Vaststelling begroting van het gemeentefonds voor het jaar 2004; Verslag algemeen overleg van 16 juni 2004
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29200-B, nr. 19

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

10-08-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29200-B nr. 19

04-08-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesAntwoord van de bewindsliedenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29200-BToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 49 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 200 BVaststelling van de begrotingsstaat van het gemeentefonds voor het jaar
2004nr. 19VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 4 augustus 2004De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap1 en de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties2 hebben op 16 juni 2004 overleg gevoerd met minister
Van der Hoeven van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en minister Remkes van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over:– de brief van de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap d.d. 2 december 2003 ter aanbieding van de monitor decentralisatie
huisvesting/overheveling verantwoordelijkheid buitenonderhoud van gemeenten
naar scholen (OCW0301081);– de brief van de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap d.d. 7 juni 2004 inzake draagvlakonderzoek overheveling
buitenonderhoud naar besturen in het primair onderwijs (29 200 B, nr.
16).Van dit overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissiesMevrouw Vergeer (SP) constateert, mede op
basis van een aantal werkbezoeken aan scholen in den lande, dat er geen eenduidigheid
is over wat nu onder buitenonderhoud valt en wie waarvoor verantwoordelijk
is, met als gevolg dat scholen en gemeenten op elkaar wachten wat betreft
de aanpak van dat onderhoud. Wat valt in dezen nu wel en niet onder de verantwoordelijkheid
van het Gemeentefonds?Een ander belangrijk aandachtspunt is dat de huisvestingspositie van scholen
enorm kan verschillen van gemeente tot gemeente. Uit de monitoring blijkt
dat steeds meer gemeenten minder uitgeven dan het fictieve budget. In 2002
geven alleen de vier grootste gemeenten meer uit. Verder ontbreekt bij eenderde
van de gemeenten een meerjarenplan. Bovendien blijkt er onbekendheid
te zijn met de werkelijke omvang van het fictieve budget. Kan de minister
van OCW ervoor zorgen dat er per gemeente duidelijkheid ontstaat over de hoogte
van het budget? Is zij het ermee eens dat het geen vrijblijvende zaak mag
zijn om een integraal plan en een meerjarenplan te maken?De monitoring geeft geen informatie over de werkelijke staat van de schoolgebouwen
en het meerjarenprijskaartje dat er aan hangt. Ook ontbreekt informatie over
het verschil tussen de gemeentelijke uitgaven en de reële behoeften van
de scholen. Mevrouw Vergeer doet de suggestie om te komen tot een nulmeting,
inclusief meerjarenprognose. De daaruit voortvloeiende gegevens kunnen eveneens
van belang zijn met het oog op de beoogde doordecentralisatie van het buitenonderhoud
naar scholen in het voortgezet onderwijs. Zijn er scholen in het voortgezet
onderwijs die een bovenmatige achterstand in het buitenonderhoud hebben en
zo ja, is hiervoor compensatie?Als gevolg van de naar het oordeel van mevrouw Vergeer tekortschietende
bekostiging van nevenvestigingen in het kader van het rugzakje, moeten gemeenten
of scholen uit eigen middelen bijspringen. De vraag is dan ook of het normbedrag
per leerling speciaal onderwijs überhaupt wel voldoende is voor de werkelijke
behoefte. Is de minister bereid om in dit licht meer inzicht te verschaffen
in de berekeningssystematiek, de indicatoren en de prijsopbouw van het normbedrag
per leerling primair onderwijs, per leerling voortgezet onderwijs en per leerling
speciaal onderwijs?Door het huidige kabinetsbeleid is de besteding van het accres onder druk
komen te staan, terwijl met de gemeenten juist de afspraak is gemaakt om dat
accres in te zetten voor extra voorzieningen. Mevrouw Vergeer zou dan ook
graag een geactualiseerde prognose van het accres willen ontvangen met daarbij
de bestedingsafspraken in het licht van de bezuinigingen op het Gemeentefonds
en het wegvallen van de onroerendezaakbelasting.Verder blijkt dat het niet bestede deel van het fictieve budget bij gemeenten
met scholen voor speciaal onderwijs veel groter is. Is hiervoor een verklaring
te geven? Zou het ermee te maken kunnen hebben dat de gemeenten niet de geschikte
schaal zijn voor de verdeling van deze onderwijshuisvestingsmiddelen?De heer Mosterd (CDA) meent dat hoewel het
verheugend is uit de voorliggende monitor over de onderwijshuisvesting te
mogen concluderen dat de uitgaven en de inkomsten bij de gemeenten redelijk
in evenwicht zijn, gerealiseerd moet worden dat de onderliggende onderzoeken
zijn gebaseerd op gemiddelden en dus niet ingaan op specifieke gevallen. Daarnaast
moet ervoor gezorgd dat het nu bereikte evenwicht zich ook in de toekomst
zal blijven voordoen. Wat is de visie van de bewindslieden hierop? Zijn er
in de toekomst de nodige extra uitgaven te verwachten die de gemeente op basis
van hun huidige budgetten niet direct kunnen opvangen? Deze vraag is mede
ingegeven door de uitspraak van een aantal gemeenten dat de druk op de gemeentelijke
middelen voor onderwijshuisvesting jaarlijks fors toeneemt, terwijl de uitkeringen
uit het Gemeentefonds daarbij flink achterblijven en dat op korte termijn
het punt wordt bereikt dat gesproken kan worden van een aanzienlijk knelpunt
en het gemeentelijk huisvestingsbeleid een pas op de plaats zal moeten maken,
hetgeen op gespannen voet zal staan met de verordening.De heer Mosterd vraagt vervolgens aandacht voor de positie van kleine
gemeenten met een regionale of zelfs landelijke functie op onderwijsgebied.
Het mag niet zo zijn dat een gemeente, bijvoorbeeld Wierden, vanwege haar
specifieke functie en de huidige hoogte van de toeslag voor regionale huisvesting,
onafwendbaar afkoerst op de artikel 12-status. Met betrekking tot gemeenten met een nadrukkelijke groeifunctie qua aantallen
inwoners, zoals Almere, pleit hij er nadrukkelijk dat tot integrale afspraken
wordt gekomen.Het feit dat op de vanuit de rijksoverheid aangegeven verruiming van de
normeringen door bepaalde gemeenten geanticipeerd wordt middels aanpassing
van hun verordening, wordt door de bewindslieden positief bejegend. Kunnen
zij echter nader duiden waarop zij die positieve bejegening baseren?Een van de uitgangspunten is dat de goede voorbeelden van de onderwijshuisvestingsdecentralisatie
verbreid moeten worden door Nederland. Bepaalde besturenorganisaties zijn
in dat kader bezig met het ontwikkelen van een databank. Zijn er op dat punt
al nadere vorderingen te melden en is het kabinet bereid daarin enige financiële
ondersteuning te bieden?Ten slotte geeft de heer Mosterd aan zich te kunnen scharen achter het
standpunt van de bewindslieden om met betrekking tot verplichte doordecentralisatie
van onderwijshuisvesting naar het primair onderwijs vooralsnog pas op de plaats
te maken.Mevrouw Kraneveldt (LPF) merkt op dat de voorliggende
vierde rapportage van de monitoring weliswaar via een groot aantal cijfers
aangeeft hoeveel geld er besteed wordt voor de decentralisatie onderwijshuisvesting,
maar dat een duidelijk inzicht in de werkelijkheid achter de cijfers ontbreekt.
Wordt bijvoorbeeld een schoolgebouw opgeknapt omdat het de juiste manier van
handelen is of omdat er geen geld is voor nieuwbouw?De periode sinds de start van de decentralisatie in 1997 tot nu toe overziende,
is mevrouw Kraneveldt benieuwd te vernemen of beide bewindslieden van oordeel
zijn dat in dezen de goede weg is ingeslagen en dat de onderwijshuisvesting
voor scholen in het algemeen is verbeterd.De in genoemde rapportage gemelde onderuitputting van de beschikbare middelen
van 3% tot 10% is een duidelijke trendbreuk ten opzichte van voorgaande jaren
waarin de middelen wel volledig tot besteding kwamen. Is naar de inschatting
van de bewindslieden sprake van een eenmalige trendbreuk of dient hierbij
rekening gehouden te worden met een blijvende trend van onderuitputting? Bestaat
er enig zicht op reserveringen van gemeenten met de bedoeling om bijvoorbeeld
over een of twee jaar nieuwbouw te plegen?Mevrouw Kraneveldt sluit zich aan bij de vraag van de heer Mosterd over
de positie van kleine gemeenten met een regionale onderwijsfunctie.Medio 2003 bleek dat de helft van de gemeenten de modelverordening niet
of niet geheel heeft overgenomen. Zijn er inmiddels recentere cijfers bekend
over de participatiegraad van gemeenten?De indruk bestaat dat er wat betreft best practices nog heel veel voorlichting
nodig is. Zo blijkt dat eenderde van de schoolbesturen er onvoldoende van
op de hoogte is dat op vrijwillige basis gevraagd kan worden om decentralisatie.
Ziet de minister van OCW mogelijkheden om daarin wellicht tezamen met betrokken
organisaties de voorlichting terzake te verbeteren?Mede op grond van de draagvlakmeting onderschrijft mevrouw Kraneveldt
het kabinetsstandpunt dat verplichte overheveling van het onderhoud in het
primair onderwijs van gemeenten naar scholen nu niet aan de orde kan zijn.De heer Balemans (VVD) memoreert dat sinds
1997 de verantwoordelijkheid voor de onderwijshuisvesting van scholen in het
primair en het voortgezet onderwijs berust bij de gemeenten en dat het daarbij
behorende budget via het Gemeentefonds over de gemeenten wordt verdeeld. Gelet
op de systematiek van dat fonds, kunnen de desbetreffende bedragen in de tijd
gezien fors fluctueren. Dit gecombineerd met het feit dat de budgetten niet
geoormerkt zijn en gemeenten prioriteiten moeten stellen, blijkt
in dat opzicht onderwijshuisvesting steeds meer een ondergeschoven kindje
te worden. Dit roept de vraag op hoe voorkomen kan worden dat als gevolg hiervan
scholen ontstaan die het onderhoud aan hun gebouwen noodgedwongen verwaarlozen.
Op welke wijze kan de rijksoverheid in die zin de vinger nog enigszins aan
de pols houden?De monitor laat zien dat gemeenten in 2002 minder hebben uitgegeven aan
onderwijshuisvesting dan het fictief budget onderwijshuisvesting in het Gemeentefonds.
Een van de oorzaken hiervan zou er in gelegen kunnen zijn dat een groot deel
van de middelen gereserveerd dient te worden voor de planning inzake het wegwerken
van achterstallig onderhoud. Kan de minister van OCW bij wijze van indicatie
aangeven of inmiddels de inhaalslag al gemaakt is wat betreft achterstallig
onderhoud, dan wel dat die binnen afzienbare termijn gerealiseerd zal zijn?Er zijn duidelijke signalen dat ingevolge de nu gehanteerde verdelingssystematiek
de vier grote steden meer geld uitgeven voor onderwijs dan ze daarvoor ontvangen
uit het Gemeentefonds. Dit roept de vraag op of ten aanzien van die vier grote
steden, gelet op hun specifieke problematiek, een uitzonderingspositie dan
wel een andere verdelingssystematiek zou moeten worden gehanteerd.De heer Slob (ChristenUnie) merkt op dat hoewel
de voorliggende monitor in zijn algemeenheid een positief beeld geeft van
het verloop van de decentralisatie van de onderwijshuisvesting, er wel degelijk
signalen zijn van gemeenten die financieel nog steeds heel veel moeite hebben
om de onderwijshuisvesting op het beoogde niveau te krijgen, hetgeen temeer
geldt voor gemeenten met een regionale onderwijsfunctie. Bovendien moet gerealiseerd
worden dat genoemde monitor enigszins gedateerd is, aangezien die niet verder
reikt dan 2002. Juist daar vanaf 2003 de druk op de gemeentelijke begrotingen
alleen maar groter is geworden, is het van belang van de bewindslieden te
vernemen of er al meer recente gegevens zijn over het verdere verloop van
de onderwijshuisvestingsdecentralisatie en de financiële implicaties
ervan.Verder valt in de monitor op, dat nog niet alle gemeenten de gewijzigde
normeringen hebben overgenomen en dat over de aanpassingen in het voortgezet
onderwijs nog maar weinig bekend is. In hoeverre is de destijds gedane investeringsimpuls
voldoende gebleken om de omschakeling als zodanig te kunnen financieren? Zijn
er al meer gegevens beschikbaar over de uitwerking van de verruimde normering
voor het voortgezet onderwijs? Heeft het extra geld niet alleen geleid tot
kwantitatieve uitbreiding maar ook tot functionele wijzigingen in de huisvesting?
Hoe wordt er op toegezien dat de desbetreffende middelen op de beoogde wijze
besteed worden?De minister van OCW komt tot de conclusie dat het niet wenselijk is om
de huidige verdeling van verantwoordelijkheden tussen gemeenten en schoolbesturen
in het primair onderwijs, voor het onderhoud van schoolgebouwen aan te passen,
onder verwijzing dat er onvoldoende draagvlak is voor een dergelijke overheveling.
Dit roept wel de vraag op of het bestaan van al of niet voldoende draagvlak
voortaan voor het kabinet een nieuw criterium moet zijn om zijn beleidsvoornemen
aan te ijken. Waar het kabinet in dezen de verantwoordelijkheid zoveel mogelijk
bij de scholen neer wil leggen, zou het zelf veeleer moeten analyseren waarom
de schoolbesturen zo tegen die overheveling aanhikken. Een oorzaak zou kunnen
liggen in een te beperkte deskundigheid op dit terrein bij schoolbesturen
en management. Bij de bevordering van die deskundigheid kan wel degelijk een
rol weggelegd zijn voor de rijksoverheid, zodat alsnog gezorgd wordt voor
genoemde draagvlakverbreding, waardoor de belangrijke beleidsdoelstelling
van decentralisatie van scholenonderhoud van gemeenten naar ook scholen van
primair onderwijs gerealiseerd kan worden. Deelt de minister de opvatting
dat dit perspectief niet verloren mag gaan? Waar in het kader van lokaal onderwijsbeleid in de jaren negentig veel
taken toegewezen zijn aan de gemeenten, zijn inmiddels een aantal ervan weer
overgeheveld naar andere instanties. Heeft de minister van BZK zicht op wat
dit alles binnen gemeenteland losmaakt en op de gevolgen ervan voor de bereidheid
van gemeenten om eigen investeringen in het onderwijs te doen?Mevrouw Hamer (PvdA) verzoekt de bewindslieden,
aangezien de voorliggende monitor het decentralisatieproces tot en met 2002
beschrijft, om een meer geactualiseerd beeld van het verloop van dit proces.
Haar indruk is overigens dat de meeste gemeenten echt hun best doen om te
zorgen voor goede onderwijshuisvesting, maar dat toch nog een groot aantal
gemeenten een te krap budget heeft met als gevolg een slechte huisvestingssituatie
op scholen en achterstallig onderhoud. In dit licht is het van belang meer
inzicht te krijgen in het aantal gemeenten dat extra geld ter beschikking
stelt of zou moeten stellen ten behoeve van onderwijshuisvesting.De VNG geeft aan dat er nog veel te winnen is bij het investeren in de
kwaliteit van de utvoering en dat er in het kader van de brede school gerichte
en vooral praktisch toepasbare steun van het Rijk zou moeten komen. Wat is
de reactie van de bewindslieden hierop?Bij haar aankondiging destijds om te komen tot een wetsvoorstel inzake
de overheveling van de verantwoordelijkheid voor het buitenonderhoud van scholen
in het voortgezet onderwijs naar de schoolbesturen, heeft de minister van
OCW toegezegd met betrokken partijen te zullen overleggen over een bestuurlijk
en financieel arrangement. Wat is de stand van zaken hieromtrent? Een van
de randvoorwaarden voor het maken van de beoogde omslag is dat de scholen
hiervoor voldoende geld ter beschikking krijgen. Dit roept de vraag op in
welke zin daarbij is voorzien in het wegwerken van het achterstallig onderhoud.
Krijgen scholen straks niet de rekening gepresenteerd van een jarenlange achterstand
die zij alsdan onder hun verantwoordelijkheid moeten wegwerken?In het kader van onder andere «Weer samen naar school» is
het de bedoeling dat kinderen zoveel mogelijk naar reguliere scholen gaan.
Aangezien in de extra investeringsimpuls de daarvoor nodige aanpassingen echter
niet direct zijn verdisconteerd, is mevrouw Hamer benieuwd te vernemen of
deze wel onderdeel uitmaken van zo-even genoemd bestuurlijk en financieel
arrangement.Mevrouw Hamer vindt het een verstandig besluit van de minister van OCW
om de huidige verantwoordelijkheidsverdeling tussen gemeenten en schoolbesturen
in het primair onderwijs waar het gaat om het onderhoud van schoolgebouwen
vooralsnog te handhaven, niet alleen omdat het draagvlak voor een dergelijke
overheveling nog ontbreekt, maar vooral omdat het primair onderwijs, met name
op bestuurlijk en bekostigingsgebied, op dit moment nog minder ver is dan
het voortgezet onderwijs.In het kader van de problematiek van kleinere gemeenten met een regionale
onderwijsfunctie refereert mevrouw Hamer aan een recent schrijven dat zij
heeft ontvangen van de gemeente Uithoorn, die daarin aandacht vraagt voor
de schrijnende financiële problemen waarvoor zij zich terzake gesteld
ziet.Daarnaast wordt mevrouw Hamer graag nader geïnformeerd over de ontwikkelingen
met betrekking tot het budget voor de groeigemeenten.Ten slotte vraagt zij de bijzondere aandacht van de minister van OCW voor
de nijpende situatie met betrekking tot de gemeente Leek. Ondanks de toezegging
van toenmalig staatssecretaris van OCW, mevrouw Adelmund, aan deze gemeente
om een oplossing te zoeken voor de problematische en urgente onderwijshuisvestingssituatie
die aldaar is ontstaan in verband met de opvang van asielzoekerskinderen,
blijkt dat Leek nog steeds van het kastje naar de muur wordt gestuurd zonder
dat een oplossing in zicht is. Is de minister bereid zich ervoor
in te spannen dat op korte termijn deze gemeente alsnog geholpen wordt? Kan
zij bovendien bevestigen dat hier echt sprake is van een incident en dat dergelijke
gevallen zich dus niet vaker voordoen?De heer Van der Vlies (SGP) onderstreept het
grote belang van goede onderwijshuisvesting, die niet alleen een materiële
aangelegenheid is maar wel degelijk ook raakt aan de kwaliteit van het onderwijs
en het klimaat waarin dat gegeven wordt. Hoewel gemeenten binnen de hun gegeven
mogelijkheden hun best doen op dit punt, zijn er hier er daar overigens wel
degelijk knelpunten waarneembaar. Een bijkomend aspect is dat door de systematiek
van onderwijsplanning gemeenten bepaalde zaken op hun bord krijgen waarom
ze zelf niet hebben gevraagd. Te denken valt aan de zorgplicht en de aanwijzingsbevoegdheid
van de minister van BZK.De voorliggende monitor decentralisatie onderwijshuisvesting laat zien
dat de gemeenten in 2002 40 tot 130 mln euro minder aan onderwijshuisvesting
hebben uitgegeven dan het fictief budget onderwijshuisvesting in het Gemeentefonds.
Voor een goede beoordeling van de reden(en) hiervan, is van belang eerst een
goed inzicht te hebben in de daadwerkelijke staat van onderhoud van de onderwijsgebouwen,
die volgens signalen die de heer Van der Vlies bereiken, niet in alle gevallen
als positief valt te duiden. Onder respectering en erkenning van het feit
dat het hier een gemeentebestuurlijke verantwoordelijkheid betreft, zou hij
dan ook graag vernemen welke instrumenten en mogelijkheden de minister van
BZK zelf heeft om te bevorderen dat het niet alleen een kwestie is van het
stellen van prioriteiten en van het «roeien met de riemen die men heeft»,
maar dat er ter borging van het beleid ook sprake is van een soort meerjareninvesteringsplan,
specifiek gericht op het onderwijs, aan de hand waarvan ook de immateriële
parameters kunnen worden benaderd.Ook de heer Van der Vlies vraagt aandacht voor de moeilijke positie van
de kleinere gemeenten met een regionale en soms zelfs bovenregionale taakstelling
op onderwijsgebied.Reeds vóór 1997, het jaar waarin de verantwoordelijkheid
voor de onderwijshuisvesting van scholen in het primair en voortgezet onderwijs
overging naar de gemeenten, heeft de fractie van de SGP zich al voorstander
betoond van uiteindelijke doorcentralisatie van buitenonderhoud naar de schoolbesturen
zelf. Met betrekking tot het voortgezet onderwijs is dienaangaande een wetsvoorstel
opgesteld dat thans ter advisering bij de Raad van State ligt. De uiteindelijke
vormgeving van een en ander zal mede afhangen van de overgangsregeling en
de voorwaarden die verbonden zullen worden aan de doordecentralisatie. Wellicht
moet zelfs aan de schoolbesturen een bruidsschat meegegeven worden. De heer
Van der Vlies valt de minister er in bij dat scholen die er op dit ogenblik
niet voor voelen om deze onderhoudstaak op zich te nemen, nu niet gedwongen
mogen worden om dat wel te doen, gelet op wat er zich in het onderwijs als
geheel allemaal al afspeelt. Dit laat onverlet dat scholen die er wel toe
bereid zijn, onder de huidige omstandigheden kunnen stuiten op gemeenten die
niet willen meewerken of dat alleen willen doen op een «goedkoopje»,
met het gevaar dat die scholen in latere jaren de rekening voor hun welwillendheid
krijgen gepresenteerd in de vorm van gebouwen met allerlei lek en gebrek.Hoewel de heer Van der Vlies zich aansluit bij de conclusie van de minister
van OCW in haar brief van 7 juni 2004 dat het op dit moment niet wenselijk
is de huidige verantwoordelijkheidsverdeling tussen gemeenten en schoolbesturen
in het primair onderwijs waar het gaat om het onderhoud van schoolgebouwen
aan te passen, verneemt hij wel graag hoe zij het verdere traject in dezen
ziet. De op zichzelf belangrijke aandachtspunten, zoals bevordering van kennis
en deskundigheid bij schoolbesturen en gemeenten en het besteden
van meer aandacht aan de kwaliteit van de uitvoering, laten onverlet de inspanningsverplichting
om het perspectief van doordecentralisatie naar schoolbesturen binnen bereik
te houden.Antwoord van de bewindsliedenDe minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties benadrukt dat in 1997 er bewust voor gekozen is om de verantwoordelijkheid
voor de huisvesting van scholen in het primair en het voortgezet onderwijs
te leggen bij de gemeenten. Daarvoor is toen een bedrag van ongeveer 1,7 mld
gulden ofwel 770 mln euro in het Gemeentefonds gestort. Door de ontwikkeling
van het accres en toevoegingen zoals in 2002, gaat het voor het uitkeringsjaar
2004 om een kleine 1,3 mld euro, dat via de onderwijsmaatstaven wordt verdeeld.
De voorliggende monitor bevestigt in feite dat de keuze in 1997 om de onderwijshuisvesting
onder de verantwoordelijkheid van de gemeenten te brengen, een juiste is gebleken.Gezien ook de ontwikkelingen rond het accres moet geconstateerd worden
dat de gemeenten via de «trap op, trap af»-methode meegegroeid
zijn in het uitgavenniveau van het Rijk. Het meerjarenbeeld geeft dan ook
geen aanleiding zorgen te hebben over de structurele financiële positie
van gemeenten op dit punt. De minister kan dan ook niet de conclusie onderschrijven
dat de ruimte voor gemeenten om in de richting van onderwijshuisvesting het
nodige te doen, niet aanwezig zou zijn. Daarnaast wijst hij er met betrekking
tot de OZB-operatie nog op, dat het het voornemen van het kabinet is om zowel
macro en micro gezien de gemeenten zoveel mogelijk te compenseren, zodanig
dat ze er geen nadelen van behoeven te ondervinden.Gerealiseerd moet verder worden dat wat in het Gemeentefonds zit niet
leidend is voor de besteding van middelen in de gemeenten. De consequentie
van het kiezen voor decentralisatie is het kiezen voor lokale afwegingen en
heeft een oorsprong in het leveren van maatwerk door gemeenten. Dit is een
keuze die past binnen het conceptuele kader van de operatie «Andere
overheid», waarin noties zoals verantwoordingsplicht, instructies en
planvoorschriften dan ook absoluut niet passen. De discussie over de vraag
wat in een gemeente het uitgavenniveau ten behoeve van onderwijshuisvesting
moet zijn, ook in relatie tot het fictieve budget, is bij uitstek een politieke
discussie die in de gemeenteraad moet worden gevoerd. Het zou haaks staan
op de decentralisatiegedachte die door Kamer en kabinet wordt voorgestaan,
om dat werk hier in Den Haag over te doen.Ook vanuit zijn verantwoordelijkheid als beheerder van het Gemeentefonds
is het niet de bedoeling dat de minister van BZK de meetlat langs gemeenten
legt om hun uitgavenniveau te sturen. Aan de hand van de periodieke onderhoudsrapporten
wordt weliswaar bezien of de verdeling van de middelen aansluit bij de ontwikkeling
van de uitgavenstructuur, maar de sturing op uitgavenniveau is niet aan het
Rijk maar aan de gemeenten. Gegeven de systematiek van het Gemeentefonds kunnen
zij prioriteiten stellen. Er loopt op dit moment nog een onderzoek naar de
clusters bijstand en zorg, waarvan onderwijshuisvesting deel uitmaakt. Het
streven is erop gericht om in 2006 nieuwe clusters te vormen, waarbij een
apart cluster educatie zal worden geïntroduceerd. Bij de vorming van
de clusters worden de ijkpunten voor de verdeling tegen het licht gehouden.Als in een gemeente de uitgaven voor onderwijshuisvesting uitstijgen boven
het fictieve budget, behoeft dat niet altijd te betekenen dat het budget te
laag is. Het kan er ook in gelegen zijn dat er door die gemeente een bewust
andere politieke keuze gemaakt is. Gelet op de criteria voor het Gemeentefonds
komt het bij herhaling voor dat gemeenten op sommige clusters tekortkomen
en op andere clusters juist geld overhouden. Dit raakt ook aan het wezen van
de uitkeringssystematiek van het Gemeentefonds, waarbij dus niet
op een wiskundige manier per sectoréén op één
wordt verdeeld. Dat sluit overigens niet uit dat er zich in bepaalde gemeenten
incidentele knelpunten kunnen voordoen. Niets belet die gemeenten dan om langs
de bestuurlijke route naar oplossingen te zoeken, bijvoorbeeld via gemeentelijke
samenwerking.Bovendien is in dit verband momenteel een onderzoek gaande naar de mogelijkheden
om het aantal specifieke uitkeringen verder terug te dringen. Naarmate dat
laatste gebeurt en de algemene uitkering relatief toeneemt, wordt de keuzevrijheid
van gemeentebesturen groter en derhalve ook hun mogelijkheden om incidentele
knelpunten aan te pakken, aangezien ze dan kunnen opereren binnen ruimere
kaders.Met betrekking tot het onderwerp gemeenten en investeringen is er in relatie
tot het EMU-saldo overigens veel meer de indruk dat er op gemeentelijk niveau
te veel wordt geïnvesteerd in plaats van te weinig.Ten slotte sluit de minister niet uit dat onderuitputting van beschikbare
onderwijshuisvestingsmiddelen ten opzichte van het fictief budget voor dat
doel, wat betreft een aantal gemeenten te maken heeft met feit dat ze middelen
gereserveerd hebben voor nog te plegen forse onderwijshuisvestingsinvesteringen.De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
memoreert het grootschalige karakter van de in 1997 ingezette decentralisatieoperatie
inzake de onderwijshuisvesting: 8000 vestigingen in het primair onderwijs
en 1300 vestigingen in het voortgezet onderwijs met een totale vloeroppervlakte
van 19 miljoen vierkante meter. De operatie heeft geleid tot positieve uitkomsten,
waarbij geconstateerd kan worden dat de gemeenten zich in het algemeen goed
kwijten van hun taken op het gebied van de onderwijshuisvesting.Aangezien, zoals uit de voorliggende vierde rapportage van de monitor
blijkt, in 2002 voor het eerst sinds de start in 1997 het beeld te zien is
dat de reële uitgaven voor onderwijshuisvesting achterblijven ten opzichte
van het fictief budget onderwijshuisvesting, kan naar de opvatting van de
minister dan ook niet gesproken worden van een trendbreuk. Een verklaring
voor die onderuitputting is erin gelegen dat de gemeenten de meeste uitgaven
voor 2002 in het najaar van 2001 op basis van de dan te verwachten inkomsten
hebben vastgesteld. Daarnaast zij er op gewezen dat er in 2002 extra bestedingsruimte
is gecreëerd, waaronder 45 mln structureel voor onderwijskundige vernieuwingen.
Bovendien is in maart 2003 het definitieve accres voor 2002 vastgesteld dat
ook veel hoger was dan verwacht. Wanneer genoemde extra inkomsten buiten beschouwingen
worden gelaten, houdt het uitgavenniveau van de gemeenten ongeveer gelijke
tred met de inkomsten.Bij brief van 15 mei 2002 (28 000-VIII, nr. 136) heeft het kabinet
de Kamer reeds aangegeven dat een extra investeringsimpuls gewenst is om aanpassingen
van schoolgebouwen aan onderwijskundige vernieuwingen uit te voeren, zoals
het realiseren van computerlokalen of ICT-werkplekken en werkplekken voor
onderwijskundig personeel, het creëren van kleinere lokalen en ruimten
voor individuele begeleiding, het scheppen van extra ruimten voor het praktijkonderwijs
en de invoering van het studiehuis. Deze voorzieningen worden bekostigd uit
het Gemeentefonds. Dit wordt mogelijk gemaakt door een structurele toevoeging
door het Rijk van 45 mln euro vanaf 2002 en door een prioritaire aanwending
van het gemeentefondsacres van in totaal structureel 86 mln euro, hetwelk
bedrag wordt opgebouwd in een periode van vijf jaar. Het is te verwachten
dat in de vijfde rapportage van de monitor het naijleffect hiervan zichtbaar
is in het uitgaven- en inkomstenniveau van de gemeenten.De verschillende maatregelen leiden ertoe dat voor een gemiddelde basisschool
van acht groepen het vloeroppervlak toeneemt van 1035 vierkante meter tot
1100 vierkante meter. Voor het voortgezet onderwijs is sprake van een uitbreiding
van het vloeroppervlak met gemiddeld 6%, terwijl sommige delen
van het vmbo-praktijkonderwijs uitschieters kennen naar een toename van 30%.Naar het oordeel van de minister is er voorshands geen enkele reden om
te veronderstellen dat het totale budget voor onderwijshuisvesting in de toekomst
niet voldoende zal zijn. Er is zelfs ruimte voor gemeenten om middelen te
reserveren, hetgeen van belang kan zijn met het oog op eventuele meerjarige
planning van onderhoud.Het totaal beschikbare bedrag voor onderwijshuisvesting dat in 1996 op
de begroting van OCW stond is destijds naar het Gemeentefonds overgeheveld.
Dat bedrag wordt over de gemeenten verdeeld, waarbij rekening wordt gehouden
met de verschillen die er in de ruimtebehoefte per sector zijn. Het antwoord
op de vraag van mevrouw Vergeer of het normbedrag per leerling voor onderwijshuisvesting
uit het Gemeentefonds per definitie voldoende is om bijvoorbeeld nieuwbouw
te bekostigen, luidt dan ook ontkennend. De uitkering is gebaseerd op de algemene
situatie en is derhalve geen bundeling van een aantal specifieke uitkeringen.
De bestedingsruimte die de gemeenten in dezen hebben dient dan ook onaangetast
te blijven. De minister is overigens gaarne bereid de Kamer een overzicht
verstrekken van de verdeelmaatstaven die in het kader van het Gemeentefonds
worden gehanteerd.In reactie op het verzoek van mevrouw Vergeer om een huisvestingsinventarisatie
van de behoeften per school wijst de minister op het uitgebreide onderzoek
dat in 2001 is verricht naar de kosten van het binnenonderhoud en naar de
onderzoeken van het PRC-bouwcentrum over het buitenonderhoud. Van een nieuwe
grootschalige inventarisatie van behoeften van individuele scholen op dit
punt zijn volgens de minister dan ook weinig nieuwe inzichten te verwachten.Het wetsvoorstel dat de overheveling regelt van de verantwoordelijkheid
voor het buitenonderhoud van scholen in het voortgezet onderwijs, naar de
schoolbesturen, ligt thans ter advisering bij de Raad van State. Daarnaast
heeft met de VNG en de schoolbesturen overleg hierover plaatsgevonden dat
op hoofdlijnen tot overeenstemming heeft geleid. Ook heeft een schouw plaatsgevonden,
waaruit een aantal problemen naar voren is gekomen. De minister stelt zich
voor daarop nader in te gaan bij gelegenheid van de behandeling van genoemd
wetsvoorstel, dat naar verwachting nog deze zomer de Kamer zal bereiken. Bij
die gelegenheid zal dan tevens ingegaan kunnen worden op de suggestie van
mevrouw Kraneveldt inzake de voorlichting over onder meer de mogelijkheid
voor schoolbesturen om op vrijwillige basis te verzoeken om doordecentralisatie.Met betrekking tot onderhoud van onderwijsgebouwen is middels een soort
kruisjeslijst een afbakening gemaakt van de verschillende verantwoordelijkheden
van scholen en gemeenten. In het geval er onenigheid is over wat in een bepaald
geval onder wiens verantwoordelijkheid valt, moeten gemeente en school daar
via onderlig overleg zelf uit zien te komen. Als dit onverhoopt toch niet
mocht lukken, is er voor betrokkenen nog altijd de gang naar de rechter.Het besluit om vooralsnog niet over te gaan tot overheveling van het buitenonderhoud
naar schoolbesturen in het primair onderwijs laat onverlet het uitgangspunt
van het kabinet dat de autonomie en de besluitvormingsbevoegdheid zoveel mogelijk
daar moeten worden gelegd waar ze thuishoren, te weten in dit geval de scholen.
De realiteit op dit moment is echter dat in het primair onderwijs nu pas wordt
begonnen met invoering van de lump sum. Het verdient derhalve de voorkeur
om het primair onderwijs hiermee eerst ervaringen op te laten doen waarna
vervolgens kan worden bezien of eenzelfde volgtijdelijkheid zoals die op dit
moment van toepassing is wat betreft de overheveling van buitenonderhoud naar
schoolbesturen van het voortgezet onderwijs, haalbaar is voor het primair
onderwijs. Het perspectief als zodanig, waarop de heer Slob doelde, wordt
in ieder geval niet losgelaten. Met betrekking tot de deskundigheidsbevordering
in relatie tot het schoolmanagement spreekt de minister nog de
bereidheid uit om zowel de besturenorganisaties als de Algemene Vereniging
Schoolleiders te verzoeken om wat betreft onderwijshuisvesting een verbinding
proberen te leggen tussen de ontwikkelingen terzake in het voortgezet onderwijs
en de beoogde ontwikkelingen in het primair onderwijs, juist met het oog op
het langetermijnperspectief.Hoewel bijna de helft van de gemeenten de voorgestelde wijziging in de
modelverordening nog niet heeft verwerkt, heeft het allergrootste deel daarvan
wel aangegeven dit in de zeer nabije toekomst te zullen doen.Uitgangspunt is dat gemeenten in het geval van afwijzing van een aanvraag
van een schoolbestuur, deze moeten motiveren. Volgens de monitor waren in
2002 de belangrijkste gronden voor afwijzing: het niet noodzakelijk zijn (35%),
geen voorziening als bedoeld in de verordening (23%), ontoereikendheid van
financiële middelen (7%) en de categorie overige gronden (35%). Daar
gemeenten uitgaande van het ter beschikking staande budget nu eenmaal keuzen
moeten maken, is niet uit te sluiten dat bepaalde aanvragen worden afgewezen.
Overigens mag ervan worden uitgegaan dat ook na de doordecentralisatie, niet
alle plannen van de schoolbesturen zullen kunnen worden gehonoreerd, met wel
dit verschil dat ze dan zelf intern hun afwegingen moeten maken.Naast het feit dat de wet voorschrijft dat gemeenten jaarlijks een programma
vaststellen met daarin de goedgekeurde huisvestingsaanvragen, is het van belang
dat gemeenten een meerjarig beleid terzake voeren. Uit de monitor blijkt dat
65% van de gemeenten aangeeft een meerjarenplanning te hebben. Overigens is
het opnemen van een wettelijke status voor een integraal huisvestingsmeerjarenplan
eerder aan de orde geweest, maar is dat toen door de Tweede Kamer afgewezen.Naast de rol die de VNG en de schoolbesturen vervullen op het gebied van
voorlichting over onderwijshuisvesting, wijst de minister op het onderzoek
van BZK over de gemeentelijke ketenregie en de brede school en op het SZW-project
Dagindeling, dat zich onder andere richt op multifunctioneel bouwen en de
brede school, waarover overigens nog een publicatie komt. VWS subsidieert
het expertisecentrum Brede school bij het Nederlands instituut voor zorg en
welzijn, terwijl bij OCW een onderzoek plaatsvindt naar de succesfactoren
voor realisering van nieuwbouw in het voortgezet onderwijs en er bij Financiën
een onderzoek loopt naar een PPS-project onderwijshuisvesting. In het kader
van laatstgenoemd onderzoek waarvan de minister graag bereid is de bevindingen
ervan aan de Kamer te zenden, is nagegaan welke PPS-constructies binnen onderwijs
aan de orde zijn. Concreet blijkt dat er slechts één te zijn
volgens de traditionele definitie van PPS. Tegelijkertijd wordt binnen gemeenten
wel naar constructies gezocht waarbij bijvoorbeeld in het kader van de brede
school gekeken wordt naar mogelijkheden van gezamenlijke financiering. Een
uitvloeisel daarvan is de gedachte van de schoolwoning. Bij scholen die gebouwd
worden op groei, kunnen in eerste instantie de nog niet gebruikte klaslokalen
bestemd worden als woning, om ze vervolgens bij voltooiing van de groei weer
hun oorspronkelijke functie te geven.Door de VNG en de besturenorganisaties is het ministerie van OCW gevraagd
om medewerking te verlenen aan de totstandkoming van een platform waarbinnen
informatie rond scholenbouw kan worden uitgewisseld. Wellicht dat een website
met scholenbouwprojecten hierbij een toegevoegde functie kan hebben. De minister
heeft zich inmiddels bereid verklaard om met genoemde partijen om de tafel
te gaan zitten om onder meer de mogelijkheden van de opzet van een databank
te onderzoeken. Overigens is de uitvoering van een dergelijk systeem de verantwoordelijkheid
van het veld zelf en dus niet van de rijksoverheid. Zodra het overleg concrete
resultaten oplevert, zal de Kamer daarover geïnformeerd worden.Zoals alle gemeenten ontvangt ook Wierden een vergoeding uit het Gemeentefonds
voor onderwijshuisvesting. Het aantal leerlingen dat ingeschreven
staat bij de scholen op het grondgebied van de gemeente is bepalend. Indien
sprake is van nieuwbouw, wordt gedurende die bouwperiode geen les gegeven,
hetgeen tevens inhoudt dat er in die periode geen leerlingen zijn. De vergoeding
uit het Gemeentefonds gaat in op het moment dat de school in gebruik wordt
genomen en er daar leerlingen staan ingeschreven. De vergoeding komt daardoor
vertraagd binnen, hetgeen in dit geval ook voor Wierden geldt. Daar het naar
het oordeel van de minister in dezen echt een eigen verantwoordelijkheid van
de gemeente Wierden betreft is extra financiële steun van de rijksoverheid
niet aan de orde. De gemeente dient zelf, bij voorkeur in samenspraak met
de school, te zoeken naar oplossingen, bijvoorbeeld in de vorm van noodlokalen.Het ministerie van OCW heeft destijds aan de gemeente Leek voor het jaar
2000 een bepaald bedrag toegezegd om de ergste nood te lenigen. De bedoeling
was uiteindelijk te komen tot een door het ministerie van Justitie te realiseren
structurele regeling. Via het Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers hebben over
2000 en 2001 betalingen plaatsgevonden. OCW heeft geen financiële toezeggingen
gedaan voor latere jaren. Eind 2001 bleek het aantal asielzoekers aanzienlijk
teruggelopen, waardoor de structurele regeling niet meer nodig bleek. Dienaangaande
heeft de gemeente Leek bezwaar aangetekend, welk bezwaar op dit moment nog
ter behandeling voorligt bij de commissie voor de bezwaarschriften van OCW.
De uitkomst van deze bezwaarprocedure zal aan de Kamer worden gemeld.De voorzitter van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,CornieljeDe voorzitter van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,Noorman-den UylDe griffier van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,De KlerXNoot1Samenstelling:Leden: Van Nieuwenhoven (PvdA), Van de Camp (CDA), Kalsbeek (PvdA), Cornielje
(VVD), voorzitter, Lambrechts (D66), Hamer (PvdA), Azough (GroenLinks), Van
Bommel (SP), Vendrik (GroenLinks), Mosterd (CDA), Blok (VVD), Balemans (VVD),
Slob (ChristenUnie), Vergeer (SP), Tichelaar (PvdA), Joldersma (CDA), Jan
de Vries (CDA), Van Vroonhoven-Kok (CDA), Aasted Madsen-van Stiphout (CDA),
Eski (CDA), Eijsink (PvdA), Leerdam (PvdA), ondervoorzitter, Van Miltenburg
(VVD), Kraneveldt (LPF), Hermans (LPF), Van Dam (PvdA) en Visser (VVD).Plv. leden: Kruijsen (PvdA), Ferrier (CDA), Verbeet (PvdA), Rijpstra (VVD),
Van der Laan (D66), Boelhouwer (PvdA), Halsema (GroenLinks), Kant (SP), Tonkens
(GroenLinks), Van Oerle-van der Horst (CDA), Hirsi Ali (VVD), Örgü
(VVD), Van der Vlies (SGP), Dijksma (PvdA), Hessels (CDA), Sterk (CDA), Atsma
(CDA), Van Bochove (CDA), Van Hijum (CDA), Arib (PvdA), Stuurman (PvdA), De
Krom (VVD), Varela (LPF), Nawijn (LPF), Adelmund (PvdA) en Aptroot (VVD).XNoot2Samenstelling:Leden: Kalsbeek (PvdA), Van Heemst (PvdA), Noorman-den Uyl (PvdA), voorzitter,
Vos (GroenLinks), Cornielje (VVD), Adelmund (PvdA), De Wit (SP), Van Beek
(VVD), ondervoorzitter, Van der Staaij (SGP), Luchtenveld (VVD), De Pater-van
der Meer (CDA), Lazrak (Groep Lazrak), Dubbelboer (PvdA), Duyvendak (GroenLinks),
Spies (CDA), Eerdmans (LPF), Sterk (CDA), Van der Ham (D66), Haverkamp (CDA),
Van Fessem (CDA), Smilde (CDA), Straub (PvdA), Nawijn (LPF), Boelhouwer (PvdA),
Hirsi Ali (VVD), Szabó (VVD) en Van Hijum (CDA).Plv. leden: Klaas de Vries (PvdA), Dijsselbloem (PvdA), Fierens (PvdA),
Halsema (GroenLinks), Schippers (VVD), Wolfsen (PvdA), Kant (SP), Rijpstra
(VVD), Slob (ChristenUnie), Wilders (VVD), Rambocus (CDA), Vergeer (SP), Van
Nieuwenhoven (PvdA), Van Gent (GroenLinks), Çörüz (CDA),
Hermans (LPF), Van Haersma Buma (CDA), Giskes (D66), Bruls (CDA), Van Bochove
(CDA), Algra (CDA), Hamer (PvdA), Varela (LPF), Leerdam (PvdA), Griffith (VVD),
Balemans (VVD) en Eski (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29200-B-19.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl