is essentieel. Intensivering van invorderingsonderzoeken is wenselijk om niet
voor verrassingen te komen staan. Investering in deskundigheid op invorderingsgebied,
ook bij medewerkers in de heffing en controle, is noodzakelijk. Voor de komende
jaren zijn extra opleidingsinspanningen voorzien. Het past verder binnen het
werken in de actualiteit om – met automatisering ondersteund – insolventie van ondernemingen beter te kunnen voorspellen. Op
dit vlak wordt een project gestart.Met Canada en Duitsland zijn recent afspraken gemaakt over bijstandsverlening
bij internationale invordering. In de komende periode wordt actief
gestreefd naar verbreding van dergelijke regelingen tot andere landen. douaneToezicht door de douane bestaat uit een combinatie van fysieke controle
(het aloude «opnemen van goederen») en het controleren van administraties.
Onder invloed van de Europese Unie ontstaan nieuwe douaneprocedures. De ontwikkeling
van de grensoverschrijdende douanevergunningen bijvoorbeeld. In
het verlengde daarvan ligt de ontwikkeling van grensoverschrijdende toezichtsystemen, met name van belang in landen waar de digitalisering van administraties
een grote vlucht neemt en bij (internationale) concerns waar de onderlinge
gegevensverstrekking digitaal plaatsvindt. Dat heeft op twee fronten gevolgen.
In de eerste plaats zal de uitwisseling tussen de EU-douane-administraties
van de informatie uit de geautomatiseerde administraties mogelijk
moeten worden gemaakt door de aanpassing van procedures en realiseren van
geautomatiseerde uitwisselingssystemen. In de tweede plaats noodzaakt een
papierloos douaneverkeer tot een zwaarder accent op het fysiek volgen en controleren
van goederenstromen. De koppeling tussen de informatie met betrekking tot
die goederenstromen en de informatie uit de administraties, krijgt een zwaarder
accent. Deze koppeling wordt overigens voor de heffing van nationale belastingen
ook steeds belangrijker.EU-brede controleprogramma's worden ontwikkeld, waarin wordt
aangegeven welke controlefrequentie en -diepgang wordt verlangd en welke controlemiddelen,
zoals containerscans, gebruikt moeten worden. Daarbij kijken de EU-lidstaten
ook over elkaars grenzen heen bij monitoracties en uitwisselingen van ambtenaren.De Commissie wil het verzamelen, analyseren, verspreiden en exploiteren
van informatie op het niveau van de Gemeenschap verbeteren, door zoveel mogelijk
gebruik te maken van informatica, en een zo snel mogelijke verdere automatisering
van de douanediensten. In Europees verband worden daarom automatiseringstoepassingen
ontwikkeld voor de lidstaten. Deze automatiseringstoepassingen moeten worden
geïmplementeerd bij de douane in aansluiting op het overheidsbrede communicatienetwerk
C2000, dat nu in ontwikkeling is. Dit vergt extra investeringen. Evenzo zijn
door de groei in het goederenverkeer extra investeringen nodig voor een containerscanner in de Amsterdamse haven en (mobiele) X-ray-apparatuur op
de kleinere vliegvelden. Zo wordt het toezicht aan de buitengrenzen
verscherpt. Daarnaast wil Nederland – als methode om fraude tegen te
gaan – gebruik gaan maken van systemen van tracking en tracing. Daarbij wordt met behulp van zenders en satelliet-plaatsbepaling goederenvervoer
gevolgd. Op voorstel van Nederland start in 1998 daartoe een Europees projekt.Aan de douane worden steeds meer eisen gesteld voor de uitvoering van
de zogenaamde niet-fiscale douanetaken (nfd). Dat dwingt tot het
systematisch vastleggen en analyseren van controle-informatie bij de uitoefening
van nfd-taken. Investeren in informatietechnologie helpt de douane, de controle
op niet-fiscale douane-aspecten van het goederenverkeer te verbeteren en zo
de primair verantwoordelijke handhavingsdiensten te voorzien van de gewenste
informatie. Verdere verbetering van de controle-inspanningen van alle betrokken
handhavingsdiensten wordt bereikt door het opzetten van gezamenlijke
risico-analyse.De intensivering van de fysieke controle van het vervoer van accijnsgoederen
is recent in gang gezet. Zowel bij begin- en eindpunt als onderweg wordt daarbij –
steekproefsgewijs – gecontroleerd. Een operationeel coördinatie
centrum voor de coördinatie van de uitvoering van tijdgebonden
samenwerkingsacties met andere (internationale) overheidsdiensten
ontbreekt echter nog. Een dergelijk centrum vergt extra investeringen. b. intensivering opsporingBij grote ondernemingen gaat het om grote financiële belangen. Kenmerk
is hier de complexiteit van het toezicht. Specifieke branchekennis of deskundigheid
is nodig voor de bewijsvoering. Dit geldt ook voor de afgrenzing en plaatsbepaling
in het «grijze» gebied tussen fiscale constructies en fiscale
fraude. In de komende periode wordt het aantal mega-onderzoeken (op
te sporen nadeel ten minste f 50 miljoen) verdubbeld. Daarbij
wordt in het bijzonder aandacht besteed aan signalen vanuit de vastgoedsector,
de financiële dienstverleningssector, de milieusector en de non-profitsector.Daarnaast wordt een aantal grote projecten en grote evenementen gevolgd.
Hiervoor worden specifieke kenniscentra ingericht. Bovendien is
extra scholing nodig op het gebied van branchekennis en detectietechnieken (bijvoorbeeld forensische accountancy). Een aantal recente grootschalige
onderzoeken (drugsonderzoeken, piramidespelen, BTW-carrousels, beursfraude)
heeft aangetoond, dat kennis van financieel rechercheren onmisbaar is voor
een slagvaardige en succesvolle aanpak bij de opsporing van commune en fiscale
delicten waarbij het (internationale) geld- en betalingsverkeer een belangrijke
rol speelt. Digitaal rechercheren is een nog vrijwel onontgonnen
terrein, waarvan het belang en de impact – en dat niet ten behoeve van
uitsluitend de Belastingdienst – vergelijkbaar zijn met die van financieel
rechercheren. De deskundigheid op deze gebieden moet binnen de organisatie
worden opgebouwd en onderhouden. De toenemende krapte op de arbeidsmarkt voor
(ervaren) specialisten op hoog niveau in de financiële sector speelt
bij dit alles een rol. Niet alleen om medewerkers aan te trekken, maar zeker
ook om ervaren medewerkers te behouden.Ter verbetering van het rendement van de MOT-meldingen wordt de komende
periode in een pilotproject nader onderzocht of bij verdachte MOT-meldingen
ook sprake is van fiscale fraude. Indien dat zo is, wordt een strafrechtelijk
onderzoek gestart.Binnen de EU High Level Group voor fraude in de sectoren tabak en alcohol, opgericht om maatregelen ter bestrijding van deze
fraudes voor te stellen, wordt thans gesproken over maatregelen om de douanebetrokkenheid
bij het vervoer binnen de EU van hoogbelaste accijnsgoederen te vergroten.
Speerpunt hierbij is de invoering van een early warning system tussen
douane-administraties. Het gaat daarbij om meldingen over zendingen communautaire
accijnsgoederen die op basis van risico-analyse zijn geselecteerd. Andere
maatregelen betreffen de geautomatiseerde gegevensuitwisseling (o.a. fraudepatronen)
tussen douane-administraties en versterking van de controle en het toezicht.
Invoering van deze maatregelen vergt extra investeringen in geautomatiseerde
systemen.Naaste de invoerkant blijft ook de uitvoerkant van het goederenverkeer
een aandachtsgebied, met name in het licht van het groeiende belang van de
niet-fiscale douanetaken (bijvoorbeeld strategische goederen). Om een adequaat
vervolg te kunnen geven aan geconstateerde fraude op dit gebied is ook bij
de FIOD extra capaciteit nodig.Op het gebied van de oplegging van sancties door de douane
bij niet-fiscale douanetaken zijn uit een oogpunt van fraudebestrijding en
overheidsefficiency voordelen te behalen, door de overtreder direct na de
daad te corrigeren. Intensivering van het overleg met het OM en samenspraak met de andere betrokken departementen leidt tot ontlasting
van het justitiële apparaat.Aan de inspanningen ter bestrijding van de georganiseerde criminaliteit,
zowel op Europees als op nationaal niveau, leveren vanuit Financiën vooral
FIOD en douane een substantiële bijdrage. In de komende periode zullen –
als uitvloeisel van het rapport van de High Level Group – de inspanningen
op uitvoerend niveau worden opgevoerd. Ook de coördinatie op departementaal
niveau is hierbij van belang. Opbrengsten en kosten opbrengstenEen aantal van de hiervoor beschreven maatregelen leidt tot extra opbrengsten.
Per definitie is daarbij sprake van onzekerheden met betrekking tot het potentieel.
De raming van het budgettaire belang is dus indicatief. Niet alle maatregelen
brengen (direct) extra belastingopbrengsten met zich mee. Daarnaast leiden
stijging van heffingskwaliteit, procesversnelling en meer dienstverlening,
niet rechtstreeks en onmiddellijk tot zichtbare meeropbrengst, maar wel op
termijn.De opbrengsten van het versterken van het douanetoezicht liggen voornamelijk
op het vlak van binnenlandse veiligheid, gezondheid en milieu. Overigens hebben
deze zaken uiteraard ook een financiële component. Bijvoorbeeld door
het voorkomen van schade voor Nederlandse ondernemers (zoals door bestrijding
van «insleep» van dierziekten) of voor de Nederlandse staat (claims
vanuit de Europese commissie). Ook wordt met de verschillende maatregelen
opkomende criminaliteit in een zo vroeg mogelijk stadium bestreden. kostenDe voor de intensivering van handhavingstaken benodigde menskracht kan
worden vrijgemaakt door een aantal (administratieve) processen verder te automatiseren.
Door die automatisering kan binnen enkele jaren het aantal formatieplaatsen
in de administratieve verwerking worden teruggebracht. Uit de zo geleidelijk
vrijkomende middelen kan een – overigens geringer – aantal hoogwaardige
medewerkers worden bekostigd, dat nodig is voor het uitvoeren van de geschetste
beleidsintensiveringen. Tot het moment dat de automatisering is voltooid en
heeft geleid tot een geringere behoefte aan administratieve medewerkers, zal
de bekostiging van de nieuwe hoogwaardige medewerkers extra middelen vergen.
Deze zijn opgenomen in het bijgaande kostenoverzicht. Ook met de kosten van
de bijbehorende opleidingsinspanning is in het kostenoverzicht rekening gehouden.
Verder heeft het kostenoverzicht betrekking op investeringen in nieuwe ICT
en de exploitatielasten die daaruit voortvloeien. De kostenramingen zijn voorlopig.
De toetsing hiervan zal op een later moment plaatsvinden. Kosten en opbrengsten intensivering fiscale fraudebestrijding
(in mln. gld.) opbrengsten199819992000200120022003a. intensivering toezicht              particulieren555110145170170ondernemingenpm98168207230233 douanepm2130426060       b. intensivering opsporingpm5065858585Totaal5224373479545548 kosten199819992000200120022003a. intensivering toezicht              particulieren1098119131136137ondernemingen10114140163182191 douanepm3646484534       b. intensivering opsporing11118212425Totaal21259323363387387Voor het justitiële vervolg in de keten leidt dit tot het volgende
beeld. Met de gelden voor de intensivering van de opsporing zal worden getracht
twee zware megazaken per jaar extra aan te pakken. Daarnaast zal de verbetering
van het toezicht per saldo tot een beperkte extra druk op de belastingrechter
en het strafrecht leiden. Dit vergt ten behoeve van de rechterlijke organisatie
(openbaar ministerie en zittende magistratuur) f 5 mln (incl. behandeling
van mega-zaken). 3. SOCIALE ZEKERHEIDDe stappen, die binnen het domein van de sociale zekerheid in de komende
jaren moeten worden gezet op het terrein van de fraudebestrijding, zijn te
kwalificeren als: «naar een slimme handhaving in een digitaliserende
maatschappij». Fraudebestrijding zal een steeds kennisintensievere activiteit
worden.In samenspraak met de verschillende «blokken» in het uitvoeringsveld
(gemeenten, Lisv/Uvi's en de SVb) zijn voor de intensivering van de fraudebestrijding
voorstellen geformuleerd. Deze voorstellen zijn gerangschikt onder vier centrale
thema's: kwaliteitsverbetering, gegevensuitwisseling, samenwerking en internationale
fraude. De uitwerking van de voorstellen kan per blok verschillen vanwege
een maatwerkbenadering. Dit heeft te maken met de aard van de regelingen:
meer of minder fraudegevoelig, de relatieve betekenis van de internationale
dimensie, het al dan niet aanwezig zijn van een collecterende functie naast
de distribuerende functie (Uvi's), de aard en samenstelling van de uitkeringspopulatie,
de relatieve schaalgrootte en de aanwezigheid van marktwerking. Kwaliteitsverbetering fraudebestrijdingIn de huidige praktijk functioneren de verschillende schakels in de handhaving
nog te veel op zichzelf. Om een betere handhaving te bereiken, dienen fraudegevallen
voldoende geanalyseerd te worden op verificatiegebreken in de aanvraag-, heronderzoek-
en beëindigingsprocedures. Daarbij zouden de fraudeconstateringen geanalyseerd
moeten worden op de vraag, hoe deze fraude kon plaatsvinden en welke maatregelen
er in behandelingsprocessen genomen moeten worden om deze fraude in de toekomst
te voorkomen of te bemoeilijken. Kortom, de cirkel van permanente kwaliteitsbewaking
moet gesloten worden. Dit vergt een investering in het behandelproces en in
het ministerieel toezicht op de uitvoering. Deze investering kan tegelijk
ook bijdragen aan de verbetering van de samenwerking tussen de verschillende
disciplines.Een trend waar het fraudebestrijdingsbeleid bij dient aan te sluiten,
is het vergroten van het inzicht in de fraude als zodanig. Het verkrijgen
van een goed inzicht in het verschijnsel fraude is lastig en vereist betrouwbare
en actuele gegevens. Inzicht in het fenomeen fraude, de omvang daarvan, in
degenen die frauderen, factoren die fraude mogelijk maken en in de effectiviteit
van de handhaving, is een eerste vereiste om slagvaardig te kunnen
opereren. Het verkrijgen van dit inzicht vergt een investering, die –
zij het pas na enige tijd – een vergroting van de effectiviteit zal
bewerkstelligen. Kwaliteitsverbetering fraudebestrijding gemeentenAan de kwaliteitsbevordering van de uitvoering op het terrein van de fraudebestrijding
door gemeenten wordt door een gerichte aanpak met hulp van de Taskforce Kwaliteitsverbetering
Bijstand (TKB) uitvoering gegeven. De TKB voert dit project in nauw overleg
met SZW uit. Doel is, na te gaan hoe de professionaliteit van medewerkers
bij sociale diensten op dit terrein kan worden vergroot en hoe meer samenhang
kan worden aangebracht in de verschillende handhavingsactiviteiten.Daarnaast zal ter bevordering van de kwaliteit van de fraudebestrijding
bij gemeenten de mogelijkheid tot verruiming van de bevoegdheden van de sociale
recherche worden bezien (bijvoorbeeld controles op werkplek). Aanpak vermogensfraude/ informatieplicht bankenIn overleg met Financiën zal de vermogensfraude bij bijstandscliënten,
in de vorm van verzwegen bank- en spaartegoeden, worden aangepakt. Dit zal
kunnen geschieden met behulp van gegevens afkomstig van kredietinstellingen/banken.
Het gaat om de bankrekeningnummers van bijstandscliënten en de daarbij
behorende rentegegevens.De gegevens van de banken zullen door tussenkomst van de Belastingdienst
op geautomatiseerde wijze aan sociale diensten verstrekt worden. De verstrekking
van gegevens zal gelijk zijn aan de bestaande informatiestroom van de banken
aan de Belastingdienst in het kader van rente-renseignering. In de loop van
1998 wordt alvast vooruitlopend op een bredere werking hiervan een experiment
uitgevoerd in de gemeente Den Haag. Kwaliteitsslag toezichtDe komende kabinetsperiode zal veel aandacht worden besteed aan het ministerieel
toezicht op de uitvoering van regelingen als de Abw, Wsw en Wiw. De hierop
gerichte kwaliteitsslag, toegespitst op een vernieuwend en interactief, meer
bestuurlijk getint tweedelijns toezicht, zal – met behoud van de vigerende
bestuurlijke verantwoordelijkheden – impulsen moeten leveren aan de
kwaliteitsverbetering van de uitvoering door de gemeenten. Er is een aantal
veranderingsprocessen in gang gezet, zoals de implementatie van single-audit
met een bestuurlijke verantwoording over de uitvoering, het waarborgen van
een sluitende eerstelijns uitvoeringscontrole, de uitbouw van «verbetertrajecten»
in de uitvoering van de Abw. Met deze veranderingsprocessen wordt beoogd een
bijdrage te leveren aan een kwalitatief betere wetsuitvoering en het terugdringen
van de fraude(risico's). Deze veranderingsprocessen zullen gefaseerd verlopen
in samenspraak met gemeenten. Toets fraudemaatregelen gemeenten uitvoering AbwIn het nieuwe doeltreffendheidsonderzoek naar de uitvoering van de Abw
wordt een gerichte toets uitgevoerd naar controle-activiteiten van gemeenten,
zoals de verificatie en de validatie van gegevens op hun juistheid en het
gemeentelijke fraudebeleid. De uitwerking daarvan wordt ondergebracht in het
primaire uitvoeringsproces. Getoetst wordt, in hoeverre deze maatregelen bijdragen
aan de doeltreffendheid van de uitvoering. Ontwikkeling van dit onderdeel
in het doeltreffendheidsonderzoek en -toezicht vindt plaats medio 1998; toepassing
vanaf 1999. Actueel onderzoek naar het onderdeel fraudebestrijding
in gemeentelijke beleidsverslagenEr wordt op korte termijn een onderzoek uitgevoerd naar de actuele invulling
van het onderdeel fraudebestrijding in het wettelijk voorgeschreven beleidsverslag.
In 1997 is een onderzoek uitgevoerd naar de aanwezigheid van fraudebeleidsplannen
in 1996. Het nieuwe onderzoek richt zich op de wijze waarop het gemeentebestuur
in het beleidsverslag verantwoording aflegt over de realisatie van zijn beleidsvoornemens,
op de sturende werking van dit gemeentelijk instrument, en op de bestuurlijke
conclusies die uit de ervaringen met dit instrument kunnen worden getrokken.
Dit onderzoek wordt naar verwachting in augustus 1998 uitgevoerd, omdat dan
de conclusies nog kunnen worden meegenomen in de beleidscyclus 1999 gemeenten. Ontwikkeling specifiek M&O-beleid risico-aspecten
Wsw/WiwVoor de Wsw en de Wiw wordt, mede aan de hand van de eerste praktijkervaringen,
in het najaar van 1998 een analyse gemaakt van de mogelijkheden tot fraude
en oneigenlijk gebruik en de mogelijke maatregelen ter preventie en ondervanging
van de risico's. Dit leidt tot een formulering van een concreet M&O-beleid
voor de Wsw en de Wiw. Onderzoek meerwaarde deelverklaring M&O na accountantsonderzoekUit analyses op toetsingsmateriaal over de rechtmatigheid van de uitvoering
van de «oude» ABW en de nieuwe Abw blijkt het mogelijk een specifiek
beeld over de uitvoering van het gemeentelijk M&O-beleid te destilleren.
Onderzocht zal worden of de oordeelsvorming van de bij de gemeente fungerende
accountant over dit M&O-beleid, uitmondend in een rapport van bevindingen
bij de gemeentelijke jaaropgave, meerwaarde oplevert bij de vaststelling van
de rechtmatigheid van de rijksvergoeding. Dit onderzoek zal plaats vinden
vanaf het vierde kwartaal 1998. Kwaliteitsverbetering fraudebestrijding werknemersverzekeringenHet Lisv geeft de verbetering van het handhavingsbeleid vorm door aandacht
te schenken aan de verhoging van de fraude-alertheid, het ontwikkelen van
risico-analyse modellen en de verbetering van de doorlooptijd van fraudesignalen.
Daarnaast vindt kwaliteitsverbetering van het handhavingsproces plaats door
het verhogen van het nalevingsgedrag. In dit verband zal in 1998 een begin
worden gemaakt met een experiment van telefonische melding van dienstverbanden
via voice response-systemen. Een van de instrumenten om zwart werk en illegale
arbeid tegen te gaan is het voeren van een juiste en volledige administratie
door de Uvi's van de verzekerdenstatus van werknemers. Wijzigingen worden
doorgegeven met behulp van de zogeheten Melding Sociale Verzekering (MSV).
Werkgevers zijn verplicht met behulp van de MSV de Uvi schriftelijk op de
hoogte te stellen van onder andere de in- en uitdiensttreding van hun werknemers.
Knelpunt wordt gevormd door de tijd die er zit tussen de feitelijke indiensttreding
en de uiteindelijke MSV (1 maand). Een oplossing voor dit probleem is het
verkorten van die periode en het instellen van een systeem waarbij de werkgever
telefonisch melding doet van een indiensttreding op de dag dat de werkzaamheden
van de nieuwe werknemers beginnen. Op die wijze is altijd duidelijk welke
werknemers wel en welke werknemers niet verzekerd zijn. Een dergelijk systeem
moet optimaal bereikbaar zijn en ook voor niet-ingewijden eenvoudig zijn te
bedienen. Dit kan met behulp van zogeheten voice-response-systemen. In 1998
zal worden gestart met een experiment op kleine schaal in een
branche met veel wisselende dienstverbanden binnen een bepaalde regio. Kwaliteitsverbetering fraudebestrijding volksverzekeringenDe SVb streeft naar verdere versteviging van het interne draagvlak voor
handhavingsactiviteiten. Daartoe worden voor de komende jaren activiteiten
voorzien op de volgende gebieden: analyse uitvoeringsproces; verantwoordingsproces;
structureren signaalfunctie van de kantoren; en versterking van de handhaving
in de organisatie.De procesanalyse richt zich op de handhavingsrisico's die voortvloeien
uit het proces van wetsuitvoering. Het gaat daarbij vooral om de effectiviteit
en sluitendheid van de administratieve processen.Het verantwoordingsproces wordt zo ingericht, dat de afzonderlijke handhavingsactiviteiten
van kantoren zichtbaar worden. Bijzondere aandacht zal daarbij worden besteed
aan de handhaving in het buitenland.De kantoren worden actiever betrokken bij het onderkennen van de handhavingsrisico's
en het initiëren van nieuw handhavingsbeleid.In de lopende reorganisatie van de SVb, waarbij 22 districtkantoren en
kantoor Buitenland worden samengevoegd tot negen nieuwe vestigingen, wordt
in 1998 specifiek aandacht besteed aan de organisatie van de handhavingsactiviteiten
per vestiging. Daarbij gaat het om de communicatie tussen de verschillende
bij de fraudebestrijding betrokken actoren; de fraudealertheid van medewerkers
en de bewaking van de kwaliteit van het behandelingsproces. Verbetering (geautomatiseerd) gegevensverkeerOp het terrein van het gegevensverkeer zijn in de afgelopen jaren grote
stappen voorwaarts gemaakt. Inmiddels zijn vele technische en maatschappelijke
barrières geslecht. Dit heeft geresulteerd in de ontwikkeling van onder
andere de GVI, RINIS en het (nog niet operationele) Cliënt Volg Communicatie
Stelsel (CVCS), in samenhang met de voorbereiding van het Inlichtingenbureau
(IB) bij de gemeenten. Gegevensverkeer ten behoeve van fraudebestrijding sociale
verzekeringenHet Lisv en de SVb bezien in overleg met het Ctsv de mogelijkheden tot
een verdergaande structurering van het gegevensverkeer en de informatievoorziening
in relatie tot de GVI. De wenselijkheid van een nadere structurering is verwoord
in de Augustusrapportage handhaving 1997 van het Ctsv. Gegevensverkeer ten behoeve van fraudebestrijding bijstandIn 1998 zal in een tiental regio's de werking van het CVCS worden getest.
In deze test zal ook beperkt geëxperimenteerd worden met het elektronisch
uitwisselen van gegevens voor fraudebestrijding in de bijstand. De Stichting
CVCS is daarbij ook verzocht de gegevensuitwisseling tussen GSD'en en de Informatie
Beheer Groep in de combi pilots CVCS/Ib (Inlichtingenbureau) te betrekken.
Aan de hand van de uitkomsten van deze combi-pilots CVCS/Ib en de evaluatie
daarvan, wordt eind 1998 bezien hoe en in welk tempo intensivering van de
fraudebestrijding vorm kan krijgen via het gestructureerd elektronisch uitwisselen
van gegevens. Onderzoek toepassing van chipcards en biometrieBij de handhaving wordt nog onvoldoende gebruik gemaakt van de mogelijkheden
die de moderne informatietechnologie biedt, zoals chipcards en biometrie.Het Lisv is onlangs gestart met een kleinschalig experiment met chipcards.
De chipcard wordt in dit experiment gebruikt als medium voor de opslag van
persoonsgegevens van de uitkeringsgerechtigde. De chipcard biedt echter ook
mogelijkheden op het terrein van handhaving, bijvoorbeeld het op de chipcard
registreren van recente dienstverbanden of eventuele bijverdiensten. Nog in
1998 zal onderzocht worden of een uitbreiding van het huidige experiment technisch
haalbaar is.Om fraude met identiteitsbewijzen tegen te gaan, kan de identiteit van
een persoon ook worden vastgesteld aan de hand van unieke lichaamskenmerken.
Voorbeelden zijn de vingerafdruk, de klank van de stem of de samenstelling
van de iris. Onder biometrie worden in dit verband (elektronische) systemen
verstaan, die op basis van bepaalde persoonsgebonden biologische kenmerken
iemands identiteit vaststellen. Deze biologische kenmerken zijn uniek en persoonsgebonden.Het ministerie van SZW zal de mogelijkheden van het gebruik van de biometrie
binnen de sociale zekerheid onderzoeken, alsook nagaan welke praktische en
juridische bezwaren er bestaan tegen het gebruik hiervan. Verbetering samenwerkingBinnen de sociale verzekeringen hecht men vanwege doelmatigheidsaspecten
groot belang aan samenwerking met andere instanties. Ook in de komende jaren
zullen de verschillende uitvoerders capaciteit inbouwen om invulling te geven
aan gemaakte afspraken over samenwerking en waar mogelijk de bestaande samenwerking
intensiveren. Intensivering instrument Waarneming Ter Plaatse (WTP)Voor de uitvoerders van de sociale verzekeringen biedt de WTP goed mogelijkheden
om fraude op te sporen. Het Lisv en de uitvoeringsinstellingen zijn daarom
voornemens het WTP-instrument meer te benutten. Een van de manieren om de
WTP meer effectief te laten zijn, is de gezamenlijke uitvoering. Zoals al
eerder gemeld in deze nota, is verbetering van samenwerking hierbij van het
grootste belang. Het Lisv heeft daarom afspraken gemaakt met de Belastingdienst
om daar waar mogelijk gezamenlijke controles te verrichten. Bij bijzondere
branche-gerichte onderzoeken of (landelijke) acties wordt onderling afgestemd
en worden eventueel gezamenlijke onderzoeken ingesteld. Inrichting Westland Interventieteam (WIT)Op basis van een Rif-onderzoek naar fraude in de glastuinbouw van het
Westland is vastgesteld dat in deze branche op grote schaal wordt gefraudeerd.
Voor een belangrijk deel gaat het daarbij om premiefraude. Daarnaast is sprake
van uitkeringsfraude, overtredingen van de Wet arbeid vreemdelingen en illegaal
verblijf in Nederland. De problematiek vertoont een sterke overeenkomst met
de problematiek die zich enige jaren geleden voordeed in de confectie-industrie
in Amsterdam. Deze problematiek is destijds beter beheersbaar geworden door
een aanpak in multidisciplinair verband, het Confectie Interventieteam (CIT).
In navolging van het CIT wordt nu gewerkt aan de oprichting van een soortgelijk
team voor de glastuinbouw. Dit team moet zich richten op de bestrijding van
illegale tewerkstelling en sociale zekerheidsfraude in de tuinbouwsector in
het Westland. De gedachten gaan uit naar een flexibel inzetbaar team. De deelnemende
organisaties spreken daarbij op jaarbasis af, hoeveel mensuren zij ter beschikking
stellen en hoe dit kan worden geëffectueerd. In het WIT participeren
in ieder geval het GUO, GAK Nederland bv en de Arbeidsinspectie van SZW. Bestrijding internationale fraudeIntensivering van de internationale fraudebestrijding is voor de komende
jaren een van de speerpunten van het handhavingsbeleid. De mogelijkheden voor
verificatie en controle in het buitenland zijn in het algemeen beperkter dan
in Nederland. Hierbij kan worden opgemerkt, dat de rechtmatigheid van uitkeringen
aan het buitenland, dankzij het wetsvoorstel Beperking export van uitkeringen
zal toenemen. Export van uitkering is ingevolge dit wetsvoorstel alleen mogelijk,
indien met het betreffende land adequate handhavingsafspraken kunnen worden
gemaakt. Internationale handhavingsactiviteiten SVbDe SVb heeft haar handhavingsactiviteiten voor de AKW in een tweetal verdragslanden
geïntensiveerd. In 1998 zal de SVb in overleg treden met de verbindingsorganen
in Finland, Griekenland, Groot-Brittannië, Italië, Portugal en Spanje.
Daarnaast worden interne administratieve procedures zodanig ingericht (bijvoorbeeld
door het aanpassen van aanvraagformulieren en het opnemen van het registratieformulier
waaronder de betrokkene bij het buitenlandse orgaan bekend is), dat gegevensuitwisseling
optimaal kan verlopen. Ook worden afspraken gemaakt met buitenlandse organen
om te komen tot concrete onderzoeken naar de betrouwbaarheid van rechtsgegevens
en verbetering van verificatiemogelijkheden. De SVb is daarbij van plan gebruik
te maken van TESS, een systeem ontwikkeld onder verantwoordelijkheid van de
Europese Unie. TESS biedt de mogelijkheid gegevens van migrerende werknemers
te toetsen aan de gegevens uit het land van herkomst. Daarnaast kan via TESS
worden afgeleid, welk uitvoeringsorgaan uit het land van herkomst bevoegd
is ten aanzien van de betreffende persoon.De SVb wil met Belgische en Duitse uitvoeringsorganen tot afspraken komen
over de uitwisseling van gegevens van grensarbeiders. Hiermee wordt, naast
de gegevens (achteraf) van de Belastingdienst, een extra controlemogelijkheid
verkregen. Inrichting Internationaal Schakelpunt (ISP)Het Lisv en SZW zijn nauw betrokken bij de inrichting van het Internationaal
Schakelpunt (ISP). De Uvi's hebben een gezamenlijk projectvoorstel ontwikkeld
voor dit ISP. Doel van het ISP is het gecoördineerd tegengaan van grensoverschrijdende
fraude door intensievere uitwisseling van gegevens en samenwerking met buitenlandse
organisaties. In eerste instantie zal het ISP zich op de werknemersverzekeringen
richten. Het ISP kan op termijn ook voor de volksverzekeringen en de Abw een
bruikbaar instrument vormen bij de bestrijding van grensoverschrijdende fraude.
SZW zal met de betrokkenen bezien of en zo ja, hoe de uitbreiding van het
ISP kan worden gerealiseerd. Controle op vermogen/inkomsten in het buitenland vanwege
bijstandsverleningIn september 1997 is een experimenteel project gestart door het samenwerkingsverband
Sociale Recherche Regio Den Bosch met het OM/arrondissement Den Bosch om cliënten
van Turkse afkomst, die voldoen aan daartoe opgestelde criteria, te controleren
op vermogen/inkomen in Turkije. Het vermoeden van misbruik betreft het bezit
van onroerende goederen in Turkije dan wel het verkrijgen van inkomsten daaruit.
Afhankelijk van de bevindingen zal met de VNG, SVB, LISV en UVI's een nadere
invulling worden gegeven aan het verdere beleid ter zake. Opbrengsten en kostenDe opbrengsten en de kosten van de genoemde maatregelen worden in onderstaand
overzicht weergegeven. Kosten en opbrengsten intensivering bestrijding sociale
zekerheidsfraude (in mln. gld.) opbrengsten19981999200020012002struct.I: Kwaliteitsverbetering fraudebestrijding01634343434II: Verbetering (geautomatiseerd) gegevensverkeer03174120184226III: Verbetering samenwerking122533425052IV: Bestrijding internationale fraude41823334343Totaal1690164228311355 kosten19981999200020012002struct.I: Kwaliteitsverbetering fraudebestrijding4913101010II: Verbetering (geautomatiseerd) gegevensverkeer14545794436III: Verbetering samenwerking51213131313IV: Bestrijding internationale fraude388131818Totaal13747911585774. EU-FRAUDE Versterking van de coördinatie en de horizontale
samenwerking in nationaal verbandDe laatste jaren is er in EU-verband sprake van een groeiende politieke
aandacht voor fraudebestrijding. In 1994 heeft de Europese Commissie een strategie
geformuleerd ter bestrijding van EU-fraude. Op basis daarvan worden jaarlijks
vele activiteiten ontplooid om op dit terrein verbeteringen na te streven.
Eén van de hoofdlijnen van de fraudebestrijdingsstrategie van de Europese
Commissie is de versterking van het partnerschap tussen de Commissie en de
lidstaten, ook wat het uitwisselen en het wederzijds gebruiken van informatie
betreft. Uit onderzoeken van de Europese Rekenkamer blijkt dat de door haar
geconstateerde percentages aan fouten en onzekerheden nog steeds te hoog zijn.
Het gevolg daarvan is, dat zij al drie jaar achtereen géén positieve
verklaring van betrouwbaarheid (déclaration d'assurance) heeft
kunnen afgeven. Tot de categorie fouten behoren onder meer de in de lidstaten
gesignaleerde gevallen van fraude en onregelmatigheden. Binnen de Europese
Commissie is de coördinatie van de fraudebestrijding opgedragen aan een
centrale eenheid, de Unité de Coordination de la Lutte Anti-Fraude (UCLAF). UCLAF heeft op dit terrein een centrale en coördinerende
rol die alle begrotingscategorieën betreft. In de contacten met de lidstaten
strekt het werkterrein van UCLAF zich uit van de uitvoeringssfeer (preventie,
toezicht, controle) tot en met de opsporings- en vervolgingssfeer.Een belangrijke verplichting van de lidstaten is het periodiek rapporteren
aan de Europese Commissie over de geconstateerde onregelmatigheden alsmede
over de follow-up die daaraan gegeven wordt. De resultaten van deze meldingsplicht
(die zowel geldt op het terrein van de eigen middelen, de landbouwgarantie-uitgaven
als de structuurfondsen) worden elk jaar gepresenteerd in het jaarverslag
fraudebestrijding van de Europese Commissie. Dit jaarverslag wordt in Ecofin-kader
besproken. Het is van groot belang dat Nederland adequaat invulling geeft
aan deze meldingsplicht. Onder andere in het Raadgevend Comité voor
de Coördinatie van de Fraudebestrijding (Comité Consultatif
pour la coordination dans le domaine de la Lutte Anti-Fraude, CoCoLAF)wordt
hieraan aandacht gegeven. Vanuit de toezichthoudende taak van de Minister
van Financiën wordt op dit moment een horizontaal onderzoek uitgevoerd
naar de opzet en werking van de Nederlandse meldingssystemen.Gegeven de aandacht binnen de Commissie voor de coördinatie van de
fraudebestrijding moet Nederland een goede horizontale samenwerking op dit
terrein waarborgen met inachtneming van het in ons land gehanteerde onderscheid
tussen controle en opsporing. De douane en de FIOD leveren het merendeel van
de EU-fraudezaken aan. Beide diensten zijn gaarne bereid de coördinerende
rol zoals die in het overleg inzake AM-meldingen (Assistance Mutuelle) vanuit UCLAF reeds gestalte krijgt, breder te ontwikkelen. Daarmee kan
al binnen afzienbare termijn tegemoet gekomen worden aan de wens van UCLAF
om over een centraal nationaal aanspreekpunt te beschikken.De bestrijding van EU-fraude wordt verder versterkt door deelname aan
EU-controlemissies. Vanuit UCLAF wordt regelmatig een beroep gedaan op lidstaten
om deel te nemen aan controlemissies. Om adequaat op deze verzoeken te kunnen
inspelen zonder de nationale handhaving geweld aan te doen, zijn meer middelen
nodig. Bij de Europese Commissie (UCLAF) bestaat voorts de behoefte om de
samenwerking met de lidstaten op het gebied van uitwisseling en analyse van
informatie met inbegrip van risico-analyse, te versterken. Nederland kan daaraan
bijdragen door kennis en ervaring te investeren in deze vorm van samenwerking.
Daardoor wordt niet alleen in Nederland de bestrijding van EU-fraude versterkt,
maar ook in andere lidstaten. Inzet van automatisering is hierbij nodig.In Nederland zijn verschillende diensten actief bij controle en opsporing
in relatie tot EU-fraude. De informatiepositie geeft tot nu toe een versnipperd
beeld te zien. Bundeling van krachten op dit terrein, met behoud van ieders
taken en verantwoordelijkheden, is belangrijk. Vanuit de centrale rol die
de Belastingdienst in overleg met het Openbaar Ministerie al enige tijd vervult
(FIOD EU-bureau), moet een nationaal expertisecentrum opgezet worden, waar
de informatie over EU-fraude samenkomt, wordt veredeld en gedistribueerd.
Daarbij moeten ook de accijnzen en de ICT-leveringen (ICT: intracommunautaire
transacties) nadrukkelijk worden betrokken. Samenwerking tussen de Belastingdienst,
de Economische Controledienst (ECD) van het Ministerie van Economische Zaken
en de Algemene Inspectiedienst (AID) van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij is hierbij van belang.De strafrechtelijke bestrijding van EU-fraude verdient een krachtdadige
aanpak. Frauduleus handelen kent geen grenzen. Potentiële fraudeurs zoeken
juist de terreinen waar een adequate bestrijding van fraude het lastigst is.
De aanpak moet zich richten zowel op de kwaliteit van de zaken, waarin vervolging
ingesteld wordt, als op het aantal zaken waarin dat gebeurt.Met betrekking tot de verhoging van de kwaliteit van zaken is in de Voortgangsrapportage
fraudebestrijding 1997 al gewezen op het instellen van een operationeel overleg
voor EU-fraudezaken, waarin Openbaar Ministerie en betrokken opsporingsdiensten
samenwerken. Het is van belang een brug te slaan tussen dit operationeel
overleg voor EG-fraudezaken en het centrale selectie- en toedelingspunt voor
fraudezaken in het algemeen, zoals dat thans in ontwikkeling is binnen het
Openbaar Ministerie. Ook moet de relatie worden gelegd tussen de ontwikkeling
van een OM-expertisecentrum op het terrein van de bestrijding van EU-fraude
en de werkzaamheden van het operationeel overleg voor EU-Fraudezaken.Binnen het geschetste kader zal het kabinet aandacht besteden aan versterking
van het partnerschap met de Europese Commissie: het ligt in de rede de Europese
Commissie te betrekken bij de activiteiten van het operationeel overleg in
EU-fraudezaken.De Europese Commissie zal haar activiteiten op het terrein van de samenwerking
verbreden bij het inwerkingtreden van het Tweede Protocol bij de Overeenkomst
aangaande de bescherming van de financiële belangen van de Europese Unie.
Voor concrete zaken ligt het in rede dat het operationeel overleg daarbij
als aanspreekpunt fungeert voor zover het gaat om beslissingen met betrekking
tot de vervolging van strafbare feiten. Ook in beleidsmatige zin is het nodig
dat Nederland op deze ontwikkeling anticipeert.In de Voortgangsrapportage fraudebestrijding 1997 werd daarnaast gewezen
op het aantal EU-fraudezaken. De vraag rijst, of het aantal EU-fraudezaken
dat aan het Openbaar Ministerie wordt aangeboden, wel voldoende is. Dat geldt
zowel voor de zaken die de FIOD aanbiedt in het kader van het centraal convenant
OM-Belastingsdienst – zeker gelet op het gewicht van de zaken –,
als voor de zaken die door de andere diensten dan de FIOD onderzocht worden
op het «klassieke» communautaire fraudeterrein, zoals interventiemaatregelen,
landbouwheffingen en landbouwrestituties. Het afgesproken richtcijfer van
het aantal door AID en ECD te leveren zaken wordt niet gerealiseerd. Overigens
zal een toename en/of verzwaring van het aantal EU-fraudezaken ook gevolgen
moeten hebben voor de verwerkingscapaciteit van het OM. Een knelpunt blijft
tenslotte bestaan op het gebied van vormen van EU-fraude rond structuurfondsen:
ondanks alle aanwijzingen van fraude op dit terrein, dienen zich nauwelijks
strafzaken aan. Daarom zal de verantwoordelijkheid voor opsporing van fraude
rond de structuurfondsen eenduidig worden toegedeeld en versterkt worden aangepakt.De ontwikkelingen – zowel binnen de Commissie als in Nederland –
overziende, lijkt het belang van naar een goede horizontale samenwerkingsstructuur
tussen de controle- en opsporingsdiensten in ons land te groeien. Een component
daarvan betreft de samenwerking met de Europese Commissie vanuit de «één-loketgedachte».
De waarde van horizontale coördinatie en samenwerking kan toenemen door
daarbinnen ook een rol toe te kennen aan de (op financieel-beheerniveau) uitvoerende
instanties binnen Nederland. Dit past in een ontwikkeling waarin steeds meer
lidstaten – recentelijk onder meer Frankrijk en Portugal – ertoe
zijn overgegaan om op dit specifieke terrein van de EU-fraudebestrijding horizontale
samenwerkingsstructuren tot stand te brengen. UCLAF wil zoveel mogelijk met
één centraal aanspreekpunt per lidstaat kunnen werken. In Nederland
zou – voor wat betreft aangelegenheden die de opsporing van strafbare
feiten betreffen – de Belastingdienst die rol op zich kunnen nemen,
met instandhouding van het onderscheid tussen controle (Douane Informatie
Centrum, DIC) en opsporing (FIOD), en daarbij zowel dienstbaar kunnen zijn
aan UCLAF als aan de vanuit andere departementen betrokken eenheden. Zo ontstaat
een vergelijkbare situatie als bij het bestaande AM-overleg (Assistance
Mutuelle). Onderdeel van de centrale rol is de inhoudelijke coördinatie-
en regiefunctie van door de Europese Commissie gegenereerde fraudesignalen
in de vorm van AM-meldingen. Via het aanspreekpunt kan ook coördinatie van samenwerking tussen de Europese Commissie en lidstaten in alle
stadia van onderzoek en follow-up plaatsvinden. Wel zal nog moeten worden
bezien, hoe daarbij rekening gehouden kan worden met het verschil in karakteristiek
van de diverse EU-beleidsterreinen. De aard van de fraudeproblematiek binnen
de Europese structuurfondsen is immers anders dan die op het terrein van de
eigen middelen en landbouwgarantie-uitgaven.De realisatie van een horizontaal samenwerkingsverband is een zinvol actiepunt
in de volgende kabinetsperiode. In de contacten met UCLAF kan daardoor op
een meer eenduidige wijze inhoud gegeven worden aan een goed en effectief
overleg in alle fasen van de handhavingsketen. Rol en taak van de douane bij de EU-fraudebestrijdingZie voor de rol en taak van de douane op het terrein van de EU-fraudebestrijding
de beschrijving in het deelterrein fiscaliteit van deze nota. Signalering en opsporing door SZW van «misbruik
arbeidsmarktverruimende EU-subsidies»Bij de fraudebestrijding binnen het SZW-domein speelt de Arbeidsinspectie
een voorname rol. Bij reguliere administratieve onderzoeken stuit de Arbeidsinspectie
met enige regelmaat op werkgevers die op omvangrijke schaal gebruik maken
van de subsidiemogelijkheden die de EU hun biedt. Daarbij gaat het in het
bijzonder om het gelden die ter beschikking worden gesteld uit het Europees
Sociaal Fonds (ESF) en om gelden die worden verstrekt uit hoofde van de Kaderregeling
Scholing. Soms heeft de Arbeidsinspectie het vermoeden dat deze gelden niet
conform de geldende regels wordt besteed. Thans is aangifte bij de reguliere
politie (c.q. het Openbaar Ministerie) de enige weg. In de praktijk blijkt
de politie nogal eens voor dergelijke zaken noch voldoende capaciteit, noch
de juiste expertise te bezitten. Voorgesteld wordt daarom, de Arbeidsinspectie
in geval van vermoeden van misbruik een uitgebreider (reactief) onderzoek
te laten verrichten en zo nodig proces-verbaal te laten opmaken. Daartoe zal
de Arbeidsinspectie in voorkomende gevallen een quick scan uitvoeren naar
de rechtmatigheid van de verstrekking/toekenning. Daarnaast zou de Arbeidsinspectie
op verzoek van toezichthoudende instanties, op verzoek van de aangewezen autoriteit
(CBA, gemeente etc) of bij serieuze tips van derden, een onderzoek kunnen
uitvoeren. De aangewezen autoriteit moet in staat worden gesteld een terugvorderingsprocedure
te starten. Ten aanzien van de individuele arbeidsmarkttoegeleidingsprojecten
zal in geval van ontdekking van misbruik een rapportage worden uitgebracht
aan de bevoegde instanties. Strafrechtelijk optreden is daar slechts aan de
orde in geval van aangifte door deze instanties bij het Openbaar Ministerie.
Wanneer de onderzoeksuitkomsten wijzen op lacunes of tekortkomingen in de
wetgeving, zal de Arbeidsinspectie daar eveneens aandacht voor vragen. 5. HORIZONTALE FRAUDEIn het kader van de fraudebestrijding zijn de afgelopen jaren grote inspanningen
verricht. Wat precies de effecten daarvan zijn in termen van de omvang van
de fraude, is niet zo eenvoudig vast te stellen. Immers, anders dan bij delicten
met een individueel slachtoffer, is het bij fraude niet mogelijk de omvang
te bepalen door zg. slachtofferstudies. Dat betekent, dat de geconstateerde
omvang van de fraude in meer of mindere mate een functie is van de intensiteit
van de opsporing/controle en niet noodzakelijkerwijs iets zegt
over de «echte» omvang. Wat daarvan zij, aangenomen mag worden
dat de inspanningen ertoe geleid hebben dat de samenstelling van de populatie
fraudeurs op alle terreinen harder zal zijn geworden. De «good guys»,
de naïeven, zijn gepakt of gestopt met frauderen, de «bad guys»,
de hardnekkigen, blijven over. Dat geldt niet alleen voor de «kleine»
fraude in de sociale zekerheid, maar ook voor de grotere fraude in de belastingssfeer.
Zie bijvoorbeeld de belastingfraude via coderekeningen.Het bestrijden van het aldus weliswaar in omvang mogelijk gereduceerde
maar qua hardnekkigheid toegenomen fraudevraagstuk, vergt een andere benadering
dan tot nu toe. Naast de tot nu toe gebruikelijke inspanningen ter verbetering
van de controle etc., die uiteraard op dezelfde voet moeten worden voortgezet,
is een hardere, meer opsporings- en vervolgingsgerichte benadering nodig bij
de bestrijding van verticale fraude. Daarnaast zal soortgelijke aandacht moeten
worden besteed aan de bestrijding van de horizontale fraude. Waar de inspanningen
uit het recente verleden op het terrein van de verticale fraude veel aandacht
hebben geëist, is dit terrein tot nu toe onderbelicht gebleven. De marktpartijen
hebben hier de laatste tijd intensief aandacht voor gevraagd. Mede onder invloed
daarvan is inmiddels een aantal pilots gestart, waarbij bepaalde vormen van
horizontale fraude met voorrang worden aangepakt. Deze nieuwe werkwijze kan
tezijnertijd wellicht ook voor de aanpak van de verticale fraude worden gehanteerd.
Kern van de aanpak is het al eerder genoemde gegeven, dat fraudebestrijding
een kennis-intensieve bezigheid is. Kennis, informatie en know-how, moeten
daarom zo effectief en efficiënt mogelijk worden georganiseerd. Daar
komt het op aan.Politie en justitie zijn daarbij tot de conclusie gekomen, dat van een
gedegen aanpak van zowel de verticale fraude op nieuwe leest als de horizontale
fraude, geen sprake kan zijn binnen de schaal waarop politie en openbaar ministerie
thans zijn georganiseerd, te weten in 25 regiokorpsen en 19 arrondissementsparketten.
Bundeling van kennis en expertise is nodig. In het kader van een pilot worden
in 1998 vier clusters van OM en politie gevormd, waarbinnen de opsporing en
vervolging van de horizontale fraude nader wordt uitgewerkt en versterkt:1– Noord (parketten Groningen, Leeuwarden, Assen): telecom-fraude;– Oost (parketten Zutphen, Zwolle, Almelo en Arnhem): assurantie-,
merken- en auteursrechtfraude;– Midden/West (parketten Utrecht, Haarlem, Alkmaar): credit card-
en daaraan gerelateerde bancaire fraude;– Zuid (parketten Middelburg, Breda, Den Bosch, Roermond en Maastricht):
faillissementsfraude.Deze clustervorming wordt in 1998 op experimentele basis vormgegeven.
Daarna wordt het experiment geëvalueerd. Afhankelijk van de uitkomst
daarvan, zal worden bezien of en zo ja hoe verder wordt gegaan. Het OM heeft
in dit kader ook een landelijk loket ingericht, waar de belanghebbenden terecht
kunnen met fraudezaken, die van daaruit worden verdeeld over het land.Het OM heeft inmiddels ter versterking van de eigen organisatie besloten,
toe te willen werken naar een verdergaande clustering, waarin ook de «verticale
fraude» wordt betrokken. Gedacht wordt aan clusters op zeven plaatsen
in Nederland: de drie grote steden, Groningen, Zutphen, Breda en Alkmaar.
Bij elk van die clusters zal een zg. taakaccent/zwaartepunt worden neergelegd.
De onderwerpen zijn als volgt verdeeld over de zeven clusters:– Noord (parketten Groningen, Leeuwarden, Assen): fiscale en telecom-fraude; – Oost (parketten Zutphen, Zwolle, Almelo en Arnhem): assurantie-,
merken- en auteursrechtfraude;– Midden/West (parketten Utrecht, Haarlem, Alkmaar): credit card-
en daaraan gerelateerde bancaire fraude;– Amsterdam: beursfraude en overige bancaire fraude;– Den Haag: huursubsidie- en sociale zekerheids- (uitkeringen en
premies) fraude;– Rotterdam (parketten Rotterdam en Dordrecht): vervoers-, haven-
en EU-fraude;– Zuid (parketten Middelburg, Breda, Den Bosch, Roermond en Maastricht):
faillissementsfraude.Aan elk cluster wordt een expertisecentrum gekoppeld, waar ten behoeve
van het hele land know-how beschikbaar is. De officier van justitie die hoofd
is van het cluster, fungeert als centraal aanspreekpunt voor de BOD'en en
de particuliere organisaties die primair aan het betreffende taakaccent gekoppeld
zijn. Het ligt voor de hand om, als de vier pilots voor de horizontale fraude
positief worden geëvalueerd, te zoeken naar een structuur die voor politie
en OM gelijk is.Er is berekend dat zo'n cluster om levensvatbaar te zijn, een bemensing
moet hebben qua opsporings-, vervolgings- en samenwerkingscapaciteit, die
in totaal 5 miljoen gulden kost.1Dat is inclusief het rechterlijke traject en de kosten van het expertisecentrum.Zeven van dergelijke clusters kosten derhalve 35 miljoen gulden. Ze staan
garant voor een kwalitatief hoogwaardige aanpak van de horizontale fraudebestrijding,
op een niveau dat qua opsporingskans ligt boven het gemiddelde niveau van
de criminaliteitsbestrijding, en ze beschikken ook over vervolgings- en berechtingscapaciteit
die nodig is om bij de bestrijding van de verticale fraude een tandje bij
te zetten. De opsporingscapaciteit voor die intensivering is echter niet in
dit bedrag begrepen. Naar schatting is daarvoor bij de BOD'en en de diensten
op de diverse vakdepartementen 15 miljoen gulden extra nodig, met name om
meer en andere, meer repressief georiënteerde opsporingscapaciteit te
verwerven. Over de verdeling van die capaciteit over de diverse BOD'en zou
in een later stadium kunnen worden beslist. Daarbij komt, dat een fraudezaak nog niet is afgehandeld met het opleggen
van een sanctie, maar pas met de executie daarvan. Er zal dus voor het totaal
van de activiteiten van de clusters, moeten worden voorzien in een adequaat
executietraject. Een executeerbaar vonnis moet daadwerkelijk ten uitvoer worden
gelegd, liefst zo snel mogelijk. Dat kost, zeker bij vrijheidsstraffen, (veel)
geld. Een ander aspect van de executie is de ontneming van wederrechtelijk
verkregen voordeel. Dat is een complex traject, dat dikwijls pas gestalte
krijgt lang nadat de eigenlijke fraudezaak is afgesloten. Om dat traject harder
te kunnen inzetten, is ook extra geld nodig. De gevolgen van deze beleidsintesivering
voor het gevangeniswezen worden geraamd op 5 mln. gulden. Daarbij is ervan
uitgegaan dat 20% van de circa 250 middelzware en zware zaken tot een vrijheidsstraf
zullen leiden van gemiddeld een jaar tegen gemiddeld f 250 per cel per
dag. Verder moet ten behoeve van de ontnemingszaken 2 mln. gulden worden uitgetrokken
voor met name de versterking van de executiefase bij het CJIB. In totaal gaat
het voor de executie dus om 7 à 8 miljoen gulden.De totale kosten voor een gedegen, hoogwaardige aanpak van de horizontale
fraude, die aan de behoeften van de marktpartijen tegemoet komt, en een verschuiving/aanpassing
van de bestrijding van de verticale fraude, bedragen derhalve 57 miljoen gulden.
Daarbij zijn er harde garanties dat het geld ook inderdaad voor de fraudebestrijding
zal worden besteed, omdat er immers afzonderlijke instanties (clusters) zijn geschapen die zich ermee bezig houden en het geld dus niet kan «weglekken»
naar andere activiteiten van politie en justitie. De aanpak van de «horizontale»
fraude betekent, dat in de praktijk een nieuw werkterrein wordt betreden omdat
deze vorm van criminaliteit tot dusver nauwelijks structureel aandacht van
politie en Justitie had gekregen. Deze aanpak mag – om de eerder in
deze notitie uiteengezette redenen – niet ten koste gaan van de bestrijding
van de verticale fraude. Een additionele investering is derhalve noodzakelijk. Kosten intensivering horizontale fraudebestrijding In
mln. gld.  19981999200020012002 Bijzondere opsporingsdiensten–7151515Politie en OM (fraudeclusters)–17343434Zittende magistratuur–1111 Executie     CJIB–2222Gevangeniswezen 1355 Totaal–28555757XNoot1Brief van de Minister van Justitie van 30 januari 1998, Kamerstukken II,
1997–1998, 17 050, nr. 202.XNoot1Wetgeving voor de elektronische snelweg. Kamerstukken II, 1997–1998,
25 880, nrs. 1–2, p. 4.XNoot2Vgl. Commissie bestuursrechtelijke en privaatrechtelijke handhaving: Handhaven
op niveau (1998), p. 75; en A.B. Blomberg en F.C.M.A. Michiels: Handhaven
met effect (1997), p. 33–34, over de «voorkeursvolgorde van handhavingsdoelen».XNoot1Commissie bestuursrechtelijke en privaatrechtelijke handhaving: Handhaven
op niveau (1998), p. 84–86. Met «toezicht» wordt hier gedoeld
op het zgn. «eerste lijnstoezicht» (zie het kabinetsstandpunt
positionering inspecties van 21 april 1997, Kamerstukken II, 1996–1997,
25 226, nr. 2).XNoot2Integriteit financiële sector. Kamerstukken II, 1997–1998,
25 830, nr. 1.XNoot3Vgl. Handhaven op niveau, p. 117.XNoot4Handhaven op niveau, p. 176.XNoot1Handhaven op niveau, p. 70.XNoot1Monitoring van beleidsinstrumentele wetgeving. Ontwerp en experiment.
Inspectie voor de Rechtshandhaving, z.j. (1997).XNoot2Vgl. «Handhaven op niveau», p. 45, 57.XNoot3Kern van deze methode is, dat – door de introductie van toevalsfactoren
in de wijze van vragen – enquêteur noch onderzoeker weten op welke
vragen de respondent precies heeft geantwoord, terwijl achteraf toch kan worden
berekend welke proportie van de respondenten het omstreden gedrag heeft toegegeven.XNoot4Een samenhangende opsomming van dimensies die bepalend zijn voor de naleving
van regelgeving. De basis wordt gevormd door een combinatie van sociaal-psychologische,
sociologische en criminologische theorieën, aangevuld met algemene inzichten
en praktijkervaringen op het terein van de rechtshandhaving.XNoot1Dit betreft de uitwerking van het in de Voortgangsrapportage fraudebestrijding
1997 (in par. Ve) al genoemde interim-advies van de Stuurgroep Financieel
Rechercheren.XNoot1Een cluster moet beschikken over 27 fte: 1 fte leidinggevende politie,
8 fte politie ten behoeve van de opsporing, 6 fte politie ten behoeve van
de expertisevorming, 1 fte leidinggevende OM, 5 fte officieren van justitie
en parketsecretarissen en 6 fte algemene ondersteuning; daarbij komt een bedrag
aan materiële lasten en gerechtskosten. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-17050-203.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl