Jaarverslagen over het jaar 2003; Jaarverslag van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29540, nr. 30

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

11-05-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29540 nr. 30

19-05-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOntvangsten verdeeld over de (beleids)artikelen (realisatie
2003)Uitgaven verdeeld over de (beleids)artikelen (realisatie
2003)InhoudsopgaveA. ALGEMEEN1. VOORWOORDOndertekeningLichaam2. DECHARGEVERLENING3. LEESWIJZERB. BELEIDSVERSLAG4. BELEIDSBESCHOUWING OP HOOFDLIJNENDe positie van de agrarische sector in de samenlevingDuurzaamheidGewasbeschermingsbeleidBiologische landbouwVitaliteit en concurrentiekracht, kennis en innovatieAdministratieve lastenCLIENTDuurzaamheid in breder perspectiefEcologische Hoofdstructuur (EHS)NatuurkwaliteitReconstructieVoedselveiligheid, diergezondheid en dierenwelzijnVisserijEvaluatieprogramma Schelpdiervisserij in de kustwateren
1999–2003 (EVA II).De Internationale agendaWTOWSSD Partnership MarkttoegangBiodiversiteitMaatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO)De LNV-organisatieGrafiek 1: Ontvangsten verdeeld over de (beleids)artikelenGrafiek 2: Uitgaven verdeeld over de (beleids)artikelen5. BELEIDSARTIKELEN01 Versterking landelijk gebiedInrichtingGrafiek 3: Procentuele verdeling gerealiseerde uitgaven
2003 over operationele doelstellingen en apparaat01.11 GebiedenbeleidPrestatiegegevensLNV Instrumentarium (inrichting en kavelruil)StadsmeierrechtenSGBStimuleringskaderDiversenDoelgroepenBeleidsinstrumenten01.12 Reconstructie varkenshouderij/kwaliteitsimpuls zandgebiedenPrestatiegegevensDoelgroepenBeleidsinstrumenten01.13 Landelijk NatuurlijkStreefwaardenAd. 1PrestatiegegevensToelichting:DoelgroepenBeleidsinstrumenten01.14 De stedelijke omgeving «Groen in en om de
stad (GIOS)»StreefwaardenPrestatiegegevensLNV Instrumentarium (Verwerving en inrichting)Groene Hart ImpulsStimuleringskader VLGOverigDoelgroepenBeleidsinstrumenten01.15 Realisering gevarieerde recreatiemogelijkheden in
het landelijk gebiedStreefwaardenPrestatiegegevensLNV Instrumentarium (Verwerving en inrichting)Landelijke routenetwerkenBeheer recreatieve voorzieningenOverige versterking recreatie sectorDoelgroepenBeleidsinstrumenten01.16 Internationaal natuurlijkStreefwaardenPrestatiegegevensDoelgroepenBeleidsinstrumentenBudgettaire gevolgen van beleidToelichting op de uitgaven en verplichtingenToelichting op de apparaatsuitgavenToelichting op de ontvangstenToelichtingEvaluatiesKaderregeling pilots (ex post)Verzelfstandiging Staatsbosbeheer (organisatie onderzoek)02 Realisatie van de Ecologische Hoofdstructuur (verwerving
en inrichting)Grafiek 4: Procentuele verdeling gerealiseerde uitgaven
2003 over operationele doelstellingen en apparaat02.11 Verwerving droge EHSStreefwaardenPrestatiegegevensDoelgroepenBeleidsinstrumenten02.12 Verwerving natte EHSStreefwaardenPrestatiegegevensDoelgroepenBeleidsinstrumenten02.13 Inrichting droge EHSStreefwaardenPrestatiegegevensDoelgroepenBeleidsinstrumenten02.14 Inrichting natte EHSStreefwaardenPrestatiegegevensDoelgroepenBeleidsinstrumentenBudgettaire gevolgen van beleidToelichting op de uitgaven en verplichtingenToelichting op de apparaatsuitgavenToelichting op de ontvangsten03 Realisatie van de Ecologische Hoofdstructuur (beheer)Grafiek 5: Procentuele verdeling gerealiseerde uitgaven
2003 over operationele doelstellingen en apparaat03.11 Beheer van de EHSStreefwaardenToelichtingPrestatiegegevensToelichtingStaatsbosbeheerSubsidieregeling agrarisch natuurbeheer (SAN)Subsidieregeling NatuurbeheerDoelgroepenBeleidsinstrumentenBudgettaire gevolgen van beleidToelichting op de uitgaven en verplichtingenToelichting op de apparaatsuitgavenEvaluatieAfgeronde ex-post evaluatieonderzoeken04 Economische perspectiefvolle agroketensGrafiek 6 Procentuele verdeling gerealiseerde uitgaven
2003 over operationele doelstellingen en apparaat.04.11 Versterking concurrentiekracht agrofoodcomplexBilaterale Economische SamenwerkingMaatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO)De Meerjarenafspraken Energie-Efficiency (MJA2)Co-innovatieprogramma Duurzame KetensStreefwaardenPrestatiegegevensDoelgroepenBeleidsinstrumentenEvaluatie04.12 Herstructurering (melk)veehouderijPrestatiegegevens DoelgroepenBeleidsinstrumenten04.13 Herstructurering glastuinbouw en duurzaam gebruik
energieStreefwaarden Implementatie energiebesparingsbeleidToelichting:GlastuinbouwMeerjarenafspraken energie PaddestoelenMeerjarensafspraken energie BloembollenPrestatiegegevensDoelgroepen04.14 Herstructurering visserijStreefwaardenPrestatiegegevensDoelgroepenBeleidsinstrumentenBudgettaire gevolgen van beleidToelichting op de uitgaven en verplichtingenToelichting op de apparaatsuitgavenToelichting op de ontvangsten05 Bevorderen duurzame productieGrafiek 7: Procentuele verdelingen gerealiseerde uitgaven
2003 over operationele doelstellingen en apparaat05.11 Bevorderen biologische landbouwStreefwaardenPrestatiegegevensToelichtingDoelgroepenBeleidsinstrumenten05.12 Vermindering milieubelasting door gebruik van dierlijke
mest en mineralen binnen milieunormenDuurzame landbouwVestigingssteun voor jonge innovatieve bedrijfsopvolgersOp milieugebiedMestafzetovereenkomsten/MAO-stelselKennisontwikkeling en -verspreidingStreefwaardenPrestatiegegevensDoelgroepenBeleidsinstrumenten05.13 Een duurzamer gewasbeschermingspraktijkStreefwaardenPrestatiegegevensDoelgroepenBeleidsinstrumenten05.14 Verbeteren dierenwelzijnDierenwelzijnZeldzame landbouwhuisdierrassenNoodfonds VogelpestSociaal-economische begeleiding pluimveehouders (AI)StreefwaardenPrestatiegegevensDoelgroepenBeleidsinstrumenten05.15 Ecologisch duurzame visserijStreefwaardenPrestatiegegevensDoelgroepenBeleidsinstrumentenBeheerste schelpdiervisserij in de kustwateren:Integraal visstandbeheer (Staats)binnenwateren:Budgettaire gevolgen van beleidToelichting op de uitgaven en verplichtingenToelichting op de apparaatsuitgavenToelichting op de ontvangsten06 Voedselveiligheid, voedselkwaliteit en diergezondheidGrafiek 8: Procentuele verdeling gerealiseerde uitgaven
2003 over operationele doelstellingen en apparaat06.11 Bewaking en verhoging van het diergezondheidsniveau
en effectieve bestrijding van dierziektenRealisatie streefwaardenPrestatiegegevensPrestatiegegevens keuringsactiviteiten RVV 2003DoelgroepenBeleidsinstrumenten06.12 Bevorderen van de veiligheid van voedsel ten behoeve
van de consumentenbescherming en de stimulering van voedselkwaliteitRealisatie StreefwaardenPrestatiegegevensDoelgroepenBeleidsinstrumentenBudgettaire gevolgen van beleidToelichtingToelichting op de apparaatsuitgaven Toelichting op de ontvangsten 07 Kennisontwikkeling en innovatieGrafiek 9: Procentuele verdeling gerealiseerde uitgaven
2003 over operationele doelstellingen en apparaat 07.13 KennisbasisStreefwaardenRealisatieStrategisch planVisitaties/auditsBeoordeling leerstoelgroepen en onderzoekscholenPrestatiegegevensToelichtingDoelgroepenBeleidsinstrumenten07.14 Beleidsondersteunend onderzoekStreefwaarden en realisatieRealisatie beoordeling beleidsondersteunend onderzoek
vanuit het beleidsdomein voedsel en groenPrestatiegegevensToelichtingDoelgroepenBeleidsinstrumenten07.15 Wettelijke onderzoekstaken (WOT)Streefwaarden en realisatiePrestatiegegevensBudgettaire gevolgen van beleidToelichting op de uitgaven en verplichtingenToelichting op de apparaatsuitgavenToelichting op de ontvangstenEvaluatieM&O beleid08 Kennisvoorziening08.11 Voorzieningen groen onderwijsStreefwaarden en realisatiePrestatiegegevensToelichtingDoelgroepenBeleidsinstrumentenBudgettaire gevolgen van beleidToelichting op de uitgaven en verplichtingenEvaluatieM&O beleid09 KennisverspreidingGrafiek 10: Procentuele verdeling gerealiseerde uitgaven
2003 over operationele doelstellingen en apparaat09.16 Vakdepartementaal onderwijsbeleidStreefwaarden en realisatieVia-regeling, regeling cursusonderwijs, regeling praktijkleren.Overige subsidies en regelingen in het kader van vakdepartementaal
onderwijsbeleidDoelgroepenPrestatiegegevensToelichtingBeleidsinstrumenten09.17 Algemeen onderwijsbeleidStreefwaarden en realisatieOverige regelingen in het kader van algemeen onderwijsbeleid
voor VMBO/MBO-groenRegelingen ICTOverige regelingen in het kader van algemeen onderwijsbeleid
voor VMBO/MBO/HO-groenPrestatiegegevensToelichtingDoelgroepenBeleidsinstrumenten09.18 VoorlichtingStreefwaarden en realisatiePrestatiegegevensToelichtingDoelgroepenBeleidsinstrumentenBudgettaire gevolgen van beleidToelichting op de uitgaven en verplichtingenEvaluatieM&O beleid6. Niet-beleidsartikelen10 Nominaal en onvoorzienBudgettaire gevolgen «Nominaal en Onvoorzien»Toelichting11 AlgemeenGrafiek 11: Procentuele verdeling gerealiseerde uitgaven
2003 over operationele doelstellingen en apparaatBudgettaire gevolgen «Algemeen» Toelichting op de apparaatsuitgavenToelichting apparaatsuitgavenToelichting op de programma uitgavenEmancipatieInternationale contributiesUitvoering van EU maatregelenAdministratieve lastenToelichting OntvangstenUitvoering van EU-maatregelenApparaatsontvangsten7. BedrijfsvoeringBelangrijke kwaliteitsverbeteringen binnen de bedrijfsvoeringTerugblik op aandachtspunten LNV begroting 2003Aandachtspunten in de bedrijfsvoeringSystemen van sturing en beheersingFinancieel en materieel beheerAd punt 1 tot en met 4Ad 5. Beheer openstaande voorschottenAd 6. Toezicht op de uitvoering van het Gemeenschappelijk
regionaal structuurbeleidImplementatie wijzigingen GBCS-VerordeningInformatiebeheerPersoneelsmanagementC. JAARREKENING8. Verantwoordingsstaten8.1 De verantwoordingsstaat van het Ministerie van LNV8.2 De samenvattende verantwoordingsstaat van de agentschappen9. Financiële toelichting bij de verantwoordingsstaten9.1 Toelichting bij de beleidsartikelen01 Versterking landelijk Gebied02 Realisatie van de Ecologische Hoofdstructuur (verwerving
en inrichting)03 Realisatie van de Ecologische Hoofdstructuur (beheer)04 Economische perspectiefvolle agroketens05 Bevorderen duurzame productie06 Voedselveiligheid, voedselkwaliteit en diergezondheid07 Kennisontwikkeling en innovatieToelichting op de uitgaven en verplichtingen08 KennisvoorzieningToelichting op de uitgaven en verplichtingen09 KennisverspreidingToelichting op de uitgaven en verplichtingen9.2 Toelichting bij de niet-beleidsartikelen10 Nominaal en onvoorzien11 Algemeen10 Financiële toelichting bij de verantwoordingsstaat
van de agentschappenBureau HeffingenAlgemeenGrondslagen voor waardering en resultaatbepalingAlgemeenVaste ActivaResultaatBuitengewone baten en lastenBeheerscommissieBalans per 31 december 2003ToelichtingVaste activaInvesteringenImmateriële vaste activaMateriële vaste activaVlottende activaDebiteurenOverige vorderingen en overlopende activaLiquide middelenPassivaEigen vermogenLanglopende schuldenKortlopende schuldenNiet in de balans opgenomen verplichtingenHuurovereenkomstenGespecificeerde verantwoordingsstaat 2003ToelichtingBatenOpbrengst moederdepartementSpecifieke opbrengsten LNV onderdelenOpbrengst derdenRentebatenLastenPersoneelMaterieelHuisvestingAfschrijvingskostenHet kasstroomoverzichtOverzicht meerjarige vermogensontwikkelingPrestaties/Kengetallen en IndicatorenToelichtingBegroting 2003/realisatie 2003AlgemeenMinasAangifte MinasMestafleveringsbewijzenMinas gatRechtenTransactieformulierenGrondregistratiesConversie RechtenRegeling beëindiging veehouderijtakken (opdrachtgever:
LASER)Overige wet- en regelgevingRegistratie Europees meldpunt
Voor Overbrenging Afvalstoffen (EVOA)Registratie BestrijdingsmiddelenMestafzetovereenkomsten (MAO)Erkenningen tussenpersonen, mestverwerkers & exporteursKlassieke VogelpestTelefoonRealisatie 2003 (1ste/2delijns) LNV-LoketKlachtenBezwaar & BeroepBeroepenDienstverleningVoeding- en Veterinaire Aangelegenheden (FIER)LASERAlgemeenGrondslagen van Waardering en ResultaatbepalingInleidingBalansRekening van Baten en LastenBalans per 31 december 2003Toelichting op de BalansVaste ActivaApplicaties programmatuurLicentiesVaste activa in aanbouw:Installaties en inventaris:Hardware:Installaties en inventaris:Hardware:Vlottende activaDebiteuren:Nog te ontvangen:Vordering op LNV:Liquide middelen:PassivaEigen Vermogen:Kortlopende schulden:Crediteuren:(bedragen x € 1 000,–)Nog te betalen:Nog te ontvangen facturenVooruit ontvangen bedragenNiet in de balans opgenomen verplichtingenVerplichting huurovereenkomstOverzicht huurbedragenRekening van Baten en LastenGespecificeerde verantwoordingsstaat 2003Overzicht huurbedragenToelichting op de Rekening van Baten en LastenOpbrengst moederdepartementOpbrengsten per opdrachtgever:Opbrengst overige departementen en derdenBuitengewone batenVerborgen kosten en opbrengstenPersonele kostenMateriële kostenOverige Materiele kostenRentelastenAfschrijvingskostenVoorzieningenBuitengewone lastenKasstroomoverzicht voor het jaar 2003Toelichting op het KasstroomoverzichtResultaatbestemmingOverige GegevensKengetallenPrestaties en doelmatigheidskengetallenBezwaarschriftenBeroepsschriftenBeheersmatige indicatorenPrestaties en Uitvoeringskosten per BeleidsartikelPlantenziektenkundige DienstAlgemeenGrondslagen voor waardering en resultaatbepalingAlgemeenVaste activaVorderingenResultaatbepalingsgrondslagenBuitengewone baten en lastenBalans per 31 december 2003Activa:Materiële en Immateriële ActivaImmateriële vaste activaMateriële vaste activaDebiteurenNog te ontvangen/vooruitbetalingenLiquide middelenPassiva:VermogenLeningen van de baten-lastendienst bij het ministerie
van FinanciënVoorzieningenCrediteuren (kortlopende schulden)Nog te betalen/vooruitontvangenGespecificeerde verantwoordingsstaat 2003BatenOpbrengst moederdepartementOpbrengst derdenLastenApparaatskostenAfschrijvingskostenKasstroomoverzicht voor het jaar 2003Overzicht vermogensontwikkeling over de jaren 1999–2003Prestaties en indicatorenKosten per productgroepPrestaties (aantallen)DoelmatigheidGemiddelde duur prestaties (in uren)DoeltreffendheidKwaliteitVolume en prijsindicatoren activiteit exportinspectie
en importinspectie (excl inspecties van aardappelen en bloembollen)Voedsel en Waren AutoriteitInleiding(Tijdelijk)Agentschap VWA/CEAlgemeen1. Toezicht2. Onderzoek en Risicobeoordeling3. Communicatie en voorlichtingGrondslagen voor waardering en resultaatbepalingAlgemeenVaste activaVorderingenResultaatbepalingsgrondslagenBuitengewone baten en lastenBalans per 31 december 2003Toelichting op de balansActivaMateriële activa:Debiteuren Nog te ontvangenLiquide middelenPassiva:Eigen vermogenLeningen bij het Ministerie van FinanciënCrediteurenNog te betalenGespecificeerde verantwoordingsstaat 2003Algemene toelichting:BatenOpbrengst moederdepartementOpbrengst derdenRentebatenBuitengewone BatenLastenPersonele kostenMateriële kostenHuisvestingRentelastenAfschrijvingskostenBuitengewone lastenSaldo van baten en lastenKasstroomoverzicht voor het jaar 2003Operationele kasstroomInvesteringskasstroomFinancieringskasstroomOverzicht vermogensontwikkeling over 2003Maximaal toelaatbaar eigen vermogenVoedsel en Waren Autoriteit/Keuringdienst van WarenAlgemeenPlanning & ControlcyclusRisicoprofielGrondslagen voor waardering en resultaatbepalingAlgemeenVaste activaVorderingenResultaatbepalingsgrondslagenBuitengewone baten en lastenBalans per 31 december 2003Toelichting bij de balansActivaMateriële activaDebiteurenNog te ontvangen/VooruitbetaaldLiquide middelenPassivaEigen vermogenLeningen bij het Ministerie van FinanciënOverzicht leningenVoorzieningenCrediteurenNog te betalen/vooruitontvangen:Gespecificeerde verantwoordingsstaat 2003BatenOpbrengst overige departementen (VWS)Opbrengst derdenRentebatenBuitengewone batenLastenApparaatskostenPersonele kostenMateriële kostenHuisvestingRentelastenAfschrijvingskostenDotaties voorzieningenBuitengewone lastenSaldo van baten en lastenNiet uit de balans blijkende verplichtingenKasstroomoverzicht voor het jaar 2003ToelichtingOverzicht vermogensontwikkeling over de jaren 2001 tot
en met 2003Maximaal toelaatbaar eigen vermogenVoedsel en Waren Autoriteit/Rijksdienst voor de keuring
van Vee en VleesAlgemeenOvergang baten-lastendienstUitbraak van de Aviaire InfluenzaBedrijfssluitingenToekomst roodvleeskeuringPrivatisering BSE monsternameGrondslagen voor waardering en resultaatbepalingAlgemeenVaste activaVorderingenResultaatbepalingsgrondslagenBuitengewone baten en lastenBalans per 31 december 2003Toelichting op de balansAlgemene toelichtingActivaMateriële vaste activaVoorradenDebiteurenNog te ontvangenLiquide middelenPassivaEigen vermogenLening ministerie van FinanciënCrediteurenVooruitontvangen bedragenNog te betalen kostenNiet uit de balans blijkende verplichtingenGespecificeerde verantwoordingsstaat 2003BatenOpbrengsten LNVOpbrengsten monstername BSEOpbrengsten DGFOpbrengsten VWSOpbrengsten derdenExploitatiebijdrageLastenPersonele kostenLonen en salarissen € 68,9 mln.Diverse P-kosten ad € 1,4 mln.Inhuur practitioners ad € 4,6 mln.Inname keuringsassistenten ad € 8,2 mln.Uitzendkrachten ad € 3,3 mln.Materiële kostenInhuur derdenReis, verblijf, representatie kostenOpleidingskostenKantoorkostenOnderzoekskosten RIKILTSpecifieke kostenDotatie aan voorzieningenSaldo van baten en lastenKasstroomoverzicht voor het jaar 2003Toelichting:Overzicht vermogensontwikkeling over de jaren 2002–2003Toelichting:11. SALDIBALANS2.1 Saldibalans per 31 december 20032.2 Toelichting op de saldibalansAlgemeenToelichting per balanspostToelichtingSpecificatie Te verrekenen projectenEU EOGFL Garantie-uitgavenGefinancierde interventievoorraad:SpecificatieSpecificatieToelichting landbouwgronden:Toelichting leningen:Gestelde zekerhedenOpenstaande voorschottenGaranties2.3 DE STAAT VAN GARANTIE-VERPLICHTINGENGarantie verplichtingen per 31 december 2003 BIJLAGE 1:VERDIEPINGSBIJLAGEBIJLAGE 2Europese geldstromenPlattelandsbeleidUitvoering POP in 2003EU-StructuurfondsenInformatievoorziening Structuurfondsen 2000–2006D2Leader+FIOVMarkt- en prijsbeleidBIJLAGE 3AANBEVELINGEN ALGEMENE REKENKAMER EN M&O-BELEIDHet proces van accountantscontrole:Reactie LNV:Beleidsinformatie:Reactie LNV:Administratieve organisatie:Reactie LNV:Reviewbeleid:Reactie LNV:Contractbeheer:Reactie LNV:Misbruik en Oneigenlijk gebruik (M&O-beleid)BIJLAGE 4LIJST MET GEBRUIKTE AFKORTINGEN
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29540Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 666 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 540Jaarverslagen over het jaar 2003nr. 30JAARVERSLAG VAN HET MINISTERIE VAN LANDBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEIT
(XIV)Aangeboden 19 mei 2004Ontvangsten verdeeld over de (beleids)artikelen (realisatie
2003)Uitgaven verdeeld over de (beleids)artikelen (realisatie
2003)InhoudsopgaveA. ALGEMEEN6    1. Voorwoord6    2. Dechargeverlening7    3. Leeswijzer8    B. Beleidsverslag10    4. Beleidsbeschouwing op hoofdlijnen10  Budgettaire en financiële
consequenties van de beleidsprioriteiten 200324    5. Beleidsartikelen26 01Versterking
landelijk gebied26 02Realisatie
van de Ecologische Hoofdstructuur (verwerving en inrichting)44 03Realisatie
van de Ecologische Hoofdstructuur (beheer)54 04Economische
perspectiefvolle agroketens61 05Bevorderen
duurzame productie73 06Voedselveiligheid,
voedselkwaliteit en diergezondheid89 07Kennisontwikkeling
en innovatie98 08Kennisvoorziening105 09Kennisverspreiding110    6. Niet-beleidsartikelen118 10Nominaal
en onvoorzien118 11Algemeen119    7. Bedrijfsvoering122C. Jaarrekening128    8. Verantwoordingsstaten1288.1 De
verantwoordingsstaat van het Ministerie van LNV1288.2 De
samenvattende verantwoordingsstaat van de agentschappen129    9. Financiële toelichting bij de verantwoordingsstaten1309.1 Toelichting
bij de beleidsartikelen1309.2 Toelichting
bij de niet-beleidsartikelen136    10. Financiële toelichting bij de verantwoordingsstaat
van de agentschappen137  Bureau
Heffingen137  LASER154  Plantenziektenkundige
Dienst172  Voedsel
en Waren Autoriteit185  Voedsel
en Waren Autoriteit/Keuringdienst van Waren194  Voedsel
en Waren Autoriteit/Rijksdienst voor de keuring van Vee en Vlees206    11. Saldibalans216    Bijlage 1:Verdiepingsbijlage224Bijlage 2:Europese geldstromen229Bijlage 3:Aanbevelingen Algemene Rekenkamer en M&O-beleid236Bijlage 4:Lijst met gebruikte afkortingen238A. ALGEMEEN1. VOORWOORDHierbij bied ik u het LNV-jaarverslag 2003 aan. Het verslagjaar 2003 is
een bijzonder jaar. Het huidige kabinet legt verantwoording af over de begroting
2003 die door het vorige kabinet bij uw Kamer is ingediend. Ten tijde van
de vaststelling van de begroting had dat kabinet inmiddels de demissionaire
status.Een andere bijzonderheid is de naamsverandering van het ministerie met
de komst van het nieuwe kabinet. Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij behoort tot het verleden. Sinds 1 juli 2003 staat
de afkorting LNV voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. De nieuwe naam doet meer recht aan de verantwoordelijkheid van
de minister van LNV voor de voedselketen.De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,Dr. C.P. Veerman2. DECHARGEVERLENINGVerzoek tot dechargeverlening van de Minister van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit aan de Voorzitters van de Eerste en de Tweede Kamer van de
Staten-Generaal.Onder verwijzing naar de artikelen 63 en 64 van de Comptabiliteitswet
2001 verzoek ik de beide Kamers van de Staten-Generaal de Minister van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit decharge te verlenen over het in het jaar 2003
gevoerde financiële beheer met betrekking tot de uitvoering van de begroting
van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit.Ten behoeve van de oordeelsvorming van de Staten-Generaal over dit verzoek
tot dechargeverlening is door de Algemene Rekenkamer als externe controleur
op grond van artikel 82 van de Comptabiliteitswet 2001 een rapport opgesteld
van haar bevindingen en haar oordeel met betrekking tot:1. het gevoerde financieel en materieelbeheer;2. de ten behoeve van dat beheer bijgehouden administraties;3. de financiële informatie in de jaarverslagen;4. de departementale saldibalansen;5. de totstandkoming van de informatie over het gevoerde beleid en de
bedrijfsvoering;6. de in het jaarverslag opgenomen informatie over het gevoerde beleid
en de bedrijfsvoering;van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Dit rapport
wordt separaat door de Algemene Rekenkamer aan de Staten-Generaal aangeboden.Bij het besluit tot dechargeverlening dienen, naast het onderhavige jaarverslag
en het hierboven genoemde rapport van de Algemene Rekenkamer, de volgende,
wettelijk voorgeschreven, stukken te worden betrokken:a. het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2003; dit jaarverslag
wordt separaat aangeboden;b. de slotwet van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
over het jaar 2003; de slotwet is als afzonderlijk kamerstuk gepubliceerd;
het besluit tot dechargeverlening kan niet worden genomen, voordat de betrokken
slotwet is aangenomen;c. Het rapport van de Algemene Rekenkamer over het jaar 2003 met betrekking
tot de onderzoeken, bedoeld in artikel 83 van de Comptabiliteitswet 2001.
Dit rapport, dat betrekking heeft op het onderzoek van de centrale administratie
van 's Rijks schatkist en van het Financieel jaarverslag van het Rijk, wordt
separaat door de Algemene Rekenkamer aangeboden;d. De verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer met betrekking
tot de in het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2003. opgenomen rekening
van uitgaven en ontvangsten van het Rijk over 2003 alsmede met betrekking
tot de Saldibalans van het Rijk over 2003 (de verklaring van goedkeuring,
bedoeld in artikel 83, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001);het besluit tot dechargeverlening kan niet worden genomen, voordat de
verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer is ontvangen.De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,C. P. Veerman3. LEESWIJZERHet jaarverslag over het jaar 2003 van het Ministerie van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit bestaat uit de volgende onderdelen:– Voorwoord– Dechargeverlening– Leeswijzer– Beleidsprioriteiten– Beleidsartikelen– Niet-beleidsartikelen– Bedrijfsvoeringsparagraaf– Verantwoordingstaten en de financiële toelichting daarop– SaldibalansDaarnaast maken vier bijlagen onderdeel uit van het jaarverslag, bestaande
uit de verdiepingsbijlage, een toelichting op de aanbevelingen van de Algemene
Rekenkamer bij de verantwoording van voorgaande jaren, de bijlage Europese
geldstromen en een bijlage met een lijst van afkortingen.In deze leeswijzer wordt verder ingegaan op een aantal specifieke invullingen
van het jaarverslag.De begroting 2003 is door het vorige kabinet (Balkenende I) ingediend
en deels in demissionaire status uitgevoerd. De in de begroting 2003 opgenomen
beleidsagenda is sterk geënt op het Strategisch Akkoord van dat kabinet.
Dit Strategisch Akkoord is in 2003 achterhaald door het Hoofdlijnenakkoord
van het huidige kabinet (Balkenende II). Dit betekent dat een 1-op-1 verantwoording
van de beleidsagenda 2003 in het jaarverslag niet zinvol is. In de verantwoorde
beleidsprioriteiten van dit jaarverslag is daarom vooral gefocust op beleidsmatig
relevante zaken die in 2003 met name de aandacht van LNV hebben gevraagd en
die aansluiten op het beleid van het huidige kabinet. De verslaglegging over
deze beleidsprioriteiten heeft het karakter van een beleidsbeschouwing gericht
op resultaten. De antwoorden op de zgn. HHH-vragen in dit verband zijn terug
te vinden in hoofdstuk 5 over de beleidsartikelen. Daar wordt ingegaan op
de doelbereiking en de doeltreffendheid en de doelmatigheid van het beleid.
De gegevens, waarop de verantwoording hierover is gebaseerd, zijn ontleend
aan reguliere prestatiegegevens of evaluatieonderzoek.Bij de toerekening aan de beleidsartikelen van de gerealiseerde LNV-bijdrage
aan de uitvoerende diensten is niet de verdeling gehanteerd die in de begroting
2003 is opgenomen. Uitgegaan is van de verdeling van de budgetten over de
beleidsartikelen, zoals die luidde na verwerking van de mutaties die gedurende
de begrotingsuitvoering in 2003 hebben plaatsgevonden.Omdat de verantwoording van de uitgaven met betrekking tot het Plattelandsontwikkelingsplan
en de Europese structuurfondsen meer beleidsterreinen beslaat wordt hierop
apart ingegaan in de bijlage Europese geldstromen. In dit hoofdstuk is ook
een overzicht van de uitgaven en ontvangsten van de Europese Unie in het kader
van het markt- en prijsbeleid opgenomen.In de toelichting bij de verantwoordingsstaten (hoofdstuk 10) zijn conform
de voorschriften dezelfde tabellen budgettaire gevolgen van beleid opgenomen,
als onder de beleidsartikelen. Een zekere overlap was hierdoor niet
te vermijden. De geringe verschillen tussen de totalen saldibalans en verantwoordingstaat
betreffen afrondingsverschillen.In het jaarverslag wordt tevens ingegaan op de relevante overzichtscontructies.
Op de eerste plaats is dit de Homogene Groep Internationale Samenwerking (HGIS).
De uitgaven die LNV jaarlijks doet in het kader van internationale samenwerking
worden in beleidsartikel 11 «Algemeen» verantwoord.Daarnaast heeft LNV deelgenomen aan de overzichtsconstructies (GIOS) en
(ISV). De uitgaven die met deze overzichtsconstructies zijn gemoeid, zijn
verantwoord onder beleidsartikel 1 .B. BELEIDSVERSLAG4. BELEIDSBESCHOUWING OP HOOFDLIJNENDe overheersende gebeurtenis van 2003 was de uitbraak van klassieke vogelpest of Aviaire Influenza (AI) in het vroege voorjaar.
Zij trof de Nederlandse pluimveehouderij in het hart. Opnieuw was een grootscheepse
bestrijdingsactie van een dierziekte nodig om een virus de baas te worden.
De gevolgen waren enorm: voor honderden ondernemers, voor de werkgelegenheid
en de positie van de gehele commerciële keten waaruit de sector is opgebouwd
en voor tal van hobbydierhouders.Met inzet van velen werd de crisis het hoofd geboden en na ruim twee maanden
bedwongen. Dat gebeurde met inachtneming van de geldende Europese kaders inzake
bestrijding van dierziekten.Als alternatieve bestrijdingsmethode kon vaccinatie helaas niet worden
toegepast. Vaccineren zou pas na ten minste drie weken bescherming hebben
geboden tegen het virus en er zou meerdere malen gevaccineerd dienen te worden
alvorens het effectief zou zijn geweest. Vaccinatie zou in dat geval de verspreiding
van het virus niet tegen zijn gegaan. De Europese Commissie gaf wel toestemming
voor het vaccineren van gevoelige dieren in dierentuinen.Nadat de uitbraak was bedwongen konden beperkende maatregelen voor de
export worden opgeheven (voor een uitgebreidere beschrijving van de bestrijding
van de AI-uitbraak wordt verwezen naar het jaarverslag 2003 van het Diergezondheidsfonds).De AI-crisis vormde een extra prikkel om te komen tot een breed maatschappelijk debat over de toekomst
van de intensieve veehouderij. Mijn inzet daarbij is geweest tot
afspraken te komen met betrokken maatschappelijke partijen: over veranderingen
die moeten plaatsvinden, maar ook over hun verantwoordelijkheden om daadwerkelijk
tot verandering te komen.Niet alleen de draconische maatregelen bij uitbraken van besmettelijke
dierziekten als varkenspest, MKZ en nu AI vormden aanleiding tot dat debat.
Dierenwelzijn en niet in de laatste plaats de gevolgen voor milieu, natuur
en landschap vormden evenzeer grond tot herbezinning. Een herbezinning die
ik nadrukkelijk heb geplaatst in de context van «vitale, duurzame land-
en tuinbouw» (zie mijn brief van 20 juni 2003, TK 2002–2003,
28 973, nr. 1).In het kader van het maatschappelijk debat vond in het najaar een reeks
van activiteiten plaats: een belevingsonderzoek, het peilen van de mening
van burgers via advertenties en een interactieve website, een scholenwedstrijd,
regiodebatten, sectordebatten, een stadsdebat en een groot en indringend slotdebat.
Op 19 december kon een Kabinetsstandpunt naar de Tweede Kamer worden
verzonden. In deze brief is een gedeeld toekomstperspectief geschetst, werd
het initiatief hoofdzakelijk bij bedrijven en organisaties gelegd en werd
voor de overheid de rol van richting wijzen en ruimte bieden beschreven. Die
omvat ook het in beweging brengen van partijen en het faciliteren van bewegers.Een hoofdpunt vormde het mestbeleid en de
wijze waarop Nederland aan de eisen van de Nitraatrichtlijn moet voldoen.
Centraal stond de onderhandeling met de Europese Commissie over de zgn. derogatie.
Ter zake werd in de zomer een voorlopig akkoord bereikt. Dat gebeurde hangende
de Hofuitspraak inzake het MINAS-stelsel als instrument om te voldoen aan
de Nitraatrichtlijn.Op 2 oktober oordeelde het Hof van Justitie negatief over MINAS. Rekening
houdend met een dergelijk scenario en in lijn met het voorlopige akkoord met
de EC was inmiddels een nieuw actieprogramma mest in voorbereiding genomen.Eind december is het derde Nederlandse actieprogramma inzake de Nitraatrichtlijn
aan de Europese Commissie aangeboden. Het programma beschrijft de hoofdlijnen
van het nieuwe mestbeleid, dat per 1 januari 2006 van kracht moet worden.
Tevens is een interimprogramma voor de jaren 2004–2005 opgesteld, waarin
is aangegeven op welke wijze het huidige beleid tot 2006 zal worden voortgezet.
De Commissie heeft in dit verband aangegeven geen versoepelingen voor de jaren
2004–2005 toe te staan. De nadere invulling van zowel het actieprogramma
als het interimprogramma zijn mede bepalend voor het realiseren van de derogatie.De positie van de agrarische sector in de samenlevingHet kabinet wil in deze kabinetsperiode komen tot een manier van handelen
die meer dan tot nu toe leidt tot waardering van diensten die agrarische ondernemers
leveren aan de samenleving.Dit past in de nagestreefde geleidelijke verbreding – ook op Europese
schaal – van landbouwbeleid naar plattelandsbeleid, waarbij ik het in
Vitaal en samen omschreven drielagenmodel als uitgangspunt hanteer. Kernbegrippen
daarbij zijn:• Ruimte voor ondernemerschap binnen randvoorwaarden. Hierbij past
een overheidsrol, die zich richt op het bieden van ruimte en op faciliteren;• Compensatie voor ondernemers in gebieden met natuurlijke handicaps,
vanwege het niet concurrerend kunnen produceren;• Beloning voor specifieke diensten, gericht op realisatie van maatschappelijke
wensen die verder gaan dan in een normale ondernemerspraktijk mag worden verwacht.Deze benadering sluit in hoge mate aan bij de ontwikkelingen in het Gemeenschappelijk
Landbouwbeleid en het Plattelandsbeleid.Voor het Europese Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) is 2003 een historisch
jaar geweest. Met de afronding van de midterm review,
waarmee de ontkoppeling van de ondersteuning van de productie een feit werd,
is de lijn naar een verder marktgericht beleid voortgezet. De hervorming komt
tegemoet aan de internationale kritiek op het GLB, met name wat betreft de
handelsverstoring die ermee gepaard gaat. Ook is de verwachting dat milieubelangen
in het nieuwe beleid beter gegarandeerd zijn. Zo zal de prikkel tot extra
productie zijn weggenomen en zorgen de extra voorwaarden aan de inkomenstoeslagen
(cross compliance) voor een betere handhaving van het milieubeleid.Nederland heeft de plannen tot wijziging van het beleid van harte ondersteund.
Deze kwamen ook overeen met de Nederlandse wensen het beleid marktgerichter
en minder kostbaar te maken. Duidelijk is geworden dat Nederland door velen
in de EU nog steeds gezien wordt als een land dat bruggen kan slaan tussen
de behoudende en meer hervormingsgezinde landen. Die houding zal zeker van
pas komen bij het komende voorzitterschap van Nederland in de 2e helft van
2004.DuurzaamheidEen vitale duurzame landbouw vergt continuïteit
en perspectief. Daarvoor zijn gezonde, toekomstgerichte bedrijven nodig. Bedrijfsovername
door jonge ondernemers is al vele jaren een moeilijke zaak. In 2003 werd een
nieuwe subsidieregeling voor bedrijfsplannen van jonge boeren twee keer opengesteld.
In de eerste openstelling werden 380 van de 1280 aanvragen gehonoreerd, de
tweede openstelling leverde 2143 aanvragen op. Een stimuleringsmaatregel voor
innovatieve jonge starters werd in de praktijk vorm gegeven door verbetering
van de faciliteiten van het Borgstellingsfonds voor jonge starters.GewasbeschermingsbeleidHet aspect duurzaamheid is ook een belangrijke factor in het gewasbeschermingsbeleid.
Een duurzamer gewasbeschermingspraktijk vergt een bredere toepassing van geïntegreerde
gewasbescherming en gunstige condities voor een duurzaam en effectief middelenpakket.
Die doelen vergen een gezamenlijke aanpak van betrokken partijen. In 2003
is daarover een convenant gesloten. Met het actieprogramma dat daarvan deel
uitmaakt, is een belangrijke basis voor die samenwerking gecreëerd. In
het licht van de nieuwe aanpak en van andere inzichten van het huidige kabinet
over rollen en verantwoordelijkheden, is het plan uit de nota Zicht op gezonde
teelt verlaten om overheidsregels op te stellen volgens welke bedrijven zich
zouden moeten certificeren.Een meer algemeen punt van zorg is de voortdurende spanning die zich in
de tweede helft van 2003 tussen de convenantspartijen heeft opgebouwd. Begin
2004 heeft dit geleid tot het afhaken van de Stichting Natuur en Milieu. De
overige partijen hebben besloten de ingezette lijn niettemin door te zetten.Biologische landbouwBij de stimulering van biologische landbouw stonden versterking van de
marktontwikkeling en de opschaling van de ketens centraal. De omschakelingspremie
voor primaire producenten werd in 2003 niet opengesteld. De door betrokken
partijen gezamenlijk opgezette opschaling van de biologische varkensvleesketen
kreeg zijn beslag. De consumptie lijkt te stijgen, zij het niet in de mate
die tevoren was geschat, zodat aan de productiekant problemen ontstaan. Uit
monitoring blijkt dat de primaire sector minder groeit dan gedacht. De cijfers
laten een negatieve groei zien wat betreft het aantal hectares en aantal bedrijven.
Het aandeel biologische landbouw ten opzichte van het totale areaal blijft
gelijk, omdat dit ook is teruggelopen.De mediacampagne «Biologisch, eigenlijk heel logisch» werd
in 2003 aangescherpt voortgezet. Het bedrijfsleven haakte daarop in met het
aanbieden van biologische producten op de winkelvloer. Voor onder meer aardappelen,
groente en fruit (AGF), vlees en zuivel werden plannen (incl. winkeldemonstraties,
voorlichting en promotie) goedgekeurd en uitgevoerd. In 2004 zal de totale
aanpak bij de stimulering van biologische landbouw worden geëvalueerd.Vitaliteit en concurrentiekracht, kennis en innovatieDe aanpak van de transitie naar een duurzame landbouw gaat uit van een
samenhangende en evenwichtige verbetering op alle aspecten van duurzaamheid,
dus op ecologische, sociale en economische aspecten. Daartoe zullen bedrijven,
maatschappelijke organisaties, kennisinstellingen en overheden elkaar in grote
en kleinere samenwerkingsverbanden moeten vinden. Vanuit de eigen verantwoordelijkheden
zullen deze partijen daarin actief moeten investeren. Het ketenaspect neemt
daarbij een belangrijke plaats in: zowel als het gaat om sturing op productie
als om prikkels richting en vanuit de consument. Ondernemerschap en innovatie
alsmede lokatie en logistiek zijn daarnaast factoren van betekenis.Ten aanzien van ketens is de beleidsinzet gericht op versterking en transparantie,
onder andere door de benutting van ICT. Het experimenteerbudget voor een zestal
ketenpilots wacht nog op de afronding van de EU-staatssteun-procedure.Bevordering van ondernemerschap en innovatie vindt mede plaats door gebruik
te maken van voorlopers. Hieraan is invulling gegeven via gerichte openstellingen
van de Demoregeling en van de Kaderregeling Kennis en Advies. Daarnaast werd
met onderzoeksinstellingen en bedrijfsleven een nieuw Programma Praktijknetwerken
opgezet: voor de uitwisseling van gegevens en ervaringen én voor praktijk-
en innovatiegerichte ontwikkeling van kennis en onderzoek. Ook het aangekondigde
bedrijvenplatform ten behoeve van transparantie in ketens (Platform ICT en
Transparantie) is officieel ingesteld.De betekenis van Wageningen UR op het gebied van kennis en innovatie is
toegenomen door samenwerking met andere kennisinstellingen en het bedrijfsleven.
Dit bevordert de maatschappelijke benutting van onderzoek. De innovatie van
in de «groene» sectoren actieve bedrijven krijgt hiermee een extra
stimulans. Het succesvolle innovatieve karakter van het «groene»
bedrijfsleven komt onder meer tot uitdrukking in de toekenning van de «Ei
van Columbus» prijzen (een initiatief van de ministeries van VROM, EZ,
OCW, VenW en SZW om duurzame producten en projecten te stimuleren) in vier
categorieën: bedrijven, dienstverlenende organisaties, onderwijsinstellingen
en duurzame bedrijfsvoering.Handhaving van een duurzame betekenis van het Wageningse kenniscomplex
vergt evenwel meer. Ontwikkeling van strategische expertise is onontbeerlijk
om – ook op de internationale kennismarkt – de vooraanstaande
en kansrijke rol te kunnen spelen die past bij het streven naar versterking
van de kenniseconomie. In 2003 zijn daarom afspraken gemaakt om de structurele
middelen voor de kennisbasis in de komende jaren te verhogen ten koste van
het budget voor direct beleidsondersteunend onderzoek.De resultaten van de door LNV gefinancierde kennis, inclusief de kennisontwikkeling,
worden toegankelijk gemaakt op het virtuele informatie- en communicatieplatform
«Kennisplatform LNV». Dit platform is ontwikkeld vanuit «Groen
Kennisnet» waarvan binnen het groene onderwijs veel gebruik wordt gemaakt.In 2002 is de Visie Agrologistiek door de Tweede Kamer goedgekeurd. De
Visie probeert een oplossing te bieden voor het congestieprobleem in de agrologistiek.
Het Platform Agrologistiek moet de Visie uitvoeren en heeft in 2003 9 innovatieve
voorbeeldprojecten gekozen. De leden zijn directeuren uit overheid en bedrijfsleven.
De projecten worden door de leden van het Platform begeleid en ondersteund.
Zo adopteren een aantal platformleden een project. Op die manier wordt er
per project maatwerk geleverd met een mix van publiciteit, raad en daad (via
netwerken van het platformlid), onderzoek en kennisoverdracht. Er wordt niet
met subsidies gewerkt en het bedrijfsleven is initiatiefnemer en trekker van
de projecten. Deze vernieuwende manier van werken van LNV samen
met Verkeer en Waterstaat heeft in 2003 de InAxis-prijs gewonnen voor het
beste idee om de werking van het rijk te verbeteren.In het agrarisch onderwijs was in 2003 sprake van een stijgend aantal
leerlingen/studenten in alle sectoren (met uitzondering van het onderdeel
beroeps opleidende leerweg). De dialoog tussen het onderwijsveld en LNV heeft
een nieuwe impuls gekregen. Er is een conferentie georganiseerd met het onderwijsveld
over «vakdepartementaal leren» met als doel het versterken van
de interactie tussen LNV-beleid en het groene onderwijs. Als gezamenlijke
speerpunten zijn benoemd samenwerking onderwijs en bedrijfsleven in de regio
en betere benutting van onderzoeksresultaten in de praktijk door tussenkomst
van het onderwijs.De voor de herstructurering van de glastuinbouw
belangrijkste stimuleringsregelingen zijn de Regeling Structuurverbetering
Glastuinbouw (RSG) en de Stimuleringsregeling Inrichting Duurzame Glastuinbouwgebieden
(STIDUG).De RSG is in 2003 niet opengesteld. Wel zijn aanvragen uit eerdere openstellingen
afgehandeld die hebben geleid tot nieuw glas in 2003. Ondanks het feit dat
de RSG in 2003 niet is opengesteld, blijft het eindstreefbeeld van de regeling,
1 000 ha nieuw glas in 2006, binnen handbereik dankzij de nog aanwezige
financiële ruimte en belangstelling bij individuele tuinders. 20 Gewasgroepen
zijn in 2003 gestart met energiemanagement. Overigens verbeterde de energie-efficiency
in de glastuinbouw het afgelopen jaar met 2%-punt.Op 1 april 2003 heeft de EU negen geslachten snijbloemen inspectie-plichtig
verklaard. Nederland importeert jaarlijks ongeveer 3 miljard stelen van
deze bloemen (waarde ca. € 750 mln.). Traditionele inspectie van
een dergelijk volume producten zou leiden tot zeer hoge keuringskosten en
veel logistiek oponthoud voor het bedrijfsleven en een groot beslag leggen
op de inspectie capaciteit van de Plantenziektenkundige Dienst (PD). Omdat
veel snijbloemen een laag fytosanitair risico vormen heeft de PD in Brussel
met succes gepleit voor het relateren van de inspectie intensiteit aan het
fytosanitair risico dat aan een bepaald product-land combinatie kleeft. Om
dat systeem bij een dergelijk groot volume product hanteerbaar te maken was
het noodzakelijk om een geautomatiseerd systeem te ontwikkelen voor berichtenverkeer
tussen het bedrijfsleven, de PD en de douane. Onder hoogspanning is met gemeenschappelijke
inspanning dit systeem (CLIENT) ontwikkeld. Inmiddels wordt circa 97% van
de snijbloemen elektronisch aangemeld en administratief afgehandeld. Het gemiddelde
inspectiepercentage lag in 2003 op 20%.Begin jaren 90 is rond het vliegveld van Belgrado een kevertje opgedoken
(afkomstig uit Amerika) dat schadelijk is voor de maïsteelt. De natuurlijke
verspreiding van deze maïswortelkever gaat met ca. 40 tot 80 km/jaar.
Echter door versleping via mensen of machines kunnen grote afstanden worden
overbrugd. Sinds 1997 heeft de PD vallen uitstaan met lokstoffen en daarnaast
is een draaiboek opgesteld hoe te handelen bij een vondst. In augustus 2003
werden bij Aalsmeer 2 kevertjes aangetroffen. Dankzij het draaiboek kon zeer
snel tot uitroeiing worden overgegaan. Maïs vertegenwoordigt een waarde
van zo'n € 1500 per hectare, de totale waarde in Nederland beloopt
dan ruim € 300 miljoen. Wanneer de kever zich zou vestigen en er
geen maatregelen genomen worden, kan de schade aanzienlijk zijn; tientallen
procenten schade zijn dan te verwachten. In de VS wordt deze
kever de «Billion dollar bug» genoemd, omdat de jaarlijkse opbrengstderving
(schade en bestrijdingskosten) daar naar schatting 1 miljard dollar bedraagt.Voorts is in 2003 gewerkt aan de subsidieregeling Nieuwe Agrarische Schadeverzekeringen
2003 waarbinnen aanvragen kunnen worden ingediend door verzekeraars die een
schadeverzekering introduceren voor schade die wordt veroorzaakt door zware
regenval.Administratieve lastenIn 2003 heeft de vermindering van administratieve lasten zich voortgezet
met 8,4% (minus € 36,3 mln.). Een groot deel van deze reductie is
mogelijk gemaakt door het schrappen of wijzigen van regelgeving. Ook zijn
de door Mw. Sorgdrager voorgestelde adviezen in 2003 grotendeels uitgevoerd.
Verder hebben acties op het gebied van ICT en het vergemakkelijken van uitvoering
hun vruchten afgeworpen. Voorbeelden hiervan zijn de toename van het gebruik
van managementpakketten in de sector (Bedrijfsregister I&R), de gewijzigde
Vrijstellingsregeling artikel 42a Meststoffenwet en de gewijzigde regeling
Verlaging forfaitaire productienormen voor enkele categorieën rundvee
en geiten 2003. Een overzicht van het verloop in de administratieve lasten
voor het bedrijfsleven wordt gegeven bij artikel 11 van dit jaarverslag.Sinds mw. Sorgdrager haar rapport «Lastige Lasten» presenteerde,
is duidelijk geworden dat LNV met alle wetten en regelingen tezamen ruim € 430
mln. aan administratieve lasten veroorzaakte (excl. de administratieve lasten
van subsidies).De prioriteitstelling voor vermindering van administratieve lasten is
verder vergroot. De regering heeft in het Hoofdlijnenakkoord afgesproken dat
de administratieve lasten voor burgers en bedrijfsleven in de periode 2003–2007
met 25% moeten worden verminderd ten opzichte van 2003. Daartoe heeft LNV
in 2003 het totaal aan administratieve lasten van haar eigen wet- en regelgeving
in kaart gebracht; alsmede de internationale herkomst van administratieve
verplichtingen. Van deze administratieve lasten is 32% van Europese oorsprong,
54% is Europees met een nationale invulling. Verder is 14% van de administratieve
lasten puur nationaal.Ook heeft LNV in 2003 een Gemengde Commissie in het leven geroepen, die
adviseert over reductiemogelijkheden. Deze commissie heeft medio maart 2004
gerapporteerd en aanbevelingen gedaan. Deze aanbevelingen zullen de basis
vormen voor de vermindering van administratieve lasten tot 2007 en voor de
concrete aanpak van de vermindering van administratieve lasten. De vermindering
van administratieve lasten zal plaatsvinden langs de lijnen van «minder
regels», «makkelijker maken» en tot slot de lijn van «toezicht
op toezicht» en «ketenomkering». In 2003 is hiermee een
goede basis gelegd voor de vermindering van administratieve lasten de komende
jaren.CLIENTHet programma CLIENT is gericht op het importerend en exporterend bedrijfsleven,
PD, RVV en Douane met als doel administratieve en logistieke processen voor
grenscontroles op landbouwgoederen te verbeteren en te digitaliseren. Het
elektronische aanmeldingsysteem voor inspectieplichtige fytosanitaire goederen,
die via Schiphol worden aangevoerd, is op 1 april 2003 in gebruik genomen.
Na de start met snijbloemen op Schiphol is deze werkwijze ook
ingevoerd voor vracht via Douane-Zuid en Douane-West. Het elektronisch aanmelden
van veterinaire partijen bevindt zich momenteel in de testfase en zal begin
2004 over de volle breedte zijn ingevoerd.Duurzaamheid in breder perspectiefZoals in Vitaal en Samen aangeduid: duurzame landbouw staat niet op zichzelf.
De kern van de beleidsopgave van LNV bevat daarnaast en in samenhang daarmee
het realiseren van een vitale natuur, een vertrouwd platteland en een hoogwaardig
voedselaanbod, waarbij ingespeeld wordt op de wensen van burgers inzake wonen,
werken en vrije tijd.Ecologische Hoofdstructuur (EHS)De grote mogelijkheden voor grondaankopen in 2002 en de ombuigingen op
het verwervingsbudget voor de EHS in 2003 (minus € 70 miljoen) hebben
ertoe geleid dat in 2003 de grondaankopen moesten worden afgeremd door het
instellen van een biedingenstop en het opschorten van de koopplicht. In 2003
zijn alleen de grondaankopen gerealiseerd waarvoor in 2002 juridische of bestuurlijke
verplichtingen waren aangegaan. Er konden in 2003 geen nieuwe verplichtingen
worden aangegaan.In december 2003 is een voorlopige versie van de landelijke natuurdoelenkaart
naar de Tweede Kamer gestuurd. Ook zijn er eind 2003 bestuurlijke afspraken
gemaakt met de provincies over de prioritering, de tracés, de hectareverdeling
en het ecologisch ambitieniveau van 12 robuuste verbindingen. De implementatie
start vanaf 2004.Met het beschikbaar komen van de intensiveringsgelden vanaf 2004 voor
de EHS en de reconstructie in het kader van het Hoofdlijnenakkoord is eind
2003 de biedingenstop opgeheven en per 1 januari 2004 de koopplicht hersteld.De inrichting is met name achtergebleven voor de reservaatsgebieden. Dit
wordt veroorzaakt doordat de afronding van de klassieke landinrichtingsprojecten
vertraging heeft opgelopen. De komende jaren zullen er wel meer ingerichte
hectares reservaatsgebieden worden gerealiseerd omdat in 2003 van een aantal
grote projecten de werkzaamheden in uitvoering zijn genomen. Een taskforce
van provincies, IPO en LNV is eind 2003 ingesteld om de mogelijkheden te onderzoeken
van een versnelling van de afronding van klassieke landinrichtingsprojecten.In 2003 is een begin gemaakt met de implementatie van de omslag van minder
verwerving naar meer beheer als middel om de EHS te realiseren. Uit de intensiveringsgelden
voor de EHS en de reconstructie zijn eveneens extra middelen gereserveerd
voor agrarisch en particulier natuurbeheer. De omslag naar met name meer particulier
beheer heeft tijd nodig en zal de komende jaren geleidelijker worden vormgegeven.
De eerstkomende jaren zal daarom nog fors op grondaankopen worden ingezet
om voldoende tempo te kunnen houden bij het realiseren van de EHS.Met de provincies zijn afspraken gemaakt over voorfinanciering van grondaankopen
voor de EHS, alsmede over de realisatie van 27 000 ha. robuuste verbindingen.Via de Samenwerkingsafspraak Veiligheid en Natte Natuur werken VenW en
LNV bij het realiseren van natte natuur nauw samen. Dit dient een dubbel doel:
grotere veiligheid tegen het water naast kwaliteitsverbetering van het landelijk
gebied. In 2003 kreeg met name de inrichting een impuls via investeringen
in Noord-Nederland, de Zuid Hollandse Delta en het IJsselmeergebied. Voor
het project in de Zuid Hollandse Delta werd van de EU een POP-bijdrage ontvangen.Overigens was 2003 een succesvol POP-jaar. In 2003 zijn de door de EU
beschikbaar gestelde middelen namelijk meer dan volledig uitgeput.De grote belangstelling voor de subsidieregelingen van Programma Beheer, in het bijzonder de Subsidieregeling agrarisch
natuurbeheer, zette ook in 2003 door. De netto areaaluitbreiding was in 2003
ruim 2 500 ha: 1 000 ha meer dan het jaar ervoor.In 2003 konden voor collectief weidevogelbeheer geen nieuwe aanvragen
worden gedaan (overigens konden wel aanvragen worden gedaan voor uitbreidingen
van reeds bestaande collectieve aanvragen in verband met areaaluitbreidingen).
De in Nederland gehanteerde werkwijze van uitbetaling van beheersvergoedingen
in het kader van collectief agrarisch natuur- en landschapsbeheer (binnen
de Subsidieregeling agrarisch natuurbeheer) waren niet in overeenstemming
met de regelgeving van de Europese Commissie op dit vlak. De vergoedingen
voor deze pakketten mochten niet langer rechtstreeks aan agrarische natuurverenigingen
worden uitgekeerd. In 2003 is de werkwijze gewijzigd en zijn de collectieve
weidevogelpakketten aangepast. Betalingen worden nu rechtstreeks aan de eindbegunstigde
betaald. In 2004 kunnen weer nieuwe verplichtingen worden aangegaan.In 2003 is de eerste tussentijdse evaluatie van Programma Beheer afgerond
en aangeboden aan de Tweede Kamer. Naar aanleiding van de evaluatie is de
revisie van Programma Beheer gestart. In de eerste tranche van deze revisie
is Programma Beheer vereenvoudigd voor aanvragers en uitvoerders en zijn (technische)
pijnpunten weggenomen. Ook is gewerkt aan het verlagen van de uitvoeringskosten.
In 2004 zullen de eerste resultaten hiervan zichtbaar worden.In 2004 wordt een tweede tranche van de revisie uitgewerkt en doorgevoerd,
wederom in nauwe samenwerking met de beheerders.NatuurkwaliteitIn 2003 is een belangrijke stap gezet ten aanzien van de implementatie
van de Europese verplichtingen in het kader van de Habitatrichtlijn: In mei
2003 heeft Nederland zijn definitieve aanmelding van te beschermen gebieden
onder die richtlijn afgerond en 141 gebieden aangemeld. De Europese Commissie
heeft deze aanmelding als voldoende gekwalificeerd, met de kanttekening dat
er voor de Economisch Exclusieve Zone van de Noordzee (buiten de territoriale
wateren) aanvulling noodzakelijk is. Wat betreft de juridische implementatie
van de Europese richtlijnen is Nederland in 2003 achtergebleven bij de verplichtingen.
De wijzigingsvoorstellen voor de Natuurbeschermingswet zijn in december 2003
voor de eerste maal in de Tweede Kamer besproken. De Tweede Kamer heeft nog
geen conclusies getrokken; afronding van de besprekingen en de stemming over
amendementen en moties zijn voor 2004 gepland.De kosten van Soortenbeschermingsplannen die in uitvoering zijn, blijken
hoger dan de gemiddelde kosten per plan die bij het opstellen van het Meerjarenplan
in 2000 werden geraamd. Oorzaak is dat voor sommige soorten zoals de hamster
een zeer intensief programma aan maatregelen moest worden opgezet om de soort
voor uitsterven op het Nederlandse grondgebied te behouden. Ook
voor andere plannen, waaronder het soortbeschermingsplan moerasvogels blijken
de kosten hoger dan gemiddeld.Om de voortgang van de uitvoering niet in gevaar te brengen en de medefinanciering
van de provincies veilig te stellen, is er in 2003, na overleg met de provincies
en de soortbeschermingsorganisaties, voor gekozen het opstellen van nieuwe
plannen te temporiseren.Er is, na goede samenspraak en wisselwerking met de betrokken groeperingen
een Beleidskader Faunabeheer tot stand gekomen, waarin evenwicht wordt gevonden
tussen wildbeheer en jacht.De kosten van het Faunafonds bestaan voornamelijk uit tegemoetkomingen
in schade die door beschermde dieren wordt veroorzaakt aan de landbouw. De
schade is afhankelijk van diverse factoren (aantal dieren, locaties en gewassen
waarop zij neerstrijken, het weer). Kortom, de schadetegemoetkomingsregeling
is een regeling waarvan de kosten zich tevoren moeilijk laten ramen. In 2003
is het aantal beschermde dieren dat schade veroorzaakte (met name ganzen en
smienten) fors toegenomen ten opzichte van het voorgaande jaar. Dit leidde
tot hogere taxatiekosten en meer schade-uitkeringen.ReconstructieIn maart 2003 hebben Rijk, reconstructieprovincies en VNG een bestuurlijke
afspraak (Krokusakkoord) over de reconstructie ondertekend. Het akkoord bevat
onder andere afspraken over financiële inspanningen van genoemde partijen
in de reconstructie. Tevens is een start gemaakt met de uitvoering van de
reconstructie in de vorm van een aantal urgente projecten (uitvoeringsprogramma
2003).Nadat het Kabinet in de zomer heeft besloten extra middelen beschikbaar
te stellen voor de reconstructie is gewerkt aan het urgentieprogramma 2004.Met de 6 pilots reconstructie (2000–2003) is belangrijke ervaring
opgedaan met integrale planvorming en uitvoering in de reconstructie. Ze hebben
o.a. geleerd dat de gebiedsgerichte aanpak een goede is om rijksdoelen te
realiseren en dat andersom het realiseren van integrale rijksdoelen gebaat
is met een impuls op gebiedsniveau. De pilots hebben tevens bijgedragen aan
een groot breed draagvlak voor reconstructie.Voedselveiligheid, diergezondheid en dierenwelzijnDoor in de naam van het Ministerie het aspect voedselkwaliteit op te nemen
heeft het kabinet mede tot uitdrukking willen brengen dat de rijksoverheid
de eisen, die de burger stelt aan de kwaliteit van zijn voedselpakket, meer
dan ooit serieus neemt. In het beleidsprogramma voor deze regeerperiode heb
ik aangegeven hoe het Hoofdlijnenakkoord van het kabinet wordt doorvertaald
naar het LNV-beleid.Een eerste stap daarbij is de brief geweest waarin ik samen met mijn ambtgenoot
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport heb aangegeven hoe wij de verdere ontwikkeling
en positionering van de Voedsel en Warenautoriteit (VWA) gestalte willen geven.Wij zullen de taken van de VWA op het gebied van wetenschappelijk gegevens,
gebaseerd op onderzoek en risicobeoordeling, met een volledige waarborging
van de onafhankelijkheid ten opzichte van het departement nader regelen. De
Tweede Kamer heeft op 13 november 2003 hiermee ingestemd.
Bevestigd is dat deze regeling de taken van de VWA op het gebied van het Staatstoezicht
op grond van de Gezondheidswet onverlet laat.De VWA maakt op grond van het Koninklijk Besluit van 2 juni 2003
deel uit van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Voedselkwaliteit.
LNV houdt toezicht op de continuïteit en de kwaliteit van de organisatie
en bedrijfsvoering van de VWA, alsmede op de doelmatige en rechtmatige besteding
van middelen door de VWA. De VWA maakt overigens daarnaast met de Ministers
van LNV respectievelijk VWS afspraken over de inhoudelijke opdrachtverlening door LNV en VWS.De VWA heeft in 2003 een aantal adviezen c.q. risicobeoordelingen uitgebracht.
De belangrijkste hadden betrekking op dioxines in diervoer, acrylamide en
boldenon. Ad hoc is onder meer geadviseerd over malachietgroen in gekweekte
zalm, lasalocide in eieren, nifursol als ontraden diergeneesmiddel en furazolidon
in garnalen. Daarnaast zijn de eerste twee deelprojecten van het project Ketenanalyse
Diervoedersector en het project met betrekking tot kruiscontaminatie dierlijke
eiwitten in diervoeders afgerond en gerapporteerd.Voor de borging van de kwaliteit van diervoeders is de totstandkoming
van de Kaderwet Diervoeders van groot belang. Normstelling, maar ook controle
en handhaving hebben er een beter fundament door gekregen.De VWA heeft in het najaar 2003 haar Meerjarenvisie 2004–2007 gepresenteerd.
Aan de hand van een omgevingsanalyse over de belangrijkste trends en ontwikkelingen
voor de komende tijd heeft de VWA 20 inhoudelijke prioriteiten gedefinieerd,
rekening houdend met de beleidsprioriteiten van het Kabinet.In voorgaande jaren heeft het doden van gezonde dieren ter bestrijding van dierziekten grote maatschappelijke weerstand opgeroepen.
In 2003 is dan ook nadrukkelijk inzet gepleegd om bij het bestrijden van dierziekten
in de toekomst te voorkomen dat gezonde dieren gedood moeten worden. De Nederlandse
inzet is er op gericht geweest vaccinatie als instrument voor dierziektebestrijding
internationaal geaccepteerd te krijgen. In 2003 heeft LNV dit probleem in
EU- en OIE-verband geagendeerd. Mede door Nederlandse inspanningen is de Europese
richtlijn voor bestrijding van mond- en klauwzeer aangepast en is voor klassieke
varkenspest de discriminerende test behorende bij het markervaccin goedgekeurd.
Resultaat is dat EU lidstaten onder voorwaarden mogen gaan vaccineren bij
uitbraken van mond- en klauwzeer en varkenspest. Dit betreft de inzet van
vaccinatie als bestrijdingsinstrument en niet als preventief instrument. Ook
voor AI is een aanpassing van de bestrijdingsrichtlijn in voorbereiding. De
inzet van de Europese Commissie is erop gericht deze onder het Nederlandse
Voorzitterschap af te ronden. In de position paper over deze richtlijn wordt
onder andere aandacht besteed aan de mogelijkheden voor vaccinatie van hobbydieren.In 2003 is langs drie lijnen een aanvang gemaakt met de herziening van
het destructiebestel. Ten eerste is de bijproductenverordening in werking
getreden. Tevens is een begin gemaakt met het programma «alternatieve
verwerking slachtafvallen». In 2004 zullen drie pilotprojecten worden
uitgevoerd (voor de sectoren rund, varken en pluimvee). De Europese aanbesteding
hiervan is in 2003 afgerond. Tenslotte heeft een evaluatie van nationale wet-
en regelgeving plaatsgevonden met als uiteindelijk doel marktbelemmeringen
weg te nemen.In het kader van het Programma preventieve diergezondheid is een voorstel uitgewerkt waarmee de nadruk op preventie in de
aanpak van de diergezondheid wordt vergroot. Op basis van de gegenereerde
informatie kon in 2003 een voorstel worden gedaan aan de sector dat aansluit
bij de wensen van het bedrijfsleven en kan rekenen op een toenemend draagvlak.
In het voorstel is een afweging gemaakt tussen verantwoordelijkheid van overheid
en sector, draagvlak, administratieve lasten en risico's voor de dier- en
volksgezondheid. De uiteindelijke besluitvorming zal begin 2004 plaatsvinden,
waarna aan de uitwerking van dit besluit zal worden begonnen. Wel is in dit
kader al een aantal regelingen aangepast in 2003.Ten aanzien van de ontwikkeling van een nieuw systeem voor Identificatie & Registratie (I&R) voor landbouwhuisdieren
is na overleg met de sectoren in 2003 besloten om te starten met de nieuwbouw
van één deelsysteem, het I&R-systeem voor runderen. Voor
varkens, schapen en geiten zal voorlopig geen nieuw I&R-systeem worden
gebouwd. Als gevolg van een besluit van de Raad van Ministers van Landbouw
in december 2003 zal de elektronische identificatie en centrale registratie
van schapen en geiten pas in 2008 worden ingevoerd.Aan de Tweede Kamer is eind oktober 2003 een herijking van het dierenwelzijnsbeleid gezonden. In deze herijking ligt
de nadruk op het level playing field en op het faciliteren en stimuleren van
de sector. In 2003 is er naar gestreefd om op Europees niveau een hoog dierenwelzijn
te bereiken. Vooral op het onderdeel transport is hier sterk op ingezet. Verwacht
wordt dat de transportverordening in 2004 gereed komt.In EU verband werd in 2003 een akkoord bereikt over de harmonisatie van
de veterinaire eisen bij het intracommunautair verkeer van gezelschapdieren.
In het kader van de implementatie van deze verordening startte eind 2003 de
communicatie richting burger, uitvoerende diensten en potentiële uitgevers
van het gestandaardiseerde EU-paspoort.VisserijIn 2003 is een nieuwe basisverordening in werking getreden als eerste
stap in de hervorming van het Gemeenschappelijk Visserijbeleid. De sinds 1999
stelselmatig gekozen inzet voor Nederlandse opvattingen over instandhoudingsbeleid
en visstandbeheer vormt een belangrijk fundament.In de nieuwe basisverordening zijn de voorzorgaanpak en de ecosysteembenadering
expliciet opgenomen. Meerjarige herstelplannen en beheersplannen staan centraal.Voor de vlootcapaciteit worden referentiewaarden per lidstaat vastgelegd.
Er is geen sprake meer van jaarlijks verplichte reductiepercentages voor de
vloot. De situatie van de visbestanden en de daaruit voortvloeiende beperkende
maatregelen zullen bepalen of er voor de visser economisch perspectief is.
Dit bepaalt voor de visser de keuze om door te gaan met het uitoefenen van
zijn beroep dan wel gebruik te maken van saneringsmogelijkheden. Er is afgesproken
dat investeringssubsidies bij de nieuwbouw van vissersschepen per eind 2004
worden afgeschaft. Tot en met 31 december 2004 mag onder voorwaarden
steun worden gegeven voor nieuwbouw van vaartuigen tot 100 GT.Tot eind 2004 mogen vissers hun gesaneerde vaartuigen verkopen aan landen
buiten de EU die een visserijovereenkomst hebben met de Gemeenschap. Hierbij
dienen passende garanties te worden gegeven voor instandhouding en beheer
van visbestanden.Evaluatieprogramma Schelpdiervisserij in de kustwateren
1999–2003 (EVA II).Het definitieve evaluatierapport is op 11 december 2003 gepresenteerd
en naar de Tweede Kamer gestuurd. Daarbij zijn ook de uitgangspunten voor
het nieuwe beleid geformuleerd.Als gevolg van de vertraagde oplevering van het wetenschappelijke syntheserapport
hebben ook het communicatietraject en de formulering van nieuw beleid vertraging
opgelopen. In januari 2004 zijn in het kader van een maatschappelijke
consultatie, vier sessies in verschillende delen van het land georganiseerd.
Naast de maatschappelijke consultatie hebben ook twee bestuurlijke consultaties
plaatsgevonden.Tevens is een Beleidsadviesgroep ingesteld die zal adviseren in het verdere
proces van beleidsontwikkeling. In deze Beleidsadviesgroep zijn het visserijbedrijfsleven
en de natuurbeschermingsorganisaties vertegenwoordigd. Zoals gemeld zal het
nieuwe beleid naar verwachting aan het einde van het tweede kwartaal van 2004
de Tweede Kamer bereiken.De Internationale agendaWTOAls belangrijk ijkpunt voor de WTO-onderhandelingen gold de in september
2003 gehouden WTO Conferentie in Cancún. Tijdens deze Ministeriële
Conferentie zou een grote stap voorwaarts in de huidige Doha Development Ronde
gezet moeten worden, zodat per 1 januari 2005 de implementatie van een
nieuw WTO landbouwakkoord van start zou kunnen gaan. Het is echter niet gelukt
om tijdens de WTO conferentie in Cancún dat resultaat te boeken. Te
grote verschillen in de verwachtingen (en onderhandelingsposities) van de
aan de WTO-onderhandelingen deelnemende landen, veranderingen in internationale
(geo-)politieke verhoudingen, en organisatorische onvolkomenheden zijn de
hoofdoorzaken van het mislukken van de onderhandelingen. Door de vertraging
in het onderhandelingsproces, dat hierdoor is ontstaan, ligt het niet in de
verwachting dat er voor 2005 tot een nieuw akkoord zal worden gekomen.Om tot verwezenlijking van duurzame ontwikkeling te komen, is een wederzijdse
versterking van handel, milieu en ontwikkeling cruciaal. Daaraan zal de huidige
WTO-Ronde, invulling moeten geven. De inzet van LNV op het terrein van «non-trade
concerns» heeft in ieder geval bijgedragen aan het handhaven van de
ambities van de Nederlandse regering. De Europese Commissie heeft in de onderhandelingen
stevig het belang van de «non trade concerns» onderstreept.WSSD Partnership MarkttoegangIn 2002 heeft Nederland in het kader van de implementatie van de afspraken
van de World Summit on Sustainable Development (WSSD) het publiek/private
partnerschip betreffende vergroting van de markttoegang van producten uit
ontwikkelingslanden geïnitieerd. Doel is het opbouwen van capaciteit
in een zevental partnerlanden om te kunnen voldoen aan kwaliteitseisen op
het vlak van voedselveiligheid, fytosanitair/veterinair en milieu. In 2003
zijn de productgroepen geselecteerd: voor Indonesië en Maleisië
richt het partnership zich trilateraal op palmolie, garnalen en groenten/fruit.
Vietnam heeft aangegeven het partnership te willen richten op garnalen. Op
basis van besprekingen met Uganda, Tanzania en Zambia zijn projecten geïdentificeerd
gericht op de kwaliteit en markttoegang van tuinbouw-producten.
Alle landen waarderen het Nederlandse initiatief zeer, aangezien niet slechts
eisen worden gesteld aan de import van producten, maar intensief wordt samengewerkt
om te komen tot een goede kwaliteit van producten in de gehele keten van productie
in de partnerlanden, internationale handel en consumptie in Nederland. Het
is tot op heden het eerste en enige Nederlandse partnership dat tot uitvoering
is gekomen.BiodiversiteitAangezien Nederland gastland en voorzitter was van de 6e Conferentie van
Partijen bij het Verdrag inzake Biologische Diversiteit (COP-6), vervulde
Nederland in 2003 het voorzitterschap bij dit verdrag tot aan de zevende Conferentie
van Partijen in Kuala Lumpur, Maleisië (februari 2004). Als zodanig heeft
LNV een leidende rol vervuld in de implementatie van de afspraken die op dit
vlak tijdens de WSSD zijn gemaakt, met name op het gebied van de start van
onderhandelingen over een internationaal regime inzake de toegang tot genetische
bronnen en de eerlijke verdeling van de opbrengsten daarvan, en een werkprogramma
over beschermde gebieden. In dat kader heeft Nederland intersessionele bijeenkomsten
voorgezeten van alle verdragspartijen inzake het strategisch plan van het
verdrag, genetische bronnen, verdere integratie van de belangen van inheemse
volkeren in de implementatie van het verdrag, richtlijnen voor duurzaam gebruik
van biodiversiteit en technologieoverdracht aan ontwikkelingslanden. Het voorzitterschap
is wereldwijd als zeer succesvol bestempeld.Met het Beleidsprogramma Biodiversiteit Internationaal 2002–2006
(BBI) heeft Nederland in 2003 haar actieve bijdrage en initiërende rol
in internationaal verband aan een wereldwijde aanpak van een duurzame ontwikkeling
en behoud van biodiversiteit weten te continueren.Ook in 2003 is ingezet op deelname aan en het beïnvloeden van internationale
besluitvorming, op kennisoverdracht en op ondersteuning van projecten in het
buitenland.Dit wordt geïllustreerd met de actieve bijdrage van Nederland in
een aantal internationale gremia (o.a. de 3e Wereld Water Forum (Kyoto, maart),
IWC (Berlijn, juli) en IUCN's 5e World Park Congres (Durban)) Een speciale
bijeenkomst over de rol van beschermde gebieden en ecologische netwerken in
het biodiversiteitbeleid werd door Nederland in Den Haag (juni) georganiseerd.Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO)In februari 2003 vond de door LNV en de OESO georganiseerde conferentie
«Changing dimensions of the Food Economy: Exploring the policy issues»
plaats. De conferentie is bezocht door 200 vertegenwoordigers van wetenschap,
overheid en bedrijfsleven. Het doel was tweeledig:a) het bediscussiëren van mondiale issues in de voedselindustrie
enb) trends in de trend in onderwerpen aan te dragen die de komende jaren
de agenda van OESO-lidstaten zullen bepalen en daarmee tevens een plaats moeten
krijgen in het OESO-werkprogramma.MVO vormde de rode draad van de conferentie. De uitkomsten worden verwerkt
tot een rapport van het secretariaat van de OESO aan het landbouw comité,
dat uiteindelijk beslist over het werkprogramma.De LNV-organisatieZowel in het Strategisch Akkoord van 2002 als het Hoofdlijnenakkoord 2003
staat het thema «minder beleid, minder regels, minder inzet» centraal.
In 2003 zijn verdere stappen gezet op het transitiepad dat op basis van de
zgn. Houtskoolschets is uitgestippeld.Onderdeel ervan is het streven de uitvoeringsorganisaties om te vormen
tot agentschappen.In dat verband heeft de Kamer eind 2003 er mee ingestemd dat de Dienst
Landelijk Gebied met ingang van 1 januari 2004 de agentschapstatus heeft.
Tevens is de Kamer akkoord gegaan met het tijdelijk agentschap Dienst Regelingen,
waar het Bureau Heffingen, LASER, de Dienst Basisregistraties en het LNV-loket
in opgaan. De voorbereiding van de omvorming van de AID tot agentschap is
inmiddels in volle gang.Met de overgang van de beheersverantwoordelijkheid voor de VWA van VWS
naar LNV keerde de RVV in 2003 terug in de LNV-organisatie. Eerder was het
RVV-personeel per 1 januari 2003 van LNV naar VWS overgegaan.De VWA, waarvan naast de RVV ook de Keuringsdienst van Waren (KvW) en
de centrale eenheid VWA deel uitmaken, heeft nog de status van tijdelijk agentschap.
Aanvankelijk was voorzien om de werkmaatschappijen KvW en RVV geleidelijk
naar elkaar toe te laten groeien. De buitenwereld wil snel één
loket gerealiseerd zien. Ook het VWA-personeel is gebaat bij maximale duidelijkheid.
Daarnaast dwingen de bezuinigingen tot versnelling van het integratieproces.
Om deze redenen is medio 2003 het Opbouwproject 2006 gestart dat een volledige
integratie beoogt van de werkmaatschappijen KvW en RVV in de VWA per 1 januari
2006. Dan zal ook sprake zijn van één nieuw agentschap VWA.Per 1 september 2003 zijn de aanvankelijk bij de verschillende ministeries
in Den Haag en Voorburg gevestigde onderdelen van de VWA gezamenlijk gehuisvest.
Ook is het proces van shared services hierdoor versneld op gang gekomen. Zo
is de centrale meldkamer voor calamiteitenbeheersing operationeel gemaakt
volgens een vernieuwd kwaliteitssysteem.De administratieve overgang van het personeel hebben de Ministeries van
LNV en VWS op 2 december 2003 geregeld in het Sociaal Statuut zodat met
ingang van 1 januari 2004 het gehele personeel van VWA, KvW en RVV in
dienst is van LNV.Ook buiten het terrein van de uitvoering zijn inmiddels veranderingen
gerealiseerd of vergaand voorbereid. De samenvoeging van de regionale beleidsdirecties
tot één directie Regionale Zaken heeft per 1 januari 2004
zijn beslag gekregen. De voorbereiding van de bundeling van ICT-taken in één
dienst is zover gevorderd dat gestreefd wordt naar realisering per 1 januari
2005.Budgettaire en financiële
consequenties van de beleidsprioriteiten 2003Beleidsprioriteiten 2003Bedragen * € 1 000Artikel nr.Ontwerp-begroting 2003Nadere mutaties 2003Realisatie 2003Belangrijkste (mutaties in) beleidsmatige prioriteiten    1. EHS2,3269 00625 402294 4082. Reconstructie110 176– 5 8054 3713. Biologische landbouw513 314– 3 25710 0574. Mest- en mineralenbeleid5182 708– 98 88583 8235. Gewasbescherming56 599– 3 8112 7886. Visserij4,526 385– 6 58519 8007. Voedselveiligheid, diergezondheid en dierenwelzijn5,662 88237 417100 2998. Kennis en innovatie7312 1713 927316 098     Nieuwe prioriteiten 2003   9. Agrologistiek/Transparantie en ICT4–36036010. Vogelpest (AI)5,6–265 075265 075Hieronder is de procentuele verdeling van de realisatie van de uitgaven
en ontvangsten over de (beleids)artikelen weergegeven.Grafiek 1: Ontvangsten verdeeld over de (beleids)artikelenGrafiek 2: Uitgaven verdeeld over de (beleids)artikelen5. BELEIDSARTIKELEN01 Versterking landelijk gebiedVersterking van het landelijk gebied is gericht op kwaliteitsverbetering
en het in onderlinge samenhang versterken van de verschillende functies in
het landelijk gebied. Deze doelstelling valt uiteen in de volgende operationele
doelen (OD):• Gebiedenbeleid (1.11): een verbetering van de fysieke leefomgeving
en de ruimtelijke structuur;• Reconstructie (1.12): een integrale aanpak van specifieke problemen
in de concentratiegebieden;• Landelijk Natuurlijk (1.13): de verbetering van de kwaliteit van
natuur en landschap in het landelijk gebied;• GIOS (1.14): bevorderen van groen in en om de stad;• Recreatie (1.15): het verder ontwikkelen van gevarieerde recreatiemogelijkheden.• Internationaal natuurlijk (1.16): een structurele ombuiging van
het wereldwijde verlies aan biodiversiteit.De uitvoering van dit beleidsartikel steunt voor een groot deel op de
verwervings- in inrichtingactiviteiten van de Dienst Landelijk Gebied (DLG).
Daarnaast komen deze activiteiten terug in beleidsartikel 2 (Ecologische Hoofdstructuur).InrichtingDe realisatie van inrichting vindt plaats in het kader van projecten met
een meerjarig karakter (2013 voor GIOS; 2018 voor EHS). De tabel biedt een
samenvattend overzicht van inrichtingsdoelstellingen uit zowel Landelijk Gebied
(artikel 1) als EHS (artikel 2). In 2003 is de meeste inrichting gerealiseerd
bij ruimtelijke structuur en vrijwillige kavelruil, allebei onderdeel uitmakend
van Gebiedenbeleid (operationeel doel 1.11): tezamen ruim 22 500 ha.
De grootste resterende taakstellingen (per eind december 2003) liggen bij
de inrichting van droge EHS (operationeel doel 2.13): totaal bijna 120 000
ha.Samen met de provincies heeft LNV in 2003 een Task Force Landelijk Gebied
ingesteld die mede tot taak heeft het tempo in de afronding van landinrichtingsprojecten
te verhogen.Tabel inrichting realisatie
2003Prestaties in haTaakstellingenRestant taakstellingBegrotingRealisatieRestanttaakstelling(tenzij anders vermeld)GIOS t/m 2013per 1 jan 20032003per 31 dec 2003per 1 jan 2004 EHS t/m 2018 AfgerondOnderhandenAfgerondOnderhanden 01 Versterking Landelijk Gebied       1.11 Gebiedenbeleid       – Ruimtelijke structuur––35 000590 00017 890627 110–– Vrijwillige kavelruil––10 000 4 8301 310–1.13 Landelijk Natuurlijk       – Bosuitbreidingslocaties3 0001 61850500136291 605– Bos en landschap26 83023 1562402 5501702 48922 9861.14 GIOS       – Recreatiebos9 0805 5081501 6003511 70 25 157– Staatsbos4 0402 40350700427292 361– Groene verbindingen450 km425 km10 km25 km1 km34 km424 km1.15 Recreatie       – Inrichting recreatie2 090 km1 439 km100 km700 km51 km545 km1 389 km02 Realisatie EHS       2.13 Inrichting droge EHS1       – Reservaat100 00063 9791 60016 00043013 31363 549– Natuurontwikkeling50 00042 2928009 0004999 61641 793– Robuuste verbindingen13 50013 500–2000313 5002. Inrichting natte EHS       – Natte natuur (inclusief V&W)7 0006 7787171 7942923 8806 4861Nieuwe natuur is versleuteld over reservaat- en natuurontwikkeling
(zie beleidsartikel 2)Grafiek 3: Procentuele verdeling gerealiseerde uitgaven
2003 over operationele doelstellingen en apparaat01.11 GebiedenbeleidOnder deze begrotingscategorie zijn opgenomen investeringen in de verbetering
van de landbouwkundige structuur en de algemeen ruimtelijke structuur. Realisatie
vindt plaats middels een aantal instrumenten (zie kader), waarvan het algemene
LNV instrumentarium (inrichting; vrijwillige kavelruil) en de Subsidieregeling
Gebiedsgericht Beleid (SGB) de belangrijkste zijn. Het toepassingsgebied van
beide loopt uiteen:• LNV instrumentarium, is gericht op aanpassing van de verkavelingstructuur
en aanpassing van wegen en waterlopen.• Bij SGB gaat het om maatregelen die passen binnen het Uitvoeringscontract
tussen Rijk en Provincies.StreefwaardenOmschrijving streefwaardeRealisatie 2002Realisatie
2003Streefwaarde 20031 ruimtelijke structuur9 250
ha ingericht17 890 ha35 000 ha ingericht2 ruimtelijke structuur9 046
ha kavelruil4 830 ha10 000 ha kavelruil3 ruimtelijke structuur en  Diverse projecten fysieke leefomgeving039 projectenvia SGB-regelingPrestatiegegevens  Realisatie 2002Realisatie 2003Begroting 2003InstrumentPrestatiesPrestatieUitgavenx 1 000PrestatieUitgaven x 1 000PrestatieBudget x 1 0001 Landinrichtings-instrumentariuma Afgerond: 70 944 57 970 67 056 ha inrichting9 250 17 890 35 000   ha kavelruil9 046 4 830 10 000          b Onderhanden:        ha inrichting645 000 627 110 590 000   ha kavelruil8 343 1 310 0         2– Stadsmeierrechten–––11 800––3 SGB aantal projecten 1 346 15 509 5 213 a afgerond0 39 –  b onderhanden0 356 – 4 Stimuleringskader 
aantal projecten124 817236 110506 6635 Diversen Uitfinanciering––01 986––LNV Instrumentarium (inrichting en kavelruil)De uitgaven voor landinrichting en vrijwillige kavelruil tezamen (€ 58
mln.) zijn onder de raming (€ 67 mln.) gebleven.Door de eindoplevering van lopende projecten is per 31 december 2003
de oppervlakte onderhanden met bijna 18 000 ha gedaald en is er ook 18 000
ha gerealiseerd. Er zijn in 2003 geen nieuwe projecten in uitvoering (onderhanden)
genomen.De voorraad lopende projecten (onderhanden) per ultimo december 2003 is
37 000 ha hoger dan begroot, terwijl de realisatie (afgerond) 17 000
ha lager is dan verwacht. Een en ander hangt direct samen met de opgelegde
taakstellingen, waardoor er minder uitgaven zijn gerealiseerd. Daarnaast is
er sprake van uitlopende procedures.De kavelruil op vrijwillige basis is in 2003 aanmerkelijk lager (4 830
ha) dan in 2002. Deze verlaging komt (mede) doordat de grondmobiliteit in
2003 is afgenomen (terughoudend aankoopbeleid van het rijk). Tegen het eind
van 2003 is het aantal aanvragen voor kavelruil echter weer toegenomen.StadsmeierrechtenNamens de ministeries van VROM en EZ is een bijdrage van € 11,8
mln. vergoed aan de gemeente Groningen voor de afkoop van stadsmeierrechten
voor de herinrichtingwet Oost-Groningen en de Gronings-Drentse Veenkoloniën.SGBMet de uitvoering van de Subsidieregeling Gebiedsgericht Beleid is, na
een lange aanloopperiode, in 2002 begonnen. De SGB heeft een meerjarig karakter,
gebaseerd op opeenvolgende vierjaarlijkse uitvoeringscontracten tussen het
Rijk en de Provincies.In 2002 en 2003 zijn subsidiebeschikkingen afgegeven voor respectievelijk € 7,3
mln en € 21,6 mln. Daartegenover staan uitgaven in 2003 van totaal € 15,5
mln. Hiervan is € 3,7 mln, is besteed aan de afronding van 39 projecten en de financiering van 356 lopende projecten (onderhanden).
Een bedrag van € 11,8 mln is gestort in het Groenfonds.StimuleringskaderEr zijn in totaal 27 projecten minder gerealiseerd dan begroot. Dit heeft
te maken met de grote omvang van de toegewezen projecten. Het beschikbare
budget is licht onderbenut gebleven.DiversenDe regelingen WCL (Waardevolle Cultuurlandschappen), Gebeve (anti verdrogingmaatregelen)
en NUBL (Nadere Uitwerking Brabant Limburg) zijn reeds eerder gesloten. Er
vindt alleen nog uitbetaling plaats van bestaande verplichtingen.DoelgroepenDe verbetering van de ruimtelijke structuur en de kwaliteit van de fysieke
leefomgeving is bedoeld voor alle gebruikers van het landelijk gebied.Beleidsinstrumenten• Bestuursovereenkomst gebiedsgerichte inrichting landelijk gebied
Rijk-provincies• Landinrichtingsinstrumentarium• Stimuleringsregeling Gebiedsgericht Beleid (SGB)• Stimuleringskader01.12 Reconstructie varkenshouderij/kwaliteitsimpuls zandgebiedenOp 1 april 2002 is de Reconstructiewet concentratiegebieden in werking
getreden. Reconstructie beoogt het bevorderen van een goede ruimtestructuur
van concentratiegebieden, speciaal voor landbouw, natuur, bos, landschap,
recreatie, water, milieu en infrastructuur. Rijk en Provincies zijn in 2003
gestart met de voorbereiding (12 plannen). Er vindt goed overleg plaats tussen
het Rijk en de reconstructieprovincies en -commissies en via de provincies
met de gemeenten en de waterschappen. In 2003 zijn er geen plannen vastgesteld
of ter goedkeuring aangeboden. Wel hebben Rijk, reconstructieprovincies en
VNG bestuurlijke afspraken gemaakt over de reconstructie. Naast afspraken
over de uitvoering van projecten in het urgentieprogramma 2003 zijn er afspraken
gemaakt over ieders financiële inzet bij de uitvoering van de reconstructieplannen
en over een benutting van 10 miljoen euro D2-middelen (EU-bijdrage) in 2004.
Mijlpaal was het beschikbaar stellen van intensiveringmiddelen door het kabinet
Balkenende II.Als uitvloeisel van het zogenoemde Krokusakkoord van maart 2003 is in
het voorjaar gestart met de uitvoering van het urgentieprogramma 2003, bestaande
uit een experiment met de opkoop van 16 urgente knelgevallen intensieve veehouderij
en uit projecten gericht op de extensivering van de melkveehouderij. Deze
onderdelen lopen vooruit op de uitvoering van de integrale reconstructieplannen.StreefwaardenOmschrijving streefwaardeRealisatie 2002Realisatie 2003Streefwaarde 20031 Pilots (gebieden)6 afgerond––2 Voorbereiden (Reconstructieplannen)012 onderhanden12Volgens planning zijn de pilots afgerond in 2002. Echter, er is nog wel
ruilgrond voorhanden. Met de Provincie Gelderland is reeds afgesproken dat
de verkoopopbrengsten uit de ruilgronden, weer opnieuw ingezet worden voor
reconstructiedoeleinden.De reconstructieplannen zijn in 2003 een voor een opgestart en per ultimo
2003 zijn alle 12 projecten in ontwikkeling (onderhanden).Prestatiegegevens Realisatie 2002Realisatie 2003Begroting 2003InstrumentPrestatieUitgavenx
1 000PrestatieUitgaven x 1 000PrestatieBudgetx 1 0001. Pilots (gebieden)6 afgerond8 473–1 311––2. Opstellen plannen 2 877 2 060 10 176– afgerond  0 12 – onderhanden  12 0 3 NUBLuitfinanciering––1 000  Op 3 onderdelen zijn uitgaven gedaan ten behoeve van reconstructie.• Er is in 2003 € 1,3 mln. uitgegeven aan afhandeling van
afgeronde proefprojecten (pilots).• Daarnaast is begonnen met de voorbereiding van 12 reconstructieplannen.
O.a. in verband met kabinetsformatie heeft dit onderdeel vertraging opgelopen
en is er ruim € 8 mln. minder uitgegeven dan begroot.• In het kader van de uitfinanciering van NUBL is nog € 1
mln. uitbetaald. De laatste betalingen zijn voorzien in 2004.DoelgroepenDe verbetering van de ruimtelijke structuur en de kwaliteit van de fysieke
leefomgeving is bedoeld voor alle gebruikers van het landelijk gebied.Beleidsinstrumenten• Reconstructiewet concentratiegebieden• Het LNV verwervings- en landinrichtingsinstrumentarium• Subsidieregeling Gebiedsgericht Beleid (SGB)• Experiment opkoop urgente knelgevallen Intensieve Veehouderij• Bestuurlijke afspraken extensivering melkveehouderij01.13 Landelijk NatuurlijkAls gevolg van bezuinigingen voortvloeiend uit het Strategisch Akkoord
(2002) en het Hoofdlijnenakkoord (2003) zijn een aantal streefwaarden en prestaties
niet gerealiseerd.Nadruk in 2003 heeft gelegen op vereenvoudiging, beperking en concentratie
van de rijksbetrokkenheid bij de kwaliteitsontwikkeling van het landelijk
gebied. In de Nota Ruimte en de Agenda Vitaal Platteland zal dit zijn beslag
krijgen in de Nationale Landschappen en stimulerend instrumentarium m.b.t.
landschapskwaliteitsontwikkeling. De bijdrageregeling voor het opstellen van
gemeentelijke landschapsontwikkelingsprogramma's is een succes. Er zijn 67
subsidiebijdragen aan gemeenten of samenwerkende gemeenten toegekend. De doorlooptijd
is ca. 2 jaar.StreefwaardenOmschrijving streefwaardeRealisatie 2002Realisatie 2003Streefwaarde 20031 Operationaliseren van kernkwaliteiten van landschappen gereedgereed2 Voltooide studies offensieve landschapsstrategie04 gestart, afronding in 200443 Opgestelde landschapsontwikkelingsplannen door gemeenten 67 gestart, 0 afgerond154 Proeftuinen kwaliteitsimpuls landschap:   – verwerving (zie onderstaande
opmerking)86 ha– uitvoering  392 ha5 Graadmeter voor AgrobiodiversiteitIn ontwikkeling–gereed6 Uitbreiding natuur en landschap in het landelijk gebied buiten
EHS, excl. Kwaliteitsimpuls landschap1)1)4 000 ha7 Aantal opgestelde/uitgevoerde soortenbeschermingsplannen4/42/44/41 realisatie is verantwoord op beleidsartikel 3 (streefwaarde
2).Ad. 1De kernkwaliteiten worden opgenomen in de Nota Ruimte. Uitwerking als
informatieve kwaliteitsagenda voor o.a. provincies en gemeenten vindt plaats
in 2004.Ad. 2Studies Offensieve Landschapsstrategie lopen uit in de tijd en worden
in 2004 afgerond.Ad. 4De Proeftuinen Kwaliteitsimpuls Landschap zijn stilgelegd in het kader
van de bezuinigingen. Slechts enkele eerder verplichte hectares zijn gerealiseerd.Ad. 7Het opstellen van nieuwe Soortenbeschermingsplannen is in 2003 getemporiseerd
vanwege stijgende kosten bij de uitvoering van reeds vastgestelde plannen,
en ten behoeve van de herintroductie van de otter en de hamster.Prestatiegegevens  Realisatie
2002Realisatie 2003Begroting 2003InstrumentPrestatiePrijs per eenheidUitgaven (x 1 000)PrestatiePrijs per eenheidUitgaven
(x 1 000)PrestatiePrijs per eenheidBudget(x 1 000)1 Verwerving kwaliteitsimpuls landschap   00 086 ha€ 38 0003 2542 Uitvoering kwaliteitsimpuls landschap   5 911  169392 ha 3 3953 Opstellen landschapsontwikkelingsplannen   108  43515€ 107 0001 6004 Verwerving bosuitbreidingslocaties in landinrichting 106 ha€ 46 9154 973109€ 36 5413 983104 ha€ 38 0003 9835 Verwerving overig bos/landschap in landinrichting 83 ha€ 18 3251 52175€ 35 4002 65570 ha€ 38 0002 6556 Inkomenscompensatie bos op landbouwgrond 2 289 ha€ 6521 4922 306 ha€ 6431 4841 970 ha€ 8121 6007 Inrichting bosuitbreidingslocaties in landinrichting   422  825  3 771– afrondinga17 ha  13 ha  50 ha  – onderhandenb659 ha  629 ha  500 ha  8 Inrichting overig bos/landschap in landinrichting   10 751  10 846  12 461– afrondinga209 ha  170 ha  200 ha  – onderhandenb2 680 ha  2 489 ha  2 350 ha   Groene lijnelementen          – afrondinga40 km  206 ha     – onderhandenb2 190 km  1 996 ha      Blauwe lijnelementen          – afrondinga46 km  106 km     – onderhandenb828 km  716 km     9 Bosaanleg op landbouwgrond 285
ha€ 4 5861 307594 ha€ 3 0961 8391 390 ha 2 50010 Beheer bestaand bos, natuurterreinen en landschap 52 509 ha€ 23212 168      – beheerd door SBBa    63 662 ha 10 771  9 341– beheerd door PNB'sb   61 876 ha€ 1006 18865 000€ 1006 50011 Weidevogelbeheer 24 869 ha€ 1533 79320 815
ha€ 1813 74920 000
ha€ 56111 22012 Beheer wintergasten en natuurbraak 15 430 ha€ 1832 82215 883 ha€ 1983 14418 000 ha€ 1723 10913 Regeling draagvlak natuur   2 623  3 041  3 31914 Landschapsbeherende stichtingen 12 4 11812 4 32312 3 63015 Soortenbeschermingsplannen 4 2 1492 1  8535 1 81516 Belvedere   2 929  0  2 72217 Faunafonds   5 966  10 063  3 400Toelichting:Ad. 1 en 2 De proeftuinen in het kader van de kwaliteitsimpuls landschap
zijn in de loop van 2003 stopgezet.Ad 6. Het betreft hier uitfinanciering van reeds in het verleden aangegane
verplichtingen. Er worden geen nieuwe verplichtingen meer aangegaan.Ad. 7. Uitgaven vormen onderdeel van 8.Ad. 8. In de verantwoording van de prestaties wordt onderscheid gemaakt
in gerealiseerde hectares en gerealiseerde groene en blauwe lijnelementen
in kilometers.Ad 9. In 2003 is circa 800 ha minder bos op landbouwgrond gerealiseerd
dan begroot. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door het ontbreken van de
vergunningen die vereist zijn als landbouwgrond wordt omgezet in natuurgroen
(functieverandering.) Naar aanleiding van de evaluatie van Programma Beheer
is de methode tot het verkrijgen van de vergunningen vergemakkelijkt, dit
zal echter pas zijn effect hebben op de uitgaven in 2005. De uitgaven betreffen
zowel de betalingen voor de waardedaling van de grond als de kosten voor de
inrichting van de terreinen.Ad 10. De hectaren die bij Staatsbosbeheer in beheer zijn worden verantwoord
onder 3.11.Ad 11. In 2003 zijn iets meer weidevogelhectares gerealiseerd dan begroot.
Daar tegenover staat dat iets minder «regulier» agrarisch natuur
en landschapsbeheer is gerealiseerd (verantwoord onder 3.11.) De kosten voor
het weidevogelbeheer zijn lager dan begroot, omdat agrariërs iets meer
dan ingeschat voor goedkopere weidevogelpakketten hebben gekozen.Ad 12. Er behoefden in 2002 minder ganzengedoogovereenkomsten (wintergasten)
te worden afgesloten dan begroot. Het aantal overeenkomsten zal de komende
jaren waarschijnlijk toenemen door het in de zomer van 2003 afgesproken Beleidskader
Faunabeheer.Ad. 15 Realisatie van soortenbeschermingsplannen blijft iets achter. De
kosten van soortenbeschermingsplannen die in uitvoering zijn blijken hoger
dan de gemiddelde kosten per plan die bij het opstellen van het Meerjarenplan
in 2000 werden geraamd. Om de voortgang van de uitvoering niet in gevaar te
brengen en de medefinanciering van de provincies veilig te stellen, is er
in 2003, na overleg met de provincies en de soortbeschermingsorganisaties,
voor gekozen het opstellen van nieuwe plannen te temporiseren.Ad. 16 Het budget van € 2,7 mln. is in de loop van het jaar
naar de begroting van OC&W overgeheveld.Ad. 17 Faunafonds: In 2003 is het aantal beschermde dieren dat schade
veroorzaakte (met name ganzen en smienten) fors toegenomen ten opzichte van
het voorgaande jaar. Dit leidde tot hogere taxatiekosten en meer schade-uitkeringen.
De stijging van de kosten wordt hierdoor geheel verklaard.Doelgroepen• Staatsbosbeheer• Alle particulieren en organisaties, waaronder agrariërs (natuurlijke
personen en rechtspersonen), die in aanmerking komen voor de subsidieregelingen
onder Programma Beheer (SAN en SN)Beleidsinstrumenten• Programma Beheer (Subsidieregeling agrarisch natuurbeheer, Subsidieregeling
natuurbeheer, Regeling organisatiekosten samenwerkingsverbanden)• Ganzengedoogovereenkomsten• Regeling Natuurbraak• Regeling Snelgroeiend Bos op Landbouwgrond (SBL) (aflopend)• Regeling Draagvlak Natuur• Regeling Belvedère• Landschapsontwikkelingsplannen• Regeling Platform Soortenbeschermingsplannen01.14 De stedelijke omgeving «Groen in en om de
stad (GIOS)»Het Operationele Doel GIOS heeft als doelstelling het bevorderen van groen
in en om de stad. Het gaat hierbij om de volgende zaken:• In 2003 is het principe «Rood-Groenbalans» verder uitgewerkt:
bij de ontwikkeling van nieuwe rode functies moet het groen gelijktijdig en
integraal in de planning en financiering en realisatie worden meegenomen.
Hierbij wordt ervan uitgegaan dat andere overheden en private partners eigen
inhoudelijke en financiële verantwoordelijkheid en initiatieven nemen.• LNV draagt € 11 mln. bij voor Investeringsimpuls Stedelijke
Vernieuwing (ISV2) ten behoeve van het grootschalig groen in stedelijk gebied.
De gebiedsplannen VINAC zijn eveneens beoordeeld en vastgesteld.StreefwaardenOmschrijvingRealisatie 2002Realisatie 2003Streefwaarde
20031 SGR   a. Verwerving gronden497 ha462 ha516 hab. Inrichting37 ha staatsbos42 ha50 ha staatsbos 157 ha recreatiebos351 ha150 ha recr.bos    2 Groene verbindingen5 km1 km10 kmDe streefwaarden hebben alleen betrekking op groen om de stad en zijn
ontleend aan de taakstelling uit het Structuurschema Groene Ruimte (SGR).
De streefwaardes zijn gehaald en in het geval van recreatiebos zelfs ruim
overschreden. Dat houdt verband met de relatief grote beschikbaarheid van
gronden ten behoeve van bosaanleg.Prestatiegegevens Realisatie 2002Realisatie 2003Begroting 2003 InstrumentPrestatieUitgaven x 1 000PrestatieUitgavenx 1 000PrestatieBudget x 1 0001 LNV verwervings- en landinrichtingsinstrumentarium      a. Verwerving (incl. Randstadgroenstructuur)497
ha28 965a462 ha28 799a516 ha30 485a Gemiddelde prijs (in €/ha) (71 300) (62 200) (59 000)b. Inrichting 2 427 9 325 7 292b1. Afgerond      – Staatsbos ingericht37 ha 42 ha 50 ha – recreatiebos ingericht157 ha 351 ha 150 ha – Groene verbindingen– 1 km 10 km b2. Onderhanden:      – Staatsbos1 030 ha 729 ha 700 ha – recreatiebos1 648 ha 1 702 ha 1 600 ha – groene verbindingen– 34 km 25 km 2 Groene Hart Impuls (projecten)483 442492 932603 2673 Stimuleringskader VLG– 04 24301 2974 Overig: bosaanleg (PPS)–463–0–589a) exclusief extern aandeel van Ministerie VROMLNV Instrumentarium (Verwerving en inrichting)Voor GIOS zijn zowel de instrumenten verwerving als inrichting van toepassing.• De realisatie van de verwerving (inclusief Randstadgroenstructuur)
is € 1,7 mln. lager uitgevallen dan begroot. De reden hiervan is
de aankoopstop voor natuur en recreatie die gold voor een deel van 2003.• De realisatie van de inrichting is € 2,0 mln. hoger uitgevallen
dan voorgaande jaren. Feitelijk betekent dit dat er vooruitgang is geboekt
in de feitelijke realisatie van groen in en om de stad.Het algemene beeld van het GIOS programma loopt echter nog danig achter
op de planning.VINAC (4e Nota Ruimtelijke Ordening Actualisering) is een recente aanvulling
op de vigerende ambities van GIOS en is definitief afgesproken in 2003. De
eerste VINAC resultaten zullen naar verwachting eerst in 2004 worden opgeleverd.De prijs voor verwerving is in de begroting (2003) standaard gesteld op
59 000 € per ha. In 2003 is het gemiddelde uiteindelijk uitgekomen
op 62 200 €/ha. Een en ander is het gevolg van de (autonoom)
gestegen grondprijzen in de stedelijke omgeving. In 2002 was de gemiddelde
prijs hoger in verband met de aanwezigheid van relatief veel afgeschreven
gebouwen (rijp voor de sloop) op de verworven gronden.Groene Hart ImpulsDe oorspronkelijk afgesproken verplichtingenruimte is volledig benut.
In 2003 zijn daarom geen nieuwe verplichtingen meer aangegaan. Er vindt uitsluitend
nog afronding plaats van eerder gestarte projecten: in 2003 ging het om 49
projecten en om € 2,9 mln aan uitgaven.Stimuleringskader VLGDit stimuleringskader is al eerder stopgezet. Het betreft hier afbetaling
van lopende projectverplichtingen (uitfinanciering). In 2003 heeft er verhoogde
uitfinanciering plaatsgevonden.OverigHieronder valt bosaanleg via Publiek Private Samenwerking (PPS). Het gaat
om de aanleg van ruim 500 ha bos in 6 regio's (budget € 2,3 mln).
In 2003 zijn hiervoor geen uitgaven gedaan. Voor PPS staat er nog een beperkt
deel (€ 0,5 mln) open aan verplichtingen bij lopende projecten (uitfinanciering)
tot en met 2007. Tot nu toe hebben vijf regio's het bos definitief opgeleverd.
De overblijvende regio heeft nog tot eind 2007 mogelijkheid tot finale oplevering.DoelgroepenGroen in de stad• aanbod ten behoeve van recreanten op minder dan 500 m van de woning
voor de burgers van de G30 steden en de omliggende gemeenten.Groen om de stad• aanbod ten behoeve van recreanten binnen 5 km van de woningBeleidsinstrumentenGroen in de stad• Stadsconvenanten Rijk-individuele steden gebaseerd op het Grote
Steden Beleid (GSB),• De Wet Stedelijke Vernieuwing (getekend december 1999) en• Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing (ISV 1 en 2).Groen om de stad:• Bufferzoneconvenant VROM-LNV (1996);• Het LNV verwervings- en landinrichtingsinstrumentarium;• Regeling Kwaliteitsimpuls Groene Hart.01.15 Realisering gevarieerde recreatiemogelijkheden in
het landelijk gebiedHet recreatieprogramma is vastgelegd in een drietal documenten: Beleidsbrief
Toerisme en Recreatie (2001), Toeristisch Recreatief actieprogramma (2002)
en het Structuurschema Groene Ruimte (2002). Het programma omvat:• Verbeteren van de toegankelijkheid van het landelijk gebied, bijvoorbeeld
door het stimuleren van de openstelling van agrarische grondgebieden of het
in ere herstellen van kerkpaden.• Realisering van landelijke netwerken voor wandelen, fietsen en
varen.• Bevorderen van kennis en deskundigheid op het gebied van recreatie.• Beheer van voorzieningen in natuur-, bos- en recreatiegebieden.StreefwaardenOmschrijvingRealisatie 2003Streefwaarde 20031 Verbeteren toegankelijkheid:  – verwerven grond88 ha83 ha– inrichten (aanleg paden)51 km100 km– inrichten vlakelementen13 ha–   2. RVR: Landelijke routenetwerken348 km290 km3 Beheer recreatieve voorzieningen natuur en bosgebieden (per
31/12/03)219 967 ha222 403 ha4 RVR: Overige versterking recreatie sector  – projecten met innovatief karakter1630– projecten ter bevordering kennis en deskundigheid (KIC)4545Prestatiegegevens Realisatie 2002Realisatie 2003Begroting 2003 InstrumentPrestatieUitgaven x € 1 000PrestatieUitgaven x € 1 000PrestatieBudget x € 1 0001. LNV Verwerving- en landinrichting- instrumentarium      a. Verwerving tbv recreatievoorzieningen61 ha3 00988 ha3 17483 ha3 174 (gemiddelde prijs in € /ha) (49 300) (36 100) (38 000)b. Inrichting paden en vlakelementen 4 138 3 808 7 622– afgerond paden41 km 51 km 100 km – onderhanden paden584 km 545 km 700 km – afgeronde vlakken– 13 ha–  – onderhanden vlakken– 318 ha–  2. RVR: Landelijke routenetwerken 2 567 a) 2 403a 1 743a. wandelen (incl. SNLW)150 km 180 km 180 km b. fietsen260 km 88 km 90 km c. varen (incl. bijdrage V&W)20 km 80 km 20 km 3. Beheer recr. voorzieningen (per 31 dec)hectares21 571hectares22 064hectares21 569a. Staatsbosbeheer210 190 212 815 213 563 b. Midden-delfland & Grevelingen8 480 7 152 8 840 4. RVR: Overige versterking recreatiesectorProjecten3 991Projecten4 086Projecten3 071a. Projecten met innovatief karakter30 16 30 b. Bevorderen kennis en deskundigheid (KIC)45 45 45 a incl. Bijdrage V&W (0,681 mln €) voor vaarroutes.SNLW: Subsidieregeling Netwerk Landelijke WandelpadenLNV Instrumentarium (Verwerving en inrichting)Bij Recreatie zijn verwerving en inrichting van toepassing.• In 2003 is het gehele beschikbare bedrag benut voor het realiseren
van aankopen, waarvan een groot deel is benut voor verwerven van extra ruilgronden.• De inrichtingsinvesteringen in dit beleidsonderdeel betreffen voornamelijk
de realisatie van kilometers recreatiepaden (fietspaden en wandelpaden).
De budgetrealisatie op dit terrein is lager dan geraamd (begroting 2003).
De realisatie van beleidsprestaties op dit beleidsveld ligt evenwel op een
vergelijkbaar niveau als het voorgaande jaar.De gemiddelde prijs is in 2003 begroot 38 000 €/ha. Deze
prijzen hebben uitsluitend betrekking op agrarische gronden. Deze vertonen
de laatste jaren een dalende tendens. De gemiddelde grondprijzen van 2002
(49 300 €/ha) en 2003 (36 100 €/ha) passen daarmee in
dit beeld. De prijzen in de tabel geven overigens geen compleet beeld van
Nederland. LNV komt later in het jaar standaard terug bij de Tweede Kamer
met een complete, afzonderlijke rapportage van de agrarische grondprijzen.Landelijke routenetwerkenIn 2003 is er in totaal 348 km bijgekomen aan nieuw netwerk. Daarmee is
er per 31 december 2003 in totaal 8896 km netwerk voorhanden. De uiteindelijke
doelstelling van de routenetwerken is 12000 km in 2012. De prestaties zijn
mede gebaseerd op de bijdrage van Ministerie van V&W inzake vaarroutes.Overigens is het budget ook ten goede gekomen aan het opwaarderen van
oude routes door het verdiepen van vaarroutes, het verhogen van bruggen (Stichting
Recreatietoervaart Nederland), en herstel van en extra infrastructuur rondom
bestaande fiets- en wandelroutes (Landelijk Fietsplatform; Wandelplatform).Beheer recreatieve voorzieningenAan het eind van 2003 beheerde SBB minder oppervlak dan voorzien. Per
31 december is in totaal 212 815 ha bij SBB in beheer voor recreatievoorzieningen.
Naast SBB, spelen ook de twee Rijksrecreatieschappen een rol bij het beheer
van recreatieve voorzieningen.Overige versterking recreatie sectorIn 2003 is opdracht gegeven aan het Kennis- en Informatiecentrum (Stichting
Recreatie) voor de uitvoering van 45 projecten. Daarnaast hebben andere organisaties
nog eens 16 projecten met een innovatief karakter uitgevoerd. Deze laatste
prestatie is duidelijker lager dan geraamd doordat het budget is besteed aan
een tweetal relatief grote LNV projecten op dit onderdeel in 2003, te weten
de Agenda Vitaal Platteland (AVP) en de bijdrage aan de Koninklijke Nederlandse
Hippische Sportbond (KNHS).Doelgroepen16 miljoen Nederlanders, met in het bijzonder aandacht voor kinderen,
ouderen, gehandicapten en allochtonen.Beleidsinstrumenten• Bestuursovereenkomst en uitvoeringscontract(en) gebiedsgerichte
inrichting landelijk gebied• LNV verwervings- en landinrichtingsinstrumentarium• Subsidieregeling Gebiedsgericht Beleid (SGB)• Regeling Versterking Recreatie (RVR)• Subsidieregeling Netwerk Landelijke Wandelpaden (SNLW)• Rijksbijdrage Staatsbosbeheer• Deelname Wet Gemeenschappelijke Regelingen (Rijksrecreatieschappen)01.16 Internationaal natuurlijkDe internationale ministeriele verklaringen, het aannemen van resoluties,
aanbevelingen, samenwerkingsprogramma's en bilaterale afspraken in het kader
van internationale overeenkomsten dragen bij aan de structurele ombuiging
van het wereldwijde verlies aan biodiversiteit.Voor de Europese samenwerking op het gebied van natuur- en biodiversiteitwaarden
vormde ook in 2003 de Pan-Europese Biologische en Landschaps Diversiteits
Strategie (PEBLDS) van de Raad van Europa het belangrijke kader. Aan het concept
van het Pan-Europees Ecologisch Netwerk (PEEN) werd met inzet van Nederland
verder vorm gegeven. In het kader van het actieplan Natuurbeheer Midden- en
Oost Europa 2001–2004 werden de activiteiten op het gebied van natuur-
en biodiversiteitsamenwerking met Midden- en Oost Europese landen voortgezet.StreefwaardenOmschrijving streefwaardeRealisatie 2002Realisatie 2003Streefwaarde 20031 Aantal MOU's4452 Aantal startende internationale natuurprojecten757575Overeenkomstig het actieplan Natuurbeheer Midden- en Oost Europa 2001–2004
is de uitvoering van de werkprogramma's in het kader van de Memorandum of
Understanding (MoU) met Hongarije, Polen, Rusland en Oekraïne voortgezet.
Uitbreiding van het aantal MoU's in 2003 werd niet opportuun geacht.In het kader van het Beleidsprogramma Biodiversiteit Internationaal zijn
75 internationale natuurprojecten gefinancierd uit middelen die op de begroting
van het ministerie van LNV staan en uit middelen die onderdeel uitmaken van
de Homogene Groep Internationale Samenwerking (HGIS.) De projecten zijn uitgevoerd
in samenwerking met de departementen BUZA/OS, V&W, VROM, EZ en OCW.Prestatiegegevens Realisatie 2002Realisatie 2003Begroting 2003InstrumentUitgaven x 1 000Uitgaven x 1 000Budgetx 1 0001 Internationale natuurprojecten en contributies2 0121 9542 146Met de financiële middelen zijn de geplande internationale natuurprojecten
en de contributies voor internationale verdragen en organisaties (Biodiversiteitsverdrag,
CITES, UNESCO Werelderfgoedverdrag, Ramsar, Bonn Conventie en relevante Agreements
(AEWA, Eurobats, ASCOBANS) Bern Conventie, IWC, Europarc, Planta Europa, Wetlands
International, IUCN) gerealiseerd.Binnen de uitgaven vallen ook de kosten van de werkzaamheden van het CITES-bureau
en de kosten van in beslag genomen planten- en diersoorten.Doelgroepen• doellanden• multilaterale organisaties• non-governementele organisaties• de Nederlandse vertegenwoordiging in het buitenland.BeleidsinstrumentenVoor de realisering van de doelstellingen in het kader van het Beleidsprogramma
Biodiversiteit Internationaal zijn in 2003 de volgende beleidsinstrumenten
ingezet:• Internationale verdragen en richtlijnen binnen de EU op het gebied
van natuurbescherming: Biodiversiteitsverdrag, Ramsar Conventie, CITES, Bonn
Conventie en Agreements, Bern Conventie, UNESCO Werelderfgoedverdrag, OSPAR,
IWC, UNFF, Antarctica, Pan-Europese Biologische en Landschaps-diversiteitsstrategie
(PEBLDS), EU-Vogelrichtlijn, EU-Habitatrichtlijn, EU-Kaderrichtlijn Water,
Milieuaansprakelijkheidsrichtlijn.• Overeenkomsten met internationale organisaties (IUCN, Birdlife
International, Eeconet Action Fund, Plantlife International, UNEP, Wetlands
International), pre-accessie landen en MoU's.• Projectsubsidies in het kader van het ontwikkelen van het Europees
natuurbeleid, w.o. de ontwikkeling van een Pan-Europees Ecologisch Netwerk;
de natuurontwikkeling in Midden- en Oost Europa; natuurontwikkeling buiten
Europa in kader van ontwikkelingsamenwerking.• Besluit Natuurbeheer in Midden- en Oost Europa,• Contributies aan internationale organisaties en secretariaten van
internationale verdragen op gebied van natuurbescherming• Vertegenwoordiging in en bijdragen aan internationale gremiaBudgettaire gevolgen van beleidBedragen in € 1 000 Realisatie 2002Realisatie 2003Vastgestelde begroting 2003VerschilVERPLICHTINGEN278 670275 250231 183+ 44 067UITGAVEN302 528320 914299 572+ 21 342Programma-uitgaven228 682245 902251 638– 5 736     U0111 Gebiedenbeleid81 94693 37578 932+ 14 443– Landinrichting 69 77067 296+ 2 474– SGB 15 5095 213+ 10 296– Stimuleringskaders/Gebeve/NUBL 8 0966 663+ 1 433– Strategisch Akkoord: efficiency-/volumetaakstelling 0– 240+ 240U0112 Reconstructie varkenshouderij/kwaliteitsimpuls zandgebieden11 3504 37110 176– 5 805– Reconstructie pilots 1 311–+ 1 312– Reconstructie uitvoering 2 06010 176– 8 117– Uitfinanciering NUBL 1 000–+ 1 000U0113 Landelijk Natuur62 80165 36880 275– 14 907– Rijksbijdrage SBB 10 7719 341+ 1 430– Verwerving 6 6389 892– 3 254– Landinrichting 11 66116 241– 4 580– Programma Beheer 6 89221 441– 14 549– Overig beheer 26 36518 235+ 8 130– Overige regelingen 3 0415 125– 2 084U0114 De stedelijke omgeving «Groen in en om de stad«35 29745 29942 930+ 2 369– Verwerving 15 69722 884– 7 187– Randstadgroenstructuur 13 1027 601+ 5 501– Inrichting 9 3257 292+ 2 033– Groene hart impuls 2 9323 267– 335– Stimuleringskader VLG 4 2431 297+ 2 946– Overig (PPS-bosaanleg) 0589– 589U0115 Realisering gevarieerde recreatiemogelijkheden in het landelijk
gebied35 27635 53537 179– 1 644– Verwerving 3 1743 1740– Inrichting 3 8087 622– 3 814– Landelijke routenetwerken 2 4031 743660– Rijksbijdrage SBB 20 65720 162+ 495– Rijksrecreatieschappen 1 4071 4070– Overig versterking sector 4 0863 071+ 1 015U0116 Internationaal natuurlijk2 0121 9542 146– 192– Internationale natuurprojecten en contributies 1 9542 146192     Apparaatsuitgaven73 84675 01247 934+ 27 078U0121 Apparaat72 68571 58046 817+ 24 763U0122 Agentschappen1 1613 4321 117+ 2 315     ONTVANGSTEN84 61390 09184 563+ 5 528Toelichting op de uitgaven en verplichtingenHet hoger bedrag aan aangegane verplichtingen houdt o.m. verband met extra
aangegane verplichtingen ten behoeve van de Subsidieregeling Gebiedsgericht
Beleid (SGB), waarvoor verplichtingenruimte beschikbaar is gesteld door de
Ministeries van VROM en V&W. De verschillen bij de programma-uitgaven
zijn toegelicht bij de prestatiegegevens per operationele doelstelling.Toelichting op de apparaatsuitgavenBedragen in € 1 000>Begroting 2003Realisatie
2003  Gemiddelde sterktePrijs per eenheidBudgetGemiddelde sterktePrijs per eenheidUitgaven1 Personeel DLG1812,035,528 816823,749,440 6922 Personeel GRR51,767,53 48964,060,13 8473 Personeel DN21,858,21 26835,457,22 0244 Personeel AID44,046,12 02741,152,62 1125 Materieel  10 241  17 5396 Overig personeel  976  5 3667 Bijdrage aan Laser  1 117  3 432       Totaal apparaatsuitgaven  47 934  75 0121 De prijs per eenheid en het budget in de begroting 2003 betrof
indicatieve ramingen. Het budget is in de loop van 2003 bijgesteld.Het hogere realisatiebedrag houdt o.m. verband met extra uitvoeringskosten
door de Dienst Landelijk Gebied op het gebied van Reconstructie en de uitvoering
van de Subsidieregeling Gebiedsgericht Beleid. Voorts zijn extra uitgaven
gedaan voor derden waartegenover ook hogere ontvangsten zijn gerealiseerd.Toelichting op de ontvangstenBedragen in € 1 000 Begroting 2003Realisatie 2003Totaal84 56390 091Landinrichtingsrente40 16142 383Bijdragen van derden26 63825 607EU-ontvangsten11 5578 101Overige ontvangsten6 20714 000ToelichtingDe onderdelen Landinrichtingsrente en Bijdragen van derden zijn inkomsten
die via het instrument landinrichting worden gerealiseerd.Het hogere realisatiebedrag bij onderdeel «overige ontvangsten»
houdt verband met extra ontvangsten bij de Dienst Landelijk Gebied waartegenover
tevens hogere uitgaven zijn gedaan. De EU-ontvangsten zijn achter gebleven
bij de raming. Deze ontvangsten hebben betrekking op het Plattelandsontwikkelingsplan
(POP). Voor een totaalbeeld van het POP wordt verwezen naar de bijlage Europese
geldstromen.EvaluatiesIn 2003 zijn de volgende onderzoeken afgerond:OD 01.12 Kaderregeling pilots reconstructiegebieden;OD 01.13 De werking van Programma Beheer;OD 01.13/15 Evaluatie van de doeltreffend-/matigheid van SBB;OD 01.13/16 Evaluatie van de effecten van het natuurbeleid;OD 01.15 Evaluatie openstelling landelijk gebied (DP3).Kaderregeling pilots (ex post)De 6 pilots reconstructie zijn in 2002 afgerond. De evaluatie van de pilots
is in 2003 afgerond en in mei toegezonden aan de Tweede Kamer.Enkele conclusies:• De pilots hebben bijdragen aan het creëren van draagvlak in
de gebieden.• De financiële impuls van het Rijk heeft bijgedragen aan financiële
bijdragen van andere partijen (multiplier).• De gebiedsgerichte aanpak draagt bij aan integraliteit van planvorming
en -uitvoering.• Ook een intensieve communicatie in en met de streek (bijvoorbeeld
met een gebiedsmakelaar) draagt bij aan het creëren van draagvlak.• De pilots zijn een goede ervaring geweest voor de planvorming in
de reconstructiegebieden.• Onderuitputting van het budget is ontstaan door de beperking dat
alleen bestaande instrumenten konden worden gebruikt, en de korte uitvoeringsperiode
(3 jaar). Dit is een (te) korte periode in gebiedsgerichte processen.Verzelfstandiging Staatsbosbeheer (organisatie onderzoek)Deze evaluatie vloeit voort uit de Wet Verzelfstandiging Staatsbosbeheer.
De evaluatie is verricht door een externe commissie. Het onderzoek is in 2003
uitgevoerd en het rapport is in januari 2004 aangeboden. De rapportage is
naar het parlement gezonden. Voor 1 mei 2004 zal LNV met een reactie
komen.De commissie oordeelt dat de doelen van de verzelfstandiging van SBB nog
niet zijn gehaald, maar dat de ontwikkelingen sinds de verzelfstandiging in
de goede richting zijn gegaan.• De organisatie moet meer los moet komen te staan van het ministerie
van LNV.• De gewenste doelmatigheid- en efficiencyverbetering van SBB is
niet aantoonbaar. Wel zijn de voorwaarden aanwezig, dan wel wordt er aan gewerkt
om ze te creëren.• Vermaatschappelijking is door SBB voortvarend ter hand genomen,
maar zeker nog niet afgerond. De te bereiken doelen op dit vlak dienen te
berusten op meetbare prestaties.• De gewenste vergroting van de eigen inkomsten (naast de bijdrage
LNV) is niet significant gerealiseerd.De commissie vraagt zich daarbij af of de tijd voor het realiseren van
de doelen sinds de verzelfstandiging niet te kort is geweest.02 Realisatie van de Ecologische Hoofdstructuur (verwerving
en inrichting)Er wordt een samenhangend netwerk gerealiseerd van kwalitatief hoogwaardige
natuurterreinen, de Ecologische Hoofdstructuur (EHS), met als doel:– het veilig stellen van soorten en ecosystemen;– productie van schoon water, plantaardige en dierlijke producten,
CO2-vastlegging;– bescherming van landschappelijke, cultuurhistorische, archeologische
en aardkundige waarden;– het voldoen aan recreatieve behoeften;– het creëren van een aantrekkelijk leefklimaat en vestigingsklimaat.De EHS vindt zijn grondslag in het SGR en bestaat uit verschillende soorten
terreinen: bestaande natuurterreinen, natuurreservaten, natuurontwikkelingsgebieden,
beheersgebieden, de Noordzee, grote wateren en rivieren.In het kader van het Hoofdlijnenakkoord heeft het kabinet besloten tot
een uitgavenintensivering van € 700 miljoen in deze kabinetsperiode
voor de realisatie van de EHS en de reconstructie. Met deze uitgavenintensivering
en de structurele beschikbaarheid van € 250 miljoen vanaf 2008,
ligt naar de huidige inzichten de realisatie van de EHS binnen bereik.Grafiek 4: Procentuele verdeling gerealiseerde uitgaven
2003 over operationele doelstellingen en apparaat02.11 Verwerving droge EHSAls gevolg van de ombuiging door het vorige kabinet moest voor 2003 een
biedingenstop worden ingesteld voor de verwerving van gronden voor de EHS
en de koopplicht worden opgeschort. Dit heeft geleid tot een tijdelijke stagnatie
in de realisatie van de EHS. Ook is in het vorige kabinet besloten om de EHS
te realiseren door middel van meer beheer door agrariërs en particuliere
grondeigenaren en minder door verwerving van de gronden. Deze beleidslijn
wordt door het nieuwe kabinet voortgezet, maar zal geleidelijker worden vormgegeven.
Van de restanttaakstelling voor verwerving van reservaten, natuurontwikkelingsgebieden
en robuuste verbindingen op 1-1-2004 zal nog 60% worden gerealiseerd door
middel van verwerving en 40% worden gerealiseerd door particulier en agrarisch
(natuur)beheer. Met het beschikbaar komen van middelen in het kader van de
uitgavenintensivering is in het laatste kwartaal van 2003 de biedingenstop
opgeheven en de aankoop van gronden weer op gang gekomen.Het kabinet heeft ervoor gekozen om het verwervingsbudget alleen in te
zetten voor de realisatie van nieuwe natuur en niet voor de aankoop van bestaande
natuurterreinen, behoudens in zeer specifieke gevallen.De uitgavenintensivering van dit kabinet valt vooral in de tweede helft
van de kabinetsperiode (2006 en 2007). Met de provincies zijn afspraken gemaakt
over voorfinanciering van grondaankopen voor de EHS. Door deze constructie
kan de grondverwerving voor de EHS ook in de eerstkomende jaren worden geïntensiveerd
en kan de veiligstelling van soorten en gebieden weer voortvarend
worden opgepakt. Wat betreft de ruimtelijke samenhang van de EHS zijn eind
2003 bestuurlijke afspraken gemaakt met de provincies over de realisatie van
27 000 hectare robuuste verbindingen in 2018.StreefwaardenOmschrijving streefwaardeRealisatie 2002Realisatie 2003Begroting 20031 Robuuste verbindingen te verwerven513 ha26 ha810 ha2 Bestaand bos en andere natuurterreinen (restant taakstelling)
te verwerven2 109 ha893 ha572 ha3 Uitbreiding EHS met functiewijziging (excl. Robuuste verbindingen)
te verwerven5 321 ha3 316 ha3 479 haDe realisatie verwerving droge EHS ligt wat betreft robuuste verbindingen
en uitbreiding EHS met functiewijziging onder de streefwaarde. De oorzaak
hiervoor is de in 2003 ingestelde biedingenstop voor de verwerving van EHS
gronden en de opschorting van de koopplicht. In 2003 zijn alleen de grondaankopen
gerealiseerd waarvoor in 2002 juridische of bestuurlijke verplichtingen waren
aangegaan. Er konden in 2003 geen nieuwe verplichtingen worden aangegaan.
De vertraging wordt ingehaald in de komende jaren door het beschikbaar komen
van de intensiveringsgelden voor EHS en reconstructie.Ten aanzien van bestaand bos en andere natuurterreinen wordt de oorspronkelijke
streefwaarde overschreden als gevolg van de realisatie van voor 2003 aangegane
verplichtingen.Prestatiegegevens Realisatie 2002Realisatie
2003Begroting 2003 InstrumentAantal prestatiesGem. kosten per prestatieTotale Uitgaven x 1 000Aantal prestatiesGem. kosten per prestatieTotale Uitgaven x 1 000Aantal
prestatiesGem. kosten per prestatieTotale Uitgaven x 1 0001 Verwerving robuuste Verbindingen513 ha€ 38 58319 79326
ha38 6711 005810 ha€ 38 00030 7802 Afronding bestaande Natuurterreinen2 109
ha€ 4 81510 154893 ha6 7135 995572 ha€ 15 0008 5873 Verwerving reservaten2 596 ha€ 30 26578 5671 536
ha38 67159 4361 749
ha€ 38 00066 4514 Verwerving natuurontwikkeling2 725 ha€ 28 52777 7341 780
ha38 67168 7961 730
ha€ 38 00065 747Ad 1 t/m 4: In het Strategisch akkoord is het budget voor aankoop natuur
verlaagd met € 70 mln. In de prestaties in de begroting 2003 was
hiermee nog geen rekening gehouden. Daartegenover heeft een intertemporele
kasschuif plaatsgevonden van € 44 mln. waarmee het budget voor 2003
is verhoogd.• Verwerving van gronden ten behoeve van de realisatie droge EHS
wordt medegefinancierd door de provincies. Tevens dragen de ministeries van
VROM en V&W bij aan de verwerving van droge EHS. Deze middelen
zijn niet verwerkt in het budgettaire beeld, maar wel gekoppeld aan de gerealiseerde
prestatiecijfers in de bovenstaande realisatie. De gemiddelde kosten per hectare
zijn daardoor hoger dan in bovenstaande tabel weergegeven, omdat in de uitgaven
alleen het LNV-aandeel in de prestaties wordt verantwoord.• Een deel van de verwerving van de droge EHS wordt gerealiseerd
met cofinanciering vanuit de Europese POP-gelden. In 2003 is € 18,5
mln. aan cofinanciering verkregen, die zijn doorberekend in de prestaties.• De gemiddelde kosten per hectare zijn ondanks de grondprijsdaling
in 2003 lichtelijk hoger uitgevallen dan begroot. Dit wordt veroorzaakt doordat
in 2003 uitsluitend gronden zijn verworven op basis van biedingen uit 2002
en eerdere jaren, waarbij een hogere prijs van toepassing was.• De gemiddelde kosten per hectare voor verwerving van bestaande
natuurterreinen zijn in 2003 lager uitgevallen omdat voornamelijk grote, relatief
goedkope aankopen bestaande natuur zijn gedaan.Doelgroepen• Staatsbosbeheer (SBB)• Particuliere natuurbeschermingsorganisaties: Vereniging Natuurmonumenten
en de 12 provinciale LandschappenBeleidsinstrumenten• Voor Staatsbosbeheer (SBB) en particuliere natuurbeschermingsorganisaties
directe rijksfinanciering via aankopen door de Dienst Landelijk Gebied• Voor zowel SBB als de particuliere nb-organisaties via doorlevering
van gronden uit het grondbezit van het Bureau Beheer Landbouwgronden aan de
eindbeheerders (SBB of natuurbeschermingsorganisatie).02.12 Verwerving natte EHSDeze operationele doelstelling heeft samen met artikel 02.14 betrekking
op het in oppervlakte en kwaliteit versterken van de voor Nederland karakteristieke
natte natuur in 2010 en het waarborgen van een duurzaam gebruik. Realisering
van deze doelstelling vindt plaats middels financiering met ICES2-middelen
en vormt onderdeel van de Samenwerkingsafspraak Veiligheid & Natte Natuur
tussen het ministerie van LNV en V&W.Door het instellen van de biedingenstop, is het beleid er in 2003 op gericht
geweest die aankopen te realiseren waarvoor in 2002 juridische of bestuurlijke
verplichtingen waren aangegaan. Dit heeft ertoe geleid dat er mede vanwege
een beperkt aankoopbudget in 2003, slechts in beperkte mate grondaankopen
zijn gedaan in de Zuid-Hollandse Delta, waar Deltanatuur ontwikkeld zal worden.
In 2004 en 2005 is het streven de in 2002 ingezette lijn verder op te pakken,
om daar waar zich unieke kansen voordoen grond voor de realisatie van natte
natuur te verwerven, die kansen ook daadwerkelijk te benutten.StreefwaardenOmschrijving streefwaardeRealisatie 2002Realisatie 2003Streefwaarde 20031 Natte natuur449 ha50 ha71 haIn 2003 is minder grond verworven dan gepland. Vanwege het instellen van
de biedingenstop, zijn in 2003 alleen grondaankopen gerealiseerd waarvoor
in 2002 juridische of bestuurlijke verplichtingen waren aangegaan.Prestatiegegevens Realisatie 2002Realisatie
2003Begroting 2003InstrumentAantal prestatiesGem. kosten per prestatieTotale Uitgaven x € 1 000Aantal prestatiesGem. kosten per prestatieTotale Uitgaven x € 1 000AantalprestatiesGem. kosten per prestatieTotale Uitgaven x € 1 0001 Verwerving terreinen          Natte natuur449 ha€ 39 56317 76450 ha€ 38 0005 36071 ha€ 38 0002 692Op de artikelen 02.12 en 02.14 worden de middelen voor ICES Natte Natuur
verantwoord. Jaarlijks vindt een verdeling plaats tussen verwerving (02.12)
en inrichting (02.14). Daarnaast is er een POP-subsidie ontvangen en direct
besteed aan de realisatie van hectares.Doelgroepen• Staatsbosbeheer• Particuliere natuurbeschermingsorganisaties, waaronder Vereniging
Natuurmonumenten en de provinciale landschappenBeleidsinstrumenten• Voor Staatsbosbeheer directe rijksfinanciering via aankopen door
DLG;• Voor de particuliere natuurbeschermingsorganisaties 50% rijksfinanciering
via de regeling particuliere nb-organisaties;• Voor de particuliere natuurbeschermingsorganisaties 50% provinciale
financiering via de provinciale subsidieregelingen voor aankoop van gronden.02.13 Inrichting droge EHSHet beleid in 2003 is er op gericht geweest het functioneren van de EHS
te versterken door het vergroten van de ruimtelijke samenhang. Ten behoeve
van de opheffing van fysieke barrières is met het Ministerie van Verkeer
en Waterstaat gewerkt aan een Meerjarenprogramma Ontsnippering, waarin het
opheffen van knelpunten van de EHS met Rijksinfrastructuur tot 2010 wordt
geprogrammeerd. In het kader van de uitgavenintensivering EHS zijn nu ook
extra middelen vrijgemaakt voor de ontsnippering van de robuuste verbindingen
en voor de inrichting van de robuuste verbindingen in 2018.In het jaar 2003 is voortgang geboekt met de reeds ingezette landinrichtingsprojecten
en zijn tevens nieuwe verplichtingen aangegaan voor toekomstige jaren. De
hieraan gekoppelde beleidsprestaties worden in vier jaar tijd gerealiseerd.StreefwaardenOmschrijving streefwaardeRealisatie 2002Realisatie 2003Streefwaarde 20031 Percentage taakstelling ontsnippering gerealiseerd7%10%10%2 Robuuste verbindingen in te richten0 ha3 ha onderhanden200 ha onderhanden3 Uitbreiding EHS met functiewijziging (excl.robuuste Verbindingen)
in te richten1 249 ha1 765 ha2 400 ha  26 213 ha onderhanden Grootschalige inrichting van robuuste verbindingen was nog niet mogelijk
omdat de robuuste verbindingen eerst moeten worden begrensd door de provincies
en vervolgens de aangekochte gronden in planvorming moeten worden genomen.In de categorie Uitbreiding EHS met functiewijziging zijn in de realisatiecijfers
2003 tevens de hectares meegenomen die zijn ingericht via het Natuuroffensief
of via de Subsidieregeling Natuurbeheer.Prestatiegegevens Realisatie 2002Realisatie
2003Begroting 2003InstrumentAantal prestatiesTotale Uitgaven (x € 1 000)Aantal prestatiesTotale Uitgaven (x € 1 000)Aantal prestatiesTotale Uitgaven (x € 1 000)1 Inrichting robuuste verbindingen      – onderhanden6 ha73 ha80200 ha1 3602 Inrichting reservaten      – afronding651 ha 430 ha 1 600 ha – onderhanden16 862 ha9 21114 955 ha8 66016 000 ha13 7503 Inrichting natuurontwikkeling      – afronding598 ha 499 ha 800 ha – onderhanden      Inrichting nieuwe natuur11 901 ha9 42911 258 ha11 9549 000 ha13 294– afronding  176 ha   – onderhanden  3 284 ha3 584   Inpassing bestaande natuur      – afronding  138 ha   – onderhandenEcologische verbindingszones  3 069 ha1 138  – afronding  207 km   – onderhanden  3 284 km1 970  De inrichting is voor sommige doelen achtergebleven (reservaatsgebieden),
terwijl op andere beleidsdoelen de realisatie nagenoeg overeenkomt met de
planning (natuurontwikkelingsgebieden/nieuwe natuur.) Het achterblijven van
de inrichtingsprestaties voor reservaatsgebieden wordt veroorzaakt doordat
de afronding van de klassieke landinrichtingsprojecten vertraging heeft opgelopen.
De komende jaren zullen er wel meer ingerichte hectares reservaatsgebieden
worden gerealiseerd omdat in 2003 van een aantal grote projecten de werkzaamheden
in uitvoering zijn genomen.De nog lopende inrichtingsprojecten in het kader van het Natuuroffensief
zijn in 2003 afgesloten. De feitelijke oplevering en daarmee het realiseren van de prestatie, vindt deels nog plaats in 2004. Hiermee wordt een
belangrijke impuls gegeven aan de realisatie van nieuwe natuur.De realisatie van inrichting vindt plaats in het kader van projecten met
een meerjarig karakter. Dit heeft als consequentie dat de jaarlijks bestede
budgetten niet direct gekoppeld kunnen worden aan de in dat jaar gerealiseerde
beleidsprestaties. De prestaties zijn immers grotendeels gerealiseerd met
in voorgaande jaren bestede middelen. Bij de gerealiseerde prestaties wordt
daarom inzicht geboden in de volgende beleidsprestaties:– afronding: De daadwerkelijk in het verslagjaar gerealiseerde beleidsprestaties;– onderhanden werk: Het onderhanden werk is gebaseerd op de aangegane
verplichtingen. Dit zijn alle beleidsprestaties waarvoor verplichtingen zijn
aangegaan en die in de komende jaren gerealiseerd zullen worden.Daarnaast wordt in bovenstaande tabel inzicht gegeven in de inpassingmaatregelen
voor bestaande natuur. Het gaat om reeds bestaande natuurterreinen waarvoor
geen inrichtingskosten worden gemaakt maar in voorkomende gevallen anti-verdrogingsmaatregelen
moeten worden getroffen. De gemaakte kosten voor aanleg van ecologische verbindingszones,
hier weergegeven in het gerealiseerde aantal kilometers, zijn gemaakt op basis
van in het verleden aangegane bestuurlijke verplichtingen.Doelgroepen• Staatsbosbeheer• particuliere natuurbeschermingsorganisaties: de Vereniging Natuurmonumenten
en de 12 provinciale LandschappenBeleidsinstrumenten• Inrichting via het instrument van landinrichting02.14 Inrichting natte EHSDeze operationele doelstelling heeft samen met artikel 02.12 betrekking
op het in oppervlakte en kwaliteit versterken van de voor Nederland karakteristieke
natte natuur in 2010 en het waarborgen van een duurzaam gebruik. Realisering
van deze doelstelling vindt plaats middels financiering met ICES2-middelen
en vormt onderdeel van de Samenwerkingsafspraak Veiligheid & Natte Natuur
tussen het ministerie van LNV en V&W. De realisatie van natte natuur betekent
enerzijds een kwaliteitsverbetering van het landelijk gebied en anderzijds
veiligheid tegen het water. Voor die veiligheid is het ministerie van V&W
primair verantwoordelijk. Door op het terrein van natte natuur goed samen
te werken, realiseren LNV en V&W op een optimale manier hun doelen.De realisatie van inrichting vindt plaats in het kader van projecten met
een meerjarig karakter. Hierdoor kunnen de jaarlijks bestede budgetten niet
direct gekoppeld worden aan de in dat jaar gerealiseerde beleidsprestaties.
In 2003 is het accent gelegd op inrichtingsprojecten in Noord Nederland, de
Zuidhollandse delta en het IJsselmeergebied.StreefwaardenOmschrijvingRealisatie 2002Realisatie
2003Streefwaarde 2003In te richten natte natuur52 ha292 ha717 haIn 2003 is de inrichting van natte natuur fors op gang gekomen in vergelijking
met de realisatie in 2002. In 2003 is er een POP-subsidie van 1,3 mln ontvangen
voor een project in de Zuid-Hollandse Delta, waardoor er meer budget kon worden
besteed. Het aantal daadwerkelijke hectares waarbij de inrichting is afgerond,
is echter achtergebleven bij de streefwaarde doordat procedures in de uitvoeringsfase
meer tijd vergen dan gepland; daarentegen is een groot aantal hectares momenteel
in inrichting. De bijbehorende beleidsprestaties (afronding inrichting) worden
in de komende jaren geleverdPrestatiegegevens Realisatie 2002Realisatie
2003Begroting 2003InstrumentAantal prestatiesTotale Uitgaven x € 1 000Aantal prestatiesTotale Uitgaven x € 1 000AantalprestatiesTotale
Uitgaven x € 1 0001 Inrichting terreinen natte natuur      – afgerond52 ha 292 ha 717 ha – onderhanden3 246 ha3 1773 880 ha6 2611 794 ha8 516Op de artikelen 02.12 en 02.14 worden de middelen voor ICES Natte Natuur
verantwoord. Jaarlijks wordt bekeken hoe de verdeling tussen verwerving (02.12)
en inrichting (02.14) moet worden gemaakt.. Hoewel de realisatie van inrichting
fors op gang is gekomen, is de prestatie inrichting afgerond onder de streefwaarde
gebleven.Doelgroepen• Staatsbosbeheer• Vereniging Natuurmonumenten• De provinciale landschappen• Particuliere beheerders van natuurterreinen• Rijkswaterstaat• WaterschappenBeleidsinstrumenten• Inrichting via het LNV-inrichtingsinstrumentarium, met name landinrichting;• De kwaliteit van natte natuur wordt gestuurd door gebruik te maken
van de natte bouwstenen van de Landelijke Natuurdoelenkaart;• Daarnaast worden in afspraken met beheerders (o.a. Staatsbosbeheer
en Rijkswaterstaat) natte natuurwensen verwerkt.Budgettaire gevolgen van beleidBedragen in € 1 000 Realisatie 2002Realisatie 2003Vastgestelde begroting 2003VerschilVERPLICHTINGEN281 048184 672156 964+ 27 708Waarvan garantieverplichtingen9 1009 0769 0760UITGAVEN243 900195 530152 669+ 42 861Programma-uitgaven225 836174 239141 177+ 33 062     U0211 Verwerving droge EHS186 248135 232101 565+ 33 667– Verwerving  171 565 – Strategisch Akkoord minder aankoop natuur  – 70 000 U0212 Verwerving natte EHS17 7645 3602 692+ 2 668– Verwerving  2 692 U0213 Inrichting droge EHS18 64727 38628 404– 1 018– Landinrichting  28 404 U0214 Inrichting natte EHS3 1776 2618 516– 2 255– Landinrichting  8 516      Apparaatsuitgaven 21 29111 492+ 9 799U0221 Apparaat 19 22610 831+ 8 395U0122 Agentschappen 2 065661+ 1 404     ONTVANGSTEN22 07341 0046 258+ 34 746Toelichting op de uitgaven en verplichtingenDe verschillen tussen de begroting en de realisatiecijfers zijn voor wat
betreft de programma-uitgaven toegelicht bij de verschillende operationele
doelstellingen.Toelichting op de apparaatsuitgavenBedragen in € 1 000 Begroting 2003Realisatie
2003 Gemiddelde sterktePrijs per eenheidBudgetGemiddelde sterktePrijs per eenheidUitgaven1 Personeel DLG1)155,735,55 525240,349,411 8732 Personeel DN38,358,22 23043,757,22 4993 Materieel  2 804  3 6494 Overig personeel  272  1 2055 Bijdrage aan Laser  661  2 065Totaal apparaatsuitgaven  11 492  21 291DLG1) De prijs per eenheid en het budget in de begroting 2003 betrof indicatieve
ramingen. Het budget is in de loop van 2003 bijgesteld.De hogere uitgaven houden met name verband met extra uitgaven bij de Dienst
Landelijk Gebied. Behalve voor hogere uitvoeringskosten zijn tevens vanuit
de programma-onderdelen middelen beschikbaar gesteld om het budget van DLG
in overeenstemming te brengen met het offerte-bedrag voor 2003. Tevens zijn
de uitvoeringskosten bij de baten-lastendienst LASER hoger uitgevallen als
gevolg van meer werkzaamheden op het gebied van subsidietoezeggingen.Toelichting op de ontvangstenBedragen in € 1 000 Begroting 2003Realisatie 2003Totaal6 25841 004Bijdragen van derden3 17419 536EU-ontvangsten2 65020 874Overige ontvangsten434594De hogere realisatie bij «bijdragen van derden» wordt voor € 12
mln. veroorzaakt door een vertraagde ontvangst uit het Groenfonds voor het
realiseren van natte natuurprojecten. Dit bedrag is in 2003 ontvangen i.p.v.
2002. De uitgaven voor deze projecten zijn wel in 2002 gedaan. Voorts zijn
voor ca. € 18 mln. meer EU-gelden ontvangen in het kader van het
Plattelandsontwikkelingsplan voor verwerving.Onderstaande tabel geeft inzicht in de realisatiecijfers over 2003 en
de restanttaakstellingen grondverwerving, weergegeven in de diverse beleidscategorieën
en na doorberekening van de omslag van minder verwerving naar een groter aandeel
beheer om de EHS te realiseren. De realisatiecijfers bestaan uit hectares
die zijn aangekocht en doorgeleverd aan Staatsbosbeheer en de Particuliere
terreinbeherende organisaties, het aantal hectares dat binnen de begrenzing
van de gebiedsplannen is aangekocht en het aantal hectares ruilgrond van het
Bureau Beheer Landbouwgronden dat is toe te rekenen aan de eindcategorieën.
T.a.v. de EHS betreft het gronden waarvoor in 2002 reeds verplichtingen waren
aangegaan. In 2003 is er beduidend minder grond aangekocht dan in 2002.Verwervingsdoelstellingen worden mede gefinancierd vanuit autonome middelen
van de provincies. Daarnaast leveren de ministeries van VROM en Verkeer en
Waterstaat voor diverse programma's een financiële bijdrage. Hierdoor
ontstaat er geen één op één relatie tussen uitgaven
en gerealiseerde hectaresRealisatiecijfers over 2003
en de restant taakstellingen grondverwerving in hectaresBeleidscategorieRestanttaakstellingper 1-1-2002Resultaat Verwerving 2002Restanttaakstelling
per 1-1-2003Planning Verwerving 2003Resultaat Verwerving 2003Restanttaakstelling per 1-1-2004Restant taakstelling na omslag per 1-1-2004Reservaat30 7802 59628 1841 7491 53626 64815 989Natuurontwikkeling28 0502 72525 3251 7301 78023 54514 127Bestaand Natuurterrein18 0502 10915 94157289315 04801)Recreatie en Staatsbos5 4404974 9435164624 4812 689Bosuitbreidinglocaties1 3501061 2441041091 135681Bos, landschap & kwaliteitsimpuls 1e tranche6 260836 17770756 1023 661Recreatie1 400611 33983881 251751Natte natuur2 6254492 17671502 1262 126Robuuste verbindingen 1e tranche13 36051312 8478102612 8217 693Totaal107 3159 13998 1765 7055 01993 15747 7171 Met ingang van 2004 wordt geen bestaand natuurterrein meer
gekocht, behoudens specifieke gevallen.03 Realisatie van de Ecologische Hoofdstructuur (beheer)Er wordt een samenhangend netwerk beheerd van kwalitatief hoogwaardige
natuurgebieden, de Ecologische Hoofdstructuur. Een belangrijke kern hiervan
wordt gevormd door 17 nationale parken en een grensoverschrijdend park. Ook
historische buitenplaatsen, multifunctioneel bos en gebieden met agrarisch
natuurbeheer vormen een onderdeel van de EHS. In samenwerking met de provincies
wordt de omslag van verwerving naar beheer geïmplementeerd door aanpassing
van de natuurgebiedplannen en stimulering van particulieren en agrariërs
met betrekking tot deelname aan Programma Beheer. Ook beheer van bezoekerscentra,
educatie en voorlichting vormen een onderdeel van het beheer.Grafiek 5: Procentuele verdeling gerealiseerde uitgaven
2003 over operationele doelstellingen en apparaat03.11 Beheer van de EHSDe operationele doelstelling omvat – binnen de door internationale
verdragen vastgestelde voorwaarden – het realiseren van de natuurdoelen
zoals vastgesteld op de natuurdoelenkaart, het beheer van bos en andere droge
natuur, het beheer van natte natuur en het nakomen van internationale verdragen.StreefwaardenOmschrijving streefwaardeRealisatie 2002Realisatie 2003Toename 2003 geraamd1 Uitbreiding beheer droge natuur excl. robuuste verbindingen7 451 ha4 370
ha5 000 ha2 Uitbreiding beheer natte natuur–74 ha130 ha3 Uitbreiding agrarisch natuurbeheer–2 565 ha4 000 haToelichtingAd 1. Realisatie van de uitbreiding is inclusief de hectares verantwoord
op art 1.13. De uitbreiding droge natuur (excl. Robuuste verbindingen) is
opgebouwd uit: 4 024 ha door DLG overgedragen aan de terreinbeherende
organisaties, 346 ha SN functieverandering natuur. Het aantal wijkt af van
de raming. Dit is veroorzaakt door de biedingenstop voor de verwerving van
de EHS en de opschorting van de koopplicht.Ad 2. Hoewel in 2003 voor 292 ha de inrichting is afgerond, is 74 ha hiervan
in beheer overgedragen. Het resterend areaal zal in 2004 in beheer worden
overgedragen, na afronding van eventuele beheersplannen.Ad 3. De realisatie is lager dan geraamd vanwege het feit dat de collectieve
SAN pakketten in 2003 niet geheel aansloten op de Brusselse regelgeving.Prestatiegegevens Realisatie 2002Realisatie
2003Begroting 2003InstrumentAantal prestatiesGem. kosten per prestatieTotale Uitgaven x € 1 000Aantal prestatiesGem. kosten per prestatieTotale Uitgaven x € 1 000Aantal prestatiesGem. kosten per prestatieTotale Uitgaven x € 1 0001 Beheer bestaand bos, natuurterreinen en landschap428 284 ha€ 15968 048429 991 ha€ 15365 615425 000 ha€ 16369 261– beheerd door SBB   209 860 ha 43 602205 000 ha 46 829– beheerd door PNB's of via SN   220 575 ha 22 013220 000 ha€ 10022 4322 Agrarisch natuurbeheer en landschapsbeheer63 678
ha€ 48931 13152 863 ha€ 63233 39653 000 ha€ 56129 7333 Onderhoud historische parken en tuinen260 2 448266 2 306260 1 3424 Herstel historische parken en tuinen8 1367 15335 2765 Particulier natuurbeheer en functiewijziging745 ha€ 1 4501 080      6 Beheer Natuurbeschermingswet6 666 ha€ 1971 314  1 500175 gebieden 1 0957 Bijdrage nationale parken117 000 ha€ 374 30717 parken 4 88917 parken 5 0168 Overlevingsplan bos en natuur274 proj.6 040250 proj 5 556300 proj.6 557  9 Beheer natte natuur302€ 91217      10 Specifieke thema's  6 493  6 754  2 549ToelichtingAd 1. De prestaties beheerd door SBB staan volledig verantwoord in deze
tabel (3.11), het budget is echter verdeeld over 1.13, 1.15 en 3.11. Naast
het reguliere beheer door PNB's wordt onder dit onderdeel het aantal ha particulier
natuurbeheer verantwoord, conform de begroting 2003. In 2003 is op 752 ha
particulier natuurbeheer betalingen verricht. Ook de 522 ha waarop in 2003
nog betalingen zijn verricht vanwege uitfinanciering van in het verleden aangegane
verplichtingen in het kader van experimenten met particulier natuurbeheer
worden hieronder verantwoord.Ad 2: De realisatie van het aantal hectaren agrarisch natuurbeheer en
landschapsbeheer sluit nauw aan bij het begrote aantal hectaren. De kosten
wat hoger omdat agrariërs iets vaker voor kwalitatief betere, en dus
duurdere paketten in de Subsidieregeling agrarisch natuurbeheer (SAN) hebben
gekozen. Het amendement Schreijer-Pierik is gebruikt voor het aangaan van
nieuwe verplichtingen agrarisch natuurbeheer (zie hoofdstuk beleidsprioriteiten,
onder «subsidieregeling agrarisch natuurbeheer»). De hiermee samenhangende
uitgavenverhoging loopt door tot en met 2008.Ad 3: In 2003 waren zes historische buitenplaatsen meer aangesloten dan
aanvankelijk verwacht.Ad 4: Hier worden de prestaties uitgedrukt in het aantal uitgekeerde projectsubsidies
voor het herstel van parken en tuinen. In de begroting 2003 is het aantal
aanvragen voor deze projectsubsidies opgenomen in plaats van het aantal te
verwachten goedgekeurde projectsubsidies binnen het budget. Het goedgekeurde
aantal komt overeen met de realisatie van 2002.Ad. 5: Particulier natuurbeheer staat verantwoord onder 1.Ad. 6: Bij dit onderdeel zijn naast hectares ook proceskosten voor de
implementatie NB-wet verantwoord.Ad. 8 De uitvoering van 50 projecten in het kader van het Overlevingsplan
Bos en Natuur (OBN) is doorgeschoven naar 2004.StaatsbosbeheerBedragen in € 1 000 Realisatie 2003Begroting
2003 Aantal prestatiesTotale uitgavenAantal prestatiesTotale uitgaven1. Terreinbeheer    1a. Doeltypebeheer Natuur, Bos en Landschap209 860
ha30 484205 764 ha28 3531b. Doeltypebeheer Recreatie211 503 ha21 579207 332 ha20 9581c. Bijzondere kosten–6 974 8 3802. Voorlichting, Educatie en Vermaatschappelijking–16 788 16 3423. Overige Producten en Bedrijfsonderdelen–3 018 3 095In de begroting 2003 is een te laag aantal hectaren doeltype beheer natuur,
bos en landschap en doeltype beheer recreatie opgenomen. Dit had moeten zijn
210 437 en 212 005 ha respectievelijk voor doeltypenbeheer natuur,
bos en landschap en doeltypenbeheer recreatie. Hiermee vergeleken is de realisatie
iets achtergebleven. Dit is veroorzaakt door de biedingenstop voor de verwerving
van de EHS en de opschorting van de koopplicht. Van het totaalbedrag van € 78,8
mln. heeft LNV € 75,0 mln. bijgedragen conform het
contract met SBB vanuit de operationele doelstellingen 01.13, 01.15 en 03.11.
Daarnaast zijn voor € 3,8 mln. additionele opdrachten verstrekt.Subsidieregeling agrarisch natuurbeheer (SAN)Voor de Subsidieregeling agrarisch natuurbeheer is € 23,7 mln.
als plafond gepubliceerd (zie tabel.) Er is voor meer dan het beschikbare
budgetplafond aan aanvragen ingediend. Geen van de ingediende aanvragen is
afgewezen op budgettaire gronden. Uiteindelijk is voor € 42,8 mln.
aan subsidie toegekend. Hiervoor is het amendement Schreijer-Pierik ingezet.
Het percentage afwijzingen is met 23% beduidend minder dan in 2002. De belangrijkste
redenen voor afwijzing van aanvragen was dat de aanvraag niet in overeenstemming
was met het gebiedsplan.Er is een belangrijke netto-uitbreiding van het areaal agrarisch natuurbeheer
gerealiseerd, nl. 2565 ha, bijna 1000 ha meer dan in 2002.Bedragen in € 1 000Titel budgetContinuïteit beheer RBON*Overig beheerUitbreidingen op bestaande
collectieve aanvragenTotaalGepubliceerd plafond19 4003 2501 00023 650Oppervlakte ingediend (ha)7 5749 67823317 485oppervlakte goedgekeurd (ha)6 7846 53018413 498Bedrag goedgekeurd21 04221 40631742 765% goedgekeurde oppervlakte90677977* regeling beheersovereenkomsten en natuurontwikkelingN.B. De aantallen hectares onder «oppervlakte goedgekeurd»
betreffen hectares waarop in 2003 subsidieverplichtingen zijn aangegaan. Dit
wijkt dus af van de hectares onder prestaties (zie beleidsartikel 1 en 3),
aangezien het daar gaat om hectares waarop in 2003 betalingen verricht zijn.N.B. De aantallen hectares onder «oppervlakte goedgekeurd»
betreffen niet alleen nieuwe aanvragen maar ook mutaties op in eerdere jaren
aangegane beschikkingen, zoals uitbreidingen, en sanctioneringen en beschikkingen
op basis van bezwaarschriften.N.B. Naast verplichtingen op de budgetplafonds in de tabel zijn door uitbreidingen
en herbeschikken in 2003 verplichtingen aangegaan op de «oude»
budgetplafonds «SAN landschap» en «Groene Hart en Waterland»
voor respectievelijk € 83,3 mln. en € 54,6 mln.Subsidieregeling NatuurbeheerVoor de Subsidieregeling natuurbeheer is een plafond van € 43,0
mln. gepubliceerd (zie tabel) In 2003 is voor meer dan het beschikbare subsidieplafond
aan aanvragen ingediend. Uiteindelijk is voor € 64,5 mln. aan subsidie-verplichtingen
aangegaan.Belangrijkste redenen voor afwijzingen waren:• de beheerseenheid voldoet niet aan oppervlakte, lengte, breedte
of aantal-eis-van het pakket;• de aangevraagde beheerseenheid cumuleerde met andere subsidies.In het kader van de revisie van Programma beheer zijn bovenstaande afwijzingsgronden
bekeken en indien beleidsmatig gewenst, aangepast.In 2003 is in het voorjaar een aantal aanvragen functiewijziging en inrichting
in eerste instantie afgewezen om budgettaire redenen. Deze zijn later echter
alsnog in behandeling genomen nadat er in het Regeerakkoord van Balkenende
II extra middelen voor de EHS zijn toegewezen. Op alle technisch juiste aanvragen
is hierdoor alsnog positief beschikt.Bedragen x € 1000Titel budgetBeheer continuïteit TBOBeheer overigrecreatieInrichting blijvend bosInrichting natuurFunctieverandering
bosFunctieverandering natuurTotaalGepubliceerd plafond19 0001 0002 2325002 2256 0006 00036 957Oppervlakte ingediend (ha)23 4311 22312 6167241 48871662440 822Oppervlakte goedgekeurd (ha)21 4091 09611 24834499246134635 896Bedrag goedgekeurd12 3011 0401 5361 8935 75925 24316 77764 549% goedgekeurde oppervlakte9190894867645687N.B. De aantallen hectares onder «oppervlakte goedgekeurd»
betreffen hectares waarop subsidieverplichtingen zijn aangegaan. Dit wijkt
dus af van de hectares onder prestaties (zie beleidsartikel 1 en 3), aangezien
het daar gaat om hectares waarop betalingen verricht zijn.N.B. De aantallen hectares onder «oppervlakte goedgekeurd»
betreffen niet alleen nieuwe aanvragen maar ook mutaties op in eerdere jaren
aangegane beschikkingen, zoals uitbreidingen, en sanctioneringen en beschikkingen
op basis van bezwaarschriften.Het aantal aanvragen voor particulier natuurbeheer (het omvormen van landbouwgrond
naar natuur) is toegenomen ten opzichten van 2002. In 2003 zijn op 346 ha
verplichtingen aangegaan, in 2002 slechts op 257. De toename geldt eveneens
voor het aantal aanvragen voor subsidieverandering voor de aanleg van bos
op landbouwgronden. In 2002 was op 284 ha verplichtingen aangegaan, in 2003
waren op 461 ha nieuwe verplichtingen aangegaan. De groei is waarschijnlijk
veroorzaakt door meer bekendheid met de regeling en het ter beschikking komen
van de vergunningen die noodzakelijk zijn om functieverandering te realiseren.In samenwerking met de koepelorganisaties zijn projecten gestart om de
deelnamebereidheid te bevorderen. Het verkrijgen van de juiste vergunningen
is ook een knelpunt. In de eerste tranche van de revisie van Programma Beheer,
die in 2003 is uitgevoerd, is een deel hiervan reeds weggenomen en in de tweede
tranche van de revisie (2004) zal de inspanning om dit knelpunt weg te nemen
worden gecontinueerd. Het resultaat van deze aanpassingen zal effect hebben
op de verplichtingen vanaf 2004 en 2005.Doelgroepen• Staatsbosbeheer• Alle particulieren en organisaties, waaronder agrariërs (natuurlijke
personen en rechtspersonen), die in aanmerking komen voor de subsidieregelingen
onder Programma Beheer (SAN en SN)• Beheerders van als monument geregistreerde historische parken en
tuinen• Eigenaren/gebruikers Nb-wetprojectenBeleidsinstrumenten• Internationale afspraken vastgelegd in de Vogelrichtlijn, Habitatrichtlijn,
Ramsar-conventie, Verdrag inzake Biologische Diversiteit• Wettelijke verankering van Vogel en Habitatrichtlijn in de Flora
en faunawet, de Natuurbeschermingswet plus SGR• Programma Beheer (Subsidieregeling agrarisch natuurbeheer, Subsidieregeling
natuurbeheer, Regeling organisatiekosten samenwerkingsverbanden)• Natuurdoelenkaart• Convenanten voor terreinbeherende organisaties• Regeling versterking bos/natuur (VNBBL)• Regeling nationale parken• Regeling historische buitenplaatsenBudgettaire gevolgen van beleidBedragen x € 1000 Realisatie 2002Realisatie 2003Vastgestelde begroting 2003VerschilVERPLICHTINGEN170 574174 662141 329+ 33 333UITGAVEN141 795135 269139 785– 4 516Programma-uitgaven118 576120 169127 829– 7 660     U0311 Beheer van de EHS118 576120 169127 829– 7 660– Rijksbijdrage SBB 43 60246 829– 3 227– Programma Beheer 55 34664 042– 8 696– Beheer nationale parken 4 8895 016– 127– Overlevingsplan Bos en Natuur 5 5566 557– 1 677– Overige beheersregelingen 10 7765 385+ 6 067     Apparaatsuitgaven23 21915 10011 956+ 3 144U0321 Apparaat 5 7915 582+ 209U0322 Agentschappen 9 3096 374+ 2 935     ONTVANGSTEN3 9338 14614 583– 6 437Toelichting op de uitgaven en verplichtingenHet hogere bedrag aan gerealiseerde verplichtingen heeft betrekking op
in 2003 reeds aangegane verplichtingen voor het tijdig kunnen realiseren van
de uitgaven in 2004 in het kader van de beleidsintensivering uit het Hoofdlijnenakkoord.De lagere uitgaven bij Programma Beheer houden verband met het feit dat
in het begroting een bedrag van € 12 mln. is verwerkt op grond van
het amendement Schreijer-Pierik. Hiervan komt € 10 mln. echter in
latere jaren tot betaling.Toelichting op de apparaatsuitgavenBedragen x € 1000 Begroting 2003Realisatie
2003 Gemiddelde sterktePrijs per eenheidBudgetGemiddelde sterktePrijs per eenheidUitgaven1 Personeel DLG1)76,335,52 70757,649,42 8443 Personeel DN26,958,31 56930,857,11 7605 Materieel  1 180  6406 Overig personeel  126  5477 Bijdrage aan Laser  6 374  9 309Totaal apaaraatsuitgaven  11 956  15 100DLG1) De prijs per eenheid en het budget in de begroting 2003 betrof indicatieve
ramingen. Het budget is in de loop van 2003 bijgesteld.De hogere realisatie wordt voornamelijk veroorzaakt door extra uitvoeringskosten
bij de baten-lastendienst LASER voor regelingen ressorterend onder het subsidiestelsel
«Programma Beheer».EvaluatieAfgeronde ex-post evaluatieonderzoekenOD 03.11 Evaluatie van de doeltreffend-/matigheid van SBB (DN). Het evaluatierapport
over de verzelfstandiging van Staatsbosbeheer is op 30 januari 2004 naar
het parlement gezonden.OD 03.11 De werking van Programma Beheer (DN). Het rapport van de externe
tussentijdse evaluatie van Programma Beheer is op 5 juni 2003 -vergezeld
van een beleidsreactie op het rapport- aan de Tweede Kamer aangeboden. Afgelopen
jaar is een deel van de conclusies en aanbevelingen uit de evaluatie omgezet
in concrete beleidsaanpassingen. Hierover is de Tweede Kamer geïnformeerd
in een brief op 10 oktober 2003. Een tweede tranche aanpassingen vindt
plaats in 2004. Verder wordt jaarlijks bij de begroting de Natuurbalans gepresenteerd
waarin inzicht wordt verschaft in de staat van de natuur in Nederland.04 Economische perspectiefvolle agroketensDe algemene beleidsdoelstelling is de bevordering van duurzame en vitale
agroketens. De overheid ziet zich geplaatst voor de uitdaging om de condities
te scheppen waaronder de agrosector zich duurzaam kan ontwikkelen en rekening
houdt met maatschappelijke wensen. Dit doet zij onder meer door:• het stimuleren en faciliteren van maatschappelijk verantwoord ondernemen;• het stimuleren van vernieuwing in de keten op gebieden van duurzaamheid,
marketing, kwaliteit, garantiesystemen en differentiatie in niche markten
zoals streek- en biologische producten;• de inzet van het exportinstrumentarium (inclusief de instrumenten
van Economische Zaken en Buitenlandse Zaken);• het ondersteunen van belangrijke processen van herstructurering
in de veehouderij, de glastuinbouw en de visserij.Op deze wijze draagt de overheid bij aan (her)nieuw(d) perspectief voor
de agrosector en blijft de Nederlandse agrosector internationaal concurrerend
op vooral hoog ontwikkelde markten.Grafiek 6 Procentuele verdeling gerealiseerde uitgaven
2003 over operationele doelstellingen en apparaat.04.11 Versterking concurrentiekracht agrofoodcomplexBilaterale Economische SamenwerkingHet programma Bilaterale Economische Samenwerking heeft geleid tot nieuwe
contacten en relaties tussen de Nederlandse agribusiness en buitenlandse partners.
Deze contacten en relaties zijn gelegd en versterkt door handelsmissies, deelname
aan vakbeurzen en handelscontactbijeenkomsten. Voor het eerst werd met een
collectieve inzending deelgenomen aan de BioFach te Neurenberg, de grootste
vakbeurs ter wereld op het gebied van biologische producten. Hiermee werd
de stimulans om over te schakelen op biologische productie ook aan de internationale
afzetkant versterkt. Het instrument Landbouwwerkgroep/High Level Meeting is
met name ingezet in landen waar de overheid (nog) een belangrijke stempel
drukt op de internationale bedrijfslevenactiviteiten. Via seminars en trainingscentra
werd kennis overgedragen over de Nederlandse Agribusiness.Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO)Om het bedrijfsleven te stimuleren MVO als een pijler van ondernemen te
beschouwen is de MVO-stimuleringsprijs uitgereikt tijdens de conferentie «Maatschappelijk
verantwoord ondernemen in internationaal perspectief: grensverleggend ondernemen».
Daarnaast heeft in samenwerking met de OESO de conferentie «Changing
dimensions of the Food Economy: Exploring the policy issues» plaatsgevonden.De Meerjarenafspraken Energie-Efficiency (MJA2)De meerjarenafspraken energie-efficiencyverbetering in de Nederlandse
voedings- en genotmiddelenindustrie zijn het afgelopen jaar nader geconcretiseerd.
Veel bedrijven en branches hebben het afgelopen jaar hun (geactualiseerde)
Energiebesparingplannen (EBPs) 2001–2004 bij Novem en hun Meerjarenplannen
(MJPs) bij LNV ingediend. Zij implementeren ook al een groot aantal voorgenomen
maatregelen (investeringen) en activiteiten (bijv. energiezorg). De 4 ingediende
MJP's zijn goedgekeurd. EZ heeft mede namens LNV in oktober 2003
de door Novem verzorgde monitoringsrapportage 2002 aan de Tweede Kamer aangeboden.Co-innovatieprogramma Duurzame KetensHet co-innovatieprogramma «Duurzame Agro Food Ketens» loopt
sinds eind 2001 en wordt uitgevoerd door de Stichting Agro Keten Kennis (AKK).
Het programma richt zich op het realiseren van verduurzaming van productie
en consumptie via ketenbenadering. In 2003 zijn 12 nieuwe projecten van start
gegaan. Reeds afgeronde projecten hebben o.a. geleid tot een forse reductie
van de uitval in de groente en fruitketen, vergroting van het marktaandeel
duurzame groente in retail en foodservice, het vermarkten van consumeerbaar
sap geproduceerd vanuit nevenstromen, verwaarding van nevenstromen uit de
varkensketen en tot het vergroten van de ketentransparantie op het gebied
van duurzaamheid.StreefwaardenOmschrijving streefwaardeRealisatie 2002Realisatie 2003Streefwaarde 2003Gerealiseerde bilaterale agro-economische samenwerkings-activiteiten74%75%75%Geaccordeerde energiebesparingsplannen van de in 2002 toegetreden
bedrijven (EBP)–80% 100%Geaccordeerde meerjarenplannen van de toegetreden branches (MJP)–80%100%Het oorspronkelijke programma Bilaterale Economische Samenwerking 2003
werd voor 75% uitgevoerd.Van de in 2002 ingediende EBP's door de deelnemende bedrijven is 80% geaccordeerd;
dit komt overeen met 99 bedrijven. Het verschil met de streefwaarde 2003 voor
EBP's vloeit voort uit een overschrijding van de termijnen voor indiening
van het EBP door de overige bedrijven (25 bedrijven).Van de toegetreden branches is 80% van de MJPs geaccordeerd. Het verschil
van 20% wordt veroorzaakt door het feit dat het opstellen van het MJP door
de vleessector vertraging heeft opgelopen als gevolg van de vogelpest en de
sanering in de vleessector. Inmiddels zijn de bedrijven gestart met het uitvoeren
van de plannen. Hierop zijn ook de doelstellingen voor de begroting van 2004
afgestemd.PrestatiegegevensBedragen x € 1000 Realisatie 2002Realisatie
2003Begroting 2003InstrumentAantal prestatiesGem. kosten per prestatieTotale UitgavenAantal prestatiesGem.
kosten per prestatieTotale UitgavenAantal prestatiesGem. kosten per prestatieTotale UitgavenBilaterale economische samenwerking (projecten)12829,63 79311326,32 97012030,03 597Masterplan Duitsland  3 385  161  –Energie  1 585  1 465  1 617Agrologistiek  –  360  –CLIENT  1 470  1 286  –Overige (projecten)2137,9795854,54352051,21 023Er zijn minder projecten uitgevoerd in het kader van de Bilaterale economische
samenwerking en Overige (projecten) en de gemiddelde prijs per project is
lager uitgevallen dan geraamd. Niet uitgevoerde activiteiten uit het oorspronkelijke
programma Bilaterale economische samenwerking werden vervangen door projecten
die in de loop van het jaar ontstonden en beter pasten bij de ontwikkelingen
in de betreffende markten. Daarnaast zijn op dit terrein als gevolg van de
oorlog in Irak en de uitbraak van SARS minder projecten uitgevoerd in Azië
en het Midden Oosten.In het kader van de afronding van het Masterplan Duitsland is in 2003
nog € 0,2 mln. betaald. De uitgaven in het kader van de Agrologistiek
betreffen met name het voorzitterschap van het Platform en enkele onderzoeken
en haalbaarheidstudies om pilots vlot te trekken.In het kader van het project Controles op Landbouwgoederen bij Im- en
en Export naar een Nieuwe Toekomst (CLIENT) is in 2003 € 1,3 mln.
uitgegeven. Hiermee was in de begroting geen rekening gehouden.DoelgroepenNederlandse productie-, verwerkings-, distributie- en handelsbedrijven
van agrarische (food en non-food) producten. Buitenlandse overheden, instituties
en bedrijven. Maatschappelijke organisaties.Beleidsinstrumenten• Bilaterale Economische Samenwerking: trainingscentra/steunpunten,
seminars, workshops en symposia, handelsmissies, handelscontactbijeenkomsten,
matchmaking, Landbouwwerkgroepen en groepsdeelname aan vakbeurzen. Ondersteuning
van markttoegang heeft plaatsgevonden door middel van marktanalyses en sectorstudies.
Daarnaast hebben onderhandelingen plaatsgevonden over het slechten van veterinaire
en fytosanitaire handelsbelemmeringen;• Energie: Meerjarenafspraken ingezet, waarin per sector specifieke
energie efficiencydoelstellingen zijn vastgesteld;• Agrologistiek: pilots en een platform;• Client.EvaluatieIn 2003 is het project Masterplan Duitsland/Nachbarland Niederlande geëvalueerd.
Het project, dat als doel had de beeldvorming van Nederlandse producten en
van Nederland als agrarisch herkomst land te verbeteren, vond
plaats tussen 1998 en 2002 en betrof een unieke samenwerking tussen private
en publieke partijen. Binnen deze samenwerking is veel gebruik gemaakt van
wederzijdse kennis van de Duitse markt. Uit metingen bleek dat het imago tussen
1998 en 2000 verbeterde, maar in 2002 en 2003 weer onder druk is komen te
staan. Voedselcrises als BSE, MKZ, MPA en Dioxine spelen hierin een belangrijke
rol. Op thema's waar Nachbarland Niederlande heeft ingezet is de erosie minder
groot. In dit licht is het eindoordeel over de gevoerde campagne dan ook positief.04.12 Herstructurering (melk)veehouderijIn de begroting voor 2003 is geen concrete doelstelling voor de herstructurering
van de (melk)veehouderij opgenomen. In het in februari 2003 afgesloten Krokusakkoord
tussen Rijk, de provincies en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG)
(over het urgentieprogramma 2003 in het kader van de reconstructie) is afgesproken
dat er in 2003 ruimte is om pilotprojecten extensivering melkveehouderij te
starten. De pilotprojecten hebben het doel ervaring op te doen met manieren
om de problematiek effectief aan de pakken. De provincies hebben de verantwoordelijkheid
extensiveringsprojecten aan te leveren. Bij de Dienst Landelijk Gebied zijn
9 pilotprojecten ingediend. De beoordeling van de projecten was eind 2003
nog niet afgerond.Begin 2004 zal de ronde van pilotprojecten worden geëvalueerd, waarna
besluitvorming over de inzet van de Koopmansgelden voor de komende jaren kan
plaatsvinden.Om de inplaatsing van grondgebonden melkveehouderijbedrijven in het gebied
Veenkoloniën te bevorderen en om perspectief te bieden aan bedrijven,
die vanwege milieuoverwegingen moeten wijken in kwetsbare gebieden, is een
subsidie van € 2,3 mln. toegezegd voor een pilotproject.Ter begeleiding van de herstructurering van de (melk)veehouderij zijn
flankerende maatregelen ontwikkeld onder andere in de vorm van een sociaal
economisch plan (SEP) voor de veehouderij en een inkomensvoorziening voor
oudere gewezen zelfstandigen in de veehouderij (IOZV). Het doel van het SEP
Veehouderij is om veehouders te begeleiden bij het maken van plannen voor
de toekomst van het bedrijf (bedrijfsontwikkeling of bedrijfsbeëindiging)
met omscholing en andere hulp bij het vinden van ander werk en inkomen. Vanaf
september 2002 bevindt het SEP zich in een afbouwfase en in 2003 is het SEP
afgesloten. In de periode 2000 t/m 2003 hebben bijna 10 000 ondernemers
een beroep gedaan op het SEP. Dit komt overeen met één derde
van het potentiële aantal ondernemers (30 000), dat als doelgroep
was gedefinieerd. Er zijn door de deelnemende ondernemers ruim 19 000
verschillende producten afgenomen. Ca. één derde van de gestarte
trajecten kende een vervolgaanvraag. De activiteiten van het SEP Veehouderij
zijn eind 2003 geëvalueerd. De conclusies worden meegenomen in de evaluatie
meststoffenwet (2004), aangezien het SEP was opgesteld als flankerend beleid
voor de herstructurering en mestbeleid.Diensten SEP (per programma)Aantal aanvragen 2000 t/m 2003Keuze begeleidingsgesprekken3 891Nazorg Keuze begeleidingsgesprekken1 338Advisering/bedrijfsdoorlichting4 209Acceptatie verwerking1 031Beëindiging/afbouw/schuldsanering1 261Heroriëntatie/doorstart542Begeleiding arbeidsmarkt KLIQ/oriëntatie ondernemerschap/MKB1 278Doorgaan: vernieuwing bedrijfsvoering/innovatie921Jongerencoaching894Nazorg coaching515Prestatiegegevens Bedragen x € 1000InstrumentRealisatie 2002Realisatie 2003Begroting
2003RBV 1e tranche79 3644 088–Sociaal Economisch Plan/IOZV5 5963 464–Overige uitgaven w.o. nitraat8 55010 8995 052In het kader van de uitfinanciering van de eerste tranche van de Regeling
Beëindiging Veehouderijtakken (RBV) en het Sociaal Economisch Plan (SEP)/Inkomensvoorziening
voor oudere gewezen zelfstandigen in de veehouderij (IOZV) is € 4,1
mln. respectievelijk € 3,5 mln. uitgegeven. Deze middelen zijn ter
beschikking gesteld vanuit het Ontwikkelings- en Saneringsfonds (O&S-fonds)
voor de Landbouw. Voor een totaaloverzicht van de Regeling Beëindiging
Veehouderijtakken wordt verwezen naar operationele doelstelling 05.12. De
hogere uitgaven onder Overige betreffen het vanuit de begroting van VROM beschikbaar
stellen van € 6,8 mln. ten behoeve van de extensiveringsprojecten
en de experimenten knelgevallen intensieve veehouderij. Deze middelen zijn
gestort in het O&S fonds voor de Landbouw en zullen in latere jaren voor
dit doel worden ingezet.DoelgroepenO.a. (melk)veehouders en overige grondeigenaren in kwetsbare gebieden.Beleidsinstrumenten1e openstelling van de Regeling Beëindiging Veehouderijtakken (RBV),
Sociaal-economisch plan (SEP) en Inkomensvoorziening voor oudere gewezen zelfstandigen
in de veehouderij (IOZV).04.13 Herstructurering glastuinbouw en duurzaam gebruik
energieDe voor de herstructurering van de glastuinbouw belangrijkste stimuleringsregelingen
zijn de Regeling Structuurverbetering Glastuinbouw (RSG) en de Stimuleringsregeling
Inrichting Duurzame Glastuinbouwgebieden (STIDUG).De RSG is in 2003 niet opengesteld in verband met de invulling van de
subsidietaakstelling. Wel zijn aanvragen uit eerdere openstellingen behandeld,
die hebben geleid tot nieuw glas in 2003. Ondanks het feit dat de RSG in 2003
niet is opengesteld, blijft het eindstreefbeeld van de regeling, 1 000
ha nieuw glas in 2006, binnen handbereik.Voor drie projecten is in 2003 STIDUG-subsidie toegekend voor een bedrag
van € 26 miljoen. Hiermee is nu in totaal aan 6 projecten subsidie
toegekend. Het oorspronkelijke subsidieplafond van € 20 miljoen
is met € 6 miljoen opgehoogd om een volwaardige en duurzame uitvoering
van de projecten mogelijk te maken. De STIDUG wordt niet jaarlijks opengesteld
en de uitvoeringsperiode bedraagt 4 á 5 jaar; dit heeft tot gevolg
dat een kalenderjaar een onvolledig beeld geeft van het verloop van de regeling.Met de toekenning van deze drie projecten kan een goede stap gezet worden
in de richting van het eindstreefbeeld. Voorwaarde is wel dat na een aanloopfase
kavels voor glastuinbouwbedrijven gerealiseerd gaan worden. Realisatie 2002Realisatie 2003  RSGSTIDUGRSGSTIDUGIngediende aanvragen198500Goedgekeurde aanvragen127003Ingetrokken en afgewezen aanvragen70101Nog in behandeling1400Aangegane verplichtingen x 1 mln.9,1040026Hectare o.b.v. aangegane verplichtingen20600710Totaal gerealiseerde hectare t/m 2002 resp. 2003 (cumulatief)
ca.6000637710Streefwaarden Perspectiefvolle en duurzame
landbouwInstrumentRealisatie t/m
2002Realisatie 2003Begroting
2003RSG-regeling (nieuw glas)600 ha.37 ha.170 ha.Implementatie energiebesparingsbeleidMet betrekking tot energie is vastgelegd:SectorEfficiency verbeteringAandeel Duurzame energie  20052010Realisatie t/m 200220052010Realisatiet/m
2002Glastuinbouw t.o.v. 1980 65%50% 4%0,3%Paddestoelen t.o.v. 199520% 16,3%5% 2,5%Bloembollen t.o.v. 199522% 15,1%4% 0,97%Toelichting:GlastuinbouwHet betreft de realisatie van de energie-efficiëntie door de glastuinbouw
in 2002. De monitoringsrapportage loopt een jaar achter in verband met het verzamelen en bewerken van de bnodigde informatie. De glastuinbouw
is in 2002 50% energie-efficiënter dan in 1980 en 2%-punt efficiënter
ten opzichte van 2001. De glastuinbouw verbetert de energie-efficiëntie
geleidelijk in de afgelopen jaren. De 50% energie-efficiëntieverbetering
in 2002 ligt 3%-punten onder de geplande verbetering. De achterstand is 1%
punt hoger dan in 1997, het jaar waarin de doelen afgesproken zijn, maar t.o.v.
2000 is 3% ingelopen op de achterstand. De efficiëntieverbetering is
negatief beïnvloed door de in 1997 niet voorziene:• negatieve effecten van de liberalisering van de energiemarkt op
de ontwikkeling van restwarmte en het gebruik van warmte van Warmte-KrachtKoppelingen
(WKK's) van energiebedrijven;• sterke ontwikkeling van belichte teelten onder invloed van marktontwikkelingen.Tegelijkertijd hebben tuinders meer in energiebesparende technieken geïnvesteerd
dan verwacht, mede onder invloed van de hogere gemiddelde gasprijs en de verruiming
van de Energie Investeringsaftrek (EIA). Dit heeft de efficiëntieverbetering
positief beïnvloed.In 2003 is een monitoringssystematiek ontwikkeld waarmee het aandeel duurzame
energie in de glastuinbouw bepaald kan worden. De monitoring start in 2004.Meerjarenafspraken energie PaddestoelenDe energie-efficiëncy is in 2002 met 16,3% verbeterd ten opzichte
van 1995. Ten opzichte van 2001 is de energie-efficiëncy met 3,6%-punt
verbeterd. Het aandeel duurzame energie is 2,5%. In 2002 is het aantal bedrijven
dat groene stroom inkoopt, gestegen.Voor wat betreft de energie-efficiëncy ligt de paddestoelensector
2%-punten voor op schema. Het aandeel duurzame energie is in 2002 0,7%-punt
gestegen ten opzichte van 2001. Desondanks ligt de sector 1%-punt achter op
schema.Meerjarensafspraken energie BloembollenDe energie-efficiëncy is in 2002 met 15,1% verbeterd ten opzichte
van 1995. Ten opzichte van 2001 is de energie-efficiëncy met 4,6% verbeterd.
Het aandeel duurzame energie is 0,97%. Van het aandeel duurzame energie bestaat
het merendeel uit ingekochte groene elektriciteit en opgewekte windenergie.Voor wat betreft de energie-efficiëncy ligt de bloembollensector
licht achter op schema. Het aandeel duurzame energie is in 2002 0,3%-punt
gestegen ten opzichte van 2001.PrestatiegegevensBedragen x € 1000 Realisatie 2002Realisatie
2003Begroting 2003*InstrumentAantal prestatiesGem. kosten per prestatieTotale UitgavenAantal prestatiesGem.
kosten per prestatieTotale UitgavenAantal prestatiesGem. kosten per prestatieTotale UitgavenRSG95 ha. 454 241      RSG investeringen     2 900236 ha.4510 266RSG Braak     1 11640 ha.451 815STIDUG  –  6 19727536,39 733Energie en demoregeling  164  1 784  2 548IRG/RROG  4 162  4 064  908Diverse     785  225* Incl. Nota van WijzigingDe realisatie betreft voornamelijk de uitfinanciering van reeds aangegane
verplichtingen. De lagere uitgaven in het kader van de RSG worden voor een
groot deel veroorzaakt doordat de RSG niet in 2003 is opengesteld. Er is tevens
sprake van vertraging in de uitgaven in het kader van de Stidug, als gevolg
van het feit dat de ingediende projecten uit de tweede openstellingsperiode
later zijn beoordeeld dan gepland. Bovendien is uit de eerdere openstelling
van de Stidug gebleken, dat een wijziging in het kasritme is opgetreden, waardoor
de betalingen vooruit in de tijd worden geschoven. Voor de RSG en de Stidug
geldt dat de geleverde prestaties (onder «streefwaarden») zijn
gerelateerd aan de verplichtingen, die zijn aangegaan.In het kader van de Infrastructuurregeling Glastuinbouw (IRG) en de Regeling
Reconstructie Oude Glastuinbouwgebieden (RROG) is € 4 mln. uitgegeven.
Hiermee zijn verbeteringen in de infrastructuur in de glastuinbouwgebieden
Westland en omgeving Rijnsburg bewerkstelligd. Hiervan is € 3 mln.
ter beschikking gesteld vanuit het Ontwikkelings- en Saneringsfonds (O&S-fonds)
voor de Landbouw (brandstofcompensatiegelden).DoelgroepenHet herstructureringsbeleid voor de glastuinbouw onderscheidt als doelgroepen
de individuele ondernemer (RSG) en gemeenten, waterschappen, provincies en
tuinbouwbedrijfsleven op gebiedsniveau (IRG en STIDUG).BeleidsinstrumentenSubsidies: RSG, Stidug, IRG, Energie en demoregeling04.14 Herstructurering visserijIn 2003 is het visserijbeleid gericht geweest op het verminderen van de
vangstcapaciteit van de visserijvloot. Capaciteitsvermindering van de visserijvloot
is een van de pijlers onder het zeevisserijbeleid dat is gericht op een duurzaam
beheer van visbestanden.StreefwaardenIn 2003 is de omvang van de zeevisserijvloot teruggebracht met 3 548
BT om in de zeevisserij evenwicht tussen de te vangen hoeveelheden vis en
de vangstcapaciteit van de vloot te stimuleren. Als streefwaarde was gesteld
2 200 BT.Prestatiegegevens Realisatie 2002Realisatie
2003Begroting 2003InstrumentPrestatieTotaleUitgaven x € 1 000PrestatieTotale Uitgaven x € 1 000PrestatieTotale Uitgaven
x € 1 000Vlootstructuurbeleid/capaciteitsvermindering3 935
bt10 8893 548 bt7 2622 200 bt5 501Technische maatregelen en onderzoek 839 – –Samenwerkingsovereenkomst 2 847 – –Overige   3 255 –In 2002 zijn verplichtingen aangegaan voor de sanering van ruim 7 000
brutoton. Dit was het resultaat van 2 saneringstranches. De eerste tranche
van 3 935 BT is in 2002 volledig uitbetaald. De tweede tranche van 3548
BT is in 2003 uitbetaald. In 2003 is geen saneringsronde opengesteld. Sinds
het in werking treden van het nieuwe Gemeenschappelijk Visserijbeleid (GVB),
in januari 2003 is er geen sprake meer van jaarlijks verplichte reductiepercentages
voor de vloot, maar worden referentiewaarden per lidstaat vastgelegd. Per
saldo zijn de streefwaarden voor 2002 en 2003, in totaal 4400 BT, ruimschoots
gehaald.In het kader van de capaciteitsvermindering is vanuit de brandstofcompensatiemiddelen
ca. € 6 mln. uitgegeven aan de opkoop van boten, € 0,9
mln. aan de opkoop van licenties en € 0,4 mln. in het kader van
de regeling vervroegde uittreding van vissers. Het restant ad € 3,2
mln. is gestort in het Ontwikkelings- en Saneringsfonds (O&S-fonds) voor
de Visserij. Omdat het hier geoormerkte brandstofmiddelen betreft, zullen
deze middelen in latere jaren worden ingezet voor onder meer vlootstructuurbeleid
en capaciteitsvermindering.DoelgroepenSchipper-eigenaren, reders en opvarenden van vissersschepen.BeleidsinstrumentenSaneringsregelingen, gefinancierd met middelen uit de brandstofcompensatie
en uit het Europese Financieringsinstrument voor de Oriëntatie van de
Visserij (FIOV). Combinatie van sanering van scheepscapaciteit en regulering
van de visserij-inspanning via een systeem van zeedagen. De aantallen uitgegeven
zeedagen zijn gerelateerd aan de toegestane hoeveelheden te vangen vis.Budgettaire gevolgen van beleidBedragen x € 1000 Realisatie 2002Realisatie 2003Vastgestelde begroting 2003VerschilVERPLICHTINGEN110 08199 22068 32730 893UITGAVEN178 73282 61967 10115 518Programma-uitgaven127 68052 49142 28410 207     U0411 Versterking concurrentiekracht agrofoodcomplex11 0286 6776 237440– Bilaterale economische samenwerking 2 9703 597– 627– Masterplan Duitsland/Nachbarland    Niederlande 161 161– Energie 1 4651 617– 152– Client 1 286 1 286– Overig 7951 023– 228U0412 Herstructurering (melk)veehouderij93 51018 4515 05213 399– RBV 4 088–4 088– Overig 14 3635 0529 311U0413 Herstructurering glastuinbouw en duurzaam gebruik energie8 56716 84625 495– 8 649– RSG 4 01612 081– 8 065– Stidug 6 1979 733– 3 536– Energie en demoregeling 1 7842 548– 764– Inrichting 4 0649083 156– Overig 785225560U0414 Herstructurering visserij14 57510 5175 5005 017– Vlootstructuurbeleid 10 5175 5005 017     Apparaatsuitgaven51 05230 12824 8175 311U0421 Apparaat23 50819 62520 816– 1 191U0422 Baten-lastendienst27 54410 5034 0016 502     ONTVANGSTEN118 26516 6953 94912 746Toelichting op de uitgaven en verplichtingenDe hogere verplichtingen zijn voor € 15 mln. toe te schrijven
aan de Stimuleringsregeling Inrichting Duurzame Glastuinbouwgebieden (STIDUG).
Deze verplichtingen waren voorzien voor 2002, maar zijn door de late openstelling
in 2002 pas in 2003 aangegaan.De hogere uitgaven laten zich voor € 8,3 mln. verklaren door
de uitfinanciering van de eerste tranche van de Regeling Beëindiging
Veehouderijtakken (RBV) en het Sociaal Economisch Plan (SEP)/Inkomensvoorziening
voor oudere gewezen zelfstandigen in de veehouderij (IOZV). Deze middelen
waren niet begroot en zijn ter beschikking gesteld vanuit het Ontwikkelings-
en Saneringsfonds (O&S-fonds) voor de Landbouw. Daarnaast is in 2003 vanuit
de begroting van het Ministerie van VROM € 6,8 mln. beschikbaar
gesteld ten behoeve van de extensiveringsprojecten en de experimenten knelgevallen
intensieve veehouderij. Deze middelen zijn gestort in het O&S fonds voor
de Landbouw en zullen in latere jaren voor dat doel worden ingezet. Op het
terrein van de herstructurering glastuinbouw is ruim € 8 mln. minder
uitgegeven, voornamelijk veroorzaakt doordat de Regeling Structuurverbetering
Glastuinbouw (RSG) niet in 2003 is opengesteld. Vanuit de brandstofcompensatiemiddelen
voor de visserijsector is € 3 mln. gestort in het Ontwikkelings-
en Saneringsfonds (O&S fonds) voor de Visserij. Deze middelen zullen in
latere jaren worden ingezet voor onder meer vlootstructuurbeleid
en capaciteitsvermindering. De hogere uitgaven baten-lastendienst worden toegeschreven
aan een hogere bijdrage aan LASER.Toelichting op de apparaatsuitgavenBedragen x € 1000 Begroting 2003Realisatie 2003 Gemiddelde sterkteGemiddelde PrijsBudgetGemiddelde sterkteGemiddelde prijsUitgaven Personeel DLG1,235,0420,849,443Personeel DL42,253,72 26741,456,12 324Personeel IH32,853,51 75644,253,92 381Personeel AID262,947,412 460195,452,610 282Materieel  4 256  4 148Overig apparaat*  35  447Bijdrage aan LASER  4 001  10 503Totaal apparaatsuitgaven  24 817  30 128* Dit betreft uitgaven voor overig personeel en post-actievenAls gevolg van extra werkzaamheden in het kader van de Vogelpest (artikel
6) is er door de Algemene Inspectiedienst in 2003 minder inzet geweest op
dit beleidsterrein.Bij de directie Industrie en handel zijn de uitgaven ambtelijk personeel
in 2003 hoger dan geraamd, omdat meer inzet nodig was voor de uitvoering van
de opgedragen taken.De hogere bijrage aan LASER ad € 6 mln. betreft een aanvulling
op het uitvoeringsbudget voor de uitvoering van nationale en EU-maatregelen.Toelichting op de ontvangstenBedragen x € 1000 Begroting 2003Realisatie 2003EU-ontvangsten Reg. Structuurverb. Glastuinbouw (RSG)2 062590EU-ontvangsten/FIOV1 7001 700Overige ontvangsten18714 405Totaal3 94916 695In het kader van de Regeling Structuurverbetering Glastuinbouw (RSG) is € 1,4
mln. minder ontvangen, doordat de regeling niet in 2003 is opengesteld. De
overige ontvangsten betreffen de middelen die vanuit het O&S-fonds ter
besschikking zijn gesteld voor de uitfinanciering van de 1e tranche Regeling
Beëindiging Veehouderijtakken (RBV), het Sociaal Economisch Plan (SEP)/Inkomensvoorziening
voor oudere gewezen zelfstandigen in de veehouderij (IOZV), de Infrastructuurregeling
Glastuinbouw (IRG) en de Regeling Reconstructie Oude Glastuinbouwgebieden
(RROG). Uit de verkoop van gronden in het kader van de RROG is € 1,5
mln. ontvangen.05 Bevorderen duurzame productieAlgemene doelstelling is de bevordering van duurzame productie door sectoren
in de land-, tuinbouw en visserij. Voor de laatstgenoemde sector betekent
dit specifiek het bevorderen van een visserij die rekening houdt met de draagkracht
van het ecosysteem in het water.Grafiek 7: Procentuele verdelingen gerealiseerde uitgaven
2003 over operationele doelstellingen en apparaat05.11 Bevorderen biologische landbouwDe doelstelling van de Beleidsnota biologische landbouw 2001–2004
is de ontwikkeling naar een op eigen kracht internationaal concurrerende duurzame
sector, die midden in de samenleving staat en toonaangevend is in Europa.
De invalshoek, die daarbij is gekozen, is een vraaggerichte benadering. De
belangrijkste beleidsspeerpunten betreffen professionalisering van vraaggerichte
ketens, transparante en sluitende ketens, kennisontwikkeling en- verspreiding
en stimulering van de biologische primaire productie.De samenwerking tussen ketenpartijen binnen het kader van de Task Force
heeft veel in beweging gezet. Initiatieven zijn en worden ontwikkeld en in
de tussentijds evaluatie spreken de leden van de Task Force hun waardering
voor deze werkwijze uit. Het resultaat van deze initiatieven is niet in alle
gevallen op de korte termijn merkbaar en voor een deel afhankelijk van externe
factoren (bijv. economisch klimaat). De marktpartijen melden echter een positieve
ontwikkeling van de afzet van biologische producten.Uit de EKO-monitor (LEI) blijkt dat het marktaandeel van de belangrijkste
productgroepen in 2003 als volgt was: aardappelen, groente en fruit (AGF)
3,7%, zuivel 2,6%, brood 1,8%, vlees 2,0% en overig food 0,9%.Uit de monitoring van de prestatiegegevens blijkt echter dat de primaire
sector minder groeit dan gepland. De cijfers laten een negatieve groei zien wat betreft het aantal hectares en aantal bedrijven. Het aandeel biologische
landbouw ten opzichte van het totale areaal blijft gelijk, omdat dit ook is
teruggelopen.StreefwaardenOmschrijvingRealisatie 2002Realisatie 2003Streefwaarde
2003Groei in ha4 884– 7448 000–11 000Groei in aantal bedrijven50– 38320–400% biologische landbouw (ha) op totaal areaal landbouw     2,2%2,7%–3%Bron: LEI in samenwerking met Stichting Skal.De geformuleerde kwalitatieve doelstelling uit de Beleidsnota kan worden
vertaald in een kwantitatieve richtinggevende streefwaarde van 10% biologisch
areaal in 2010. Zowel het areaal biologisch (inclusief omschakeling) als het
aantal bedrijven, is in 2003 teruggelopen. Dit wordt veroorzaakt door het
feit dat er in 2003 een aantal bedrijven met relatief veel hectares (te weten
natuurgrond) is gestopt en daar slechts een beperkt aantal bedrijven voor
in de plaats is gekomen, die ook qua omvang kleiner waren (met name de varkenshouderij)
dan de uittreders.PrestatiegegevensBedragen x € 1000InstrumentPrestatiesRealisatie 2002Realisatie 2003Begroting
2003PublieksvoorlichtingTv-spots/prints1 6321 857726Platform biologicaBeleidsondersteuning368475408Professionalisering van de ketensProjecten/Processen1 5872 4043 403Investeringsregeling Biologische Varkens (IBV)Bedrijven–1 0262 569RSBP 4 1144 0975 700Kwaliteitszorg 558120508Kaderregeling Kennis & Advies  78–ToelichtingVanuit het bedrijfsleven is aangegeven dat er behoefte was aan voorlichting
over biologische producten op de winkelvloer en opleidingen voor het winkelpersoneel.
Daarop is besloten aan te haken bij de mediacampagne «Biologisch, eigenlijk
heel logisch». Het bedrijfsleven kan nu gebruik maken van producten,
die in het kader van de algemene mediacampagne zijn ontwikkeld. Hiertoe is
een deel van de middelen, beschikbaar voor professionalisering van de ketens,
ingezet voor de mediacampagne (publieksvoorlichting).Doordat een aantal bedrijven is gestopt met biologische productie, zijn
de uitgaven in het kader van de Regeling Stimulering Biologische Productiemethode
(RSBP) lager uitgevallen. De uitgaven in het kader van de Investeringsregeling
Biologische Varkens (IBV) hebben betrekking op de uitfinanciering van de 1e
openstelling en zijn lager dan geraamd, doordat investeringen
zijn uitgesteld. De lagere uitgaven Kwaliteitszorg worden veroorzaakt doordat
een deel van de eindafrekeningen lager is uitgevallen.DoelgroepenHet beleid met betrekking tot de biologische landbouw richt zich op alle
actoren die een bijdrage kunnen leveren aan de groei en de verdere professionalisering
van de keten, te weten: de primaire sector, andere relevante partijen in de
keten, consumenten.BeleidsinstrumentenDe volgende instrumenten zijn ingezet:• Professionalisering van de ketens: ondersteuning opschaling op
basis van ketensamenwerking en verdere professionalisering van de biologische
keten en uitvorming conform de doelstellingen;• Task Force Marktontwikkeling Biologische Landbouw;• Mediacampagne;• Kennisontwikkeling en -verspreiding: onderzoek t.b.v. de biologische
landbouw bij de WUR en andere instituten;• Kaderregeling Kennis en Advies;• Mogelijkheid gebruikmaking fiscale instrumenten o.a. Groenregeling:
54 aanvragen voor biologische landbouw met een projectvermogen van € 28 882 704,–
(t/m 1 oktober 2003);• Borgstellingsfonds;• Subsidie Biologica;• Monitoringssysteem;• Regeling Stimulering Biologische Productiemethode;• Investeringsregeling Biologische Varkens;• Kwaliteitszorg.05.12 Vermindering milieubelasting door gebruik van dierlijke
mest en mineralen binnen milieunormenDuurzame landbouwBinnen de brede opdracht van de verduurzaming van productie, consumptie
en de daarvoor noodzakelijke aanpassingen en systeemwijzigingen, werden voor
2003 een drietal streefwaarden benoemd, alsmede een tweetal instrumenten.
De realisering was als volgt.Het overbruggen van de kloof tussen boer, burger en overheid, het aanspreken
van partijen en het bij elkaar brengen van mensen en partijen kregen in 2003
met name vorm met het maatschappelijk debat over de intensieve veehouderij.
Daarnaast is de opzet van en de LNV-inzet in nieuwe verbanden als het transitiecollege
glastuinbouw en een vergelijkbaar verband in de zuivel van belang gerealiseerd.
Tenslotte is een project voor jonge boeren gefinancierd. Na een onderzoek
van voor- en nadelen is voorlopig afgezien van een tenderregeling voor projecten
van maatschappelijke organisaties. Dit met het oog op de relatieve lange tijd
van voorbereiding en uitvoering, alsmede de hoge uitvoeringskosten op het
beperkte beschikbare budget. In plaats daarvan wordt een toetsingskader ontwikkeld
om projecten op ad hoc basis te honoreren.Het inrichten van een bedrijvenplatform t.b.v. transparantie in ketens
heeft metterdaad zijn beslag gekregen. Dit Platform ICT en Transparantie is
officieel ingesteld.Aan bevordering ondernemerschap en innovatie, mede door gebruik te maken
van voorlopers, is invulling gegeven via gerichte openstellingen van de Demoregeling
en van de Kaderregeling Kennis en Advies. Daarnaast werd met DLO en bedrijfsleven
een nieuw Programma Praktijknetwerken opgezet: voor de uitwisseling
van gegevens en ervaringen én voor praktijk- en innovatiegerichte ontwikkeling
van kennis en onderzoek.Vestigingssteun voor jonge innovatieve bedrijfsopvolgersVoor het stimuleren van het maken van ondernemingsplannen door jonge boeren,
is in totaal een bedrag van € 1,9 mln. gereserveerd. In 2002 is
de eerste openstelling van de maatregelen (Kaderregeling Kennis en Advies)
geweest (12 december 2002–28 maart 2003). Hiervoor werden
1280 aanvragen ingediend, waarvan er 380 zijn gehonoreerd. In het kader van
de tweede openstelling (november 2003) zijn 2143 aanvragen ingediend. Hiervoor
is een budget van € 0,7 mln. beschikbaar.De stimuleringsmaatregel voor innovatieve jonge starters die aanvankelijk
was voorzien als een investeringssubsidieregeling, is vervangen door soepele
faciliteiten voor jonge starters in het kader van het Borgstellingsfonds voor
de landbouw (zie brief aan de Tweede Kamer van 15 november 2002). De
jonge starters betalen een provisie van 1% in plaats van de gebruikelijke
3%. Tevens is het maximumbedrag waarvoor ze een garantie van het Borgstellingsfonds
kunnen krijgen, verhoogd van € 0,450 mln. naar € 1,2 mln.De middelen die voor de investeringssubsidieregeling waren voorzien, worden
in het Borgstellingsfonds gestort en de aanvraagmogelijkheid voor de soepelere
faciliteiten is op 1 januari 2004 geopend.Op milieugebiedMineralenaangiftesysteem/MINAS-stelselDe milieunormen voor het gebruik van dierlijke mest zijn in de huidige
Meststoffenwet als verliesnormen gedefinieerd. Op basis van de MINAS-aangiftes
kan worden vastgesteld of agrarische ondernemers binnen de verliesnormen (voor
stikstof en fosfaat) zijn gebleven. De MINAS-aangiftes over 2002 dienden vóór
1 september 2003 te zijn ingediend. Inmiddels zijn ca. 82000 aangiftes
ontvangen. Dit aantal komt overeen met het aantal aangiftes dat over 2001
is ingediend. Uit een voorlopige beoordeling van deze aangiftes blijkt dat
ca. 11 000 mestnummers fosfaatheffing moeten betalen en ca. 10 000
mestnummers een stikstofheffing. Ca. 5 000 mestnummers zal zowel fosfaat-
als stikstofheffing moeten betalen. Dat betekent dat maximaal 16 000
mestnummers (20% van het totaal aantal aangiftes) mogelijk heffing moeten
betalen, m.a.w. voldoen in 2003 niet aan de verliesnormen. Overigens kan overschrijding
van de verliesnormen (waardoor heffing moet worden betaald) in het ene jaar
verrekend worden met een opgebouwd saldo (negatieve heffing als gevolg van
onderschrijding van de verliesnormen) in een ander jaar. Deze verrekenmogelijkheid
gold tot voor kort voor een periode van 3 jaar. In verband met het oplossen
van het MINAS-gat (dat ontstaat als bedrijven een MINAS-heffing moeten betalen,
terwijl alle mest van het bedrijf is afgevoerd) is deze verrekenperiode verruimd
tot 8 jaar. M.a.w. verrekening is mogelijk voor de gehele periode dat MINAS
van kracht zal zijn (1998–2006).Mestafzetovereenkomsten/MAO-stelselOm zoveel mogelijk evenwicht op de mestmarkt te bewerkstelligen, is het
MAO-stelsel ingevoerd. In 2003 zijn ca. 40 000 mestafzetovereenkomsten
afgesloten. Daarvan hebben de mestproducenten voor 85 miljoen kg N afzet gecontracteerd
en hebben de mestafnemers zich vastgelegd om ca. 108 miljoen kg N te accepteren.
Dit betekent dat er op basis van het MAO-stelsel geen mestoverschot is geweest
in 2003. De veronderstelling in de begroting 2003 was dat het draagvlak voor
de mestregelgeving zou toenemen door het verminderen van de administratieve
lasten en het aanvaarden van de derogatie door de Europese Commissie. De administratieve
lasten zijn weliswaar verminderd, maar de derogatie is (nog) niet aanvaard.
Bovendien heeft de vernietigende uitspraak van het Europese Hof niet bijgedragen
aan een herstel van het draagvlak.Kennisontwikkeling en -verspreidingHet programma voor kennisontwikkeling en -verspreiding (de nitraatprojecten)
zit in de afrondende fase. De nitraatprojecten hebben in 2003 kennis en inzicht
opgeleverd over diverse bodemprocessen en over de mineralenverliezen op diverse
type bedrijven, zowel voorlopers als gangbare bedrijven. Deelnemers aan de
projecten hebben een vergaande vermindering van de stikstof- en fosfaatverliezen
gerealiseerd. Daarnaast hebben agrariërs individueel en in groepsverband,
kennisbonnen gekregen waarmee zij informatie konden inkopen voor het realiseren
van de doelen in het mestbeleid. Het programma zal worden afgesloten met een
evaluatie en een symposium in het voorjaar van 2004. In het licht van een
ingrijpende stelselwijziging per 2006 zal worden nagedacht over een eventuele
voortzetting.StreefwaardenDe schatting van het mestoverschot in 2003, zoals opgenomen in de begroting
voor 2003, is uitgevoerd om de gevolgen van de voorgenomen verliesnormen voor
2003 in beeld te brengen. In de wijziging van de Meststoffenwet, die begin
dit jaar door de Tweede Kamer is aangenomen, zijn de verliesnormen voor 2003
op het niveau van 2002 vastgesteld. Omdat de verliesnomen voor 2003 pas definitief
zijn na goedkeuring van het wetsvoorstel door de Eerste Kamer, is het werkelijke
mestoverschot voor 2003 nog niet vast te stellen. Mede gelet op de bovengenoemde
resultaten van het MAO-instrument, ligt het niet voor de hand dat er in 2003
daadwerkelijk een mestoverschot is geweest.OmschrijvingRealisatie 2002Realisatie 2003Streefwaarde
2003Minas: percentage bedrijven zonder overschrijding van de verliesnormen80%*100%* zie toelichting onder MinasPrestatiegegevensBedragen x € 1000InstrumentRealisatie 2002AantalPrijs per prestatieRealisatie2003Begroting 2003*Bedrijfsplannen 2201,83941 749Overige w.o. duurzame landbouw en kennisontwikkeling25 967  23 5829 265RBV14 489  59 847172000* Incl. Nota van WijzigingDe financiering van de bedrijfsplannen is ondergebracht in de Kaderregeling
Kennis en Advies. In het kader van de eerste openstelling (eind 2002/begin
2003) voor de starters is in 2003 € 0,4 mln. uitgegeven.In het kader van het kennisontwikkelings- en verspreidingstraject zijn
uitgaven gedaan ten behoeve van de zgn. nitraatprojecten (€ 9,8
mln.). Een deel van de middelen was geraamd in de begroting en een deel is
ter beschikking gesteld vanuit het Ontwikkeling- en Saneringsfonds voor de
Landbouw.Ten behoeve van het Uitvoeringsprogramma Innovatie Landbouw Noord-Nederland
is € 2,2 mln. uitgegeven. Dit programma beoogt de vernieuwing en
versterking van de landbouw in de provincies Groningen, Friesland en Drenthe
te bevorderen.In 2003 zijn diverse subsidieregelingen in het kader van het Stimuleringskader
Markt- en Concurrentiekracht afgewikkeld en uitbetaald.In de begroting 2003 was rekening gehouden met de gehele uitfinanciering
van de 2e tranche Regeling Beëindiging Veehouderijtakken (RBV). Uiteindelijk
is in 2003 bijna € 60 mln. betaald. In 2004 wordt het restant van
de 2e tranche betaald.De resultaten van de eerste en tweede tranche RBV zijn verwerkt in de
berekening van het resterende mestoverschot. In het onderstaande overzicht
zijn de aanvragen, de verplichtingen en de betalingen t/m 2003 cumulatief
weergegeven. De verplichtingen en uitgaven in het kader van de eerste tranche
zijn verantwoord op operationele doelstelling 04.12, van de tweede tranche
op operationele doelstelling 05.12.Stand RBV 1 + 2 per 31-12-2003Opkoop fosfaatONTVANGEN AANVRAGENVERPLICHT t/m 31-12-03UITBETAALD in 2003**  aantal kgFosfaat Forfaitair x 1 mlnschatting fofaatproductie obv normen 2003begrote uitgaven x 1 mln EUROaantal kg fosfaat forfaitair x 1 mlnschatting fofaatproductie obv normen 2003verplicht x 1 mln EUROaantal
kg fosfaat forfaitair x 1 mlnschatting fosfaatproductie obv normen 2003betaald x 1 mln EUROvarkens*13,68,2214,410,56,3165,9   kippen8,06,4124,05,84,689,5   kip/rund0,00,00,00,10,12,1   rundvee0,80,812,70,40,46,0   korting bij doorhaling0,00,00,0– 0,1– 0,1– 1,9   TOTAAL22,415,4351,116,711,3261,64,33,163,9RBV 1e tranche11,17,4183,97,95,2131,30,20,24,1RBV 2e tranche11,38,0167,28,86,1130,34,12,959,8          * varkensrechten1,8 mln  1,4 mln     ** uitbetaald t/m 2002: 143, 4 mln.; 1e tranche 128,9 mln. en 2e tranche
14,5 mln.In het kader van de RBV is op 6 090 aanmeldingen 22,4 mln kilo forfaitaire
fosfaat aangeboden aan de overheid (opgave op aanvraagformulier). De subsidieverlening
is nagenoeg afgerond. Tot en met 31-12-2003 is op 4 576 aanmeldingen
subsidie verleend. Circa 780 aanvragers hebben zich teruggetrokken en ongeveer
710 aanvragen zijn afgewezen of waren niet ontvankelijk. Uitgedrukt in kilo's
forfaitair fosfaat komt dit overeen met ca. 17 mln. Bijna 80% van de aangeboden
rechten wordt uit de markt gehaald.In het kader van de eerste tranche RBV hebben 2 van de 2700 bedrijven
met een subsidieverlening het bedrijf nog niet beëindigd. Voor de tweede
tranche geldt dit voor 315 van de 1876 bedrijven. In het kader van de Evaluatie
Meststoffenwet 2004 zal ex post de bijdrage van de RBV aan de reductie van
het mestoverschot worden geëvalueerd.DoelgroepenInnovatieve agrarische ondernemers, met name in de intensieve veehouderij
en jonge bedrijfsopvolgers. Specifiek voor het mestbeleid betreft dit in principe
alle veehouderijen en akkerbouwbedrijven, intermediairs (m.n. mestvervoeders),
mestverwerkende bedrijven en mestexporteurs.Beleidsinstrumenten• Mestafzetovereenkomsten;• Mineralenheffing MINAS;• Regeling Beëindiging Veehouderijtakken (RBV);• Kennisontwikkeling en -verspreiding (nitraatprojecten);• Handhaving en controle• Ondernemersplannen• Borgstellingsfonds05.13 Een duurzamer gewasbeschermingspraktijkIn het licht van de nieuwe aanpak voor een duurzamere gewasbeschermingspraktijk
en gewijzigde inzichten van het kabinet over rollen en verantwoordelijkheden,
is het plan verlaten, zoals voorzien in de nota Zicht op gezonde teelt, om
overheidsregels op te stellen volgens welke bedrijven zich zouden moeten certificeren.
Dat besluit, gevoegd bij de vereiste inzet van de Algemene Inspectiedienst
(AID) voor de bestrijding van vogelpest, heeft er ook toe geleid dat versterking
van de handhaving is uitgesteld tot 2004.De nieuwe aanpak voor duurzame gewasbescherming is uitgewerkt in een beleidsnota,
die in het voorjaar 2004 aan de Tweede Kamer zal kunnen worden aangeboden.In het licht van het bovenstaande is het subdoel «Geïntegreerde
gewasbescherming op gecertificeerde bedrijven» niet bereikt. Dit doel
wordt in de praktijk niet meer nagestreefd. De Tweede Kamer is hierover geïnformeerd.Het tweede subdoel «lagere milieubelasting door gewasbeschermingsmiddelen»
is behaald. Sinds 1995 is er sprake van een gestage vermindering van milieubelasting.Met het oog op de toepassing van geïntegreerde gewasbescherming,
is in 2003 gestart met enkele demonstratieprojecten en praktijknetwerken.
De verbeterde werkwijze van het CTB heeft ertoe geleid dat alle achterstanden
bij de beoordeling van aanvragen zijn weggewerkt. Een punt van zorg blijft
de beschikbaarheid van gewasbeschermingsmiddelen met een kleine toepassing.
Middelen die beschikbaar waren om de totstandkoming van dossiers
voor aanvragen voor toelating van dergelijke middelen te ondersteunen, konden
slechts voor een beperkt deel worden uitgegeven, hangend de staatssteunprocedure.StreefwaardenAls streefwaarde was gesteld dat in 2005 90% en in 2003 ten minste 10 000
bedrijven werken op basis van een gewasbeschermingsplan en dat deze vervolgens
worden gecertificeerd. De hiervoor geschetste heroverweging heeft er toe geleid
dat de ontwikkeling van een overheidskader voor certificering is gestaakt.De beschikbaarheid van middelen die volledig zijn getoetst aan alle criteria
die worden gesteld in de EU gewasbeschermingsrichtlijn draagt mede bij aan
het realiseren van een duurzame gewasbeschermingspraktijk. Dit kan gaan om
middelen die thans niet op de markt zijn en waarvan vaststaat dat deze volledig
voldoen aan de gestelde eisen t.a.v. volksgezondheid, arbeidsbescherming en
milieu (beoordeling stoffen), maar het betreft ook uitbreiding van het toepassingsgebied
van middelen die reeds beschikbaar zijn op de Nederlandse markt naar andere
teelten (uitbreiding toepassing). Op deze wijze kunnen de getallen geïnterpreteerd
worden als een maat voor het op duurzame wijze oplossen van onder andere landbouwkundige
knelpunten. Tot en met het 3e kwartaal 2003 zijn er 24 stoffen beoordeeld
en is voor 11 middelen uitbreiding van toepassing aangevraagd.PrestatiegegevensBedragen x € 1000 Realisatie 2002Realisatie
2003Begroting 2003InstrumentPrestatiesGem. kosten per prestatieTotaleUitgaven x € 1 000PrestatiesGem. kosten per prestatieTotaleUitgaven x € 1 000PrestatiesGem. kosten per prestatieTotaleUitgaven x € 1 000Kennisontwikkeling  1 163  –  1 815Fonds kleine toepassingen  –  –20 aanvr€ 45 400908Toelatingsbeleid GNO's2 aanvr€ 34 00068  –7 aanvr€ 129 714908Biologische GNO's     –  771Gewasbeschermings-plannen/certificering     –10 000€ 1251 250Demoprojecten geïnt. gewas-bescherming     –5€ 50 000250Demoprojecten geïnt. on- kruidbestrijding     –4€ 50 000200Overige w.o. handhaving en diverse projecten     1 181  225Werkzaamheden Kwaliteits Controlebureau voor Groenten en Fruit
(KCB)  182  182  272College Toelating Bestrijdingsmiddelen (CTB)  3 135  1 425  –Als gevolg van het in 2003 door de overheid en maatschappelijke organisaties
ondertekende «Afsprakenkader Gewasbeschermingsbeleid» hebben diverse
projecten uit de nota Zicht Op Gezonde Teelt vertraging opgelopen. Hierdoor
zijn in 2003 geen verplichtingen aangegaan en geen uitgaven gedaan in het
kader van de beleidsinstrumenten Kennisontwikkeling, Fonds Kleine
Toepassingen en Toelatingsbeleid (biologische) gewasbeschermingsmiddelen van
natuurlijke oorsprong (GNO's), Gewasbeschermingsplan-nen/certificering en
Demoprojecten geïntegreerde gewasbescherming en onkruidbescherming. De
uitgaven onder Overige betreffen vnl. de uitfinanciering van verplichtingen
vanuit voorgaande jaren in het kader van nota Zicht op Gezonde Teelt. Het
gaat om praktijkproeven, die door de Dienst Landbouwvoorlichting en het Centrum
voor Landbouw en Milieu zijn uitgevoerd.Van de bijdrage in 2003 aan het College Toelating Bestrijdingsmiddelen
(CTB) is voor € 1,1 mln. bijgedragen door de ministeries van SZW,
VROM en VWS.DoelgroepenGebruikers van gewasbeschermingsmiddelen.Beleidsinstrumenten• Diverse projecten;• KCB-controlewerkzaamheden;• CTB-werkzaamheden.05.14 Verbeteren dierenwelzijnDierenwelzijnAan de Tweede Kamer is een herijking van het dierenwelzijnsbeleid gezonden.
In deze herijking ligt de nadruk op het level playing field en op het faciliteren
en stimuleren van de sector. Ook is ten aanzien van het welzijn van gezelschapsdieren
aangegeven dat de inzet van LNV zeer beperkt wordt. In 2003 is er naar gestreefd
om op Europees niveau een hoog dierenwelzijn te bereiken. Vooral op het onderdeel
transport is hier sterk op ingezet. Verwacht wordt dat de transportverordening
in 2004 gereed komt.Zeldzame landbouwhuisdierrassenDe Regeling Zeldzame landbouwhuisdierrassen is in 2002 voor de 2e keer
opengesteld. De verplichtingen hiervoor zijn in 2003 aangegaan. De regeling
kent een werkingsduur van 5 jaar. Er is in 2003 aan totaal 270 relaties subsidie
uitbetaald.Noodfonds VogelpestHet MKZ-fonds is in 2003 uitgebreid in het kader van de volgelpest en
opengesteld voor bedrijven die als gevolg van de vogelpest failliet dreigen
te gaan. Ultimo 2003 waren er 206 aanvragen ingediend.Sociaal-economische begeleiding pluimveehouders (AI)Snel na de uitbraak van de Vogelpest heeft het kabinet middelen ter beschikking
gesteld voor de sociaal-economische begeleiding van pluimveehouders. Er is
een plan van aanpak SEP Pluimveehouderij ontwikkeld en uitbesteed. Vervolgens
brak de Vogelpest ook in Noord Brabant en Limburg uit. LNV heeft zich garant
gesteld, zodat in dat gebied een even effectieve begeleiding zou kunnen worden
opgezet. De doelgroep blijkt kleiner te zijn dan de aanvankelijk geschatte
ca. 1500 ondernemers, nl. 1000. Er is een minder grote deelname geweest dan
verwacht, ook al is er een goede belangstelling geweest. De belangstelling
blijkt per programmaonderdeel ook te verschillen. Voor de laagdrempelige huiskamerbijeenkomsten,
als de individuele coaching voor het vervolgtraject: hoe op de korte termijn
verder te gaan, blijkt wel weer meer belangstelling. Uit de sfeerverslagen
blijkt dat de pluimveehouders zich positiever uiten over de menselijker bejegening
door RVV en AID dan tijdens de MKZ.StreefwaardenDe streefwaarden met betrekking tot Aanpak welzijnsonvriendelijke methoden
zijn niet gehaald. Dit wordt onder meer veroorzaakt doordat regelgeving niet
meer wordt gezien als het aangewezen instrument. Wel zijn ten aanzien van
de «aanpak welzijnsonvriendelijke methoden» productschapsverordeningen
opgesteld, die op een aantal terreinen welzijnsonvriendelijke methoden aanpakken.PrestatiegegevensBedragen x € 1000InstrumentRealisatie 2002Realisatie 2003Begroting
2003Diverse regelingen1 1281 161611Bijdrage aan Landelijke Inspectiedienst Dierenbescherming182182182In Beslaggenomen Goederen (IBG)675694308Noodfonds Vogelpest–4 084–SEP Pluimveehouderij–1 071–De hogere uitgaven onder diverse regelingen betreffen vnl. de uitvoering
van het Honden- en Kattenbesluit. Verder vallen onder diverse regelingen de
uitfinanciering van de Regeling Zeldzame landbouwhuisdierrassen. In het kader
van de Regeling In Beslaggenomen Goederen (IBG) is € 0,7 mln. uitgegeven.
Dit is een open-einderegeling d.w.z. dat alle onder de werkingssfeer van deze
regeling vallende in beslag genomen goederen, moeten worden afgehandeld. Er
zijn van de uiteindelijk 1100 geprognotiseerde af te wikkelen deponeringen
daadwerkelijk 1098 afgewikkeld.In 2003 is € 4 mln. gestort in het Noodfonds Vogelpest en in
het kader van de sociaal-economische begeleiding van pluimveehouders is ruim € 1
mln. uitgegeven.DoelgroepenHet dierenwelzijnsbeleid richt zich op de veehouder, de handelaar en de
verkoper van gezelschapsdieren. Daarnaast wordt aan de burger een belangrijke
rol toegekend, zowel die van consument van dierlijke producten als die van
eigenaar van een gezelschapsdier.BeleidsinstrumentenDe instrumenten bevorderen van dierenwelzijn in internationaal verband
en onderzoek zijn voor dit beleidsterrein ingezet. Het opheffen en voorkomen
van welzijnsonvriendelijke methoden heeft gedeeltelijk vorm gekregen in productschapsverordeningen.Nationale regelgeving op basis van EU-richtlijnen (o.a. GWWD).05.15 Ecologisch duurzame visserijIn 2003 is het beleid gevoerd om te komen tot• Een verantwoorde zee- en kustvisserij die is gebaseerd op de voorzorgsbenadering
en die de gevolgen voor het ecosysteem beperkt;• Een beheerste schelpdiervisserij met behoud en herstel van natuurlijke
biotopen, alsook met voldoende voedsel voor bedreigde vogels;• Een integraal visstandbeheer op de (Staats)binnenwateren.Streefwaarden1. Duurzaam beheer van visbestanden: In december van elk kalenderjaar
vindt in Brussel besluitvorming plaats over maximale vangsthoeveelheden vis
(TACs en quota) door de Europese Raad van Visserijministers.De visquota voor Nederland en de uitputting daarvan in 2003 geven het
volgende beeld: (aantallen in tonnen):SoortGebiedQuotum 2003Uitputting
2003Uitputtingspercentage 2003TongNoordzee13 15512 65897ScholNoordzee27 38627 352100KabeljauwNoordzee2 6192 30088HaringNoordzee77 93380 284103WijtingNoordzee1 6911 43985MakreelNoord/Westelijke wateren28 12527 32897HorsmakreelWestelijke wateren53 36951 677972. Duurzame benutting van de bestanden buiten de Europese wateren: In
2001 hebben de EU en Mauritanië een visserijovereenkomst gesloten, waarin
ook voor de Nederlandse vloot vangstmogelijkheden zijn ondergebracht. Om ook
in Mauritaanse wateren duurzame visserij te bevorderen zijn de activiteiten
van de Nederlandse schepen met onderzoek begeleid. Het gaat daarbij om bestandsonderzoek
en bevordering van selectieve visserij. Dit laatste met name ter voorkoming
van ongewenste bijvangsten van dolfijnen.3. Verdere ontwikkeling van meer selectieve visserijtechnieken in de zeevisserij,
afronding ontwikkelingsfase van de elektropulskor: de ontwikkelingsfase van
de elektropulskor is eind 2003 afgerond en heeft voldoende bouwstenen opgeleverd
voor de ontwikkeling van een prototype, waarmee in 2004 praktijkproeven aan
boord van een bedrijfsvaartuig zullen worden gedaan.4. Behoud en herstel van natuurlijke biotopen en het voorkomen van voedselgebrek
voor vogels als gevolg van de schelpdiervisserij in de Waddenzee en Oosterschelde.
Streefwaarde: 2000–4000 hectare stabiele mosselbanken in 2003. Er is
een areaal van ca. 2 500 hectare mosselbanken. De streefwaarden dienen
feitelijk beschouwd te worden als criteria op basis waarvan besloten wordt
om een visserij al of niet open te stellen. In 2003 is het beleid van voedselreservering
voor vogels conform de daarvoor geldende afspraken uitgevoerd. In de Oosterschelde
was minder dan de grenswaarde van 4,1 mln. kg kokkels aanwezig. Om de aanwezige
voorraad te reserveren als voedsel voor vogels, is geen vergunning verleend
voor de kokkelvisserij in de Oosterschelde. In de Waddenzee is wel vergunning
verleend voor de mechanische kokkelvisserij in de open gebieden.Omschrijving streefwaardeBegroting 2003Realisatie 2003Reservering hoeveelheid kokkelvlees op de platen in
de Oosterschelde4,1 mln. kg.2,45 mln. kgReservering hoeveelheid schelpdiervlees op de platen in de Waddenzee10 mln. kg.7,42 mln. kg.5. Landelijk dekkend netwerk van Visstandbeheercommissies (VBC's): Er
is sprake van een vrijwel volledig dekkend netwerk van gerealiseerde VBC's
en VBC's in oprichting (i.c. 17 VBC's op de staatswateren en 21 VBC's op de
niet-staatswateren).6. Overeenstemming over de economische benutting van schubvis: de landelijke
organisaties voor sport- en beroepsvisserij hebben in samenwerking met de
Organisatie ter Verbetering van de Binnenvisserij en het ministerie van LNV
een gezamenlijke handleiding met richtlijnen voor benutting ontwikkeld. Met
deze richtlijnen kunnen de visrechthebbenden in de Visstandbeheercommissies
planmatig en onderbouwd bepalen of er kan worden geoogst, welke soorten en
hoeveel. Besluitvorming of deze richtlijnen worden toegepast blijft de uiteindelijke
verantwoordelijkheid van de visrechthebbenden in de Visstandbeheercommissies.7. Reductie vogelsterfte IJsselmeer: In 2003 is geëxperimenteerd
met aangepaste visserijmethoden. Dit heeft geleid tot minder bijvangsten van
watervogels en geeft voldoende aanleiding hiermee door te gaan in 2004.PrestatiegegevensBedragen x € 1000InstrumentPrestatieRealisatie 2003Begroting
2003Samenwerkingsovereenkomst met Mauritanië; bestandsinzichten
in niet-Europese waterenSelectievere
Vistechnieken/bestandsinzichten2,82,8Verbetering van de binnenvisserijVerzelfstandiging OVB uitgesteld0,96,4Technische maatregelen en onderzoekExperimenten pulskor en overig technisch onderzoek1,34,7Verbeteren bestandsinzichten door efficiënter
gebruik van informatie uit de visserijsector (F-project)Betere bestandsinzichten en meer draagvlak bij de sector0,10,8Innovatie visserijInnovatieve projecten0,82,0Overig FIOV-maatregelenDiverse3,44,2In verband met het voornemen tot verzelfstandiging van de Organisatie
ter Verbetering van de Binnenvisserij (OVB) waren de ontvangsten en uitgaven
(€ 5,6 mln.) met betrekking tot visakten in de begroting geraamd.
Als gevolg van het uitstellen van de verzelfstandiging zijn zowel de uitgaven
als de ontvangsten niet in 2003 gerealiseerd.De ten behoeve van de ontwikkeling van de elektropulskor geplande praktijkproef
op een bedrijfsvaartuig is verschoven naar medio 2004.Ten behoeve van de sanering van vaartuigen en de opkoop van licenties
was op deze operationele doelstelling € 5 mln. geraamd. De verantwoording
heeft plaatsgevonden op OD 04.14.De uitgaven die in 2003 niet zijn gedaan in het kader van Samenwerkingsovereenkomst
(€ 1,3 mln.), Verbetering binnenvisserij (€ 0,4 mln.)
en overige FIOV-maatregelen (€ 3,3 mln.) zijn gestort in het O&S
fonds voor de Visserij. Deze middelen zullen in latere jaren worden ingezet
voor duurzame ecologische visserij.DoelgroepenDe doelgroepen waarop het beleid van toepassing was, zijn o.a. het visserijbedrijfsleven
en zijn organisaties, sportvissers en hun organisaties, VBC's (visstandbeheerscommissies),
niet-gouvernementele organisaties.BeleidsinstrumentenVerantwoorde zee- en kustvisserij:• Bestandsonderzoek. Monitoring van visbestanden levert jaarlijks
indicatoren voor het behoud en herstel van visbestanden. De International
Council for the Exploration of the Seas (ICES) heeft uit verschillende bronnen
gegevens bijeengebracht over de situatie van de visbestanden. Nederland heeft
hieraan een bijdrage geleverd. De gegevens zijn gebruikt bij de vaststelling
in december van de maximale vangsthoeveelheden vis (Total Allowable Catch –
TACs en quota) door de Europese Raad van Visserijministers.• Afgifte van publieke en privaatrechtelijke vergunningen voor visserij
op de kust- en binnenwateren. In 2003 zijn circa 3000 vergunningen uitgegeven• Het beheer van de individuele vangsthoeveelheden door groepen vissers
(co-management).• Voor naleving van nationale en Europese regels zijn controles op
zee, bij aanlanding en in de keten uitgevoerd. De controles op zee vinden
plaats in kustwachtverband.• In overleg met sectorvertegenwoordigers en betrokken onderzoeksinstanties
is een meerjarig project ontwikkeld. Dit project is gericht op het verbetering
brengen in de bestandsbeoordeling (met name schol en tong), het efficiënter
gebruiken van informatie uit de visserijsector zelf en het verbeteren van
de communicatie over onderzoeks- en visserijgegevens. Het project heeft bestandsschattingen
en een inventarisatie van discards opgeleverd.• Om de duurzaamheid van deze visserijen in het kader van de overeenkomst
met Mauretanië te bevorderen, worden de visserijactiviteiten met onderzoek
begeleid. Het onderzoek richt zich op de toestand van de belangrijkste bestanden
en op bevordering van de selectiviteit van de visserij. Dit met name ter voorkoming
van visserij op ondermaatse vis en ter voorkoming van ongewenste bijvangsten
van zeezoogdieren.• Onderzoek naar visserijtechnieken, met bijdrage van de Europese
Unie, die selectiviteit bevorderen, het (benthische) ecosysteem ontlasten
dan wel de duurzaamheid op andere wijze bevorderen.Beheerste schelpdiervisserij in de kustwateren:• Het verlenen van vergunningen op grond van de Visserijwet en de
Natuurbeschermingswet aan de hand van de volgende criteria:• Permanente gebiedssluiting: in de Waddenzee is 26% van de droogvallende
platen gesloten; in de Oosterschelde 14%. Daarnaast is in de Waddenzee 5%
van de meest kansrijke litorale gebieden voor het ontstaan van stabiele mosselbanken
additioneel gesloten.• Voedselreservering voor vogels in de Waddenzee: ten behoeve van
scholeksters en eidereenden wordt 10 miljoen kg schelpdiervlees op de platen
en 8,6 miljoen kg schelpdiervlees in het sublitoraal gereserveerd. Een deel
van de hoeveelheid in het sublitoraal mag in de vorm van Spisula in de Noordzeekustzone
aanwezig zijn.• Voedselreservering voor vogels in de Oosterschelde: Ten behoeve
van de scholeksters wordt 4.1 mln kg kokkelvlees gereserveerd.Integraal visstandbeheer (Staats)binnenwateren:• De benutting van schubvis in de binnenwateren op basis van het
instrument economische benutting.• Illegale visserij op de binnenwateren is bestreden door middel
van gerichte acties in Friesland, Randmeren en Benedenrivieren door Algemene
Inspectiedienst (AID), Korps Landelijke Politiediensten (KLPD) en de regiopolitie.Budgettaire gevolgen van beleidBedragen x € 1000 Realisatie 2002Realisatie 2003Vastgestelde begroting 2003VerschilVERPLICHTINGEN266 206156 916139 28317 633UITGAVEN151 326211 480315 036– 103 556Programma-uitgaven55 695113 143224 707– 111 564     U0511 Bevorderen biologische landbouw8 25910 05713 314– 3 257– Stimulering van de biologische primaire productie 4 0975 700– 1 603– Professionalisering van de ketens 2 4043 403– 999– Platform biologica 47540867– Publieksvoorlichting 1 8577261 131– Investeringsregeling Biologische Varkens (IBV) 1 0262 569– 1 543– Kwaliteitszorg 120508– 388– Overig 78 78U0512 Vermindering milieubelasting door gebruik van dierlijke
mest en mineralen binnen milieunormen40 45683 823182 708– 98 885– RBV 59 847172 000– 112 153– Overig 23 97610 70813 268U0513 Een duurzamer gewasbeschermingspraktijk4 5482 7886 599– 3 811– Aanpassing kennisbeleid/monitoring    evaluatie  – 1 815– 1 815– Kleine toepassingen en GNO's –1 816– 1 816– Diversen ZOGT 1 1812 696– 1 515– Bijdrage aan KCB en CTB 1 6072721 335– Overige    U0514 Verbeteren dierenwelzijn1 9857 1921 2015 991– LID 182182–– IBG 694408286– Overig 6 3166115 705U0515 Ecologisch duurzame visserij4479 28320 885– 11 602– Samenwerkingsovereenkomst 2 8642 79074– Verbetering van de binnenvisserij 9386 400– 5 462– Technische maatregelen en onderzoek 5 48111 695– 6 214     Apparaatsuitgaven95 63198 33790 3298 008U0521 Apparaat36 49832 17233 099– 927U0522 Baten-lastendienst59 13366 16557 2308 935     Ontvangsten47 67780 624201 875– 121 251Toelichting op de uitgaven en verplichtingenVan de hogere verplichtingen in 2003 heeft € 6 mln. betrekking
op het Uitvoeringsprogramma Innovatie Landbouw Noord-Nederland (vernieuwing
en versterking van de landbouw in de noordelijke provincies), en € 9
mln. op het Noodfonds Vogelpest, waarvan € 6 mln. voor de garantstelling
door LNV.De lagere uitgaven zijn bijna geheel toe te schrijven aan de 2e tranche
Regeling Beëindiging Veehouderijtakken (RBV). In de begroting 2003 was
rekening gehouden met de gehele uitfinanciering van de 2e tranche Regeling
Beëindiging Veehouderijtakken (RBV). Uiteindelijk is in 2003 ca. € 112
mln. minder betaald. In 2004 wordt het restant van de 2e tranche betaald.
Tegenover de lagere uitgaven staan lagere ontvangsten uit het O&S-fonds
voor de Landbouw. Daarnaast is sprake geweest van hogere uitvoeringskosten
(Bureau Heffingen).De lagere uitgaven Bevorderen biologische landbouw worden grotendeels
veroorzaakt door een lagere uitfinanciering van de Regeling StimuleringBiologische Productiemethode (RSBP), doordat een aantal bedrijven
is gestopt, alsmede een vertraging in de uitfinanciering van de Investeringsregeling
Biologische Varkens (IBV).Als gevolg van het in 2003 door de overheid en maatschappelijke organisaties
ondertekende «Afsprakenkader Gewasbeschermingsbeleid» zijn er
in 2003 minder uitgaven gedaan met betrekking tot het gewasbeschermingsbeleid.
Van de bijdrage in 2003 aan het College Toelating Bestrijdingsmiddelen (CTB)
is voor € 1,1 mln. bijgedragen door de ministeries van SZW, VROM
en VWS. In de loop van 2003 zijn onder «Verbeteren dierenwelzijn»
de uitgaven ondergebracht voor het Noodfonds Vogelpest en het Sociaal Economisch
Plan Pluimveehouderij.Een deel van de uitgaven (€ 5 mln.) ten behoeve van de sanering
van vaartuigen en de opkoop van licenties was in de begroting op dit artikel
geraamd, maar is uiteindelijk verantwoord op artikel 4. Als gevolg van het
uitstellen van de verzelfstandiging van de Organisatie ter Verbetering van
de Binnenvisserij (OVB) zijn de ontvangsten en uitgaven (€ 5,6 mln.)
met betrekking tot visakten niet in 2003 gerealiseerd.De hogere uitgaven baten-lastendienst worden toegeschreven aan hogere
bijdragen aan LASER en de PD.Toelichting op de apparaatsuitgavenBedragen x € 1000 Begroting 2003Realisatie
2003 Gemiddelde sterkteGemiddelde PrijsBudgetGemiddelde sterkteGemiddelde prijsUitgavenPersoneel DL42,153,82 26741,456,72 347Personeel Visserij *104,253,15 530104,454,25 655Personeel AID343,651,017 511282,952,614 889Materieel  7 416  7 778Overig apparaat**  375  1 503Bijdrage aan Bureau Heffingen  42 681  43 119Bijdrage aan de Plantenziektenkundige dienst  12 258  17 717Bijdrage aan LASER  2 291  5 329Totaal apparaatsuitgaven  90 329  98 337* Gemiddelde sterkte en prijs ambtelijk personeel Visserij wijkt af van
ontwerp-begroting. Dit is juiste aantal en bedrag.** Dit betreft uitgaven voor overig personeel en post-actievenAls gevolg van extra werkzaamheden in het kader van de Vogelpest (artikel
6) is er door de Algemene Inspectiedienst in 2003 minder inzet geweest op
dit beleidsterrein.De bijdrage aan de Plantenziektenkundige Dienst (PD) is € 5,5
mln. hoger dan begroot, doordat de tariefsverhoging niet geheel en later is
doorgevoerd dan voorzien, door aanzuivering van het eigen vermogen, door meer
werkzaamheden voor het moederdepartement (monitoren van ziekten en plagen
in bos- en natuurgebieden) en door hogere huisvestingskosten.De hogere bijdrage aan LASER betreft een aanvulling op het uitvoeringsbudget
voor de uitvoering van nationale en EU-maatregelen.Toelichting op de ontvangstenBedragen x € 1000 Begroting 2003Realisatie 2003Regeling Beëindiging Veehouderijtakken (RBV)172 00060 470Mineralenheffing7 2611 898Duurzame Visserij12 5017 240Overige (w.o. EU-ontvangsten)10 11311 016Totaal201 87580 624Er is in 2003 minder ontvangen vanuit het Onwikkelings- en saneringsfonds
(O&S-fonds) voor de landbouw ten behoeve van de uitfinanciering van de
2e tranche Regeling Beëindiging Veehouderijtakken (RBV). Als gevolg van
de aanpassing van de aan- en afvoernormen van mineralen in varkens(mest) alsmede
de verlenging van de verrekeningstermijn van de heffing van 3 naar 6 jaar
zijn de ontvangsten in het kader van de Mineralenheffing lager dan geraamd.
De lagere ontvangsten duurzame visserij worden veroorzaakt doordat, als gevolg
van het uitstellen van de verzelfstandiging van de Organisatie ter Verbetering
van de Binnenvisserij (OVB), de ontvangsten met betrekking tot visakten niet
zijn gerealiseerd.06 Voedselveiligheid, voedselkwaliteit en diergezondheidDit artikel betreft de borging van de voedselveiligheid, stimulering van
de voedselkwaliteit en verbetering van de diergezondheid. Het ministerie van
LNV stelt zich in de eerste plaats ten doel dat de consument erop kan vertrouwen
dat voedsel voldoet aan hoge eisen op het gebied van veiligheid en kwaliteit.
Tweede doelstelling is dat de veiligheid van dierlijke producten groot is,
het gezondheidsniveau van de Nederlandse veestapel verder wordt verhoogd en
dierziekten worden voorkomen en effectief bestreden. Overheid, producenten
en consumenten hebben daarbij ieder hun eigen verantwoordelijkheid.Grafiek 8: Procentuele verdeling gerealiseerde uitgaven
2003 over operationele doelstellingen en apparaat06.11 Bewaking en verhoging van het diergezondheidsniveau
en effectieve bestrijding van dierziektenIn EU verband is in 2003 een aantal belangrijke richtlijnen en verordeningen
vastgesteld, waaronder de nieuwe mond- en klauwzeer bestrijdingsrichtlijn,
richtlijnen t.a.v. I&R schapen en geiten, zoönosenbestrijding en
-monitoring en een wijziging van de hormonenrichtlijn. Tevens zijn de veterinaire
eisen bij intracommunautair verkeer van gezelschapdieren geharmoniseerd en
is in het kader van de implementatie van deze verordening eind 2003 gestart
met een communicatietraject richting burger, uitvoerende diensten en bedrijfsleven.
In het kader van de Hygiëneverordening is gewerkt aan verdere harmonisatie
van de controle op Trichinella in vlees, waarbij de verantwoordelijkheid meer
bij de varkensvleesketen zelf komt te liggen.Als resultaat van de overeenstemming die de Chief Veterinary Officer heeft
kunnen bereiken met derde landen zijn de belemmeringen voor de export van
zuivelproducten en vlees als gevolg van partieel ruimen van bedrijven bij
een BSE besmetting weggenomen. Het bedrijfsleven maakt daardoor sinds 1 maart
2003 gebruik van de reeds langer bestaande mogelijkheid om over te gaan op
partieel ruimen en komt daarmee tegemoet aan de maatschappelijke wens om het
vernietigen van gezonde dieren te voorkomen. Daarbij is de BSE monstername
geprivatiseerd, waardoor de kosten voor het bedrijfsleven omlaag kunnen.De goedkeuring die is verkregen voor het gebruik van de markertest voor
varkenspest biedt de mogelijkheid om noodvaccinatie in te zetten als bestrijdingsmiddel
bij een uitbraak van varkenspest. Het contract met DLO-Intervet voor de productie
en distributie van het mond- en klauwzeer vaccin is afgesloten, waardoor de
beschikbaarheid van het vaccin wordt gegarandeerd.In 2003 is tevens uitwerking gegeven aan de beleidsstrategie hobbydierhouderij,
onder meer door acties in gang te zetten op het gebied van I&R, (non-)vaccinatiebeleid,
communicatie en preventieve diergezondheid.Samen met de Productschappen en LTO is in 2003 besloten om het bestaande
convenant m.b.t. het Diergezondheidsfonds te laten doorlopen in de periode
2005 tot 2010.Realisatie streefwaardenDe volgende kwalitatieve streefwaarden waren opgenomen in de begroting
2003:1. In 2003 wordt een programma voor preventieve diergezondheid opgezet,
gericht op verhoging van het inzicht in, en verbetering van het omgaan met
dierziekterisico's.2. Scrapie-programma: eind 2003 is 35% van fokkerij populatie TSE-ongevoelig.
Eind 2004 is dit percentage 50%.3. Het streven is in 2004 de eerste versie van een nieuw I&R-systeem
voor runderen, alsmede voor schapen en geiten, op te leveren en in de periode
2005/2006 het nieuwe I&R-systeem voor varkens op te leveren.4. Huidige EU dierziektevrije status handhaven.5. Crisisorganisatie op peil houden d.m.v.:a. ontwikkelen en openbaar maken van beleidsdraaiboeken voor de meest
relevante (besmettelijke) dierziekten;b. ontwikkelen en aanpassen van alle wettelijk voorgeschreven rampenplannen;c. oefenen van de dierziektencrisisorganisatie.1. Programma preventieve diergezondheid:Diverse activiteiten in het kader van het programma preventieve diergezondheid
hebben geresulteerd in een door de betrokken actoren en organisaties gedeeld
beeld van de risico's, uitgangspunten en doelen van een toekomstig preventief
diergezondheidsbeleid. Op basis van dit beeld is een beleidsvoorstel uitgewerkt
waarin de nadruk ligt op preventie in de aanpak van de diergezondheid en een
vermindering van de administratieve lastendruk. De uiteindelijke besluitvorming
zal begin 2004 plaatsvinden. Wel is in dit kader in 2003 al een aantal regelingen
aangepast.2. Scrapie-programma:Per 1 oktober 2003 is de bestrijding van scrapie bij schapen gestart.
Dit leidt tot het ruimen van de niet-resistente dieren op bedrijven. Na introductie
van het verplicht inzetten van resistente rammen in 2004 zal het aantal scrapiebesmettingen
naar verwachting afnemen. De beoogde 35% ongevoelige rammen in het scrapie-fokkerijprogramma
zal niet geheel worden gehaald. Door technische problemen bij de laboratoriumtest
konden minder schapen worden getest op erfelijke aanleg. Door krimp kan de
sector echter met minder ongevoelige rammen toe. Een eventueel tekort aan
ongevoelige rammen zal worden gecompenseerd door extra testen buiten de fokkerijpopulatie,
te weten op slachtlambedrijven. Het fokkerijprogramma, dat in 2003 op vrijwillige
basis werd uitgevoerd, zal in 2004 een verplichtend karakter krijgen.3. Nieuwbouw I&R-systeem:In 2003 is voor het I&R-systeem voor runderen de informatieanalyse
afgerond en de systeemontwikkeling gestart. Daarnaast wordt een deelsysteem
ontwikkeld voor het relatie- en locatiebeheer voor houderijen van runderen,
varkens, schapen en geiten. Hoewel enige vertraging is opgelopen in de systeemontwikkeling,
is de verwachting dat de oorspronkelijke overall planning zal kunnen worden
gerealiseerd. Voor varkens, schapen en geiten zal voorlopig geen nieuw I&R-systeem
worden gebouwd. Als gevolg van een besluit van de Raad van Ministers van Landbouw
in december 2003 zal de elektronische identificatie en centrale
registratie van schapen en geiten pas in 2008 worden ingevoerd.4. EU dierziektevrije status:Op basis van de resultaten van de in EU-verband voorgeschreven monitoringprogramma's
heeft Nederland de «vrij» status voor de verschillende dierziekten
met een jaar kunnen verlengen. De monitoringprogramma's die op basis van Europese
regelgeving zijn voorgeschreven worden aangevuld met de Nederlandse basismonitoring
door de GD; deze is conform plan van aanpak uitgevoerd.5. Crisisorganisatie dierziektebestrijding:De uitbraak van de Aviaire influenza (AI) en de aanpassing van de bestrijdingsrichtlijn
mond- en klauwzeer zijn er de oorzaak van dat de planning voor de crisisorganisatie
dierziektebestrijding niet kon worden gehaald en de voorgenomen verbetering
van de beleidsdraaiboeken vertraging heeft opgelopen. Het opstellen van het
beleidsdraaiboek voor vogelpest en Newcastle Disease (NCD) is evenmin van
de grond gekomen en de geplande grootschalige oefening is niet uitgevoerd.Prestatiegegevens  Realisatie 2003Begroting 2003InstrumentPrestatieAantalAantalOnderzoekNulmeting huidig gezondheidsniveau11    VoorlichtingsprogrammaDiverse voorlichtingsactiviteiten      BasismonitoringSecties8 18415 000  (58 683 bepalingen)(76 000 bepalingen) Bedrijfsbezoeken/adviezen1 4653 700 Telefonisch
consult10 2525 000    Monitoring varkenspestSecties3 6467 400  (2 067 bedrijven)(4 000 bedrijven)    Monitoring WildOnderzoek wilde zwijnen267300    Scrapie-programmaErfelijkheidstesten70 000100 000    Identificatie en registratieOntwikkelen van een I&R-systeem, opgebouwd uit drie deelsystemen1 3 (runderen, varkens en schapen
en geiten)    Bewakingsprogramma's(Prevalentie-)onderzoek Brucellose, Leucose, Brucella Meltensis± 25 000 bedrijven, ± 85 000 monsters19 000 bedrijven     DraaiboekenOpstellen nieuwe draaiboeken0 3 (AI, NCD, Brucellose) Verbeteren
bestaande draaiboeken03 (MKZ, KVP, AVP)    CrisisoefeningUitvoeren van grootschalige oefening bestrijding dierziekten01Basismonitoring:De basismonitoring is afhankelijk van vrijwillige inzendingen en telefoongesprekken
door veehouders en practici. In 2002 en 2003 is een verschuiving waarneembaar
van secties naar telefonische consulten. In 2003 zijn 19 gevallen
van BSE gemeld. Gelet op de incubatietijd van BSE zal pas over enkele jaren
sprake kunnen zijn van een daling van het aantal besmette dieren en kan de
doeltreffendheid en doelmatigheid van het gevoerde beleid worden bepaald.
Naar aanleiding van een voorgenomen wijziging van de OIE-definitie van vogelpest
heeft de EU besloten het voorkomen van de laag pathogene variant in de lidstaten
te onderzoeken. In Nederland is dit onderzoek naar aanleiding van de uitbraak
van vogelpest uitgebreid naar een onderzoek onder een groot aantal pluimveebedrijven
(meer dan 25 000 monsters).Monitoring varkenspest:Om bij een uitbraak van varkenspest zo snel mogelijk te kunnen ingrijpen
is ook in 2003 het monitoringprogramma varkenspest voortgezet.Scrapie-programma:Het fokkerijprogramma bevatte minder erfelijkheidstesten in 2003 dan beoogd
vanwege technische problemen bij de laboratoriumtest. Er zijn in 2003 totaal
51 positieve schapen gemeld in de monitoring.Prestatiegegevens keuringsactiviteiten RVV 2003Ter keuring aangeboden dieren,
in aantallen aantal aangeboden dierenaantal aangehoudenaantal
afgekeurdOmschrijvingVerwachtGerealiseerdVerwachtGerealiseerdVerwachtGerealiseerdArtikel 10 runderen500 000517 00037 50048 0402 5003 713Artikel 10 kalveren1 350 0001 266 00021 60021 180405294Artikel 10 varkens15 294 000*13 699 00039 000171 0003 00010 212Artikel 10 schapen/geiten600 000518 0009 00010 7446 000138Artikel 4 varkens305 000299 00070 00015 10330596Bijzondere slachtplaatsen145 00092 300116 00051 5698 7004 426* In de ontwerpbegroting 2003 is abusievelijk een verwacht aantal aangeboden
varkens van 30 mln. opgenomen.DoelgroepenAlle professionele en particuliere dierhouders en houders van gezelschapsdieren,
transportsector, slachthuizen, verzamelcentra, controlerende instanties en
burgers (zoönosen).BeleidsinstrumentenVoorlichtingsprogramma en nulmeting preventieve diergezondheid, Basismonitoring
en andere monitoringprogramma's, EU bewakings- en bestrijdingsprogramma's,
I&R, draaiboeken crisisorganisatie, omgevingsanalyse vermaatschappelijking
dierziektebestrijding, onderzoek, regelgeving en tarieven (BSE privatisering
monitoring).06.12 Bevorderen van de veiligheid van voedsel ten behoeve
van de consumentenbescherming en de stimulering van voedselkwaliteitIn 2003 is met het project «Kijkje in de keten» stevig ingezet
op het vergroten van de transparantie van productieprocessen en de openbaarheid
van controleresultaten vlees. Door deze inspanning is dit thema zowel nationaal
als internationaal op de agenda gezet.In overleg met betrokkenen uit het bedrijfsleven is invulling gegeven
aan traceerbaarheidsvereisten in de agrofoodketen. Het daaruit voortvloeiende
standpunt is aan de Europese Commissie gezonden en dient als basis voor de
Nederlandse inzet voor verdere besprekingen in EU-verband, die ertoe moeten
leiden dat het traceerbaarheidsartikel uit de General Food en Feed Law nader
wordt ingevuld. Dit EU-overleg zal begin 2004 van start gaan en naar verwachting
doorlopen tijdens het Nederlands voorzitterschap. Naast traceerbaarheid is
bedrijfsgestuurde risicobeheersing in de agrofoodketen een belangrijk instrument
voor de beheersing van voedselveiligheidsrisico's. LNV richt zich hierbij
vooral op de primaire agrarische sectoren en wil de huidige praktijk in overeenstemming
brengen met toekomstige voedselveiligheidsrichtlijnen. Hiertoe is in 2003
samen met de primaire sector een inventarisatie van de huidige praktijk m.b.t.
systemen voor bedrijfsgestuurde risicobeheersing uitgevoerd.Realisatie StreefwaardenIn de begroting 2003 waren de volgende streefwaarden opgenomen:1. In 2006 wordt de veiligheid van het voedsel (in de productieketen)
gewaarborgd door veilige productieprocessen en voedselproductieketens. Voor
elk van de 8 sectoren, waaronder rundvee (vlees), varkens, zuivel, legkippen
(eieren) en de biologische landbouw is dan minimaal één ketengarantiesysteem
operationeel dat voldoet aan een aantal kwaliteitseisen. In 2003 is in tenminste
één sector een privaat ketengarantiestelsel operationeel.2. In 2003 wordt een nieuw systeem van risicomanagement opgezet t.b.v.
het reduceren van de voedselveiligheidsrisico's. De ontwikkeling en het (her)inrichten
en implementeren van monitoringsystemen maakt hier onderdeel van uit.3. Handhaven van het huidige niveau van voedselveiligheid door toezicht
en controle op wet en regelgeving (door de VWA/RVV).1. Ketengarantiesystemen:Sinds 2002 loopt een pilot in de pluimveevleesketen met een operationeel
ketengarantiesysteem. Activiteiten ter stimulering van ketengarantiesystemen
hebben zich in 2003 daarnaast toegespitst op het uitdragen van het concept
van ketengarantiesystemen.2. Nieuw systeem van risico-management:In het kader van de ontwikkeling van een nieuw systeem voor risicomanagement
t.b.v. het reduceren van voedselveiligheidsriscio's (ERIS prototype) is in
internationaal verband een werkgroep opgezet voor de ontwikkeling van een
beslissystematiek t.b.v. de beoordeling van vroegtijdige signalen van mogelijke
risico's op het gebied van de voedselveiligheid. De ontwikkeling van een nieuw
systeem voor risico-mangement in Europees verband is daarmee een belangrijke
stap verder gekomen, maar nog niet ten volle gerealiseerd. De (her)inrichting
en implementatie van monitoringssystemen is een belangrijk speerpunt voor
2004.3. Controle en handhaving:AID, VWA/RVV en COKZ hebben controles uitgevoerd op de naleving van de
nationale en Europese regelgeving. Dit betreft onder meer de veterinaire controle
op import, de keuring van en controle op levend vee, vlees en vleesproducten,
dierlijke bijproducten en diervoeders. Voor zover de tarieven voor de controle
en handhaving door de VWA/RVV niet kostendekkend waren of de wettelijke taken
niet tarifeerbaar zijn, heeft LNV een bijdrage verleend in de uitvoeringskosten.Prestatiegegevens  Realisatie 2003Begroting 2003InstrumentPrestatieAantalAantalKetengarantiesysteemPilot pluimvee11 Operationeel ketengarantiesysteem01    Bestrijdingsprogramma SalmonellaRuiming
besmette koppels1212    OnderzoekInventarisatie
van risico's in verschillende schakels van de productieketen      MonitoringEmerging Risk
Identification System (ERIS) operationeel prototype1     ConsumentenplatformUitwerking
aanbevelingen, evt. beleidsacties43    Communicatie en voorlichting VCNConsumentenonderzoek, informatievoorziening via internet, telefonische informatiedienst,
media en lesmateriaal      Handhaving en toezichtControles en keuringen door VWA, AID en COKZ  Consumentenplatform:In 2003 heeft het Consumentenplatform gesproken over de visserij, duurzame
voedselproductie en toekomstbeelden voor de voedselproductie. Met het platform
is een extra ingelaste bijeenkomst geweest in het kader van het debat over
de toekomst van de intensieve veehouderij. In oktober 2003 is de Tweede Kamer
per brief geïnformeerd over het beleidsmatige vervolg van de bijeenkomsten
van het platform.Communicatie en voorlichting VCN:In 2003 zijn diverse voorlichtingscampagnes gevoerd gericht op voedselveiligheid
en de naamsbekendheid van het VCN. Uit metingen blijkt dat de naamsbekendheid
van het VCN in de periode 2001–2003 met ruim 30% is toegenomen, onder
meer door TV-spotjes in het voor- en najaar. Tevens is in 2003 een samenwerkingsovereenkomst
getekend tussen het VCN en de VWA.DoelgroepenVoedselproducenten (primaire sector en andere partijen in de productieketen),
certificerende organisaties en consumenten(organisaties).BeleidsinstrumentenKetengarantiesystemen, Consumentenplatform, Risicomanagement, waaronder
risicobeoordeling en onderzoek, monitoring en bestrijding, handhaving en toezicht
en communicatie en voorlichting.Budgettaire gevolgen van beleidBedragen x € 1000 Realisatie 2002Realisatie 2003Vastgestelde begroting 2003VerschilVERPLICHTINGEN264 325424 69890 418334 280Waarvan garantieverplichtingen    UITGAVEN257 926419 35690 418328 938Programma-uitgaven103 974360 09761 681298 416     U0611 Bewaking en verhoging van het diergezond- heidsniveau
en effectieve bestrijding van dierziekten83 654304 26225 192279 070– Preventieve diergezondheid 7962 023– 1 227– I&R 3 6886 000– 2 312– Monitoringsprogramma's 7 2566 1691 087– Handhaving EU dierziektevrije status 3 5484 500– 952– Crisisorganisatie dierziektebestrijding 4 4836 500– 2 017– BSE 000– Storting in DGF 000– Vogelpest (AI) 259 919–259 919– Schikking fokverbod KVP 24 070–24 070– Overig 502–502U0612 Bevorderen van de veiligheid van voedsel ten behoeve van
de consumentenbescherming en de stimulering van voedselkwaliteit20 32055 83536 48919 346– Ketengarantiesystemen 8003 003– 2 203– Risicomanagement 6 3314 0002 331– Handhaving niveau van veiligheid 8 8409 486– 646– Voedselveiligheid (BSE/destructie) 37 87020 00017 870– Overig 1 994 1 994     Apparaatsuitgaven153 95259 25928 73730 522U0621 Apparaat153 95233 85619 05514 801U0622 Baten-lastendienst 25 4039 68215 721     ONTVANGSTEN170 36349 91238 07711 835ToelichtingDe hogere verplichtingen en uitgaven worden in belangrijke mate verklaard
door de uitgaven voor de bestrijding van de Vogelpest. De kosten van de bestrijding
zijn dominant aanwezig in de uitgaven van het Diergezondheidsfonds en worden
daar ook verantwoord. Totaal is voor de Vogelpest in 2003 € 259,9
mln. uitgegeven. Hiervan is € 253,9 mln. toegevoegd aan het DGF
(incl. € 92 mln. voorfinanciering van de EU-ontvangsten).Naar aanleiding van een uitspraak van het College van Beroep voor het
Bedrijfsleven (CBB), waarin is geoordeeld dat er geen wettelijke grondslag
is voor de fokverboden die gedurende de varkenstpestcrisis 1997/1998 zijn
ingesteld, is een groot aantal schadeclaims (circa 700) ingediend. In 2003
heeft de landsadvocaat een voorstel opgesteld om deze claims, voor wat betreft
de vermeerderingsbedrijven, in der minne te schikken. Bij Najaarsnota is een
bedrag van € 60,0 mln. uitgetrokken ter vergoeding van de schadeclaims.
In 2003 zijn de schikkingsbedragen betaald aan 430 bedrijven, totaal € 24,1
mln.Daarnaast laten de hogere uitgaven zich voor € 17,9 mln. verklaren
door voedselveiligheid (BSE/destructie). Dit wordt veroorzaakt doordat in
2003 de kosten voor het plan van aanpak diermeel en de kosten van het verwerken
van kadavers 1e kwartaal 2001 zijn betaald, voor in totaal € 9,3
mln., waarvoor € 6,2 mln. vanuit het DGF is ontvangen. Verder zijn
nagekomen kosten van onder meer BSE-testen (€ 1,3 mln.)
betaald. Tenslotte is een betaling inzake het ophalen en verwerken van kadavers
van € 4,5 mln., welke was voorzien voor 2002, ten laste van 2003
gekomen.Toelichting op de apparaatsuitgaven Bedragen x € 1000 Begroting 2003Realisatie
2003 Gemiddelde sterktePrijs per eenheidBudgetGemiddelde sterktePrijs per eenheidUitgaven1 Personeel VVA77,359,44 58891,965,86 0442 Personeel AID104,645,44 748193,652,610 1893 Personeel BRD11,652,861217,155,89544 Personeel RVV     4 8655 Materieel  8 763  10 5756 Overig apparaat*  344  1 2297 Bijdrage aan de VWA  9 682  25 403Totaal apparaatsuitgaven  28 737  59 259* Dit betreft uitgaven voor overig personeel en post-actievenDe hogere uitgaven voor ambtelijk personeel AID worden veroorzaakt door
extra werkzaamheden in het kader van de AI-uitbraak.De hogere bijdrage aan de VWA, ad € 15,7 mln., houdt verband
met de terugkeer van de VWA van het ministerie van VWS naar het ministerie
van LNV en hogere uitgaven voor uitvoering van regelingen door de VWA/RVV.
De uitgaven voor het ambtelijk personeel RVV zijn onder meer veroorzaakt door
vakantie-uitkeringen 2002 van de VWA/RVV, welke nog ten laste kwamen van LNV.Toelichting op de ontvangsten Bedragen x € 1000 Begroting 2003Realisatie 2003Totaal38 07749 912EU-ontvangsten MKZ33 22729 714Afkoop vaste activa RVV4 8501 127Ontvangsten keuringsgelden RVV–0Ontvangsten VVA (o.a. I&R)–11 813BSE-testen–512Overige ontvangsten–6 746De EU-ontvangsten voor MKZ zijn in 2003 € 3,5 mln. lager uitgevallen
dan oorspronkelijk geraamd. De lagere ontvangsten met betrekking tot de afkoop
vaste activa RVV houdt verband met een lagere waarde van de vaste activa per
balansdatum 1 januari 2003. Door de overname door LNV van alle taken
m.b.t. I&R van de GD en de PVE worden hogere ontvangsten gerealiseerd.
Daarnaast zijn subsidiegelden terugontvangen (ontvangsten VVA). De overige
ontvangsten betreffen met name de bijdrage vanuit het DGF voor de vernietiging
van oude diermeelvoorraden (€ 6,2 mln.).07 Kennisontwikkeling en innovatieHet ontwikkelen van kennis die van meerwaarde is voor het identificeren
en benutten van de ontwikkelings-mogelijkheden van de agrofoodsector en de
groene ruimte.Grafiek 9: Procentuele verdeling gerealiseerde uitgaven
2003 over operationele doelstellingen en apparaat 07.13 KennisbasisHet instandhouden van een voor LNV relevante kennisinfrastructuur door
middel van het ontwikkelen van strategische expertise, die bijdraagt aan de
ontwikkelingsmogelijkheden van het agrofoodcomplex en de groene ruimte in
een zich permanent ontwikkelend proces.In 2003 is gewerkt aan verdere kwaliteitsverbetering van de voor het onderzoek
relevante instituten binnen Wageningen UR. Visitaties van onder meer het LEI,
ATO en Alterra hebben plaatsgevonden. Op basis van verbeterplannen wordt voortgaande
kwaliteitsverhoging nagestreefd en bereikt. Vastgesteld kan worden dat de
streefwaarden op dit terrein in 2003 zijn gehaald.De richting van de kennisbasis op hoofdlijnen is vastgelegd in het Strategische
Plan 2003-2006 van Wageningen UR. Dit plan is geen statisch geheel en wordt
op basis van regelmatige strategische conferenties met deelname van maatschappelijke
organisaties, bedrijfsleven, de kenniswereld en het beleid geactualiseerd.
De inhoudelijke strategische planning op het niveau van kenniseenheid wordt
hiermee meer dynamisch ingevuld dan via een eenmalige bureaucratische goedkeuringsprocedure.
Vanaf 2004 wordt het budget voor de verdere ontwikkeling van de kennisbasis
van WUR verruimd waardoor tevens de mogelijkheden voor andere partijen, waaronder
het bedrijfsleven maar ook andere kennisinstellingen, om samenwerkingsrelaties
met Wageningen UR aan te gaan worden verbeterd. De benodigde ruimte wordt
mede ingegeven door de uitkomsten van de visitaties van de afzonderlijke instituten
als het marktconform invullen van de R&D component.StreefwaardenDe kwaliteit van de kennisbasis wordt langs de volgende lijnen beoordeeld:• De inzet van de middelen voor Strategische Expertise Ontwikkeling
bij DLO wordt beoordeeld door middel van goedkeuring van het strategisch plan
dat daartoe door DLO wordt opgesteld.• De kwaliteit van de betrokken kennisinstellingen wordt periodiek
getoetst door middel van visitaties/audits van de onderzoeksinstellingen.
Er wordt gestreefd naar een positieve beoordeling van tenminste 80% van het
onderzoek verricht binnen instituten. Deze norm geldt voor de eind 2003 uitgevoerde
visitaties en beoordelingen.• Alle leerstoelgroepen van Wageningen Universiteit worden eens per
zes jaar door een internationaal panel van deskundigen gevisiteerd. De wetenschappelijke
kwaliteit, productiviteit, relevantie en levensvatbaarheid van het onderzoek
binnen het betreffende vakgebied wordt volgens de systematiek van de VSNU
op prestaties beoordeeld en afgezet tegen die van andere universiteiten. LNV
streeft naar een positieve beoordeling van tenminste 80% van de leerstoelgroepen
van Wageningen Universiteit.• Alle onderzoekscholen van Wageningen Universiteit door de KNAW
beoordeeld op de thematische organisatie van onderzoek en de kwaliteit van
opleiding van jonge onderzoekers. Deze beoordeling, welke bij een positieve
uitkomst leidt tot de status van formeel erkend instituut, vindt elke 6 jaar
plaats. Wageningen Universiteit kent 6 onderzoekscholen, waarbinnen alle onderzoek
is georganiseerd. LNV streeft naar een positieve beoordeling van tenminste
80% van de onderzoekscholen van Wageningen Universiteit.RealisatieStrategisch planIn 2002 heeft Wageningen UR een Strategisch Plan 2003–2006 opgesteld.
Dit plan is door de minister van LNV goedgekeurd.Visitaties/auditsOmschrijvingRealisatie 2002Realisatie 2003Begroting
2003Percentage positieve beoordelingen100%100%80%Visitaties van de instituten Alterra en ATO hebben geleid tot een advies
tot verruiming van de kennisbasis van DLO. Hieraan wordt inmiddels gewerkt.Beoordeling leerstoelgroepen en onderzoekscholenOmschrijving streefwaardeRealisatie 2002Realisatie 2003Begroting 2003Percentage positieve beoordelingen100%100%80%Er was eind 2003 (evenals eind 2002) geen sprake van negatieve beoordelingen
gedurende de voorafgaande zes jaar.Prestatiegegevens Realisatie 2002*Realisatie
2003Begroting 2003 InstrumentAantalPrijs per eenheid (x € 1 000)Uitgaven (x € 1 000)AantalPrijs per eenheid (x € 1 000)Uitgaven (x € 1 000)AantalPrijs per eenheid
(x € 1 000)Budget
(x € 1 000)WU Basisvoorziening onderzoek/Investeringen/ICT     74 971  72 096Wageningen Universiteit promoties   19680,415 7591968416 388WU Onderzoekscholen   69985 99064992 995Penvoerderschap ISRIC     1 059  1 021DLO onderzoekuren strategische expertise     20 288  19 816* Vanwege een wijziging van de budgetstructuur in 2003 is een vergelijking
van de realisatiecijfers 2002 niet opgenomen.ToelichtingDe verdubbeling van de bijdrage per onderzoekschool is een gevolg van
een verschuiving doordat een OCW-conform bedrag voor «vernieuwingsimpuls»
groot € 3,0 mln. in de begroting was opgenomen binnen de WU basisvoorziening.
De vernieuwingsimpuls wordt besteed binnen onderzoeksscholen en is opgezet
om postdocs ruimere kansen op een positie in het onderzoek te bieden.Onderstaande tabel geeft inzicht in de verdeling van de promoties over
vakgebieden EPSVLAGWIASMGSPE&RCWIMEKEldersTotaal200023292216432329185200131441620442626207relevant voor bekostiging 2003 (het gemiddelde
van totaal 2000 en totaal 2001)196EPS: Onderzoekschool Experimentele Plantwetenschappen.VLAG: Onderzoekschool Voeding, Levensmiddelen- en Agrobiotechnologie.WIAS: Wageningen Instituut voor Dierwetenschappen.MGS: Masholt Graduate School (Maatschappij en gedragwetenschapen).PE&RC: C.T. de Wit Onderzoeksschool (Productie Ecologie & Beheer
van Natuurlijke hulpbronnen).WIMEK: Wageningen Instituut voor Milieu en Klimaatonderzoek.Elders: Met name bij onderzoekschool CERES: Centre for Resource Studies
for human DevelopmentDoelgroepenDoelgroepen zijn overheid, wetenschap, onderwijs, maatschappelijke groeperingen
en bedrijfsleven.Beleidsinstrumenten• Bekostingsbesluit Wageningen Universiteit gebaseerd op de Wet Hoger
Onderwijs en Wetenschappelijk Onderzoek (WHW).• Regeling subsidie Stichting DLO.Stimuleringsprogramma's voor wetenschappelijk en technologisch onderzoek
op strategische speerpuntenzijn opgenomen onder U07.14 Beleidsondersteunend
onderzoek als onderdeel van het instrument Stimuleringsprogramma.07.14 Beleidsondersteunend onderzoekDe doorvoering van structurele bezuinigingen op onderzoek bij de Stichting
DLO betekent dat, in ieder geval vooralsnog, afgezien wordt van een substantiële
toename in de aanbesteding op de open kennismarkt. In de begroting en meerjarenraming
2004 is vastgelegd dat het budget hiervoor de komende jaren wordt geconsolideerd.De waardering voor de resultaten van beleidsondersteunend onderzoek bij
de Stichting DLO is onverminderd hoog. Uit monitoring van de voortgang van
onderzoeksprogramma's alsmede ex post evaluaties (over 2002) wordt een gemiddelde
score van 3,5 tot 4 behaald op een schaal van 5. De benutting en de mogelijke
doorwerking van de resultaten van onderzoek zijn daarin opgenomen. De meting
van deze waardering maakt het mogelijk om de vinger te leggen op de beperkte
wat zwakkere prestaties, die vervolgens aangepakt worden. Er is geen reden
aan te nemen dat het gerealiseerde percentage voor 2003 veel zal afwijken
van dat van 2002.De middelen die ingezet zijn t.b.v. het stimuleringsprogramma hebben resultaten
opgeleverd in de vorm van rapporten van instellingen als NWO, RIVM, Louis
Bolk Instituut, de onafhankelijke Technology Assesment Stuurgroep en internationaal
bijvoorbeeld CIP in Peru. Ook in 2003 is hiermee bereikt dat onderzoek is
gestimuleerd dat in samenwerking tussen kennisinstituten tot stand komt. Bruggen
tussen verschillende disciplines in de kennisarena werden hiermee geslagen
op belangrijke terreinen als landbouw en milieu, ethiek en (dierlijke) productie
en biologische landbouw.Streefwaarden en realisatieBeleidsondersteunend onderzoek levert verkenningen, oorzaak- en gevolganalyses,
methodiekontwikkeling en evaluaties op, veelal in de vorm van rapporten en
publicaties. Het genereert conceptontwikkeling of onderbouwt beleid en uitvoering.
Deze producten lenen zich voor beoordeling van de mate waarin is beantwoord
aan vooraf gestelde vragen en bepaling van de bruikbaarheid en het gebruik.
Het percentage positieve oordelen van het totaal aantal oordelen geeft de
score. Er wordt gestreefd naar een score van minimaal 80%. De gegevens zijn
verkregen als reguliere prestatiegegevens.Realisatie beoordeling beleidsondersteunend onderzoek
vanuit het beleidsdomein voedsel en groenOmschrijvingRealisatie 2002Realisatie 2003Begroting
2003Percentage positieve beoordelingen95%P.M.80%Het resultaat van de beoordeling 2003 komt in mei 2004 beschikbaar.Prestatiegegevens Realisatie 2002*Realisatie
2003Begroting 2003 InstrumentAantalPrijs per eenheid (x € 1 000)Uitgaven (x € 1 000)AantalPrijs per eenheid (x € 1 000)Uitgaven (x € 1 000)AantalPrijs per eenheid
(x € 1 000)Budget
(x € 1 000)DLO onderzoekprogramma's   631 912120 437711 520107 908DLO bouwtaken en integratievergoeding     15 664 24 411 Stimuleringsprogramma projecten  18 379  17 771  13 876Innovatienetwerk groene ruimte en agrocluster (InnovatieNetwerk)  4 254  3 280  2 353Open programmering onderzoek12139,51 6741593,31 400109829 817* Vanwege een wijziging van de budgetstructuur in 2003 is een vergelijking
van de realisatiecijfers 2002 niet (geheel) opgenomen.Toelichting* De hogere realisatie van de DLO onderzoeksprogramma's en het stimuleringsprogramma
is met name het gevolg van loonbijstelling en budgetverhogingen samenhangende
met de uitvoering van projecten in opdracht van de Directie Landbouw van het
ministerie.* DLO bouwtaken en integratievergoeding:de nieuwbouw proefstation Bleiswijk
is in 2003 niet gestart.Het budget voor het InnovatieNetwerk is verhoogd als gevolg van een afspraak
in voorgaande jaren. De prestaties waren al gebaseerd op dat niveau. De bijdrage
aan InnovatieNetwerk betreft een vorm van input-financiering waarbij de afspraak
is gemaakt dat er in 2005 een evaluatie en verantwoording plaatsvindt.Het begrote aantal projecten open programmering betreft de al in 2002
lopende projecten; Op dat moment kon nog geen inzicht worden gegeven van in
2003 aan te besteden projecten. Er is € 1,4 mln. besteed voor 15
meerjarige onderzoeksprojecten die zijn opgedragen na aanbesteding op een
open kennismarkt. De projecten hebben een omvang van € 0,05 tot € 0,8
mln. Van in voorgaande jaren aanbestede onderzoeksprojecten is er in 2003
één afgerond, terwijl er vijf nieuwe zijn opgestart. In verband
met bezuinigingen is in 2003 een beperkt aantal nieuwe onderzoeksprojecten
aanbesteed.DoelgroepenDoelgroepen zijn overheid, wetenschap, onderwijs, maatschappelijke groeperingen
en bedrijfsleven.Beleidsinstrumenten• Regeling Subsidie Stichting Dienst DLO, voor (routine)onderzoek,
verkenningen en beleidsstudies.• Stimuleringsprogramma beleidsondersteunend onderzoek.• Innovatienetwerk Groene ruimte en Agrocluster.• Open programmering: beleidsondersteunend onderzoek aanbesteed in
een open kennismarkt.07.15 Wettelijke onderzoekstaken (WOT)In wettelijke verplichtingen en internationale verdragen zijn onderzoeksverplichtingen
voor LNV opgenomen, waarvoor uitvoeringsovereenkomsten worden afgesloten.
Van in totaal 7 door LNV af te sluiten uitvoeringsovereenkomsten zijn er 3
gerealiseerd:• diergezondheid;• MKZ-vaccin productie-eenheid en MKZ-noodvoorraden;• genetische bronnen en biodiversiteit.Het doel om grotere duidelijkheid in inhoud, aansturing en financiering,
mede gekoppeld aan een stabiel toekomstperspectief, te verkrijgen is hiermede
op deze terreinen bereikt.Streefwaarden en realisatieHet streven is er op gericht de wettelijke onderzoekstaken voor eind 2004
onder te brengen in uitvoeringsovereenkomsten.Er is nu sprake van 7 clusters van wettelijke onderzoekstaken. De gegevens
zijn verkregen als reguliere prestatiegegevens.Aantal clusters van wettelijke onderzoekstaken welke zijn ondergebracht
in uitvoeringsovereenkomstenOmschrijvingRealisatie 2002Realisatie 2003Begroting
2003Aantal afgeronde uitvoeringsovereenkomsten 34Een vierde voor 2003 geplande uitvoeringsovereenkomst voor voedselveiligheid
is nog niet vastgesteld vanwege de noodzaak om te komen tot nadere afspraken
over inhoud en financiële dekking. Voornemen is deze overeenkomst 1 april
2004 af te ronden.Prestatiegegevens Realisatie 2002*Realisatie
2003Begroting 2003 InstrumentAantalPrijs per eenheid (x € 1 000)Uitgaven (x € 1 000)AantalPrijs per eenheid (x € 1 000)Uitgaven (x € 1 000)AantalPrijs per eenheid
(x € 1 000)Budget
(x € 1 000)DLO clusters WOT   74 75033 25066 00936 053Het lager bestede bedrag dan begroot is een gevolg van het feit dat WOT-taken
nog deels bij beleidsondersteunend onderzoek zijn ondergebracht.Budgettaire gevolgen van beleidBedragen x € 1000 Realisatie 2002*Realisatie 2003Vastgestelde
begroting 2003VerschilVERPLICHTINGEN419 649343 756311 05132 705UITGAVEN310 276316 098312 1713 927Programma-uitgaven301 896309 869306 4503 419     U0713 Kennisbasis 118 067112 3165 751– Bekostiging WU 97 77992 5005 279– DLO, strategisch onderzoek 20 28819 816472U0714 Beleidsondersteunend onderzoek 158 552158 081471– Stimuleringsprogramma's 17 77113 5924 179– Bijdrage Innovatienetwerk 3 2802 353927– Bijdrage DLO 136 101132 3193 782– Open programmering onderzoek 1 4009 817– 8 417U0715 Wettelijke onderzoekstaken 33 25036 053– 2 803     Apparaatsuitgaven8 3806 2295 721508U0721 Apparaat8 3806 2295 721508     ONTVANGSTEN13 47416 17121 581– 5 410* Vanwege een wijziging van de budgetstructuur in 2003 is een vergelijking
van de realisatiecijfers 2002 niet (geheel) opgenomen.Toelichting op de uitgaven en verplichtingenHogere uitgaven dan geraamd in de begroting 2003 zijn grotendeels het
gevolg van aan dit artikel toegevoegde loon- en prijsbijstelling € 3,4
mln.De hogere verplichtingen zijn een gevolg van het opnieuw vastleggen van
een deel van de DLO-bijdrage 2003. Deze technische mutatie was nodig vanwege
de wijziging in de budgetstructuur ingaande 2003 waarbij de bijdrage DLO is
toegedeeld aan drie artikelonderdelen.Toelichting op de apparaatsuitgavenBedragen x € 1000 Begroting 2003Realisatie
2003  Gemiddelde sterktePrijs per eenheidBudgetGemiddelde sterktePrijs per eenheidUitgaven1 Personeel DWK7055,23 86555,663,34 6682 Personeel Innovatienetwerk10,581,08509,870,26883 Materieel  825  6364 Overig apparaat  181  237Totaal apparaatsuitgaven  5 721  6 229De apparaatsuitgaven van de beleidsartikelen 7 (Kennisontwikkeling en
innovatie), 8 (kennisvoorziening) en 9 (kennisverspreiding) zijn onder dit
beleidsartikel gebracht en hebben betrekking op de beleidsdirectie Wetenschap
en Kennisoverdracht en het Innovatienetwerk Groene Ruimte en Agrocluster.
Verschillen tussen begroting en realisatie zijn als volgt te verklaren:• Van de uitgaven personeel DWK is € 1,15 mln. besteed
aan herplaatsingskandidaten DLO. Met dit feit is rekening gehouden bij de
berekening van de prijs per eenheid.• Er is € 0, 3 mln. (8,9 fte's) overgeheveld naar OCW in
het kader van de overgang van de Inspectie groen onderwijs.Toelichting op de ontvangstenBedragen x € 1000 Begroting 2003Realisatie 2003Totaal  Rente en aflossing DLO9 7419 745Ontvangsten O&S-fonds i.v.m. nieuwbouw proefstation Bleiswijk9 100 FES-ontvangsten2 7234 248Div. ontvangsten onderzoek 1 770Ontvangsten apparaat INGRA 65Ontvangsten apparaat DWK17343Totaal ontvangsten21 58116 171Verschillen tussen begroting en realisatie zijn als volgt te verklaren:• De storting vanuit het O&S-fonds voor de nieuwbouw Bleiswijk
heeft niet plaatsgevonden in verband met vertraging van de nieuwbouw.• De hogere FES-ontvangsten betreffen het doorschuiven van eerder
voor 2002 geraamde uitgaven.• Diverse ontvangsten onderzoek hebben betrekking op ontvangsten
van DLO vanwege herplaatsingskandidaten, projectontvangsten van instellingen
en voor de afrekening van projecten.EvaluatieEvaluatie OD 07.14 Open programmering onderzoek:Uit de evaluatie van het in 2003 doorlopen vraagarticulatietraject (bedoeld
om scherpere meer gerichte kennisvragen af te leiden uit LNV beleidsvraagstukken)
is naar voren gekomen dat de aanpak werkt. Verbeterpunten zijn meer aandacht
voor themavaststelling, verbeteren instructies met betrekking tot procedure
en het verkorten, versnellen en vereenvoudigen van het vraagarticulatieproces.M&O beleidMisbruik en oneigenlijk gebruik wordt ondermeer tegengegaan door vooraf
duidelijke subsidievoorwaarden te stellen. Voorwaarden en controles zijn in
2003 aangescherpt. De instellingsaccountant dient dan te verklaren dat voldaan
is aan de geldende wet- en regelgeving. Ten slotte wordt bij de beoordeling
van prestaties t.b.v. eindafrekeningen nagegaan of voldaan is aan de subsidievoorwaarden.
In 2004 wordt een inhaalslag afgerond met betrekking tot eindafrekening openstaande
verplichtingen.08 KennisvoorzieningHet verzorgen van groen voorbereidend, middelbaar en hoger beroepsonderwijs,
alsmede universitair onderwijs door het waarborgen van een stelsel van LNV-onderwijs.08.11 Voorzieningen groen onderwijsVoor wat betreft het waarborgen van het aanbod en de kwaliteit van voorzieningen
door toezicht op de opzet en het functioneren van kwaliteitszorg- en accreditatiesystemen:• Alle instellingen beschikken over een systeem voor kwaliteitszorg.
De kwaliteitszorg functioneert bij meer instellingen «naar behoren»
dan opgenomen als streefwaarde.• De Inspectie LOK voor het groene onderwijs is in 2003 onderdeel
geworden van de Inspectie Onderwijs. Hierdoor is in samenhang met het overige
onderwijs een integraal toezicht mogelijk geworden op de opzet en het functioneren
van de systemen voor kwaliteitszorg in het groene VMBO en beroepsonderwijs
en het accreditatiesysteem voor het groene hoger onderwijs.Voor wat betreft het waarborgen van continuïteit in het aanbod van
groen voorbereidend, middelbaar en hoger beroepsonderwijs alsmede universitair
onderwijs door adequate bekostiging en toezicht en monitoring van financiële
kengetallen:a. De bekostiging van het groen onderwijs vond plaats volgens het wettelijk
kader, geldende regelingen en afspraken.b. Waar relevant is voor adequate bekostiging en toezicht afgestemd met
OCW:– Er is gestreefd naar aansluiting van de wijze van bekostiging
van het groene onderwijs op de bekostiging van het overig onderwijs. Er is
bijvoorbeeld een OCW-conform BaMa2-model voor bekostiging Wageningen Universiteit
geïntroduceerd.– De uitbesteding bekostiging groen onderwijs aan Cfi is vormgegeven.– Er is samengewerkt in het kader van het «Vervolgonderzoek
Rekenschap».De solvabiliteit en liquiditeit waren bij meer instellingen dan in 2002
redelijk tot goed op orde.Streefwaarden en realisatieA Aantal «groene instellingen»
dat beschikt over een kwaliteitszorgsysteemOmschrijving streefwaardeRealisatie 2002Realisatie 2003Streefwaarde 20031 WO/HBO-groen instellingen met een kwaliteitszorgsysteem100%100%100%2 MBO-groen instellingen met een kwaliteitszorgsysteem100%100%95%3 VMBO-groen instellingen met een kwaliteitszorgsysteem55%100%50%De kwaliteit van alle opleidingen WO/HBO-groen wordt gewaarborgd via accreditatie
door de Nederlandse Vlaamse Accreditatie Organisatie op basis van beoordelingen
in visitatierapporten.De kwaliteit van alle opleidingen VMBO en MBO-groen wordt periodiek beoordeeld
door de Inspectie van het onderwijs.B Aantal «groene instellingen»
waar het kwaliteitszorgsysteem naar behoren functioneertOmschrijving streefwaardeRealisatie 2002Realisatie 2003Streefwaarde 20031 WO/HBO-groen instellingen met een functionerend kwaliteitszorgsysteem75%100%75%2 MBO-groen instellingen met een functionerend kwaliteitszorgsysteem66%58%50%3 VMBO-groen instellingen met een functionerend kwaliteitszorgsysteem33%42%25%Alle door LNV bekostigde opleidingen WO/HBO groen zijn per 1-1-2004 geaccrediteerd.
Daarbij is vastgesteld dat alle WO/HBO-groeninstellingen een functionerend
kwaliteitszorgsysteem hebben.Zowel MBO als VMBO scoren hoger dan de streefwaarde voor 2003. Volgens
de zogenaamde «kwaliteitskaart» daalde het aantal scholen die
voor de VMBO-opleiding prestaties boven verwachting leverden. Uit het onderwijsverslag
2003 van de Inspectie van het onderwijs blijkt dat de invoering van de kwaliteitszorg
in het groene VMBO en MBO soms nog onvoldoende draagvlak heeft bij de docenten
en het onderwijsondersteunend personeel.C Alle instellingen voor «groene
opleidingen» dienen de solvabiliteit en de liquiditeit redelijk tot
goed op orde te hebbenOmschrijving streefwaardeRealisatie 2002Realisatie 2003Streefwaarde 20031 Aantal WO-groen instellingen1112 Aantal HBO-groen instellingen5663 Aantal MBO/VMBO-groen instellingen81012De solvabiliteit wordt redelijk tot goed beoordeeld als het eigen vermogen
(inclusief egalisatierekening, exclusief voorzieningen) meer dan 10% bedraagt
van het totaal vermogen. Bij alle instellingen is dit het geval. De liquiditeit
is redelijk tot voldoende wanneer de vlottende activa tenminste 60% bedragen
van de kortlopende schulden. Bij 2 AOC's is dit niet het geval. Er is wel
sprake van een verbetering ten opzichte van realisatie 2002.PrestatiegegevensBedragen x € 1000InstrumentRealisatie 2002Realisatie 2003Begroting
20031 Wetenschappelijk onderwijs32 27335 24431 3952 HBO-groen52 44952 60049 0123 MBO-groen en VMBO-groen315 002334 717307 8584 ASC-subsidie (Afrika Studie Centrum)651669626 Realisatie 2002*Realisatie
2003Begroting 2003 InstrumentAantalPrijs per eenheid (x € 1 000)Uitgaven (x € 1 000)AantalPrijs per eenheid (x € 1 000)Uitgaven (x € 1 000)AantalPrijs per eenheid (x € 1 000)Budget (x € 1 000)Wageningen Universiteit basisvoorziening     20 811  17 908Wageningen Universiteit component 1e jaars   6923,682 5447023,722 609Wageningen Universiteit component getuigschriften   51123,2711 88951221,2510 878HBO-groen (aantal studenten)   8 4166,2552 6008 4005,8349 012AOC's BOL (aantal deelnemers)   15 3095,1378 60715 1005,0476 168AOC's BBL (aantal deelnemers)   8 2232,7022 2008 3502,6522 151AOC's VMBO/LWOO (aantal leerlingen)   12 1948,0798 43712 3007,2589 212AOC's overig VMBO (aantal leerlingen)   21 5805,37115 98021 6004,88105 415AOC's (niet gebaseerd op leerlingaantal)     19 493  14 912* Vanwege een wijziging van de budgetstructuur in 2003 is een vergelijking
van de realisatiecijfers 2002 niet opgenomen.ToelichtingBehalve bij het onderdeel BOL (beroeps opleidende leerweg) is er bij alle
sectoren sprake van stijgende leerling/studentaantallen.DoelgroepenOnderwijsinstellingen.Diegenen die onderwijs genieten binnen de LNV-instellingen.Diegenen die gebruik maken van binnen de LNV-instellingen gekwalificeerden.BeleidsinstrumentenWet op het Hoger Onderwijs en Wetenschappelijk Onderzoek (WHW) op basis
waarvan het hoger en wetenschappelijk onderwijs worden bekostigd.Wet Educatie en Beroepsonderwijs (WEB) op basis waarvan AOC's (VO en MBO)
worden bekostigd.Wet op het Voortgezet Onderwijs (WVO) op basis waarvan scholengemeenschappen
en mavo's worden bekostigd.Wet op het Onderwijs Toezicht (WOT) op basis waarvan het toezicht wordt
uitgevoerd.Afspraken met betrekking tot (gelijke) bekostiging van onderwijs LNV t.o.v.
OCW en maatregelen ter verbetering van verantwoording, toezicht en controle.Budgettaire gevolgen van beleidBedragen x € 1000 Realisatie 2002Realisatie 2003Vastgestelde begroting 2003VerschilVERPLICHTINGEN416 550513 614391 191122 423UITGAVEN400 375423 230391 19132 039Programma-uitgaven400 375423 230391 19132 039     U0811 Voorzieningen groen onderwijs400 375423 230391 19132 039– Bekostiging WU, onderwijs32 27335 24431 3953 849– Bekostiging HBO-groen52 44952 60051 3121 288– Bekostiging VMBO/MBO groen315 002334 717307 85826 859– ASC-subsidie65166962643     ONTVANGSTEN801339182157Toelichting op de uitgaven en verplichtingenHogere uitgaven dan geraamd in de begroting 2003 zijn met name het gevolg
van:• Loon- en prijsbijstelling € 12,5 mln.• Arbeidsmarktbeleid (van Rijngelden) € 10,0 mln.• Stijging van te bekostigen prestaties ten opzichte van begrotingsstand € 9,5
mln.• Het doorvoeren van het amendement Atsma/Mosterd voor het hoger
onderwijs € 2,3 mln.Hogere verplichtingen dan geraamd in de begroting 2003 zijn met name het
gevolg van:• In 2003 was extra verplichtingenbudget nodig omdat de verplichting
voor de rijksbijdrage 2003 hoger beroepsonderwijs niet in 2002 is aangegaan
omdat de daarvoor benodigde bekostigingsinformatie van het ministerie van
OCenW pas begin 2003 beschikbaar kwam. Daarom zijn in 2003 de verplichtingen
voor de rijksbijdragen hoger beroepsonderwijs voor zowel 2003 als 2004 vastgelegd € 50,0
mln.• Loon- en prijsbijstelling € 25,5 mln.• Arbeidsmarktbeleid («van Rijngelden») € 21,4
mln.• Het vastleggen van de verplichtingen voor de normatieve bekostiging
IPC's geschiedt met ingang van 2003 ten laste van artikel 8 € 10,3
mln.• Stijging van te bekostigen prestaties ten opzichte van de begrotingsstand € 10
mln.• Het doorvoeren van het amendement Atsma/Mosterd voor het hoger
onderwijs € 4,6 mln.EvaluatieEr zijn in 2003 geen evaluatieonderzoeken uitgevoerd.M&O beleidBij bekostiging wordt in principe gelijke bekostiging met OCW in acht
genomen.In 2001 is door de accountantsdienst van het ministerie van OCW onderzoek
gedaan naar mogelijke onregelmatigheden bij universiteiten, hoger beroepsonderwijs
en beroeps- en volwasseneneducatie. De uitkomsten van dit onderzoek zijn voor
de ministers van OCW en LNV aanleiding geweest om een commissie
opdracht te geven een breed en diepgaand onderzoek naar mogelijke onregelmatigheden
in deze sectoren te voeren, de commissie Vervolgonderzoek Rekenschap. De landbouwonderwijsinstellingen
(Wageningen universiteit, het hoger agrarisch onderwijs en de agrarische opleidingscentra)
vallen ook onder dit onderzoek. De commissie bracht op 1 april 2004 haar eindrapport
uit. OCW en LNV bereiden een beleidsreactie voor die aan de Tweede Kamer zal
worden aangeboden. De uitkomst van het verwachte kamerdebat zal richtinggevend
zijn voor de verdere aanpak. Naar aanleiding van het eerdere «zelfreinigend
onderzoek» is voorjaar 2003 het «Aktieplan Rekenschap» door
OCW en LNV aan de Tweede Kamer aangeboden. Dit aktieplan bevat maatregelen
ter verheldering van wet- en regelgeving en ter verbetering van verantwoording,
toezicht en controle.09 KennisverspreidingDe (toekomstige) doelgroepen in het agrofoodcomplex en de groene ruimte
breed inzetbaar kwalificeren en gekwalificeerd houden voor arbeidsmarkt en
maatschappij alsmede het uitwisselen van kennis en informatie tussen het ministerie
van LNV en maatschappelijke doelgroepen met het oog op de voorbereiding en
de realisatie van het LNV-beleid.Grafiek 10: Procentuele verdeling gerealiseerde uitgaven
2003 over operationele doelstellingen en apparaat09.16 Vakdepartementaal onderwijsbeleidStreefwaarden en realisatieOutput van de doelstelling is het feitelijk handelen van actoren in overeenstemming
met LNV-beleid, voorzover ten gevolge van opleiding. Deze output is echter
pas op termijn zichtbaar. Wel kan in kwalitatieve zin worden verantwoord over
de inzet van de verschillende instrumenten. De gegevens zijn verkregen als
reguliere prestatiegegevens.In het kader van vakdepartementaal onderwijsbeleid zijn:• 10 nieuwe VIA-projecten en 30 nieuwe cursussen goedgekeurd;• de eerste gedachten over een nieuwe regeling «Vakinhoudelijke
stimulering groen onderwijs» geformuleerd;• Met IPC-Groene ruimte afspraken gemaakt in het kader van de verzelfstandiging.• Middelen ingezet in het kader van het overig vakdepartementaal
beleid, m.n. voor kwalificering voor de arbeidsmarkt, internationalisering
en het hoger onderwijs.Via-regeling, regeling cursusonderwijs, regeling praktijkleren.Gestreefd wordt naar het aansluiten van de beleidsinstrumenten via-regeling,
cursusonderwijs en praktijkleren op LNV-beleid. De middelen voor vakdepartementaal
onderwijsbeleid worden grotendeels aan deze drie onderdelen besteed. In 2004
worden deze beleidsinstrumenten geëvalueerd. Het is de bedoeling dat
VIA-regeling en regeling Groen cursusonderwijs opgaan in één
nieuwe regeling voor vakinhoudelijke stimulering van het groene onderwijs,
dit mede met het oog op de vermindering van de administratieve lastendruk.
In 2003 is hiervoor een eerste aanzet gegeven.Overige subsidies en regelingen in het kader van vakdepartementaal
onderwijsbeleidKwalificering voor de arbeidsmarkt:Als resultaat van het project Brainport t.b.v. de AOC's, is een omslag
gerealiseerd naar compentiegericht onderwijs voor de LNV-terreinen. De resultaten
zijn in het boek «Onderwijsvernieuwing & groen onderwijs»
uitgegeven. Een conferentie is gehouden met het onderwijsveld om resultaten
te delen en inzicht te verwerven in toekomstige ontwikkeling.Het project Employability door Stichting opleidingsfonds leerlingwezen
land- en tuinbouw (Sollt) is vertraagd gestart. Het bleek moeilijker dan verwacht
vertrouwen en medewerking te verkrijgen van deelnemende bedrijven. Dit vertrouwen
is noodzakelijk om reële inzichten te verwerven in de ontstaansvraag
naar benodigde competenties voor beroepen op het terrein van landbouw en natuurlijke
omgeving.Het project onderwijs interface (Helicon-opleidingen) is gestart. Doel
van het project is na te gaan op welke wijze onderwijsinstellingen in mbo/hbo
kunnen bijdragen aan projecten van bedrijfsleven en overheid op het gebied
van herstructurering van het landelijk gebied. Tevens wordt bezien of en hoe
de expertise die wordt opgedaan in deze projecten weer wordt benut in het
reguliere onderwijs.Een EVC-project (EVC: Erkenning Verworven Competenties) in samenwerking
met het bedrijf Frico is met succes afgerond. Met het project is bewezen dat
intervisie als opleidings- en examenmethodiek uitvoerbaar is. De schriftelijke
rapportage volgt in maart 2004.Een EVC-project in samenwerking met de Vereniging Hoveniers en Groenvoorzieners
heeft tot uitreiking van diploma's in maart 2004 geleid. Een nieuwe werkwijze
tussen Wellant College en mkb-instellingen is daarmee bewezen.Internationalisering:Eind 2001 is voor het HAO ca. € 0,5 mln. beschikbaar gesteld.
De gezamenlijke instellingen hebben een activiteitenplan opgesteld en uitgevoerd
voor het jaar 2002/2003. De plannen zijn gericht op versnelde internationalisering
van de groene inhoud van het curriculum middels curriculumontwikkeling en
internationale kennisvernieuwing van staf (ook mobiliteit). De projecten zijn
gestart in september 2002; resultaten zijn nog niet bekend.In 2003 hebben vier AOC's projecten uitgevoerd op het gebied van internationalisering.
De projecten zijn nog niet afgerond; resultaten zijn nog niet bekend.LNV heeft bijgedragen aan twee projecten over de vernieuwing van de inhoud
van groene opleidingen en kenniscirculatie: «Het Groene Onderwijskennisspel»
en een «Europea Conferentie» die in het kader staan van kenniscirculatie
en competentiegericht leren voor voedsel en groen. Het nut van de projecten
zit in het feit dat een breed internationaal publiek (en ook in aantallen
omvangrijke groep) kennis neemt en werkt aan groene/LNV onderwerpen.Overige projecten voor het hoger agrarisch onderwijs:Voor de totstandkoming van de Holding Van Hall Larenstein is een laatste
termijn van € 0,9 mln. beschikbaar gesteld. Voor de projecten HAO.com
(een meerjarig ICT-project) en DUCO/PROMITT (meerjarig project voor vernieuwing
lerarenopleidingen) werd in totaal € 2,5 mln. beschikbaar gesteld.DoelgroepenZij die groen onderwijs genieten en zij die betrokken zijn (o.a. werkzaam)
bij maatschappelijke activiteiten op de aandachtsgebieden van LNV.Prestatiegegevens Realisatie 2002*Realisatie
2003Begroting 2003 InstrumentAantalPrijs per eenheid (x € 1 000)Uitgaven (x € 1 000)AantalPrijs per eenheid (x € 1 000)Uitgaven (x € 1 000)AantalPrijs per eenheid (x € 1 000)Budget (x € 1 000)Projecten VIA-regeling (aantal projecten)  76921531 105202004 004Projecten cursusonderwijs  01051,5153301073 202Regeling praktijkleren (aantal leerlingen AOC's)  25 440  25 833  25 962Overig subsidies Vakdepartementaal (aantal regelingen/afspraken)   342628 9103443014 605* Vanwege een wijziging van de budgetstructuur in 2003 is een vergelijking
van de realisatiecijfers 2002 niet (geheel) opgenomen.ToelichtingVia-regeling: Het betreft meerjarige opdrachten met een omvang van € 0,04
tot € 0,4 mln. Op basis vande criteria van de regeling (o.a. aansluiting
bij het LNV-beleid) zijn op advies van de Via beoordelings-commissie bij LASER
10 nieuwe VIA-projecten goedgekeurd (aanvraagronde 2002). De regeling is in
2003 niet opengesteld in verband met een opgelegde taakstelling. De voortgang
van de projecten wordt door LASER bewaakt.Cursus-regeling: Het betreft meerjarige opdrachten met een omvang van € 0,04
tot € 0,2 mln. In 2003 zijn op basis van de criteria van de regeling
op advies van de beoordelingscommissie Groen cursusonderwijs bij LASER 30
nieuwe cursussen goedgekeurd. De voortgang van de cursussen wordt door LASER
bewaakt.Praktijkleren: Het budget praktijkleren dat opgenomen is in de begroting
2003 bestaat uit een deel dat rechtstreeks wordt toegekend aan de IPC's en
een vraaggestuurd budget voor de AOC's. In de begroting 2004 wordt het budget
gesplitst in deze twee posten. Het budget dat in 2003 aan de AOC's werd toegekend
(12,5 mln.) is gebaseerd op praktijkleren voor 23 513 leerlingen (BOL
en BBL). Aan IPC-Groene Ruimte zijn in het kader van de verzelfstandigingsafspraak
middelen ad € 1 mln. beschikbaar gesteld.Overige subsidies vakdepartementaal: Het betreft gedeeltelijk meerjarige
afspraken met een omvang van € 0,02 tot € 2 mln.BeleidsinstrumentenVia-regeling: met de regeling wordt een aanvullende inhoudelijke vernieuwing
vanuit het beleidsdomein voedsel en groen gestimuleerd.Cursusonderwijs: met dit onderwijs wordt gestimuleerd dat betrokkenen
in het domein voor voedsel en groen nieuwe kennis en informatie over de inhoudelijke
ontwikkelingen kunnen vergaren. De nota's van het ministerie van LNV zijn
hierbij leidend. Voor cursussen wordt subsidie gegeven om deelname te stimuleren.
De kwaliteit van de cursussen wordt gewaarborgd doordat alleen onderwijsinstellingen
de LNV-cursus mogen aanbieden. De thema's voor deze cursussen zijn onder meer:
maatschappelijk verantwoord ondernemen, voedsel, voedselveiligheid, biotechnologie,
dierenwelzijn, milieu, biodiversiteit, natuur, plattelandsontwikkeling, visserij
en ecologie, omgaan met water, energie, CO2 en gemeenschappelijk
landbouwbeleid.Praktijkleren. Met dit instrument wordt gestimuleerd dat lerenden in groene
opleidingen ook in de praktijk leren onder meer door praktijkweken te organiseren.
Over de uitvoering wordt door de onderwijsinstellingen verantwoording afgelegd
op basis van vooraf ingestelde doelen per instelling.Overige subsidies en regelingen in het kader van vakdepartementaal onderwijsbeleid.09.17 Algemeen onderwijsbeleidIn het kader van algemeen onderwijsbeleid:• zijn regelingen en afspraken in het groene onderwijs zowel qua
inhoud als bestedingen overeenkomstig OCW uitgevoerd;• zijn bepaalde onderdelen, bijvoorbeeld de leerroute Track21, uitgevoerd
waarbij LNV voorop loopt;• heeft de onderwijsinspectie ten aanzien van het groene onderwijs
een positief jaarverslag afgegeven.Streefwaarden en realisatieStreefwaarde is het verhogen van de kwaliteit van het onderwijs. Onderwijskundige
ontwikkelingen binnen het groene onderwijs moeten zijn afgestemd op ontwikkelingen
binnen het overig onderwijs.Indien ontwikkelingen binnen het groene onderwijs passen in het streven
naar kwaliteitsverbetering schroomt LNV niet voorop te lopen.Maatregelen om de afstemming tussen de schoolsoorten vmbo-groen en mbo-groen
te verbeteren, ongediplomeerde uitstroom uit het vmbo-groen te verminderen,
en het aantal examens in het vmbo te verlagen zijn gerealiseerd. OCW-regelingen
en afspraken zijn in het groene onderwijs zowel qua inhoud als bestedingen
overeenkomstig uitgevoerd. De gegevens zijn verkregen als reguliere prestatiegegevens.Overige regelingen in het kader van algemeen onderwijsbeleid
voor VMBO/MBO-groenGroene beroepskolom:De impulsregeling groen onderwijs 2000–2003 heeft geleid tot een
groot aantal projecten op school- en landelijk niveau. De projecten zijn over
het algemeen voorspoedig verlopen. De impulsregeling groen onderwijs wordt als onderdeel van de landelijke impuls kwantitatief en kwalitatief
gemonitord. De doorloop vmbo-mbo binnen het groen onderwijs kan nog worden
verbeterd.Invoering van leerwerktrajecten in de basisberoepsgerichte leerweg van
het vmbo-groen. Leerwerktrajecten zijn een bijzondere leerroute (meer praktijk
en minder theorie) binnen de basisberoepsgerichte leerweg. Het gaat vooral
om jongeren met een andere leerstijl: de lerende doeners. Het betreft integratie
van theorie en praktijk. Elf van de twaalf AOC's hebben groen licht gegeven
voor leerwerktrajecten.De resultaten van het project Track 21 worden geïmplementeerd. Voor
risicoleerlingen is een vieri.p.v. vijfjarige leerroute ontwikkeld van vmbo
t/m niveau 1 mbo. Leerlingen die niet in staat zijn een vmbo-diploma te behalen
worden in staat gesteld het mbo-niveau 1 diploma te halen, waardoor een aanzienlijk
aantal nu gediplomeerd i.p.v. ongediplomeerd uitstroomt. In samenwerking met
OCW is gewerkt aan het formaliseren van deze leerroute wat heeft geleid tot
tijdelijke regelgeving m.b.t. de «assistentroute».Er is een project opgestart voor doorlopende leerlijnen groen vmbo-mbo
onderwijs. Doelstelling is het ontwikkelen van doorlopende leerlijnen vmbo
groen en het invoeren van competentiegericht leren in het vmbo/mbo-groen.
Bovendien wordt in 2008 het aantal examens in het vmbo-groen aanzienlijk gereduceerd.Kwaliteitsverbetering van examens:Invoering centrale examens in het vmbo-groen. In 2003 namen alle vmbo-groen
scholen in de basis- en kaderberoepsgerichte leerweg het centraal examen (CE),
het centraal praktisch examen (CPE) en de centrale integratieve eindtoets
(CIE) af. Het centraal examen in het vmbo-groen is goed verlopen zowel organisatorisch,
inhoudelijk als qua resultaat.Examinering Kennis Centrum Examinering (KCE) is samen met OCW in een regeling
vastgelegd die moet leiden tot verbetering van examens mbo in 2004 e.v.KCE projecten voor scholen en Aequor. Project de Groene Standaard is afgerond
en erkend als exameninstrumentarium door KCE. Helicon en Wellant zijn in de
laatste fase van het project FOCUS. De rapportage wordt verwacht in februari
2004. De Holland-Maasgroep heeft een EVC-project afgerond en een handboek
ontwikkeld. Rapportages worden begin 2004 beoordeeld door KCE.Ontwikkelen van een nieuwe examenvorm CSPE dat een samentrekking is van
het centraal schriftelijk examen (CSE) en het centraal praktisch examen (CPE).
Door de koppeling van theorie-vragen aan doe-opdrachten sluit CSPE beter aan
bij het abstractieniveau van de basisberoepsgerichte leerling. In april en
mei 2003 zijn de eerste pilot-examens CSPE «Bloembinden en -schikken»
en «Groene ruimte» afgenomen. Voor de groene leerling in de basisberoepsgerichte
leerweg biedt het CSPE een groot voordeel door de directe koppeling tussen
vaktheorie en praktijk.Overige regelingen:Regeling specialistenopleiding. De problematiek dat specialistenopleidingen
uit het Overzicht van Diploma's en Certificaten niet aansloten op die van
KS2000+ en dat daarvoor bijscholing nodig was heeft niet geleid tot aanvragen
van scholen. De regeling lijkt daarmee voor het tweede (van de drie jaar dat
hij loopt) overbodig.Arbeidsmarktmonitoren STOAS en Stichting LIBER zijn uitgevoerd en op schrift
gesteld.Regelingen ICTVan de ICT uitgaven is 40% besteed in het kader van OCW-conforme regelingen.
Overige ICT-uitgaven betreffen met name projectsubsidies aan AOC's voor innovatieve
ICT-rijke onderwijsprojecten (ICT-impuls 2003), Groen Kennisnet en AOC's on
Line. Een klein deel van het ICT-budget is bestemd voor HAO en Wageningen
Universiteit vanwege een samenhangende ontwikkeling voor het groene onderwijs
als geheel.Uit de ICT-monitor 2002/2003 blijkt dat onderwijskundig gebruik van ICT
binnen de AOC's achterblijft. ICT wordt ingezet bij 18% van de AOC-opleidingen
en 36% van de BVE-opleidingen. Ook het aantal ICT-werkplekken is t.o.v. BVE
minder: 1 PC op 10 deelnemers bij het AOC vs. 1 op 6 bij ROC's. AOC's onderscheiden
zich positief t.o.v. BVE wat betreft aansluiting op kennisnet (85% vs. 50%).Aantal deelnemers, gebruik en bestuurlijk draagvlak voor Groen Kennisnet
zijn in 2003 gestaag gegroeid.In het vigerende beleid (Onderwijs on Line) lag de nadruk op gebruik van
ICT en de randvoorwaarden (de ICT-vaardigheid van studenten en docenten en
de beschikbaarheid van ICT-werkplekken en internetvoorzieningen). Komende
jaren gaat het om benutting van ICT(-infrastructuur) voor het faciliteren
van individuele leer- en werktrajecten, te monitoren in termen van aantal
studenten. Het daadwerkelijk gebruik van groen kennisnet door gebruikers (studenten,
docenten, e.d.) én aanbieders van informatiediensten is een maat voor
het succes. In het kader van het ICT-beleid 2003–2006 (najaar 2003)
zijn hiervoor streefwaarden geformuleerd die nog met de instellingen moeten
worden afgestemd.Overige regelingen in het kader van algemeen onderwijsbeleid
voor VMBO/MBO/HO-groenInternationalisering:Subsidiebijdrage aan EU-internationaliseringsprogramma's Leonardo/Socrates.
Dit programma kent een aantal proefprojecten in het kader van de versterking
van het beroepsonderwijs (afstemming onderwijs-beroepsveld) en mobiliteitsprojecten.LNV draagt ook bij aan het (OCW) BAND-programma: Bilaterale Austauch Niederlanden-Deutschland;
hieraan hebben Nederlandse en Duitse leerlingen deelgenomen.Subsidiebijdrage aan HO-steunpunten in het buitenland; LNV heeft bijgedragen
aan twee steunpunten in Indonesië en China. HO-instellingen kunnen tegen
betaling gebruik maken van deze steunpunten. Zij komen dan ook in aanmerking
voor een beurzenprogramma (DELTA).Beschikbaar maken voor het groene onderwijs van «Nieuwe subsidieregeling
nationale programma's voor internationalisering in het primair en voortgezet
onderwijs». De regeling is gericht op leerlingen van (v)mbo en lerarenopleidingen,
leerkrachten en opleiders en is bedoeld om de Europese en internationale oriëntatie
en daarmee samenhangende deskundigheid te vergroten. Het betreft de programma's
Plato+, PITON en PLUVO. De regeling gaat in 2004 voor LNV van start en loopt
tot en met 2006.LNV draagt net als OCW, Buza en EZ bij aan Holland Know How, alumnitijdschrift
voor buitenlandse studenten die in Nederland hebben gestudeerd.Prestatiegegevens Realisatie 2002*Realisatie
2003Begroting 2003 InstrumentAantalPrijs per eenheid (x € 1 000)Uitgaven (x € 1 000)AantalPrijs per eenheid (x € 1 000)Uitgaven (x € 1 000)AantalPrijs per eenheid (x € 1 000)Budget (x € 1 000)Regelingen en overige afspraken WU alg.   0002422843Regelingen en overige afspraken HBO alg.   72541 781143194 430Regelingen en overige afspraken VMBO/MBO alg.   233949 0552199421 035Regelingen en overige afspraken ICT  8 22371 2508 74779946 960* Vanwege een wijziging van de budgetstructuur in 2003 is een vergelijking
van de realisatiecijfers 2002 niet (geheel) opgenomen.ToelichtingDe inzet van middelen was conform de inzet van OCW. De onderwijsinspectie
heeft ten aanzien van de ontwikkelingen binnen groene onderwijs een positief
jaarverslag afgegeven.DoelgroepenZij die onderwijs genieten binnen door LNV bekostigde onderwijsinstellingen.BeleidsinstrumentenICT-regelingen en overige afspraken ICT.Overige OCW-conforme regelingen en afspraken t.b.v. onderwijskundige vernieuwing.09.18 VoorlichtingEr zijn 8 voorlichtingsprojecten opgestart en 2 afgerond.Streefwaarden en realisatieOutput van de doelstelling is het feitelijk handelen van actoren in overeenstemming
met LNV-beleid, voorzover ten gevolge van kennisdoorstroming.Opdrachtnemers dienen elk kwartaal rapportages in met daarin opgeleverde
producten en diensten, producten in ontwikkeling, beleidssignalering en (wijzigingen
in) planning en begroting. De rapportages worden gecontroleerd op inhoudelijke
en financiële consequenties door beleidsdirecties en LASER en indien
nodig vindt bijstelling plaats van het project. De output is echter pas op
termijn zichtbaar. In 2004 wordt geëvalueerd. Twee projecten, namelijk
«zware metalen in meststoffen» en «Besluit glastuinbouw
2002» zijn in 2003 afgerond. Er zijn nieuwe projecten opgestart voor
«Kennistransfer overlevingsplan Bos en natuur», «Energie
glastuinbouw», en «Crisis naar Kans deel II». De gegevens
zijn verkregen als reguliere prestatiegegevens. Het streven is te komen tot
één nieuwe regeling voor vakinhoudelijk stimulering van het
onderwijs.Prestatiegegevens Realisatie 2002*Realisatie
2003Begroting 2003 InstrumentAantalPrijs per eenheid (x € 1 000)Uitgaven (x € 1 000)AantalPrijs per eenheid (x € 1 000)Uitgaven (x € 1 000)AantalPrijs per eenheid (x € 1 000)Budget (x € 1 000)Voorlichting  5 989302146 4272072614 529ToelichtingEr is € 5,5 mln. besteed voor 34 meerjarige voorlichtingsprojecten
die zijn opgedragen na aanbesteding op een open kennismarkt. De projecten
hebben een omvang van € 0,04 tot € 4 mln. Van in voorgaande
jaren aanbestede voorlichtingsprojecten zijn er in 2003 twee afgerond, terwijl
er acht nieuwe zijn opgestart. In verband met een taakstelling is in 2003
een beperkt aantal voorlichtingsprojecten aanbesteed.DLV adviesgroep heeft werkzaamheden uitgevoerd in het kader van de subsidierelatie
(€ 0,6 mln.)DoelgroepenActoren binnen het LNV-beleidsdomein (producenten, consumenten en kenniswerkers
op het gebied van voedselvoorziening en groene ruimte).BeleidsinstrumentenVoorlichtingsopdrachten: met de opdrachten worden voorlichtingsprojecten
voor het domein voedsel en groen gefinancierd. De nota's van het ministerie
van LNV zijn hierbij leidend.Budgettaire gevolgen van beleidBedragen x € 1000 Realisatie 2002*Realisatie 2003Vastgestelde begroting
2003VerschilVERPLICHTINGEN106 40971 64992 542– 20 893UITGAVEN83 13462 41992 538– 30 119Programma-uitgaven82 16862 01192 258– 30 247     U0916 Vakdepartementaal onderwijsbeleid 36 00144 886– 8 885– VIA-regeling 1 1053 895– 2 790– Regeling cursusonderwijs 1533 120– 2 967– Regeling praktijkleren 25 83325 962– 129– Overig vakdepartementaal 8 91011 909– 2 999U0917 Algemeen onderwijsbeleid 19 58333 254– 13 671– Overige regel. WU, Alg. 0843– 843– Overige regel. HBO-groen, Alg. 1 7814 430– 2 649– Overige regel. VMBO/MBO-groen, Alg. 9 05521 035– 11 980– Regelingen ICT8 2238 7476 9461 801U0918 Voorlichting5 9896 42714 118– 7 691     Apparaatsuitgaven966408280128U0922 Agentschappen966408280128     ONTVANGSTEN1 83994045895* Vanwege een wijziging van de budgetstructuur in 2003 is een vergelijking
van de realisatiecijfers 2002 niet (geheel) opgenomen.Toelichting op de uitgaven en verplichtingenLagere verplichtingen en uitgaven dan geraamd in de begroting 2003 zijn
het gevolg van:• Loonbijstelling € 2,6 mln.• Voor de budgettaire verwerking van de aanvullende besluiten genoemd
in de brief aan de TK over de LNV-begroting (TK 28 600 XIV, nr. 112)
is het budget verlaagd met € 14,3 mln.• Overheveling middelen arbeidsmarktbeleid («van Rijngelden»)
-/€ 10,0 mln.• Dekking bijstelling rijksbijdragen Voortgezet Onderwijs en de Wageningen
Universiteit -/- € 6,8 mln.Gerealiseerde ontvangsten waren hoger dan begroot. Van OCW werden bedragen
ontvangen in het kader van regelingen algemeen onderwijsbeleid. Ook in het
kader van eindafrekening werden extra ontvangsten gerealiseerd.EvaluatieEr waren in 2003 geen evaluaties aan de orde.M&O beleidMisbruik en oneigenlijk gebruik wordt ondermeer tegengegaan door vooraf
duidelijke subsidievoorwaarden te stellen. Voorwaarden en controles zijn in
2003 aangescherpt. De instellingsaccountant dient daarbij te verklaren dat
voldaan is aan de geldende wet- en regelgeving. Ten slotte wordt bij de beoordeling
van prestaties t.b.v. eindafrekeningen nagegaan of voldaan is aan de subsidievoorwaarden.
In 2004 wordt een inhaalslag afgerond met betrekking tot eindafrekening openstaande
verplichtingen.6. Niet-beleidsartikelen10 Nominaal en onvoorzienDit artikel bevat de posten prijsbijstelling, loonbijstelling en onvoorzien.Budgettaire gevolgen «Nominaal en Onvoorzien»Bedragen x € 100010 Nominaal en OnvoorzienBegroting 2003Realisatie 20031. Verplichtingen10 86602. Uitgaven10 866 • Loonbijstelling5 5260• Prijsbijstelling5 1620• Onvoorzien1780ToelichtingDe restanten loon- en prijsbijstelling 2002, die in de begroting 2003
zijn opgenomen,zijn toegedeeld naar de relevante artikelen. De in 2003 toegekende
loon- en prijsbijstelling is eveneens toegedeeld naar de relevante artikelen
en daardoor niet zichtbaar in de bovenstaande tabel.11 AlgemeenOp dit artikel worden de uitgaven, zowel apparaat als programma opgenomen
dit niet vallen onder de voorgaande beleidsartikelen. Dit betreft: de apparaatsuitgaven
van staf- en andere directies van het departement, uitgaven in het kader van
actieplan emancipatie, internationale contributies en de uitvoering van EU
maatregelen.Grafiek 11: Procentuele verdeling gerealiseerde uitgaven
2003 over operationele doelstellingen en apparaatBudgettaire gevolgen «Algemeen»Bedragen x € 100011 AlgemeenBegroting 2003Realisatie 20031. Verplichtingen189 826*287 0512. Uitgaven189 958*287 320   2.1 Apparaatsuitgaven148 121*238 376U 11.21 Apparaat128 441*204 863U 11.22 Baten-lastendienst19 68033 5132.2 Programma uitgaven41 83748 944U 11.11 Emancipatie221*60U 11.13 Internationale contributies7 4357 471U 11.14 Uitvoering van EU-maatregelen34 18141 413   3. Ontvangsten245 756389 150M 11.14 Uitvoering EU-maatregelen235 684370 197M 11.21 Apparaatsontvangsten10 07218 953* In de stand begroting is het amendement Schreijer-Pierik (28 600
XIV, nr. 71), ten behoeve van agrarisch natuurbeheer en particulier natuurbeheer
in de EHS, budgettair verwerkt. Toelichting op de apparaatsuitgavenBedragen x € 1000 Begroting 2003Realisatie
2003  Gemiddelde sterkteGemiddelde prijsTotaalGemiddelde sterkteGemiddelde prijsTotaalPersoneel1 40057,58 05421 54861,895 728Materieel budget  67 193  109 135Stelpost ombuiging SA 2002  – 19 294  0Bijdrage aan Laser  19 680  33 513Totaal apparaatsuitgaven  148 121  238 376Toelichting apparaatsuitgavenDe personeelssterkte en -uitgaven hebben betrekking op de medewerkers
van LNV die niet direct gerelateerd kunnen worden aan een beleidsartikel,
zoals de stafdirecties, de regio- en projectdirecties, de directies Juridische
Zaken en Internationale Zaken, het Expertisecentrum LNV (EC-LNV), de Dienst
Basis Registratie (DBR) en de Dienst het LNV-Loket.De toename van de gemiddelde sterkte kwam met name voort uit een aantal
organisatorische verschuivingen. Dit betrof het onderbrengen van een I&R-unit
afkomstig van de Gezondheidsdienst voor Dieren bij de DBR. Daarnaast is het
LNV-Loket als zelfstandige eenheid vorm gegeven. De medewerkers van het LNV-Loket
zijn afkomstig van diensten die in de begroting 2003 onder beleidsartikelen
waren ondergebracht. Ook heeft de vermindering van de inhuur van externen
geleid tot een eenmalige uitbreiding van het personeelsbestand voor ICT. Tenslotte
is de loonbijstelling budgettair verwerkt.Het materiele budget is in het begrotingsjaar dienovereenkomstig aangepast.
Daarnaast is het apparaatsbudget verhoogd met de prijsbijstelling (een deel
van 2002 en 2003). Op advies van de RGD zijn bouwkundige en beheersmatige
voorzieningen bij de diverse LNV locaties aangebracht. Het betrof de kantoren
van EC-LNV en de AID, alsmede het hoofdgebouw. Tenslotte zijn er extra uitgaven
verricht ten behoeve van het adequaat functioneren van het ICT-complex van
LNV.De ombuigingen op het apparaatsbudget die volgden uit het Strategisch
Akkoord van het kabinet Balkenende I zijn in de begroting 2003 op een stelpost
op artikel 11 geplaatst. Bij voorjaarsnota 2003 is deze stelpost gecompenseerd
uit de apparaatsonderdelen van de diverse beleidsartikelen, alsmede het apparaatsbudget
van artikel 11.De mutatie van circa € 14 mln. bij het agentschap LASER betreft
een aanvulling op het uitvoeringsbudget voor de uitvoering van nationale-
en EU-maatregelen, alsmede het aflossen van een vordering.Toelichting op de programma uitgavenEmancipatieIn het kader van het diversiteitsbeleid zijn werkwijzen en thematieken
ontwikkeld, waardoor mensen minder buiten gesloten worden en er meer appél
op hun eigen verantwoordelijkheid kan worden gedaan. Dit heeft o.a. geresulteerd
in een EC rapport:»Sociaal emotionele begeleiding en psychosociale
hulpverlening bij dierziekte crises». Tevens zijn bijdragen geleverd
aan de stimuleringsimpuls sociale infrastructuur en het project «New
Neighbours».Internationale contributiesOp dit artikelonderdeel zijn diverse contributieverplichtingen verantwoord
die het ministerie van LNV voldoet uit hoofde van het Nederlands lidmaatschap
van internationale organisaties die zich bewegen op het beleidsterrein van
LNV. De contributie aan de FAO (Food and Agricultural Organisation) van de
Verenigde Naties is veruit de grootste van de op dit artikelonderdeel verantwoorde
internationale contributies. De FAO-contributie wordt toegerekend aan de Homogene
Groep Internationale Samenwerking (HGIS), het cluster van buitenlanduitgaven
en -ontvangsten op de rijksbegroting.Uitvoering van EU maatregelenOp dit artikelonderdeel worden uitgaven samenhangend met de uitvoering
van het markt- en prijsbeleid van de Europese Unie verantwoord. Het gaat daarbij
om interventiekosten, medebewindskosten en de uitgaven uit hoofde van de apurementprocedure.
De hogere uitgaven houden met name verband met hogere interventiekosten als
gevolg van de sterk gestegen interventievoorraden. Daarnaast zijn hogere uitgaven
gedaan voor apurement in verband met correcties rundveepremies 2002.Administratieve lastenIn onderstaande tabel worden weergegeven de ondernomen acties die in 2003
hebben geleid tot een reductie (of toename) van administratieve lasten voor
het bedrijfsleven. De reductie in 2003 is uitgekomen op 8,4%, waarmee de streefwaarde
van 6,25% ruimschoots bereikt is. Dit betreft een nadere uitwerking van het
onderdeel administratieve lasten, zoals dat onder de beleidsbeschouwing is
opgenomen.DatumRegelingActieWijziging AL in €01-01-03Bedrijfsregister I&R: Toename van gebruik managementpakketten in de sector.
Deze gebruikers houden 30% tot 40% van de dieren en kunnen met het managementpakket
eenmalige mutaties doorvoeren die voor zowel bedrijfsregister als database
worden gebruikt. Sectorale ontwikkeling– 5 458 35601-01-03Regeling verlaging
forfaitaire productienormen voor enkele categoriën rundvee en geiten
2003Wijziging– 5 600 00001-01-03Vrijstellingsregeling
artikel 42a MeststoffenwetWijziging– 10 000 00001-01-03Wijzigingsregeling
reductie administratieve lasten mestregelgevingWijziging– 13 500 00001-01-03Regeling erkenning
monsternemers Meststoffenwet (publ. 23-12-2002, in werking per 01-01-2003)Wijziging– 308 20001-01-03Regeling uitvoering
heffingen en verrekening MeststeffenwetWijziging– 34 00025–01-03Wijziging
regeling varkensleveringenWijziging– 33 00030–03-03Regeling
electronische indiening GDI 2003Wijziging– 56 00025-04-03Wijziging regelgeving
preventie maatregelenWijziging– 325 00024-05-03Wijziging Regeling
betreffende het bijeenbrengen van dieren 2000Wijziging+ 195 00025-05-03Wijziging Regeling
Invoer, uitvoer en verkeer van plantenWijziging– 175 00003-07-03Wijziging Vrijstellingsregeling
art. 2 Diergeneesmiddelenwet 1999Wijziging– 30 00009-07-03Wijziging Kanalisatieregeling
diergeneesmiddelen en gemedicineerde voedersWijziging+ 275 00003-08-03Vrijstellingsregeling
art.20 Besluit Erkenning tussenpersonen, mestverwerkers en exporteurs MeststoffenwetWijziging– 249 00001-10-03Wijziging Regeling
Registratie diergeneesmiddelen 1995Wijziging– 250 00006-10-03Wijziging Hygiënevoorschriften
besmettelijke dierziekten 2000 en tarieven Gezondheid en WelzijnswetWijziging+ 56 00015-10-03Wijziging Zeedagenregeling
2003Wijziging+ 62 00030-10-03Wijziging Regeling
Landbouwgrond MeststoffenwetWijziging– 450 00011-11-03Regeling administratieve
verplichtingen meststoffenwetWijziging– 60 00011-11-03Regeling Landbouwgrond
MeststoffenwetWijziging– 348 00025-12-03Wijziging Regeling
RunderspermaWijziging– 5 520 Totale wijziging in administratieve
lasten – € 36 294 076 Percentage wijziging
t.o.v. de stand van 31/12/2002 (€ 430 miljoen) Minus 8,4%Toelichting OntvangstenUitvoering van EU-maatregelenDe ontvangsten op dit artikel hebben met name betrekking op de landbouwheffingen.
Per saldo is € 115 mln. meer aan landbouwheffingen ontvangen, waarbij
sprake is van een volume-effect. Voorts zijn op dit artikel de ontvangen vergoedingen
van de EU, voor de uitvoering van EU-landbouwmaatregelen van het gemeenschappelijk
landbouw beleid verantwoord.ApparaatsontvangstenDit artikelonderdeel betreft de ontvangsten van door directies en diensten
geleverde diensten en verrichte werkzaamheden. Per saldo is sprake van een
hogere ontvangst van circa € 8 mln. Dit saldo is met name veroorzaakt
door doorbelastingen van ICT-services aan ZBO's en agentschappen, detacheringsovereenkomsten,
ouderbijdragen voor de kinderopvang en restitutie premiebetalingen.7. BedrijfsvoeringBelangrijke kwaliteitsverbeteringen binnen de bedrijfsvoeringIn het najaar van 2002 is het Parlement geïnformeerd over de invulling
van de taakstelling die is opgelegd door het Kabinet Balkenende I (Kamerstuk
2002–2003, 28 600 XIV, nr. 3). In deze brief is gewezen op
het belang van de vergroting van de efficiency en de stroomlijning van de bedrijfsvoeringsprocessen en de voornemens van het Ministerie van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) op dit vlak. Onder het motto«slank
en slagvaardig» is hiertoe de meerjarige operatie «LNV in verandering»
in gang gezet. In 2003 zijn de eerste resultaten geboekt. De operatie heeft
zowel betrekking op het beleid als op de LNV-organisatie.In de eerste plaats is het LNV-beleid doorgelicht. Het doel was het aanscherpen
van het zicht op de rol en de verantwoordelijkheid die LNV heeft voor verschillende
maatschappelijk vraagstukken («need to act») en bovenal op welke
wijze LNV de taakstellingen voor LNV kan realiseren. Ook is een gemengde commissie
van bedrijfsleven en overheid ingesteld die adviseert over de wijze waarop
LNV de administratieve lasten met tenminste 25% kan verminderen. Op basis
van de doorlichting en de adviezen ten aanzien van de administratieve lasten
zijn reeds of zullen nog (politieke) keuzes gemaakt moeten worden. Over de
voortgang en nog te maken keuzes wordt het Parlement in het voorjaar van 2004
separaat geïnformeerd.Daarnaast zijn in 2003 de mogelijkheden van de bundeling van ondersteunende
functies (de zgn. PIOFAH-functies) verkend om door schaalvergroting verbetering
van kwaliteit en efficiency te halen. Dit heeft binnen LNV per 1-1-2004 reeds
geleid tot een bundeling van een aantal taken op het terrein van personeelsbeheer,
dit als voorportaal voor het rijksbrede HRM-SSC.Op het gebied van ICT heeft LNV in 2003 aanvullende maatregelen genomen.
Zo is in 2003 gewerkt aan de voorbereiding van de oprichting van de Dienst
ICT-uitvoering LNV waarin de uitvoerende taken op het gebied van ICT-Services,
applicatieontwikkeling en applicatiebeheer binnen LNV gebundeld zullen worden.
Tevens is een toetsingscommissie ingesteld die alle investeringsvoorstellen
op het gebied van ICT toetst op de noodzaak van uitvoering op korte termijn,
het hanteren van standaarden, het samenwerken met andere vergelijkbare trajecten
en het presenteren van een sluitende business case. Mede aan de hand van het
advies van toetsingscommissie wordt op departementaal niveau besloten over
ICT-investeringen.Ook heeft in 2003 op het organisatorische vlak een aantal ontwikkelingen
plaatsgevonden. Zo zijn de vijf regionale LNV-directies samengevoegd in één
directie Regionale Zaken. Verder is het agentschapstraject van de Dienst Landelijk
Gebied in 2003 afgerond. Daarnaast kan vermeld worden dat besloten is een
aantal uitvoerende diensten van LNV samen te voegen in de Dienst Regelingen
LNV i.o. (DRL i.o.). Over het agentschapstraject van de DRL i.o. is het Parlement
reeds geïnformeerd (Kamerstuk 2003–2004, 29 246, nr. 3).De impact van deze wijzigingen zal eerst in 2004 en volgende jaren volledig
zijn beslag gaan krijgen. Gedurende 2003 is LNV er echter al in geslaagd een
forse stap te zetten richting realisatie van de volumetaakstelling ten aanzien
van de personele bezetting. Deze taakstelling komt voort uit het Strategisch
Akkoord plus de aan het Parlement gemelde maatregelen van LNV. De realisatie
is, onder andere door de ingestelde vacaturestop, uitgekomen op 327,5 fte.Een andere belangrijke organisatorische verandering betreft de komst van
de Voedsel- en Waren Autoriteit (VWA). De VWA is met ingang van 27 mei
2003 beheersmatig onder de verantwoordelijkheid van de Minister van LNV
komen te vallen. In feitelijke zin heeft de overdracht van het personeel op
1 januari 2004 zijn beslag gekregen.Terugblik op aandachtspunten LNV begroting 2003In de LNV-begroting 2003 is ingegaan op de wijze waarop «Het referentiekader
Mededeling over de bedrijfsvoering» van het Ministerie van Financiën
binnen het Ministerie van LNV wordt geïmplementeerd en de rol van de
bedrijfsvoeringsonderzoeken daarbij. Het doel van het referentiekader sluit
aan bij één van de doelstellingen van de operatie «LNV
in verandering», namelijk het versterken van de bedrijfsvoering.De werking van het bestaande bedrijfsvoeringsinstrumentarium wordt versterkt
door te focussen op de belangrijkste bedrijfsvoeringrisico's. Dit betekent
dat alle bedrijfsprocessen niet over één kam kunnen worden geschoren.
Het uitgangspunt is dat de werklast, onder andere veroorzaakt door de interne
administratieve verplichtingen, in verhouding dient te staan tot de te beheersen
risico's. Er wordt gestreefd naar maatwerk per bedrijfsproces. Dit is de reden
dat is afgezien van het opstellen van één referentiekader bedrijfsvoering
voor alle bedrijfsprocessen. Hiermee wordt het risico op het ontstaan van
een afvinkcultuur ook verminderd.Bovenstaande sluit aan bij het LNV-besturingsmodel waarbij het sturen
op hoofdlijnen en integraal management centraal staan. De bestuursraad-LNV
stelt de kaders voor de bedrijfsvoering. Hiertoe maakt de kwaliteit van de
bedrijfsvoering onderdeel uit van de jaarplancyclus binnen LNV.De Auditdienst (AD) levert een belangrijke bijdrage aan het versterken
van de kwaliteit van de bedrijfsvoering. De AD voert volgens een vaste aanpak
bedrijfsvoeringsonderzoeken uit naar het financieel en materiaal beheer bij
directies en diensten van LNV (baseline-onderzoek). Daarnaast voert de AD
onderzoeken uit op een aantal LNV-brede thema's, die jaarlijks op basis van
een risicoafweging worden bijgesteld. Deze thema's betreffen belangrijke verbeterprogramma's
en risico's binnen LNV. Besluitvorming over de programmering vindt plaats
in het departementale auditcomittee. Deze bedrijfsvoeringsonderzoeken vormen
voor de bestuursraad-LNV en de stafdirecties één van de instrumenten
bij de invulling van hun verantwoordelijkheid voor de bedrijfsvoering binnen
LNV.Aandachtspunten in de bedrijfsvoeringIn 2002 vielen reeds het financieel en materieel beheer en de totstandkoming
van de beleidsinformatie onder de reikwijdte van de mededeling over de bedrijfsvoering
(MBV). Conform het in de begroting van 2003 geformuleerde groeitraject heeft
de bedrijfsvoeringsparagraaf (voorheen MBV) in het jaarverslag 2003 ook betrekking
op bijzondere aandachtspunten ten aanzien van personeelsmanagement, informatiebeheer
en systemen van sturing en beheersing.Systemen van sturing en beheersingWat betreft de systemen van sturing en beheersing worden binnen LNV drie
systemen onderscheiden. Dit betreft:• Management control systemen bij directies• Departementale planning en control cyclus (jaarplan- en begrotingscyclus)• Systematiek van aansturing van uitvoerende organisatiesEén van de uitgangspunten in het LNV-besturingsmodel is het sturen
op hoofdlijnen en resultaat. LNV hanteert het principe van integraal management.
Dit houdt in dat tussen de bestuursraad-LNV en LNV-directeuren jaarlijks afspraken
worden gemaakt over de concreet te behalen prestaties en de op langere termijn
beoogde effecten. De jaarplan- en begrotingscyclus en de systematiek van aansturing
van uitvoerende diensten vormen hiervoor het kader. De directeur van een directie/dienst
is daarmee verantwoordelijk voor het «in control zijn» op de bedrijfsprocessen
van het eigen organisatieonderdeel. Functionerende management control systemen
zijn hiervoor onontbeerlijk.Binnen LNV zijn de inspanningen vooral gericht op het verbeteren van de
werking van de systemen. De opvatting van de bestuursraad-LNV is dat de bedrijfsvoeringsmaatregelen
in verhouding dienen te staan tot het te beheersen risico. Voor het draagvlak
is het van belang om de administratieve lasten tot een minimum te beperken.
Verder is er aandacht voor het versterken van de sturingscultuur. Het gaat
hierbij bijvoorbeeld over het aanscherpen van begrippen als goed opdrachtgever-
en opdrachtnemerschap en het verder inhoud geven aan het thema resultaatverantwoordelijkheid.
Hiertoe wordt in 2004 onder regie van de bestuursraad-LNV een verbeterprogramma
doorgevoerd.Voor wat betreft de aansturing van externe uitvoerende organisaties die
niet tot de LNV-organisatie behoren, is blijvende aandacht nodig. Het gaat
hier om zelfstandige bestuursorganen (ZBO's) en rechtspersonen met een wettelijke
taak (RWT's).Sinds een aantal jaren is binnen LNV sprake van een verhoogde aandacht
voor deze aansturingsrelaties. In december 2002 zijn door de bestuursraad
LNV de afspraken ten aanzien van de sturing en toezicht van de uitvoering
vastgelegd. De aansturende beleidsdirectie is primair verantwoordelijk voor
de kwaliteit van de uitvoering. Het rijkstoezicht dat apart is gepositioneerd
binnen LNV, voert systeemtoezicht uit op de sturingsrelatie en op de goede
uitvoering van de publieke taken. In 2003 zijn de rijksbrede kaders rondom
(Rijks)toezicht geïmplementeerd, met name op de onderwerpen van de scheiding
van het beleid en het rijkstoezicht en de onafhankelijke positionering van
het toezicht.Financieel en materieel beheerIn het kader van de mededeling over de bedrijfsvoering zijn in het jaarverslag
2002 aandachtspunten geformuleerd op het terrein van het financieel en materieel
beheer. Deze aandachtspunten waren:1. Onderhoud en werking Administratieve Organisatie;2. Kwaliteit van financiële informatie;3. Kwaliteit van beleidsinformatie (prestatiegegevens);4. Interne budgetdiscipline;5. Beheer openstaande voorschotten;6. Toezicht op de uitvoering van het Gemeenschappelijk regionaal structuurbeleid.Ad punt 1 tot en met 4Op alle bovengenoemde aandachtspunten zijn in 2003 verbeteracties ingezet.
De punten 1 tot en met 4 behoeven geen bijzondere aandacht meer in 2004.Ad 5. Beheer openstaande voorschottenHet toezicht en beheer van lang openstaande voorschotten blijft in 2004
een bijzonder aandachtspunt. In 2003 is de volle aandacht gegeven aan de afwikkeling
van openstaande voorschotten. De verwachting is dat in 2004 de openstaande
voorschotten significant kunnen worden gereduceerd. Het merendeel van de openstaande
voorschotten zal in de eerste helft van 2004 worden afgewikkeld. Een klein
deel is in 2003 afgerond. Ter voorkoming van gelijksoortige situaties in de
toekomst zijn de bestaande regels omtrent het voorschottenbeheer via een geïntegreerde
departementale richtlijn aangescherpt.Ad 6. Toezicht op de uitvoering van het Gemeenschappelijk
regionaal structuurbeleidDe in het jaarverslag 2002 aangekondigde verbeteracties zijn gerealiseerd
zodat er sprake is van een verbeterde beleidsmatige aansturing en coördinatie
door het departement.Het toezicht op de door de Europese Structuurfondsen medegefinancierde
projecten blijft evenwel een bijzonder aandachtspunt. De reden hiervan is
dat uit in 2003 ontvangen jaarrapportages van de provincies over de uitvoering
van de regionale Europese programma's blijkt dat meer aandacht nodig is voor
uitvoering en evaluatie van controles ter plaatse door een onafhankelijke
auditor. Het gaat om de zogenoemde 5%-controle in de periode 2000–2006.
LNV zal onder andere via de regionale Comité's van Toezicht dit aandachtspunt
bewaken.Implementatie wijzigingen GBCS-VerordeningEen nieuw aandachtspunt is de tijdige implementatie van wijzigingen in
het geïntegreerde beheers- en controlesysteem (GBCS). In het kader van
de hervorming van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid heeft de Europese Commissie
ultimo 2003 de eisen voor het beheer van aanvraaggegevens aangescherpt. LNV
heeft de implementatie krachtig ingezet. Het implementatietraject is complex
vanwege het nog ontbreken van nadere interpretatie door de Europese Commissie
en de betrokkenheid van meerdere betaalorganen. De verplichte korte implementatietijd
(per 1 januari 2005) maakt dit een bijzonder punt van aandacht. Een daartoe
speciaal ingesteld departementaal begeleidingsteam volgt deze implementatie.InformatiebeheerOp het gebied van Informatiebeveiliging is in 2003 een aantal lacunes
geconstateerd. Er zijn passende maatregelen genomen die in 2004 voor aanzienlijke
verbeteringen gaan zorgen.PersoneelsmanagementZoals eerder gemeld, ligt LNV goed op schema bij de realisatie van de
volumetaakstelling ten aanzien van de personele bezetting. Gezien de feitelijke
aanvragen voor gebruik van de FPU+-regeling, zal dat naar verwachting ook
in 2004 zo blijven. Er is voor 2004 een subtiel evenwicht gewenst tussen het
nog handhaven van een vacaturestop, instroom waar noodzakelijk en interne
mobiliteit. Er is een bureau voor de begeleiding van herplaatsingskandidaten
in het leven geroepen om boventalligen weer zo snel mogelijk aan het werk
te helpen. De FPU+-uitstroom en de vacaturestop zullen leiden tot een wat
meer in het middengebied samengebalde leeftijdsopbouw van het personeelsbestand.
De komende jaren zal, bij de te verwachten verminderde uitstroom
ná de FPU+periode, extra inspanning nodig zijn om toch een voldoende
aanwas van jongere medewerkers te kunnen realiseren.C. JAARREKENING8. Verantwoordingsstaten8.1 De verantwoordingsstaat van het Ministerie van LNVDepartementale verantwoordingsstaat
2003 van het Ministerie van Landbouw Natuur en Voedselkwaliteit (XIV)Bedragen
in € 1 000 (1)(2)(3) ArtOmschrijvingOorspronkelijk vastgestelde begrotingRealisatieVerschil realisatie en oorspronkelijk
vastgestelde begroting  VerplichtingenUitgavenOntvangstenVerplichtingenUitgavenOntvangstenVerplichtingenUitgavenOntvangsten TOTAAL1 822 9802 061 305616 8692 531 4882 454 235693 072708 508392 93076 203            Beleidsartikelen1 622 2881 860 481371 1132 244 4372 166 915303 922622 149306 434– 67 1911Versterking landelijk
gebied231 183299 57284 563275 250320 91490 09144 06721 3425 5282Realisatie van de Ecologische
Hoofdstructuur (verwerving en inrichting)156 964152 6696 258184 672195 53041 00427 70842 86134 7463Realisatie van de Ecologische
Hoofdstructuur (beheer)141 329139 78514 583174 662135 2698 14633 333– 4 516– 6 4374Economisch perspectiefvolle
agroketens68 32767 1013 94999 22082 61916 69530 89315 51812 7465Bevorderen duurzame
productie139 283315 036201 875156 916211 48080 62417 633– 103 556– 121 2516Voedselveiligheid, voedselkwaliteit
en diergezondheid90 41890 41838 077424 698419 35649 912334 280328 93811 8357Kennisontwikkeling en
innovatie311 051312 17121 581343 756316 09816 17132 7053 927– 5 4108Kennisvoorziening391 191391 191182513 614423 230339122 42332 0391579Kennisverspreiding92 54292 5384571 64962 419940– 20 893– 30 119895            Niet-beleidsartikelen200 692200 824245 756287 0 51287 320389 15086 35986 496143 39410Nominaal en onvoorzien10 86610 866    – 10 866– 10 866011Algemeen189 826189 958245 756287 051287 320389 15097 22597 362143 3948.2 De samenvattende verantwoordingsstaat van de agentschappenSamenvattende verantwoordingsstaat
2003 inzake agentschappen van het Ministerievan Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
(XIV)Bedragen x € 1000 (1)(2)(3) Oorspronkelijke
vastgestelde begrotingRealisatieVerschil realisatie en oorspronkelijk vastgestelde
begrotingAgentschap Bureau Heffingen   Totale baten43 87746 6422 765Totale lasten43 87744 702825Saldo van baten en lasten01 9401 940    Totale kapitaalontvangsten6 8002 202– 4 598Totale kapitaaluitgaven12 3768 691– 3 685    Agentschap LASER   Totale baten43 73276 87933 147Totale lasten43 73279 43735 705Saldo van baten en lasten0– 2 558– 2 558    Totale kapitaalontvangsten5 0136 5781 565Totale kapitaaluitgaven8 2635 910– 2 353    Agentschap Plantenziektenkundige Dienst   Totale baten24 02328 5274 504Totale lasten24 02327 9643 941Saldo van baten en lasten0563563    Totale kapitaalontvangsten1 1343 5312 397Totale kapitaaluitgaven2 0382 257219    VWA/Centrale Eenheid*   Totale baten14 25814 421163Totale lasten14 25813 593– 665Saldo van baten en lasten0828828    Totale kapitaalontvangsten8 5008 107– 393Totale kapitaaluitgaven8 9508 295– 655    VWA/Keuringsdienst van Waren   Totale baten69 86975 3845 515Totale lasten70 00477 0447 040Saldo van baten en lasten– 135– 1 660– 1 525    Totale kapitaalontvangsten3 1767 6514 475Totale kapitaaluitgaven6 94612 4555 509    Agentschap Rijksdienst voor de keuring van
Vee en Vlees**   Totale baten106 782116 6939 911Totale lasten106 782118 27611 494Saldo van baten en lasten0– 1 583– 1 583    Totale kapitaalontvangsten8 870840– 8 030Totale kapitaaluitgaven11 855910– 10 945* De stand «Oorspronkelijk vastgestelde begroting» betreft
voor de VWA/CE de stand zoals is opgenomen in/vastgesteld met de 1e suppletore
begroting 2003.** De stand «Oorspronkelijk vastgestelde begroting betreft voor
de VWA/RVV de stand zoals is opgenomen in/vastgesteld met de LNV-begroting
2003.9. Financiële toelichting bij de verantwoordingsstaten9.1 Toelichting bij de beleidsartikelen01 Versterking landelijk Gebied Realisatie 2003Vastgestelde begroting 2003VerschilVERPLICHTINGEN275 250231 183+ 44 067UITGAVEN320 914299 572+ 21 342Programma-uitgaven245 902251 638– 5 736U0111 Gebiedenbeleid93 37578 932+ 14 443U0112 Reconstructie varkenshouderij/kwaliteitsimpuls zandgebieden4 37110 176– 5 805U0113 Landelijk Natuur65 36880 275– 14 907U0114 De stedelijke omgeving «Groen in en om de stad»45 29942 930+ 2 369U0115 Realisering gevarieerde recreatiemogelijkheden in het landelijk
gebied35 53537 179– 1 644U0116 Internationaal natuurlijk1 9542 146– 192Apparaatsuitgaven75 01247 934+ 27 078U0121 Apparaat71 58046 817+ 24 763U0122 Agentschappen3 4321 117+ 2 315    ONTVANGSTEN90 09184 563+ 5 528Het hoger bedrag aan aangegane verplichtingen houdt o.m. verband met extra
aangegane verplichtingen ten behoeve van de Subsidieregeling Gebiedsgericht
Beleid (SGB), waarvoor verplichtingenruimte beschikbaar is gesteld door de
Ministeries van VROM en V&W.De hogere uitgaven op operationele doelstelling U0111 hangen samen met
extra uitgaven ten behoeve van de Subsidieregeling Gebiedsgericht Beleid (SGB).
Voorts is namens de ministeries van VROM en EZ is een bijdrage vergoed aan
de gemeente Groningen voor de afkoop van stadsmeierrechten voor de herinrichtingwet
Oost-Groningen en de Gronings-Drentse Veenkoloniën.De lagere uitgaven op doelstelling U0113 houden onder meer verband met
het feit dat de uitgaven ten behoeve van de kwaliteitsimpuls landschap in
de loop van 2003 zijn stopgezet en minder uitgaven voor weidevogelbeheer.Het hogere realisatiebedrag bij de apparaatsuitgaven houdt o.m. verband
met extra uitvoeringskosten door de Dienst Landelijk Gebied op het gebied
van Reconstructie en de uitvoering van de Subsidieregeling Gebiedsgericht
Beleid. Voorts zijn extra uitgaven gedaan voor derden waartegenover ook hogere
ontvangsten zijn gerealiseerd.02 Realisatie van de Ecologische Hoofdstructuur (verwerving
en inrichting) Realisatie 2003Vastgestelde begroting 2003VerschilVERPLICHTINGEN184 672156 964+ 27 708Waarvan garantieverplichtingen9 0769 0760UITGAVEN195 530152 669+ 42 861Programma-uitgaven174 239141 177+ 33 062U0211 Verwerving droge EHS135 232101 565+ 33 667U0212 Verwerving natte EHS5 3602 692+ 2 668U0213 Inrichting droge EHS27 38628 404– 1 018U0214 Inrichting natte EHS6 2618 516– 2 255Apparaatsuitgaven21 29111 492+ 9 799U0221 Apparaat19 22610 831+ 8 395U0122 Agentschappen2 065661+ 1 404    ONTVANGSTEN41 0046 258+ 34 746Op het budget voor Verwerving droge EHS zijn in de loop van het jaar middelen
toegevoegd ad € 44 mln. voor 2003 ten laste van latere jaren ter
compensatie van de ombuiging uit het Hoofdlijnenakkoord van € 70
mln. Dit verklaart de hogere uitgaven op U0211. Uiteindelijk is ca. € 10
mln. onbesteed gebleven.De hogere uitgaven bij het onderdeel Apparaat houden met name verband
met extra uitgaven bij de Dienst Landelijk Gebied. Behalve voor hogere uitvoeringskosten
zijn tevens vanuit de programma-onderdelen middelen beschikbaar gesteld om
het budget van DLG in overeenstemming te brengen met het offerte-bedrag voor
2003. Tevens zijn de uitvoeringskosten bij de baten-lastendienst LASER hoger
uitgevallen als gevolg van meer werkzaamheden op het gebied van subsidietoezeggingen.De hogere realisatie bij de ontvangsten worden onder meer veroorzaakt
door een vertraagde ontvangst uit het Groenfonds voor het realiseren van natte
natuurprojecten. Dit bedrag is in 2003 ontvangen i.p.v. 2002. De uitgaven
voor deze projecten zijn wel in 2002 gedaan. Voorts zijn meer EU-gelden ontvangen
in het kader van het Plattelandsontwikkelingsplan voor verwerving.03 Realisatie van de Ecologische Hoofdstructuur (beheer) Realisatie 2003Vastgestelde begroting 2003VerschilVERPLICHTINGEN174 662141 329+ 33 333UITGAVEN135 269139 785– 4 516Programma-uitgaven120 169127 829– 7 660U0311 Beheer van de EHS120 169127 829– 7 660Apparaatsuitgaven15 10011 956+ 3 144U0321 Apparaat5 7915 582+ 209U0322 Agentschappen9 3096 374+ 2 935    ONTVANGSTEN8 14614 583– 6 437Het hogere bedrag aan gerealiseerde verplichtingen heeft betrekking op
in 2003 reeds aangegane verplichtingen voor het tijdig kunnen realiseren van
de uitgaven in 2004 in het kader van de beleidsintensivering uit het Hoofdlijnenakkoord.De lagere uitgaven bij Programma Beheer houden verband met het feit dat
in het begroting een bedrag vabn € 12 mln. is verwerkt op grond
van het amendement Schreijer-Pierik. Hiervan komt € 10 mln. echter
in latere jaren tot betaling.De hogere realisatie bij de apparaatsuitgaven wordt voornamelijk veroorzaakt
door extra uitvoeringskosten bij de baten-lastendienst LASER voor beschikkingen
ten behoeve van regelingen ressorterend onder het subsidiestelsel «Programma
Beheer».De lagere ontvangstenrealisatie wordt veroorzaakt door minder EU-bijdragen
in het kader van het Plattelands Ontwikkelingsplan. De EU is alleen bereid
een bijdrage te verstrekken indien er sprake is van een 1 op 1 subsidierelatie.
De onderhavige beheerssubsidies worden echter voor een deel aan de agrarische
natuurverenigingen verstrekt en daarna pas verdeeld onder de agrariërs.
Tegenover deze lagere ontvangstenrealisatie staan hogere EU-ontvangsten bij
beleidsartikel 2.04 Economische perspectiefvolle agroketens Realisatie 2003Vastgestelde begroting 2003VerschilVERPLICHTINGEN99 22068 32730 893UITGAVEN82 61967 10115 518Programma-uitgaven52 49142 28410 207U0411 Versterking concurrentiekracht agrofoodcomplex6 6776 237440U0412 Herstructurering (melk)veehouderij18 4515 05213 399U0413 Herstructurering glastuinbouw16 84625 495– 8 649U0414 Herstructurering visserij10 5175 5005 017Apparaatsuitgaven30 12824 8175 311U0421 Apparaat19 62520 816– 1 191U0422 Baten-lastendienst10 5034 0016 502    ONTVANGSTEN16 6953 94912 746De hogere verplichtingen zijn voor € 15 mln. toe te schrijven
aan de Stimuleringsregeling Inrichting Duurzame Glastuinbouwgebieden (STIDUG).
Deze verplichtingen waren voorzien voor 2002, maar zijn door de late openstelling
in 2002 pas in 2003 aangegaan.De hogere uitgaven laten zich voor € 8,3 mln. verklaren door
de uitfinanciering van de eerste tranche van de Regeling Beëindiging
Veehouderijtakken (RBV) en het Sociaal Economisch Plan (SEP)/Inkomensvoorziening
voor oudere gewezen zelfstandigen in de veehouderij (IOZV). Deze middelen
waren niet begroot en zijn ter beschikking gesteld vanuit het Ontwikkelings-
en Saneringsfonds (O&S-fonds) voor de Landbouw. Daarnaast is in 2003 vanuit
de begroting van het Ministerie van VROM € 6,8 mln. beschikbaar
gesteld ten behoeve van de extensiveringsprojecten en de experimenten knelgevallen
intensieve veehouderij. Deze middelen zijn gestort in het O&S fonds voor
de Landbouw en zullen in latere jaren voor dat doel worden ingezet. Op het
terrein van de herstructurering glastuinbouw is ruim € 8 mln. minder
uitgegeven, voornamelijk veroorzaakt doordat de Regeling Structuurverbetering
Glastuinbouw (RSG) niet in 2003 is opengesteld. Vanuit de brandstofcompensatiemiddelen
voor de visserijsector is € 3 mln. gestort in het Ontwikkelings-
en Saneringsfonds (O&S fonds) voor de Visserij. Deze middelen
zullen in latere jaren worden ingezet voor onder meer vlootstructuurbeleid
en capaciteitsvermindering. De hogere uitgaven baten-lastendienst worden toegeschreven
aan een hogere bijdrage aan LASER.05 Bevorderen duurzame productie Realisatie 2003Vastgestelde begroting 2003VerschilVERPLICHTINGEN156 916139 28317 633UITGAVEN211 480315 036– 103 556Programma-uitgaven113 143224 707– 111 564U0511 Bevorderen biologische landbouw10 05713 314– 3 257U0512 Vermindering milieubelasting door gebruik van dierlijke
mest en mineralen binnen milieunormen83 823182 708– 98 885U0513 Een duurzamer gewasbeschermingspraktijk2 7886 599– 3 811U0514 Verbeteren dierenwelzijn7 1921 2015 991U0515 Herstructurering visserij9 28320 885– 11 602    Apparaatsuitgaven98 33790 3298 008U0521 Apparaat32 17233 099– 927U0522 Baten-lastendienst66 16557 2308 935    Ontvangsten80 624201 875– 121 251Van de hogere verplichtingen in 2003 heeft € 6 mln. betrekking
op het Uitvoeringsprogramma Innovatie Landbouw Noord-Nederland (vernieuwing
en versterking van de landbouw in de noordelijke provincies), en € 9
mln. op het Noodfonds Vogelpest, waarvan € 6 mln. voor de garantstelling
door LNV.De lagere uitgaven zijn bijna geheel toe te schrijven aan de 2e tranche
Regeling Beëindiging Veehouderijtakken (RBV). In de begroting 2003 was
rekening gehouden met de gehele uitfinanciering van de 2e tranche Regeling
Beëindiging Veehouderijtakken (RBV). Uiteindelijk is in 2003 ca. € 112
mln. minder betaald. In 2004 wordt het restant van de 2e tranche betaald.
Tegenover de lagere uitgaven staan lagere ontvangsten uit het O&S-fonds
voor de Landbouw. Daarnaast is sprake geweest van hogere uitvoeringskosten
(Bureau Heffingen).De lagere uitgaven Bevorderen biologische landbouw worden grotendeels
veroorzaakt door een lagere uitfinanciering van de Regeling Stimulering Biologische
Productiemethode (RSBP), doordat een aantal bedrijven is gestopt, alsmede
een vertraging in de uitfinanciering van de Investeringsregeling Biologische
Varkens (IBV).Als gevolg van het in 2003 door de overheid en maatschappelijke organisaties
ondertekende «Afsprakenkader Gewasbeschermingsbeleid» zijn er
in 2003 minder uitgaven gedaan met betrekking tot het gewasbeschermingsbeleid.
Van de bijdrage in 2003 aan het College Toelating Bestrijdingsmiddelen (CTB)
is voor € 1,1 mln. bijgedragen door de ministeries van SZW, VROM
en VWS. In de loop van 2003 zijn onder «Verbeteren dierenwelzijn»
de uitgaven ondergebracht voor het Noodfonds Vogelpest en het Sociaal Economisch
Plan Pluimveehouderij.Een deel van de uitgaven (€ 5 mln.) ten behoeve van de sanering
van vaartuigen en de opkoop van licenties was in de begroting op dit artikel
geraamd, maar is uiteindelijk verantwoord op artikel 4. Als gevolg van het
uitstellen van de verzelfstandiging van de Organisatie ter Verbetering van
de Binnenvisserij (OVB) zijn de ontvangsten en uitgaven (€ 5,6 mln.)
met betrekking tot visakten niet in 2003 gerealiseerd.De hogere uitgaven baten-lastendienst worden toegeschreven aan hogere
bijdragen aan LASER en de PD.06 Voedselveiligheid, voedselkwaliteit en diergezondheid Realisatie 2003Vastgestelde begroting 2003VerschilVERPLICHTINGEN424 69890 418334 280Waarvan garantieverplichtingen   UITGAVEN419 35690 418328 938Programma-uitgaven360 09761 681298 416U0611 Bewaking en verhoging van het diergezondheidsniveau en effectieve
bestrijding van dierziekten304 26225 192279 070U0612 Bevorderen van de veiligheid van voedsel ten behoeve van
de consumentenbescherming en de stimulering van voedselkwaliteit55 83536 48919 346    Apparaatsuitgaven59 25928 73730 522U0621 Apparaat33 85619 05514 801U0622 Agentschappen25 4039 68215 721    ONTVANGSTEN49 91238 07711 835De kosten voor Vogelpest (AI) zijn uitgekomen op € 259,9 mln.
Hiervoor waren geen uitgaven begroot. Deze uitgaven zijn grotendeels aan het
DGF toegevoegd.Daarnaast is € 24,1 mln. aan uitgaven gedaan met betrekking
tot de schikking fokverbod Klassieke Varkenspest (KVP). Aanleiding hiervoor
is het onverbindend verklaren van de Regeling fokverbod II 1997 door het College
van Beroep voor het Bedrijfsleven (CBB). De overheid treft nu schikkingen
met de veehouders die de Staat aansprakelijk hebben gesteld voor de geleden
schade.De uitgaven voor destructie hebben € 33,6 mln. bedragen. De
uitgaven hadden betrekking op het volgende:– In 2003 bedroeg de overheidsbijdrage voor het ophalen en verwerken
van kadavers over 2003 en restantbetalingen over 2002, volgend uit de definitieve
eindafrekening, € 18,5 mln.– Daarnaast is voor € 9,3 mln. aan uitgaven gedaan in
verband met het plan van aanpak diermeel en de kosten van het verwerken van
kadavers 1e kwartaal 2001. Hiervoor was nog een bedrag van € 6,2
mln. beschikbaar in het DGF.– Verder zijn nagekomen kosten van o.a. BSE-testen 2001 betaald
voor in totaal € 1,3 mln.– Tenslotte is een uitgave van € 4,5 mln., inzake het
ophalen en verwerken van kadavers, niet ten laste van 2002 maar ten laste
van 2003 gekomen.De hogere apparaatsuitgaven hebben enerzijds te maken met de hogere personele
kosten in verband met de AI crisis. Anderzijds is in verband met de terugkomst
van de VWA/CE € 14,9 mln. uitgegeven. Hiervoor was geen budget in
de begroting opgenomen.Met name de door LNV overgenomen taken m.b.t. I&R van de Gezondheidsdienst
voor Dieren (GD) en de productschappen (PVE) hebben tot hogere ontvangsten
geleid van € 9,7 mln.07 Kennisontwikkeling en innovatie Realisatie 2003Vastgestelde begroting 2003VerschilVERPLICHTINGEN343 756311 05132 705UITGAVEN316 098312 1713 927Programma-uitgaven309 869306 4503 419U0713 Kennisbasis118 067112 3165 751U0714 Beleidsondersteunend onderzoek158 552158 081471U0715 Wettelijke onderzoekstaken33 25036 053– 2 803    Apparaatsuitgaven6 2295 721508U0721 Apparaat6 2295 721508    ONTVANGSTEN16 17121 581– 5 410Toelichting op de uitgaven en verplichtingenHogere uitgaven dan geraamd in de begroting 2003 zijn grotendeels het
gevolg van aan dit artikel toegevoegde loon- en prijsbijstelling € 3,4
mln.De hogere verplichtingen zijn een gevolg van het opnieuw vastleggen van
een deel van de DLO-bijdrage 2003. Deze technische mutatie was nodig vanwege
de wijziging in de budgetstructuur ingaande 2003 waarbij de bijdrage DLO is
toegedeeld aan drie artikelonderdelen.08 Kennisvoorziening Realisatie 2003Vastgestelde begroting 2003VerschilVERPLICHTINGEN513 614391 191122 423UITGAVEN423 230391 19132 039Programma-uitgaven423 230391 19132 039U0811 Voorzieningen groen onderwijs423 230391 19132 039    ONTVANGSTEN339182157Toelichting op de uitgaven en verplichtingenHogere uitgaven dan geraamd in de begroting 2003 zijn met name het gevolg
van:• Loon- en prijsbijstelling € 12,5 mln.• Arbeidsmarktbeleid (van Rijngelden) € 10,0 mln.• Stijging van te bekostigen prestaties ten opzichte van begrotingsstand € 9,5
mln.• Het doorvoeren van het amendement Atsma/Mosterd voor het hoger
onderwijs € 2,3 mln.Hogere verplichtingen dan geraamd in de begroting 2003 zijn met name het
gevolg van:• In 2003 was extra verplichtingenbudget nodig omdat de verplichting
voor de rijksbijdrage 2003 hoger beroepsonderwijs niet in 2002 is aangegaan
omdat de daarvoor benodigde bekostigingsinformatie van het ministerie van
OCenW pas begin 2003 beschikbaar kwam. Daarom zijn in 2003 de verplichtingen
voor de rijksbijdragen hoger beroepsonderwijs voor zowel 2003 als 2004 vastgelegd
(€ 50,0 mln)• Loon- en prijsbijstelling € 25,5 mln.• Arbeidsmarktbeleid («van Rijngelden») € 21,4
mln.• Het vastleggen van de verplichtingen voor de normatieve bekostiging
IPC's geschiedt met ingang van 2003 ten laste van artikel 8 € 10,3
mln.• Stijging van te bekostigen prestaties ten opzichte van de begrotingsstand € 10
mln.• Het doorvoeren van het amendement Atsma/Mosterd voor het hoger
onderwijs € 4,6 mln.09 Kennisverspreiding Realisatie 2003Vastgestelde begroting 2003VerschilVERPLICHTINGEN71 64992 542– 20 893UITGAVEN62 41992 538– 30 119Programma-uitgaven62 01192 258– 30 247U0916 Vakdepartementaal onderwijsbeleid36 00144 886– 8 885U0917 Algemeen onderwijsbeleid19 58333 254– 13 671U0918 Voorlichting6 42714 118– 7 691    Apparaatsuitgaven408280128U0922 Agentschappen408280128    ONTVANGSTEN94045895Toelichting op de uitgaven en verplichtingenLagere verplichtingen en uitgaven dan geraamd in de begroting 2003 zijn
het gevolg van:• Loonbijstelling € 2,6 mln.• Voor de budgettaire verwerking van de aanvullende besluiten genoemd
in de brief aan de TK over de LNV-begroting (TK 28 600 XIV, nr. 112)
is het budget verlaagd met € 14,3 mln.• Overheveling middelen arbeidsmarktbeleid («van Rijngelden»)
-/€ 10,0 mln.• Dekking bijstelling rijksbijdragen Voortgezet Onderwijs en de Wageningen
Universiteit -/- € 6,8 mln.Gerealiseerde ontvangsten waren hoger dan begroot. Van OCW werden bedragen
ontvangen in het kader van regelingen algemeen onderwijsbeleid. Ook in het
kader van eindafrekening werden extra ontvangsten gerealiseerd.9.2 Toelichting bij de niet-beleidsartikelen10 Nominaal en onvoorzien RealisatieBegrotingVerschil1. Verplichtingen010 866– 10 8662. Uitgaven 10 866– 10 866• Loonbijstelling05 526– 5 526• Prijsbijstelling05 162– 5 162• Onvoorzien0178– 178In het jaar 2003 is het restant van de loon- en prijsbijstelling 2002
alsmede de loonbijstellingstrance 2003 voor een totaal bedrag van € 46
mln. toegedeeld naar de relevante artikelen.In het jaar 2003 is het toegewezen bedrag prijsbijstelling 2003 van circa € 6
mln., zijnde 40% van de totale prijsbijstellingstranche 2003, toegedeeld naar
de relevante artikelen.11 Algemeen RealisatieBegrotingVerschil1. Verplichtingen287 051189 826*97 2252. Uitgaven287 320189 958*97 362    2.1 Apparaatsuitgaven238 376148 121*90 255U 11.21 Apparaat204 863128 441*76 422U 11.22 Baten-lastendienst33 51319 68013 8332.2 Programma uitgaven48 94441 8377 107U 11.11 Emancipatie60221*– 161U 11.13 Internationale contributies7 4717 43536U 11.14 Uitvoering van EU-maatregelen41 41334 1817 232    3. Ontvangsten389 150245 756143 394M 11.14 Uitvoering EU-maatregelen370 197235 684134 513M 11.21 Apparaatsontvangsten18 95310 0728 881* In de stand begroting is het amendement Schreijer-Pierik (28 600
XIV, nr. 71) budgettair verwerkt.Ten opzichte van de begroting 2003 is sprake van € 97 mln. hogere
uitgaven op dit artikel, waarvan € 90 mln. hogere apparaatsuitgaven
en € 7 mln. hogere programma uitgaven.10 Financiële toelichting bij de verantwoordingsstaat
van de agentschappenBureau HeffingenAlgemeenBureau Heffingen (BHf) is een agentschap van het Ministerie van Landbouw,
Natuurbeheer en Voedselkwaliteit, dat belast is met de uitvoering van wet-
en regelgeving op het gebied van het mestbeleid. BHf wil als uitvoeringsorganisatie
de logische schakel zijn tussen beleid en doelgroepen en gaat voor een effectieve
uitvoering van beleid. Opdrachtgevers mogen rekenen op een efficiënte
wijze van uitvoering van de wet- en regelgeving, doelgroepen mogen rekenen
op een klantgerichte service. In het type werk van BHf zijn twee belangrijke
componenten te onderscheiden:• Het omzetten van wet- en regelgeving in administratieve processen;• Het registreren en beoordelen van gegevens die nodig zijn voor
de uitvoering van die wet- en regelgeving.Ter ondersteuning van de uitvoering van het mestbeleid is in de loop der
jaren een aantal instrumenten ingezet. Door middel van de inzet van het instrument Rechten is beoogd een plafond aan te brengen in het houden
van dieren (via mestproductie-, varkens- en pluimveerechten). Mineralen Aangiftesysteem (Minas)kijkt
naar het totale mineralenmanagement van het boerenbedrijf. Het systeem werd
in 1998 ingevoerd. Aan de ene kant wordt geregistreerd hoeveel mineralen de
boer aanvoert (voer en kunstmest) en aan andere kant wordt gemeten
hoeveel er weer uitgaat (mest, dieren en producten). Om de norm van 50 mg
nitraat per liter grondwater te kunnen halen, heeft de regering in 2002 het stelsel van mestafzetovereenkomsten (MAO) ingevoerd. Iedere
veehouder dient door middel van een mestafzetovereenkomst aan te geven hoe
de afvoer van mest is geregeld. Voor het stelsel van mestafzetovereenkomsten
houdt Nederland twee normen aan: op een hectare landbouwgrond mag 170 kg stikstof
afgezet worden en op grasland 250 kg stikstof (normen 2003). Naast de uitvoering
van de drie genoemde stelsels had BHf in 2003 nog een aantal andere taken
in haar werkpakket. Deze taken bestonden uit:• Uitvoering van de Wet herstructurering varkenshouderijen;• Opkoopregeling varkensrechten en de Regeling beëindiging veehouderijtakken;• Uitvoeren van de Regeling administratieve voorschriften bestrijdingsmiddelen;• Financiering identificatie en registratie (FIER)• Leveren van inbreng bij vormgeving van het nieuwe mestbeleid en
de totstandkoming van regelgeving en het verschaffen van gegevens ter beoordeling
van de effectiviteit van het gevoerde beleid.Daarnaast zijn er inspanningen geleverd ten aanzien van de volgende ontwikkelingen:– Vermindering van de administratieve lastendrukBhf heeft in haar plan «Vermindering administratieve lastendruk:
hoe nu verder» aangegeven hoe zij wil komen tot vermindering van de
administratieve lastendruk. Hiervoor zijn aanpassingen in de weten regelgeving
nodig. In 2003 is een aantal ontwikkelingen afgerond danwel ingezet om de
lastendruk te verlagen:Project Nieuw mestbeleid: Het project Nieuw mestbeleid ondersteunt de
vorming van het nieuwe Mestbeleid. Dit beleid is gericht zijn op verlaging
van de uitvoering- en administratieve lasten. BHf speelt hierin een belangrijke
rol, als partner in beleidProject Automatische Gegevens Registratie (AGR): Doel van het project
(afgerond per 1 maart 2003) was de verbetering op het gebied van mesttransporten.
Uit de quick-scan van het Adviescollege toetsing administratieve lasten (Actal)
blijkt dat het nieuwe vervoersbewijs de administratieve lasten voor de sector
heeft verlaagd met een bedrag tussen de € 2,5 en 4,0 miljoen.– Klantgerichtheid in ons uitvoeringsprocesKlantgerichtheid staat bij BHf hoog op de agenda. In 2003 zijn enkele
initiatieven genomen waardoor Bhf de klant beter van dienst kan zijn. (Pilot)project
Integrale dossier afhandeling: Bij de uitvoering van de regelgeving wordt
in de processen de relatie met de boer centraal gesteld. Daarom is op basis
van het rapport «Op weg naar een integrale klantafhandeling» een
pilot opgezet waarin de klant één aanspreekpunt heeft voor zijn
dossier. Zo kan de klant efficiënter worden geholpen. Project Administratieve
Lastenverlichting MINAS: In september 2002 is met veertien boeren een pilot
gestart. Via internet kregen de boeren inzicht in hun eigen gegevens. Daarnaast
kregen zij de mogelijkheid de MINAS-aangifte volledig elektronisch in te sturen.
Uit de gehouden evaluaties blijkt dat alle betrokken partijen tevreden zijn
over de behaalde resultaten.– Uniformering van de werkprocessenDe veranderingen binnen en buiten BHf hebben ertoe geleid dat de werkprocessen
tegen het licht zijn gehouden. In 2003 zijn de nieuwe processen ingericht
volgens het nieuwe bedrijfsmodel, dat in 2002 is ontwikkeld. Hetzelfde geldt
voor de bestaande processen die in 2003 zijn gewijzigd. In het
project Dataprotocol is een standaard ontwikkeld en opgeleverd om elektronisch
gegevens uit te wisselen met onze klanten. Het protocol is een transportmechanisme
dat los staat van de inhoudelijke werkprocessen. Het Dataprotocol is in eerste
instantie ingezet om digitaal vervoersbewijzen te kunnen versturen. Mesttransporteurs
hebben massaal van deze mogelijkheid gebruik gemaakt. Daarnaast zijn diverse
laboratoria en veevoederleveranciers geïnteresseerd in de mogelijkheid
om elektronisch gegevens aan te kunnen leveren.Grondslagen voor waardering en resultaatbepalingAlgemeenDe waardering en resultaatbepaling hebben plaats gevonden met inachtneming
van de algemene beginselen van voorzichtigheid, toerekening aan perioden,
continuïteit en bestendige gedragslijn. Voor zover niet anders vermeld,
zijn de activa en passiva verantwoord tegen nominale waarde.Vaste ActivaWaardering geschiedt inclusief BTW.De immateriële en materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen
de aanschaffingsprijs onder aftrek van lineaire afschrijvingen. Afschrijvingen
vinden plaats op basis van de geschatte gebruiksduur waarbij de restwaarde
is gesteld op nul.ResultaatDe resultaten zijn berekend op basis van aanschaffingsprijs, waarbij de
baten en lasten zijn toegerekend aan de periode waarop zij betrekking hebben.Buitengewone baten en lastenDe buitengewone baten en lasten betreffen resultaten die geen betrekking
hebben op de normale bedrijfsvoering.BeheerscommissieBureau Heffingen voert namens de gezamenlijke inwonende rijksdiensten
(Beheerscommissie) het materiële en financiële beheer over het Rijkskantorencomplex
Mandemaat 3. De hieruit voortvloeiende vorderingen en schulden zijn in de
balans van Bureau Heffingen opgenomen. Bureau Heffingen heeft in dit kader
feitelijk een kassiersfunctie. Namens de Beheerscommissie is in de afgelopen
jaren inventaris aangeschaft. Deze inventaris is op de balans van Bureau Heffingen
geactiveerd voor dat gedeelte waarvoor Bureau Heffingen ten tijde van de aanschaf
gebruiker was van het Rijkskantorencomplex, en derhalve betaalde.Balans per 31 december 2003Bedragen x € 1000 31-dec-0331-dec-02Activa  Immateriële vaste activa  * ontwikkeling maatwerk software2 5505 296* ontwerp formulieren1495* standaardsoftware409300Materiële vaste activa  * verbouwingen1 4331 779* installaties en inventaris1 1871 741* hardware2 1311 872Debiteuren1134 027Overige vorderingen en overlopende activa203611Liquide middelen10 1347 688Totaal activa18 17423 409   Passiva  Eigen vermogen  * algemene reserve1 8311 276* saldo exploitatie boekjaar1 9402 218Langlopende schulden  * lening Ministerie van Financiën4 4216 335Voorzieningen00Kortlopende schulden  * aflossingsverplichtingen < 1 jaar4 1165 061* crediteuren1 1622 027* overige schulden en overlopende passiva4 7046 492Totaal passiva18 17423 409ToelichtingVaste activaDe vaste activa bestaan uit activa die gedurende meerdere jaren een bijdrage
leveren aan het «productieproces» bij Bureau Heffingen en dientengevolge
een bijdrage leveren aan toekomstige opbrengsten van Bureau Heffingen.De afname in de activa is ontstaan door per saldo lagere investeringen
ten opzichte van de afschrijvingen. Er is vnl. geïnvesteerd in hardware
en pc 's (€ 1,6 mln.) alsmede in standaard software (€ 0,3
mln.).De investeringen in hardware betreffen met name de investering in de uitbreiding
van file servers (€ 0,4 mln.) en in de renovatie van het computercentrum
(€ 0,2 mln.). De investeringen in pc 's bestaan uit de overgenomen
Compaq pc 's door de afkoop van leasecontracten (€ 0,6 mln.) en
de investering in nieuwe pc 's (€ 0,2 mln.). De investeringen in
standaard software bestaan met name uit servicemanagement software, MS project
licenties en software voor open VMS en Windows (€ 0,3 mln.).InvesteringenBedragen x € 1000 (1)(2)(3)=(2)-(1) Oorspronkelijk
vastgestelde begrotingRealisatieVerschilImmateriele vaste activa   Ontwikkeling maatwerk software3 59391– 3 502Ontwerp formulieren2600– 260Standaard software334282– 52Subtotaal4 187373– 3 814    Materiele vaste activa   Verbouwingen880– 57– 937Installaties en inventaris62423– 601Hardware1 1091 628519Subtotaal2 6131 594– 1 019    Totaal investeringen6 8001 967– 4 833In 2003 is minder geïnvesteerd dan gepland. Dit houdt verband met
het instellen van de Dienst Regelingen.Immateriële vaste activaBedragen x € 1000 ontwikkeling
maatwerk softwareontwerp formulierenstandaard softwareTotaalAanschafwaarde17 2961 41793419 647Cumulatieve afschrijvingen120001 32263413 956Boekwaarde per 31 dec 20025 296953005 691     Mutaties 2003:    Bij: investeringen910282373Af: boekwaarde desinvesteringen0000Afschrijvingen2 837811733 091Totale mutaties– 2 746– 81109– 2 718     Aanschafwaarde17 3871 4171 21620 020Cumulatieve afschrijvingen14 8371 40380717 047Boekwaarde per 31 dec 20032 550144092 973De immateriële vaste activa bestaan uit aan derden betaalde ontwikkelingskosten
voor maatwerk software en formulieren en ingekochte standaard software. De
afschrijvingstermijn is gesteld op drie jaren.Materiële vaste activaBedragen x € 1000 verbouwingeninstallaties en inventarishardwareTotaalAanschafwaarde3 3554 7305 34813 433Cumulatieve afschrijvingen1 5762 9893 4768 041Boekwaarde per 31 dec 20021 7791 7411 8725 392     Mutaties 2003:    Bij: investeringen– 57231 6281 594Af: boekwaarde desinvesteringen0000Afschrijvingen2895771 3692 235Totale mutaties– 346– 554259– 641     Aanschafwaarde3 2894 7536 97615 018Cumulatieve afschrijvingen1 8563 5664 84510 267Boekwaarde per 31 dec 20031 4331 1872 1314 751De materiële vaste activa hebben betrekking op verbouwingen, inventaris
en installaties en hardware. Als grens voor het activeren is een bedrag van € 454,=
per factuur gehanteerd. Voor verbouwingen is deze grens gesteld op € 11 344,=
per project. De afschrijvingstermijnen zijn respectievelijk 10, 5, 4 en 3
jaar.Vlottende activaDebiteurenBedragen x € 1000 31-dec-0331-dec-02Vorderingen Bureau Heffingen833 954Vorderingen Beheerscommissie3073Saldo debiteuren1134 027De debiteuren zijn volledig als kortlopend te beschouwen. De afname van
de post debiteuren wordt met name veroorzaakt door de afloop van de vordering
op het moederdepartement LNV van € 3,9 mln. in 2003 (doorberekening
aantal projecten en kosten aan specifieke LNV-onderdelen). De afloop van deze
vordering is als volgt te specificeren: vanuit het exploitatiesaldo 2002 is
de uitkering aan het moederdepartement ad € 1,7 mln. verrekend en
het moederdepartement heeft € 2,2 mln. van haar LNV-bijdrage 2003
bestemd voor de aflossing van de openstaande vordering.Overige vorderingen en overlopende activaBedragen x € 1000 31-dec-0331-dec-02Vooruitbetaalde kosten134589Nog te ontvangen Beheerscommissie510Salaris-/cursus voorschotten1822Totaal203611Vooruitbetaalde kosten zijn die kosten, die betrekking hebben op het jaar
2004, maar waarvan de betaling reeds voor 31 december 2003 heeft plaatsgevonden.Liquide middelenDe specificatie van de liquide middelen is:Bedragen x € 1000 31-dec-0331-dec-02Kas00Rabobank00Rekening courant Ministerie van Financiën10 1347 688Saldo liquide middelen10 1347 688PassivaEigen vermogenBedragen x € 1000 Saldo exploitatieAlgemene reserveAgentschapsvermogenStand per 31 dec 20022 2181 2763 494Saldo exploitatie boekjaar 20031 940 1 940Uitkering aan moederdepartement– 1 663 – 1 663Bestemming resultaat vorig boekjaar– 5555550Stand per 31 december 20031 9401 8313 771Het verloop van het eigen vermogen is als volgt:In 2003 is vanuit het exploitatie saldo 2002 € 1,7 mln. aan
het moederdepartement LNV uitgekeerd. Het resterende exploitatie saldo 2002
(€ 0,6 mln.) is toegevoegd aan de algemene reserve.Het totaal eigen vermogen voor resultaatbestemming geeft een positief
saldo van € 3,8 mln. Bhf stelt voor om het positieve resultaat over
2003 ad € 1,9 mln. uit te keren aan het moederdepartement. Na definitieve
besluitvorming zal e.e.a. in de balans worden verwerkt.Langlopende schuldenBedragen x € 1000Overzicht leningenLooptijdRenteStand leningOpgenomenAflossingenStand leningKortlopendStand lening in jarenpercentageper 31/12/'02in 2003in 2003per
31/12/'03deel < 1 jaarexcl.kortlopend per 31/12/'03Lening conv-237010/5/35,001 0660365701264437Lening len2000–01–2370105,5521102618526159Lening len2000–02–23705,675,092860951919596Lening len2000–03–23703,674,851 57701 577000Lening len2001–01–2370105,14180216214Lening len2001–02–237054,637460187559187372Lening len2001–03–237034,432 69201 3461 3461 3460Lening 2002–01104,6730003027030240Lening 2002–0253,725000100400100300Lening 2002–0333,354 00001 3332 6671 3331 334Lening 2003–30053,2201101129Lening 2003–30132,6902 19102 1917311 460Totaal  11 3962 2025 0618 5374 1164 421Betreft leningen van het Ministerie van Financiën, welke in 2000,
2001, 2002 en 2003 zijn aangegaan.In december is gebruik gemaakt van de leenfaciliteit van het Ministerie
van Financiën. Hierdoor is€ 2,2 mln. aan liquide middelen beschikbaar
gekomen. De kortlopende aflossingsverplichting (€ 4,1 mln.) is verantwoord
onder de kortlopende schulden. De langlopende schulden zijn per saldo afgenomen
tot € 4,4 mln. (langlopende deel).Kortlopende schuldenDe kortlopende schulden zijn onderverdeeld in aflossingsverplichtingen
< 1 jaar, crediteuren en nog te betalen.De aflossingsverplichting (< 1 jaar) van de langlopende schulden bedraagt € 4,1
mln. en is verantwoord onder de kortlopende schulden.De samenstelling van de post crediteuren is als volgt:Bedragen x € 1000 31-dec-0331-dec-02Crediteuren Bureau Heffingen1 1422 024Crediteuren Beheerscommissie203Totaal crediteuren1 1622 027De post crediteuren bestaat vnl. uit nog te betalen facturen van externen,
drukwerkkosten, portikosten en telefoonkosten.De samenstelling van de post overige schulden en overlopende passiva is
als volgt:Bedragen x € 1000 31-dec-0331-dec-02Aanspraken op vakantiegelden685714Interim-regeling ziektekosten190189Openstaande vakantiedagen387377Declaraties medewerkers Bureau Heffingen414Nog te ontvangen facturen2 2183 449Kosten beheerscommissie170Vooruitontvangen «leges»49294Vooruitontvangen bijdragen1 1541 455Totaal4 7046 492De post nog te ontvangen facturen ad € 2,2 mln. heeft geheel
betrekking op in 2004 te ontvangen facturen over 2003.De vooruitontvangen «leges» hebben betrekking op leges die
in 2003 door veehouders zijn betaald voor de behandeling van overdracht van
mestproductierechten dan wel varkensrechten of pluimveerechten waarvan de
afhandeling van de overdracht in 2004 plaats zal vinden. De ontvangen leges
waarvan de afhandeling in 2003 heeft plaats gevonden zijn opgenomen als baten
in 2003.Onder de vooruitontvangen bijdragen is opgenomen de voorschotbijdrage
van DBR voor 2004 (€ 0,3 mln.) en de vooruitontvangen bijdrage LNV
moederdepartement voor 2004 (€ 0,9 mln.). Zie toelichting baten,
opbrengst moederdepartement.Niet in de balans opgenomen verplichtingenHuurovereenkomstenBureau Heffingen is gehuisvest in de huurpanden Mandemaat 2, 3 en 4 en
in een huurpand aan de Schepersmaat 4. In het navolgende overzicht zijn de
huurverplichtingen vanaf 2004 weergegeven.Bedragen x € 1000 2004200520062007Huurcontracten3 1552 9989620Gespecificeerde verantwoordingsstaat 2003Bedragen x € 1000 Oorspronkelijk
vastgestelde begroting*RealisatieVerschil (1)(2)(3)=(2)-(1)Baten   opbrengst moederdepartement42 68141 213– 1 468specifieke opbrengsten LNV onderdelen5784 5473 969opbrengst derden482776294rentebaten136106– 30Totale baten43 87746 6422 765    Lasten   apparaatskosten   * personeel17 38917 927538* materieel14 11515 8081 693* huisvesting4 7645 201437rentelasten614440– 174afschrijvingskosten materieel2 1822 23553afschrijvingskosten immaterieel4 8133 091– 1 722Totale lasten43 87744 702825    Saldo01 9401 940ToelichtingBureau Heffingen heeft in 2003 een positief resultaat van € 1,9
mln. gerealiseerd.BatenOpbrengst moederdepartementDe opbrengst moederdepartement (bijdrage LNV) is in 2003 ten opzichte
van de begroting LNV per saldo met € 1,5 mln. verlaagd naar € 41,2
mln. De LNV-bijdrage aan Bureau Heffingen, die is verantwoord onder beleidsartikel
5, is € 1,9 mln. lager dan de opbrengst moederdepartement in bovenstaande
verantwoordingsstaat. De oorzaak hiervan is dat € 2,2 mln. van de
LNV-bijdrage is bestemd voor de aflossing van de openstaande vordering. Daarnaast
is in 2002 al € 1,2 mln. door LNV bijgedragen voor werkzaamheden
(verzenden aangiften, mestvervoersbewijzen, brochure MAO) die uiteindelijk
in 2003 zijn uitgevoerd en van de LNV-bijdrage in 2003 zal voor € 0,9
mln. aan werkzaamheden in 2004 worden uitgevoerd.Specifieke opbrengsten LNV onderdelenDe specifieke opbrengsten LNV onderdelen hebben vnl. betrekking op doorberekende
kosten en diensten aan Dienst Basisregistraties (€ 1,7 mln.), Het
LNV Loket (€ 1,8 mln.) en VVA (€ 0,5 mln.).Opbrengst derdenDe post opbrengst derden heeft voor € 0,5 mln. betrekking op
de vergoedingen die veehouders moeten betalen voor de behandeling van overdracht
van mestproductierechten dan wel varkens- en pluimveerechten (leges). De leges
dienen vooraf te worden voldaan. Daarnaast zijn er nagekomen baten van € 0,3
mln. in 2003 verantwoord, waarvan de overdrachten al in 2002 waren afgehandeld.RentebatenDe rentebaten ad € 0,1 mln. hebben betrekking op de rentevergoeding
over het saldo van de rekening-courant bij het Ministerie van Financiën
en de rentevergoeding over tijdelijk in deposito ondergebrachte gelden. In
2003 bedroeg de creditrente van de rekening-courant gemiddeld 1,3%.LastenDe totale lasten bedragen € 44,7 mln. Ten opzichte van de oorspronkelijk
vastgestelde begroting houdt dit een verhoging in van € 0,8 mln.
Deze verhoging wordt veroorzaakt door uitgevoerde werkzaamheden voor andere
LNV onderdelen. Hier staan ook extra opbrengsten tegenover. (zie post specifieke
opbrengsten LNV onderdelen).PersoneelDe personele lasten bestaan uit de uitgaven voor vast en tijdelijk personeel
(gemiddeld 403 fte's) en uitzendkrachten (gemiddeld 18 fte's). De externen
(gemiddeld 49 fte's) worden verantwoord onder materieel. Het gemiddeld salaris
voor vast en tijdelijk is met € 42 968 per fte 7% hoger dan
begroot.MaterieelDe materiële lasten bestaan uit:• € 7,9 mln. automatiseringskosten. Deze kosten bestaan
uit: diensten derden (€ 5,0 mln.), licenties, onderhoud hard- en
software (€ 1,4 mln.) en leasekosten en afkoopkosten contract pc's
(€ 1,4 mln.);• € 4,1 mln. logistieke kosten. Deze kosten bestaan vnl.
uit: kosten afleveringsbewijzen (€ 1,0 mln.) en (ontwerp)drukwerk –
en portikosten (€ 2,7 mln.);• € 3,8 mln. algemene materiële lasten. Deze kosten
bestaan uit: extern/interim personeel (€ 1,0 mln.), uitbesteding
telefonie (€ 0,9 mln.), opleidingen (€ 0,6 mln.) en kosten
organisatie ontwikkeling en arbodienst (€ 0,3 mln.), reiskosten
(€ 0,4 mln.) en kopieerkosten en kantoorbenodigdheden (€ 0,2
mln.).HuisvestingOnder de huisvestingslasten (€ 5,2 mln.) zijn o.a. verantwoord:
huur gebouwen en service kosten (€ 3,1 mln.), doorbelaste exploitatie
kosten beheer Mandemaat (€ 0,8 mln.), abonnements/ge-sprekskosten
vaste en mobiele telefonie (€ 0,5 mln.) en bewaking – en receptiekosten
(€ 0,4 mln.).AfschrijvingskostenDoor de lagere investeringen in met name maatwerk software en hardware
zijn de afschrijvingslasten lager dan oorspronkelijk begroot.Bedragen x € 1000 BegrotingRealisatieVerschilImmateriële vaste activa   Ontwikkeling maatwerk software4 4972 837– 1 660Ontwerp formulieren13881– 57Standaard software178173– 5Subtotaal4 8133 091– 1 722    Materiele vaste activa   Verbouwingen380289– 91Installaties en inventaris713577– 136Hardware1 0891 369280Subtotaal2 1822 23553    Totaal afschrijvingen6 9955 326– 1 669Het kasstroomoverzichtBedragen x € 1000 (1)(2)(3)=(2)-(1)OmschrijvingOorspronkelijk vastgestelde begrotingRealisatieVerschil1. Rekening-courant RIC 1 januari 20037 9677 688– 2792. Totaal operationele kasstroom6 9958 9351 940Totaal investeringen (-/-)– 6 800– 1 9674 833Totaal boekwaarde desinvesteringen (+)0003. Totaal investeringskasstroom– 6 800– 1 9674 833Eenmalige uitkering aan moederdepartement (-/-)0– 1 663– 1 663Eenmalige storting door moederdepartement (+)000Aflossingen op leningen (-/-)– 5 576– 5 061515Beroep op leenfaciliteit (+)6 8002 202– 4 5984. Totaal financieringskasstroom1 224– 4 522– 5 7465. Rekening-courant RIC 31 december 2003 (=1+2+3+4)9 38610 134748Zie voor een toelichting op de investeringen de toelichting op de balans.Overzicht meerjarige vermogensontwikkelingBedragen x € 1000 1999200020012002Begroot 2003Realisatie 2003Eigen vermogen per 1/12 0123 356– 1 3171 2761 0313 494saldo van baten en lasten209– 1 3171 2762 21801 940directe mutaties in het      Eigen vermogen:      – uitkering aan moederdepartement     – 1 663– vermogensbijdrage door moederdepartement1 1353 2731 317   – overige mutaties – 6 629    Eigen vermogen per 31/123 356– 1 3171 2763 4941 0313 771Het totaal eigen vermogen geeft een positief saldo van € 3,8
mln. Bhf stelt voor om het positieve resultaat over 2003 ad € 1,9
mln. uit te keren aan het moederdepartement. Na definitieve besluitvorming
zal e.e.a. in de balans worden verwerkt.Prestaties/Kengetallen en IndicatorenIn dit hoofdstuk worden kengetallen en indicatoren weergegeven die een
indruk geven van de uitvoering van het beleid door Bureau Heffingen.Ten behoeve van de planning en verslaglegging zijn voor 2003 afspraken
opgesteld met DL. In het jaarplan van BHf zijn de productenkaders, die deel
uitmaken van instrumentafspraken opgenomen. Het jaarplan is besproken met
DL en bestuursraad. Het jaarplan is formeel goedgekeurd in het najaarsgesprek.In een protocol zijn de afspraken vastgelegd tussen de beleidsdirectie
(aansturing en coördinatie van het beleidsproces) en BHf (uitvoering
van de onder het protocol vallende beleidsinstrumenten) inzake de te volgen
procedure bij de totstandkoming en het onderhouden van opdrachten.Begroting 2003Productenkader 2003Product Eenheden x 1 000Uren x 1 000Lasten Totaal
x 1 000Uren per ProducteenheidLasten per ProducteenheidMinas1 12451929 5750,4626Rechten331226 0583,74186Ov. Wet- en regelgeving5072310,145MAO421418 0133,34190Overig–––––Totaal1 24978943 8770,6335Realisatie 2003Productenkader 2003Product Eenheden x 1 000Uren x 1 000Lasten Totaal
x 1 000Uren per ProducteenheidLasten per ProducteenheidMinas1 02851727 2830,5027Rechten171345 2748,08310Ov Wet- en regelgeving24115310,4722MAO481287 1462,66149Overig–4135––Subtotaal1 11779440 3690,7136Dienstverlening 634 333  Totaal 85744 702  ToelichtingBegroting 2003/realisatie 2003• ProducteenhedenDe werkelijke producteenheden liggen 11% lager dan begroot. De oorzaak
zit met name in de producten mestafleveringsbewijzen en grondgebruikverklaringen;
deze waren wel meegenomen in de begroting 2003, maar zijn sinds 1 januari
2003 vervallen. Daarnaast is in de realisatie de leges (begroting: 7 300
leges) niet meegenomen bij de producteenheden.• UrenDe bestede uren aan Overige Wet- en regelgeving en Overig zijn hoger dan
de begroting BHf 2003. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door extra inzet
op bestrijdingsmiddelen en vogelpest.De instrumentafspraken Minas en Mestafzetovereenkomsten zijn lager uitgevallen.
Voor Minas is de lagere productie gepaard gegaan met een daling in de bestede
uren ten opzichte van de begroting BHf 2003. Voor Mestafzetovereenkomsten
is er minder capaciteit besteed aan handhavingwerkzaamheden in het kader van
dag- en jaarplafond MAO.Met betrekking tot bovenstaande analyse dient te worden opgemerkt dat
de uren te besteden aan dienstverlening in de begroting 2003 zijn verdeeld
over de instrumentafspraken en apart is weergegeven• LastenDe hogere lasten zijn voornamelijk toe te schrijven aan uitgevoerde werkzaamheden
voor andere LNV-dienstonderdelen (DBR, LNV-loket, VVA).AlgemeenMinasAangifte MinasIn de begroting 2003 is uitgegaan van 90 000 verwerkte aangiften
minas. In het jaarplan 2003 is dit vervolgens bijgesteld naar 150 000
aangiften, omdat BHf met ingang van het aangiftejaar 2003 alle achterstanden
wil hebben weggewerkt.Voor de aangiftejaren 1998 en 1999 is deze doelstelling gerealiseerd.
Van de resterende aangiften 1998, 1999 (< 1%) is een statusbericht verzonden.Het is niet gelukt om de aangiftejaren 2000 en 2001 volledig en 2002 voor
70% af te handelen. De afhandeling van dit deel van de Minasaangifte is door
de toegenomen complexiteit van de wet- en regelgeving vastgelopen. Een combinatie
van wijzigingen in de verrekeningstermijn (van 3, naar 6, naar 8 jaar) en
overige uitzonderingen/verbijzonderingen op de wet- en regelgeving maakt dat
de programmatuur niet langer toereikend is voor een geautomatiseerde afhandeling.AangiftejaarOntvangen
(geldige) aangiftenPercentage gereed1998105 33699,8%199996 02699,5%200082 46697,2%200184 86880,4%200281 82643,0%MestafleveringsbewijzenVanaf 1 januari 2003 is het mestafleverbewijs (MAB) vervangen door het
vervoersbewijs dierlijke meststoffen (VDM). Zie ook de beschrijving van het
project AGR onder Algemeen. In 2003 zijn er nog ruim 200 000 MAB's ontvangen.
Deze zijn nagenoeg allemaal binnen de daarvoor gestelde termijn afgehandeld.
Per 01–01-2004 stopt de ontvangstregistratie van de MAB's. Formulieren,
die na deze datum worden ontvangen, zullen worden ingeboekt als brief.In 2003 is slechts 70% van het aantal geplande VDM's ontvangen (ca 390 000
stuks). Aanwijsbare oorzaken voor het lagere aantal zijn de Vogelpest
(transportverboden en mest uit de markt) en de Opkoopregeling (minder mestaanbod).
Waarschijnlijk heeft de «zwarte mest» ook nog invloed gehad.Minas gatIn mei 2003 is het voorstel voor de vereiste wetswijziging voor de tweede
fase van het project Minas-gat aan de Tweede Kamer aangeboden. Vanwege het
verlengen van de verrekentermijn van 3 naar 6 jaar en de gecreëerde extra
bezwaarmogelijkheid, komt het totale offertebedrag Minas gat (fase 1 én
fase 2) uit op ruim € 1,6 mln. In februari 2004 zijn de producten
geïmplementeerd.RechtenTransactieformulierenIn 2003 zijn enkele voorstellen voor vereenvoudiging van het Rechtenstelsel
geïmplementeerd. Dit heeft geresulteerd in een forse verlaging van het
aantal af te handelen formulieren. In 2003 zijn 14 438 formulieren afgehandeld
Hiervan is 89% binnen de doorlooptijd afgehandeld. De voorraad op 1 januari
2004 bestaat uit 495 formulieren.GrondregistratiesIn de Stuurgroep Implementatie Mestbeleid is het besluit genomen dat de
registratie van grondmutaties na 1 januari 2003 zou worden overgedragen
van BHf naar DBR en de voor controle en handhaving benodigde gegevens van
DBR zouden worden betrokken.Omdat de gezamenlijke voorbereidingen meer tijd in beslag hebben genomen
dan aanvankelijk was geschat, is bovengenoemde wijziging een jaar uitgesteld
en gaat nu gelden voor de formulieren van 2004 en later. Dit had wel tot gevolg
dat het aantal afgehandelde grondmutatieformulieren en -brieven ruim 30% hoger
was dan ingepland.Conversie RechtenVoor 2003 waren geen uren gepland voor het afhandelen van conversiezaken,
omdat in 2002 alle bedrijven al waren geconverteerd. Dit gold zowel voor de
Wet Herstructurering Varkenshouderij (WHV) als de Herstructurering Pluimveehouderij
(HPV).Naar aanleiding van een uitspraak van de rechter en een beoordeling van
een commissie van Wijzen zijn er nog enkele extra taken uitgevoerd in het
jaar 2003, te weten Hardheidsgevallen3 (HH3) en Verklaring Feitelijke Uitbreiding.Er zijn 255 formulieren ontvangen in het kader van HH3 en er hebben zich
175 bedrijven aangemeld voor de Verklaring Feitelijke Uitbreiding. Eén
op de vier bedrijven kwam in aanmerking voor de HH3, meer dan de helft van
de bedrijven kwam in aanmerking voor de uitbreiding van varkensrechten. In
totaal zijn er 830 conversies opnieuw uitgevoerd (WHV 719, HPV 111).Voor zowel de WHV en HPV zijn de voorwaardelijke rechten omgezet naar
definitieve rechten Er zijn in totaal 391 bedrijven beoordeeld voor de WHV
en 49 bedrijven voor de HPV. Voor de HPV staan nog 262 bedrijven met voorwaardelijke
pluimveerechten geregistreerd bij Bureau Heffingen.Regeling beëindiging veehouderijtakken (opdrachtgever:
LASER)In 2003 liepen de tranches RBV1 en RBV2 naast elkaar. De eerste tranche
is nagenoeg afgerond. Van de 2645 aanmeldingen voor de RBV2 zijn er tot nu
toe 1884 aanvragen goedgekeurd door LASER. In totaal zijn er in 2003 ruim
1000 van de verwachte 2000 verzoeken doorhalen afgehandeld door BHf. Dat is
minder dan verwacht, maar dit is afhankelijk van de deelnemers.Overige wet- en regelgevingRegistratie Europees meldpunt
Voor Overbrenging Afvalstoffen (EVOA)Het product «registratie EVOA» is in het eerste halfjaar 2003
aangehouden i.v.m. de vogelpest. Ondanks een forse inhaalslag in het 2e halfjaar,
zijn de aantallen verwerkt (79%) achtergebleven bij de begroting.Registratie BestrijdingsmiddelenIn 2003 is extra capaciteit besteed aan het product Bestrijdingsmiddelen.
Er is in 2003 nieuwe programmatuur gebouwd en opgeleverd waardoor de formulieren
sneller en efficiënter verwerkt konden worden.Mestafzetovereenkomsten (MAO)In 2003 voor het eerst volledig toetsend op de grond geregistreerd in
de Basisregistratie Percelen (BRP), zou MAO gaan bewijzen dat de theorie ook
in de praktijk klopt. De opzet van het proces is getoetst aan de praktijk
en heeft de test goed doorstaan. De uitkomst van het proces bracht echter
de nodige problemen; er waren in 2003 ruim 30% (10 000 stuks) negatieve
servicemeldingen (60% van de oorzaak bij de klant, 40% bij LNV). Na het uitvoeren
van een scan op de toetsingsystematiek en het aanleveren van bruikbare grondbestanden
voor MAO is de stand van zaken op 31 december 2003 92% positieve servicemeldingen.Erkenningen tussenpersonen, mestverwerkers & exporteursDe tussenpersonen, mestverwerkers & exporteurs (TME) vormen een belangrijke
groep in het stelsel MAO. Om de communicatie met deze groep te verbeteren
heeft iedere TME voor 2003 een vast aanspreekpunt gekregen. Als extra service
werd de betreffende TME, voordat negatieve servicemeldingen werden verzonden,
op de hoogte gesteld. De TME kreeg dan een aantal dagen de tijd om herstelacties
uit voeren, om het evenwicht tussen producentkant en afnemerskant te herstellen.
Ook de banden met de Cultuurtechnische werken en grondverzet, Meststoffendistributie
en Loonwerken in de Agrarische sector in Nederland (Cumela) werden verstevigd
door regelmatig overleg en bezoek van jaarvergaderingen, bijeenkomsten enz.
De sector is nadrukkelijk uitgenodigd om mee te denken over verbetering van
het MAO-stelsel.Klassieke VogelpestDe impact van de Klassieke Vogelpest op de reguliere productie is beperkt
gebleven. Wel heeft BHf ondersteuning verleend aan Het LNV-Loket om de bereikbaarheid
voor de reguliere processen te waarborgen.TelefoonHet uitgangspunt voor 2003 is dat alleen de 3de lijns telefoongesprekken
(dossierniveau) worden afgehandeld door Bureau Heffingen. De 1ste en 2de lijns
telefoongesprekken worden door het LNV-Loket afgehandeld.Realisatie 2003 (3de lijns)DivisieAanbodAfgehandeldBereikbaarheidServicelevelRechten10 2359 37192%87%Heffingen17 28816 16093%81%Registraties & Invordering23 62123 00889%80%Totaal51 14448 53991%82%De norm voor bereikbaarheid is 95% en voor het servicelevel 80%. In tegenstelling
tot vorig jaar heeft BHf de norm voor het servicelevel in 2003 wél
gehaald. De norm voor bereikbaarheid is net niet gerealiseerd als gevolg van
de piekdrukte aan de telefoon i.h.k.v. Minas (mei, augustus) en de perikelen
rond de servicemelding MAO.Uit de analyse van het LNV-loket blijkt dat het aantal telefoontjes voor
de 3e lijn BHf daalt. Dit is op zich een logische trend, aangezien:a. de achterstanden zijn weggewerkt;b. de internetsite in toenemende mate in een informatiebehoefte voorziet;c. de medewerkers van het Loket steeds meer gesprekken op het scheidsvlak
1/2e en 3e lijn zelf af kunnen doen.Realisatie 2003 (1ste/2delijns) LNV-LoketDivisieAfgehandeldRechten19 470Heffingen60 079Registraties & Invordering54 726Totaal134 275KlachtenEr zijn in totaal 104 klachten ingediend Op 31/12/2003 zijn er geen klachten
meer in voorraad.KlachtenAantal ingediendAantal afgehandeldRechten3333Minas4851MAO2325Totaal104109Bezwaar & BeroepDivisieIngediendAfgehandeldToegekendAfgewezenRechten16836524%76%Minas10 3199 44385%15%MAO303515%85%Totaal10 4549 84382%18%BeroepenDivisieIngediendAfgehandeldToegekendAfgewezenRechten769712%88%Minas161870%100%MAO540%100%Totaal2421886%94%Als gevolg van aanpassingen in de wet- en regelgeving heeft BHf wijzigingen
moeten doorvoeren in het geautomatiseerde afhandelproces van de Minas aangifte.
Door deze prioriteitstelling liep BHf het risico dat de doelstellingen uit
het jaarplan voor de bezwaren Minas niet werden gerealiseerd. Om het dilemma
te doorbreken van hoge voorraden en de beschikbaarheid van uitzendkrachten
maar geen programmatuur, wilde BHf bezwaren deels handmatig verwerken. Het
inrichten van dit proces blijkt echter mede afhankelijk van de Minasaangifteprogrammatuur
ten aanzien van verrekening. Aangezien deze programmatuur niet meer in 2003
operationeel is geworden, schuift de handmatige verwerking van bezwaren Minas
door naar 2004. De doelstelling uit het jaarplan 2003 is derhalve niet gerealiseerd.
In 2003 zijn 9 443 (76%) van het aantal afgesproken bezwaren Minas (12 500)
afgehandeld. De eindvoorraad op 31 december 2003 bedroeg 11 804
bezwaarschriften Minas.De inzet op bezwaren en beroepen van het Rechtenstelsel kwam nagenoeg
overeen met het jaarplan. Wel zijn er meer bezwaren afgehandeld dan begroot,
maar daarentegen zijn er minder beroepen afgehandeld.DienstverleningOnder dienstverlening wordt verstaan de werkzaamheden (diensten) die BHf
uitvoert ten behoeve van andere (LNV-)diensten (LNV loket, DBR, AID en VVA).
Deze werkzaamheden worden ook gefinancierd door de betreffende dienst.Voeding- en Veterinaire Aangelegenheden (FIER)In opdracht van VVA verzorgt BHf de inning van heffingen in het kader
van de «Regeling identificatie en registratie van dieren». Het
aantal te verzenden facturen is in 2003 achtergebleven bij de geoffreerde
307 000. In totaal zijn ca 200 000 facturen verzonden. Hierdoor
zijn de kosten ruim € 270 000 lager uitvallen.LASERAlgemeenLASER is een uitvoerende overheidsdienst van het ministerie van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit van vanaf 16 oktober 1995 erkend betaalorgaan
voor de uitvoering van Europees beleid door de Europese Unie. Op 20 juli
1998 is middels het instellingsbesluit aan LASER de status van agentschap
verleend. (Staatscourant, nr. 150/pag.4; LASER/981 673). De instellingsbeschikking
LASER is met ingang van 1 januari 1999 in werking getreden. De bestuursraad
van het ministerie van LNV is de eigenaar van LASER.Kerntaak van LASER is de uitvoering van regelingen op het terrein van
de primaire landbouw, verwerkende industrie, bos, landschap en recreatie.
LASER is «huisuitvoerder» van regelingen van het ministerie van
LNV. De beleidsdirecties van het ministerie van LNV zijn de grootste opdrachtgevers
van LASER. Laser werkt daarnaast tevens voor andere departementen, provincies
en gemeenten.De regelingen die LASER uitvoert, hebben in veel gevallen betrekking op
de uitvoering van financiële regelingen in de vorm van subsidies, interventies
en garanties. Ook worden op grond van wettelijke bepalingen vergunningen verstrekt
en ontheffingen verleend. Advies over de uitvoerbaarheid van regelingen maakt
deel uit van het werk. In noodsituaties is LASER onder meer actief op het
terrein van crisisbeheersing en de uitvoering van schaderegelingen zoals de
uitvoering van de Wet Tegemoetkoming Schade bij rampen en zware ongevallen
(WTS). Het totale werkterrein van LASER is daarmee zeer gevarieerd en onderhevig
aan wisselende politiek-maatschappelijke accenten.Begin maart 2003 is in Nederland de uitbraak van Aviaire Influenza (Vogelpest)
geconstateerd. In de bestrijding en de afhandeling van de schadeloosstelling
heeft LASER een belangrijke rol. Begin maart is hiertoe onder leiding van
de crisismanager LASER de crisisorganisatie binnen LASER opgericht. LASER
heeft in het kader van de bestrijding en afhandeling verschillende taken gedaan
waaronder het opstellen van de declaratie naar de EU, de managementinformatie
voor crisisorganisatie LNV en in samenwerking met de direct betrokken uitvoerende
diensten de inkoop van diverse diensten en betaling van uitvoeringslasten.
Daarnaast heeft LASER aan aantal regelingen uitgevoerd welke direct verband
houden met de bestijding van de Aviaire Influenza zoals de Compartimenteringsregelingen
en Opkoopregeling. De afhandeling van declaraties die betrekking hebben op
de Uitbraak van Aviaire Influenza heeft een uitloop naar 2004Het jaar 2003 heeft voor LASER naast Dierziektebestrijding ook in het
teken gestaan van het voornemen om met Bureau Heffingen, Dienst Basisregistraties
en het LNV Loket te gaan fuseren tot DRL. De Strategische Ondernemingsvisie
van Dienst Regelingen geeft als missie het optimaliseren van de uitvoering
van haar taken. Hierbij staan internationale deskundigheid, slagvaardigheid,
het zijn van een Partner in Beleid en Top betaalorgaan en het leveren van
maatwerk centraal.Naast de activiteiten rondom de fusie en de A.I. crisis, heeft LASER zich
ook gericht op de Fischler-voorstellen, het herstructureren van het Gemeenschappelijke
Landbouwbeleid (GLB). De kern van het akkoord is dat de inkomenssteun die
boeren ontvangen, wordt losgekoppeld van de productie. Vanaf 2005 worden deze
bedragen uitgekeerd in de vorm van een bedrijfstoeslag. In 2003 is begonnen
met het traject om dit te implementeren. LASER speelt hierin als uitvoerder
een belangrijke rol bij het opstellen van verschillende scenario's van implementatie.Grondslagen van Waardering en ResultaatbepalingInleidingIn de instellingsbeschikking LASER zijn de voorschriften opgenomen met
betrekking tot de taken, de financiële aansturing, de financiële
verantwoording en de jaarverslaggeving van LASER. De wettelijke grondslag
voor de verantwoording is vastgelegd in de Comptabiliteitswet en in de wegwijzers
Baten-Lastendienst (onderdeel van het Handboek Financiële Informatie
en Administratie Rijksoverheid). Bij de voorschriften is aansluiting gezocht
met de voorschriften die zijn opgenomen in het Burgerlijk Wetboek 2, titel
9.BalansDe waarderingsgrondslagen luiden als volgt:– Voor zover niet anders vermeld worden activa en passiva verantwoord
tegen nominale waarde;– Immateriële en materiele vaste activa worden gewaardeerd
tegen aanschaffingsprijs onder aftrek van afschrijvingen, bepaald op basis
van de economische levensduur van de activa; afschrijvingen geschieden lineair
en tijdsevenredig over het jaar;– Debiteuren worden gewaardeerd tegen nominale waarde en indien
noodzakelijk onder aftrek van een voorziening;– Voor verplichtingen en risico's, samenhangend met de bedrijfsvoering,
waar geen toekomstige opbrengsten tegenover staan, worden voorzieningen gevormd;– Incidentele investeringen in inventaris en installaties met een
aanschafwaarde van minder dan € 2 269,– worden niet geactiveerd,
maar als kosten geboekt. Indien meerdere aankopen tegelijk, bestaande uit
items onder deze minimumgrens, plaatsvinden, vindt activering plaats voor
zover het totale bedrag groter of gelijk is aan € 22 689,–– Dit jaar zijn voor het eerst ook PC's geactiveerd. Om een goede
aansluiting met de inventaris-administratie te waarborgen, is iedere PC geactiveerd.Rekening van Baten en LastenDe regelingen die LASER uitvoert voor de opdrachtgevers zijn de producten
van LASER. LASER voert ca. 150 regelingen uit.Voor de omzet bepaling worden de integrale kosten per regeling bepaald.
Hierop wordt voor de LNV opdrachtgevers de korting op basis van de voorcalculatie
in mindering gebracht.LASER factureert niet rechtstreeks aan de opdrachtgevers in het moederdepartement,
maar verrekent de omzet met het LASER bijdrage artikel dat beheerd wordt door
de Directie Financieel Economische Zaken van het departement.De baten en lasten worden toegerekend aan het boekjaar waarop ze betrekking
hebben.Balans per 31 december 2003Bedragen x € 1000 20032002Activa  Immateriële activa5 78410 534Materiële activa  * grond en gebouwen  * installaties en inventarissen1 8852 383* overige materiële vaste activa1 0311 644Voorraden  Debiteuren4 1173 875Nog te ontvangen1 8788 511Liquide middelen17 88647Totaal activa32 58126 994   Passiva  Eigen Vermogen  * exploitatiereserve3 2212 461* verplichte reserves  * onverdeeld resultaat– 2 558760Leningen bij het MvF9 45310 826Voorzieningen2081 772Crediteuren7 3984 409Nog te betalen14 8596 766Totaal passiva32 58126 994Toelichting op de BalansDe balans wordt gepresenteerd vòòr resultaatbestemming.
Naar aanleiding van de verantwoordingsvoorschriften wordt het onverdeeld resultaat
onder het Eigen Vermogen gerubriceerd.Vaste ActivaImmateriële vaste activa:De specificatie van de immateriële vaste activa luidt als volgt:Bedragen x € 1000 Applicaties
ProgrammatuurLicentiesVaste activa in aanbouwTotaalAanschafwaarde18 1013834 89023 374Cumulatieve afschrijvingen12 619221–12 840Boekwaarde 1 januari 20035 4821624 89010 534Investeringen:    Investeringen2 168284 2 452Afschrijvingen2 137164–2 301 31120 151Desinvesteringen:    Correctie Aanschafwaarde– 10 – 4 890– 4 900Correctie Afschrijvingen1  1Totaal mutaties21120– 4 890– 4 749Aanschafwaarde20 259667 20 926Cumulatieve afschrijvingen14 757385 15 142Boekwaarde 31 dec. 20025 502282 5 784Afschrijvingspercentage25%33,3%  Applicaties programmatuurOnder deze immateriële vaste activa zijn opgenomen de aan derden
betaalde kosten voor ontwikkeling van maatwerk software. De belangrijkste
investeringen betreffende aanpassingen in de programmatuur voor de verbetering
van gegevensinwinning en registratie ten behoeve van het primair proces. Daarnaast
is het bedrijfsregistratie systeem aangepast naar een effectievere en efficiëntere
vorm van invoeren van mutaties.Applicaties worden afgeschreven over 4 jaar. De restwaarde is gesteld
op nihil. Uitgaven gemaakt voor onderhoud van programmatuur worden ten laste
van de resultatenrekening gebracht indien ze 10% van de aanschafwaarde van
de betreffende programmatuur niet overstijgen. Zijn de betreffende out-of-pocket
kosten wel meer dan 10% van de aanschafwaarde, dan worden deze geactiveerd,
indien de totale uitgaven meer dan € 45 378,bedragen.In 2003 zijn in het kader van een wijziging in het Gemeenschappelijk Beheers
en Control Systeem (GBCS-verordening) investeringen gedaan in applicaties.
Deze investeringen worden op basis van geschatte levensduur in 3 jaar afgeschreven.
In 2003 is de helft van de kosten van de investering afgeschreven. In 2004
en 2005 wordt elk jaar 25% van het investeringsbedrag afgeschreven.LicentiesDeze post wordt gewaardeerd tegen aanschaffingsprijs, onder aftrek van
de afschrijvingen. Het betreft voornamelijk licenties die gebruikt worden
op de servers en kantoorautomatisering. De restwaarde is gesteld op nihil.
De afschrijvingstermijn voor licenties is 3 jaar.Vaste activa in aanbouw:Onder deze post zijn de per balansdatum nog niet afgeronde (IT-)projecten
opgenomen. Deze post is vrijwel geheel afgeboekt als bijzondere last in 2003.
De oorzaak hiervan is het stopzetten van de ontwikkeling van een ondersteunend
systeem als gevolg van LNV-brede regelgeving omtrent te volgen ontwikkelmethodologieën.
Uit voorzichtigheidsoverwegingen is besloten het geheel in één
keer ten laste van het resultaat te nemen.Materiële vaste activa:De specificatie van de vaste materiële activa luidt:Installaties en inventaris:Bedragen x € 1000 Kantoor-InventarisKantoor machinesMachines en installatiesTransport middelenTotaalAanschafwaarde3 0812 107691105 889Cumulatieve afschrijvingen1 9221 22935323 506Boekwaarde 1 januari 20031 15987833882 383Investeringen:     Investeringen10011872 290Afschrijvingen299394772772 – 199-276-5-2– 482Desinvesteringen:     Correctie Aanschafwaarde – 51  – 51Correctie Afschrijvingen 35  35Totaal mutaties– 199– 292– 5– 2– 498Aanschafwaarde3 1802 174763106 127Cumulatieve afschrijvingen2 2201 58843044 242Boekwaarde 31 dec. 200396058633361 885Afschrijvingspercentage14,30%33,30%14,30%20,00% Hardware:Bedragen x € 1000 HardwarePC's 4 jaarTotaalAanschafwaarde2 833–2 833Cumulatieve afschrijvingen1 189–1 189Boekwaarde 1 januari 20031 644–1 644Investeringen:   Investeringen8126134Afschrijvingen73314747 – 725112– 613Desinvesteringen:   Correctie Aanschafwaarde   Correctie Afschrijvingen   Totaal mutaties– 725112– 613Aanschafwaarde2 8411262 967Cumulatieve afschrijvingen1 922141 936Boekwaarde 31 dec. 20039191121 031Afschrijvingspercentage33,3%25% Installaties en inventaris:Deze post bevat het totaal van de kantoorinventaris (afschrijving 7 jaar),
kantoormachines (afschrijving 3 jaar), machines en installaties (afschrijving
7 jaar) en transportmiddelen (afschrijving 5 jaar). Waardering geschiedt tegen
verkrijgingprijs of vervaardigingprijs verminderd met een lineaire afschrijving
gebaseerd op de economische levensduur van de activa. Er wordt een restwaarde
van nihil gehanteerd.Hardware:Deze post wordt gewaardeerd tegen verkrijgingprijs of vervaardigingprijs
verminderd met een lineaire afschrijving. Er wordt een restwaarde van nihil gehanteerd. Onder deze post wordt de informatieverwerkende
apparatuur (UR-machines en servers) opgenomen. De afschrijvingstermijn is
3 jaar.PC's Zoals vermeld in de waarderingsgrondslagen is deze post voor het
eerst dit jaar geactiveerd. Deze post wordt gewaardeerd tegen verkrijgingprijs
verminderd met een lineaire afschrijving over een periode van 4 jaar. Er wordt
een restwaarde van nihil gehanteerd.Vlottende activaDebiteuren:Specificatie van het debiteurensaldo excl. Vordering op LNV:Bedragen x € 1000 31-12-200331-12-2002Debiteuren4 1173 875Het debiteurensaldo is licht gestegen ten opzichte van 2003. De stijging
wordt veroorzaakt door de toevoeging van de vorderingen uit hoofde van de
activiteiten van de Grondkamers. De Grondkamers zijn per 1 januari 2003
overgegaan naar LASER.Ouderdomsanalyse Debiteurensaldo:< 30 dagen2 60330–60 dagen23960–90 dagen18490–120 dagen25120–360 dagen1 052360 dagen52  Totaal4 117Nog te ontvangen:Specificatie van de overlopende activa is als volgt:Bedragen x € 1000 31-12-200331-12-2002Nog te verzenden facturen1 247129Overige overlopende activa en vorderingen91490Waarborgsommen7283Vooruitbetaalde kosten297759Kasvoorschotten6561Vooruitbetaalde facturen106126Subtotaal1 8781 648Vordering op LNV:Het totaal van de vordering op LNV is als volgt opgebouwd:Bedragen x € 1000 31-12-200331-12-2002Vordering uit hoofde van DGF–184Vordering uit hoofde van LNV Bse–701Vordering uit hoofde werkpakket LNV–5 978Subtotaal–6 863Totaal Nog te ontvangen1 8788 511Liquide middelen:LASER heeft een eigen rekening courant met de Rijkshoofdboekhouding. De
liquide middelen zijn vrij opneembaar.Bedragen x € 1000 31-12-200331-12-2002Rekening courant Rijkshoofdboekhouding17 88342Kas34Bank 0Kruisposten 1Totaal17 88647De hoge stand Rekening courant Rijkshoofdboekhouding per 31-12-2003 heeft
een drietal oorzaken. Ten eerste is er een bedrag ad € 4,2 mln.
foutief op deze rekening-courant gestort. Deze gelden hadden moeten worden
overgemaakt naar de programmagelden administratie, in plaats van de baten-lasten
administratie van LASER. Daarnaast is er € 6,0 mln. ontvangen van
LNV uit hoofde van het werkpakket 2002. Tenslotte is € 6,2 mln.
te veel ontvangen van LNV uit hoofde van het werkpakket 2003. De bevoorschotting
van LNV is geschied op basis van de prognose die LASER heeft afgegeven bij
Najaarsnota.De hoge bevoorschotting wordt veroorzaakt door het achterblijven van de
realisatie voor het Borgstellingsfonds en een aantal interventieregelingen,
namelijk de openbare en particuliere opslagregelingen. Verder bleven de reguliere
werkzaamheden in het kader van dierziektebestrijding achter bij de verwachting
vanwege de effecten van de Aviaire Influenza crisis.PassivaEigen Vermogen:Overzicht vermogensontwikkeling over de jaren 1999–2003Bedragen x € 1000 1999200020012002Begroting 2003Realisatie 20031. Eigen vermogen per 1 januari3 8522 5511 6842 4612 4613 2212. Saldo van baten en lasten577364777760 – 2 5583a. Uitkering aan moederdepartement0– 1 231    3b. Bijdrage moederdepartement ter versterking van eigen vermogen
vermogenvermogen      3c. Overige mutaties in eigen vermogen221     3. Totaal directe mutaties in eigen vermogen221– 1 231    4. Eigen vermogen per 31 december (1+2+3)4 6501 6842 4613 2212 461663De daling in het eigen vermogen van de baten-lastendienst LASER ad €2 099 000,–
per ultimo 1999 naar primo 2000 wordt verklaard door de conversie die heeft
plaatsgevonden in het kader van de wijziging in de financiering van agentschappen
per 1 januari 2000.Het resultaat over het boekjaar 2003 van € 2 558 000
negatief is in mindering gebracht op het eigen vermogen. Er resteert een eigen
vermogen van € 663 000. Formeel moet deze resultaatsbestemming
nog door de Bestuursraad goedgekeurd worden.Voorzieningen:De samenstelling en het verloop van de voorzieningen in 2003 ziet er als
volgt uit:Bedragen x € 1000VoorzieningStand per
31-12-2002 (in euro) (A)Dotatie 2003 (B)Uitputting 2003 (in euro) (C)Vrijval 2003 (in euro) (D)Stand per 31-12-2003
(in euro) (E)=(A)-(B)+(C) (D)Reorganisatie:     – O&O 11 046 151 01318– O&O 2455 04550Subtotaal1 501 151 46818Wachtgeld126 42084Groot onderhoud panden145 186859Grondkamers Deventer 6417047Totaal1 77264921 536208De reorganisatievoorzieningen zijn dit jaar vrijwel volledig vrijgevallen.
Met de vorming van Dienst Regelingen was er geen grondslag meer voor handhaving.
De vrijval in de voorziening Groot onderhoud is conform de afspraken over
de afbouw ervan. Deze post wordt in 3 jaar tot nul gebracht.Als gevolg van de overname van de Grondkamers Deventer per 1 januari
2003 is er een voorziening opgenomen voor toekomstige bovenproportionele reiskosten
voor medewerkers van de Grondkamers. De voorziening voor wachtgeld betreft
ex-werknemers die met een wachtgeldregeling uit dienst zijn getreden.Lening bij het Ministerie van Financiën:Ten behoeve van de financiering van de investeringen in 2003, is een lening
aangegaan bij het Ministerie van Financiën ter hoogte van € 1 663 000.
Waarvan € 43 000 voor een periode van 3 jaar tegen een interest
percentage van 2,69% per jaar, € 1 550 000 voor een periode
van 4 jaar tegen een interest percentage van 2.98% en € 70 000
voor een periode van 7 jaar tegen een interest percentage van 3.70%. Het restant
van de langlopende schulden bestaat uit nog af te lossen leningen bij het
Ministerie van Financiën, die in 2001 en 2002 zijn aangegaan om de investeringen
in die jaren te financieren.Kortlopende schulden:Crediteuren:(bedragen x € 1 000,–)Dit betreft de schuld aan leveranciers welke bedraagt € 7 398.Het bedrag wordt voor € 4,2 mln. verklaard door gelden die op
30-12-2003 foutief op de rekening-courant van LASER zijn geboekt. Deze gelden
hadden moeten worden overgemaakt naar de programmagelden administratie, in
plaats van de baten-lasten administratie van LASER.Nog te betalen:Overlopende passiva en overige schulden:Deze post is als volgt opgebouwd:Bedragen x € 1000 31-12-200331-12-2002Nog te ontvangen facturen2 8891 930Verlofuren en vakantierechten1 3061 492Nog af te dragen aan LNV017Schuld uit hoofde werkpakket LNV6 1650Interim-uitkering340326Regeling Sabatical Leave1953Vooruitontvangen bedragen3 3291 454Overige overlopende passiva en schulden8111 494Totaal14 8596 766De Schuld uit hoofde van werkpakket is een gevolg van het feit dat de
gerealiseerde omzet lager uit is gevallen dan het ontvangen voorschot van
LNV uit hoofde van het werkpakket 2003. Voor een verdere toelichting wordt
verwezen naar de post liquide middelen onder de balans.Nog te ontvangen facturenDeze post betreft schulden die betrekking hebben op de prestaties die
in 2003 geleverd zijn, maar in 2004 gefactureerd en betaald worden. Deze post
is tegen nominale waarde opgenomen.Vooruit ontvangen bedragenVooruit ontvangen bedragen bestaat uit voorschotten die LASER ontvangt
van verschillende landen om taken ten behoeve van Preaccessie uit te voeren.Niet in de balans opgenomen verplichtingenOnderstaand zijn de niet in de balans opgenomen financiële verplichtingen
vermeld. Opgemerkt wordt dat een deel van de hier genoemde verplichtingen
zogenaamde verborgen kosten betreffen, omdat LNV deze tot nu toe niet heeft
doorbelast aan LASER.Verplichting huurovereenkomstDe kantoorruimten van de verschillende vestigingen van LASER worden gehuurd
van de directie Informatiemanagement & Facilitaire Aangelegenheden. De
totale jaarhuur bedraagt circa € 3,8 mln. De stand van de jaarhuur
is gebaseerd op gegevens uit 2003.Het totale huurbedrag 2003 is hoger dan voorzien ten tijde van de jaarrekening
2002. Dit vindt zijn oorzaak voornamelijk in het feit dat Deventer een extra
locatie heeft moeten huren voor het project LARIS en dat de overname van Grondkamers
heeft plaats gevonden.Het huurbedrag 2003 laat een stijging voor alle vestigingen zien, met
uitzondering van Groningen. Deze stijging heeft te maken met de CPI index,
een correctie voor inflatie. Groningen heeft de huur van een van haar panden
opgezegd.Overzicht huurbedragenBedragen x € 1000VestigingBedrag 2003Bedrag 2004Expiratie datumTotaal Groningen887 036800 92713-feb-17Totaal Deventer919 766938 88030-jun-06Totaal Diemen431 856440 83031-dec-05Totaal Dordrecht443 256452 46730-jun-05Totaal Roermond700 555715 11330-jun-06Totaal Den Haag445 145454 39631-dec-13Totaal Huurbedrag LASER3 827 6143 802 613 Rekening van Baten en LastenGespecificeerde verantwoordingsstaat 2003Overzicht huurbedragenBedragen x € 1000 (1)(2)(3)=(2)-(1)OmschrijvingOorspronkelijk vastgestelde begrotingRealisatieVerschil realisatie
en oorspronkelijk vastgestelde begrotingBaten   Opbrengst moederdepartement34 40460 48326 079Opbrengst overige departementen8924 8563 964Opbrengst derden2 4256 0673 642Rentebaten7129– 42Buitengewone baten 9191Verborgen opbrengsten5 9405 353– 587Totaal baten43 73276 87933 147    Lasten   Apparaatskosten   * personele kosten22 19341 68719 494* materiële kosten10 44423 57713 133Rentelasten603421– 182Afschrijvingskosten   * materieel1 2071 519312* immaterieel3 1682 301– 867Dotaties/Vrijval voorzieningen79– 1 536– 1 615Buitengewone lasten 6 3096 309Verborgen lasten6 0385 159– 879Totaal lasten43 73279 43735 705Saldo van baten en lasten0– 2 558– 2 558Toelichting op de Rekening van Baten en LastenLASER heeft in 2003 een negatief resultaat van 2,56 mln gerealiseerd.
In het onderstaande worden de diverse posten nader toegelicht.Opbrengst moederdepartementOpbrengsten per opdrachtgever:Bedragen x € 1000 Realisatie 2003Realisatie 2002Directie Landbouw38 92540 036Directie Implementatie Mestbeleid (PIM) 3 497Directie Natuurbeheer10 93010 992Directie Internationale Zaken3 7794 374Directie Wetenschap en Kennisoverdracht406719Directie Groene Ruimte en Recreatie68153Directie Voedings- en veterinaire aangelegenheden1 4811 723Diergezondheidsfonds4 6912 628GL–2 583Overige opdrachtgevers203277Totaal60 48366 982Per saldo blijkt dat de omzet van LASER (en daarmee de kosten voor LNV)
in 2003 gedaald zijn van € 67,0 mln naar € 60,5 mln. Met
name het opdrachtenpakket voor de Directie Landbouw, en de Directie Groene
Loket is in 2003 gedaald. Dit wordt niet gecompenseerd door de extra inkomsten
vanuit het Diergezondheidsfonds voor de uitvoering van de Vogelpest.Opbrengst overige departementen en derdenDeze post betreft voornamelijk de opbrengsten uit hoofde van de regelingen
Preaccessie, Wet Tegemoetkoming Schade en werkzaamheden ten behoeve van de
Stichting Financiële Hulpverlening (als gevolg van de Vuurwerkramp in
Enschede).Buitengewone batenDeze post bestaat voornamelijk uit ontvangen omzet voor WTS 1999–2001
van Binnenlandse Zaken.Verborgen kosten en opbrengstenIn deze post staan de in de tarieven doorberekende verborgen kosten.De kosten gemoeid met de uitvoering worden per product (regeling) gecalculeerd
en door middel van tarieven doorberekend aan de opdrachtgever. De door te
berekenen tarieven zijn gebaseerd op de integrale kostprijs. De integrale
kostprijs van LASER omvat naast de reguliere personele en materiële exploitatiekosten
en afschrijvingskosten – zogenaamde verborgen kosten. Dit zijn kosten
die gemaakt worden ten behoeve van de bedrijfsvoering van LASER, doch waarvan
de uitgaven ten laste komen van andere directies of diensten binnen LNV (betreft
onder andere kosten JZ, AID, AD, FEZ). Deze verborgen kosten worden via de
tarieven alleen aan opdrachtgevers buiten LNV doorberekend maar niet aan de
opdrachtgevers binnen het ministerie.Binnen LNV worden deze verborgen opbrengsten teruggegeven in de vorm van
een korting.Personele kostenDeze post bevat met name de salarissen van de ambtenaren en de kosten
van de inhuur van uitzendkrachten.Gespecificeerd zien de personele kosten er als volgt uit:Bedragen x € 1000 20032002Ambtelijk Personeel31 38528 275Inhuur Derden Direct7 59013 029Inhuur Derden Indirect2 4902 958Personeelskosten222922Totaal41 68745 184Inhuur Derden Direct bestaat uit de inhuur van derden die hebben gewerkt
aan specifieke regelingen. Inhuur Derden Indirect zijn kosten van inhuur voor
ondersteunende taken.Materiële kostenGespecificeerd zien de kosten er als volgt uit:Bedragen x € 1000 20032002Regelingsgebonden materiele kosten en diensten7 72710 434Automatiseringskosten3 6973 163Bureaukosten2 4332 686Huisvestingskosten2 4522 222Overige materiële kosten7 2686 625Totaal23 57725 130HuisvestingskostenHieronder vallen onder andere huurkosten, schoonmaakkosten, onderhoud
installaties, energiekosten, etc.Onderstaand vindt u een onderverdeling van de huurkosten 2003 die door
LASER en door de directie Informatiemanagement & Facilitaire Aangelegenheden
zijn betaald. De door LASER betaalde huurbedragen zijn onderdeel van de post
huisvestingskosten bij de materiële kosten. De door IFA betaalde (en
niet doorbelaste) kosten zijn onderdeel van de zogenaamde verborgen kosten.Huurkosten 2003 voor huisvesting
(bedragen x € 1000 20032002Door baten-lastendienst te betalen/te verrekenen:  • Door LASER betaald aan IFA1 036863• Door IFA betaald (en niet aan baten-lastendienst doorbelast)2 7922 704Totaal3 8283 566Overige Materiele kostenDe overige materiele kosten bestaan uit reiskosten (€2,7 mln.), drukwerk
en communicatie (€2,5 mln), verplaatsingskosten (0,7 mln.), opleidingskosten
(€1,0 mln.) en catering en abonnementen (0,4 mln.)RentelastenDe rentelasten ad € 0,4 mln. vloeien voort uit het aangegane
beroep op de leenfaciliteit bij het Ministerie van Financiën.AfschrijvingskostenDe afschrijvingskosten (voor zowel materiële als immateriële
vaste activa) worden lineair bepaald rekening houdend met de restwaarde van
het vast actief.Bedragen x € 1000 20032002Afschrijvingen materieel  • inventaris/installaties772568• hardware747479Afschrijvingen immaterieel2 3011 865Totaal afschrijvingskosten3 8202 912VoorzieningenVoor voorzieningen heeft er over 2003 een vrijval plaatsgevonden ad € 1 535 674.
Dit heeft betrekking op de reorganisatievoorziening, waar ten gevolge van
de voorgenomen fusie geen grondslag meer voor is. Zie voor een onderbouwing
van de balanspost voorzieningen de toelichting op de balans.Buitengewone lastenDeze post bestaat voor €4,9 mln. uit de eerder onder de Vaste activa
in aanbouw toegelichte afboeking. Daarnaast heeft € 1,0 mln. betrekking
op kosten die dit jaar zijn gemaakt voor aanbouw van toekomstige vaste activa,
waarvan uiteindelijk is besloten deze als buitengewone last op te nemen. De
oorzaak hiervan is het stopzetten van de ontwikkeling van een ondersteunend
systeem als gevolg van LNV-brede regelgeving omtrent te volgen ontwikkelmethodologieën.
Uit voorzichtigheidsoverwegingen is besloten het geheel in één
keer ten laste van het resultaat te nemen. De overige buitengewone lasten
ad. € 0,4 mln hebben betrekking op een in 2002 ten onrechte verantwoorde
omzet van de grondkamers, welke in 2003 ten laste van het resultaat wordt
gebracht.Kasstroomoverzicht voor het jaar 2003Bedragen x € 1000 (1)(2)(3)=(2)-(1)OmschrijvingOorspronkelijk vastgestelde begrotingRealisatieVerschil realisatie
en oorspronkelijk vastgestelde begroting1. Rekening-courant RIC 1 januari 20036 75242– 6 7102. Totaal operationele kasstroom4 02217 17313 151(-/-) Totaal investeringen– 5 013– 2 8752 138(+) Totaal boekwaarde desinvesteringen 4 9154 9153. Totaal investeringskasstroom– 5 0132 0407 053(-/-) Eenmalige uitkering aan moederdepartement   (+) Eenmalige storting door moederdepartement   (-/-) Aflossingen op leningen– 3 250– 3 035215(+) Beroep op leenfaciliteit5 0131 663– 3 3504. Totaal financieringskasstroom1 763– 1 372– 3 1355. Rekening-courant RIC 31 december 2003 (=1+2+3+4)7 52417 88310 359Toelichting op het KasstroomoverzichtIn het kasstroomoverzicht worden de gerealiseerde bedragen vergeleken
met de oorspronkelijk vastgestelde begroting 2003. De gerealiseerde kasstroom
uit investeringsactiviteiten is lager dan voorzien in de oorspronkelijk begroting.
Belangrijkste oorzaak hiervoor is dat er minder is geïnvesteerd als gevolg
van de investeringstop die in het begin van het jaar 2003 aangekondigd is.Het saldo liquide middelen is verklaard onder de post liquide middelen
in de balans.ResultaatbestemmingHet vaststellen van de financiële verantwoording en resultaatbestemming
is de verantwoordelijkheid van de Bestuursraad van LNV. De financiële
verantwoording, de accountantsverklaring en het voorstel voor resultaatbestemming
worden voorgelegd aan de portefeuillehouder van LASER in de Bestuursraad.LASER heeft dit jaar een verlies geleden van € 2,56 mln. Formeel
moet nog worden besloten over de bestemming van dit resultaat.Overige GegevensKengetallenPrestaties en doelmatigheidskengetallenIn tabel 10.1 zijn de producten van LASER (i.c. de regelingen) onderverdeeld
naar 9 categorieën. Voor iedere categorie is aangegeven tot welke output
desbetreffende producten leiden. In de kolom «Realisatie 2002»
zijn de kengetallen weergegeven zoals deze zijn opgenomen in de jaarrekening
2002. Daarnaast zijn in de kolom «Realisatie 2003» de gerealiseerde
kengetallen voor 2003 weergegeven.Tabel 10.1 Realisatie 2002
en realisatie 2003  Realisatie 2002Realisatie 2003 CategorieOutputAantal regelingenIntegrale kosten (x mln.)Integrale kosten (€) per prestatieSubsidie omvang (x € mln.) Aantal regelingenIntegrale kosten (x € mln.) Integrale kosten (€) per prestatieSubsidie omvang (x € mln.)Subsidie regeling EUSubsidieverstrekking5237.951413692935.98123409Subsidie regelingen NationaalSubsidieverstrekking436.63265107433.01142166Stimulerende regelingenSubsidieverstrekking192.531 11324231.8754825Vergunningsregelingen (NAT)Afgifte vergunning242.37420192.09561Algemene Departementale Regelingen 0000203.20700275Registrerende regelingenVerzamelen en verstrekken van gegevens93.0526064.87370Adviserende regelingenVerstrekken van adviezen2712.269161511.15548  Realisatie 2002Realisatie 2003 CategorieOutputAantal regelingenIntegrale kosten (x mln.)Integrale kosten (€) per regelingSubsidie omvang (x € mln.) Aantal regelingenIntegrale kosten (x € mln.) Integrale kosten (€) per regelingSubsidie omvang (x € mln.)Marktordeningsregelingen (EU)Aan- en verkoop inteventieproduc- ten74.94705 831117164.00249 57063OverigDivers175.79340 7183151.1778 0130Niet structureleWTS,OSR,        RegelingenVuurwerk,AI,         MKZ en BSE205.48274 23961259.27370 8348In tabel 10.2 zijn de producten van LASER (i.c. de regelingen) op dezelfde
wijze verdeeld als in tabel 10.1. In de kolom beginvoorraad gaat het om het
totaal aantal bezwaarschriften dat per 01-01-2003 nog in behandeling is.BezwaarschriftenTabel 10.2 Bezwaarschriften
en Beroepsschriften 2003CategoriePrestatiesBegin voorraad
in 2003Aantal ingediend in 2003In 2003 afgehandeldIn 2003 toegekendIn 2003
afgewezenSubsidie regeling EUSubsidieverstrekking3 8233 5114 9541 6273 317Subsidie regelingen NationaalSubsidieverstrekking394133468157329Stimulerende regelingenSubsidieverstrekking46921071691Vergunningsregelingen (NAT)Afgifte vergunning1008513417117Registrerende regelingenVerzamelen en verstrekken van gegevens00000Adviserende regelingenVerstrekken van adviezen08725Marktordeningsregelingen (EU)Aan- en verkoop interventieproducten63737433OverigDivers20202Niet structurele regelingenWTS & OSR20426316810068Totaal 4 5754 1295 8771 9233 962BeroepsschriftenCategorieBegin voorraad in 2003Aantal ingediend
in 2003VerweerZittingenUitspraakGegrondOngegrondSubsidie regeling EU0194155113962670Subsidie regelingen Nationaal055562434430Stimulerende regelingen01487716Vergunningsregelingen (NAT)02313131028Registrerende regelingen0000000Adviserende regelingen0000000Marktordeningsregelingen (EU)026260000Overig0000000Niet structurele regelingen0445027281711Totaal035630818417550125Beheersmatige indicatorenIn tabel 10.3 onderscheidt LASER de volgende indicatoren om het financieel
beheer te kunnen monitoren. Deze indicatoren geven inzicht in de betreffende
ontwikkeling over de jaren heen.Tabel 10.3 Beheersmatige indicatoren 200020012002Begroot 2003Realisatie 2003Gemiddeld uurtarief (€)52,7952,9353,7759,3460,04Resultaatontwikkeling (x € 1000)364777760 – 2 558Flexibiliteit personele inzet0,380,290,290,250.28Productiviteit Ambtelijk Personeel (%)74,476,775,676,577,2Gemiddelde Tijdsinzet per Aanvraag1,111,592,080,971,66Gemiddelde Uitvoeringskosten per Aanvraag71,30117,46137,2172,30103,67* De gemiddelde tariefontwikkeling wordt gerelateerd aan de gemiddelde
uurprijs die door LASER wordt gehanteerd bij het bepalen van de kosten per
regeling.** De indicator resultaatontwikkeling heeft betrekking op de resultante
van de baten en lasten (realisatie). Voorcalculatorisch zijn de baten en lasten
in evenwicht.*** De flexibiliteit is gedefinieerd als de formatieve inzet van uitzendkrachten
en contractanten gedeeld door de totale formatieve bezetting.Prestaties en Uitvoeringskosten per BeleidsartikelIn tabel 10.4 zijn het aantal prestaties van LASER (i.c. de regelingen)
met bijbehorende uitvoeringskosten per beleidsartikel weergegeven.Tabel 10.4 Prestaties en Uitvoeringskosten
per Beleidsartikel Uitvoeringskosten (x € 1000)Aantal Regelingen  20012002Realisatie
2003Begroting 200320012002Realisatie 2003Begroting 2003Artikel 1        Versterking Landelijk Gebied2 7841 1121 9381 11729363535Artikel 2        Verwerving en Inrichting EHS 7020661 101Artikel 3        Beheer EHS6 02110 2379 1346 37415132013Artikel 4        Economisch Perspectiefvolle Agroketens9 5285 4441 4074 00124191519Artikel 5        Bevorderen Duurzame Productie3 6138 9485 6942 29129252625Artikel 6        Voedselveiligheid, Voedselkwali-teit en Diergezond-heid7 432 5 940 12 26 Artikel 9        Kennis Verspreiding5989104072804454Artikel 11        Algemeen (=EU)26 38719 93035 96719 68030294929Totaal56 36347 28360 48334 404143127176126Plantenziektenkundige DienstAlgemeenDe opdracht die de Plantenziektenkundige Dienst (PD) als agentschap heeft
is het weren, bestrijden en beheersen van ziekten en plagen in de plantaardige
sector. Dit om een duurzame, concurrerende en veilige land- en tuinbouw te
bevorderen, de handel zoveel mogelijk ongestoord te laten plaatsvinden en
het Nederlandse landschap in stand te houden. Een duurzame,
veilige en concurrerende land- en tuinbouw betekent onder andere minder gebruik
en minder afhankelijkheid van chemische bestrijdingsmiddelen. Het voorkómen,
dan wel beperken van ziekten en plagen levert daaraan een belangrijke bijdrage.De PD voert deze taak uit in het kader van de Plantenziektenwet, de Bestrijdingsmiddelenwet,
Europese regelgeving en internationale verdagen. Voor de uitvoering van wettelijke
taken, waarop het profijtbeginsel niet van toepassing is en voor beleidsondersteuning
ten behoeve van LNV ontvangt de PD een bijdrage van het ministerie. Voor de
uitvoering van wettelijke taken, waarop het profijtbeginsel van toepassing
is, brengt de PD een in beginsel kostendekkend tarief (retributie) in rekening.
Daar waar de dienst, afgeleid van zijn kerntaken, opdrachten voor de derden
uitvoert in concurrentie, gelden marktconforme tarieven.De PD bewaakt en bevordert de plantgezondheid in Nederland en internationaal
door import en export inspecties van planten en plantproducten en door het
(doen) monitoren, uitroeien en beheersen tijdens de teelt en in de groene
ruimte. Door de PD werden in 2003 113 000 controles importcertificaten
(+ 150% t.o.v. 2002), 250 000 afgifte exportcertificaten (– 15%)
uitgevoerd. Voorts werden 18 500 monsters (+ 5%) onderzocht. Voor het
uitvoeren van deze werkzaamheden is en 142000 (+ 26%) keer een bezoek gebracht
aan bedrijven of objecten. Daarnaast adviseert de PD LNV bij de beleidsvorming
op het fytosanitair terrein inclusief de gewasbescherming.Op 1 april 2003 heeft de EU negen geslachten snijbloemen inspectie-plichtig
verklaard. Nederland importeert jaarlijks ongeveer 3 miljard stelen van deze
bloemen (waarde ca. 750 miljoen euro). Traditionele inspectie van een dergelijk
volume producten zou leiden tot zeer hoge keuringskosten en veel logistiek
oponthoud voor het bedrijfsleven en een groot beslag leggen op de inspectie
capaciteit van de PD. Omdat veel snijbloemen een laag fytosanitair risico
vormen heeft de PD in Brussel met succes gepleit voor het relateren van de
inspectie intensiteit aan het fytosanitair risico dat aan een bepaald product –
land combinatie kleeft. Om dat systeem bij een dergelijk groot volume product
hanteerbaar te maken was het noodzakelijk om een geautomatiseerd systeem te
ontwikkelen voor berichtenverkeer tussen het bedrijfsleven, de PD en de douane.
Onder hoogspanning is met gemeenschappelijke inspanning dit systeem ontwikkeld.
Inmiddels wordt zo'n 97% van de snijbloemen elektronisch aangemeld en administratief
afgehandeld. Het gemiddelde inspectiepercentage op zendingniveau lag in 2003
op 20%.In 1992 is vanuit Amerika rond het vliegveld van Belgrado een kevertje
opgedoken dat schadelijk is voor de maïsteelt. De natuurlijke verspreiding
van deze maïswortelkever gaat met ca. 40 tot 80 km/jaar. Echter door
versleping via mensen of machines kunnen grote afstanden worden overbrugd.
Sinds 1997 heeft de PD vallen uitstaan met lokstoffen en daarnaast is een
draaiboek opgesteld hoe te handelen bij een vondst. In augustus 2003 werden
bij Aalsmeer 2 kevertjes aangetroffen. Dankzij het draaiboek kon zeer snel
tot uitroeiing worden overgegaan. Maïs vertegenwoordigt een waarde van
zo'n € 1500 per hectare; totale waarde in Nederland beloopt dan
ruim € 300 miljoen. Wanneer de kever zich zou vestigen en er geen
maatregelen genomen worden, kan de schade aanzienlijk zijn; tientallen procenten
schade zijn dan te verwachten. In de VS wordt deze kever de «Billion
dollar bug» genoemd, omdat de jaarlijkse opbrengstderving (schade +
bestrijdingskosten) daar naar schatting 1 miljard dollar bedraagt.Grondslagen voor waardering en resultaatbepalingAlgemeenDe grondslagen zijn ten opzichte van het vorige boekjaar niet gewijzigd.
De waardering en resultaatbepaling hebben plaatsgevonden met inachtneming
van algemene beginselen van voorzichtigheid, toerekening aan periodes, continuïteit
en bestendige gedragslijn. In beginsel luiden alle bedragen tegen nominale
waarde en/of op basis van historische uitgaafprijzen.Vaste activaDe immateriële en materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen
de aanschaffingsprijs onder aftrek van lineaire afschrijvingen.VorderingenDe vorderingen zijn opgenomen tegen nominale waarde verminderd met de
noodzakelijk geachte voorziening voor mogelijke oninbaarheid.ResultaatbepalingsgrondslagenDe resultaten zijn berekend op basis van historische kostprijzen, waarbij
de baten en lasten zijn toegerekend aan de periode waarop zij betrekking hebben.Buitengewone baten en lastenDe buitengewone baten en lasten betreffen resultaten die geen betrekking
hebben op de reguliere bedrijfsvoering.Balans per 31 december 2003Bedragen x € 1000 Balans 2003Balans 2002Activa  Immateriële activa1 4431 011Materiele activa  – grond en gebouwen– – installaties en inventarissen1 3901 429– overige materiele vaste activa (hardware)561465Debiteuren2 2391 802Nog te ontvangen2 2981 520Liquide middelen4 594428Totaal activa12 5256 655   Passiva  Eigen vermogen  – exploitatiereserve– 1 337562– verplichte reserve1 4431 011– onverdeeld resultaat563– 2 167Leningen bij MvF4 6852 614Voorzieningen1 181185Crediteuren9921 078Nog te betalen4 9983 372Totaal passiva12 5256 655Activa:Materiële en Immateriële ActivaBedragen x € 1000 Hardware 3 jaarSoftware 5 jaarInventaris/Installaties 10 jaarTotaalAanschaffingsprijs1 7811 7972 7416 319Cumulatieve afschrijvingen1 3177861 3123 415Boekwaarde per 01-01-20034641 0111 4292 904     Mutaties boekjaar 2003:    Bij: investeringen4437942601 497aansluiting activa module  2222Af: -diefstal/Ass.Eigen Risico3––3-afschrijvingen3433623211 026Totaal mutaties97432– 39490     Aanschaffingsprijs2 2212 5913 0237 835Cumulatieve afschrijvingen1 6601 1481 6334 441Boekwaarde per 31-12-20035611 4431 3903 394Immateriële vaste activaDe immateriële vaste activa zijn gewaardeerd tegen de aanschaffingsprijs
onder aftrek van lineaire afschrijvingen. De immateriële vaste activa
bestaan uit voor de PD ontwikkelde software. De waardering vindt plaats tegen
de hiervoor aan derden betaalde gelden. De afschrijvingstermijn is gesteld
op 5 jaar.De stijging wordt met name veroorzaakt door de ontwikkeling van het werkbeheers-
en volgsysteem Prisma, o.a. noodzakelijk om een eenduidige koppeling te borgen
tussen geïnspecteerd object en laboratoriumuitslag, en de ontwikkeling
van Landeninformatie op Internet, een systeem waardoor alle exporteisen van
derde landen steeds up to date op internet beschikbaar zijn.Materiële vaste activaDe materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen de aanschaffingsprijs
onder aftrek van lineaire afschrijvingen. Afhankelijk van de economische/technologische
levensduur wordt een afschrijvingstermijn gehanteerd van 3 tot 10 jaar. Om
de aansluiting met de subadministratie vaste activa te behouden heeft er een
positieve correctie van € 22 210 plaatsgevonden. De bij een
inbraak ontvreemde hardware is voor de restwaarde van € 2 972
afgeschreven ten laste van de voorziening Assurantie Eigen Risico.DebiteurenBedragen x € 1000 31-12-200301-01-2003Debiteuren2 2641 827Af: voorziening dubieuze debiteuren2525 2 2391 802De inspectieplicht snijbloemen heeft een toename van het saldo debiteuren
tot gevolg gehad. Vanwege het nieuw geïntroduceerde tarief zijn diverse
debiteuren een bezwaarprocedure gestart en wachten daarom met betalen.De debiteuren zijn volledig als kortlopend te beschouwen. Uit ervaringsgegevens
is gebleken dat een voorziening ter hoogte van € 25 000 voldoet
om het gemiddelde debiteurenrisico te dekken.Nog te ontvangen/vooruitbetalingenBedragen x € 1000 31-12-200301-01-2003Personeel– 2– 2Nog te factureren omzet2 2281 448Vooruitbetaalde kosten7274 2 2981 520De post nog te ontvangen bestaat voor het grootste deel uit nog te factureren
opbrengsten over uitgevoerde diensten van met name december 2003, die in januari
2004 zijn gefactureerd. Ten opzichte van 2002 zijn de na balansdatum gefacureerde
bedragen nu gerubriceerd onder Nog te factureren omzet in plaats van onder
Debiteuren.Liquide middelenBedragen x € 1000 31-12-200301-01-2003Kassen5837Rekening courant Ministerie van Financiën4 536391 4 594428De liquide middelen voor totaal € 4 594 129 bestaan
uit de Rekening Courant bij het Rijks Informatiecentrum (RIC) ter waarde van € 4 535 724
en de kassen in de PD-locaties, exclusief betalingen onderweg.Passiva:VermogenBedragen x € 1000 Exploitatie reserveVerplichte ReserveOnverdeeld ResultaatAgentschaps-VermogenStand per 1-1-20035621 011– 2 167– 594Overboeking– 1 8994322 030563Uitkering door moederdepartement  700700Stand per 31-12-2003– 1 3371 443563669De verplichte reserve heeft betrekking op de in de balans geactiveerde
immateriële vaste activa. In het jaar 2003 is € 0,7 mln. ontvangen
van het moederdepartement ter aanvulling van het eigen vermogen.Het resultaat 2003 is voorlopig opgenomen als onverdeeld resultaat vooruitlopend
op de definitieve bestemming door het moederdepartement.Leningen van de baten-lastendienst bij het ministerie
van FinanciënBedragen x € 1000Stand per 1-1-20032 614Aflossingen– 760Leningen afgesloten in 20032 831Stand per 31-12-20034 685Op de leningen is de Regeling Leen- en depositofaciliteit agentschappen
2003 van toepassing.Het rentepercentage is afhankelijk van de looptijd van de leningen en
varieert van 2,69% tot 5,55%.De looptijd van de leningen is afhankelijk van de economische levensduur
van de te financieren vaste activa. Met een beginstand van € 2 613 967,
een beroep op de leenfaciliteit van € 2 831 000 en een
aflossing van € 760 263, is de stand op 31 december 2003 € 4 684 705
als schuldrest. De lening, die in 2003 is opgevraagd, is voor € 1 496 899
gebruikt voor investeringen in automatisering en laboratoriumapparatuur. Vanwege
o.a. de uitstel van investering in verband met de overgang naar een ander
tijdschrijffsysteem is € 1 334 101 beschikbaar in 2004
voor het doen van geplande investeringen.VoorzieningenBedragen x € 1000 WachtgeldenReorganisatieAssurantie eigen risicoTotaalStand per 01-01-20031006025185Dotaties31 00331 009Onttrekkingen–/- 3–/-
7–/- 3–/- 13Stand per 31-12-20031001 056251 181De voorziening Reorganisatie, opgehoogd naar € 1 056 000,
is opgevoerd ter dekking van de kosten als gevolg van reorganisaties van de
Buitendienst en Shared Services. Door in de Buitendienst te concentreren in
vier districtskantoren, kunnen specialisatie naar sectoren, maximale concentratie
van management, ondersteuning en klantcontact gerealiseerd worden. Hiermee
kan efficiency, effectiviteit en continuïteit ook in de toekomst gewaarborgd
worden. De introductie van Shared Services HRM, vloeit voort uit het kabinetsbesluit.
De concentratie van personeelsregistratie en salarisadministratie rijksbreed
brengen externe begeleiding, ondersteuning en opleidingskosten met zich mee.
De voorziening Assurantie eigen risico is gehandhaafd op € 25 000.
De voorziening Wachtgelden van € 100 000, is ter dekking van
de wachtgeldverplichtingen voor personeel.Crediteuren (kortlopende schulden)Bedragen x € 1000 31-12-200301-01-2003Crediteuren9921 078 9921 078Kortlopende schulden zijn opgebouwd uit crediteuren ter waarde van € 1 043 988,
onder aftrek van betalingen onderweg € 51 968.Nog te betalen/vooruitontvangenBedragen x € 1000 31-12-200301-01-2003Personeel1 4661 320Vooruitvangen omzet moederdepartement2000–Werkkapitaal1 1112 052Overige421– 4 9983 372De balanspost Personeel betreft voornamelijk opgebouwde rechten op vakantiegeld,
verlofdagen en interim-vergoeding (ZK-regeling). De vooruitontvangen omzet
van het moederdepartment bedraagt € 2 mln. Daarnaast bestaat deze
balanspost uit ontvangen voorschotten, na aftrek van bestede kosten, voor
internationale samenwerkingsprojecten per saldo € 463 699 en
voor software-ontwikkeling (Client) en schadevergoedingen € 647 599.
Laatste onderdeel van deze balanspost is overige nog te betalen kosten 2003
ter waarde van € 421 293.Gespecificeerde verantwoordingsstaat 2003Bedragen x € 1000 (1)(2)(3)=(2)-(1)OmschrijvingOorspronkelijk vastgestelde begrotingRealisatieVerschilBaten   Opbrengst moederdepartement12 25815 0172 759Opbrengst overige departementen   Opbrengst derden11 76513 5101 745Totaal baten24 02328 5274 504    Lasten   Apparaatskosten   – vast personeel13 18915 3302 141– variabel personeel2 0841 516– 568– materiele kosten5 0135 928915– huisvesting2 6022 995393Afschrijvingskosten   – materieel709664– 45– immaterieel247362115Rentelasten13414612Dotaties voorzieningen451 023978Totaal lasten24 02327 9643 941    Saldo van baten en lasten0563563De Plantenziektenkundige Dienst heeft in 2003 een positief resultaat van € 0,6
mln. gerealiseerd.BatenOpbrengst moederdepartementDe opbrengst moederdepartement heeft betrekking op de vergoeding voor
de dienstverlening ten behoeve van het ministerie van LNV. De hogere bijdrage
wordt veroorzaakt doordat de tariefsverhoging niet geheel en later is doorgevoerd
dan voorzien, door meer werkzaamheden voor het moederdepartement en door hogere
huisvestingskosten.De LNV-bijdrage aan de PD, die is verantwoord onder beleidsartikel 5,
is € 2,7 mln. hoger dan de opbrengst moederdepartement in bovenstaande
verantwoordingsstaat. De oorzaak hiervan is dat een aantal voor in 2003 geplande
werkzaamheden pas in 2004 wordt uitgevoerd (€ 2 mln.) en dat ter
aanzuivering van het eigen vermogen in 2003 € 0,7 mln. door het
moederdepartement is bijgedragen.Opbrengst derdenDe opbrengsten derden zijn te specificeren in Import & Exportinspecties
(€ 8,4 mln.), Reduced Checks (€ 2,8 mln.), Diagnostiek
(€ 0,2 mln.) en Overige € 2,1 mln.). De gerealiseerde
opbrengst derden is 15% hoger dan begroot en 36% hoger dan de realisatie van
2002. Dit is veroorzaakt door de uitbreiding van inspectieplichtige snijbloemen
en door de aanpassing van de tarieven.LastenDe lasten als geheel over 2003 zijn 16% hoger uitgevallen dan oorspronkelijk
begroot. Om optimaal aan te sluiten bij de logistiek van het bedrijfsleven,
hebben diverse investeringen plaatsgevonden in de organisatie, waaronder reorganisaties
van beleids- en uitvoerende afdelingen, een kennisinhaalslag en investering
in kwaliteitszorg. Daarnaast is een aanvang gemaakt met de herziening van
het inspectieregiem. Als gevolg hiervan laten personele lasten ten opzichte
van de oorspronkelijke begroting een stijging zien van 10%. Ten opzichte van
de realisatie van 2002 is er slechts een lichte lastenstijging van 5%. Deze
bescheiden stijging ten opzichte van 2002, is het resultaat van terughoudendheid
in personele en materiële uitgaven.ApparaatskostenDe kosten voor personeel kunnen als volgt worden gespecificeerdBedragen x € 1000 20032002Vast personeel15 33014 533Detacherings- en uitzendkrachten1 5161 892Totaal personeel16 84616 425AfschrijvingskostenDe kostenpost afschrijvingen kan als volgt worden gespecificeerd:Bedragen x € 1000 20032002Afschrijvingen immaterieel362183Afschrijvingen immaterieel  Inventaris/installaties321195Computerapparatuur343293Totaal afschrijvingen1 026671Kasstroomoverzicht voor het jaar 2003Bedragen x € 1000   (1)(2)(3)=(2)-(1)  OmschrijvingOorspronkelijk vastgestelde begrotingRealisatieVerschil1. Rekening-courant RIC 1 januari 2003– 2003915912. Totaal operationele kasstroom9562 8711 915 (-/-)– Totaal investeringen– 1 134– 1 497– 363 (+)– Totaal boekwaarde desinvesteringen   3. Totaal investeringskasstroom– 1 134– 1 497– 363 (-/-)– Eenmalige uitkering aan moederdepartement    (+)– Eenmalige storting door moederdepartement 700700 (-/-)– Aflossing op leningen– 904– 760144 (+)– Beroep op leenfaciliteit1 1342 8311 6974. Totaal financieringskasstroom2302 7712 5415. Rekening-courant RIC 31 december 2003 (=1+2+3+4)– 1484 5364 684Overzicht vermogensontwikkeling over de jaren 1999–2003Bedragen x € 1000 1999200020012002Begroting 2003Realisatie 20031 Eigen vermogen per 1/13 8978131 6452 2901 177– 5942 Saldo van baten en lasten– 625832973– 2 167 5633a uitkering aan moederdepartement  – 350– 717 –3b bijdrage moederdepartement ter versterking van eigen vermogen    700 3c overige mutaties in eigen vermogen– 707 22–  3 Totaal directe mutaties in het eigen vermogen707 – 328– 717 7004 Eigen vermogen per 31/12 (1+2+3)2 5651 6452 290– 5941 177669Prestaties en indicatorenKosten per productgroepBedragen x € 1000ProductgroepBegroting 2003Realisatie 2003Weren en vrijwaren van Q-organismen en kwaliteit8 61014 828Fytosanitair (uitroeien, beheersen en monitoren van Q-organismen)5 5734 845Kennis en Expertise2 7902 303Duurzaam gebruik van gewasbeschermingsmiddelen924808Detectie en identificatie van Q-organismen3 5802 753Beleidsondersteuning2 4052 153Toezicht (keuringsdiensten)141274Totaal kosten24 02327 964De totale kosten zijn op basis van de urenrealisatie per productgroep
toegerekend naar productgroepen. Circa 53% van de kosten worden gemaakt voor
de producten weren en vrijwaren. De fytosanitaire producten «uitroeien,
beheersen en monitoren» nemen 17% voor hun rekening. Het overige deel
van de kosten komt voor rekening van de overige productgroepen. Opgemerkt
moet worden dat deze toerekening van kosten verder verfijnd kan worden als
rekening wordt gehouden met het (relatief) dure laboratorium dat op de productgroepen
«kennis en expertise» en «detectie en identificatie van
Q-organismen» drukt.Prestaties (aantallen)ProductProductgroep20012002Begroting 2003Realisatie 20031 Inspecties importzendingen Inspecties
reduced checks Weren van Q organismen
en kwaliteit46 28765 52444 00059 70253 6452 Gewaarmerkte exportcertificatenVrijwaren van Q organismen en kwaliteit242 508287 502249 000244 1933 Bedrijfsbezoeken (bedrijfsbezoeken) Weren, Vrijwaren, uitroeien, beheersen en monitoring*135 10588 000173 2884 Mutaties besmetverklaringenMonitoring3701 0825001815 Monstername bruinrot/ringrotMonitoring71 7038 32485 0008 5286 Diagnostische inzendingen Diagnose en identificatie57 5295 28870 0004 9337 Adviesuren landbouwkundige deugdelijkheidGeïntegreerde Gewasbescherming1 6321 9132 3001 2658 Verstrekte vergunningenGeïntegreerde Gewasbescherming37 66413 82320 0008 760* Gegevens niet beschikbaar1 Inspecties importzendingen: iedere import- of exportpartij bestaat uit
één of meerdere zendingen (een homogene partij bloemen, planten
of fruit die vergezeld gaat van een fytosanitair certificaat). Het jaar 2003
laat een stijging van het aantal afgegeven import- en exportcertificaten zien
ten opzichte van voorgaande jaren. Deze stijging is met name het gevolg van
de introductie van certificaten voor snijbloemen. Verder was een daling van
de handel verwacht. Derhalve ligt de begroting aan de hoge kant.2 Ten aanzien van het aantal gewaarmerkte exportcertificaten zijn er geen
bijzonderheden.3 inspectiebezoeken fytosanitair: ook hier is de hoge realisatie het gevolg
van de introductie van reduced checks: volgens EU richtlijn moest in beginsel
een minimum 10% per product/land combinatie worden geïnspecteerd.4 Besmetverklaringen: het aantal gevonden besmetverklaringen ligt lager
dan begroot. Er zijn dit jaar minder besmetverklaringen stengelaaltjes uitgevaardigd.5/6 De afwijkingen monstername bruinrot/ringrot en diagnostische inzendingen
worden verklaard doordat de activiteiten met betrekking tot bruinrot/ringrot
zijn overgedragen aan de NAK/Agro. Hier was bij het opstellen van de begroting
geen rekening mee gehouden.7 Het aantal advies-uren voor het College Toelating Bestrijdingsmiddelen
(CTB) ligt lager dan begroot. De oorzaak is gelegen in de dalende vraag vanuit
het CTB. Veel van de te beoordelen dossiers werden door het CTB niet volledig
bevonden, en derhalve niet aan de PD aangeboden voor vervolg.8 Het aantal afgegeven vergunningen ligt lager dan begroot.DoelmatigheidInzet arbeidscapaciteit (%) 2001 (%)2002 (%)Begroting 2003 (%)Realisatie2003 (%)Bruto capaciteit100100100100Bezettingsgraad (= netto capaciteit)83,98385,982Afwezigheid (verlof en ziekte)16,11714,118Netto capaciteit100,0100,0100,0100,0Primair proces64,957,065,261Management en beheer28,034,027,039Kennis- en methodenontwikkeling7,19,07,8** Met ingang van 1 januari 2003 maakt kennis en methoden ontwikkeling
deel uit van het primaire procesDe verschillen tussen begroting en realisatie worden met name veroorzaakt
doordat de implementatie van de reorganisatie meer tijd heeft gekost dan aanvankelijk
ingeschat. Verder speelt afwezigheid als gevolg van verlof en ziekte een rol.
Tot slot zijn er veel vacatures pas aan het einde van het jaar 2003 opgevuld.Gemiddelde duur prestaties (in uren) 20012002Begroting 2003Realisatie
2003Inspectie weren Q en kwaliteit***1,40,80,6Inspectie vrijwaren Q en kwaliteit*10,30,8Verstrekken vergunning0,30,50,50,6* Met ingang van 1 januari 2002 wordt de duur van een inspectiebezoek
geregistreerd; historische gegevens zijn niet voorhanden** Exclusief reduced checksDe duur van een bezoek vrijwaren (export) ligt nog steedds hoger dan begroot
maar is, in vergelijking met het jaar 2002, wel wat afgenomen. De realisatie
is exclusief de administratieve afhandeling van de inspecties, maar inclusief
reistijd. De realisatie van een inspectie weren ligt lager dan begroot. Het
verstrekken van een vergunning is nagenoeg gelijk gebleven met het jaar 2002.DoeltreffendheidWering schadelijke organismen20012002Begroting 2003Realisatie 2003Aantal geïnspecteerde zendingen46 28765 52445 000113 347Aantal geweerde zendingen155198250345Percentage geweerde zendingen0,3%0,3%0,6%0,3%Het aantal geïnspecteerde zendingen is, overeenkomstig het aantal
inspectiebezoeken, toegenomen als gevolg van de introductie van inspecties
voor snijbloemen. Ondanks de toename van het aantal geïnspecteerde zendingen
heeft dit niet geleid tot een hoger aantal vondsten Q organismen.Kwaliteit 200120022003Klaagschriften768Aantal afgehandeld767Aantal gegrond verklaard340Beroeps- en bezwaarschriften   Aantal uitspraken9637Afgewezen (%)100100100Toegekend (%)000Er zijn 8 klaagschriften ontvangen waarvan 7 afgehandeld en 1 nog onderhanden.
Gedurende het jaar zijn 1 beroepschrift en 1 bezwaarschrift ingetrokken. Ten
aanzien van beroepen gaat het in 12 gevallen om dezelfde zaak: telers zijn
maatregelen aangezegd, omdat ze in het seizoen 2002 hebben beregend met oppervlaktewater
dat in de loop van het teeltseizoen besmet bleek met bruinrot.Volume en prijsindicatoren activiteit exportinspectie
en importinspectie (excl inspecties van aardappelen en bloembollen) Volume 1 t/m 3e/4e kwartaalPrijs 2003 in €: t/m 3e/4e kwartaalInspectie voorrijtarief (gedeclareerd)61 362/18 85630,25/33,28Inspectie eenheden import63 060/15 00919,70/21,67Inspectie eenheden export (1=15 minuten)56 566/16 17719,70/21,67* Hierin zijn ook de lagere voorrijtarieven van de veiling verwerkt en
de hogere tarieven voor overwerk (avond, zaterdag en zondag)Voedsel en Waren AutoriteitInleidingDe Voedsel en Waren Autoriteit (VWA) bestaat uit drie onderdelen: de Centrale
Eenheid (VWA/CE), de Rijksdienst voor Keuring van Vee en Vlees (VWA/RVV) en
de Keuringsdienst van Waren (VWA/KvW). De verantwoording van de VWA bestaat
daarom uit drie afzonderlijke paragrafen. Het budget voor de VWA/KvW staat
op de VWS-begroting (artikel 11B). Het budget voor de VWA/CE en de VWA/RVV
staat op de LNV-begroting (Beleidsartikel 6 «Voedselveiligheid, voedselkwaliteit
en diergezondheid»).Op grond van het Koninklijk Besluit van 2 juni 2003, houdende overgang
van het beheer van de Voedsel en Waren Autoriteit (staatsblad 2003, 240) is
de Minister van LNV met ingang van 27 mei 2003 beheersverantwoordelijke
geworden voor de VWA.(Tijdelijk)Agentschap VWA/CEAlgemeenEen belangrijk aandachtspunt voor 2003 was het oprichten van de VWA/CE
en samen met de centrale staven van de VWA/KvW en de VWA/RVV te huisvesten
op één locatie. Ter uitvoering hiervan zijn de vier directies
van de Centrale Eenheid op basis van een vastgesteld organisatie- en formatieplan
ingesteld. In het najaar van 2003 zijn de betreffende functies daadwerkelijk
ingevuld. Tevens heeft de huisvesting op één locatie plaatsgevonden.De VWA/CE heeft drie belangrijke taken: toezicht houden, onderzoek/risicobeoordelingen
uitvoeren en communicatie verzorgen/advies geven. Deze taken zijn uitgewerkt
in de VWA-meerjarenvisie 2004–2007, die is afgestemd met de eigenaar
(LNV) en de opdrachtgevers (LNV en VWS), alsmede met een groot aantal maatschappelijke
organisaties.1. ToezichtIn 2002 is een gezamenlijk pilot van de VWA/CE en VWA/KvW gestart genaamd
«effectieve handhaving». In 2003 heeft dat tot een aantal concrete
resultaten geleid. Zie het VWS-jaarverslag (artikel 11 B) voor een nadere
toelichting.2. Onderzoek en RisicobeoordelingOp grond van de verantwoordelijkheid voor het adviseren op basis van wetenschappelijk
gefundeerde risicobeoordelingen, zijn in 2003 adviezen aan LNV en VWS uitgebracht
t.a.v.: gehalte dioxine in broodmeel dat verwerkt is in diervoeders; lood
in gras als gevolg van kleiduivenschieten; de aanwezigheid van polycyclische
aromatische koolwaterstoffen (pak's) in voordrooggras vanuit bermen; malachietgroen
in zalm; blackhead; furazolidon; SEM en lasalocide.Zowel vanuit de handhavingverantwoordelijkheid als vanuit de verantwoordelijkheid
voor risicobeoordelingen vormen groeibevorderaars
een aandachtspunt van de VWA. Door de VWA is een voorstel ingebracht in een
expertbijeenkomst te Brussel voor het toezicht op het illegaal gebruik van
boldenon (hormonen die de groei van kalveren bevorderen).Microbiologische contaminanten (bijvoorbeeld
STEC, Campylobacter, Salmonella, Eterobacter, Sagasaki) vormen een risico
voor de volksgezondheid, deze bacteriën kunnen ernstige ziekteverschijnselen
veroorzaken bij de mens. In internationaal verband is een nota
over microbiologische criteria opgesteld. Voor enkele van deze bacteriën
(STEC) is een risicobeoordeling en voorstel voor maatregelen opgesteld.Tot op heden wordt bij de normstelling voornamelijk uitgegaan van op wetenschappelijk
onderzoek gebaseerde normen en nultoleranties.
Bij deze benadering kunnen echter steeds meer kanttekeningen worden gezet.
Enerzijds omdat vanwege de technologische ontwikkelingen de mogelijkheden
om stoffen te kunnen detecteren zijn toegenomen, anderzijds omdat ook andere
maatschappelijke factoren kunnen meewegen bij de vaststelling van de normen.
De VWA/CE heeft dit onderwerp in discussie gebracht.Om het inzicht in nieuwe potentiële risico's en/of zich ontwikkelende
risico's te vergroten zijn diverse projecten uitgevoerd. Het resultaat van
een internationale workshop over acrylamide in
levensmiddelen is samengevat in een white paper dat is aangeboden aan de EFSA.
Daarnaast is een advies uitgebracht aan VWS en LNV. Op grond van de bevindingen
is aanvullend onderzoek gestart. Uit dit onderzoek blijkt dat, in tegenstelling
tot wat werd verwacht, het afbakken van patat op een lagere temperatuur dan
gebruikelijk is, niet tot een hoger vetgehalte leidt. Het eerdere advies van
de VWA om goudgeel als norm voor het afbakken te hanteren blijft hiermee gehandhaafd.In het kader van de beheersing van risico's in de voedselketen is gestart
met een grondige ketenanalyse en risicobeoordeling van de diervoedersector. Doel is om de risico's voor de volksgezondheid
(inclusief zoönosen) aan te duiden en de hiaten in de kwaliteitsborging
vast te stellen. Ook wordt, in opdracht van het ministerie van LNV, nagegaan
in hoeverre, met gebruikmaking en koppeling van al bestaande registraties,
een bedrijfsmonitoringssysteem kan worden ontwikkeld
dat een signalerende functie kan vervullen bij het opsporen van problemen
op bedrijfsniveau.De risico's van toenemende antibiotica resistentie zijn in kaart gebracht. Uit het uitgebrachte rapport blijkt dat
het gebruik van antibiotica en de residuen in menselijke voeding de nodige
risico's voor de toekomst met zich meebrengt. De VWA gaat verder met (internationale)
uitwerking en agendering.Internationale samenwerking is essentieel als het gaat om het pro-actief kunnen signaleren en beoordelen van nieuwe
potentiële risico's. VWA voert daarom het EU 6e kader onderzoeksproject
PERIAPT uit om te komen tot een internationaal overheidsnetwerk voor deze
pro-actieve opsporing van nieuwe en/of zich ontwikkelende risico's op het
terrein van de voedselveiligheid.3. Communicatie en voorlichtingDe VWA en de Stichting Voedingscentrum Nederland hebben een samenwerkingsovereenkomst
getekend. Deze overeenkomst is met name bedoeld om met inachtneming van ieders
rol in het communiceren over veilig en gezond voedsel, ervoor te zorgen dat
de consument zo optimaal mogelijk wordt geïnformeerd. Beide organisaties
maken gebruik van elkaars deskundigheid en vullen elkaar, waar nodig, aan.
Vanuit het «samen sterk» principe wordt de consument bediend.
Het is de bedoeling dat door eenduidige informatieverstrekking
het vertrouwen van de burger in de veiligheid van ons voedsel toeneemt.Grondslagen voor waardering en resultaatbepalingAlgemeenDe waardering en resultaatbepaling hebben plaatsgevonden met inachtneming
van algemene beginselen van voorzichtigheid, toerekening aan periodes, continuïteit
en bestendige gedragslijn.Vaste activaDe materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen de aanschafwaarde
inclusief omzetbelasting onder aftrek van lineaire afschrijvingen.VorderingenDe vorderingen zijn opgenomen tegen nominale waarde.ResultaatbepalingsgrondslagenDe resultaten zijn berekend op basis van aanschafwaarde, waarbij baten
en lasten zijn toegerekend aan de periode waarop zij betrekking hebben.Buitengewone baten en lastenDe buitengewone baten en lasten betreffen resultaten die geen betrekking
hebben op de reguliere bedrijfsvoering.Balans per 31 december 2003Bedragen x € 1000 Balans 2003Balans 2002*Activa  Immateriële activa  Materiële activa  – grond en gebouwen  – installaties en inventarissen7 84435– overige materiële vaste activa  Voorraden  Debiteuren7380Nog te ontvangen322617Liquide middelen12 8132Totaal activa21 717654   Passiva  Eigen Vermogen  – exploitatiereserve3535– verplichte reserves  – onverdeeld resultaat8280Leningen bij het MvF8 1070Voorzieningen  Crediteuren10 5400Nog te betalen2 207619Totaal passiva21 717654* Onder balans 2002 is de definitieve openingsbalans opgenomen, die is
vastgesteld bij de 1e suppletore wet 2003.Toelichting op de balansActivaMateriële activa:De materiële activa zijn gewaardeerd tegen de aanschaffingsprijs
onder aftrek van lineaire afschrijvingen op basis van de verwachte economische
levensduur. Voor de aanschaffingen die zijn gedaan via de Rijksgebouwendienst
(RGD) (ca. € 6 mln.) heeft activering plaatsgevonden op basis van
een voorlopige afrekening. In 2004 zal bij de oplevering, de definitieve afrekening
en de definitieve activering plaatsvinden.Voor de diverse materiële activa zijn de volgende (lineaire) afschrijvingstermijnen
gehanteerd, gebaseerd op de verwachte economische levensduur:– Soft- en hardware 3 jaar– Hulpapparatuur 5 jaar– Inventaris/inrichting gebouw 10 jaarBedragen x € 1000 Soft- en hardware
3 jaarInventaris/inrichting gebouw
10 jaarTotaalAanschaffingsprijs38442Afschrijvingen707Boekwaarde per 01-01-200331435    Mutaties boekjaar 2003   Bij: – investeringen5047 7928 296Af: – desinvesteringen   – afschrijvingen96391487Totaal mutaties4087 4017 809    Aanschaffingsprijs5427 7968 338Cumulatieve afschrijvingen103391494Boekwaarde per 31-12-20034397 4057 844Debiteuren Bedragen x € 1000 31-12-200301-01-2003Debiteuren7380Af: voorziening dubieuze debiteuren00Saldo debiteuren7380De debiteuren (€ 737 695) vloeien voornamelijk voort uit
diensten geleverd aan de VWA/KvW (€ 552 000) en VWA/RVV (€ 182 000).Nog te ontvangenBedragen x € 1000 31-12-200301-01-2003Te vorderen LNV1430Te vorderen VWS17617Te vorderen salarissen KvW840Vooruitbetaalde kosten780Saldo nog te ontvangen322617De post te vorderen van LNV heeft betrekking op de door de VWA/CE voorgefinancierde
gelden ten behoeve van het voedingscentrum.Liquide middelenBedragen x € 1000 31-12-200301-01-2003Kas10Rijkshoofdboekhouding (RIC)12 8122Saldo liquide middelen12 8132De post Rijkshoofdboekhouding (RIC) is grotendeels opgebouwd uit de afgeroepen
lening bij het ministerie van Financiën (€ 8,1 mln.) ten behoeve
van de investerings- en projectkosten voor de inrichting van nieuwbouw. Het
hoge saldo is een gevolg van de nog te betalen facturen (zie de post Crediteuren)
en de nog te betalen kosten (zie de post Nog te betalen).Passiva:Eigen vermogenBedragen x € 1000 ExploitatiereserveVerplichte reservesOnverdeeld resultaatEigen
vermogenStand per 1-1-200335  35Resultaat 2003  828828Stand per 31-12-200335 828863Het resultaat 2003 (€ 828 000) is voorlopig opgenomen als
onverdeeld resultaat vooruitlopend op de definitieve bestemming door het moederdepartement.Leningen bij het Ministerie van FinanciënBedragen x € 1000Lening uit het jaarHoofdsomSchuldrestRentepercentageRestant looptijd in jaren2003 (Inventaris)7 3757 3754,21102003 (Soft- en hardware)7327322,693Stand leningen bij MvF8 1078 107  Dit betreft de leningen afgesloten bij het ministerie van Financiën
ter financiering van de bovenstaande investeringen. Op de leningen is de Regeling
leen- en depositofaciliteit agentschappen 2003 van toepassing. Het rentepercentage
is afhankelijk van de looptijd en varieert van 2,69% tot 4,21%.Er hebben nog geen aflossingen plaatsgevonden, daar de lening in november
2003 is afgeroepen.CrediteurenBedragen x € 1000 31-12-200301-01-2003Crediteuren10 5400Saldo crediteuren10 5400In deze post (saldo € 10 539 803) zijn de volgende
grote posten te onderscheiden:– RGD: € 6 759 520, in verband met investerings-
en projectkosten voor inrichting van nieuwbouw;– VWA/KvW: € 2 123 085, in verband met door
VWA/KvW vooruitbetaalde huurkosten van VWA/CE;– VCN: € 423 000, in verband met nog te betalen budgetbijdrage.Nog te betalenBedragen x € 1000 31-12-200301-01-2003Nog te betalen kosten2 018619Personeel1890Saldo nog te betalen2 207619Onder de post Nog te betalen kosten (saldo € 2 206 719)
zijn de volgende grote posten te onderscheiden:– Servicekosten aangaande de huisvesting: € 293 000;– Investerings- en projectkosten voor inrichting nieuwbouw: € 657 800;– Geleverde diensten door VWA/RVV: € 300 000.De post Personeel betreft de opgebouwde rechten op vakantiegeld en de
tegemoetkoming in de ziektekosten.Gespecificeerde verantwoordingsstaat 2003Bedragen x € 1000 (1)(2)(3)=(2)-(1)OmschrijvingOorspronkelijk vastgestelde begrotingRealisatieVerschil realisatie
en oorspronkelijk vastgestelde begrotingBaten   Opbrengst moederdepartement14 25814 2571Opbrengst overige departementen   Opbrengst derden 3939Rentebaten 1717Buitengewone baten 108108Exploitatiebijdrage   Totaal baten14 25814 421163    Lasten   Apparaatskosten   – personele kosten4 7385 191453– materiële kosten6 5085 584– 924– huisvesting2 4002 299– 101Rentelasten1500– 150Afschrijvingskosten   – materieel46248725– immaterieel  0Dotaties voorzieningen  0Buitengewone lasten 3232Totaal lasten14 25813 593– 665    Saldo van baten en lasten0828828Algemene toelichting:De baten-lasten begroting 2003 van de VWA/CE was niet in de VWS begroting
2003 opgenomen. Bij 1e suppletore wet 2003 is de baten-lasten begroting 2003
van de VWA/CE 2003 opgenomen en vastgesteld. Omwille van helderheid bij de
verklaring van de verschillen is er voor gekozen om in de kolom «Oorspronkelijk
vastgestelde begroting» laatstgenoemde stand aan te houden. Dit geldt
ook wanneer in onderstaande toelichting van begroting(sstand) wordt gesproken.BatenOpbrengst moederdepartementDe bijdrage van het moederdepartement heeft betrekking op de uitvoering
van de drie hoofdtaken van de VWA/CE: toezichthouden, onderzoek/risicobeoordelingen
uitvoeren en de communicatie verzorgen/advies geven. Bij de 2e suppletore
wet is het budget voor de VWA/CE overgeheveld van VWS naar LNV. Het budget
is in 2003 relatief hoog in verband met hoge incidentele kosten die te maken
nieuwe huisvesting.Opbrengst derdenDit betreft co-financiering door de Europese Commissie voor Europese projecten
in onder meer Roemenië en Slowakije. Deze projecten hebben te
maken met het begeleiden van nieuwe toetredende lidstaten die moeten voldoen
aan EU-richtlijnen met betrekking tot voedselveiligheid.RentebatenDit betreft de rente die is bijgeschreven op de lopende rekening bij het
Ministerie van Financiën.Buitengewone BatenDeze bate betreft onder meer een bijdrage van de VWA/KvW en de VWA/RVV
aan de VWA/CE voor het publicitaire jaarverslag VWA 2002.LastenPersonele kostenIn de begroting is uitgegaan van een last voor personeel van € 4,738
mln. De uiteindelijke realisatie voor 2003 komt uit op € 5,191 mln.
De personele kosten zijn hoger doordat:• er een snellere invulling van vacatures bij de VWA/CE heeft plaatsgevonden
dan werd verwacht.• het definitieve Organisatie- en Formatieplan pas per 1 oktober
2003 ingevuld werd en niet, zoals de verwachting was, per 1 juli 2003. Zodoende
is langer gebruik gemaakt van gedetacheerd en ingehuurd personeel.Materiële kostenDe realisatie van de materiële kosten is lager dan geraamd. Dit heeft
vooral te maken met lagere verhuiskosten en lagere kosten die nodig waren
voor de inrichting van het nieuwe gebouw.HuisvestingBij de oorspronkelijke begroting is een inschatting gemaakt van de huurkosten
van de RGD. De nu aangegeven realisatie is op basis van een voorlopig huurcontract
van de RGD. De huurkosten zijn lager uitgevallen dan verwacht. De belangrijkste
reden hiervoor is dat het nieuwe pand op een later moment werd betrokken,
dan vooraf gepland.RentelastenIn 2003 is een lening aangegaan bij het Ministerie van Financiën
voor de bekostiging van de nieuwe huisvesting. De rentelasten zijn lager dan
verwacht, omdat de lening op een later tijdstip is afgeroepen dan gepland.
Aangezien de lening pas in december 2003 is gestort zijn er nog geen rentelasten
in 2003.AfschrijvingskostenDeze kostenpost is toegelicht in de tabel bij de materiële activa
(toelichting op balans).Buitengewone lastenDeze hebben betrekking op kosten van het voorafgaand boekjaar.Saldo van baten en lastenDe VWA/CE heeft in 2003 een positief resultaat van € 828 000
behaald. Dit heeft vooral te maken met de lagere materiële kosten in
verband met de verhuizing. De komende tijd zal binnen LNV besluitvorming plaatsvinden
over de bestemming van het resultaat.Kasstroomoverzicht voor het jaar 2003Bedragen x € 1000 (1)(2)(3)=(2)-(1)OmschrijvingOorspronkelijk vastgestelde begroting*RealisatieVerschil realisatie
en oorspronkelijk vastgestelde begroting1. Rekening-courant RIC 1 januari 20030222. Totaal operationele kasstroom45012 99912 549 Totaal investeringen (-/-)– 8 500– 8 295205 Totaal boekwaarde desinvesteringen (+)0003. Totaal investeringskasstroom– 8 500– 8 295205 Eenmalige uitkering aan moederdepartement (-/-)000 Eenmalige storting door moederdepartement (+)000 Aflossingen op leningen (-/-)– 4500– 450 Beroep op leenfaciliteit (+)8 5008 107– 3934. Totaal Financieringskasstroom8 0508 107575. Rekening-courant RIC 31 december 2003 (=1+2+3+4)012 81312 813* De stand «Oorspronkelijk vastgestelde begroting» betreft
de stand zoals is opgenomen in/vastgesteld met de 1e suppletore wet.Operationele kasstroomDe operationele kasstroom is hoger dan gepland. Op 31 december 2003
is een groot aantal facturen door de VWA nog niet betaald. Het betreft met
name facturen die betrekking hebben op huisvestingkosten en gedetacheerd personeel.InvesteringskasstroomEr zijn minder investeringen gedaan dan vooraf werd ingeschat. Een klein
deel van de investeringen is uitgesteld naar 2004.FinancieringskasstroomIn 2003 heeft de VWA/CE geen leningen afgelost. Dit heeft met name te
maken met de late afroep van de leningen bij het Ministerie van Financiën.Overzicht vermogensontwikkeling over 2003Bedragen x € 1000 Begroting 2003Realisatie 20031. Eigen vermogen per 1 januari35352. Saldo van baten en lasten 8283a. Uitkering aan moederdepartement 03b. Bijdrage moederdepartement ter versterking van eigen vermogen  3c. Overige mutaties in eigen vermogen003. Totaal directe mutaties in eigen vermogen004. Eigen vermogen per 31 december (1+2+3)35863* Met «begroting 2003» wordt de stand van de begroting 2003
bedoeld, zoals is opgenomen in/vastgesteld met de 1e suppletore wet 2003.Maximaal toelaatbaar eigen vermogenHet maximaal toelaatbare eigen vermogen bedraagt 5% van de gemiddelde
omzet van de afgelopen 3 jaar. De VWA/CE is in 2003 ingesteld. Op basis van
de omzet over 2003 (€ 14,421 mln.) zou het eigen vermogen € 0,721
mln. mogen bedragen. In overleg met het moederdepartement wordt een nadere
bestemming van het onverdeelde resultaat bepaald.Voedsel en Waren Autoriteit/Keuringdienst van WarenAlgemeenDe Keuringsdienst van Waren (VWA/KvW) is sinds 2000 een agentschap. Organisatorisch
bestaat de VWA/KvW uit een Algemene Directie en vijf regionale diensten.Aan elke regionale dienst is, naast een basistakenpakket, een speciaal
aandachtsgebied toegewezen. Deze aandachtsgebieden dienen ter ondersteuning
van de landelijke uitvoering van toezicht en opsporing.De regionale diensten beschikken over eigen laboratoria. Monsters, die
door de controleurs worden genomen, kunnen binnen korte tijd worden onderzocht.
Deze organisatievorm maakt snel en gericht ingrijpen mogelijk en levert daarmee
een bijdrage aan de (gezondheids)bescherming van de Nederlandse bevolking.Planning & ControlcyclusDe VWA/ KvW kent een planning & control cyclus waarin jaarlijks het
Meerjarenplan wordt geactualiseerd en het Jaarplan en de Kadernotitie worden
opgesteld. Deze geven de bedrijfsvoeringkaders voor het komende planjaar aan.
Het bovenstaande is tot en met het verslagjaar het uitgangspunt geweest voor
de jaarlijkse managementafspraak (MA) met het ministerie van VWS. In deze
managementafspraak is een activiteitenplan opgenomen dat gerelateerd is aan
de overeengekomen concerndoelstellingen met als output het aantal uit te voeren
inspecties en het aantal te onderzoeken monsters. Aan dit activiteitenplan
is een voorcalculatorisch budget gekoppeld dat is gebaseerd op de voorcalculatorische
(integrale) kostprijzen van de producten inspecties en monsters. Daarnaast
is er een (lump-sum) programmabudget ter beschikking gesteld voor de projectgestuurde
afdeling Signalering.In 2003 hebben zich in navolging van 2002 op het gebied van de bedrijfsvoering
de nodige ontwikkelingen voorgedaan. De belangrijkste hiervan is de volgende:RisicoprofielHet risicobeleid van de VWA/KvW is in 2002 vastgesteld en onderkent zowel
maatschappelijke, politieke, personele als exploitatierisico's alsmede de
maatregelen die getroffen moeten worden teneinde deze risico's af te dekken. In 2003 is het risicoprofiel (risico-analyse) aangepast
aan de nieuwe VWA-kaders en aan de relatie met het ministerie van LNV. De
overgang naar het ministerie van LNV heeft ertoe geleid dat het onderscheid
tussen de eigenaar en de opdrachtgever in de aansturing van de VWA/KvW duidelijker
wordt. Het streven is de komende tijd een nieuw risicobeleid te ontwikkelen.
Dit zal worden opgesteld in samenspraak met de eigenaar (LNV) en de opdrachtgever
(VWS).Grondslagen voor waardering en resultaatbepalingAlgemeenDe waardering en resultaatbepaling hebben plaatsgevonden met inachtneming
van algemene beginselen van voorzichtigheid, toerekening aan periodes, continuïteit
en bestendige gedragslijn. In beginsel luiden alle bedragen tegen nominale
waarde en/of basis van historische uitgaafprijzen.Vaste activaDe materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen de aanschafwaarde
inclusief omzetbelasting onder aftrek van lineaire afschrijvingen.VorderingenDe vorderingen zijn opgenomen tegen nominale waarde.ResultaatbepalingsgrondslagenDe resultaten zijn berekend op basis van aanschafwaarde, waarbij baten
en lasten zijn toegerekend aan de periode waarop zij betrekking hebben.Buitengewone baten en lastenDe buitengewone baten en lasten betreffen resultaten die geen betrekking
hebben op de reguliere bedrijfsvoering.Balans per 31 december 2003Bedragen x € 1000 Balans 2003Balans 2002Activa  Immateriële activa  Materiële activa  – grond en gebouwen  – installaties en inventarissen18 95413 007– overige materiële vaste activa  Voorraden  Debiteuren546123Nog te ontvangen/Vooruitbetaald4 3793 384Liquide middelen2 1266 245Totaal activa26 00522 759   Passiva  Eigen Vermogen  – exploitatiereserve3 1163 132– verplichte reserves  – onverdeeld resultaat– 1 660– 16Leningen bij het MvF16 56811 872Voorzieningen2 4732 881Crediteuren2 9322 182Nog te betalen/Vooruitontvangen2 5762 708Totaal passiva26 00522 759Toelichting bij de balansActivaMateriële activaDe materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen historische aanschafwaarde,
verminderd met afschrijvingen. De afschrijving is gebaseerd op de verwachte
economische levensduur, waarbij de volgende (lineaire) afschrijvingstermijnen
zijn gehanteerd.– Soft- en hardware 3 jaar– Dienstauto's 5 jaar– Hulpapparatuur 5 jaar– Inventaris (incl. labapparatuur) 10 jaarOver de in 2003 aangeschafte activa is de helft van de jaarlijkse afschrijving
berekend. Vaste activa met een resterende levensduur kleiner dan één
jaar worden op nul gewaardeerd. Bedragen x € 1000 Soft- en hardware
3 jaarDienstauto's 5 jaarLabapparatuur 10 jaarInventaris 10 jaarTotaalAanschaffingsprijs4 6473 25419 2413 95931 101Cumulatieve afschrijvingen3 8401 30010 6862 26818 094Boekwaarde per 01-01-20038071 9548 5551 69113 007      Mutaties boekjaar 2003     Bij: – investeringen3 1703293 0133 3379 849– desinvestering afschrijvingen446942 5497253 814Af: – afschrijvingen9746391 4355053 553– desinvestering aanschafprijs4541332 7498274 163Totaal mutaties2 188– 3491 3782 7305 947      Aanschaffingsprijs7 3633 44919 5056 46936 786Cumulatieve afschrijvingen4 3681 8449 5722 04817 832Boekwaarde per 31-12-20032 9951 6059 9334 42118 954De boekwaarde van de activa is voor 87% gefinancierd met behulp van lange
termijn leningen die zijn aangetrokken bij het ministerie van Financiën.DebiteurenBedragen x € 1000 31-12-200301-01-2003Debiteuren546123Af: voorziening dubieuze debiteuren00Saldo debiteuren546123De debiteuren (saldo € 545 549) vloeien hoofdzakelijk voort
uit verstrekte exportverklaringen die worden gewaardeerd tegen nominale waarde.Nog te ontvangen/VooruitbetaaldNog te ontvangen:Bedragen x € 1000 31-12-200301-01-2003Vordering VWS7502 180Vordering op VWA/CE2 1120Diversen1500Saldo Nog te ontvangen3 0122 180De vordering op VWS ad € 2 180 000 op 1 januari 2003
bestond uit drie onderdelen:• huurcompenstatie 2001 ten gevolge van extra huurlasten (herindexatie);• vooruitbetaalde gelden aan VWS ten behoeve van afdracht aan de
RGD;• vooruitbetaalde gelden aan VWS ten behoeve van huisvestingskosten
nieuwe huisvesting.De vordering op VWA/CE per 31 december 2003 heeft te maken met vooruitbetaalde
huurkosten aan de RGD die te makenhebben met de VWS/CE. De post diversen betreft
vorderingen op LASER (BSE) en andere externe organisaties (o.a. in verband
met uitleen van personeel).Vooruitbetaald:Bedragen x € 1000 31-12-200301-01-2003Voorschotten personeel144136PC-privé project843Transitoria1 201989Waarborgsommen1436Saldo Vooruitbetaald1 3671 204De realisatie voor de post Transitoria betreft onder meer de kosten voor
het vervoerplan en abonnementen en kosten automatisering die contractueel
vooruitbetaald zijn.Liquide middelenBedragen x € 1000 31-12-200301-01-2003Kas78Rijkshoofdboekhouding (RIC)2 1196 237Totaal2 1266 245De liquide middelen voor totaal € 2 126 136 bestaan
uit de Rekening Courant bij het Rijks Informatiecentrum (RIC) ter waarde van € 2 118 642
en de kas van de VWA/KvW.PassivaEigen vermogenBedragen x € 1000 ExploitatiereserveVerplichte reservesOnverdeeld
resultaatEigen vermogenStand per 1-1-20033 116  3 116Resultaat 2003  – 1 660– 1 660Stand per 31-12-20033 116 – 1 6601 456Het voorstel is om het onverdeeld resultaat ten laste van het eigen vermogen
te brengen.Leningen bij het Ministerie van FinanciënBedragen x € 1000Stand per 1-1-200311 872Aflossingen– 2 606Leningen afgesloten in 20037 302Stand per 31-12-200316 568Het rentepercentage van de leningen varieert van 2,69% tot 5,55%. De leningen
van 2003 zijn in september 2003 (€ 2 500 000) en eind
december 2003 (€ 4 802 000) afgeroepen.Overzicht leningenBedragen x € 1000Lening (jaar en doel)HoofdsomSchuldrestRentepercentage (%)Restant looptijd in jaren1995 alle categorieën65404,4401996 alle categorieën6661985,221,51997 alle categorieën5542125,222,51998 alle categorieën206915,223,51999 alle categorieën2621295,224,52000 Lab apparatuur2 0421 4295,5572000 Dienstauto's5452185,0922000 Inventaris6814775,5572000 Soft- en hardware1 54304,8502001 Lab apparatuur1 3611 0895,1682001 Hulp apparatuur6355085,1682001 Dienstauto's5453274,432001 Inventaris4543635,1682001 Soft- en hardware1 1343783,9412002 Lab apparatuur2 1251 9135,3992002 Dienstauto's5404324,9442002 Soft- en hardware3052034,6522002 Lab apparatuur1 1561 0404,6792002 Dienstauto's2241793,7242002 Soft- en hardware120803,3522003 Lab apparatuur1 4751 4754,22102003 Verv. Middelen2502503,2252003 Ov. Vaste middelen75753,2252003 Soft- en hardware7007002,7332003 Lab apparatuur2 6352 6354,21102003 Verv. Middelen62623,2252003 Soft- en hardware2 1052 1052,693Totaal23 05416 568  VoorzieningenUit een door de VWA/KvW uitgevoerde risicoanalyse is naar voren gekomen
dat het agentschap risico's loopt die niet door de kostprijsvergoeding van
het ministerie van VWS worden gedekt. Teneinde het weerstandsvermogen van
het agentschap op peil te houden en het ministerie van VWS voor financiële
tegenvallers te behoeden is hiervoor, destijds in samenspraak met het ministerie
van VWS, een risicobeleid ontwikkeld. Op basis van het risicobeleid zijn er
voorzieningen getroffen voor wachtgelden, claimrisico en assurantie eigen
risico.WachtgeldvoorzieningDe hoogte van de voorziening wachtgelduitkering is zo reëel mogelijk
geschat en vastgesteld op basis van nominale waarde. Naar aanleiding van de
afspraken in het regeerakkoord is besloten het indexatiepercentage te verlagen
van 3 naar 2%. Dit heeft geresulteerd in een onttrekking aan de voorziening
groot € 131 541. Daarnaast heeft er in verband met een toename
van het aantal wachtgelders een dotatie plaatsgevonden ad € 327 753.
Deze bedragen salderen tot een toevoeging van € 196 212.Claimrisico/Assurantie eigen risicoOp basis van het risicobeleid zijn er voorzieningen getroffen voor claimrisico
en assurantie eigen risico voor een bedrag van respectievelijk: € 264 406
en € 52 000. Beide voorzieningen zijn in 2002 gevormd.Inzake de voorziening claimrisico is er weinig vooruitgang te melden in
de lopende zaken. De verwachting is dat de juridische procedures in 2004 afgerond
zullen worden.Bedragen x € 1000 WachtgeldenClaimrisicoAssurantie eigen risicoTotaalStand per 1-1-20032 564265522 881Uitkeringen– 604   Dotaties328   Onttrekkingen– 132   Stand per 31-12-20032 156265522 473CrediteurenBedragen x € 1000 31-12-200301-01-2003Crediteuren2 9322 181Dit betreft de handelscrediteuren.Nog te betalen/vooruitontvangen:Bedragen x € 1000 31-12-200301-01-2003Personeel1 8231 808Inhuur personeel256216Energiekosten35207Onderhoudscontracten24101Bureau Bestuurlijke Boetes en Oost-Europa cursussen062Nog te ontvangen facturen bestellingen resp. declaraties223134Diverse (posten < € 25)91180Overige ontvangsten1240Saldo Nog te betalen/vooruitontvangen2 5762 708De post Personeel betreft de opgebouwde rechten op vakantiegeld (€ 1 519 964)
en de tegemoetkoming in de ziektekosten (€ 303 148).Onder de overige ontvangsten is onder andere verantwoord een bedrag groot € 115 825
dat als subsidie ontvangen is voor het ISI stappen voorwaarts project.Gespecificeerde verantwoordingsstaat 2003Bedragen x € 1000 (1)(2)(3)=(2)-(1)OmschrijvingOorspronkelijk vastgestelde begrotingRealisatieVerschil realisatie
en oorspronkelijk vastgestelde begrotingBaten   Opbrengst moederdepartement   Opbrengst overige departementen (VWS)69 05272 5723 520Opbrengst derden8171 383566Rentebaten04444Buitengewone baten01 3851 385Exploitatiebijdrage   Totaal baten69 86975 3845 515    Lasten   Apparaatskosten   – personele kosten45 56350 1284 565– materiële kosten13 29914 4711 172– huisvesting6 0256 918893Rentelasten862645– 217Afschrijvingskosten   – materieel4 0053 553– 452– immaterieel000Dotaties voorzieningen250196– 54Buitengewone lasten01 1331 133Totaal lasten70 00477 0447 040    Saldo van baten en lasten– 135– 1 660– 1 525BatenOpbrengst overige departementen (VWS)De opbrengst overige departementen heeft betrekking op de bijdrage van
het ministerie van VWS aan de VWA/KvW. Op basis van een jaarlijkse managementafspraak
(MA) met het ministerie van VWS worden afspraken gemaakt met als output het
aantal uit te voeren inspecties en het aantal te onderzoeken monsters. Hieraan
is een voorcalculatorisch budget gekoppeld dat is gebaseerd op de voorcalculatorische
(integrale) kostprijzen van de producten inspecties en monsters. Daarnaast
is er een (lump-sum) programmabudget ter beschikking gesteld voor de projectgestuurde
afdeling Signalering.De opbrengst overige departementen is als volgt opgebouwd:Bedragen x € 1000OmschrijvingBedragVergoeding productie conform MA71 907Overproductie vergoeding VWS231Extra budget intensivering DHT500Efficiencykorting– 943Opbrengst Bureau Bestuurlijke Boetes877Totaal72 572Het ministerie van VWS heeft de vergoeding voor de meerproductie bepaald
op € 230 848 en bij 2e suppletore wet deze middelen beschikbaar
gesteld.De overige opbrengsten van het ministerie van VWS betreft de vergoeding
voor het Bureau Bestuurlijke Boetes (€ 877 058). Deze opbrengst
is feitelijk een exploitatievergoeding op basis van nacalculatorische kosten.
Deze opbrengst is niet begroot bij de berekening van de kostprijs van een
inspectie- en monstername en staat los van de in rekening gebrachte opbrengsten
van de primaire omzet bij het ministerie van VWS.Onderstaand overzicht vergelijkt de geleverde productie met de managementafspraak.
In de managementafspraak is ten behoeve van het voorgenomen activiteitenplan
een budget overeengekomen van € 73,58 miljoen, waarvan € 71,91
miljoen door het ministerie van VWS is gefinancierd. Het verschil tussen voornoemde
bedragen wordt gefinancierd door derden. Voor de te onderscheiden producten
wordt een tarief berekend dat is gebaseerd op de integrale kostprijs waarop
de begrote opbrengsten derden in mindering zijn gebracht.Bedragen x € 1000ProductAantallenOmzet ManagementafspraakRealisatie Food inspecties103 766104 52020 063Non-food inspecties10 72611 0934 128Veterinair/techn. inspecties8 70310 6017 625Import partij beoordeling2 5933 5344 781Inspecties Drank en Horeca wet23 26025 8671 264Sub totaal Inspecties149 048155 61537 861    Microbiologische handhavingmonsters52 03554 2857 012Chemische handhavingmonsters63 52565 09410 227Monsters centrale handhaving8 3208 3774 107Sub totaal monsters123 880127 87821 346    Signalering  12 700    Totaal generaal 2003272 928283 49371 907Opbrengst derdenDe VWA/KvW kent opbrengsten uit laboratoriumwerk, het organiseren van
ringonderzoeken, het vervaardigen van standaard referentie materialen en uit
het verstrekken van exportverklaringen. De realisatie van de opbrengsten derden
bedraagt € 0,689 mln. en bestaat uit opbrengsten certificaten, SRM
monster, Ringonderzoeken. De realisatie van de incidentele ontvangsten bedraagt € 0,694
mln. De belangrijkste post van deze incidentele ontvangsten is externe detachering
van bovenformatief personeel.Bedragen x € 1000Omschrijving Opbrengst Certificaten568Opbrengst SRM monsters51Opbrengst Ringonderzoeken70Overige ontvangsten694Totaal Opbrengst derden1 383RentebatenDe rentebaten bestaan uit de ontvangen rente over het saldo op de rekening
courant RIC en de rente over een termijndeposito. Het gemiddeld saldo op de
rekening courant RIC bedroeg € 4,3 mln. dat bij een gemiddelde rente
van 1,76% heeft geresulteerd in een bate van € 38 045. De termijndeposito
heeft een bate van € 5 916 opgeleverd, bij een rente van 2,29%.Buitengewone batenDe buitengewone baten vertegenwoordigen een waarde van € 1 385 379.
In de baten voorgaande jaren is onder andere verantwoord een creditnota van
de RGD inzake teveel betaalde huur over voorgaande jaren, groot € 950 250.Bedragen x € 1000Baten betreffende voorgaande jaren1 001Opbrengst projecten38Boekwaarde van de afgestoten vaste activa66Brandschade vergoeding65Uitgeleend personeel198Diversen17Totaal buitengewone baten1 385LastenApparaatskostenDe hogere personele en materiële kosten t.o.v. de begroting worden
voornamelijk veroorzaakt door de uitvoering van werkzaamheden in het kader
van de drank- en horecawet, de tabakswet en werkzaamheden in het kader van
bestrijding van bioterrorisme.Personele kostenDe personeelskosten bestaan uit salarissen, overige personele kosten en
flankerend beleid. Daarnaast zijn hier de personele kosten voor de uitgevoerde
taak van Bureau Bestuurlijke Boetes verantwoord.Materiële kostenDe materiële kosten bestaan uit: chemicaliën en utensiliën,
reis- en verblijfkosten, bureau-, huisvesting-, onderhoud- en autokosten,
uitbestede signaleringskosten, alsmede kosten voor flankerend beleid (verhuis-
en reiskosten) en automatiseringskosten. Tevens zijn hier verantwoord de materiële
kosten voor de uitgevoerde taak van het Bureau Bestuurlijke Boetes.HuisvestingOp deze post zijn de huurkosten van de diverse regiokantoren verantwoord.
De huurkosten voor de nieuwe panden in Eindhoven en Zwijndrecht zijn verantwoord
op basis van voorlopige opgaven van de RGD.RentelastenGedurende het jaar 2003 vigeerden er 24 leningen waarover gemiddeld 5%
rente is betaald (€ 606 407). De rentelasten van de rekening
courant RIC bedragen € 38 713. Het gemiddelde debetsaldo bedroeg € 2
mln. en de gemiddelde rente was 3,8%.AfschrijvingskostenVoor een specificatie van de afschrijvingskosten wordt verwezen naar de
toelichting op de balans.Dotaties voorzieningenEr is per saldo een dotatie als gevolg van een toename van het aantal
wachtgelders. Zie toelichting op de balans.Buitengewone lastenDe buitengewone lasten bedragen € 1 132 978. De kosten
afkoop personeel zijn als bijzondere last verantwoord omdat er in 2002 geen
passende voorziening getroffen kon worden. Reden hiervoor was dat de hoogte
van de toekomstige verplichting toen niet exact vastgesteld kon worden.De buitengewone lasten zijn als volgt gespecificeerd.Bedragen in € 1000Lasten voorgaande jaren147Afkoop personeel621Desinvestering vaste activa349Diverse posten16Totaal Buitengewone lasten1 133Saldo van baten en lastenHet saldo van baten en lasten bedraagt € 1,66 mln. negatief.
Dit verlies heeft vooral te maken met de afvloeiing van drie personeelsleden
(circa € 621 000) en de niet gerealiseerde efficiencytaakstelling
(€ 943 000). De komende tijd zal binnen LNV besluitvorming
plaatsvinden over de wijze waarop met het resultaat zal worden omgegaan.Niet uit de balans blijkende verplichtingenVoor 2004 bedragen de totale huurverplichtingen € 6 364 119.Kasstroomoverzicht voor het jaar 2003Bedragen x € 1000 (1)(2)(3)=(2)-(1)OmschrijvingOorspronkelijk vastgestelde begrotingRealisatieVerschil realisatie
en oorspronkelijk vastgestelde begroting1. Rekening-courant RIC 1 januari 20035 9076 2373302. Totaal operationele kasstroom3 870686– 3 184 Totaal investeringen (-/-)– 3 176– 9 849– 6 673 Totaal boekwaarde desinvesteringen (+)03493493. Totaal investeringskasstroom– 3 176– 9 500– 6 324 Eenmalige uitkering aan VWS (-/-)    Eenmalige storting door VWS (+)    Aflossingen op leningen (-/-)– 3 770– 2 6061 164 Beroep op leenfaciliteit (+)3 1767 3024 1264. Totaal Financieringskasstroom– 5944 6965 2905. Rekening-courant RIC 31 december 2003 (=1+2+3+4)6 0072 119– 3 888ToelichtingOperationele kasstroomDe operationele kasstroom is sterk negatief vanwege het saldo van baten
en lasten, de negatieve mutatie in de voorzieningen en de negatieve mutaties
in het werkkapitaal.InvesteringskasstroomDe investeringskasstroom wijkt sterk af omdat investeringen die waren
gepland voor 2002 in 2003 zijn gepleegd. Het betreft onder meer de investeringen
in de gebouwen in Zwijndrecht en Eindhoven en de investeringen in ISI.FinancieringskasstroomDe financieringskasstroom laat een positief bedrag zien. Dit wordt verklaard
door een hoger beroep op de leenfaciliteit dan gebudgetteerd.Overzicht vermogensontwikkeling over de jaren 2001 tot
en met 2003Bedragen x € 1000 20012002Begroting 2003Realisatie
20031. Eigen vermogen per 1 januari5 0673 1322 8783 1162. Saldo van baten en lasten– 63– 16– 135– 1 6603a. Uitkering aan VWS– 1 8720003b. Bijdrage VWS ter versterking van eigen vermogen vermogenvorming00003c. Overige mutaties in eigen vermogen00003. Totaal directe mutaties in eigen vermogen– 1 8720004. Eigen vermogen per 31 december (1+2+3)3 1323 1162 7431 456Maximaal toelaatbaar eigen vermogenHet maximaal toelaatbare eigen vermogen bedraagt 5% van de gemiddelde
omzet van de afgelopen 3 jaar. Op basis van de omzet over 2001 (€ 66,54
mln.), 2002 (€ 73,23 mln.) en 2003 (€ 73,96 mln.) mag
het eigen vermogen € 3,562 mln. bedragen. Het eigen vermogen per
31 december 2003 (na resultaat) bedraagt € 1,456 mln. Er vindt
zodoende geen afroming plaats aangezien het vermogen onder de 5%-norm blijft.Voedsel en Waren Autoriteit/Rijksdienst voor de keuring
van Vee en VleesAlgemeenDe VWA/RVV is in 2003 baten en lastendienst geworden. Organisatorisch
bestaat de VWA/RVV uit de Centrale Directie en vijf regionale diensten.Het producten en dienstenpakket van de VWA/RVV bestaat uit het verrichten
van keuringswerkzaamheden, het houden van controles en audits, dierziektebestrijding
en beleidsondersteunende werkzaamheden. Deze producten en diensten vinden
hun oorsprong in de Nederlandse wetgeving (o.a. de Vleeskeuringwet, de Gezondheids-
en Welzijnswet voor dieren en de Warenwet) en in een aantal Europese richtlijnen
en verordeningen. De VWA/RVV onderscheidt vier hoofdproducten, te weten: (1)
het verlenen, verlengen of intrekken van erkenningen, (2) controle en toezicht,
(3) het verstrekken van (export)certificaten en (4) dierziektebestrijding.Overgang baten-lastendienstEen belangrijk aandachtspunt in 2003 was het functioneren als baten-lastendienst.
Om dit proces goed te bewaken is veel energie gestoken in de verdere ontwikkeling
van controllerstaken zoals het bewaken van de begroting, het bewaken van de
uitvoering van de bezuinigingstaakstellingen en het realiseren van adequate
managementinformatie. Duidelijk is geworden dat de overgang naar baten-lastendienst
meer was dan een boekhoudkundige operatie. Op grote schaal is bewustwording
gestimuleerd teneinde de cultuuromslag naar een outputgestuurde bedrijfsvoering
te realiseren.Uitbraak van de Aviaire InfluenzaOp 22 augustus heeft de Minister de vervoersbeperkingen binnen de Gelderse
Vallei opgeheven. Hiermee werden de laatste bescherming- en toezichtgebieden
vrijgegeven. De uitbraak van de AI heeft veel personele capaciteit gekost,
zowel in de primaire als in de ondersteunende processen van de crisisbestrijding.BedrijfssluitingenDe druk op de kosten werd versterkt door opnieuw tegenvallende marktontwikkelingen.
Zo zijn er een groot aantal faillissementen en bedrijfssluitingen geweest
en is de bedrijfsdrukte structureel gedaald. Na de AI crisis is ook de pluimveesector
nog niet hersteld. Daarnaast zijn er nog steeds een groot aantal bedrijven
die als gevolg van de krimp in de sector met sluiting worden bedreigd. Door
de terugloop in het werkaanbod is de boventalligheid in het primaire werk
opgelopen tot 70 à 80 FTE.Toekomst roodvleeskeuringDe Europese Commissie bereidt voorstellen voor die de uitbesteding van
een deel van de primaire roodvleeskeuring aan het bedrijfsleven mogelijk maakt.
Deze voorstellen passen in het streven van de VWA/RVV om te komen tot de constellatie
van toezicht op de controle. Daarop vooruitlopend is een «positionpaper»
opgesteld waarin het standpunt van de VWA/RVV is opgenomen om
de bandkeuring in een stichting te positioneren. Deze uitgangspunten zijn
vertaald in een intentieverklaring die op 22 september door de VWA, LNV
en het bedrijfsleven is ondertekend.Privatisering BSE monsternameLNV heeft met het bedrijfsleven overeenstemming bereikt over de privatisering
van de BSE monsterneming. Per 1 mei 2003 is het transport van de monsters
geprivatiseerd en op 3 november is het complete BSE-programma door KDS
overgenomen. Per 31 december 2003 is het bureau monstername van de VWA/RVV
volledig ontmanteld.Grondslagen voor waardering en resultaatbepalingAlgemeenDe waardering en resultaatbepaling hebben plaatsgevonden met inachtneming
van algemene beginselen van voorzichtigheid, toerekening aan periodes, continuïteit
en bestendige gedragslijn. In beginsel luiden alle bedragen tegen nominale
waarde en/of basis van historische uitgaafprijzen.Vaste activaDe materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen de aanschafwaarde
inclusief omzetbelasting onder aftrek van lineaire afschrijvingen.VorderingenDe vorderingen zijn opgenomen tegen nominale waarde.ResultaatbepalingsgrondslagenDe resultaten zijn berekend op basis van aanschafwaarde, waarbij baten
en lasten zijn toegerekend aan de periode waarop zij betrekking hebben.Buitengewone baten en lastenDe buitengewone baten en lasten betreffen resultaten die geen betrekking
hebben op de reguliere bedrijfsvoering.Balans per 31 december 2003Bedragen x € 1000 Balans 2003Balans 2002*Activa  Immateriële activa00Materiële activa  – grond en gebouwen  – installaties en inventarissen1 2861 127– overige materiële vaste activa  Voorraden1 1581 165Debiteuren8 7639 154Nog te ontvangen/Vooruitbetaald7 7845 918Liquide middelen– 3212Totaal activa18 95917 376   Passiva  Eigen Vermogen  – exploitatiereserve2 8000– verplichte reserves00– onverdeeld resultaat– 1 5830Leningen bij het MvF1 7211 127Voorzieningen00Crediteuren7 7528 394Nog te betalen/Vooruitontvangen8 2697 855Totaal passiva18 95917 376* Onder balans 2002 is de definitieve openingsbalans opgenomen.Toelichting op de balansAlgemene toelichtingRisicobeleidIn het kader van de interne verzelfstandiging tot een baten-lastendienst
VWA/RVV is het risicobeleid conform de criteria van het Ministerie van Financiën
uitgewerkt in het document Risicobeleid. De geïnventariseerde risico's
zijn verwerkt tot:– Financiële gevolgen die niet gekwantificeerd worden naar
balansposten maar wel toegewezen zijn naar verantwoordelijken;– Balansposten die gekwantificeerd worden bij het opstellen van
de balans;– Niet uit de balans blijkende verplichtingen.Het risico voor claims van vóór 1 januari 2003 is afgedekt
door een garantstelling door de departementsleiding van LNV.ActivaMateriële vaste activaDe materiële vaste activa worden gewaardeerd tegen aanschafwaarde
inclusief BTW, verminderd met de cumulatieve lineaire afschrijvingen. Hierbij
geldt als uitgangspunt dat:– Het actief langer dan 1 jaar wordt gebruikt voor de bedrijfsvoering
van de RVV;– Het economische eigendom ligt bij de RVV;– De aanschafwaarde van de individuele goederen gelijk of groter
is dan € 1 000.Voor de diverse materiële activa zijn de volgende (lineaire) afschrijvingstermijnen
gehanteerd, gebaseerd op de verwachte economische levensduur:– Automatiseringsapparatuur 3 jaar– Inventaris en meubilair 5 jaar– Installaties LRVV 5 jaar.De boekwaarde van de materiële vaste activa is als volgt:Bedragen x € 1000 Automatiseringsapparatuur
3 jaarInventaris en meubilair 5 jaarInstallaties LRVV 5 jaarTotaalAanschaffingsprijs370 2751 786 3991 695 6303 852 304Cumulatieve afschrijvingen219 8671 035 9811 469 6892 725 537Boekwaarde per 01-01-2003150 408750 418225 9411 126 767     Mutaties boekjaar 2003    Bij: – investeringen425 077239 2950664 372Af: – afschrijvingen155 190251 39797 453504 040Totaal mutaties269 887– 12 102– 97 453160 332     Aanschaffingsprijs795 3522 025 6941 695 6304 516 676Cumulatieve afschrijvingen375 0571 287 3781 567 1423 229 577Boekwaarde per 31-12-2003420 295738 316128 4881 287 099In 2003 was de totale aanschafwaarde van de investeringen € 664 372.
Er hebben in 2003 geen desinvesteringen plaatsgevonden. Het totaal aan afschrijvingen
in 2003 op de activa bedraagt € 504 040. In totaal bedraagt
de boekwaarde van de materiële vaste activa per 31-12-2003 € 1 287 099.VoorradenDe voorraden bestaan uit de voorraad certificaten ad € 1 088 791
en de voorraad chemicaliën ad € 68 723.DebiteurenDe totale debiteurenstand ultimo 2003 bedraagt € 9 440 181.
Hiervan betreft € 7 340 181 debiteuren bedrijfsleven en € 2 100 000
ministerie van LNV. Er is een voorziening gedoteerd dubieuze debiteuren van € 677 000.Bedragen x € 1000 31-12-200301-01-2003Debiteuren9 4409 154Af: Voorziening dubieuze debiteuren6770Saldo debiteuren8 7639 154De voorziening ad € 677 000 is toereikend om de dubieuze
debiteuren (faillissementen, vertrokken naar buitenland) ad € 588 000
af te boeken.De debiteurenpositie op 31-12-2003 kan als volgt worden gespecificeerd:Bedragen x € 1000Debiteuren bedrijfslevenBedragDebiteuren 0–30 dagen6 505Debiteuren 30–60 dagen1 742Debiteuren > 60 dagen1 193Totaal9 440Nog te ontvangenDeze post is als volgt opgebouwd.Bedragen x € 1000 31-12-2003Nog te verrekenen BTW228Nog te factureren omzet7 152Voorschotten404Saldo Nog te ontvangen7 784Nog te verrekenen BTWDe post nog te verrekenen BTW, ad € 228 426, bestaat uit
de met LNV te verrekenen BTW voor de inhuur van keuringsassistenten en practitioners.
Voor de inhuur van deze fee-earners is een beroep gedaan op het BTW compensatiefonds
van het ministerie van Financiën.Nog te factureren omzetHet onderhanden werk, ad € 7 151 592, betreft: (1)
de per balansdatum nog te versturen facturen met een werkbondatum in 2003
ad € 6 415 987 en (2) de afrekening regelingsafspraken
LNV/DGF ad € 735 595.VoorschottenDe voorschotten ad € 403 642 kunnen als volgt worden gespecificeerd:– vooruitbetaalde bedragen leveranciers ad € 225 122;– voorschot NS jaarkaarten 2004 ad € 128 820;– voorschotten personeel ad € 49 700.Liquide middelenDe liquide middelen is per 31 december € 32 311 negatief.
De liquide middelen kunnen als volgt worden gespecificeerd:– rekening courant ministerie van Financiën ad € 38 193
negatief;– kasgeld ad € 5 882.PassivaEigen vermogenHet eigen vermogen van de RVV bedraagt € 1 217 326.
Dit bedrag bestaat uit een exploitatiereserve ad € 2 800 000
welke door LNV in 2003 aan het eigen vermogen van de RVV is toegekend middels
verlaging van de uit de openingsbalans resterende schuld. Het
onverdeelde resultaat ad€ 1 582 674 negatief is als zodanig
op de balans opgenomen.Lening ministerie van FinanciënDe lening van Financiën ad € 1 720 792 betreft
de financiering van de investeringen van de activa van de VWA/RVV.Het verloop van de lening is als volgt:Saldo per 1 januari 2003 (openingsbalans) € 1 127 271Aangetrokken lening 2003 € 839 500Afgelost op lening € 245 979Saldo 31-12-203 € 1 720 792In de lening is een bedrag ad € 483 000 voor investeringen
in ICT systemen opgenomen. In overleg met de accountantsdienst zijn deze investeringen
op grond van het voorzichtigheidsbeginsel niet geactiveerd. Deze leningen
worden dan ook in 2004 vervroegd afgelost.CrediteurenDe post crediteuren ad € 7 752 210 bestaat uit de
reguliere handelscrediteuren per 31-12-2003 ad € 3 510 106,
de nog te betalen kosten crediteuren ad € 3 666 292, de
nog te betalen rentekosten ad € 405 000 en reiskosten ad € 170 812.Vooruitontvangen bedragenDeze post bestaat uit de bedragen die de VWA/RVV op voorschotnota's heeft
ontvangen en waarvan de definitieve afrekening lager is, dan wel nog moet
plaatsvinden. De post ad € 1 453 297 kan als volgt worden
gespecificeerd:– afrekening DGF declaratie Vogelpest € 361 809– afrekening I&H regelingsafspraak Cliënt € 366 488– vooruitontvangen bijdrage P&O € 75 000– vooruitontvangen bijdrage LNV € 650 000Totaal vooruitontvangen bedragen € 1 453 297Nog te betalen kostenDeze post bestaat uit de volgende elementen:– vakantiegeld en tegemoetkoming ziektekosten 2003 € 3 141 497– nog te betalen compensatieverlof en afbouw verlof € 2 424 976– nog te betalen kosten overwerk € 354 477– nog te betalen kosten LNV € 894 202Totaal nog te betalen kosten € 6 815 152Totaal vooruitontvangen bedragen/nog te betalen kosten € 8 268 449De nog te betalen kosten LNV bedroegen eind 2003 € 894 202.
Dit bedrag is als volgt opgebouwd: bij vaststelling van de openingsbalans
bedroegen de nog te betalen kosten LNV € 3 928 565. Van
dit bedrag is € 2 800 000 aangewend ter aanvulling van
het eigen vermogen. Daarnaast is € 918 612 ingezet ten behoeve
van de regelingsafspraken 2003 en is de schuld verminderd in verband met verrekening
I&H (€ 305 176). Daarnaast heeft de VWA/RVV bij de overgang
naar baten-lastendienst de debiteuren aan LNV overgedragen. De schuld aan
LNV is met het hiervoor ontvangen bedrag (€ 989 425) weer verhoogd.Niet uit de balans blijkende verplichtingenDe niet uit de balans blijkende verplichtingen betreffen de:• huurkosten RGD ad € 4 500 000.• onderhoudskostencontracten apparatuur LRVV ad € 120 000.• leasecontracten Unilease ad € 685 000.• fiscalisering reiskosten 2002 ad € 486 604. Tegenover
deze verplichting staat een vordering voor hetzelfde bedrag op de medewerkers
VWA/RVV. De fiscalisering reiskosten 2003 is nog niet bekend. Tegenover deze
verplichting staat een vordering op hetzij de medewerkers VWA/RVV hetzij het
ministerie van LNV daar afspraken zijn gemaakt dat de fiscale last als gevolg
van reispatronen AI door LNV worden gedragen.Gespecificeerde verantwoordingsstaat 2003Bedragen x € 1000 (1)(2)(3)=(2-(1) Oorspronkelijke begrotingRealisatieVerschil realisatie en oorspronkelijk
vastgestelde begrotingBaten   Opbrengst LNV9 68212 9763 294Opbrengst LNV/VWS monstername BSE–3 9433 943Opbrengst DGF3 1007 2664 166Opbrengst ministerie van VWS–4 1234 123Opbrengst derden92 50078 465– 14 034Overige opbrengsten1 5001 720220Buitengewone baten–––Bijdrage exploitatie–8 2008 200Totaal baten106 782116 6939 912    Lasten   Apparaatskosten   – Personele kosten78 00086 507– 8 507– Materiële kosten20 67525 399– 4 724– Huisvesting2 8004 5851 785Rente lasten322447125Afschrijvingskosten   – materieel2 9855042 481– immaterieel   Dotaties voorzieningen20006771 323Buitengewone lasten–157– 157Totaal lasten106 782118 276– 11 494    Saldo van Baten en lasten0– 1 583– 1 583BatenOpbrengsten LNVDe bijdrage van LNV in 2003 is hoger dan geraamd, met name door extra
werkzaamheden en het compenseren van de inkomstenderving ten gevolge van de
uitbraak van AI.Opbrengsten monstername BSEDe opbrengsten zijn totaal € 3,943 mln. LNV en VWS betalen ieder
de helft.Opbrengsten DGFDe totale opbrengsten DGF bedragen € 7 266 000. De
opbrengsten hebben voor circa € 5,9 mln. met AI te maken en de rest
(circa € 1,3 mln.) met bijdragen voor uitgaven op het terrein van
andere verdenkingen, uitbraken en monitoringsactiviteiten.Totaal zijn er 983 verdenkingen en uitbraken geweest, waarvan 658 als
gevolg van de Aviaire Influenza.Opbrengsten VWSDe opbrengsten VWS zijn hoger dan begroot. Oorzaak hiervan is het ontbreken
van de tariefgrondslag bij de VWS wetgeving waardoor geleverde producten en
diensten niet in rekening konden worden gebracht bij het bedrijfsleven.Opbrengsten derdenIn 2003 heeft de VWA/RVV te maken gehad met een krimpende markt (daling
van de bedrijfsdrukte, sluiting van slachterijen en afname van slachthaken).
Dit heeft ertoe geleid dat de opbrengsten derden circa € 14 mln.
lager waren dan geraamd. Ook hier geldt dat een belangrijke oorzaak is gelegen
in de uitbraak van de AI, waardoor sprake is geweest van substantiële
inkomstenderving.ExploitatiebijdrageDe exploitatiebijdrage bedraagt in totaal € 8,2 mln. LNV heeft
circa € 6,3 mln. hieraan bijgedragen en VWS € 1,8 mln.
De eerste € 6,2 mln. is betaald op basis van de verdeelsleutel 70%
LNV en 30% VWS. De laatste € 2 mln. heeft LNV betaald, waarvan € 0,6
mln. een voorschot was voor de VWS-bijdrage.LastenPersonele kostenDe totale personele kosten bedragen in 2003 € 86 507 000
en bestaan uit de volgende posten:Lonen en salarissen € 68,9 mln.De kosten van lonen en salarissen zijn aanzienlijk hoger dan gepland.
Dit wordt veroorzaakt door de uitbetaling van overwerk als gevolg van de AI
uitbraak, vertragingen in uitstroom van personeel alsmede door een lagere
correctie van het saldo nog te betalen CV/GV. Totaal is het personeelsbestand
met 105 FTE gekrompen van 1 432 FTE op 1 januari 2003 naar 1 327
FTE op 31-12-2003.Diverse P-kosten ad € 1,4 mln.Inhuur practitioners ad € 4,6 mln.Inname keuringsassistenten ad € 8,2 mln.Uitzendkrachten ad € 3,3 mln.Materiële kostenIn onderstaande tabel is een specificatie van de materiële kosten
opgenomen.Bedragen x € 1000OmschrijvingBegrootRealisatie 2003Inhuur derden4 5004 463Reis- en verblijfskosten6 1506 558Opleidingskosten2000642Kantoorkosten5 6305 900Onderzoekskosten RIKILT1 5003 074Specifieke kosten VWA/RVV4 7004 459Algemene kosten275303Totaal materiële kosten24 75525 399Inhuur derdenOndanks het feit dat een bedrag ad € 0,5 mln. niet is geactiveerd,
maar direct van het resultaat is gebracht, blijven de kosten binnen het budgettaire
kader. Een groot aantal contracten is beëindigd. Met name de kosten voor
inhuur van ICT zijn lager dan begroot.Reis, verblijf, representatie kostenDe reis- en verblijfkosten zijn hoger als gevolg van de AI. De prognose
van reguliere reiskosten blijft wel binnen het gestelde budgettaire kader.
Gezien het materiële belang blijft aandacht voor deze kostenpost noodzakelijk.OpleidingskostenVanwege de AI zijn een groot deel van de opleidingen getemporiseerd. De
kosten bedragen € 0,6 mln.KantoorkostenDe kantoorkosten ad € 5,9 mln. zijn hoger dan begroot. Oorzaak
hiervan is hogere datacommunicatiekosten van de ISDN/huurlijnen.Onderzoekskosten RIKILTDe onderzoekskosten RIKILT zijn fors hoger dan geraamd. Oorzaak hiervan
is de hogere import uit derde landen. Deze kosten worden dan ook gedekt vanuit
de hogere opbrengsten import derde landen.Specifieke kostenDe specifieke kosten betreffen de kosten van materiaal voor het LRVV,
dienstkleding en ICT.Dotatie aan voorzieningenEr is een bedrag ad € 677 000 aan voorzieningen gedoteerd.
Deze dotatie is bestemd voor de afboeking van dubieuze debiteuren (mede in
kader van het grote aantal faillissementen).Saldo van baten en lastenHet exploitatieresultaat over 2003 is € 1,653 mln. negatief.
Oorzaak hiervan is:– de prognose van externe opbrengsten is gewijzigd door de sluitingen,
het lagere aanbod in het artikel 10 slachterijen en de AI crisis. De omzet
is hierdoor ruim € 2,6 mln. lager dan begroot. LNV heeft voor circa € 2,0
mln. aan compensatie geboden voor de inkomstenderving. De totale tegenvaller
bedraagt derhalve € 0,6 mln.;– het (mede op advies van de AD) niet activeren van kosten voor
systeemontwikkeling ad € 0,5 mln. Dit bedrag is derhalve in één
keer ten laste van het resultaat gebracht;– de opname van CV en verlofuren is mede door de AI crisis lager
dan verwacht. Hierdoor is een bedrag ad € 0,5 mln. niet van de balans
afgeboekt, maar ten laste van het resultaat gebracht.Kasstroomoverzicht voor het jaar 2003Bedragen x € 1000 (1)(2)(3)=(2-(1)OmschrijvingOorspronkelijk vastgestelde begrotingRealisatieVerschil realisatie
met oorspronkelijk vastgestelde begroting1. Rekening-courant RIC 1 januari 20030002. Totaal operationele kasstroom2 98532– 2 953 Totaal investeringen (-/-)– 4 020– 6643 356 Totaal boekwaarde desinvesteringen (+)0003. Totaal investeringskasstroom– 4 020– 6643 356 Eenmalige uitkering aan ministerie van LNV (-/-)– 4 85004 850 Eenmalige storting door ministerie van VWS (+)000 Aflossingen op leningen (-/-)– 2 985– 2462 739 Beroep op leenfaciliteit (+)8 870840– 8 0304. Totaal financieringskasstroom1 035594– 4415. Rekening-courant RIC per 31 december 20030– 38– 38Toelichting:Per 31-12-2003 is het saldo op de rekening courant € 38 000
negatief. Bij het saldo rekening-courant ministerie van Financiën is
de afroming saldo draairekening € 428 654 positief meegenomen,
daar deze in 2003 van de bankrekening is afgeroomd en pas in 2004 is gestort
op de rekening courant.De totale operationele kasstroom bedraagt € 32 000 positief.
De investeringskasstroom is aanzienlijk lager dan begroot. Dit wordt veroorzaakt
door een zeer terughoudend investeringsbeleid in 2003. De totale investeringen
zijn ruim € 3,3 mln. lager dan begroot. Het totale beroep op de
leenfaciliteit 2003 voor nieuwe investeringen bedraagt € 0,84 mln.
De investeringen op de openingsbalans, ad € 1,127 mln., zijn aan
LNV betaald.Overzicht vermogensontwikkeling over de jaren 2002–2003Bedragen x € 1000 20022003 begroting2003 realisatie1. Eigen vermogen 1/1 002. Saldo van baten en lasten 0– 1 583 Directe mutaties in het eigen vermogen   3a) uitkering aan ministerie van VWS 003b) bijdrage door ministerie van VWS ter versterking van het eigen
vermogen 003c) directe mutaties in het eigen vermogen p.m.2 8003d) overige mutaties p.m.03. Totaal directe mutaties in eigen vermogen p.m. 2 8004. Eigen vermogen 31 december (1+2+3)001 217Toelichting:De VWA/RVV is met ingang van 1-1-2003 een agentschap. Vergelijkbare cijfers
over 2002 zijn derhalve niet beschikbaar. De VWA/RVV is gestart zonder eigen
vermogen. In 2003 is door LNV een vermogensstorting ad € 2,8 mln.
gedaan door verlaging van de schuld aan LNV. Het exploitatietekort ad € 1,583
mln. negatief is als onverdeeld resultaat op de balans opgenomen. Het totale
eigen vermogen per balansdatum bedraagt derhalve € 1,217 mln. Dit
is ruim onder het maximum ad 5% van de omzet.11. SALDIBALANS2.1 Saldibalans per 31 december 2003(bedragen x 1)1)Uitgaven ten laste van de begroting 20032 454 230 323 2)Ontvangsten ten gunste van de begroting 2003693 067 7223)Liquide
middelen22 967 978    4)Rekening-courant
RIC0 4a)Rekening-courant RIC2 319 918 7245)Uitgaven buiten begrotingsverband(=intra-comptabele vorderingen)590 628 995 6)Ontvangsten buiten begrotingsverband(=intra-comptabele
schulden)54 840 8507)Openstaande
rechten0 7a)Tegenrekening openstaande rechten08)Extra-comptabele
vorderingen2 450 971 114 8a)Tegenrekening extra-comptabele vorderingen2 450 971 1149a)Tegenrekening
extra-comptabele schulden516 556 9)Extra-comptabele schulden516 55610)Voorschotten4 297 451 450 10a)Tegenrekening voorschotten4 297 451 45011a)Tegenrekening
Garantieververplichtingen222 297 902 11)Garantieverplichtingen222 297 90212a)Tegenrekening
openstaande Verplichtingen1 991 879 000 12)Openstaande verplichtingen1 991 879 00013)Deelnemingen0 13a)Tegenrekening deelnemingen0 Totaal12 030 943 318  Totaal12 030 943 3182.2 Toelichting op de saldibalansAlgemeenDe balansposten zijn bepaald en gewaardeerd overeenkomstig de geldende
voorschriften van de Comptabiliteitswet. Indien van de geldende voorschriften
wordt afgeweken, wordt dit nader toegelicht.Conform het gestelde in de Regeling Departementale Begrotingsadministratie
(RDB) zijn geen tussenrekeningen en rekening-courantverhoudingen met dienstonderdelen
opgenomen. Zo zijn de rekening-courantverhoudingen met de dienstonderdelen
verdeeld over de liquide middelen.Toelichting per balanspostBalanspost 1 Uitgaven ten laste van de begroting 2003 2 454 230 323De uitgaven over 2003 komen overeen met de Rekening en zijn gespecificeerd
in het jaarverslag van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (XIV), onderdeel
verplichtingen en uitgaven.Balanspost 2 Ontvangsten ten gunste van de begroting 2003 693 067 722De ontvangsten over 2003 komen overeen met de Rekening en zijn gespecificeerd.
in het jaarverslag van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (XIV), onderdeel
ontvangsten.Balanspost 3 Liquide Middelen 22 967 978De post liquide middelen is onder andere samengesteld uit de saldi van
de aan de kasbeheerders en kasvoorschothouders verstrekte gelden.Hierin is opgenomen o.a. het saldo per 31 december 2003 van het Groenfonds
ad. 19 238 872.Balansposten 4. Rekening-Courant RIC-Financiën 2 319 918 724Deze post geeft de vordering- en schuldverhouding weer tussen het Ministerie
van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en het Ministerie van Financiën
per 31 december 2003.Toelichting BedragHet saldo rekening courant met het Ministerie van Financiën
is als volgt samengesteld: Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit1 919 561 577EOGFL-Garantie400 357 147  Totaal2 319 918 724Balanspost 5 Uitgaven buiten begrotingsverband 590 628 995Onder de uitgaven buiten begrotingsverband zijn bedragen opgenomen die
niet ten laste van de begrotingbehoeven te worden gebracht. Dit omdat deze
uitgaven met derden kunnen worden verrekend.Specificatie  BedragAlgemeen975 055Vordering landbouwheffing7 992 131Verrekenen BTW ivm MKZ24 785 439Te verrekenen projecten112 934 633Gefinancierde interventievoorraad36 588 320EU EOGFL Garantie uitgaven407 353 417  Totaal590 628 995Deze uitgaven zullen naar verwachting in 2004 worden verrekend.Te verrekenen projectenEen bedrag van 59 mln heeft betrekking op de RBV. Dit zijn uitgaven die
zijn gemaakt in het kader van de Regeling Beëindiging Veehouderijtakken
(RBV) onderdeel subsidie voor de afbraak van de voor deze veehouderijtakken
bestemde bedrijfsgebouwen. Deze uitgaven worden volledig verrekend met de
Provincies.EU EOGFL Garantie-uitgavenIn de onderstaande tabel wordt inzicht gegeven in de totaalbedragen van
uitgaven en ontvangsten met betrekking tot het EOGFL-Garantie, van de jaren
waarvan de declaraties nog niet door de Europese Commissie zijn vastgesteld.EOGFL-garantieBoekjaarLNVBoekjaar 2002LNVBoekjaar
2003Uitgaven totaalOntvangsten EUNog te ontvangen2003404 411 256955 933 6711 360 344 9271 359 713 295631 6322004 406 721 785406 721 785 406 721 785Totaal404 411 2561 362 655 4561 767 066 7121 359 713 295407 353 417De EOGFL-uitgaven 2004 hebben betrekking op de (declaratie)maanden november
en december 2003 en zijn ontvangen in januari en februari 2004.Het saldo van het bedrag over 2003 ad. € 631 632 zullen
met de goedkeuring van de jaardeclaratie van het betreffende jaar worden verrekend.Gefinancierde interventievoorraad:Beginvooraad39 162 145Inkopen705 499Verkopen– 4 135 012Waardevermeerdering855 688Eindvoorraad36 588 320Balanspost 6 Ontvangsten buiten begrotingsverband 54 840 850Onder de ontvangsten buiten begrotingsverband zijn de bedragen opgenomen
die niet ten gunste van de begroting behoeven te worden gebracht. Dit omdat
deze ontvangsten met derden kunnen worden verrekend.SpecificatieBedragen x € 1000 BedragAlgemeen10 460 331EU projecten Brussel26 546 021EU EOGFL Garantie: Beschikbare gelden voor uitkeringen in het
kader van SLOM4 743 940Contante waarborgen produktschappen6 172 430Af te dragen loonheffing en sociale premies6 918 128Totaal54 840 850De ontvangsten zullen naar verwachting in 2004 worden verrekend.Balanspost 8 Extra Comptabele Vorderingen 2 450 971 114De extra comptabele vorderingen hebben betrekking op nog te ontvangen
middelen, welke voortvloeien uit uitgaven die ten laste van de begroting zijn
gebracht en nog met derden zullen worden verrekend, alsmede opgelegde mestheffingen.Specificatie TotaalbedragMineralenboekhouding Bureau Heffingen22 895 731Landbouwgronden1 419 030 723Leningen155 041 927Gestelde zekerheden575 461 125Vorderingen betaalorganen tbv EOGFL-Garantie97 916 176Te vorderen douanerechten van bedrijfsleven67 426 793Algemeen113 198 639 2 450 971 114Toelichting landbouwgronden:Het saldo bestaat voornamelijk uit een langlopend renteloos voorschot
van € 867 mln. Daarnaast is er een bedrag ad € 428 mln.
nog te vorderen uit hoofde van Landinrichtingsrenten, welke in het algemeen
in 26 jaar worden geïnd. Voorts heeft Dienst Landelijk Gebied nog € 123
mln. te vorderen uit hoofde van landinrichtingsprojecten.Toelichting leningen: BedragSt. Groninger landschap34 674WUR (Stichting DLO)124 210 058WUR Praktijkonderzoek25 592 622WUR IAC/ILRI5 204 573Totaal155 041 927Gestelde zekerhedenBetaalorgaanSpecificatieHPA215 192 472PZ217 720 746PVVE40 506 320PT77 164 947LASER24 876 640Totaal575 461 125Balanspost 9 Extra comptabele schulden 516 556De extra comptabele schulden hebben betrekking op nog te verrichten uitgaven,
welke voortvloeien uit ontvangsten die ten gunste van de begroting zijn gebracht
en nog met derden zullen worden verrekend. BedragVerschuldigd aan EU516 556Balanspost 10 Voorschotten 4 297 451 450Onder voorschotten wordt verstaan de vooruit verstrekte gelden, welke
op 31 december 2003 nog niet waren verrekend.(x € 1000)Beleidsartikelen20032002200120001999 en eerderTotaal01 Versterking Landelijk gebied49 23236 54126 95215 78632 071160 58202 Verwerving en inrichting EHS7 72422 78519 1151314 37454 12903 Beheer EHS56 27544 34428 29810 3399 667148 92304 Econ.pers.volle agroketens16 18989 47263 4655 53127 928202 58505 Bevord. Duurzame productie98 61940 52013 3439 18164 620226 28306 Bevorderen voedselveiligheid64 09919 94512 9636 1597 494110 66007 Kennisontwikkeling305 708106 017130 634122 683480 0021 145 04408 Kennisvoorziening423 174400 231352 313336 360350 2491 862 32709 Kennisverspreiding61 60378 80248 55934 00154 940277 90511 Algemeen39 36731 60335 5616611 821109 013Totaal1 121 990870 260731 203540 8321 033 1664 297 451(x € 1000)Verloop van de voorschotten gedurende het dienstjaar
2003BedragBeginstand 1 januari3 566 817Verstrekte voorschotten +1 121 990Eindafgerekende voorschotten –/-391 356Eindstand 31 december4 297 451Medebewindskosten: Op deze post zijn de nog niet afgerekende
voorschotten inzake de medebewindkosten opgenomen. Bij de vaststelling van
de definitieve bijdrage zullen de voorschotten worden afgeboekt.(x € 1000)  BedragStand 1-1-2003 81 325Bij:31 401 Af:-/-12 914   18 487Stand 31-12-2003 99 812(x € 1000)ProductschapOmschrijving200320022001200019991998 evTotaalHPAVs.medebewind13 71213 39313 428   40 533PZVs.medebewind7 2467 1267 517   21 889PVVEVs.medebewind6 3686 8098 391   21 568PTVs.medebewind3 4323 4214 304   11 157PVIVIVs.medebewind6438287126616201 2014 665 Totaal31 40131 57734 3526616201 20199 812Openstaande voorschottenVoorschotten transacties en subsidies die nog definitief afgerekend dienen
te worden.In afwachting op de bevindingen uit het uit te brengen rapport van de
Commissie Vervolgonderzoek Rekenschap zijn in 2003 geen voorschotten aan onderwijsinstellingen
definitief afgerekend.Balanspost 11 Garantieverplichtingen 222 297 902GarantiesVoor de samenstelling wordt verwezen naar paragraaf 2.3, de staat van
garantieverplichtingen.Balanspost 12 Openstaande verplichtingen 1 991 879 000Het saldo van de openstaande verplichtingen per 31 december 2003
kunnen vanaf 2004 tot betaling leiden.(x € 1000HoofdbeleidsterreinenStand per 01-01-2003In
2003 aangegaan +Negatieve bijstelling
-/-Uitgaven -/-Stand per 31-12-200301 Versterking landelijk gebied590 453275 24933 293320 914511 49502 Verwerving/inrichting EHS141 066175 5953 864195 529117 26803 Beheer EHS306 785174 6618 862135 269337 31504 Econ.pers.voll.agroketens57 20099 2193 87282 61869 92905 Bevord.duurz.produktie200 844156 91629 548211 479116 73306 Bevord.voedselveiligheid19 834424 6982 517419 35622 65907 Kennisontwikkeling291 691343 75541 679316 098277 66908 Kennisvoorziening5319 734513 6140423 229410 11909 Kennisverspreiding32 38371 6482 48062 41939 13211 Algemeen303287 05123287 31912Subtotaal1 960 2932 522 406126 1382 454 2301 902 331Buiten begrotingsverband292 40523 587131 30895 13689 548Totaal generaal2 252 6982 545 993257 4462 549 3661 991 8792.3 DE STAAT VAN GARANTIE-VERPLICHTINGENGarantie verplichtingen per 31 december 2003 (bedragen x € 1000)Bel. Artikela) ten behoeve vanb) aanIngangs datumlooptijd
in jarenMaximaal verleendLopende verplichting04a) Stichting Borgstellingsfonds
voor de Land- en Tuinbouw  92 200 00050 008 000 Subtotaal artikel  92 200 00050 008 000      02a) Rente en aflossingen
van leningen inzake aankoop van natuurgebieden en landschappen     b) AMEV16-05-1994145 134 1862 368 637 b) St. Notarieel Pensioenfonds20-06-1994208 448 6636 029 877 b) Alg. Spaarbank voor
Nederland01-04-1992303 630 2423 097 615  05-06-1992304 537 8023 873 484 b) Internationale Nederlanden17-02-1994305 445 3634 640 456  21-04-1994185 877 4493 767 084  12-12-1994302 268 9012 014 151  24-01-199730907 561827 365 b) Algemeen burgerlijk
pensioenfonds21-12-1989202 722 6812 081 280  16-07-1990302 722 6812 214 131  27-05-1994303 176 4622 781 962  15-09-1994303 630 2423 200 865  10-02-1995304 084 0223 701 685  14-09-1995302 268 9012 020 330  24-01-1996304 537 8024 075 997  28-03-1996304 537 8024 101 801  11-07-1997196 096 8754 858 071  26-05-1998303 176 4622 918 238 b) Bank Nederlandse Gemeenten22-05-1995203 176 4622 843 681  01-04-1997304 084 0223 701 976  02-06-1997185 912 1484 549 749  22-07-1997204 056 1413 282 571  22-12-1997302 722 6812 468 743  22-10-1998304 991 5824 578 325  15-03-1999304 084 0223 809 377  15-04-1999104 168 1502 689 458  15-06-199953 527 483752 302  30-06-1999202 362 5062 040 904  01-07-1999302 722 6812 533 807  30-01-2001202 834 5172 663 168  28-02-2001309 075 6048 808 849  01-10-2001205 230 0004 910 627  19-11-2001309 075 0008 776 264  24-12-2002109 100 0009 100 000  18-09-20032018 513 81918 513 819  16-12-2003309 076 0009 076 000 b) ASF Graf.Bedr./Telegraaf/Fortis15-12-1997202 359 6571 908 522 b) Würtembergische
Hypothekenbank14-01-20005932 380400 004 b) Ned. Waterschaps Bank01-09-20021012 942 44312 542 443 Subtotaal artikel  194 151 395168 523 61808a) Gebouwen en terreinen
voorgesubsidieerde scholen Agrarisch onderwijs  13 800 5913 527 659 a) Gebouwen Stichting Studenten huisvesting in Deventer  748 737238 625 Subtotaal artikel  14 549 3283 766 284 Totaal generaal  300 900 723222 297 902BIJLAGE 1:VERDIEPINGSBIJLAGE01 Versterking landelijk gebiedVerplichtingenKasuitgavenKasontvangstenOntwerp-begroting 2003 (kmst. 2002–2003, 28 600
XIV, nr. 94)234 176302 56584 563Nota van wijziging (kmst. 28 600 XIV, nr. 38)– 2 993– 2 993 1. Vastgestelde begroting (Stb. 2003, 78)231 183299 57284 563    Mutaties 1e suppletore begroting (Voorjaarsnota)   Ontwerp-suppl. begroting (kmst. 2002–2003, 28 937 XIV,
nr. 1)– 3 762– 3 858 2. Vastgestelde mutatie 1e suppletore begroting (Stb. 2003, 408)– 3 762– 3 858     Mutaties 2e suppletore begroting (Najaarsnota)   Ontwerp-suppl. begroting (kmst.2003–2004, 29 329, nr. 1)37 98923 8837 4463. Vastgestelde mutatie 2e suppletore begroting (Stb. 2003, 79)37 98923 8837 446    Mutaties slotwet   Ontwerp-slotwet9 8401 317– 1 9184. Vast te stellen mutatie slotwet9 8401 317– 1 918    Totaal geraamd tevens realisatie 2003 (1+2+3+4)275 250320 91490 09102 Realisatie van de Ecologische Hoofdstructuur (verwerving
en inrichting)VerplichtingenKasuitgavenKasontvangstenOntwerp-begroting 2003 (kmst.2002–2003, 28 600
XIV, nr. 94)156 964152 6696 258Nota van wijziging (kmst. 28 600 XIV, nr. 38)   1. Vastgestelde begroting (Stb. 2003, 78)156 964152 6696 258Mutaties 1e suppletore begroting (Voorjaarsnota)   Ontwerp-suppl. begroting (kmst. 2002–2003, 28 937 XIV,
nr. 1)37 89337 89312 0002. Vastgestelde mutatie 1e suppletore begroting (Stb. 2003, 408)37 89337 89312 000    Mutaties 2e suppletore begroting (Najaarsnota)   Ontwerp-suppl. begroting (kmst.2003–2004, 29 329, nr. 1)– 7 109– 6 181 3. Vastgestelde mutatie 2e suppletore begroting (Stb. 2003, 79)7 109– 6 181     Mutaties slotwet   Ontwerp-slotwet– 3 07611 14922 7464. Vast te stellen mutatie slotwet– 3 07611 14922 746    Totaal geraamd tevens realisatie 2003 (1+2+3+4)184 672195 53041 00403 Realisatie van de Ecologische Hoofdstructuur (beheer)VerplichtingenKasuitgavenKasontvangstenOntwerp-begroting 2003 (kmst. 2002–2003, 28 600
XIV, nr. 94)129 329127 78514 583Nota van wijziging (kmst. 28 600 XIV, nr. 38)   Amendement (kmst. 28 600 XIV, nr. 71)12 00012 000 Amendement (kmst. 28 600 XIV, nr. 37)   1. Vastgestelde begroting (Stb. 2003, 78)141 329139 78514 583    Mutaties 1e suppletore begroting (Voorjaarsnota)   Ontwerp-suppl. begroting (kmst. 2002–2003, 28 937 XIV,
nr. 1)1 270– 8 730 2. Vastgestelde mutatie 1e suppletore begroting (Stb. 2003, 408)1 270– 8 730     Mutaties 2e suppletore begroting (Najaarsnota)   Ontwerp-suppl. begroting (kmst.2003–2004, 29 329, nr. 1)2 4102 410 3. Vastgestelde mutatie 2e suppletore begroting (Stb. 2003, 79)2 4102 410     Mutaties slotwet   Ontwerp-slotwet29 6531 804– 6 4374. Vast te stellen mutatie slotwet29 6531 804– 6 437    Totaal geraamd tevens realisatie 2003 (1+2+3+4)174 662135 2698 14604 Economisch perspectiefvolle agroketensVerplichtingenKasuitgavenKasontvangstenOntwerp-begroting 2003 (kmst. 2002–2003, 28 600
XIV, nr. 94)64 02662 8003 949Nota van wijziging (kmst. 28 600 XIV, nr. 38)4 3014 301 1. Vastgestelde begroting (Stb. 2003, 78)68 32767 1013 949    Mutaties 1e suppletore begroting (Voorjaarsnota)   Ontwerp-suppl. begroting (kmst. 2002–2003, 28 937 XIV,
nr. 1)25 149– 1 133 2. Vastgestelde mutatie 1e suppletore begroting (Stb. 2003, 408)25 149– 1 133     Mutaties 2e suppletore begroting (Najaarsnota)   Ontwerp-suppl. begroting (kmst.2003–2004, 29 329, nr. 1)3 55116 1542 6513. Vastgestelde mutatie 2e suppletore begroting (Stb. 2003, 79)3 55116 1542 651    Mutaties slotwet   Ontwerp-slotwet2 19349710 0954. Vast te stellen mutatie slotwet2 19349710 095    Totaal geraamd tevens realisatie 2003 (1+2+3+4)99 22082 61916 69505 Bevorderen duurzame productieVerplichtingenKasuitgavenKasontvangstenOntwerp-begroting 2003 (kmst. 2002–2003, 28 600
XIV, nr. 94)139 589315 342201 875Nota van wijziging (kmst. 28 600 XIV, nr. 38)– 306– 306 1. Vastgestelde begroting (Stb. 2003, 78)139 283315 036201 875    Mutaties 1e suppletore begroting (Voorjaarsnota)   Ontwerp-suppl. begroting (kmst. 2002–2003, 28 937 XIV,
nr. 1)11 02512 776 2. Vastgestelde mutatie 1e suppletore begroting (Stb. 2003, 408)11 02512 776     Mutaties 2e suppletore begroting (Najaarsnota)   Ontwerp-suppl. begroting (kmst.2003–2004, 29 329, nr. 1)– 16 288– 17 373– 11 8333. Vastgestelde mutatie 2e suppletore begroting (Stb. 2003, 79)– 16 288– 17 373– 11 833    Mutaties slotwet   Ontwerp-slotwet22 896– 98 959– 109 4184. Vast te stellen mutatie slotwet22 896– 98 959– 109 418    Totaal geraamd tevens realisatie 2003 (1+2+3+4)156 916211 48080 62406 Voedselveiligheid, voedselkwaliteit en diergezondheidVerplichtingenKasuitgavenKasontvangstenOntwerp-begroting 2003 (kmst. 2002–2003, 28 600
XIV, nr. 94)90 52990 52938 077Nota van wijziging (kmst. 28 600 XIV, nr. 38)– 111– 111 1. Vastgestelde begroting (Stb. 2003, 78)90 41890 41838 077    Mutaties 1e suppletore begroting (Voorjaarsnota)   Ontwerp-suppl. begroting (kmst. 2002–2003, 28 937 XIV,
nr. 1)262 772262 76719 7002. Vastgestelde mutatie 1e suppletore begroting (Stb. 2003, 408)262 772262 76719 700    Mutaties 2e suppletore begroting (Najaarsnota)   Ontwerp-suppl. begroting (kmst.2003–2004, 29 329, nr. 1)90 51790 517– 8073. Vastgestelde mutatie 2e suppletore begroting (Stb. 2003, 79)90 51790 517– 807    Mutaties slotwet   Ontwerp-slotwet– 19 009– 24 346– 7 0584. Vast te stellen mutatie slotwet– 19 009– 24 346– 7 058    Totaal geraamd tevens realisatie 2003 (1+2+3+4)424 698419 35649 91207 Kennisontwikkeling en innovatieVerplichtingenKasuitgavenKasontvangstenOntwerp-begroting 2003 (kmst. 2002–2003, 28 600
XIV, nr. 94)311 335312 45521 581Nota van wijziging (kmst. 28 600 XIV, nr. 38)– 284– 284 1. Vastgestelde begroting (Stb. 2003, 78)311 051312 17121 581    Mutaties 1e suppletore begroting (Voorjaarsnota)   Ontwerp-suppl. begroting (kmst. 2002–2003, 28 937 XIV,
nr. 1)– 4 6134 1181 8242. Vastgestelde mutatie 1e suppletore begroting (Stb. 2003, 408)– 4 6134 1181 824    Mutaties 2e suppletore begroting (Najaarsnota)   Ontwerp-suppl. begroting (kmst. 2003–2004, 29 329,
nr. 1)67 4961 8861 1143. Vastgestelde mutatie 2e suppletore begroting (Stb. 2003, 79)67 4961 8861 114    Mutaties slotwet   Ontwerp-slotwet– 30 178– 2 077– 8 3484. Vast te stellen mutatie slotwet– 30 178– 2 077– 8 348    Totaal geraamd tevens realisatie 2003 (1+2+3+4)343 756316 09816 17108 KennisvoorzieningVerplichtingenKasuitgavenKasontvangstenOntwerp-begroting 2003 (kmst. 2002–2003, 28 600
XIV, nr. 94)388 891388 891182Nota van wijziging (kmst. 28 600 XIV, nr. 38)   Amendement (kmst. 28 600 XIV, nr. 71)   Amendement (kmst. 28 600 XIV, nr. 37)2 3002 300 1. Vastgestelde begroting (Stb. 2003, 78)391 191391 191182    Mutaties 1e suppletore begroting (Voorjaarsnota)   Ontwerp-suppl. begroting (kmst. 2002–2003, 28 937 XIV,
nr. 1)63 10113 1012562. Vastgestelde mutatie 1e suppletore begroting (Stb. 2003, 408)63 10113 101256    Mutaties 2e suppletore begroting (Najaarsnota)   Ontwerp-suppl. begroting (kmst.2003–2004, 29 329, nr. 1)55 43214 546– 1123. Vastgestelde mutatie 2e suppletore begroting (Stb. 2003, 79)55 43214 546– 112    Mutaties slotwet   Ontwerp-slotwet3 8904 392134. Vast te stellen mutatie slotwet3 8904 39213    Totaal geraamd tevens realisatie 2003 (1+2+3+4)513 614423 23033909 KennisverspreidingVerplichtingenKasuitgavenKasontvangstenOntwerp-begroting 2003 (kmst. 2002–2003, 28 600
XIV, nr. 94)95 44395 43945Nota van wijziging (kmst. 28 600 XIV, nr. 38)– 601– 601 Amendement (kmst. 28 600 XIV, nr. 71)   Amendement (kmst. 28 600 XIV, nr. 37)– 2 300– 2 300 1. Vastgestelde begroting (Stb. 2003, 78)92 54292 53845    Mutaties 1e suppletore begroting (Voorjaarsnota)   Ontwerp-suppl. begroting (kmst. 2002–2003, 28 937 XIV,
nr. 1)37 048– 36 973 2. Vastgestelde mutatie 1e suppletore begroting (Stb. 2003, 408)– 37 048– 36 973     Mutaties 2e suppletore begroting (Najaarsnota)   Ontwerp-suppl. begroting (kmst.2003–2004, 29 329, nr. 1)11 82511 3502813. Vastgestelde mutatie 2e suppletore begroting (Stb. 2003, 79)11 82511 350281    Mutaties slotwet   Ontwerp-slotwet4 330– 4 4966144. Vast te stellen mutatie slotwet4 330– 4 496614    Totaal geraamd tevens realisatie 2003 (1+2+3+4)71 64962 41994010 Nominaal en OnvoorzienVerplichtingenKasuitgavenKasontvangstenOntwerp-begroting 2003 (kmst. 2002–2003, 28 600
XIV, nr. 94)10 86610 866 Nota van wijziging (kmst. 28 600 XIV, nr. 38)   1. Vastgestelde begroting (Stb. 2003, 78)10 86610 866 Mutaties 1e suppletore begroting (Voorjaarsnota)   Ontwerp-suppl. begroting (kmst. 2002–2003, 28 937 XIV,
nr. 1)7 4857 485 2. Vastgestelde mutatie 1e suppletore begroting (Stb. 2003, 408)7 4857 485     Mutaties 2e suppletore begroting (Najaarsnota)   Ontwerp-suppl. begroting (kmst.2003–2004, 29 329, nr. 1)– 18 173– 18 173 3. Vastgestelde mutatie 2e suppletore begroting (Stb. 2003, 79)– 18 173– 18 173     Mutaties slotwet   Ontwerp-slotwet– 178– 178 4. Vast te stellen mutatie slotwet– 178– 178     Totaal geraamd tevens realisatie 2003 (1+2+3+4)00 11 AlgemeenVerplichtingenKasuitgavenKasontvangstenOntwerp-begroting 2003 (kmst. 2002–2003, 28 600
XIV, nr. 94)201 832201 964245 756Nota van wijziging (kmst. 28 600 XIV, nr. 38)– 6– 6 Amendement (kmst. 28 600 XIV, nr. 71)– 12 000– 12 000 1. Vastgestelde begroting (Stb. 2003, 78)189 826189 958245 756    Mutaties 1e suppletore begroting (Voorjaarsnota)   Ontwerp-suppl. begroting (kmst. 2002–2003, 28 937 XIV,
nr. 1)63 67663 67621 4272. Vastgestelde mutatie 1e suppletore begroting (Stb. 2003, 408)63 67663 67621 427    Mutaties 2e suppletore begroting (Najaarsnota)   Ontwerp-suppl. begroting (kmst.2003–2004, 29 329, nr. 1)13 40213 29078 8073. Vastgestelde mutatie 2e suppletore begroting (Stb. 2003, 79)13 40213 29078 807    Mutaties slotwet   Ontwerp-slotwet20 14720 39643 1604. Vast te stellen mutatie slotwet20 14720 39643 160    Totaal geraamd tevens realisatie 2003 (1+2+3+4)287 051287 320389 150BIJLAGE 2Europese geldstromenHet nationaal landbouwbeleid hangt nauw samen met het Europese landbouwbeleid.
In deze bijlage wordt een samenhangend overzicht geboden tussen de nationale
doelstellingen van LNV, zoals weergegeven in de diverse beleidsartikelen en
het Europese beleid. Op deze wijze wordt inzicht verschaft in de vertaling
van het Europese beleid in nationaal beleid, de nationale inzet binnen de
Europese Unie en de Europese geldstromen die buiten het nationale begrotingsverband
lopen. De nadruk in deze bijlage ligt op het plattelandsbeleid, het structuurbeleid
en het markt- en prijsbeleid.PlattelandsbeleidTabel 1. Programma-uitgaven
voor het jaar 2003; begroting vs realisatie (in € mln.) Begroting 2003Realisatie
2003 Financieringsbron plattelandsbeleidLNVOverig*waarvan gedekt door EU-bijdrage +LNVOverig*waarvan gedekt door EU-bijdrage +– Duurzame landbouw50,3949,0518,2781,8749,2232,86– Natuur en landschap43,9220,1922,0419,7046,1416,54– Waterbeheer14,8817,809,278,0033,299,31– Diversificatie0,402,881,0600,660,12– Recreatie en toerisme0,008,983,1409,922,57– Leefbaarheid0,0013,354,67029,077,04– Andere acties   00,970,71Totaal109,59112,2558,45109,57169,2769,15* Overig, zijnde provincies, gemeenten, waterschappen en private partijen+ Dit betreft dekking voor zowel LNV als overige uitgavenIn Tabel 1 zijn de gerealiseerde financieringsstromen voor het jaar 2003
die samenhangen met het plattelandsbeleid afgezet tegen de begroting 2003.
Uitgaven en ontvangsten voor plattelandsbeleid die zijn ondergebracht in het
Plattelandsontwikkelingsplan (POP) worden voor wat betreft de uitgaven door
LNV en de bijbehorende co-financiering door de EU uit EOGFL-Garantie (ontvangsten)
op de LNV-begroting verantwoord.In het POP zijn zes prioritaire beleidsthema's te onderscheiden, waaronder
maatregelen conform Verordening (EG) nr 1257/1999. Ter uitvoering van de maatregelen
uit de Verordening, worden rijksregelingen en provinciale programma's ingezet.
In de tabel is een overzicht gegeven van de Rijks- en overige bijdragen voor
het POP alsmede de bijdragen van de EU daarin. De overige bijdragen betreffen
bijdragen van provincies, gemeenten, waterschappen en private partijen. De
EU-bijdrage wordt wat betreft de bijdrage aan de rijksregelingen op de begroting
van LNV op diverse artikelen verantwoord.Uitvoering POP in 2003De realisatiecijfers over het jaar 2003 zijn afkomstig van de twee betaalorganen
voor het POP, namelijk LASER en DLG. In 2003 is voor het POP € 69,15
mln aan EU-middelen besteed, een overschrijding van ruim € 9 mln
ten opzichte van het beschikbare gestelde EU-budget voor 2003 (€ 59,5
mln). De verwachting is dat Brussel deze extra uitgaven zal goedkeuren vanwege
onderuitputting in andere Europese lidstaten.Naar aanleiding van de gerealiseerde onderuitputting in 2002 (ca € 9
mln) is in samenwerking met de betaalorganen een analyse gemaakt van de oorzaken
van de onderuitputting en zijn in de vergadering van het Comité van
Toezicht POP een aantal maatregelen besproken om onderuitputting in 2003 e.v.
tegen te gaan.Zo is besloten bij de provinciale programma's een ruime mate van overprogrammering
toe te passen om zoveel mogelijk te waarborgen dat ook bij uitval en vertraging
van projecten minimaal volledige uitputting van het budget bereikt wordt.POP-onderdelen waar de uitputting in 2003 achterbleef bij de verwachting
waren onder meer Provinciaal Programma Waterbeheer, Provinciaal Programma
Bevordering van toeristische en ambachtelijke activiteiten, Landinrichting
kavelaanvaarding, Landinrichting ontsluiting en de Subsidieregeling Gebiedsgericht
Beleid, onderdelen diversificatie en waterbeheer.Onderdelen van het POP waar de uitputting de oorspronkelijke planning
overtrof waren onder meer de Subsidieregeling Agrarisch Natuurbeheer, de Regeling
Bedrijfshervestiging en -beëindiging, Provinciaal Programma Dienstverlenende
instanties basiszorg en Provinciaal Programma Milieubehoud.Daarnaast is evenals in 2001 en 2002 tegen het eind van het POP-uitvoeringsjaar
2003 besloten, om de op dat moment tegenvallende POP-uitgaven voor enerzijds
het provinciale programma en anderzijds het Rijksprogramma, te compenseren
door extra inkomsten in het kader van de grondverwerving (Verwerving Staat
en de Regeling Particuliere Terreinbeherende organisaties).Ondanks de gerealiseerde overschrijding in 2003 blijft maximale aandacht
voor uitputting van de Europese POP-gelden dan ook geboden.De gerealiseerde «andere acties» betreft onder meer de mid-term
evaluatie van het POP, die in 2003 met EU-cofinanciering is uitgevoerd door
bureau Ecorys-NEI in opdracht van het Regiebureau POP. Verder is onder deze
post de uitfinanciering van de «moderniseringsrichtlijn» opgenomen.Ter illustratie de realisatie van lidstaat Nederland in vergelijking met
de overige EU-lidstaten.Tabel 2. Realisatie POP-uitgaven
EU-lidstaten (bedragen * € 1 000) BeschikkingRealisatie 2003OnderbestedingOverbestedingRealisatie in%België57 37947 000– 10 379 81,91%Denemarken49 80050 160 360100,72%Duitsland803 840804 555 715100,09%Griekenland150 395137 878– 12 517 91,68%Spanje510 701501 159– 9 542 98,13%Frankrijk801 385833 770 32 385104,04%Ierland341 000340 995– 5 100,00%Italië683 248661 184– 22 064 96,77%Luxemburg13 78817 827 4 039129,29%Nederland59 50069 363 9 863116,58%Oostenrijk460 000458 524– 1 476 99,68%Portugal169 156151 751– 17 405 89,71%Finland314 000347 262 33 262110,59%Zweden163 890165 050 1 160100,71%Engeland169 233150 567– 18 666 88,97%Totaal4 747 3164 737 044– 92 05681 78499,78%EU-StructuurfondsenTabel 3. Programma-uitgaven
voor het jaar 2003; begroting (in € mln.)Begroting  FinancieringsbronStructuurbeleidEULNVProvinciesTotaal     – D2 Oost- en Zuid Nederland31,220,226,978,3– FIOV (incl. FIOV-Flevoland)7,26,9pm14,1– Leader +13,60,019,833,4Totaal52,027,146,7125,8In Tabel 3 zijn de begrote financieringsstromen voor het jaar 2003 die
samenhangen met het structuurbeleid weergegeven. Ten aanzien van de Structuurfondsen
draagt LNV primaire verantwoordelijkheid voor een aantal (deel)programma's
voor Doelstelling 2. Deze programma's ontvangen vanuit de EU een bijdrage
uit het Europees Fonds voor de Regionale Ontwikkeling (EFRO). Rijk en lokale
overheden nemen het nationale gedeelte voor hun rekening. Daarnaast is LNV
verantwoordelijk voor het Communautaire initiatief Leader +. Tenslotte draagt
LNV de verantwoordelijkheid voor het Financieringsinstrument voor de Oriëntatie
van de Visserij (FIOV).Informatievoorziening Structuurfondsen 2000–2006Met als doel de Kamer het verlangde inzicht te geven in de totale financieringsstromen
van de Structuurfondsen hebben de verantwoordelijke bewindspersonen besloten
om ieder najaar (september) een overzicht aan de Tweede Kamer te sturen. In
een door de Staatssecretaris van Economische Zaken aangeboden brief wordt
per Structuurfonds inzicht verschaft in de totale omvang van begrote versus
gerealiseerde geldstromen. Naast een specifieke toelichting op geconstateerde
verschillen in planning en realisatie wordt ook een algemene
toelichting opgenomen ten aanzien van het uitgeoefende toezicht door de departementen.In reeds in 2001 afgesloten convenanten tussen LNV en provincies zijn
naast taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden ook heldere afspraken gemaakt
over de informatievoorziening. Met deze informatie vanuit de provincies moeten
de betreffende beleidsdirecties binnen LNV het inzicht verkrijgen over een
rechtmatige en doelmatige aanwending van EU-subsidies.Ten tijde van het opstellen van dit jaarverslag waren de financiële
rapportages inzake D2 en Leader+ van de betrokken provinciale betaalautoriteiten
(nog) niet beschikbaar. In dit jaarverslag wordt met betrekking tot de Structuurfondsen
D2 en Leader+ darhalve slechts kwalitatieve informatie over de realisatie
2003 worden gegeven. Kwantitatieve informatie volgt in het najaar.D2Halverwege 2001 heeft de Europese Commissie de Enkelvoudige Programmeringsdocumenten
(EPD) Oost en Zuid voor de periode 2000–2006 goedgekeurd. De EPD's kennen
reconstructie- en economische maatregelen, waarbij de provincies verantwoordelijk
zijn voor de uitvoering. Formeel is verantwoordelijkheidsverdeling tussen
de Staat en de betreffende provincie geregeld in convenanten. Voor het EPD-Oost
is de Minister van LNV eerstverantwoordelijk, voor EPD-Zuid is dat de staatssecretaris
van EZ. Naar aanleiding van onderzoek (audit PriceWaterhouseCoopers) naar
de Nederlandse uitvoeringsopzet van de Structuurfondsen, is naar voren gekomen
dat budgetten en instrumenten van LNV moeilijk te koppelen zijn aan het D2
programma.Inmiddels heeft LNV het initiatief genomen om de samenhang te verbeteren,
inclusief de relatie met POP; uiteraard heeft LNV ook een actieve rol voor
de betrokken Provincies bewerkstelligd.Met het oog op een beperkte voortgang hebben de Comités van Toezicht
van Zuid en Oost eind 2003 besloten om voor het budgetjaar 2004 middelen over
te hevelen van de LNV georiënteerde maatregelen naar de economische maatregelen.
Het gaat om respectievelijk € 7,8 miljoen voor Oost en € 5,4
miljoen voor Zuid.Teneinde de vertragingen in de Reconstructie tegen te gaan heeft het Rijk
voor Reconstructie een UrgentieProgramma (UP) gestart voor de periode 2003–2007.
Hierin zit voor € 165 miljoen extra aan Rijksmiddelen. Verder is
in bestuurlijk overleg met Provincies afgesproken dat in 2004 voor € 10
miljoen aan D2 middelen wordt gekoppeld aan het Urgentieprogramma.Alhoewel definitieve cijfers op dit moment nog niet beschikbaar zijn,
ziet het ernaar uit dat voor 2003 er sprake is van een uitputting van de EU-bijdrage
voor D2.Leader+De Leader+ programma's zijn eind juli/begin augustus 2001 door de Europese
Commissie goedgekeurd. Beheers- en betaalautoriteiten voor de programma's
zijn respectievelijk het Samenwerkingsverband Noord-Nederland (Noord), provincies
Overijssel (Oost), Flevoland (West) en Noord-Brabant (Zuid). Om de verantwoordelijkheidsverdeling
tussen de Staat en de desbetreffende Provincies goed te regelen zijn convenanten
afgesloten tussen beide partijen. Het communautair initiatief Leader+ richt zich vooral op gebiedsgebonden, geïntegreerde en experimentele
strategieën voor plattelandsontwikkeling, waarbij het initiatief ligt
bij partijen in het gebied.Bij Leader+ is cofinanciering op jaarbasis van Ministerie van LNV te verwaarlozen:
de nationale cofinanciering vindt hoofdzakelijk plaats door provincies, gemeenten
en private partijen. Alhoewel definitieve cijfers op dit moment nog niet beschikbaar
zijn, ziet het ernaar uit dat voor 2003 er sprake is van een uitputting van
de EU-bijdrage voor Leader+.FIOVHet Europese Structuurfonds FIOV (Financieringsinstrument voor de Oriëntatie
van de Visserij) draagt bij aan structuurmaatregelen in de visserijsector.
Nederland kent twee programma's (EPD's); EPD-FIOV Nederland buiten doelstelling
1 gebied en het EPD-Flevoland (doelstelling 1 gebied). Het EPD-Flevoland wordt
gefinancierd uit diverse structuurfondsen, waaronder het FIOV. Het ministerie
van Economische Zaken is verantwoordelijk voor de uitvoering van het Flevoland-programma,
maar de minister van LNV is eindverantwoordelijke voor het FIOV-gedeelte.De structurele aanpassing van de Nederlandse visserijvloot is één
van de belangrijke zwaartepunten binnen het EPD-FIOV. Ook in 2003 is een saneringsregeling
opengesteld: «Regeling capaciteitsvermindering rondvisvisserij 2003»
(geheel Nederland). Voorts zijn diverse meerjarige onderzoeken naar duurzamere
visserijtechnieken gefinancierd.Voor het gehele programma buiten doelstelling 1 gebied, is eind 2003 circa
30% van de beschikbare FIOV-middelen gecommitteerd. Uit de evaluatie die in
de tweede helft van 2003 heeft plaatsgevonden, blijkt dat het programma daarmee
op schema ligt.Markt- en prijsbeleidTabel 4. Programma-uitgaven
voor het jaar 2003; begroting vs realisatie (in € mln.) Begroting 2003Realisatie
2003 FinancieringsbronMarkt-
en prijsbeleidEULNVOverig*EULNVOverig*Premieregelingen136n.v.t.n.v.t.150n.v.t.n.v.t.Nationale enveloppe17n.v.t.n.v.t.n.v.t.n.v.t.n.v.t.Interventies en restituties941n.v.t.n.v.t.1 141n.v.t.n.v.t.       Totaal1 094n.v.t.n.v.t.1 291n.v.t.n.v.t.* Overig, zijnde provincies, gemeenten, waterschappen en private partijenIn Tabel 4 zijn de gerealiseerde financieringsstromen voor het jaar 2003
die samenhangen met het markt- en prijsbeleid, afgezet tegen de begroting
2003.De stijging in de programma-uitgaven van het markt- en prijsbeleid wordt
voornamelijk veroorzaakt door een stijging van de exportrestituties. Met name
de exportrestituties in de zuivelsector hebben in 2003 een aanzienlijke stijging
laten zien. Dit is een gevolg van enerzijds een verhoging van de restitutieprijzen
door de Europese Commissie en anderzijds het aantrekken van met name de botermarkt.De ontvangsten uit hoofde van de landbouwheffingen worden onder beleidsartikel
11 verantwoord.De uitgaven uit hoofde van het markt- en prijsbeleid betreffen voornamelijk
betalingen wegens exportsubsidies, hectaresteun en dierpremies. Deze worden
ten laste van het EOGFL-garantie gebracht en worden buiten begrotingsverband
verantwoord. Ten aanzien van het markt- en prijsbeleid is LNV verantwoordelijk
voor een recht- en doelmatige uitvoering.De nationale uitvoering van markt- en prijsbeleid is aan stringente Europese
voorwaarden verbonden die met name de rechtmatigheid van de uitvoering moeten
waarborgen. De omvang van financiële correcties (apurement) geeft een
indicatie van rechtmatigheid van de uitvoering. In beleidsartikel 11 worden
de uitgaven voor apurement nader toegelicht.Tabel 5. Ontvangsten uit hoofde
van heffingen en douanerechten op landbouwproducten in 2003 (x € 1
mln) BegrotingRealisatieDouanerechten op landbouwproducten  Hoofdproductschap Akkerbouw23,29,7Productschap Zuivel0,4 Productschap Vee, Vlees en Eieren0,82,9Productschap Tuinbouw  Douane175,6300,7Sub-totaal200313,3   Productieheffingen  Bijdrage in de opslagkosten van suiker0 Productieheffing suiker2931,5Productieheffing isoglucose en insuline10,7Sub-totaal3032,2   Totaal douanerechten en productieheffingen230345,5In Tabel 5 is een overzicht van de Eigen Middelen van de Europese Unie
opgenomen voorzover het de douanerechten op landbouwproducten en productieheffingen
betreft. Een overzicht van alle bijdragen van de lidstaat Nederland is te
vinden in de verantwoording van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Er
is beduidend meer (€ 115,5 mln) aan heffingen geïnd dan oorspronkelijk
geraamd. Hier is sprake geweest van een volume-effect.Tabel 6. Prestatiegegevens
m.b.t. de uitvoering van het markt- en prijsbeleid2003BegrotingRealisatie Landbouwproducten en superheffingmutatiesaantal aanvragen (x 1 000)Restitutie uitgaven (x € 1 mln)belang per aanvraag (x € 1,–)aantal aanvragen (x 1 000)Restitutie uitgaven (x € 1 mln)belang per aanvraag (x € 1,–)Akkerbouw      Restituties, productiesteun en invoer van akkerbouwproducten653305 077682193 221Restituties voor verwerkte grondstoffen in voedselproducten12510080012371577       Zuivelproducten en melk      Restituties en veredeling van zuivelproducten583005 172575199 105Uitvoercertificaten5  5  Invoercertificaten9  17  Superheffing50  51         Vlees en eieren      Exportrestituties25803 2003010333Invoerformulieren20  18  Certificaten12  13  Slachtpremies kalveren23417 00023417 000(aantal premiabele kalveren)   (675)         Groenten en fruit      Exportrestituties en marktordening10353 50055811 600Certificaten9  2         Margarine, vetten en oliën      In- en uitvoerformulieren/certificaten             Totaal aantal aanvragen (x 1 000)390  391  OmschrijvingBegrotingRealisatieTotaal aantal aanvragen (x 1 000)390391Uitgaven medebewind (x € 1 mln.)31,031,4Totale personeelsinzet medebewind in mensjaren428416Berekend gem. aantal aanvragen per mensjaar911940Berekende gem. uitvoeringskosten per aanvraag (x € 1,–)7980Berekende gem. uitgaven per mensjaar (x € 1 000)7275Apurement (x € 1 mln.)00BIJLAGE 3AANBEVELINGEN ALGEMENE REKENKAMER EN M&O-BELEIDVerantwoording over de maatregelen die zijn genomen naar aanleiding van
de conclusies en aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer in het Rapport bij
het jaarverslag 2002 Ministerie van LNV en het beleid ten aanzien van het
misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O-beleid).Het proces van accountantscontrole:De Algemene Rekenkamer constateerde over 2002 dat het proces van accountantscontrole
een aantal gebreken kende. Met name de toegankelijkheid en transparantie van
de dossiers van de departementale Auditdienst schoten tekort. De Algemene
Rekenkamer beval aan om de toegankelijkheid en transparantie van dossiers
te verbeteren.Reactie LNV:De Algemene Rekenkamer heeft in de «Secretarisbrief» van 4 december
2003 (betreft eerste bevindingen Rechtmatigheidsonderzoek 2003) aangegeven
dat bij de beoordeling van de planningsfase van de accountantscontrole op
een aantal punten, waarin 2002 nog sprake was van onvolkomenheden, concrete
verbeteringen zijn doorgevoerd. Bij de uitvoering van de controles zal de
dossiervorming een blijvend punt van aandacht zijn.Beleidsinformatie:De Algemene Rekenkamer stelde over 2002 vast dat de inhoudelijke invulling
van VBTB bij het ministerie van LNV voor verbetering vatbaar was. De inhoudelijke
betrokkenheid van de beleidsdirecties liet nog te wensen over. De Algemene
Rekenkamer beval aan de betrokkenheid van de beleidsdirecties van LNV bij
het VBTB-proces te vergroten.Reactie LNV:Beleidsdirecties en uitvoerende diensten hebben het voortouw bij de inhoudelijke
invulling van de beleidsbegroting en beleidsverantwoording. Er lopen bij veel
directies projecten om het VBTB-gehalte te verhogen inclusief een heroverweging
van de begrotingsinrichting. De aanpak van de beleidsinformatie is verbeterd.
De beleidsdirecties hanteren een verbetermonitor om de verdere voortgang van
het groeitraject verbetering beleidsinformatie te bewaken.Administratieve organisatie:Bij een aantal beleids- en stafdirecties constateerde de Rekenkamer dat
de beschrijving van de administratieve organisatie (AO) niet meer actueel
was. De Algemene Rekenkamer beval aan dat de beschrijving van de administratieve
organisatie hoge prioriteit moet krijgen.Reactie LNV:Een deel van de betrokken directies bij LNV is, in samenwerking met FEZ,
bezig met het actualiseren van de administratieve organisatie. Voor een aantal
directies heeft, gezien de lopende reorganisaties en het opzetten van de shared
service HRM, het actualiseren van de AO voorlopig nog geen zin.Reviewbeleid:De Rekenkamer stelde vast dat beleidsdirecties niet over een reviewbeleid
beschikten. De Algemene Rekenkamer beval aan dat het opstellen van een reviewbeleid
hoge prioriteit moest krijgen.Reactie LNV:De beleidsdirecties passen in overleg met de Auditdienst het reviewbeleid
toe. FEZ werkt momenteel (in nauw overleg met de Auditdienst) aan een algemene
kaderstelling reviewbeleid met een meer gestructureerde terugkoppeling van
de resultaten en aanbevelingen aan de beleidsverantwoordelijke directie.Contractbeheer:De Algemene Rekenkamer signaleerde over 2002 diverse gebreken in het departementale
contractbeheer en de naleving van het Besluit contractbeheer.Reactie LNV:Binnen het ministerie van LNV is bij een groot aantal directies en diensten
inmiddels een contractenadministratiepakket geïmplementeerd. Dit geldt
in ieder geval voor de uitvoerende diensten. Bij een aantal – met name –
beleidsdirecties is de implementatie van dit pakket nog niet gereed. Het streven
is er op gericht dit voor eind 2004 te hebben voltooid, zodat heel LNV van
dit pakket gebruik zal maken.De instructies ten aanzien van het beheer van gesloten overeenkomsten
en de daaraan ten grondslag liggende aanbestedingsdossiers zijn in het afgelopen
jaar aangescherpt en maken thans expliciet deel uit van de toezichtstructuur
van LNV, die onder andere is uitgewerkt in het Toetsingskader Financieel en
Materieelbeheer.Misbruik en Oneigenlijk gebruik (M&O-beleid)Dit beleid is in de Handleiding Financiële Regelingen en de Kwaliteitsstappen
beleidsvoornemens neergelegd en sluit aan op de relevante wetgeving (Algemene
Wet Bestuursrecht, Kaderwet e.d.) en de handleiding ter voorkoming en bestrijding
van misbruik en oneigenlijk gebruik van de Directie Audit en Toezichtbeleid
(ATB). De handleiding schrijft voor dat, wanneer er sprake is van een financiële
regeling met een risico van misbruik en oneigenlijk gebruik door eindbegunstigden,
een analyse van risico's van onrechtmatigheden in de uitvoering van de ontwerpregeling
verplicht is (controlememorandum). De risico's, de beheersmaatregelen en de
bijbehorende uitvoeringskosten kunnen aanleiding zijn de ontwerpregeling te
vereenvoudigen of anderszins aan te passen.Het beleid is ook gericht op het voorkomen en bestrijden van misbruik
en oneigenlijk gebruik van financiële regelingen in het kader van het
Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB). Het betreft hier de exportrestitutie-,
Interventie-, Mac Sharry-, en overige GLB-steunregelingen. Voor de communautaire
regelingen bepaalt de Europese Unie in belangrijke mate de invulling van het
te voeren M&O-beleid. Deze invulling is vastgelegd in voorschriften voor:– het toepassen van een communautair sanctiebeleid;– het gestructureerd melden van onregelmatigheden.In diverse regelingsspecifieke verordeningen is het controlebeleid opgenomen.
Deze voorschriften vormen voor de uitvoering van controles de norm.De directie FEZ ziet toe op de naleving van het M&O-beleid binnen
LNV. Dit toezicht wordt enerzijds ingevuld via de jaarlijkse interne mededeling
van LNV-directeuren over de kwaliteit van de financiële bedrijfsvoering
en anderzijds door middel van eigen waarnemingen.BIJLAGE 4LIJST MET GEBRUIKTE AFKORTINGENActalAdviescollege toetsing administratieve
lastenADAudit DienstAEWAAfrican-Eurasian Waterbird AgreementAGRAutomatische Gegevens RegistratieAIAviaire influenzaAIDAlgemene InspectiedienstAKKAgro Keten KennisAmvBAlgemene Maatregel van BestuurAOCAgrarische Onderwijs CentraAO-PAdministratieve Organisatie PersoneelASCAfrika Studie CentrumASCOBANSAgreement on the Conservation
of Small Cetacians of the Baltic and North SeasATOAgrotechnologisch OnderzoekAVPAgenda Vitaal PlattelandBANDBilaterale Austauch Niederlanden-DeutschlandBBLBeroepsbegeleidende LeerwegBHFBureau HeffingenBOLBeroeps Opleidende LeerwegBRBSBedrijfsRegistratie en BeheersSyteemBRDBureau Registratie DiergeneesmiddelenBSEBovine Spongiform EncephalopathyBUZAMinisterie van Buitenlandse zakenCBBCollege van beroep voor het bedrijfslevenCBDControle Bureau Dierlijke SectorCECentraal ExamenCfiCentrale Financiën InstellingenCIEcentrale integratieve eindtoetsCITESConverntion on International
Trade in Endangered SpeciesCLIENTControles op Landbouwgoederen
bij Im- en Export naar een Nieuwe ToekomstCOKZCentraal Orgaan Kwaliteitsaangelegenheden
in de ZuivelCPECentraal Praktisch ExamenCPSCentraal praktisch examenCSPECentraal Schriftelijk Pilot-ExamenCSECentraal schriftelijk examenCTBCollege Toelating BestrijdingsmiddelenCVOChief Veterinary OfficerDBRDienst BasisregistratiesDGFDiergezondheidsfondsDHTDrank- en HorecatoezichtDLDirectie LandbouwDLGDienst Landelijk GebiedDLODienst Landbouwkundig OnderzoekDNDirectie NatuurDRLDienst Regelingen LNVDWKDirectie Wetenschap en KennisoverdrachtEBPEnergiebesparingplannenECEuropese CommissieEC-LNVExpertise-centrumEFROEuropees Fonds Regionale OntwikkelingEFSAEuropean Food Safety AuthorityEHSEcologische HoofdstructuurEIAEnergie InvesteringsaftrekEOGFLEuropees Oriëntatie en Garantie
Fonds voor de LandbouwEPDEnig Programmerings DocumentERISEmerging Risk Identification SystemEUEuropese UnieEVCErkenning van elders Geworven competentiesEVOAEuropees medspunt Voor Overbrenging
AfvalstoffenEZEconomische ZakenFAOFood and Agricultural Organisation
van de Verenigde NatiesFIERFinanciering Identificatie En
RegistratieFIOVFinancieringsinstrument voor de
Oriëntatie van de VisserijGDGezondheidsdienst voor DierenGeBeVeGebiedsgerichte Bestijding VerdrogingGGO'sGenetisch Gemodificeerde OrganismenGNOGewasbeschermingsmiddelen van natuurlijke
oorsprongGRRDirectie Groene Ruimte en RecreatieGSBGrote Steden BeleidHAOHoger Agrarisch OnderwijsHGISHomogene Groep Internationale
SamenwerkingHH3Hardheidsgevallen 3HPVHerstructurering PluimveehouderijI&RIdentificatie en RegistratieIBVInvesteringsregeling Biologische
VarkenshouderijICESInterdepartementale Commissie
EconomischeICTInformatie Communicatie TechnologieID-DLOInstituut voor Dierhouderij
en Diergezondheid van de Dienst Landbouwkundig OnderzoekIFAInformatiemanagement en Facilitaire
AangelegenhedenINGRAInnovatienetwerk Groene Ruimte
en AgroclusterIOZVInkomensvoorziening voor oudere
gewezen zelfstandigen in de veehouderijIPCInnovatie PraktijkcentraIRGInfrastructuurregeling GlastuinbouwISIIntegratie van selectielijsten
in het informatiebeheerISVInvesteringsimpuls Stedelijke VernieuwingIUCNInternational Union for Conservation
of NatureIWCInternational Whaling CommiteeIZInternationale ZakenJZJuridische ZakenKCBKwaliteits Controlebureau Groenten
en FruitKCEKennis Centrum ExamineringKCRKwaliteitsControle RundveehouderijKICKennis en InnovatiecentrumKLPDKorps Landelijke PolitiedienstenKNAWKoninklijke Nederlandse Academie
voor de WetenschappenKNHSKoninklijlke Nederlandse Hippie
SportbondKvWKeuringdienst van WarenLANLocal Area NetwerkLASERLandelijke Service bij RegelingenLNVLandbouw, Natuur en VoedselkwaliteitLRVVLaboratorium VWA/RVVLTOLand- en Tuinbouw OrganisatieLWOOLeerweg Ondersteunend OnderwijsM&OMisbruik en oneigenlijk gebruikMAManagement AfspraakMABMestafleverbewijsMAOMestafzetovereenkomstMBOMiddelbaar Beroeps OnderwijsMINASMineralen aangiftesysteemMJA'sMeerjarenafsprakenMJPMeerjarenplannenMKZMond- en KlauwzeerMoUMemorandum of UnderstandingMPAMedroxy-progestron-acetaatMVOMaatschappelijk Verantwoord OndernemenNCDNewcastle's DiseaseNUBLNadere Uitwerking Brabant/LimburgNWBNational Bestuursakkoord WaterO&SOntwikkelings- en SaneringsfondsOBNOverlevingsplan Bos en NatuurOCWMinisterie van Onderwijs, Cultuur
en WetenschappenODOperationele doelstellingenOIEOffice International des EpizoätiesOLGOpenstelling Landelijk GebiedOSPAROslo and Paris Conventions for
the Prevention of Marine PollutionOVBOrganisatie ter verbetering van
de BinnenvisserijPDPlantenziektenkundige DienstPEBLDSPan-Europese Biologische en
Landschaps Diversiteits StrategiePEENPan Europees Ecologisch NetwerkPITONProgramma voor internationaler
talenonderwijsPLUVOProgramma voor de uitwisseling
van leerlingen in het voortgezet onderwijsPNBParticuliere NatuurbescherminsorganisatiesPOPPlattelandsontwikkelingsplanPPSPubliek Private SamenwerkingPVEProductschappen Vee Vlees en EierenRBVRegeling Beëindiging Veehouderij-takkenRGDRijksgebouwen DienstRICRijks InformatiecentrumRLGRaad voor het Landelijk GebiedRROGRegeling Reconstructie Oude GlastuinbouwgebiedenRSGRegeling Structuurverbetering GlastuinbouwRVLRegeling VarkensleveringenRVRRegeling Versterking RecreatieRVVRijksdienst voor de keuring van
Vee en VleesSANSubsidieregeling agrarisch natuurbeheerSARSSevere Acute Respiratory SyndromeSBBStaatsbosbeheerSBLStimulering Bosuitbreiding op LandbouwgrondenSEPSociaal Economische PlanSGBStimuleringsregeling Gebiedsgericht
BeleidSGRStructuurschema groene ruimteSKVStichting Kwaliteitsgarantie VleeskalverhouderijSMKStimuleringskaderSNSubsidieregeling NatuurbeheerSNLWSubsidieregeling Netwerk Landelijke
WandelpadenSRMSpecifiek risicomateriaalSTECShiga toxine-producerende Escherichia
coliSTIDUGStimuleringsregeling Inrichting
Duurzame GlastuinbouwgebiedenTACsTotal Allowable CatchTMETussenpersonen, mestverwerkers
& exporteursTSETransmissible Spongiform EncephalopathiesUNESCOUnited Nations Educational,
Scientific and Cultural OrganizationUNFFUN Forum on ForestsUPUrgentie ProgrammaVBCVisstandbeheercommissieVCNStichting Voedingscentrum NederlandVDMVervoersbewijs dierlijke meststoffenVINACVierde Nota Ruimtelijke OrdeningVLGVernieuwing Landelijk GebiedVMBOVoortgezet Middelbaar Beroeps
OnderwijsVNBBLVersterking natuur- en bosbeheer
bij landgoedeigenarenVNBLVersterking Bos- en LandgoedeigenarenVNGVereniging van Nederlandse GemeentenVNSUVereniging Samenwerking nederlandse
UniversiteitenVOVoortgezet OnderwijsVROMMinisterie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke OrdeningVVAVoedselveiligheid, voedselkwaliteit
en diergezondheidVWA/CEVoedsel en Waren Autoriteit/Centrale
eenheidVWSMinisterie van Verkeer en WaterstaatWCLWaardevolle CultuurlandschappenWEBWet Educatie en BeroepsonderwijsWHVWet Herstructurering VarkenshouderijWHWWet Hoger Onderwijs en Wetenschappelijk
OnderzoekWKKWarmte-KrachtKoppelingWO/HBOWetenschappelijk Onderwijs/Hoger
Beroeps OnderwijsWOTWettelijke Onderzoeks TakenWTOWorld Trade OrganisationWTSWet tegemoetkoming schade bij rampen
en zware ongevallenWUWageningen Universiteit 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29540-30.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl