Financiële verantwoordingen over het jaar 2001; Financiële verantwoording van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28380, nr. 8

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

05-06-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

28380 nr. 8

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamFinanciële verantwoording van het Ministerie van
Buitenlandse Zaken over het jaar 2001 Staat behorende bij de financiële
verantwoording over het jaar 2001 Rekening 2001 Ministerie van Buitenlandse
Zaken (V) Onderdeel uitgaven en verplichtingen (in EUR1000) Financiële verantwoording van het Ministerie van
Buitenlandse Zaken over het jaar 2001 Staat behorende bij de financiële
verantwoording over het jaar 2001 Rekening 2001 Ministerie van Buitenlandse
Zaken (V) Onderdeel ontvangsten (in EUR1000) Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten
van het Ministerie van Buitenlandse Zaken voor het jaar 2001 (slotwet) Staat
behorende bij de Wet van ............ 2001., Stb. ... (Slotwet 2001) Begroting
2001 Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) Agentschap CBI (in EUR1000) Inhoudsopgave blz. HOOFDLIJNEN VAN HET BUITENLANDS BELEID InleidingRealisatie van de begrotingOntwikkeling van de uitgaven per hoofddoelstellingHoofddoelstelling I. Internationale ordening (beleidsartikel
1)Hoofddoelstelling II. Vrede, veiligheid en stabiliteit
(beleidsartikelen 2, 3 en 4)Hoofddoelstelling III. Europese integratie (beleidsartikel
5)Hoofddoelstelling IV. Duurzame armoedevermindering (artikelen
6 tot en met 12)Hoofddoelstelling V. Bilaterale betrekkingen (artikelen
13 tot en met 15)BELEIDSARTIKEL 1 INTERNATIONALE ORDENING Bevordering van de internationale rechtsordeBestrijding terrorismeInternationale TribunalenDen Haag: gaststad van internationale HovenBestrijding corruptieBeleidsontwikkeling met betrekking tot humanitaire interventieVersterking van internationale instellingenBetalingsachterstandenVerbeteren van de internationale ontwikkelingsstructuurHet bevorderen van RBB en HRMKandidaturenBevordering en bescherming van de rechten van de mensMensenrechtenRaad van EuropaBevordering ven financieel-economische ordeningWTOInternational Labour Organisation (ILO)OESOBevordering van de ecologische ordeningKyoto ProtocolVoorbereiding World Summit on Sustainable Development
(Rio + 10)Bevordering van sociaal-economische ordeningMinst Ontwikkelde Landen (MOL)VrouwenKinderenBELEIDSARTIKEL 2 VREDE, VEILIGHEID EN CONFLICTBEHEERSING Deelname aan vredesondersteunende activiteiten in Europa
en daarbuitenPost 11 september/AfghanistanDe BalkanBevordering van mondiale vrede en stabiliteitOVSENAVOBijdragen aan de ontwikkeling van een Europees veiligheids-
en defensiebeleidHet tegengaan van proliferatie van massavernietigingswapensBevordering van conventionele wapenbeheersingBELEIDSARTIKEL 3 HUMANITAIRE HULP BELEIDSARTIKEL 4 GOED BESTUUR, MENSENRECHTEN EN VREDESOPBOUW Naleving van burger- en politieke rechten en economische,
sociale en culturele rechtenVoorkomen of oplossen van conflicten voor duurzame vredeBELEIDSARTIKEL 5 EUROPESE INTEGRATIE Verdieping van de Europese integratieHet institutionele kader van de EUHet financiële kader van de UnieDe Lissabonstrategie: het vervolg op de Europese Raad
van LissabonDe Europese ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheidHet maatschappelijk debat over EuropaUitbreiding van de Europese UnieVersterking van het externe beleid van de Europese UnieDe Ontwikkeling van het Gemeenschappelijk Buitenlands-
en Veiligheidsbeleid (GBVB) en het Europees Veiligheids- en Defensiebeleid
(EVDB)De EU en derde landenDe Raad van EuropaBELEIDSARTIKEL 6 BILATERALE ONTWIKKELINGSSAMENWERKING De doelstelling van het beleid is duurzame armoedevermindering
in de landen waarmee een samenwerkingsrelatie is aangegaan.Bevorderen van duurzame economische ontwikkelingMacro-economisch beleidRurale ontwikkelingWerk en inkomenLandenprogramma's gericht op duurzame economische ontwikkelingBevorderen van duurzame sociale ontwikkelingUitvoering Beijing Platform for ActionGezondheidBasic educationBescherming en verbetering van het beheer van de natuurlijke
en fysieke omgevingBevorderen van goed bestuur, mensenrechten en vredesopbouwLanden en regio'sTechnische assistentieBELEIDSARTIKEL 7 PROGRAMMA'S EN FONDSEN VAN DE EUROPESE
UNIE BELEIDSARTIKEL 8 INSTELLINGEN VAN DE VERENIGDE NATIES Beïnvloeding van het beleid van multilaterale organisaties
en bevordering van ownership en donorcoördinatie.Bevordering van een intensievere samenwerking en coördinatie
tussen de belangrijkste multilaterale instellingen op het terrein van ontwikkelingssamenwerkingVerhoging van het aandeel van het multilaterale kanaal
in de totale Nederlandse uitgaven voor ontwikkelingssamenwerking tot ruwweg
éénderde van het totaalBELEIDSARTIKEL 9 INTERNATIONALE FINANCIËLE INSTELLINGEN Beïnvloeding van het beleid van multilaterale organisaties
en bevordering van ownership en donorcoördinatieBevordering van een intensievere samenwerking en coördinatie
tussen de belangrijkste multilaterale instellingen op het terrein van ontwikkelingssamenwerkingVerhoging van het aandeel van het multilaterale kanaal
in de totale Nederlandse uitgaven voor ontwikkelingssamenwerking tot ruwweg
éénderde van het totaal.BELEIDSARTIKEL 10 SAMENWERKING MET MAATSCHAPPELIJKE ORGANISATIES BELEIDSARTIKEL 11 INTERNATIONAAL ONDERWIJS Beleidskader Internationaal OnderwijsKoninklijk Instituut voor de Tropen (KIT)Samenwerking Internationale Instellingen (SII)BELEIDSARTIKEL 12 SAMENWERKING MET HET BEDRIJFSLEVEN Stimuleren van de ontwikkeling van de particuliere sector
in ontwikkelingslanden met inzet van Nederlandse particuliere organisatiesPSOMFMOORET/MILIEVCBIProgramma Uitzending Managers (PUM)Allochtoon OndernemerschapBELEIDSARTIKEL 13 POLITIEKE EN ECONOMISCHE BELANGENBEHARTIGING Onderhouden van een adequaat postennetBenutting financiële instrumentenInzet van het bilaterale beleidEuropaAfrikaMidden-Oosten en Noord-AfrikaAziëWestelijk HalfrondBELEIDSARTIKEL 14 ASIEL, MIGRATIE, CONSULAIRE DIENSTVERLENING Asiel en MigratieNationaalBeleidsprioriteiten 2001Europees/internationaalConsulaire dienstverleningBELEIDSARTIKEL 15 INTERNATIONAAL CULTUURBELEID Regionale accenten en versterking van de culturele functie
op dertien geselecteerde postenHet in het buitenland meer bekendheid geven aan Nederland
als ontmoetingsplaats van culturen en de kunstwereldBehoud van het Gemeenschappelijk cultureel erfgoed (GCE)BEDRIJFSVOERINGInleidingPersoneelAutomatiseringResultaatgericht managementFinancieel managementSubsidiebeleidWetgeving, bestuurlijke en juridische zakenHuisvesting in het buitenlandCrisismanagent en integriteitARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGWETSARTIKEL 1 (VERPLICHTINGEN EN UITGAVEN)Hoofdbeleidsterrein 06 Algemeen BinnenlandArtikel 06.01 Personeel en materieel binnenlandArtikel 06.01 Personeel en Materieel Verplichtingen en uitgavenKengetallen en overige gegevensMisbruik en Oneigenlijk gebruik problematiek ten aanzien
van de BTZRArtikel 06.04 OnvoorzienArtikel 06.04 Onvoorzien Artikel 06.05 Geheime UitgavenArtikel 06.05 Geheime uitgaven Artikel 06.06 Subsidies en bijdragenArtikel 06.06 Subsidies en bijdragen Verplichtingen en uitgavenHoofdbeleidsterrein 07 Algemeen BuitenlandArtikel 07.01 Personeel en MaterieelArtikel 07.01 Personeel en Materieel Verplichtingen en uitgavenKengetallen en overige gegevensMisbruik en Oneigenlijk gebruik problematiek ten aanzien
van de wachtgeldenArtikel 07.02 Gebouwen BuitenlandArtikel 07.02 Gebouwen buitenland Verplichtingen en uitgavenKengetallen en overige gegevensArtikel 07.03 Staatsbezoeken en roulerende voorzitterschappenArtikel 07.03 Staatsbezoeken en roulerende voorzitterschappen Verplichtingen en uitgavenArtikel 07.04 Indexering lonen en prijzen HGIS en nader
te verdelen middelenArtikel 07.04 Indexering lonen en prijzen HGIS en nader
te verdelen middelen Verplichtingen en uitgavenArtikel 07.05 AdviesraadArtikel 07.05 Adviesraad Verplichtingen en uitgavenHoofdbeleidsterrein 08 Europese UnieArtikel 08.01 Vierde Eigen MiddelArtikel 08.01 Vierde eigen middel Verplichtingen en uitgavenArtikel 08.02 Europees OntwikkelingsfondsArtikel 08.02 Europees Ontwikkelingsfonds VerplichtingenUitgavenHoofdbeleidsterrein 09 Veiligheid, mensenrechten, conflictbeheersing
en democratiseringArtikel 09.01 VeiligheidsbeleidArtikel 09.01 Veiligheidsbeleid Verplichtingen en uitgavenArtikel 09.02 ContributiesArtikel 09.02 Contributies Verplichtingen en uitgavenArtikel 09.03 Mensenrechten, vredesopbouw en goed bestuurArtikel 09.03 Mensenrechten, vredesopbouw en goed bestuur Verplichtingen en uitgavenArtikel 09.04 NoodhulpArtikel 09.04 Noodhulp Verplichtingen en uitgavenArtikel 09.05 VN-vluchtelingenprogramma'sArtikel 09.05 VN-vluchtelingenprogramma's Verplichtingen en uitgavenArtikel 09.06 VredesfondsArtikel 09.06 Vredesfonds Verplichtingen en uitgavenArtikel 09.07 Ontmijningsfonds en Kleine WapenfondsArtikel 09.07 Ontmijningsfonds VerplichtingenHoofdbeleidsterrein 12 MilieuArtikel 12.01 Milieubeleid in ontwikkelingslandenArtikel 12.01 Milieubeleid in ontwikkelingslanden VerplichtingenUitgavenArtikel 12.03 Natuur en Milieu Educatie (NME)Artikel 12.03 Natuur en Milieu Educatie (NME) Hoofdbeleidsterrein 13 Maatschappelijke ontwikkelingArtikel 13.05 Medefinanciering van projecten van particuliere
organisatiesArtikel 13.05 Medefinanciering van projecten van particuliere
organisaties VerplichtingenUitgavenArtikel 13.06 Nederlandse Ontwikkelingsorganisatie
SNVArtikel 13.06 Nederlandse Ontwikkelingsorganisatie SNV VerplichtingenUitgavenKengetallen Artikel 13.07 Gemeente-initiatieven en Kleine Plaatselijke
ActiviteitenArtikel 13.07 Gemeente-initiatieven en Kleine Plaatselijke
Activiteiten VerplichtingenUitgavenArtikel 13.08 Landenprogramma's met betrekking tot
sociale ontwikkelingArtikel 13.08 Landenprogramma's met betrekking tot sociale
ontwikkeling VerplichtingenUitgavenArtikel 13.09 Bijdragen met betrekking tot sociale
ontwikkelingArtikel 13.09 Bijdragen met betrekking tot sociale ontwikkeling Verplichtingen en uitgaven Hoofdbeleidsterrein 14 Onderwijs, onderzoek en culturele
samenwerkingArtikel 14.03 Internationaal Onderwijs- en OnderzoeksinstitutenArtikel 14.03 Internationaal Onderwijs- en Onderzoeksinstituten VerplichtingenUitgavenArtikel 14.04 OnderzoeksprogrammaArtikel 14.04 Onderzoek VerplichtingenArtikel 14.05 Communicatie programmaArtikel 14.05 Communicatieprogramma VerplichtingenUitgavenArtikel 14.07 Internationaal OnderwijsArtikel 14.07 Internationaal Onderwijs VerplichtingenUitgavenArtikel 14.08 Landenprogramma's met betrekking tot
onderwijs en cultuurArtikel 14.08 Landenprogramma met betrekking tot onderwijs
en cultuur VerplichtingenUitgavenArtikel 14.09 Internationale culturele betrekkingenArtikel 14.09 Internationale culturele betrekkingen Verplichtingen en uitgavenHoofdbeleidsterrein 15 Macrosteun, schuldverlichting en
speciale landenfondsenArtikel 15.01 Macro-economische steun en schuldenbeleidArtikel 15.01 Macro-economische steun en schuldenbeleid Verplichtingen en uitgavenArtikel 15.02 Bijdrage PRGF/IMFArtikel 15.02 Bijdrage PRGF/IMF Artikel 15.04 Midden- en Oost Europa (MATRA programma)Artikel 15.04 Midden- Oost-Europa (Matra-programma) Verplichtingen en uitgavenArtikel 15.05 Hulp aan SurinameArtikel 15.05 Hulp aan Suriname Verplichtingen en uitgavenArtikel 15.06 Garanties ten behoeve van SurinameArtikel 15.06 Garanties ten behoeve van Suriname VerplichtingenArtikel 15.09 Azië-faciliteitArtikel 15.09 Azië-faciliteit Verplichtingen en uitgavenArtikel 15.10 Wederopbouw Zuidoost EuropaArtikel 15.10 Wederopbouw Zuidoost-Europa Verplichtingen en uitgavenHoofdbeleidsterrein 16 Overige Ontwikkelingssamenwerkingsprogramma'sArtikel 16.01 DeskundigenprogrammaArtikel 16.01 Deskundigenprogramma Verplichtingen en uitgavenKengetallen Artikel 16.02 Voorlichting, bewustwording en advisering
inzake ontwikkelingssamenwerkingArtikel 16.02 Voorlichting, bewustwording en advisering
inzake ontwikkelingssamenwerking Verplichtingen en uitgavenArtikel 16.03 Doelbijdragen en speciale activiteitenArtikel 16.03 Doelbijdragen en speciale activiteiten VerplichtingenArtikel 16.04 Bijdrage VN-ontwikkelingsprogramma (UNDP)Artikel 16.04 Bijdrage VN-Ontwikkelingsprogramma (UNDP) Verplichtingen en uitgavenArtikel 16.05 Speciale multilaterale activiteitenArtikel 16.05 Speciale multilaterale activiteiten Verplichtingen en uitgavenArtikel 16.07 Wereldbank Partnership ProgrammaArtikel 16.07 Wereldbank Partnership Programma Verplichtingen en uitgavenArtikel 16.08 Directe kosten gedurende het eerste jaar
van opvang van asielzoekers uit DAC-landenArtikel 16.08 Directe kosten gedurende het eerste jaar
van opvang van asielzoekers uit DAC-landen Verplichtingen en uitgavenHoofdbeleidsterrein 17 Overige uitgaven internationale
samenwerkingArtikel 17.01 Overige contributies internationale organisatiesArtikel 17.01 Overige contributies Internationale Organisaties Verplichtingen en uitgavenArtikel 17.02 Rentesubsidies en apparaatsuitgaven NIOArtikel 17.02 Rentesubsidies en apparaatsuitgaven NIO VerplichtingenUitgavenArtikel 17.03 Garanties op door de NIO verstrekte leningen
aan ontwikkelingslandenArtikel 17.03 Garanties op door de NIO verstrekte leningen
aan ontwikkelingslanden VerplichtingenUitgavenArtikel 17.04 Overige garanties Internationale SamenwerkingArtikel 17.04 Overige garanties Internationale samenwerking Artikel 17.05 Garantie voor de middelenvoorziening
van de NIOArtikel 17.05 Garanties voor de middelenvoorziening van
de NIO Artikel 17.06 Tijdelijke financiering van de NIOArtikel 17.06 Tijdelijke voorziening van de NIO Verplichtingen en uitgavenArtikel 17.07 Programma Kleine ProjectenArtikel 17.07 Programma Kleine Projecten Verplichtingen en uitgavenHoofdbeleidsterrein 18 Economie, werkgelegenheid en regionale
ontwikkelingArtikel 18.01 Landenprogramma's met betrekking tot
economische ontwikkelingArtikel 18.01 Landenprogramma's met betrekking tot economische
ontwikkeling Verplichtingen en uitgavenArtikel 18.02 Bijdrage Wereldvoedselprogramma (WFP)Artikel 18.02 Bijdrage Wereldvoedselprogramma (WFP/IEFR) Artikel 18.03 Bijdrage Internationaal Fonds voor Agrarische
Ontwikkeling (IFAD)Artikel 18.03 Bijdrage Internationaal Fonds voor Agrarische
Ontwikkeling (IFAD) Verplichtingen en uitgavenArtikel 18.04 BedrijfslevenprogrammaArtikel 18.04 Bedrijfslevenprogramma Verplichtingen en uitgavenArtikel 18.05 Bedrijfsmatige technische bijstandArtikel 18.05 Bedrijfsmatige technische bijstand Verplichtingen en uitgavenArtikel 18.06 PUM-programmaArtikel 18.06 PUM-programma UitgavenArtikel 18.07 Bevordering export ontwikkelingslandenArtikel 18.07 Bevordering export van ontwikkelingslanden Verplichtingen en uitgavenArtikel 18.08 GrondstoffenArtikel 18.08 Grondstoffen VerplichtingenArtikel 18.09 Bijdrage VN-kapitaalfonds (UNCDF)Artikel 18.09 Bijdrage VN-Kapitaalontwikkelingsfonds (UNCDF) Artikel 18.10 Particuliere Ontwikkelings- en Participatiemaatschappijen
(POPM)Artikel 18.10 Particuliere- Ontwikkelings- en Participatiemaatschappijen
(POPM) VerplichtingenArtikel 18.11 Financieringsmaatschappij voor Ontwikkelingslanden
(FMO)Artikel 18.11 Financieringsmaatschappij voor Ontwikkelingslanden
(FMO) VerplichtingenUitgavenArtikel 18.12 Allochtoon ondernemerschapArtikel 18.12 Allochtoon ondernemerschap UitgavenWETSARTIKEL 2 (ONTVANGSTEN)Hoofdbeleidsterrein 06 Algemeen BinnenlandArtikel 06.01 Personeel en MaterieelArtikel 06.01 Personeel en Materieel OntvangstenArtikel 06.02 Rente-ontvangsten over banksaldi en voorschotten
aan personeelArtikel 06.02 Rente-ontvangsten over banksaldi en voorschotten
aan personeel OntvangstenArtikel 06.03 Doorberekening subsidies en bijdragen
aan andere ministeriesArtikel 06.03 Doorberekening subsidies en bijdragen aan
andere ministeries OntvangstenHoofdbeleidsterrein 07 Algemeen BuitenlandArtikel 07.01 Personeel en materieelArtikel 07.01 Personeel en Materieel OntvangstenArtikel 07.02 Kanselarijrechten en paspoortgeldenArtikel 07.02 Kanselarijrechten en paspoortgelden OntvangstenKengetallen Artikel 07.03 Doorberekening adviesraad aan het ministerie
van DefensieArtikel 07.03 Doorberekening bijdrage adviesraad a/h Min.
v. Defensie Hoofdbeleidsterrein 09 Veiligheid, mensenrechten, conflictbeheersing
en democratiseringArtikel 09.02 Restituties contributiesArtikel 09.02 Restituties contributies OntvangstenHoofdbeleidsterrein 12 Milieu en NatuurArtikel 12.01 Doorberekening bijdrage UNEP aan andere
ministeriesArtikel 12.01 Doorberekening bijdrage UNEP aan andere
ministeries Hoofdbeleidsterrein 16 Overige Ontwikkelingssamenwerkingsprogramma'sArtikel 16.01 Inkomsten uit leningen verstrekt aan
ontwikkelingslandenArtikel 16.01 Inkomsten uit leningen verstrekt aan ontwikkelingslanden OntvangstenArtikel 16.02 Diverse ontvangsten Ontwikkelingssamenwerkingsprogramma'sArtikel 16.02 Diverse ontvangsten Ontwikkelingssamenwerkingsprogramma's OntvangstenHoofdbeleidsterrein 17 Overige ontvangsten Internationale
SamenwerkingArtikel 17.01 Restituties contributies VN en daarmee
samenhangende organisatiesArtikel 17.01 Restituties en doorberekening bijdragen
aan Internationale Organisaties OntvangstenArtikel 17.02 Restituties door NIO van garantiebetalingen
in afgesloten dienstjarenArtikel 17.02 Restituties door NIO van garantiebetalingen
in afgesloten dienstjaren OntvangstenArtikel 17.03 Tijdelijke financiering van de NIOArtikel 17.03 Tijdelijke financiering van de NIO OntvangstenHoofdbeleidsterrein 18 Economie, Werkgelegenheid en Regionale
OntwikkelingArtikel 18.01 Ontvangsten in het kader van de leenfaciliteit
agentschappenArtikel 18.01 Rentecompensatie leenfaciliteit agentschappen OntvangstenWETSARTIKEL 4 (BEGROTING BATEN-LASTENDIENSTEN)Het Centrum tot Bevordering van de Import uit ontwikkelingslanden
(CBI)1. Algemeen2. FinancieelBatenOpbrengst moederdepartementOpbrengst derdenLastenPersonele kostenAfschrijvingskostenTotaal operationele kasstroom/Rekening courant RHBActivaMateriële activaVoorradenDebiteuren EURNog te ontvangenLiquide middelenPassivaEigen vermogen/Onverdeeld resultaatLeningen bij het Ministerie van Financiën EURNog te betalenNiet uit de balans blijkende verplichtingenUitkering aan moederdepartementOverige mutaties3. KengetallenKengetallen van de belangrijkste activiteiten MarktinformatiePublicatiesAccessGuide (voorheen GreenBuss) en de websiteWerving en selectieTechnische assistentieMarktentree/vakbeurzenTrainingenTPO Development Programma'sBedrijfsbemiddelingSALDIBALANS PER 31 DECEMBER 2001 EN TOELICHTINGMinisterie van Buitenlandse Zaken (V) II INLEIDING1. Algemeen2. WaarderingsgrondslagenIII TOELICHTING OP DE SALDIBALANS PER 31 DECEMBER 2001
(IN EUR1000)1. Uitgaven ten laste van de begroting (debet 5 712 041
x EUR1000)2. Ontvangsten ten gunste van de begroting (credit 141 345
x EUR1000)3. Liquide middelen (debet 20 825 x EUR1000)3.1 Kassaldi (debet 2 738 x EUR1000)3.2 Banksaldi (debet 24 712 x EUR1000) 3.4 Gelden onderweg (credit 6 637 x EUR1000) 4 Rekening-courant RHB (credit 5 593 328 x EUR1000)5 Intra-comptabele vorderingen (debet 17 535 x EUR1000)5.1 Ministeries (debet 7 661 x EUR1000) 5.3 Externe debiteuren (debet 1 310 x EUR1000)5.4 Overige vorderingen (debet 8 052 x EUR1000)6 Intra-comptabele schulden (credit 15 728 x EUR1000)8 Extra-comptabele vorderingen (debet 407 482 x EUR1000)Te ontvangen aflossingen op begrotingsleningenVerrichte garantiebetalingen Ned. Investeringsbank
voor Ontwikkelingslanden (NIO)Stichting ECDPMDiverse extra-comptabele vorderingenNiet uit de saldibalans blijkende extra-comptabele
vorderingen10 Extra-comptabele voorschotten (debet 3 407 700
x EUR1000)VoorschottenstandOverzicht verloop voorschotten Analyse voorschotten11 Openstaande garantieverplichtingen (credit 1 554 431
EUR1000)12 Openstaande verplichtingen (credit 5 675 045
x EUR1000)Niet uit de saldibalans blijkende verplichtingen:Mutatieoverzicht verplichtingen in EUR (x 1 000) BIJLAGE 1 ORGANOGRAM VAN HET MINISTERIE VAN BUITENLANDSE
ZAKENDienstonderdelen resorterend onder de Secretaris-Generaal
(S)/Plaatsvervangend Secretaris-Generaal (PLVS) BIJLAGE 2 PERSONEELSSAMENSTELLING PER 31/12/2001BIJLAGE 3 ZIEKTEVERZUIMBIJLAGE 4 SANCTIEBELEID EN MALVERSATIESLIJST VAN AFKORTINGEN 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28380Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 465 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 380Financiële verantwoording over het jaar 2001nr. 8FINANCIËLE VERANTWOORDING VAN HET MINISTERIE VAN BUITENLANDSE
ZAKEN (V) OVER HET JAAR 2001Deze financiële verantwoording van het ministerie bestaat uit:– de rekening van verplichtingen, uitgaven en ontvangsten, voorzien
van een toelichting;– de op deze rekening aansluitende saldibalans per 31 december
2001, voorzien van een toelichting.De financiële verantwoording van het agentschap Centrum voor Bevordering
van Import uit ontwikkelingslanden (CBI) bestaat uit:– de rekening van baten en lasten, voorzien van een toelichting;– de rekening van kapitaaluitgaven en -ontvangsten, voorzien van
een toelichting;– de balans per 31 december 2001, voorzien van een toelichting.Den Haag, 5 juni 2002De Minister van Buitenlandse Zaken,J. J. van AartsenDe Minster voor Ontwikkelingssamenwerking,E. L. HerfkensFinanciële verantwoording van het Ministerie van
Buitenlandse Zaken over het jaar 2001 Staat behorende bij de financiële
verantwoording over het jaar 2001 Rekening 2001 Ministerie van Buitenlandse
Zaken (V) Onderdeel uitgaven en verplichtingen (in EUR1000)    (1)(2)(3)=(2)–(1)Art.OmschrijvingOorspronkelijk vastgestelde begrotingRealisatieVerschil realisatie en oorspronkelijk vastgestelde
begroting   Verplich-tingenUitgavenVerplich-tingenUitgavenVerplich-tingenUitgaven   EUR1000EUR1000EUR1000EUR1000EUR1000EUR1000  TOTAAL 6 066 136 5 712 069 – 354 067         06 Algemeen Binnenland 136 832 147 224 10 392 01Personeel
en Materieel130 162130 131138 043138 0737 8817 942 04Onvoorzien1361362626– 110– 110 05Geheime
uitgavenmemoriememorie5555 06Subsidies
en bijdragen6 9386 56513 0319 1206 0932 555         07 Algemeen Buitenland 467 042 468 440 1 398 01Personeel
en materieel368 309376 746417 142408 77748 83332 031 02Gebouwen
buitenland51 88753 13061 26055 1359 3732005 03Staatsbezoeken
en roulerende voorzitterschappen4 7654 7654 3444 074– 421– 691 04Indexering
lonen en prijzen HGIS en nader te verdelen middelen31 97031 970  – 31 970– 31 970 05Adviesraad4314314544542323         08 Europese Unie 2 217 943 1 724 818 – 493 125 01Vierde
eigen middel2 107 8092 107 8091 681 4271 681 427– 426 382– 426
 382 02Europees
Ontwikkelingsfonds 110 134720 35843 391720 358– 66 743         09 Veiligheid, mensenrechten, conflictbeheersing en
democratisering 265 072 334 065 68 993 01Veiligheidsbeleid13 03313 0339 0559 583– 3 978– 3 450 02Contributies14 95714 95712 18712 187– 2 770– 2 770 03Mensenrechten,
vredesopbouw en goed bestuur98 22598 22592 75581 407– 5 470– 16 818 04Noodhulp81 68181 681143 879148 51462 19866 833 05VN-vluchtelingenprogramma's34 48734 48758 24958 2492 3 76223 762 06Vredesfonds6 8076 80712 0688 0695 2611 262 07Ontmijnings-
en kleine wapen fonds15 88215 88217 58316 0561 701174         12 Milieu 192 532 183 925 – 8 607 01Milieubeleid
in ontwikkelingslanden176 207191 624300 968183 017124 761– 8 607 03Natuur
en Milieu educatie (NME)0908 90800         13 Maatschappelijke ontwikkeling 768 904 819 889 50 985 05Medefinanciering
van projecten van particuliere organisaties381 159393 01021 713383 871– 359 446– 9 139 06Nederlandse
Ontwikkelingsorganisatie SNV70 78665 921404 05060 680333 264– 5 241 07Gemeente-initiatieven
en Kleine Plaatselijke Activiteiten3 4035 8992 5877 079– 8161 180 08Landenprogramma's
m.b.t. sociale ontwikkeling160 499181 326289 712219 479129 21338 153 09Bijdragen
m.b.t. sociale ontwikkeling106 185122 748186 845148 78080 66026 032         14 Onderwijs, Onderzoek en Culturele Samenwerking 253 107 296 825 43 718 03Internationaal
Onderwijs- en Onderzoeksinstituten2 10118 1544 27519 9302 1741 776 04Onderzoek22 09923 68728 00924 1275 910440 05Communicatieprogramma3 4037 26025 5788 97022 1751 710 07Internationaal
Onderwijs65 98066 20719 77561 622– 46 205– 4 585 08Landenprogramma's
m.b.t. onderwijs en cultuur109 331125 443254 898170 859145 56745 416 09Internationale
culturele betrekkingen12 35612 35616 78211 3174 426– 1 039         15 Macrosteun, schuldverlichting en speciale landenfondsen 703 706 660 443 – 43 263 01Macro-economische
steun en schuldenbeleid399 043403 072316 876421 933– 82 16718 861 02Bijdrage
PRGF/IMF010 210 10 21101 04Midden-
en Oost-Europa (MATRA-programma)40 18743 36371 15740 59530 970– 2 768 05Hulp
aan Suriname79 41279 41212 94414 064– 66 468– 65 348 06Garanties
t.b.v. Surinamememoriememorie137 726 137 7260 09Azië-faciliteit4 5384 5384 5422 4724– 2 066 10Wederopbouw
Zuidoost-Europa163 111163 111174 290171 16811 1798 057         16 Overige Ontwikkelingssamenwerkingsprogramma's 420 854 536 586 115 732 01Deskundigenprogramma53 09253 09254 97644 5031 884– 8 589 02Voorlichting,
bewustwording en advisering inzake ontwikkelings-samenwerking13 38713 3876 85114 634– 6 5361 247 03Doelbijdragen
en speciale activiteiten8 8499 03010 6139 3491 764319 04Bijdrage
VN-Ontwikkelingsprogramma (UNDP)74 87474 874111 17783 95036 3039 076 05Speciale
multilaterale activiteiten47 64763 438228 809150 351181 16286 913 07Wereldbank
Partnership Programma15 51935 16895 21570 33179 69635 163 08Directe
kosten gedurende het eerste jaar van opvang van asielzoekers uit DAC-landen171 865171 865163 468163 468– 8 397– 8 397         17 Overige uitgaven Internationale samenwerking 164 293 170 746 6 453 01Overige
contributies Internationale Organisaties47 61954 00357 10657 1829 4873 179 02Rentesubsidies
en apparaatsuitgaven NIO2 67786 2403 92965 2811 252– 20 959 03Garanties
op door de NIO verstrekte leningen aan ontwikkelingslanden22115 8823 81221 3093 5915 427 04Overige
garanties Internationale samenwerkingmemoriememorie  00 05Garantie
voor de middelenvoorziening van de NIOmemoriememorie  00 06Tijdelijke
financiering NIOmemoriememorie20 06620 06620 06620 066 07Programma
Kleine Projecten8 1688 1686 9086 908– 1 2601 260         18 Economie, werkgelegenheid en regionale ontwikkeling 475 851 369 108 – 106 743 01Landenprogramma's
m.b.t. economische ontwikkeling157 171202 407147 571165 210– 9 600– 37 197 02Bijdrage
Wereldvoedselprogramma (WFP/IEFR)27 22727 22727 22727 22700 03Bijdrage
Internationaal fonds voor Agrarische Ontwikkeling (IFAD)memorie3 94826 88614 97526 88611 027 04Bedrijfslevenprogramma208 739162 453145 87484 650– 62 865– 77 803 05Bedrijfsmatige
technische bijstand2 2692 2699611 054– 1 308– 1 215 06PUM-programma6 3536 3536 3726 05419– 299 07Bevordering
export van ontwikkelingslanden10 38810 38810 53410 534146146 08Grondstoffen4084081 8152551 407– 153 09Bijdrage
VN-Kapitaal-ontwikkelingsfonds (UNCDF)7 2607 2607 2617 26111 10Particuliere
Ontwikkelings- en Participatie Mij'en (POPM)11 345memorie  – 11 3450 11Financierings
Mij voor Ontwikkelingslanden (FMO)15 88253 138197 39550 591181 513– 2 547 12Allochtoon
ondernemerschapmemoriememorie1 7691 2971 7691 297Ons bekend,De Minister van Buitenlandse Zaken,J. J. van AartsenDe Minister voor Ontwikkelingssamenwerking,E. L. HerfkensFinanciële verantwoording van het Ministerie van
Buitenlandse Zaken over het jaar 2001 Staat behorende bij de financiële
verantwoording over het jaar 2001 Rekening 2001 Ministerie van Buitenlandse
Zaken (V) Onderdeel ontvangsten (in EUR1000)    (1)(2)(3) =(2)–(1)Art.OmschrijvingOorspronkelijk vastgestelde
begrotingRealisatieVerschil realisatie en oorspronkelijk vastgestelde begroting   OntvangstenOntvangstenOntvangsten   EUR1000EUR1000EUR1000  TOTAAL52 195141 34689 151      06 Algemeen Binnenland3 5692 299– 1 270 01Personeel
en Materieel9391 270331 02Rente-ontvangsten
over banksaldi en voorschotten aan het personeel113213100 03Doorberekening
subsidies en bijdragen aan andere ministeries2 517816– 1 701      07 Algemeen Buitenland25 76830 0724 304 01Personeel
en materieel8 1839 7041 521 02Kanselarijrechten
en paspoortgelden17 51120 2942 783 03Doorberekening
bijdrage adviesraad aan het Ministerie van Defensie74740      09 Veiligheid, mensenrechten, conflictbeheersing en
democratisering89290201 02Restituties
contributies89290201      12 Milieu8608600 01Doorberekening
bijdrage UNEP aan andere ministeries8608600      16 Overige Ontwikkelingssamenwerkingsprogramma's21 87759 11237 235 01Inkomsten
uit leningen verstrekt aan ontwikkelingslanden13 70144 31930 618 02Diverse
ontvangstenOntwikkelingssamenwerkingsprogramma's8 17614 7936 617      17 Overige ontvangsten Internationale samenwerking3248 71348 681 01Restituties
en doorberekening bijdragen aan internationale organisaties32134102 02Restituties
door NIO van garantiebetalingen in afgesloten dienstjarenmemorie3 4263 426 03Tijdelijke
financiering van de NIOmemorie45 15345 153      18 Economie, werkgelegenheid en regionale ontwikkeling  0 01Rentecompensatie
leenfaciliteit agentschappen  0Ons bekend,De Minister van Buitenlandse Zaken,J. J. van AartsenDe Minister voor Ontwikkelingssamenwerking,E. L. HerfkensWijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten
van het Ministerie van Buitenlandse Zaken voor het jaar 2001 (slotwet) Staat
behorende bij de Wet van ............ 2001., Stb. ... (Slotwet 2001) Begroting
2001 Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) Agentschap CBI (in EUR1000)   (1)(2)(3) =(2)–(1)Art.OmschrijvingOorspronkelijk vastgestelde begrotingRealisatieVerschil realisatie en oorspronkelijk vastgestelde begroting  EUR1000EUR1000EUR100001Agentschap CBI    Totale baten10 38810 834446 Totale lasten10 38810 834446 Saldo van baten en lasten000      Totale kapitaalontvangsten000 Totale kapitaaluitgaven0161161Ons bekend,De Minister van Buitenlandse Zaken,J. J. van AartsenDe Minister voor Ontwikkelingssamenwerking,E. L. HerfkensInhoudsopgave blz. Algemeen deel0Hoofdlijnen van het buitenlands beleid81Beleidsartikel 1 Internationale ordening172Beleidsartikel 2 Vrede, veiligheid
en conflictbeheersing253Beleidsartikel 3 Humanitaire hulp314Beleidsartikel 4 Goed bestuur, mensenrechten
en vredesopbouw345Beleidsartikel 5 Europese integratie396Beleidsartikel 6 Bilaterale ontwikkelingssamenwerking467Beleidsartikel 7 Programma's en fondsen
van de Europese Unie568Beleidsartikel 8 Instellingen van
de Verenigde Naties589Beleidsartikel 9 Internationale Financiële
instellingen6210Beleidsartikel 10 Samenwerking met
maatschappelijke organisaties6511Beleidsartikel 11 Internationaal
onderwijs6912Beleidsartikel 12 Samenwerking met
het bedrijfsleven7213Beleidsartikel 13 Politieke en economische
belangenbehartiging7614Beleidsartikel 14 Asiel, migratie,
consulaire dienstverlening8015Beleidsartikel 15 Internationaal
cultuurbeleid8416Bedrijfsvoering86   Artikelsgewijze
Toelichting  Wetsartikel 1: Verplichtingen en uitgaven91 Wetsartikel 2: Ontvangsten152 Wetsartikel 4: Begroting baten-lasten
dienst162   Saldibalans174   Bijlagen191 Organogram191 Personeelssamenstelling194 Ziekteverzuim195 Sanctiebeleid en malversaties196 Lijst van afkortingen197HOOFDLIJNEN VAN HET BUITENLANDS BELEID Uitgaven Buitenlandse Zaken
(EUR1000) OW-Begroting 2001MutatieRealisatie 20011. Internationale ordening48 0725 50353 5752. Vrede, veiligheid en conflictbeheersing27 679– 1 90825 7713. Humanitaire hulp159 44990 769250 2184. Goed bestuur, mensenrechten en vredesopbouw62 272– 2 03360 2395. Europese integratie2 127 403– 427 9561 699 4476. Bilaterale ontwikkelingssamenwerking1 497 828– 26 6721 471 1567. Programma's en fondsen van de Europese Unie110 134– 66 74343 3918. VN-instellingen308 349135 478443 8279. Internationale Instellingen55 47529 60185 07610. Samenwerking met maatschappelijke organisaties550 531– 2 797547 73411. Samenwerking op het terrein van internationaal onderwijs84 360– 2 80881 55212. Samenwerking met het bedrijfsleven234 601– 80 421154 18013. Politieke en economische belangenbehartiging23 010– 5 29717 71314. Asiel, migratie en consulaire dienstverlening180 843– 10 516170 32715. Internationaal cultuurbeleid11 448– 41511 03316. Geheim05517. Nominaal en onvoorzien32 106– 32 0802618. Algemeen552 57644 223596 799Totaal6 066 136– 354 0675 712 069InleidingHet buitenlands beleid kent vijf hoofddoelstellingen:• bevorderen van internationale ordening• bevorderen van vrede, veiligheid en stabiliteit• bevorderen van Europese integratie• duurzame armoedevermindering in ontwikkelingslanden• onderhouden en bevorderen van bilaterale betrekkingenOm deze doelen te bereiken heeft het kabinet in het afgelopen jaar veel
inspanningen geleverd. Over de resultaten van deze inspanningen wordt in deze
verantwoording verslag gedaan. Daarbij zijn de vijf hoofddoelstellingen uitgewerkt
in vijftien beleidsartikelen conform de ontwerp-begroting 2002. Dit geldt
alleen voor het algemeen deel van de toelichting. In de artikelsgewijze toelichting
is – zoals voorgeschreven – nog de oude indeling naar begrotingsartikelen
gehanteerd. Volgend jaar zal de verantwoording 2002 voor het eerst geheel
in lijn met de kabinetsnota «Van Beleidsbegroting tot Beleidsverantwoording»
(VBTB) zijn opgesteld.De terroristische aanslagen op de Verenigde Staten van 11 september
2001 hebben verreikende gevolgen gehad. Hun invloed op de internationale agenda
is tijdens de laatste vier maanden zeer groot geweest. Het is duidelijk geworden
dat er sprake is van nieuwe uitdagingen en verantwoordelijkheden en dat een
veel bredere inzet van de internationale gemeenschap nodig is en zal blijven.
Hoewel de terrorismedreiging ook voor 11 september de nodige aandacht
kreeg, hebben de gebeurtenissen van september 2001 duidelijk gemaakt dat terrorisme
een «dossier» is dat breed en samenhangend moet worden behandeld.
De voorkoming en bestrijding van terrorisme is meer dan ooit een rode draad
geworden. Terrorismebestrijding en terrorismevoorkoming zal in toenemende
mate een integraal onderdeel moeten zijn van het Nederlandse regionale
en het thematische beleid en van het bilaterale zowel als het multilaterale
beleid. Het buitenlands beleid heeft meteen al in 2001 een verdieping en verbreding
laten zien in de eerste reactie op de aanslagen. Er is sprake geweest van
een herbezinning en aanscherping van de instrumenten die het Europees en buitenlands
beleid ter beschikking staan. Dit heeft geleid tot nieuwe accenten en prioriteiten
op een wijze die niet in de Memorie van Toelichting 2001 en de Beleidsagenda
was voorzien.In deze paragraaf volgt een samenvatting van de realisatie van de begroting
en het beleid per hoofddoelstelling.Informatie met betrekking tot de beleidsprioriteiten 2001 «macro-economische
steun en schuldverlichting» en «milieu/biodiversitieit»
is opgenomen in beleidsartikel 6 (p. 46–55). De prestatiegegevens «consulaire
dienstverlening» kunnen nog niet worden opgenomen. Het ministerie streeft
ernaar dat de informatiesystemen, die noodzakelijk zijn voor het leveren van
deze gegevens, in 2003 operationeel zijn. De prestatiegegevens kunnen dan
verwacht worden in de Verantwoording over het jaar 2003.Realisatie van de begrotingHet ministerie van Buitenlandse Zaken heeft in het afgelopen jaar 5,7
miljard euro uitgegeven. Het grootste deel hiervan, te weten 4 miljard euro,
valt onder de Homogene Groep Internationale Samenwerking (HGIS). De HGIS en
de ODA-prestatie worden op totaalniveau (inclusief de HGIS-uitgaven van andere
ministeries) toegelicht in een apart jaarverslag over Internationale Samenwerking.
De afdracht aan de Europese Unie via het zogeheten vierde eigen middel behoort
niet tot de HGIS. In 2001 bedroeg deze afdracht 1,7 miljard euro.Op een aantal beleidsterreinen van Buitenlandse Zaken is sprake van aanzienlijke
verschillen tussen de oorspronkelijke begroting en de uiteindelijke realisaties.
In absolute zin trad het grootste verschil op bij beleidsartikel 5. De grootste
relatieve verschillen waren te zien op de beleidsartikelen 3, 7, 8, 9 en 12.De uitgaven op beleidsartikel 5 (Europese integratie) kwamen ruim 0,4
miljard euro lager uit dan was begroot. De neerwaartse bijstelling was hoofdzakelijk
het gevolg van het overschot op de EU-begroting over het jaar 2000, die leidde
tot een lagere afdracht aan de Europese Unie in 2001.Op beleidsartikel 3 (Humanitaire hulp) waar 90 miljoen euro meer werd
uitgegeven, was sprake van verhogingen op de onderdelen «Noodhulp aan
ontwikkelingslanden» en «VN-vluchtelingenprogramma's». Het
ging daarbij onder meer om de extra financiering van noodhulpprogramma's in
Ethiopië en Eritrea en in brandhaarden als Burundi en Somalië. De
humanitaire situatie in Afghanistan noopte ook tot extra bijdragen. Verder
was er sprake van extra bijdragen voor de hulp aan Palestijnse vluchtelingen
en een hogere bijdrage aan de UNHCR.Op beleidsartikel 7 (Programma's en fondsen van de Europese Unie) was
sprake van een lagere betaling (67 miljoen euro) aan het Europees Ontwikkelingsfonds
vanwege aanpassingen in de liquiditeitsplanning van het fonds. Beleidsartikel
8 (VN-instellingen) laat een verhoging zien van 135 miljoen euro, die onder
meer bestond uit een hogere vrijwilligebijdrage aan de World Health Organization (WHO) ten behoeve van het omvangrijke Polio Eradication Initiative en een hogere bijdrage aan
de Global Alliance on Vaccines and Immunisation.
Op beleidsartikel 9 (Internationale Financiële Instellingen), waar in
totaal sprake was van een verhoging met 30 miljoen euro, werd extra bijgedragen
via het Wereldbank Partnership Programma, onder
meer aan een Afrikaans programma tegen rivierblindheid.Tot slot vielen de uitgaven op beleidsartikel 12 (Samenwerking met het
bedrijfsleven) 80 miljoen euro lager uit door vertraging van de uitgaven bij
verschillende onderdelen van het «bedrijfslevenprogramma».Ontwikkeling van de uitgaven per hoofddoelstellingDe bovenstaande grafiek geeft inzicht in ontwikkeling van de uitgaven
per hoofddoelstelling van het buitenlands beleid (exclusief niet-HGIS uitgaven)
in de afgelopen twee jaren. Voor de meeste programma's is sprake van een gestage
oploop van de uitgaven. De groei van het BNP, waaraan de omvang van de HGIS
gekoppeld is, is daar de oorzaak van.Hoofddoelstelling I. Internationale ordening (beleidsartikel
1)De terroristische aanslagen van 11 september hadden grote invloed op de
agenda van vrijwel alle internationale organisaties, met name de Verenigde
Naties.Met resolutie 1373 formuleerde de veiligheidsraad een terrorismebestrijdingsagenda
die wereldwijd als belangrijkst referentiepunt beschouwd moet worden voor
het nemen van maatregelen door alle VN-leden. Nederland heeft
maatregelen genomen ter implementatie van de resolutie en heeft zich ingezet
voor een zo breed mogelijke ratificatie van de bestaande terrorismeverdragen.In 2001 ratificeerde een groot aantal staten het statuut van het Internationaal
Strafhof, zodat de daadwerkelijke oprichting van het Hof in 2002 te verwachten
is. De voorbereidingen voor de vestiging van het Strafhof in Den Haag zijn
in volle gang. Nederland heeft zich actief ingezet in VN-verband om te komen
tot een Internationaal Hof voor Sierra Leone. Er is inmiddels een akkoord
bereikt over het Statuut van het Hof.Een voorwaarde voor een stabiele internationale rechtsorde is een goed
functionerend systeem van internationale instellingen. Het is noodzakelijk
dat lidstaten, waaronder de VS, hun betalingsverplichtingen nakomen. Hier
heeft Nederland samen met andere lidstaten krachtig op aangedrongen. Mede
onder druk van de toegenomen kritiek heeft de VS de tweede tranche van de
achterstallige betalingen aan de VN overgemaakt.Nederland heeft een aantal belangrijke punten met succes ingebracht in
het concept-slotdocument van de conferentie Financing for
Development van maart 2002, zoals het streven naar meer beleidscoherentie
op multilateraal en nationaal niveau en het voldoen aan de ODA-norm van 0,7%
BNP door alle geïndustrialiseerde landen.Mensenrechten zijn door Nederland veelvuldig aan de orde gesteld in multilaterale
fora (VN, OVSE, Raad van Europa). Dit heeft op een aantal terreinen zijn vruchten
afgeworpen. Het ontwerp van EU-richtlijnen inzake marteling en mensenrechtendialogen,
waarbij Nederland actief betrokken was, heeft internationale consensus omtrent
de bescherming van mensenrechten helpen bevorderen. De actieve opstelling
van Nederland voor en tijdens de VN-Wereldconferentie tegen racisme (WCAR)
in Durban kon niet voorkomen dat de conferentie uiteindelijk zeer moeizaam
verliep.Binnen de World Trade Organisation (WTO) heeft
Nederland zich ingezet voor de verdere ontwikkeling van het mechanisme voor
geschillenbeslechting en de verbetering van de toegang daartoe voor ontwikkelingslanden.
In oktober 2001 werd de WTO-rechtswinkel, een initiatief van Nederland en
Colombia, officieel geopend. De rechtswinkel biedt ontwikke-lingslanden ondersteuning
en advies over WTO-recht en geschillenbeslechtingsprocedures.Tijdens de vierde ministeriele WTO-conferentie in Doha is de basis gelegd
om te kunnen onderhandelen over een aantal onderwerpen die belangrijk zijn
om de positie van ontwikkelingslanden te verbeteren. Een andere uitkomst van
deze conferentie waar Nederland zich mede sterk voor heeft gemaakt, is de
verklaring over TRIPs (Trade Related Intellectual Property
rigths) en volksgezondheid, die goeddeels tegemoet komt aan de Nederlandse
inzet voor betaalbare medicijnen.Hoofddoelstelling II. Vrede, veiligheid en stabiliteit
(beleidsartikelen 2, 3 en 4)Ook bij het veiligheidsbeleid was sprake van grote invloed van de gebeurtenissen
van 11 september. In diverse fora werden nieuwe prioriteiten gesteld. De Nederlandse
regering heeft een substantiële militaire bijdrage ter beschikking gesteld
voor de strijd tegen het terrorisme: marine- en luchtmachteenheden van in
totaal 1400 militairen in het kader van de Amerikaanse operatie Enduring Freedom in Afghanistan en ter ontlasting van
de Amerikaanse eenheden in het Caribisch gebied. Daarnaast zijn 200 militairen
ter beschikking gesteld voor de International Security
Assistance Force (ISAF) operatie in Afghanistan1. Ook is omvangrijke (humanitaire) hulp geboden ten behoeve van de
getroffenen van de crisis in Afghanistan. Daarbij heeft Nederland zich in
de verschillende fora met redelijk succes sterk gemaakt voor Afghaans ownership en effectieve donorcoördinatie door instelling
van één trustfund voor de hulp.Ter bevordering van duurzame regionale stabiliteit in de Balkan nam Nederland
ook in 2001 deel aan de NAVO-operaties in het voormalig Joegoslavië.
Om de doelmatigheid en zichtbaarheid van de Nederlands bijdrage te vergroten
is een meer gerichte inzet gerealiseerd, met name door de Nederlandse bijdrage
aan de vredesmacht in Bosnië (SFOR) tijdelijk te vergroten tot 1600 militairen.Bij het bevorderen van de mondiale vrede en veiligheid vormde Sub-Sahara
Afrika één van de belangrijkste regio's. Zo heeft Nederland
na de wapenstilstand tussen Ethiopië en Eritrea bijgedragen aan de verdere
ontspanning in de Hoorn van Afrika, met name door deelname aan de vredesoperatie
in het kader van de UN Mission in Ethiopia and Eritrea (UNMEE). Ook de humanitaire en vredesopbouwactiviteiten concentreerden
zich op deze regio.Bij het bieden van humanitaire hulp heeft Nederland zich ingezet voor
verbetering van donorcoördinatie ter vergroting van de effectiviteit
van de hulp. In dit kader heeft Nederland met succes gepleit voor versterking
van de rol van de Office for Coördination of Humanitarian
Affairs (OCHA) en een meer strategische toonzetting van de consolidated appeals van de VN-organisaties gebaseerd
op een integrale visie per land. Ten behoeve van optimale coördinatie
zijn alle Nederlandse noodhulpbijdragen in 2001 aan de VN via deze consolidated appeals verlopen.In mei 2001 organiseerden de ministeries van Buitenlandse Zaken en Justitie
het Global Forum on Fighting Corruption and Safeguarding
Integrity II. Het Forum werd afgesloten met een eindverklaring die
mogelijk de aanzet kan worden voor het nieuwe VN Anti Corruptie Verdrag.Hoofddoelstelling III. Europese integratie (beleidsartikel
5)Het verdrag van Nice dat de Europese Unie in institutioneel opzicht gereed
maakt voor de uitbreiding met nieuwe lidstaten is door Nederland eind 2001
geratificeerd.Ter voorbereiding op de Intergouvernementele Conferentie (IGC) in 2004
is een Conventie ingesteld die aanbevelingen en opties zal presenteren over
de verankering van het EU-handvest grondrechten. De regering heeft in een
notitie van 8 juni 2001 aangegeven welke onderwerpen zij in ieder geval behandeld
wil zien: naast democratie, legitimiteit en de cohesie van het externe beleid
zet Nederland in op verdere hervormingen. Deze thema's zullen inderdaad aan
bod komen in de Conventie, hetgeen op termijn kan leiden tot een Europese
grondwet, waarvan de regering voorstander is.Mede dankzij de inbreng van Nederland is voor het jaar 2002 een EU-begroting
vastgesteld die binnen de afgesproken kaders is gebleven. Hierbij
heeft Nederland nadrukkelijk aandacht gevraagd voor aspecten van budgetdiscipline
en het aanhouden van voldoende marges om onverwachte uitgaven op te vangen.De implementatie van de Lissabonstrategie (Europese Raad Lissabon) levert
in 2001 een gematigd positief beeld op. Op vele terreinen is vooruitgang geboekt
(bijvoorbeeld ten aanzien van de telecommarkt), maar op andere terreinen is
ondanks de inspanningen van Nederland vertraging ontstaan (bijvoorbeeld liberalisering
van energiemarkten). Deels is deze vertraging te wijten aan de lidstaten die
in de vakraden maar moeilijk tot besluiten kunnen komen, deels ligt het aan
het Europese Parlement dat met bezwaren komt tegen specifieke voorstellen.De uitbreiding van de Europese Unie ligt op schema. Zoals Nederland beoogde,
is in 2001 vastgehouden aan het in Nice geaccordeerde traject. Nederland heeft
daarbij een belangrijke bijdrage geleverd aan samenwerkingsprojecten om kandidaat-lidstaten
voor te bereiden op toetreding, zowel in Europees verband (stijging Nederlandse
deelname aan Twinning-projecten) als via bilaterale
projecten (intensivering pre-accessie projecten binnen het Matra programma).Naar aanleiding van de gebeurtenissen van 11 september heeft de Europese
Unie met voortdurende en intensieve steun van Nederland in haar relaties met
derde landen een actieve bijdrage in de strijd tegen het terrorisme geleverd.
Dit gebeurde onder meer langs de weg van de Europese Conferentie en via een
intensivering van de betrekkingen met landen die van bijzonder belang worden
geacht voor het herstel van stabiliteit in Afghanistan.Hoofddoelstelling IV. Duurzame armoedevermindering (artikelen
6 tot en met 12)De bilaterale ontwikkelingssamenwerking is geconcentreerd op een twintigtal
landen waarmee een structurele samenwerking is aangegaan. Nederland heeft
de armoedestrategieën in deze landen actief ondersteund in multi-donorverband.
Deze armoedestrategieën worden en zijn neergelegd door de hulpontvangende
landen in Poverty Reduction Strategy Papers (PRSPs).
In dat kader streeft Nederland naar overgang van projecthulp naar gerichte
steun aan sectoren, hetgeen gestaag vordert. De sectorale benadering is in
toenemende mate voor Nederland en andere donoren de basis voor samenwerking.In contacten met de ontvangende landen is door de posten bevorderd dat
dwarsdoorsnijdende thema's in de bilaterale relaties (armoedevermindering, gender, participatie, goed bestuur, institutionele ontwikkeling,
milieu) steeds meer onderdeel uitmaken van de nationale armoedestrategieën.Ter bevordering van duurzame economische ontwikkeling in ontwikkelingslanden
is Nederlandse macro-georiënteerde programmahulp sterk toegenomen. Hiermee
werden armoedeverminderingsstrategieën gefinancierd, structurele hervormingen
gesteund, onhoudbare schulden teruggebracht en externe economische schokken
verzacht.In 2001 is in overeenstemming met de wensen van de Tweede Kamer meer prioriteit
gegeven aan basic education. Ter ondersteuning
van de onderwijssector is Nederland met een toenemend aantal
landen een meerjarige financiële overeenkomst aangegaan.De uitvoering van de nieuwe overeenkomst inzake het Europees Ontwikkelingsfonds
heeft, ondanks de inspanningen van Nederland, vertraging opgelopen. Capaciteitsproblemen
bij de Europese Commissie, maar ook bij de ontvangende ontwikkelingslanden
waren hieraan debet. Wel is mede op aandringen van Nederland gekozen voor
coördinatie van de hulp met Wereldbank, IMF en andere donoren. Door de
capaciteitsproblemen was er ook minder tijd voor de indiening en voorbereiding
van projectvoorstellen met als gevolg dat er wederom minder is uitgegeven
dan geraamd.In het beleid van de VN-instellingen en de Internationale Financiële
Instellingen (IFIs) hebben OS-prioriteiten als armoedevermindering, participatie, gender, milieu, institutionele ontwikkeling, ownership en donorcoördinatie een vaste plaats gekregen. Dit
gebeurde mede dankzij het optreden van Nederland al dan niet in samenwerking
met gelijkgezinde partners als Utstein. Gebleken is dat door de omvang van
de Nederlandse financiële bijdragen en de actieve stellingname op deze
thema's, Nederland een belangrijke partner is waarmee ook beleidsmatig rekening
wordt gehouden.Bij de toekenning van financiële middelen aan VN-instellingen en
IFIs hanteert Nederland effectiviteit van deze instellingen als één
van de criteria. Om inzicht te krijgen in deze effectiviteit is in 2001 een
voorlopig beoordelingskader opgezet. Een aantal VN-instellingen heeft op basis
van dit beoordelingskader in 2001 een hogere bijdrage ontvangen en bij een
enkele instelling is de bijdrage tijdelijk bevroren in afwachting van verbeteringen.Nederland heeft bij verschillende gelegenheden (zoals bijeenkomsten van
de Uitvoerende Raad) met kracht aangedrongen op betere samenwerking en coördinatie
tussen VN-instellingen onderling en met de IFIs. Een belangrijk coördinatie-instrument
voor VN-instellingen op het niveau van de ontvangende landen zijn de UN Development Assistance Frameworks (UNDAFs). Een groot
aantal is mede dankzij de Nederlandse inspanningen in voorbereiding of reeds
afgerond. Daarnaast is Nederland in 2001 een partnership-programma aangegaan met UNDGO (samenwerkingsverband van een groot
aantal VN-instellingen) dat zich eveneens richt op bevordering van de onderlinge
samenwerking.Het Nederlandse streven om ruwweg eenderde van de uitgaven voor ontwikkelingssamenwerking
te besteden aan multilaterale samenwerking is niet gehaald, met name omdat
een groot deel van de bijdragen min of meer vastligt en ernaar wordt gestreefd
de vrijwillige bijdragen van Nederland niet al te zeer uit de pas te laten
lopen met andere lidstaten. De uitgaven zijn wel in absolute zin gestegen,
maar niet als percentage van het BNP.De visie van de regering op de rol en het belang van het maatschappelijk
middenveld voor armoedevermindering is neergelegd in een notitie die in 2001
naar de Kamer is gestuurd. De notitie vormde het kader voor het overleg met
de Medefinancieringsorganisaties (MFOs) over een nieuwe subsidieregeling.
Met de MFOs is in 2001 overeenstemming bereikt over een meer transparant en
eenduidig subsidiesysteem waarbij resultaatgericht werken een belangrijk uitgangspunt
is.Voor de programma's inzake internationaal onderwijs is een nieuw beleidskader
ontwikkeld. Het beleidskader omvat drie nieuwe programma's: één
samenwerkingsprogramma voor institutionele ontwikkeling van hoger onderwijs-
en trainingscapaciteit in ontwikkelingslanden en twee beurzenprogramma's gericht
op Human Resources Development (HRD). Doel van
de nieuwe opzet is het verbeteren van de effectiviteit en doelmatigheid van
de programma's.Hoofddoelstelling V. Bilaterale betrekkingen (artikelen
13 tot en met 15)In overeenstemming met het voornemen ambassades te openen in alle kandidaat-lidstaten
van de EU is de opening van nieuwe posten in Slovenië, Estland en Litouwen
in 2001 afgerond.De economische versterking van het postennet heeft vorm gekregen met de
opening van de economische steunpunten in Recife, Kunming, Krakow en Lyon,
waardoor er momenteel 16 economische steunpunten functioneren in veelbelovende
regio's.Met verschillende landen in Europa (met name West-Europa en Turkije) zijn
de banden aangehaald, onder meer door het organiseren van conferenties en
het afleggen van staatsbezoeken. Met Rusland is in 2001 een Gezamenlijk Actieprogramma
ondertekend om de bilaterale relaties te intensiveren. Hoogtepunt was het
eerste staatsbezoek dat Hare Majesteit de Koningin in juni bracht aan Rusland.In Afrika zijn de bilaterale betrekkingen met meerdere landen verstevigd,
onder meer door bezoeken van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking aan
Botswana (in het kader van de Global Coalition for Africa, GCA), Rwanda, Mali en Ghana. In het Midden-Oosten heeft Nederland
haar betrokkenheid getoond bij het vredesproces, onder meer door het bezoek
van de minister van Buitenlandse Zaken aan Israël, Jordanië, Egypte
en de Palestijnse gebieden.De bilaterale betrekkingen in Azië, Oceanië, en het Westelijk
Halfrond zijn door de gebeurtenissen van 11 september ingrijpend beïnvloed.
Het accent kwam te liggen op de steun aan de wereldwijde coalitie tegen terrorisme.
Zo is onder meer door de minister-president en de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
een bezoek gebracht aan Pakistan om beter inzicht te krijgen in de humanitaire
crisis in de regio en om Nederlandse steun tot uiting te brengen voor de stellingname
in dat land tegen het internationale terrorisme. De minister van Buitenlandse
Zaken bezocht in december India, Iran en Turkije in het kader van de vorming
van de wereldwijde coalitie tegen het terrorisme.De werkprocessen in het kader van asiel en migratie zijn geïntensiveerd
en verbeterd. Er zijn fors meer individuele ambtsberichten opgesteld. Daarnaast
is aandacht besteed aan kwaliteitsverbetering. Op consulair terrein was de
invoering van de nieuwe generatie reisdocumenten voor de posten in het buitenland
een ingrijpende operatie, die echter vrijwel probleemloos is verlopen. In
het kader van de gedetineerdenbegeleiding heeft Buitenlandse Zaken een Ronde
Tafelconferentie georganiseerd. Deze heeft geleid tot het opstellen van normen,
hetgeen zal leiden tot een eenduidiger en voor betrokkenen duidelijker beleid
ten aanzien van consulaire bijstand. De nieuwe Rijkswet op het Nederlanderschap
heeft een flink aantal extra aanvragen voor het herkrijgen van het Nederlanderschap
en extra paspoortaanvragen tot gevolg gehad.Ten aanzien van het internationaal cultuurbeleid is de samenwerking met
professionele culturele instellingen versterkt. Zo krijgt een aantal instituten
de bevoegdheid om te beslissen over kleinere subsidieaanvragen voor culturele
projecten.BELEIDSARTIKEL 1 INTERNATIONALE ORDENING 1. Internationale ordening
(EUR1000) OW-Begroting 2001MutatieRealisatie 20011.1 Verenigde Naties41 5433 62045 1631.2 OESO3 948303 9781.3 Bijdragen internationaal recht2 0591 7583 8171.4 AIV431234541.5 Overige bijdragen91721631.6 Internationaal Strafhof000Totaal48 0725 50353 575De regering ijvert met kracht voor internationale ordening
met als doel een welvarende, rechtvaardige, en vreedzame wereld met een duurzaam
milieu.Bevordering van de internationale rechtsordeBestrijding terrorismeDe terroristische aanslagen in de VS hadden grote invloed op de agenda
van de VN. Met resolutie 1373 formuleerde de veiligheidsraad een terrorismebestrijdingsagenda
die wereldwijd als belangrijkst referentiepunt beschouwd moet worden voor
het nemen van maatregelen door alle VN-leden. Voor het eerst was geen sprake
van vrijwillige uitvoering door individuele lidstaten op basis van verdragen
maar van verplichtingen die aan alle lidstaten worden opgelegd. Een Counter Terrorism Committee (CTC), bestaande uit alle
leden van de veiligheidsraad, ziet toe op de implementatie van de Resolutie.
Op basis van de verplichte rapportage kunnen de leden elkaars inspanningen
op het gebied van terrorismebestrijding toetsen en controleren.Eind december leverde Nederland de door het CTC verlangde rapportage aan
over de maatregelen die worden genomen om resolutie 1373 uit te voeren. De
inzet van de regering is een zo breed mogelijke ratificatie van de bestaande
terrorismeverdragen. De discussie in VN-verband leek zich te bewegen in de
richting van een alomvattend Anti-terrorismeverdrag, maar er kon geen overeenstemming
worden bereikt over de reikwijdte van een dergelijk verdrag.Internationale TribunalenNederland werkte in VN-verband actief mee aan de voorbereidingen van een
Internationaal Hof voor Siërra Leone. Er werd een akkoord bereikt over
het Statuut van dit Hof. Nederland heeft zitting in het Management Comité
(een informeel adviesorgaan) van het Hof en stelde een belangrijke bijdrage
beschikbaar van USD 11,4 miljoen over 3 jaar (2001–2003).De gebrekkige efficiëntie van het Rwanda Tribunaal lijkt voor het
belangrijkste deel te zijn opgelost, mede dankzij de inspanningen van de Nederlandse
delegatie bij de VN.De voortgang bij het opzetten van een Tribunaal voor Cambodja voor de
berechting van de kopstukken van de Khmer Rouge
verliep erg moeizaam.De Nederlandse regering heeft in de Veiligheidsraad en bij de Indonesische
regering steeds aangedrongen op de berechting van verdachten van ernstige
mensenrechtenschendingen op Oost-Timor. Indonesië besloot tot oprichting
van een mensenrechtentribunaal.Den Haag: gaststad van internationale HovenOp het gebied van het Internationaal Strafhof (ICC) is vorig jaar grote
vooruitgang geboekt. De EU besloot in een Gemeenschappelijk Standpunt de snelle
en integrale inwerkingtreding van het ICC-statuut te bevorderen. Het statuut
werd in 2001 door 21 staten geratificeerd, waaronder Nederland. Daarmee hadden
vijftig van de 138 staten die het statuut sinds de totstandkoming hebben ondertekend
het daadwerkelijk bekrachtigd.Er zijn het afgelopen jaar belangrijke besluiten genomen over de locatie
van het Internationaal Strafhof in Den Haag. Op het departement van Buitenlandse
Zaken is een aparte taakgroep met een eigen directeur-generaal aan het hoofd
opgericht om het project te begeleiden.Na een succesvolle Nederlandse verkiezingscampagne traden twee vooraanstaande
Nederlandse juristen aan als rechter respectievelijk «ad litem»
rechter bij het Joegoslavië tribunaal. Er is intensief samengewerkt met
het Joegoslavië tribunaal bij het verwerven van aanvullende huisvesting.
Dit was nodig door het groeiende aantal zaken en het aantreden van extra ad
litem rechters.Bestrijding corruptieVan 28 tot en met 31 mei 2001 vond in Den Haag het Global Forum on Fighting Corruption and Safeguarding Integrity II
plaats. De conferentie was georganiseerd door de ministeries van Justitie,
Buitenlandse Zaken, Binnenlandse Zaken, Financiën en Economische Zaken.
Een groot aantal regeringsdelegaties nam deel aan het Global Forum II. Zij kwamen tot een eindverklaring waarin zij zich
committeerden aan een intensievere corruptiebestrijding. De verklaring levert
bouwstenen voor de onderhandelingen over het ontwerpverdrag van de VN inzake
corruptie, waaraan Nederland actief deelneemt.Beleidsontwikkeling met betrekking tot humanitaire interventieOp 30 oktober 2001 werd de notitie over humanitaire interventie naar de
Tweede Kamer gestuurd. Daarin wordt een «tussenstand» gegeven
van het politieke debat over dit onderwerp en wordt een aanzet gegeven tot
een beoordelingskader voor humanitaire interventie.Versterking van internationale instellingenBetalingsachterstandenNederland heeft met andere lidstaten krachtig aangedrongen op het nakomen
van de betalingsverplichtingen aan de VN door de lidstaten, inclusief de VS.
Mede onder druk van de toegenomen kritiek hebben de VS de tweede tranche van
de achterstallige betalingen overgemaakt.Verbeteren van de internationale ontwikkelingsstructuurNederland heeft in 2001 een actieve bijdrage geleverd aan de voorbereiding
voor de conferentie Financing for Development
(FfD) in maart 2002 in Mexico. Basis voor de Nederlandse inzet is het gedachtegoed
dat is neergelegd in de notitie «Samenwerken voor effect» (TK
27 237, nr. 1).Binnen en buiten het kader van de voorbereidingen van de FfD heeft Nederland
zich met name actief ingezet op de volgende vier deelgebieden:1. Beleidscoherentie op multilateraal en nationaal niveau: in het concept-einddocument voor de FfD-conferentie is een rol voorzien voor de WTO
en de IFIs bij de follow-up die plaatsvindt in het kader van de Economic Community
and Social Council (ECOSOC). Op nationaal niveau slaagde Nederland erin handelsbeleid
te integreren in de strategie voor armoedevermindering.2. Wederkerige verplichtingen tussen donorlanden en ontwikkelingslanden:
Nederland werkte hier tijdens de MOL-conferentie in mei een internationale
afspraak (global deal) in componenten over uit. Voorts heeft Nederland samen
met de Economic Commission for Africa (ECA) in oktober 2001 de tweede Big
Table-conferentie in Amsterdam georganiseerd waar aan de hand van het New
Partnership for Africa's Development (NEPAD) onder andere aanzetten zijn gegeven
tot nieuwe vormen van partnerships door wederkerige verplichtingen tussen
donoren en ontvangende landen en peer reviews tussen ontwikkelingslanden onderling
op het terrein van goed bestuur.3. Voldoen aan de internationaal overeengekomen ODA-norm van 0,7% BNP
door alle geïndustrialiseerde landen: mede door krachtig Nederlands optreden
hebben alle EU-lidstaten dit punt aanvaard, inclusief het beginsel van een
tijdpad voor het bereiken van deze doelstelling (vide conclusies OS-Raad en
Europese Raad).4. Teneinde het karakter van de International Development Association
(IDA), het zachte loket van de Wereldbank, als kredietverlenende instelling
alsmede haar financiële integriteit te behouden en mission creep ten
koste van de VN te voorkomen, heeft Nederland zich samen met andere Europese
landen hard opgesteld tegen het voorstel van de VS om 50% van de IDA-middelen
om te zetten in schenkingen. In het kader van de discussies over de internationale
milieu-architectuur heeft Nederland een belangrijke bijdrage geleverd bij
de bepaling van het EU-standpunt in het VN-overleg hierover.Bovenstaande Nederlandse beleidsprioriteiten zijn ook terug te vinden
in het concept-slotdocument dat centraal staat tijdens de FfD-conferentie.Het bevorderen van RBB en HRMIn internationale overlegstructuren ijvert Nederland voor bevordering
van Results Based Budgeting (RBB) en Human Resource Management (HRM) system-wide
als instrument voor stroomlijning en betere presentatie van begrotingen van
de VN en Gespecialiseerde Organisaties.KandidaturenAlle kandidaten die Nederland in VN-kader heeft voorgesteld zijn aanvaard
(onder meer ICTY, CND, INCB, ACABQ, IMO-raad). Alleen de kandidatuur voor
de functie van onafhankelijk voorzitter van de Food and
Agricultural Organization (FAO)-raad en die voor enkele commissies
binnen UNESCO werden niet gerealiseerd.Bevordering en bescherming van de rechten van de mensMensenrechtenHet mensenrechtenbeleid van de regering staat beschreven in de Notitie
Mensenrechtenbeleid 2001 (TK 27 742, nr. 1). Deze werd op 13 december
met de Tweede Kamer besproken en vormt een belangrijke leidraad voor het regeringsbeleid.
Nederland stelde mensenrechten veelvuldig aan de orde in bilaterale contacten
en in multilaterale fora (VN, OVSE, Raad van Europa). Op dit gebied wordt
veelal opgetreden in EU-verband.Op verschillende manieren droeg Nederland bij aan de versterking van het
internationaal recht en internationale en regionale organisaties. Zo werd een seminar georganiseerd over godsdienstvrijheid in het OVSE-gebied
en kregen de VN de zogeheten Princeton principles
aangeboden over universele jurisdictie.Nederland droeg ook actief bij aan de internationale consensus over de
bescherming van mensenrechten, bijvoorbeeld door een actieve opstelling voor
en tijdens de VN-Wereldconferentie tegen Racisme in Durban (WCAR) en bij het
ontwerp van EU-richtlijnen over marteling en mensenrechtendialogen. De actieve
opstelling van Nederland voor en tijdens de conferentie in Durban kon niet
voorkomen dat de WCAR uiteindelijk zeer moeizaam verliep. Nederland heeft
zich steeds ingezet voor een verklaring en een actieplan waarin een balans
gevonden zou worden tussen verleden, heden en toekomst. De uiteindelijke tekst
is niet optimaal maar biedt voldoende aanknopingspunten voor een wereldwijde
nationale follow-up ter bestrijding van racisme
door middel van wetgeving, beleid, educatie en bewustzijnsvorming.De mensenrechtenambassadeur speelde in 2001 een zeer actieve rol, door mainstreaming van mensenrechten in het buitenlands beleid,
door veelvuldige contacten met het maatschappelijk middenveld en door een
groot aantal buitenlandse reizen.Mede door de inzet van Nederland is de toewijzing uit het reguliere VN-budget
voor de activiteiten van het Bureau van de Hoge Commissaris voor de Rechten
van de Mens met 14,5 procent verhoogd.Raad van EuropaOok binnen de Raad van Europa werden mensenrechten aan de orde gesteld,
met name die in Tsjetsjenië en Azerbeidzjan. In dit laatste land zette
Nederland zich specifiek in voor het vraagstuk van politieke gevangenen.De financiële positie en de omvangrijke werklast van het Europese
Hof voor de Rechten van de Mens waren in 2001 een bron van zorg. Onder leiding
van de Nederlandse voorzitter van het Begrotingscomité van de Raad
van Europa werd een oplossing gevonden voor de financiële problemen.
De begroting is structureel met 1,9 miljoen euro verhoogd, waardoor het Hof
extra personeel kan aantrekken en achterstanden kan wegwerken. Om deze achterstanden
verder terug te dringen, bracht een evaluatiecommissie van de Raad van Europa
een rapport uit met aanbevelingen die de efficiëntie van het Hof moeten
vergroten.Godsdienstvrijheidseminar OVSEOp initiatief van Nederland en het Roemeense OVSE-voorzitterschap vond
op 26 juni in de Ridderzaal een internationaal seminar plaats over vrijheid
van godsdienst of overtuiging in het OVSE-gebied. De aanwezige regeringsvertegenwoordigers,
internationale organisaties, NGOs en deskundigen bogen zich over (her-)registratie-
en vestigingseisen ten aanzien van religieuze en levensbeschouwelijke gemeenschappen.
De veelzijdige samenstelling van het gezelschap maakte het seminar een unieke
bijeenkomst, die de problemen van religieuze en levensbeschouwelijke gemeenschappen
als gevolg van verregaande, restrictieve wetgeving hoog op de nationale en
internationale agenda zette. Alle aanwezigen konden hun stem laten horen,
wat de sterke slotverklaring weerspiegelt. Daarin staat onder meer:• De bescherming van de vrijheid van godsdienst of overtuiging is
een belangrijk en integraal onderdeel van het mensenrechtenbeleid.• Eventuele (her-)registratie- en vestigingseisen ten aanzien van
religieuze en levensbeschouwelijke gemeenschappen moeten duidelijk, doorzichtig
en non-discriminatoir zijn, en in overeenstemming met de internationale mensenrechtennormen.• (Nog) niet-geregistreerde religieuze en levensbeschouwelijke gemeenschappen
moeten ongehinderd rechten en vrijheden kunnen ontlenen aan internationale
normen op het gebied van mensenrechten. Dit sluit niet uit dat staten onder
strikte voorwaarden uitingsvormen van godsdienst of overtuiging kunnen beperken,
maar daarvoor lijkt (her-)registratie niet het geëigende middel.• Het OVSE-panel van Experts op het gebied van godsdienstvrijheid
gaat door met studie, bijeenkomsten en informatie-uitwisseling op het terrein
van registratie- en vestigingseisen.Bevordering ven financieel-economische ordeningWTODe Nederlandse inzet richtte zich in 2001 onder meer op de verdere ontwikkeling
van het WTO-mechanisme voor geschillenbeslechting en op een betere toegang
daartoe voor ontwikkelingslanden. In oktober werd de WTO-rechtswinkel officieel
geopend. Het Nederlands-Colombiaanse initiatief, dat verschillende landen
financieel ondersteunen, is opgericht om ontwikkelingslanden, met name de
MOLs en landen in transitie juridische training, ondersteuning en advies over
WTO-recht en geschillenbeslechtingsprocedures te bieden. Inmiddels is de Rechtswinkel
betrokken bij vijf WTO-zaken. Nederland heeft zich binnen de EU sterk ingezet
voor verbetering van het geschillenbeslechtingsmechanisme. In de slotverklaring
van de vierde ministeriële Conferentie van de WTO (november 2001) werd
besloten hier verder over te onderhandelen.De ministeriële WTO-bijeenkomst in Doha was gematigd positief. De
resultaten zijn niet alleen van betekenis voor de WTO, die er als organisatie
sterker uit is gekomen, maar ook voor het internationale economische en politieke
klimaat. Inhoudelijk gezien is de voornaamste uitkomst de vaststelling van
een agenda voor een nieuwe ronde van onderhandelingen binnen de WTO. Deze
ronde zal een breed scala aan onderwerpen behandelen (implementatiekwesties,
landbouw, diensten, de zogenaamde Singapore-onderwerpen mededinging en investeringen,
WTO-regels, handel en milieu) en wordt afgerond op 1 januari 2005. Dit
tijdstip valt samen met het einde van het Nederlands EU-voorzitterschap.In Doha is ook de basis gelegd voor onderhandelingen over een aantal onderwerpen
die van belang zijn voor de verbetering van de positie van ontwikkelingslanden.
Zo zegt de «Verklaring van Doha» met betrekking tot landbouw onderhandelingen
toe over aanzienlijke verbetering van de markttoegang voor ontwikkelingslanden,
reductie (met uitzicht op uitfasering) van alle vormen van exportsubsidies
en substantiële vermindering van binnenlandse steun. Dit is een belangrijk
succes, waar Nederland hard op heeft ingezet.Een ander Nederlands aandachtspunt was het probleem met de implementatie
van de verdragen uit de Uruguay Ronde in ontwikkelingslanden. Voorafgaand
en tijdens Doha werd hier grotendeels een oplossing voor gevonden. De resterende
problemen moeten tijdens de onderhandelingen worden opgelost. Mede door de
consequente inzet van Nederland voor de toegankelijkheid van betaalbare medicijnen
werd een aparte Verklaring over TRIPs en Volksgezondheid aangenomen die goeddeels
tegemoet komt aan de Nederlandse eisen.De Verklaring van Doha werd betiteld als de «Doha
Development Agenda», in lijn met de Nederlandse doelstelling
om van de top een echte ontwikkelingsronde te maken. Essentiële onderdelen
zijn dan ook de talrijke toezeggingen voor handelsgerelateerde
Technische Assistentie (TA). Deze TA moet ontwikkelingslanden helpen effectief
mee te onderhandelen, de WTO-akkoorden uit te voeren, en nieuwe exportmogelijkheden
te gebruiken. Nederland bepleitte met succes dat deze TA integraal onderdeel
wordt van de ontwikkelingsstrategie van ontvangende landen. Een aantal ontwikkelingslanden
ontving steun voor handelsgerelateerde TA via multilaterale programma's (het Integrated Framework en het Joint Integrated
Technical Assistance Programme) en via de Wereldbank.Wat betreft de toegang van de armste landen tot de agrarische markt maakte
Nederland zich sterk voor het Everything-But-Arms
voorstel, dat februari 2001 door de Algemene Raad werd aangenomen. Dit geeft
de minst ontwikkelde landen het recht op vrije toegang op de Europese markt
voor hun producten, uitgezonderd bananen, rijst en suiker, waarvoor overgangstermijnen
gelden.International Labour Organisation (ILO)Door Nederlandse inbreng in het Programme, Financial
and Administrative Committee (FPAC) van de ILO Governing Body is de ILO de eerste VN organisatie die erkenning van
binnenlandse samenlevingscontracten (domestic partnerships) als proef op de agenda heeft staan.OESONederland ijverde voor besluitvorming over de aanbevelingen uit het OESO-rapport «Policies to Enhance Sustainable Development».
Dit rapport geeft de analytische basis voor de voorbereiding van de VN-top
over duurzame ontwikkeling (World Summit on Sustainable
Development) in Johannesburg in 2002.De Nederlandse inzet zorgde er mede voor dat de ministers van Onderwijs
in april 2001 een communiqué aannamen (Investing
in Competencies for All) dat goed aansluit bij de Nederlandse prioriteiten
(zoals de bevordering van leven lang leren voor iedereen, het effectief gebruik
van ICT en de aanpak van het lerarentekort).Als vice-voorzitter van de ad hoc groep Gezondheidsproject is Nederland
nauw betrokken bij het driejarige horizontale gezondheidsproject dat verschillende
aspecten van de gezondheidszorgsystemen analyseert.Nederland neemt actief deel aan de discussie over de hervorming van de
OESO. Dit is nodig door de versnelde globalisering, de toenemende aandacht
voor horizontale sociale en maatschappelijke vraagstukken naast de macro-economische.
De grotere relevantie van de situatie in ontwikkelingslanden voor de lidstaten
van de OESO vraagt ook om de hervormingen die ontwikkeling moeten integreren
in het analytische werk en de organisatie van de OESO. Dit komt de coherentie
tussen de verschillende onderwerpen ten goede. Bijkomend doel van de hervormingen
is een meer efficiënte en transparante organisatie.Bevordering van de ecologische ordeningKyoto ProtocolIn 2001 kwam het onder Nederlandse voorzitterschap tot een succesvolle
afronding van de onderhandelingen over de uitvoeringsmodaliteiten van het
Kyoto Protocol van het Klimaatverdrag uit 1997. Dit gaf een extra impuls aan
multilaterale activiteiten, vooral op het gebied van capaciteitsversterking
in ontwikkelingslanden.Voorbereiding World Summit on Sustainable Development
(Rio + 10)Nederland speelde in 2001 een actieve rol bij de voorbereiding van het
vervolg van de Rio Conferentie over Duurzame Ontwikkeling in Johannesburg
in 2002. Er is een Ambassadeur in Bijzondere Dienst aangesteld voor de ambtelijke
voorbereiding van de Nederlandse inbreng tijdens de VN-top.Nederland nam deel aan de bijeenkomsten ter verbetering van de internationale
ontwikkelingsarchitectuur op milieugebied van de Open Ended
Intergovernmental Group of Ministers on International Environmental Governance. Resultaten worden vanaf 2002 verwacht.Derde VN conferentie over de Minst Ontwikkelde Landen
(MOL)Tijdens de eerste UNCTAD conferentie in 1964 werd al erkend dat bepaalde
landen structureel achterblijven in hun ontwikkeling. Dit resulteerde in 1971
in een lijst met 24 MOLs. Dat zijn er inmiddels 49. In 2001 vond van 14 tot
en met 20 mei de derde MOL conferentie plaats in Brussel. Deze paste binnen
de reeks grote VN conferenties van Kopenhagen (sociale ontwikkeling), Beijing
(vrouwen), Cairo (bevolking) en Rio (duurzame ontwikkeling).In Brussel werd met steun van de ontwikkelingspartners een Actieprogramma
opgesteld, gebaseerd op de Millenniumdoelen1
en de wensen van de MOLs. Uiteindelijke doel van dit programma is duurzame
ontwikkeling van de MOLs en halvering van het aantal mensen dat in extreme
armoede leeft en honger lijdt in 2015. Het «raamwerk van samenwerking»
van het Actieprogramma stelt zeven prioriteiten voor MOLs èn ontwikkelingspartners:1. aanmoedigen van een beleidskader waarin de mens centraal staat2. goed bestuur op nationaal en internationaal niveau3. opbouwen van menselijke en institutionele capaciteit4. opbouwen van productiecapaciteit in MOLs om te kunnen profiteren van
globalisering5. versterken van de rol van handel in ontwikkeling6. verminderen van de kwetsbaarheid van het milieu en de bescherming van
het milieu7. mobiliseren van financiële middelenBevordering van sociaal-economische ordeningMinst Ontwikkelde Landen (MOL)De derde MOL conferentie in Brussel resulteerde in een actieprogramma
dat de verplichtingen voor zowel de MOLs als de ontwikkelingspartners omschrijft.
Nederland deed actief mee aan de conferentie en haar voorbereiding. De minister
voor Ontwikkelingssamenwerking zat een Ronde Tafel bijeenkomst voor over partnerschap
en ontwikkelingsfinanciering. Het Nederlandse gedachtegoed over wederzijdse
verplichtingen werd daar met veel instemming begroet. Dit was een belangrijke
impuls voor de conferentie over Financing for Development. De voortgaande ontbinding van hulp in OESO-kader en het Everything but Arms initiatief zijn twee successen die
in belangrijke mate tot stand kwamen onder druk van het voorbereidingstraject
van deze conferentie.VrouwenNederland diende tijdens de Algemene Vergadering van de VN een resolutie
in tegen traditionele praktijken die schadelijk zijn voor de gezondheid van
vrouwen en meisjes. De resolutie, die voortbouwde op eerdere, eveneens door
Nederland getrokken resoluties, werd tijdens de Derde Commissie van de Algemene
Vergadering van de VN aanvaard met steun van 126 landen. KinderenDe VN-Kindertop die in 2001 zou plaatsvinden in New York, werd na de aanslagen
van 11 september uitgesteld tot 2002. De VN kregen in 2001 een nationale
rapportage aangeboden over de uitvoering van het Actieprogramma.BELEIDSARTIKEL 2 VREDE, VEILIGHEID EN CONFLICTBEHEERSING 2. Vrede, veiligheid en conflictbeheersing
(EUR1000) OW-Begroting 2001MutatieRealisatie 20012.1 NAVO5 306– 1 4983 8082.2 WEU1 2814381 7192.3 OVSE5 479– 1 2084 2712.4 OPCW928771 0052.5 CTBTO1 963– 5791 3842.6 Vredesfonds6 8071 2628 0692.7 POBB/VB3 375– 7332 6422.8 Subsidies en bijdragen2 5403332 873Totaal27 679– 1 90825 771Het Nederlandse veiligheidsbeleid richt zich op de
veiligheid van het eigen en het bondgenootschappelijk grondgebied en de bevordering
van de internationale vrede, veiligheid, en stabiliteit in Europa en mondiaal.Deelname aan vredesondersteunende activiteiten in Europa
en daarbuitenPost 11 september/AfghanistanHet veiligheidsbeleid stond in de laatste maanden van 2001 uiteraard sterk
in het teken van de activiteiten die voortvloeiden uit de aanslagen van 11 september
2001. Nederland heeft militair bijgedragen aan de inspanningen van de Verenigde
Staten en de internationale gemeenschap om het terrorisme te bestrijden. Vrijwel
meteen na de aanslagen heeft Nederland blijk gegeven van de bereidheid desgevraagd
een militaire bijdrage aan de strijd tegen het internationale terrorisme in
serieuze overweging te nemen. De bondgenootschappelijke solidariteit, die
tot uitdrukking werd gebracht met het van toepassing verklaren van artikel
5 van het NAVO-verdrag, leidde tot het regeringsbesluit van 9 november om
een substantiële militaire bijdrage ter beschikking te stellen. De door
Nederland aangeboden marine- en luchtmachteenheden (in totaal 1400 militairen)
werden vanaf november-december ontplooid rondom Afghanistan in het kader van
de Amerikaanse operatie Enduring Freedom1. Een deel van de manschappen is in het Caribische gebied
ingezet, waar zij Amerikaanse eenheden aflossen die daardoor vrijkomen voor
de strijd tegen het terrorisme. De regering besloot op 21 december tweehonderd
Nederlandse militairen te laten deelnemen aan de VN-gemandateerde International Security Assistance Force (ISAF) in Afghanistan.
Hierbij is gebruik gemaakt van het herziene toetsingskader dat in juli aan
het parlement werd aangeboden.De BalkanIn lijn met de doelstelling van de regering om duurzame regionale stabiliteit
op de Balkan te bewerkstelligen nam Nederland daar ook in 2001 deel aan NAVO-operaties.
Het streven was de effectiviteit, doelmatigheid en zichtbaarheid van de Nederlandse
bijdrage te verbeteren, met name door een meer gerichte inzet van militaire
en civiele middelen. In september nam Nederland het commando over van de multinationale
divisie zuidwest van SFOR (Stabilisation Forces). De Nederlandse militaire bijdrage aan SFOR werd daarvoor tijdelijk
opgevoerd tot ongeveer zestienhonderd militairen.Naast het reguliere onderzoek van de NAVO voerde ook Nederland een evaluatie
uit van de operaties in Kosovo in 1999. Hieruit bleek dat de aansturing vanuit
het bondgenootschap voor verbetering vatbaar is. Mede op Nederlands aandringen
begon de NAVO in 2001 met een onderzoek naar de mogelijkheden om de procedures
te verbeteren.Afgezien van de militaire inspanningen leverde Nederland ook op het gebied
van politieke kwesties en hulpverlening een substantiële bijdrage in
de westelijke Balkan, met name via het regionale Stabiliteitpact voor Zuid-Oost
Europa. Dit pact werd, mede dankzij inzet van Nederland, nadrukkelijker binnen
de context van duurzame regionale stabiliteit geplaatst.In de Balkan-notitie (TK 22 181, nr. 336) die in 2001werd opgesteld
worden buitenlandse politieke doelstellingen, militaire aspecten en ontwikkelingssamenwerking
geïntegreerd behandeld. Dit moet een geïntegreerd en effectief Nederlands
beleid voor de regio zichtbaar maken.Bevordering van mondiale vrede en stabiliteitSub-Sahara Afrika was één van de belangrijkste regio's bij
het bevorderen van de mondiale vrede, veiligheid en stabiliteit. Op het Afrikaanse
continent waren de meeste inspanningen gericht op Ethiopië/Eritrea en
het Grote Merengebied. Nederland zette zich ook in voor een grotere Europese
rol ten aanzien van conflicten in Afrika.Na de wapenstilstand tussen Ethiopië en Eritrea droeg Nederland bij
aan verdere ontspanning in de Hoorn van Afrika, met name door deelname aan
de United Nations Mission in Ethiopia and Eritrea
(UNMEE). Ook was Nederland zeer actief in de zogenaamde Vriendengroep van
UNMEE in Asmara, Addis Abeba en New York.Nederland wist het conflict rond de Grote Meren met anderen hoog op de
Europese agenda te plaatsen. Daarnaast zegde de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
honderd miljoen dollar toe aan het regionale demobilisatie trustfund voor de Grote Meren regio.Humanitair mijnen ruimenDe Canadese regering formeerde in 1997 een kerngroep van landen, waaronder
Nederland, om het landmijnenprobleem aan te pakken. Resultaat was het Ottawa-verdrag,
dat op 1 maart 1999 in werking trad en de wereldwijde uitbanning nastreeft
van productie, handel, opslag en gebruik van anti-personeel mijnen. Nederland
geeft jaarlijks minimaal dertien miljoen euro aan humanitaire mijnenruimingsprojecten,
slachtofferhulp en voorlichtingscampagnes. In 2000 was Nederland de grootste
donor van de Europese Unie. Nederland speelt internationaal een leidende rol
bij het uitbannen van de explosieven en oogst wereldwijd waardering met de
consistente koppeling van het Ottawa-verdrag aan ontmijningshulp.Eritrea is een van de meest bemijnde landen ter wereld. Nederland helpt
bij de ruiming van de honderdduizenden mijnen die zijn achtergebleven na de
grensoorlog met Ethiopië. De Nederlandse ontmijningsactiviteiten hebben
de Eritrese autoriteiten mede overtuigd van het belang van het Ottawa-verdrag,
dat zij in augustus 2001 ondertekenden.De Nederlandse ontmijningshulp loopt via de Britse NGO Halo Trust. Die bouwt ook lokale capaciteit op, hetgeen de duurzaamheid
bevordert. Hierdoor kan het ruimen doorgaan als de buitenlandse steun ophoudt.
Vijfhonderd Eritrese ontmijners werden in 2001 opgeleid en voorzien van ontmijningsapparatuur
(detectoren, medische kits, etc.). Nederlandse soldaten van de VN-vredesmacht
UNMEE assisteerden bij de opleiding.Teruggekeerde ontheemden en vluchtelingen (tot dusverre ongeveer 250 duizend)
kunnen door het programma weer een bestaan opbouwen. De hoofdwegen en de dorpen
in de bufferzone tussen Ethiopië en Eritrea zijn volledig mijnenvrij.
Er is een begin gemaakt met het ruimen van mijnen en niet-ontplofte munitie
in de landbouwgebieden, maar deze taak zal nog enige jaren vergen.De VN hebben een coördinatiecentrum voor ontmijning opgezet waar
de betrokken regeringen, NGOs en VN-organisaties hun activiteiten afstemmen.
De Eritrese autoriteiten zijn na de benoeming van een deputy commissioner voor ontmijning met VN-steun begonnen met opbouw
van de eigen capaciteit. Het is de bedoeling dat de coördinatie in 2002
volledig overgaat in Eritrese handen.Het voorzichtige optimisme dat in de Begroting 2001 tot uitdrukking kwam
over het vredesproces in het Midden-Oosten werd tenietgedaan door de heropleving
van de spanning en gewelddadigheden tussen Israël en de Palestijnen.
De internationale inspanningen om het vredesproces gaande te houden en de
partijen op basis van het Mitchell plan weer om de onderhandelingstafel te
krijgen, kregen door het oplaaiende geweld het karakter van crisis management.
In de rechtstreekse contacten met de betrokken partijen drong Nederland er
bij Arafat krachtig op aan de terreur maximaal te beteugelen, bij Israël
op hervatting van de politieke dialoog en de noodzaak van deëscalatie.
Als bijdrage aan het vredesproces handhaafde Nederland de ontwikkelingshulp
aan het Palestijnse volk. Nederland pleitte met succes voor nauwe afstemming
van het EU-beleid op dat van de Verenigde Staten, die een doorslaggevende
rol spelen in het vredesproces.OVSENederland verwierf in 2001, conform de inzet, het voorzitterschap van
de OVSE voor 2003. Hierdoor maakt Nederland in 2002 en 2004 ook deel uit van
de Trojka. Door inzet van extra menskracht en financiële middelen werd
met de voorbereidingen hiervoor een begin gemaakt.De aanslagen van 11 september leidden ook binnen de OVSE tot een intensief
debat over de rol van de organisatie bij het bestrijden van terrorisme. Het
Actieplan dat tijdens de Ministeriele Raad in Boekarest werd aangenomen richt
zich vooral op het bestrijden van de voedingsbodem van terrorisme, zowel binnen
de menselijke, economische als politiek-militaire dimensie. Het gaat hierbij
onder andere om activiteiten die de democratische rechtsstaat, de politie
en de nationale anti-terrorismewetgeving versterken, mensenrechten en tolerantie
bevorderen, financiering van terrorisme tegengaan en gewapend conflict voorkomen.In het voorjaar presenteerde Nederland met Duitsland een aantal voorstellen
die de alom gevoelde stagnatie binnen de OVSE moeten doorbreken. Daarbij is
geprobeerd om ook tegemoet te komen aan de Russische onvrede over de plaats
van de OVSE in de Europese veiligheidsarchitectuur. De voorstellen werden
behandeld tijdens de Ministeriële Raad in Boekarest (3–4 december
2001). Daar werd overeenstemming bereikt over het versterken van de economische
dimensie en over een nauwere samenwerking tussen de permanente raad en het
veiligheidsforum. Het voorstel tot verbetering van het management binnen de
OVSE haalde het niet.NAVONaast de operaties op de Balkan richtte de aandacht van de NAVO zich na
11 september sterk op het bestrijden van terrorisme. Nederland deed een aantal voorstellen over de rol van de NAVO daarbij, onder meer over
capaciteitsversterking van het Weapons of Mass Destruction
Centre en over coördinatie en verbetering van de training van
militaire eenheden die ingezet kunnen worden bij aanvallen met nucleaire,
biologische en chemische wapens.Tijdens de mini-top in juni sprak de NAVO de hoop en verwachting uit tijdens
de NAVO-top van Praag in november in 2002 nieuwe leden te kunnen verwelkomen.
Om dan tot een verantwoorde afweging te komen, stelt Nederland dat de discussie
binnen het bondgenootschap gestructureerd moet verlopen en dat alle belangrijke
factoren moeten worden meegewogen.Nederland steunde de toenadering van Rusland tot de NAVO met als voorwaarde
dat eerst moet worden bekeken welke onderwerpen zich voor gezamenlijke bespreking
en besluitvorming lenen.Bijdragen aan de ontwikkeling van een Europees veiligheids-
en defensiebeleidOok in 2001 bleven de Nederlandse inspanningen gericht op de verdere ontwikkeling
van het Europees veiligheids- en defensiebeleid (EVDB)1. Nederland zette zich in voor het oplossen van de knelpunten op het
gebied van de samenwerking tussen de EU en de NAVO en op het gebied van het
defensiecapaciteitsvraagstuk. Mede dankzij deze inspanningen is een oplossing
dichterbij gebracht voor het zogeheten participatievraagstuk over de betrokkenheid
van Europese bondgenoten die geen lid zijn van de EU (met name Turkije) bij
EU-geleide operaties. Het non-paper dat Nederland
opstelde over de capaciteitsaspecten heeft dit vraagstuk verder geconcretiseerd
en vormde de basis voor het European Capabilities Action
Plan, waartoe definitief werd besloten tijdens de Europese Raad van
Laken in december.De Nederlandse inzet richtte zich sterk op invulling en verbetering van
de kwalitatieve aspecten van civiele crisisbeheersing. Deze inzet resulteerde
onder andere in de invulling van het Politie Actieplan van de EU. Voor de
vier thema's politie, rule of law, civiele administratie
en civiele bescherming werd een kwantitatieve doelstelling vastgesteld. De
meest ambitieuze kwantitatieve EU-doelstelling betreft de politie, namelijk
inzet van vijfduizend functionarissen bij internationale politiemissies, waarvan
duizend binnen dertig dagen inzetbaar moeten zijn. Tijdens de EU Ministeriële
Politieconferentie in november 2001 werd vastgesteld dat deze kwantitatieve
doelstelling reëel is.Het tegengaan van proliferatie van massavernietigingswapensIn het kader van afspraken over nucleaire non-proliferatie en ontwapening
bevorderde Nederland actief de inwerkingtreding van het Comprehensive Test Ban Treaty. Zo droeg de inzet van Nederlandse
experts concreet bij aan de opbouw van de organisatie van het kernstopverdrag
(CTBTO) in Wenen. Op Nederlandse initiatief werd afgesproken om in de marge
van de Algemene Vergadering van de VN op ministerieel niveau te overleggen
over de snelle inwerkingtreding daarvan om dit politiek zo zichtbaar mogelijk
te maken.In het kader van het Missile Technology Control Regime (MTCR) streefde Nederland succesvol naar overeenstemming over het
proces dat moest leiden tot brede internationale acceptatie van een eerder
op Nederlands initiatief tot stand gekomen ontwerp-gedragscode tegen de proliferatie
van ballistische raketten (ICOC). Die werd in september tijdens een plenaire
MTCR-bijeenkomst bereikt.Nederland was sterk betrokken bij de discussie in de NAVO over de Amerikaanse
invoering van een raketschild en de mogelijke gevolgen daarvan voor internationale
wapenbeheersing. Daarbij kwamen ook de besprekingen tussen de VS en Rusland
over een «nieuw strategische raamwerk» en het Theatre Missile Defense (TMD) systeem aan de orde. De Adviesraad
Internationale Vraagstukken is om advies gevraagd over deze kwesties.Wat betreft de bestrijding van biologische wapens was de voornaamste doelstelling
van Nederland de totstandkoming van een Protocol voor de versterking van het
Biologische Wapens Verdrag. De VS verwierpen in juli het ontwerp-protocol.
Daarmee zijn de totstandkoming van het Protocol en van de organisatie die
op de naleving zou moeten toezien – de OPBW – vooralsnog van de
baan. Een peiling onder BW-verdragspartijen in mei wees overigens uit dat
Den Haag als vestigingsplaats voor de OPBW op dat moment meer steun had dan
concurrent Genève. De voorbereiding daarvan zijn in het licht van de
recente ontwikkelingen echter opgeschort.De OPCW kampte in 2001 met een financiële crisis, veroorzaakt door
de late betaling van contributies en verificatiekosten. Nederland spant zich
in om hier een oplossing voor te vinden, onder meer door een vrijwillige extra
bijdrage aan specifieke werkzaamheden.Bevordering van conventionele wapenbeheersingNederland nam in 2001 een groot aantal initiatieven op het gebied van
conventionele wapenbeheersing en het humanitaire oorlogsrecht.Mede door de ontwikkelingen in Kosovo en Afghanistan kwam het onderwerp Explosive Remnants of War (ERW, ontplofbare oorlogsresten)
prominent op de internationale ontwapeningsagenda. Nederland speelde een internationale
voortrekkersrol bij het ontwikkelen van een juridisch instrument inzake ERW.
Zo werd in maart een internationaal seminar georganiseerd dat bijdroeg aan
de gedachtevorming over mogelijke onderhandelingen over dit onderwerp. In
april werd Nederland voorzitter van de besprekingen over ontplofbare oorlogsresten
in het kader van het Conventionele Wapens Verdrag (CWV). Tijdens de Toetsingsconferentie
van dit verdrag in december werd mede dankzij de Nederlandse inspanningen
besloten tot oprichting van een expertgroep die onder Nederlands voorzitterschap
de onderhandelingen zal voorbereiden.Het Nederlandse beleid ten aanzien van het tegengaan van de verspreiding
van kleine wapens stond voor een belangrijk deel in het teken van de VN-conferentie
inzake Kleine Wapens in juli in New York. Tijdens de Conferentie werd een
Actieplan aangenomen tegen de verspreiding van kleine wapens. Nederland speelde
hierin een katalyserende rol en er werden substantiële resultaten geboekt.
Zo beloofden de deelnemende landen een systeem van exportvergunningen op te
zetten en een goed beheersysteem voor alle kleine en lichte wapens van de
strijdkrachten en politie. Het voornemen is in post-conflictsituaties de wapens
van de verschillende partijen in te nemen en te vernietigen.VredesfondsHet identificeren en operationaliseren van projecten voor het Vredesfonds
kwam in 2001 goed van de grond. Het Vredesfonds voorzag het eerste operationele
jaar in een behoefte het buitenlands beleid op het gebied van vrede en veiligheid
te ondersteunen. In 2001 werden twaalf projecten financieel ondersteund. Dit
leidde tot een totale besteding van ruim 8 miljoen euro. Vredesfondsprojecten in 2001:NaamLand/regio2001 1. Ondersteuning van het Afrika-programma van de University for PeaceCosta Rica757 000 2. Ondersteuning van de Burundi Protection
ForceBurundi1 815 000 3. UNMOO-cursus 2001Afrika28 000 4. MunitievernietigingsprogrammaMoldavië2 723 000 5. PolitiesamenwerkingsconferentieArgentinië71 000 6. Samenwerkings-programma Cairo Training
CentreEgypte6 000 7. Jeugdverzoeningsprogramma (UNDP)Libanon167 000 8. Aanstelling Max van der Stoel als speciaal gezant van de CiO
van de OVSE voor MacedoniëMacedonië126 000 9. Bulgarian Resettlement ProgramBulgarije57 00010. Ondersteuning Nigeriaanse bataljonsNigeria2 024 00011. OAE Friends of the Peace FundEthiopië279 00012. Administratieve ondersteuningAlgemeen16 000Totaal 8 069 000Bovenstaande tabel geeft een overzicht van alle projecten die in 2001
uit het vredesfonds werden gefinancierd. Een aantal van deze projecten wordt
hieronder toegelicht.Om de capaciteit voor deelname aan regionale vredesoperaties te vergroten,
werden honderd DAF vrachtwagens overgedragen aan Nigeria. Internationaal bestaat
er veel waardering voor de Nigeriaanse bijdrage aan de vredesoperaties in
Liberia (in ECOMOG-kader) en in Siërra Leone (UNAMSIL). Nigeria kampt
echter met een tekort aan middelen voor een voortdurende inzet. De Nederlandse
vrachtauto's worden in eerste instantie gebruikt voor de VN-vredesoperatie
in Siërra Leone. Dit project geeft invulling aan één van
de doelstellingen van het Vredesfonds, te weten het ondersteunen en uitbreiden
van de vredeshandhavingcapaciteit van ontwikkelingslanden.Vanuit het Vredesfonds werd in 2001 steun verleend aan Zuid-Afrika voor
de ontplooiing van een Burundi Protection Force.
Het doel van deze beschermingsmacht lag in eerste instantie in het beschermen
van terugkerende politieke ballingen die deelnamen aan het vredesoverleg,
dat van Arusha naar Bujumbura was verplaatst. De beschermingsmacht zal tot
2 juni 2002 blijven, maar dit kan verlengd worden tot 2 november 2002. Dit
kan de buitengewoon kwetsbare politieke situatie in Burundi verbeteren.Het Vredesfonds financierde ook de aanstelling van Max van der Stoel als
speciaal gezant van de OVSE in Macedonië. Hij was betrokken bij de totstandkoming
van de nieuwe grondwet van Macedonië en zette zich actief in voor conflictpreventie
en consolidatie van de fragiele stabiliteit in dit land. Zijn inspanningen
passen goed binnen de doelstelling van het Vredesfonds via vredesdialogen
bij te dragen aan conflictpreventie en aan het verstevigen van soms fragiele
vredesprocessen.Op het gebied van conflictpreventie en ontwapening, demobilisatie en herintegratie
werd ook steun verleend aan een munitievernietigingsproject in Moldavië.
In de opstandige Moldavische regio Transdnjestrië ligt een grote voorraad
overtollige munitie van het voormalige Sovjetleger. De Nederlandse bijdrage
aan het project beoogt deze munitievoorraden sneller te vernietigen. Dit voorkomt
dat zij in ongewenste handen vallen en neemt een bron van politieke spanning
weg.BELEIDSARTIKEL 3 HUMANITAIRE HULP 3. Humanitaire hulp (EUR1000) OW-Begroting 2001MutatieRealisatie 20013.1 Noodhulp Ontwikkelingslanden77 14367 033144 1763.2 Noodhulp niet-DAC landen4 538– 2004 3383.3 Ontmijnings- en kleine wapen fonds15 88217416 0563.4 VN-Vluchtelingenprogramma's34 48723 76258 2493.5 Wereldvoedselprogramma27 227027 2273.6 Internationaal Comite Rode Kruis1720172Totaal159 44990 769250 218De algemene doelstelling is het lenigen van humanitaire
noden als gevolg van natuurrampen of gewelddadig conflict in ontwikkelingslanden
en, in mindere mate, in landen die niet op de DAC-lijst staan. Speciale aandacht
gaat uit naar vergroting van de effectiviteit van de hulp.In 2001 werd de hulp voortgezet in chronische conflicthaarden, zoals Angola,
DR Congo, Soedan en (via het Balkanbudget) Zuid-Oost Europa. Nederland reageerde
op een aantal acute crises. De situatie in Ethiopië en Eritrea vroeg
om intensieve monitoring. Naar aanleiding van
een beoordeling van de humanitaire situatie in Burundi en Somalië werd
besloten de noodhulp te continueren. De situatie in de zuidelijke Kaukasus
verbeterde daarentegen en afbouw van de hulp werd verantwoord geacht.De crisis in Afghanistan was de meest omvangrijke van 2001. Voor humanitaire
hulp in Afghanistan en de buurlanden werd eind september 34 miljoen euro beschikbaar
gesteld waarvan in 2001 19 miljoen euro werd uitgegeven (boven op de 10,9
miljoen euro die Nederland al bijdroeg). Door het snel beschikbaar stellen
van deze fondsen zijn hulporganisaties in staat gesteld snel en adequaat hulp
te bieden voor zover de omstandigheden dat toelieten.De bijeenkomst van Afghaanse partijen te Bonn leidde op 5 december
tot een akkoord dat onder meer voorzag in de installatie van een Afghaanse
interim-regering. In verschillende overlegfora over nood- en wederopbouwhulp
aan Afghanistan maakte Nederland zich met redelijk succes sterk voor Afghaans ownership en voor effectieve coördinatie door het
instellen van één trustfund voor
humanitaire en wederopbouwhulp. Dit droeg mede bij aan een grotere betrokkenheid
van de Afghaanse Interim Administratie en aan meer aandacht voor coördinatie.Met het oog op vergroting van de effectiviteit van humanitaire hulp in
het algemeen zette Nederland zich met name in voor verbetering van de coördinatie.
In dit kader ondersteunde Nederland het Office for the
Coordination of Humanitarian Affairs (OCHA). Nederlands is eveneens
lid geworden van United Nations Disaster Assessment and
Coordination (UNDAC), die geïntegreerde behoeften-inventarisaties
voor de VN maakt direct na een acute ramp.Ten behoeve van de coördinatie zijn alle Nederlandse humanitaire
bijdragen voor de VN in 2001 via de CAPs (consolidated
appeals van de VN-organisaties) verlopen. Deze CAPs
evolueren steeds meer van een serie losstaande plannen van VN-organisaties
voor een bepaald gebied, naar een uitgewerkte integrale strategische visie
van de VN op de humanitaire crisis in een land. Om dit te ondersteunen behoeft
de positie van OCHA verdere versterking. Nederland initieerde in 2001 een
internationale conferentie om dit te bevorderen. De implementatie van de aanbevelingen
resulteerde in een sterkere rol van OCHA en een meer strategische toonzetting
van de CAP-documenten.Nederland speelde in 2001een belangrijke rol bij de coördinatie van
ontmijningsactiviteiten. Op Nederlands initiatief kwam de aanbeveling tot
stand om ook ontmijning onderdeel te maken van de CAPs en van de geïntegreerde
strategie voor een bepaald conflictgebied.Nederland nam actief deel aan de beleidsvorming rond de VN-hulpverlening
aan ontheemden. De jarenlange discussie over het mandaat voor ontheemden werd
afgesloten met het besluit om bij OCHA een unit in te richten die de taakverdeling
per crisis ter hand neemt.In oktober organiseerde Nederland een conferentie met als doel een bijdrage
te leveren aan de ontwikkeling van een keurmerk voor humanitaire NGOs. De
uitkomst was bemoedigend. De NGO-gemeenschap heeft aangegeven dat zij de kwaliteitsdiscussie
zal voortzetten en dat zij mogelijkheden uitwerkt voor controlemechanismen.In 2001 bereidde Nederland overeenkomsten voor kanaalfinanciering voor
met een vijftal partners (UNHCR, WFP, UNICEF, OCHA en ICRC). Dit moet mede
de voorspelbaarheid bevorderen van de Nederlandse bijdragen aan een aantal
internationale organisaties.Brandhout voor kwetsbare gezinnen in ServiëVoor de tweede achtereenvolgende winter financierde Nederland in 2001
brandhout voor Servische gezinnen. Na tien jaar economische malaise hadden
de kwetsbaarste groepen in de Joegoslavische deelrepubliek grote moeite het
hoofd boven water te houden. Er waren zeker tweehonderdduizend ontheemden
in Servië. Hun grootste probleem was gebrek aan voedsel, onmiddellijk
gevolgd door gebrek aan brandstof. Elektriciteit was moeilijk te krijgen en
heeft vooral in de wintermaanden te weinig vermogen om mee te koken of een
ruimte mee te verwarmen. De overheid ziet er bovendien streng op toe dat er
geen bomen worden gekapt voor vuur. Hulporganisatie Cordaid kreeg van Nederland
2,3 miljoen euro voor de brandhoutvoorziening aan 26 duizend Servische gezinnen.
Ieder gezin kreeg drie kubieke meter hout. Een netwerk van vrijwilligers deelde
het ecologisch verantwoord hout uit aan gezinnen die financieel noch fysiek
in staat waren daar zelf voor te zorgen. De meeste hulpprogramma's in de Joegoslavische
deelrepubliek richten zich op de ontheemden en vluchtelingen in opvangcentra.
Dit was het enige project dat zich op de mensen buiten de centra richtte.
In 2000 hielp Nederland gezinnen in 55 gemeentes in Noord-Servië en Belgrado
aan brandhout. In 2001 kwamen daar de allerarmsten, bejaarden, chronisch zieken,
gehandicapten, grote gezinnen en alleenstaande moeders in de hele deelrepubliek
voor in aanmerking.Om de effectiviteit en efficiëntie van de EU-noodhulp te vergroten,
drong Nederland bij de Europese Commissie krachtig aan op een soepelere interpretatie
van de eigen financiële regelgeving in geval van noodhulp. De Nederlandse
inzet richtte zich verder op verbetering van de samenwerking van ECHO (European Community Humanitarian Office) met de VN-kanalen;
op een betere afstemming met de EU-lidstaten (met name in het veld) en op
betere coördinatie tussen de verschillende instrumenten van de Europese
Commissie (mede met het oog op het verbeteren van de transitie van noodhulp
naar wederopbouw, de zogenaamde gap-problematiek).Mede naar aanleiding van de Nederlandse inspanningen is ECHO in toenemende
mate bereid om overleg te voeren met VN-organisaties. Dit vertaalt zich, zij
het nog onvoldoende, in de bereidheid van ECHO om VN-organisaties te financieren.
Nederland blijft dit punt ook in de toekomst opbrengen in de EU.Nederland neemt actief deel aan de debatten over de gap-problematiek. Binnen het United Nations Development
Programme (UNDP) is hiervoor een speciale unit gecreëerd, die mede door Nederland wordt gefinancierd. In de
CAPs wordt meer dan voorheen aandacht besteed aan de overgang van humanitaire
hulp naar wederopbouw.In november 2001 kwamen de noodhulpspecialisten van de Nederlandse ambassades
bijeen in Den Haag voor een tweedaagse themabijeenkomst over humanitaire hulp.
Dit overleg heeft de communicatie en afstemming tussen departement en posten
verbeterd. Dit levert een bijdrage aan de effectiviteit van het noodhulpbeleid.Met BZK, VROM en V&W vond verdere afstemming plaats over de rolverdeling
bij rampenbestrijding in het buitenland. Deze rolverdeling werd vastgelegd
in een draaiboek. Bij Buitenlandse Zaken werd een operations-room ingericht van waaruit de Nederlandse inzet bij rampen in het buitenland
zal worden gecoördineerd. Dit verbetert de coördinatie van de Nederlandse
inzet bij rampenbestrijding.Afghanistan: Nederland ondersteunt kindergeneeskunde
in ziekenhuizenDe Nederlandse NGO Healthnet International
(HNI) levert noodhulp in Afghanistan. Nederland financiert activiteiten van
de organisatie, die het lenigen van de ergste noden combineert met duurzame
hulpverlening. Dit betekent bijvoorbeeld dat in het door Nederland gefinancierde
project «Ondersteuning afdeling kindergeneeskunde in het academisch
ziekenhuis van Jalalabad» niet alleen zieke kinderen worden geholpen.
HNI zorgt er tegelijkertijd voor dat de kwaliteit van de gezondheidszorg wordt
verbeterd door het opleiden van medisch personeel.Door dit hulpprogramma worden in Jalalabad en omgeving 120 duizend kinderen
medisch geholpen. Daarnaast verbetert de vakkennis van artsen, verpleegkundigen
en studenten door trainingen en opleidingen. Het ziekenhuis moet op den duur
voldoende gekwalificeerd personeel hebben om zelfstandig – dus zonder
hulp van HNI of derden – medische zorg te verlenen. HNI besteedt extra
aandacht aan de participatie van vrouwelijk personeel. Het project begon in
1999 en loopt nog steeds. Naar verwachting kunnen volgend jaar, wanneer dit
project ten einde loopt, 500 duizend kinderen in het oosten van Afghanistan
van medische zorg worden voorzien.BELEIDSARTIKEL 4 GOED BESTUUR, MENSENRECHTEN EN VREDESOPBOUW 4. Goed bestuur, mensenrechten
en vredesopbouw (EUR1000) OW-Begroting 2001MutatieRealisatie 20014.1 Centraal Programma GMV in Ontwikkelingslanden26 395– 23526 1604.2 Matra/goed bestuur32 019– 1 36530 6544.3 POBB/MR908– 248844.4 Gemeente Initiatieven2 950– 4092 541Totaal62 272– 2 03360 239De algemene doelstelling is het bevorderen van goed
bestuur, mensenrechten en vredesopbouw (GMV) door steun aan instituties, en
het bevorderen van de dialoog hierover binnen de samenleving1.Goed bestuur draagt bij aan armoedebestrijding en aan het streven naar
democratische samenlevingen; het verkleint de kans op interne gewelddadige
conflicten, het schept een klimaat voor het versterken van mensenrechten,
voor goed beleid, voor vredesopbouw en voor institutionele hervormingen. Goed
bestuur is geen zaak van alleen de overheid, maar betreft de wisselwerking
tussen overheid en burgers. Goed bestuur betreft ook goed beleid. Het Nederlands
beleid legt de nadruk op participatief, transparant, rechtmatig en effectief
bestuur. De aandacht gaat vooral uit naar drie deelaspecten van goed bestuur:
democratisering, corruptiebestrijding en decentralisatie.Aan democratisering werd onder meer gewerkt door de ondersteuning en waarneming
van verkiezingen. Dit droeg in Nicaragua (november 2001) bijvoorbeeld bij
aan een transparant en eerlijk verloop van de verkiezingen. Nederland was
ook betrokken bij de follow-up van de evaluatie
van het International Institute for Democracy and Electoral
Assistance (IDEA). Dit leidde tot een actieplan dat met succes werd
uitgevoerd.Nederland steunt het in 2000 opgerichte Instituut voor Meerpartijen Democratie
(IMD). Het IMD is door Nederlandse politieke partijen in het leven geroepen
ter ondersteuning van jonge democratieën in Afrika, Azië en Latijns
Amerika. IMD faciliteert projecten voor capaciteitsopbouw van politieke partijen
en biedt technische assistentie. IMD is op dit moment actief in Mozambique,
Guatemala, Bolivia, Ghana, Tanzania en Suriname.Als uitvloeisel van de Maastricht Anti Corruptie Conferentie van april
2000 werd begin 2001 gestart met het Utstein Anti Corruptie Actieplan. In
het kader hiervan is begonnen met de gezamenlijke ondersteuning van belangrijke
partners op het gebied van corruptiebestrijding, zoals Transparency International. In Den Haag vond in mei het Global Forum on Fighting Corruptionand Safeguarding Integrity II
plaats. Tijdens het forum, dat samen met het ministerie van Justitie werd
georganiseerd, werden elf workshops gehouden over corruptiebestrijding en
ontwikkelingssamenwerking. Parallel aan het Global Forum vonden activiteiten van NGOs plaats en werd aan een groep journalisten
uit ontwikkelingslanden een training in onderzoeksjournalistiek
aangeboden. De eindverklaring vormt een belangrijke inbreng voor het nieuwe
Anti-Corruptie Verdrag van de VN.Decentralisatie is erop gericht het bestuur dichter bij de burgers te
brengen en zo de dienstverlening te verbeteren en de participatie te vergroten.
Het gebrek aan capaciteit bij het lokale bestuur blijkt telkens weer een struikelblok.
Nederland stimuleert deze capaciteitsopbouw in samenwerking met een aantal
partners zoals VNG, MFOs en SNV.De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) organiseerde met ondersteuning
en deelname van het ministerie van Buitenlandse Zaken een conferentie over
de toekomst van gemeentelijke internationale samenwerking. Speciale aandacht
ging uit naar verbetering van de verschillende samenwerkingsvormen gericht
op capaciteitsopbouw van lokaal bestuur in ontwikkelingslanden. De uitkomst
is gebruikt voor uitwerking van de strategienota van VNG op dit terrein.In 2001 kwam het partnership-programma met
UNDP tot stand. Goed Bestuur is hiervan een belangrijke pijler. Het partnership-programma wil consistentie en coherentie aanbrengen
in de samenwerking tussen UNDP en het ministerie, zodat effectiever en doelmatiger
wordt samengewerkt. De samenwerking met het World Bank
Institute leidde tot een apart loket voor deskundigheidsbevordering
dat de aandacht voor de thema's bestuur, gender
en handel moet vergroten. Op het gebied van corruptiebestrijding werd via
het World Bank Institute een trainingsprogramma
voor beleidsmakers uit ontwikkelingslanden mogelijk gemaakt.Samen met de Algemene Rekenkamer werd een programma gestart om 22 rekenkamers
in Sub-Sahara Afrika te versterken. Het programma, dat de transparantie en
aansprakelijkheid (accountability) van de Algemene
Rekenkamers wil bevorderen, verzorgt trainingen van medewerkers en lokale
docenten in de regio zelf.Door deelname aan het DAC Governance netwerk
werden contacten gelegd binnen het internationale netwerk van donoren en deskundigen
op het gebied van goed bestuur en institutionele ontwikkeling. Er werd onder
meer samengewerkt op het terrein van anti-corruptie door middel van een eerste
aanzet voor het ontwikkelen van een DAC-richtlijn op dit gebied.Met het Verenigd Koninkrijk werd een tweetal keysheets opgesteld over decentralisatie, alsmede een keysheet over corruptiebestrijding. De gezamenlijke exercities leidden
tot een beter afstemming van het Britse en Nederlandse beleid.In 2001 werd een viertal GMV beleidskaders opgesteld voor China, Kenia,
Nepal en Pakistan waardoor richting wordt gegeven aan de samenwerking op het
terrein van goed bestuur, mensenrechten en vredesopbouw. Voor Albanië,
Bosnië, Colombia, Guinee Bissau, Kenia, Moldavië, de Palestijnse
gebieden en Zimbabwe zijn deze kaders in voorbereiding. De beleidskaders,
het raamwerk voor samenwerking met deze landen, worden gemaakt na een grondige
analyse van de landenspecifieke context op de terreinen van goed bestuur,
mensenrechten en vredesopbouw. Voor zover mogelijk wordt de analyse uitgevoerd
in overleg met de overheid en het maatschappelijk middenveld (civil society). Dit komt ownership en
effectief beleid ten goede.Municipal Development Programme (MDP)Het MDP ondersteunt decentralisatie, democratisering en capaciteitsvergroting
van lokaal bestuur in Sub-Sahara Afrika gericht op armoedebestrijding. Nederland
draagt sinds de opzet van het programma in 1999 bij aan de opbouw van het
MDP, inmiddels een zelfstandige organisatie met een sterk netwerk in Afrika.
Het MDP is een Afrikaans programma: management en bestuur zijn is in Afrikaanse
handen. Het beoogt een vooraanstaand en gerespecteerd expertisecentrum te
zijn op het gebied van capaciteitsopbouw van lokaal bestuur en geassocieerde
instellingen.In 2001 werd het MDP verrijkt met een vraaggestuurde onderzoekscomponent.
Deze door Nederland gesteunde tak sluit nauw aan op het trainingsprogramma,
het hart van het programma. Het MDP kan inmiddels Afrikaanse trainers selecteren
uit de cursisten van voorgaande jaren en heeft een database van Afrikaanse
onderzoekers. Het programma werkt waar mogelijk samen met Afrikaanse instellingen,
mede om de opgebouwde capaciteit in de regio te verankeren.Met activiteiten als seminars en workshops wist MDP een dialoog op gang
te brengen tussen lokale en centrale overheden. Doel van de beleidsdialoog
is een beter begrip en begeleiding van bestuurlijke veranderingsprocessen
en aanverwante hervormingen (zoals public sector reform).De meer zakelijke aanpak en veranderde houding van ambtenaren, raadsleden
en burgemeesters leidt duidelijk tot een betere managementpraktijk. Opvallend
is dat met name stedelijke gemeenten er hierdoor in slagen om geschoolde mensen
en professionele staf aan te trekken. De beleidsdialoog heeft een positieve
uitwerking op corruptiebestrijding, armoedevermindering werkgelegenheid, human resource management(public sector
reform), welvaartsdeling en decentralisatie. De aandacht voor gender zorgt voor een nauwere betrokkenheid van vrouwen
bij het bestuur, de informele sector en het leiderschap. Het aantal vrouwen
dat actief deelneemt aan budgetteringsprocessen groeit. Verder valt op dat
publiekprivate samenwerking met name effectief is op terreinen als onderwijs,
vuilnisophaal en veiligheid op straat.Naleving van burger- en politieke rechten en economische,
sociale en culturele rechtenIn verschillende landen werd de mensenrechtensituatie bilateraal aan de
orde gesteld aan de hand van een wisselende mix van diplomatieke en financiële
instrumenten (OS, POBB en Matra). In de notitie Mensenrechtenbeleid 2001 (TK
27 742, nr. 1) worden vier thema's uitgewerkt: godsdienstvrijheid,
strijd tegen racisme, vrijwaring van marteling en kinderrechten (zie ook beleidsartikel
1).Voorkomen of oplossen van conflicten voor duurzame vredeDe activiteiten op het gebied van vredesopbouw concentreerden zich in
2001 op de Balkan, West Afrika, Sudan, Eritrea en de Grote Meren Regio.Media kunnen een belangrijke rol spelen in vredesopbouw activiteiten door
de (ex)strijdende partijen inzicht te geven in wat de ander beweegt. Onafhankelijke
en objectieve berichtgeving kan bijdragen aan een verzoeningsproces. Zo werden
diverse mediaprojecten gesteund zoals een project van de organisatie Search for Common Ground in Angola, waar dit leidde tot
minder geweld in de kampen van de ontheemden en tot meer begrip voor de situatie
van deze ontheemden bij de inwoners van de dorpen waar de kampen liggen. In
2001 werd steun verleend aan African Public Radio
(APR) in Burundi. De programma's hebben een open en transparant debat gestimuleerd
over voor Burundezen belangrijke onderwerpen. Het succes van APR kan voor
een deel worden afgemeten aan het feit dat men brieven ontvangt van Burundezen
die zich buiten het bereik van de zender bevinden met het verzoek om de radio-uitzendingen
uit te breiden.Guatemala: Rouw en waardigheidTijdens de 36-jarige burgeroorlog in Guatemala (1960–1996) zijn
tweehonderdduizend mensen gedood of verdwenen. Verreweg de meeste slachtoffers
waren indianen. De Waarheidscommissie, die onderzoek deed naar de mensenrechtenschendingen
tijdens de burgeroorlog, registreerde 626 gevallen van massamoord. Politie
en paramilitaire organisaties waren verantwoordelijk voor het overgrote deel
van de moorden, zo blijkt uit het rapport van de Waarheidscommissie uit 1999.
De waarheid kennen is van groot belang voor de bevolking ter bevordering van
verwerking, rechtvaardigheid en verzoening.De Stichting voor Antropologisch en Forensisch Onderzoek wil in de komende
drie jaar 125 massagraven blootleggen. Dit wordt mogelijk gemaakt door financiële
steun van de VS en Nederland.Misschien wel het belangrijkste resultaat is dat de nabestaanden zich
erkend voelen in hun verdriet. Zodra een medisch-technische onderzoek is afgerond,
wordt een herbegraving georganiseerd. Na de herbegrafenis hebben de nabestaanden
een plek waar ze hun geliefden kunnen betreuren. Verwerking van het verleden
maakt dat men zich beter kan richten op de toekomst.Er is ook meer tastbaar resultaat: met steun van de mensenrechtenorganisatie
CALDH (die ook Nederlandse financiering krijgt) diende een aantal dorpen in
de afgelopen jaren juridische aanklachten in tegen hoge militairen die opdracht
gaven voor de moorden. Deze processen lopen nog.De resultaten van het onderzoek worden breed verspreid, in de hoop dat
de bevolking van Guatemala als ze de waarheid kent, zal zeggen: Nunca Más (Nooit meer).In het kader van het Stabiliteitpact voor Zuid-Oost Europa werd in de
Balkan een groot aantal activiteiten ondersteund, gericht op verzoening en
onderlinge dialoog. Veel aandacht ging uit naar steun aan open en transparante
media waaronder training van journalisten en capaciteitsopbouw bij mediaorganisaties
en herstel van geleden schade aan infrastructuur. Daarnaast werd ook een aantal
specifieke producties ondersteund, zoals de TV-serie Nashe Maalo in Macedonië,
een kinderprogramma met bijbehorend onderwijsprogramma gericht op het bevorderen
van interetnisch en intercultureel begrip. Dit programma heeft, ondanks het
uitbarsten van het conflict in Macedonië in 2001, de uitzendingen kunnen
voortzetten en kunnen inspelen op de actualiteit. Het programma won de eerste
prijs in het Macedonische nationale televisie festival van 2001.In Siërra Leone, Eritrea en de Grote Meren regio werden financiële
en inhoudelijke bijdragen geleverd aan de programma's voor demobilisatie,
onwapening en herintegratie (DDR). In meerdere landen werden vredesopbouwprojecten
van NGOs en/of VN-organisaties ondersteund.Na 11 september ging de aandacht ook uit naar de wederopbouw van Afghanistan.
Nederland is van mening dat de verantwoordelijkheid voor deze wederopbouw
bij de Afghanen zelf ligt. Van belang is daarom dat het land zo snel mogelijk
beschikt over een functionerende overheid. Daarom heeft Nederland als eerste
donor nog in 2001 één miljoen dollar bijgedragen aan het VN Trust Fund voor Afghanistan. Uit dit trustfund worden ambtenarensalarissen, rehabilitatie van ministeries
en voorbereidingen voor het bijeenroepen van een voorlopig parlement gefinancierd.
Omdat de Afghan Interim Authority geen eigen inkomsten
heeft is het fonds de financiële ruggengraat van het huidige bestuur.Conflictresolutie en verzoening in AngolaNa het sluiten van de Lusaka akkoorden werd eind 1994 in Angola het Centre for Common Ground (CCG, de Angolese tak van de
internationale NGO Search for Common Ground) opgericht
. Het CCG bestaat vooral uit Angolese stafleden en vrijwilligers die streven
naar nationale verzoening en het doorbreken van de oorlogsmentaliteit na dertig
jaar burgeroorlog. Via trainingen en voorlichting werkt de organisatie aan
conflictoplossing en verzoening. Uitgangspunten zijn participatie, lokaal ownership en de erkenning dat vrede bij jezelf begint.
Het CCG werkt van onderaf. Ze dringt geen oplossingen op, maar speelt een
faciliterende rol. Doelgroep zijn lokale en nationale politici, de regering
en groepen uit de gemeenschap. Nederland steunt het CCG sinds 1997 en stelde
de organisatie in staat haar activiteiten te intensiveren.Dankzij de discussiebijeenkomsten en trainingen van het CCG zijn meer
mensen zich bewust van mogelijkheden om de cultuur van geweld te doorbreken
en deze in de praktijk toe te passen. In de periode 1996–2001 zijn zeshonderd
Angolezen getraind in conflictoplossing. De deelnemers variëren van overheidspersoneel,
UNITA partijleden, gedemobiliseerde soldaten, lokale NGO-leiders, politiemensen
en gevangenisstaf tot kerkelijke autoriteiten en ministers voor onderwijs
en gezondheidszorg. Het werkt van CCG lijkt vruchten af te werpen. Zo is er
minder huiselijk geweld en zijn er minder etnische conflicten. In het algemeen
wenden deelnemers aan bijvoorbeeld de video-based
dialogen – die alternatieven bieden voor het gebruik van geweld –
zich minder snel tot geweld als zij problemen hebben. Ontheemden (IDPs) worden
sinds het oplaaien van het conflict in 1998 als specifieke doelgroep benaderd.
Dialoogsessies in IDP-kampen zorgden voor meer eigenwaarde en zelfvertrouwen,
wat bevorderlijk is voor verzoening.BELEIDSARTIKEL 5 EUROPESE INTEGRATIE 5. Europese Integratie (EUR1000) OW-Begroting 2001MutatieRealisatie 20015.1 Vierde Eigen Middel EU2 107 809– 426 3821 681 4275.5 Matra/pre accessie11 345– 1 4049 9415.6 Raad van Europa7 782– 4447 3385.7 Europese bewustwording467274741Totaal2 127 403– 427 9561 699 447De regering stelt zich ten doel de Europese integratie
te verdiepen, de Europese Unie uit te breiden, en het externe beleid van de
EU te versterken.Verdieping van de Europese integratieHet institutionele kader van de EUDe Intergouvernementele Conferentie (IGC) van december 2000 resulteerde
in het Verdrag van Nice, dat de Unie institutioneel klaar maakt voor de uitbreiding
met nieuwe lidstaten. Het ratificatieproces van het verdrag stond centraal
in 2001. Na goedkeuring van de Eerste en Tweede Kamer werd het ratificatieproces
op 28 december 2001 succesvol afgerond.De Europese Raad, die in Nice voorafging aan de IGC, aanvaardde het EU-Handvest
grondrechten als politieke verklaring, zoals Nederland in dat stadium wenste.
De Europese Raad van Laken in december 2001 stelde de Conventie in waarin
de volgende stap, een mogelijk juridische verankering van het Handvest, wordt
besproken. Deze Conventie zal aanbevelingen en opties presenteren voor de
IGC in 2004.De regering gaf medio juni in een notitie aan welke thema's zij in ieder
geval behandeld wil zien door de Conventie en IGC. Het gaat dan om de thema's
democratie en legitimiteit en cohesie van het externe beleid. Deze thema's
zijn opgenomen in de Verklaring van Laken en worden dus door de Conventie
behandeld. Daarnaast gaf de regering aan dat verdere hervormingen noodzakelijk
zijn. Het gaat dan onder meer om verdere versterking van het Europees Parlement
en de Europese Commissie, vereenvoudiging van de Verdragen en een goede verdeling
van bevoegdheden tussen Unie en lidstaten. Deze thema's komen aan bod in de
Conventie. De voorgestelde hervormingen kunnen op termijn leiden tot een Europese
grondwet. De regering is daar een voorstander van.Op 30 mei 2001 kwam de zogenoemde openbaarheidverordening voor EU-documenten
tot stand. Mede dankzij Nederland is deze regeling ruimer van opzet dan het
oorspronkelijke Commissie-voorstel. Conform de Nederlandse inzet is het uitgangspunt
van de verordening het recht van de Europese burger op informatie, waarop
geclausuleerde uitzonderingen mogelijk zijn.Het financiële kader van de UnieMede dankzij de Nederlandse inbreng is een EU-begroting vastgesteld voor
het jaar 2002 die binnen de afgesproken kaders van Berlijn (Agenda 2000) blijft.
Nederland vroeg nadrukkelijk aandacht voor aspecten van budgetdiscipline,
zoals het wegwerken van achterstallige betalingen voordat nieuwe verplichtingen
worden aangegaan en voor het aanhouden van voldoende marges opdat onverwachte
uitgaven binnen de afgesproken kaders kunnen worden opgevangen.Op het gebied van goed beheer en verbetering van de fraudebestrijding
werd in 2001 concrete vooruitgang geboekt. Het fraudebureau van de Unie (OLAF)
kreeg na een besluit van de Raad en het Europees Parlement een volledige bezetting
en is inmiddels volop actief in de lidstaten en bij de instellingen. Nederland
ondersteunde ook de samenwerking met Eurojust. Dit moet op termijn leiden
tot een beter gecoördineerd optreden van de lidstaten bij de vervolging
van misdrijven, waaronder fraude met Europees geld. Op het gebied van beheer
richtte de Commissie in 2001 een apart directoraat-generaal voor audit op
onder leiding van de Nederlander Jules Muis. Samen met de scheiding van de
controle vooraf (verantwoordelijkheid van de lijn-DGs) en achteraf (verantwoordelijkheid
van de DG-audit) is nu een systeem geïnstitutionaliseerd dat de komende
jaren een belangrijke bijdrage moet leveren aan het verbeteren van het beheer
bij de Commissie.Op 15 januari 2002 nam de Eerste Kamer het wetsvoorstel «Toezicht
Europese Subsidies» en de achtste wijziging van de comptabiliteitswet
aan. Daarmee verbetert de systematiek voor beheer en controle van de structuurfondsuitgaven
in Nederland en is directe betrokkenheid van de Algemene Rekenkamer bij EU-uitgaven
op decentraal niveau een feit.De Lissabonstrategie: het vervolg op de Europese Raad
van LissabonEen blik op de implementatie van de Lissabonstrategie in 2001 levert een
gematigd positief beeld op. Op veel terreinen is voortgang geboekt en zijn
op tijd maatregelen genomen. Voorbeelden hiervan zijn de hervorming van de
telecommarkt, de besluiten over de Europese vennootschap, liberalisering van
de post en de verplichting jaarlijks te rapporteren over de strijd tegen sociale
uitsluiting. Het opnemen van de vergrijzingkosten in de jaarlijkse begrotingsrapportage
van de lidstaten – een Nederlands actiepunt – is ook positief.Op andere gebieden is echter vertraging opgelopen. Te denken valt aan
de liberalisering van de energiemarkten, de integratie van de financiële
markten, de nieuwe regels voor overheidsopdrachten en het gemeenschapsoctrooi.
Dit is deels te wijten aan de lidstaten zelf, die in de vakraden soms maar
moeilijk tot besluiten komen. Bezwaren van het Europese Parlement tegen specifieke
voorstellen droegen ook bij aan de vertraging.Tijdens de Europese Raad van Gotenburg (juni 2001) werd aan de economische
en sociale componenten van de Lissabonstrategie een component over duurzame
ontwikkeling toegevoegd. Nederland had hier een actieve rol in.Het meten van de resultaten van beleid (benchmarking) en de daarbij horende onderlinge toetsing door Commissie en lidstaten (peer pressure) kwamen onvoldoende op gang. Dat komt mede
door de korte looptijd van dit zogeheten Lissabonproces. Het zijn volgens
Nederland echter essentiële onderdelen van open coördinatie. Tijdens
de voorjaarsraad van Barcelona (maart 2002) zal Nederland de Commissie dan
ook oproepen om deze instrumenten beter te benutten.De Europese ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheidDe terreuraanslagen in de VS op 11 september 2001 waren van grote invloed
op de ontwikkeling van de Europese ruimte van vrijheid, veiligheid
en rechtvaardigheid. Het Justitie- en Politiebeleid kreeg een krachtige impuls,
zowel binnen de Europese Unie als in haar externe betrekkingen.Om terrorisme als Unie slagvaardig te kunnen bestrijden stelde de Europese
Raad op 21 september 2001 met krachtige Nederlandse steun een Actieplan op,
dat door de verantwoordelijke vakraden werd uitgewerkt. De Algemene Raad houdt
toezicht op de uitvoering van het plan. De Raad van Ministers van Justitie
en Binnenlandse Zaken nam in verband met de strijd tegen het terrorisme belangrijke
besluiten, zoals de strafrechtelijke definitie van terroristische misdrijven
en het Europese aanhoudingsbevel.In 2001 werd vooruitgang geboekt bij de integratie van het Justitie en
Binnenlandse Zaken beleid (JBZ) en asiel- en migratiebeleid in het externe
beleid van de Unie. In de onderhandelingen met verschillende landen aan de
zuidflank van de EU zijn bepalingen opgenomen over terrorismebestrijding en
over de terug- en overname van illegale immigranten. Daarnaast sloot de Europese
Unie terug- en overnameakkoorden met Hong Kong en Macao. De Unie onderhandelt
hierover met vier andere landen.Bij een tussentijdse evaluatie van het zogenaamde Tampere-actieprogramma
(ter verwezenlijking van een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid)
constateerde de Europese Raad te Laken dat het goed vordert op JBZ-terrein,
maar dat de ontwikkeling van een gemeenschappelijk asiel- en migratiebeleid
binnen de Europese Unie een nieuwe impuls nodig heeft. Nederland had hier
ook op aangedrongen omdat het meent dat het geïntegreerd asiel- en migratiebeleid
te langzaam tot stand komt. De Europese Raad van Laken verzocht de Commissie
om nieuwe voorstellen.In lijn met de Nederlandse wens besloot de Europese Raad in Laken om de
Europese Voedsel Autoriteit voorlopig in Brussel te vestigen. Nu kan met prioriteit
gewerkt worden aan passende regels die ervoor zorgen dat de consument erop
kan vertrouwen dat zijn voedsel veilig is.Den Haag werd in Laken aangewezen als voorlopige vestigingsplaats van
Eurojust. Dit betekent dat de coördinatie van activiteiten van nationale
officieren van Justitie met betrekking tot de grensoverschrijdende, georganiseerde
criminaliteit een concrete basis krijgt.Het maatschappelijk debat over EuropaHet voorlichtingsproject dat in 2000 werd gestart om het Nederlands publiek
beter te informeren over Europese samenwerking, de uitbreiding van de Europese
Unie en het debat over de toekomst van Europa, werd in 2001 versterkt voortgezet.
Kerngedachte is dat toegankelijke informatie, grotere openheid over Europese
besluitvormingsprocessen en mogelijkheden tot interactie kunnen bijdragen
aan een groter vertrouwen van de burger in Europese samenwerking en integratie.In 2001 werden verschillende voorlichtingsmiddelen ingezet: de website
www.europaportaal.nl; de nieuwsbrief Europa Expres (oplage groeide in 2001
van 5500 tot 7200 exemplaren); voorlichtingsbijeenkomsten; publieke debatten
en gastcolleges door bewindslieden. Soms werd samengewerkt met intermediaire
organisaties (zowel publiek als privaat) om specifieke doelgroepen op maat
te informeren. Het Europafonds werd opgericht om maatschappelijke initiatieven
te stimuleren die aansluiten bij het voorlichtingsproject (Stcrt. 2001, nr.
248).Uitbreiding van de Europese UnieDe regering wilde in 2001 vasthouden aan het in Nice goedgekeurde toetredingstraject (road map). Mede dankzij helder geformuleerd beleid, zoals
onder meer neergelegd in de regeringsnotitie juni 2001 (TK 27 818 (R
1692) A), is deze doelstelling gehaald. Wat betreft de EU-twinning bereikte het aantal Nederlandse inschrijvingen in de
ronde 2001 met bijna veertig een recordhoogte. Tot dusver resulteerde dit
in deelname aan achttien nieuwe Twinningprojecten. Hiermee komt het totale
aantal projecten waar Nederland aan deelneemt op zestig. Hiermee wordt ruimschoots
voldaan aan de politieke doelstelling om in de pas te blijven met de groei
van het totale aantal projecten, dat cumulatief uitkomt op vijfhonderd. Ook
breidde het aantal gevallen zich uit waarin Nederland zich beperkt tot het
leveren van S(hort) T(erm) E(xpertise).De verdeling van de Nederlandse aanwezigheid in de verschillende landen
spoort met de prioriteiten: zwaartepunt in de vier Visegradlanden; vervolgens
Bulgarije en Roemenië en tenslotte Slovenië en de Balten. Het streven
is gehaald om in elke Baltische staat op bescheiden schaal present te zijn.
De verdeling naar sectoren wordt evenwichtiger. Op vrijwel alle beleidsterreinen
(waaronder economie, bestuur en zorg) zijn Nederlandse experts actief.Door middel van bilaterale contacten en programma's speelt Nederland een
aanvullende rol in het uitbreidingsproces van de Unie. Het belangrijkste instrument
daarbij is het Matra-programma. De Matra-inspanning op pre-accessiegebied
werd sterk geïntensiveerd in 2001. Met name het Matra Pre-accessie Projecten
Programma en het ADEPT-programma (training van bij pre-accessie betrokken
ambtenaren uit kandidaat-lidstaten) groeiden fors. De differentiatie van het
landenbeleid kreeg verder vorm. Dat wil zeggen dat in de relatie met de verst
gevorderde landen (Polen, Hongarije, Tsjechië en Slowakije) vooral werd
ingezet op pre-accessie. Bij landen die minder ver zijn (Turkije, Roemenië,
Bulgarije), was naast pre-accessie ook goed bestuur inzet. De partnerschapsfaciliteit
werd operationeel. Verder werd het pre-accessie instrumentarium volledig opengesteld
voor kandidaat-lidstaat Turkije en gedeeltelijk voor potentiële kandidaat-lidstaat
Kroatië. Aansluitend bij de publiekscampagnes werd in het nieuwe Kleine
Plaatselijke Activiteitenprogramma (KAP) een voorlichtingscomponent gebouwd.
Doel is een versterkt draagvlak voor de uitbreiding.In 2001 werd begonnen met de evaluatie van het Matra Pre-accessie Programma.
Zo werden interne evaluaties inzake het ADEPT-programma en het IMPACT-programma
(stages) afgerond. De resultaten zijn positief.Lobby tegen EU-importverbod Tanzaniaanse visEind jaren negentig kondigde de EU een importverbod af voor vis uit het
Afrikaanse Victoriameer. De Ugandese autoriteiten meldden dat vissers mogelijk
illegaal gif hadden gebruikt als vangstmethode. De EU reageerde met een onmiddellijk
importverbod.Dit was een ramp, vooral voor de Tanzaniaanse lokale visserij. Vooral
tilapia en nijlbaars uit het Victoriameer worden veel naar het Westen geëxporteerd.
De waarde van die export bedraagt nu al 150 miljoen dollar per jaar. Driekwart
vindt plaats via Nederlandse handelskanalen.De schade van het importverbod voor Tanzania was groot. Daarom startte
onder meer Nederland met de Tanzanianen een harde lobby bij de EU voor een
snelle beëindiging van het verbod. De Europese Chief
Veterinarian Officer, die de Europese Commissie adviseert over voedselveiligheidszaken,
werd met informatie bestookt. Ook werd hij uitgenodigd voor een bezoek aan
de regio. Mede door de Nederlandse inzet duurde het importverbod niet langer
dan tien maanden.Versterking van het externe beleid van de Europese UnieDe Ontwikkeling van het Gemeenschappelijk Buitenlands-
en Veiligheidsbeleid (GBVB) en het Europees Veiligheids- en Defensiebeleid
(EVDB)Nederland zette zich in de institutionele en inhoudelijke discussies over
GBVB-onderwerpen in voor een slagvaardiger en zichtbaarder extern beleid.
In dit kader steunde Nederland waar mogelijk Hoge Vertegenwoordiger Solana
voor GBVB. Voorbeelden zijn de Nederlandse steun tijdens de crisis in Macedonië
en bij het zich voortslepende conflict in het Midden-Oosten.Zie beleidsartikel 2 voor Europees Veiligheid en Defensiebeleid.De EU en derde landenDe aanslagen van 11 september leidden tot een fundamentele discussie over
de positie van de Unie in de wereld. Met actieve Nederlandse steun verklaarde
de Unie zich met name tijdens de ingelaste Europese Raad van 21 september
en de Europese Raden van Gent en Laken solidair met de VS in de strijd tegen
het terrorisme. Daarbij werden concrete besluiten genomen over terrorismebestrijding
(zie «De Europese Ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid»).Naar aanleiding van de gebeurtenissen van 11 september heeft de Europese
Unie met voortdurende en intensieve steun van Nederland in haar relaties met
derde landen een actieve bijdrage in de strijd tegen het terrorisme geleverd.
Dit gebeurde onder meer langs de weg van de Europese Conferentie, waaraan
naast lidstaten, EER-leden en kandidaat-lidstaten, ook de landen van de Westelijke
Balkan en Oekraïne, Moldavië, en Rusland (als bijzondere gast) participeren.
Ook werden de betrekkingen met landen aangehaald die van bijzonder belang
worden geacht voor het herstel van stabiliteit in en rond Afghanistan. Zo
werd onder andere een handels- en samenwerkingsovereenkomst met Pakistan ondertekend
en werden de contacten met de Centraal-Aziatische landen geïntensiveerd.
Na de omverwerping van het Taliban-regime ontwikkelde de EU een specifiek
Afghanistan-beleid. De EU is thans de grootste donor en speelt onder meer
via haar Speciale Vertegenwoordiger voor Afghanistan Klaiber een actieve politieke
rol.De situatie op de Balkan bleef één van de belangrijkste
uitdagingen voor de EU. Een omvangrijk bilateraal hulpprogramma ondersteunde
de actieve Nederlandse inzet in EU-kader om vrede en veiligheid te bevorderen
(zie artikel 2 en 6).Met Kroatië en Macedonië werden stabilisatie- en associatieovereenkomsten
gesloten en Community Assistance Programme for Reconstruction,
Development and Stabilisation Country Strategy Papers (CARDS/CSPs)
opgesteld. Voor Albanië richt de Nederlandse inzet zich op afronding
van het Stabilisatie en Associatie akkoord in 2002. In EuroMed kader werd
een Associatie Overeenkomst getekend met Egypte.Wat betreft de Europese Ontwikkelingssamenwerking bleef Nederland kritisch,
hoewel er enkele aanzetten tot verbetering zijn gedaan. Nederland streefde
naar een gerichte focus van het Europese Ontwikkelingsbeleid
op de armste landen en op een beperkt aantal prioritaire gebieden (integratie
van ontwikkelingslanden in de wereldeconomie, regionale integratie, macro-economische
steun met name in de sociale sectoren (onderwijs en gezondheidszorg), infrastructuur,
plattelandsontwikkeling en voedselzekerheid en institutionele capaciteitsopbouw).Europese landenbeleidsdocumenten (Country Strategy
Papers) dienen gebaseerd te zijn op PRSPs, teneinde ownership te vergroten en onnodige administratieve belasting
voor ontwikkelingslanden te voorkomen. Nederland toetst de CSPs op de prioriteitsgebieden
en op de aansluiting met de PRSPs. Nederland steunde het door de Commissie
ingezette reorganisatieproces (naar verwachting wordt deze in 2003 afgerond),
maar maande de Commissie meerdere malen en op verschillende niveaus tot spoed.Nederland maakte zich in Europees kader ook sterk voor coherent beleid.
Duurzame armoedevermindering is niet alleen een zaak van ontwikkelingssamenwerking.
Positieverbetering van ontwikkelingslanden is ook een resultante van aanpassingen
in het beleid op het gebied van landbouw en visserij, migratie en handelspolitiek,
teneinde ontwikkelingslanden kansen te bieden voor verdere ontwikkeling. Juist
op Europees niveau bleef beleidscoherentie, door verschillende nationale belangen,
door de wijze waarop Regeringen zijn samengesteld en opereren, en door de
visie op ontwikkelings-samenwerking, een punt van zorg en voortdurende aandacht.Nederland heeft het belang van coherentie bij verschillende gelegenheden
en op verschillende niveaus meerdere malen opgebracht. De Nederlandse inzet
vertaalde zich onder meer in reguliere bespreking van coherentievraagstukken
in de OS-Raad, alsmede een speciaal debat in de Algemene Raad. Mede op Nederlands
aandringen zijn coherentie-aspecten van het EU-Visserij-akkoord met Mauritanië
in de Visserijraad besproken en meegewogen.Bijzonder succesvol was de Nederlandse inspanning om het onderwerp hoger
op de agenda te krijgen dat de lidstaten tenminste 0,7 procent van hun BNP
aan ontwikkelingssamenwerking besteden. Zowel in de conclusies van de OS-Raad
als van de Europese Top van Laken werd vastgelegd dat de lidstaten met plannen
komen om deze norm te halen.Goedkope medicijnen voor ontwikkelingslandenHet WTO-verdrag Trade Related Aspects of Intellectual
Property Rights (TRIPs) kwam in 1995 tot stand. Het verdrag regelt
minimumbescherming voor intellectuele eigendomsrechten. Voor octrooien geldt
een beschermingsduur van twintig jaar. De verplichte octrooibescherming leidt
in ontwikkelingslanden tot grote zorgen over de te verwachten stijging van
medicijnprijzen. Daarom zijn in noodsituaties uitzonderingen mogelijk. Nederland
pleit daar hartstochtelijk voor in internationale fora als de Europese Unie
en de WTO. Dit gebeurt met succes: De EU biedt ruimte aan dwanglicenties en
parallelle import1. De ruimte voor parallelle
import (het invoeren zonder toestemming van de octrooihouder van medicijnen
die in een ander land met toestemming van de octrooihouder op de markt zijn
gebracht) vloeit voort uit de bepaling in art 6 dat het WTO geschillenbeslechtingsmechanisme
niet ontvankelijk is voor klachten over parallelle import. Landen kunnen derhalve
parallelle import opnemen in hun medicijnenwetgeving, mits in hun patentwetgeving
de internationale uitputting van het octrooirecht is geregeld.Mogelijke strafmaatregelen tegen Zuid-Afrika en Brazilië, die besloten
zelf goedkope aids-remmers te produceren, werden mede door Nederlandse druk
tegengehouden. Farmaceutische bedrijven zijn in toenemende mate bereid om
goedkopere HIV/aids-medicijnen te leveren aan ontwikkelingslanden. Vaak geldt
dan wel de voorwaarde dat de goedkope medicijnen niet naar rijke landen mogen
worden doorgesluisd.Door de voortdurende ontwikkeling van nieuwe medicijnen is het noodzakelijk
dat Nederland zich blijft inzetten voor soepele octrooiregels voor ontwikkelingslanden.
Harde afspraken in internationale overlegorganen zijn gewenst. De laatste
WTO-bijeenkomst in Doha in november 2001 heeft wat dat betreft onvoldoende
opgeleverd.In 2001 werd overeengekomen om de mislukte top van Seattle te laten volgen
door een nieuwe Wereld Handelsronde. De succesvolle start daarvan is met name
positief voor de ontwikkelingslanden. Nederland heeft zich hier in Raadskader
en in bilateraal verband steeds sterk voor gemaakt. De inhoudelijke uitkomsten
van Doha zijn gematigd positief. Belangrijkste pluspunten zijn
de vaststelling van een agenda voor een nieuwe Ronde; een akkoord over een
TRIPs-Verklaring (Trade Related Intellectual Property Rights) en agendering van vermindering van alle vormen van exportsubsidies
in de landbouwsector. Dit vergroot de exportmogelijkheden van ontwikkelingslanden.De Raad van EuropaHet acquis van de Raad van Europa werd in 2001 uitgebreid met een verdrag
tegen cybercrime, volksgezondheid (transplantatie
van organen en weefsel) en verdragsprotocollen over internationale strafrechtelijke
samenwerking. 11 September heeft terrorismebestrijding prominent op de agenda
van de Raad geplaatst. Zo stond de 24e conferentie van de ministers van Justitie
in Moskou in oktober 2001 bijna volledig in dit teken. De Raad riep een multidisciplinaire
werkgroep in het leven die zich gaat buigen over actualisering van de bestaande
conventies over terrorismebestrijding. Nederland neemt deel aan deze werkgroep.BELEIDSARTIKEL 6 BILATERALE ONTWIKKELINGSSAMENWERKING 6. Bilaterale ontwikkelingssamenwerking
(EUR1000) OW-Begroting 2001MutatieRealisatie 20016.1 Landenspecifieke sectorale samenwerking747 488– 53 889693 5996.2 Landenoverstijgende sectorale samenwerking155 00230 243185 2456.3 Macro-georiënteerde programmahulp460 407– 4 588455 8196.4 Bilateraal deskundigenprogramma23 89288924 7816.5 Garanties internationale samenwerking15 8825 42721 3096.6 Rentesubsidies en apparaatskosten NIO86 240– 20 95965 2816.7 Tijdelijke Middelenvoorziening NIO020 06620 0666.8 Macro-steun niet DAC-landen8 917– 3 8615 056Totaal1 497 828– 26 6721 471 156De doelstelling van het beleid is duurzame armoedevermindering
in de landen waarmee een samenwerkingsrelatie is aangegaan.Bevorderen van duurzame economische ontwikkelingMacro-economisch beleid1In 2001 nam de Nederlandse macrohulp sterk toe (van 346 miljoen euro in
2000 tot 455,8 miljoen euro in 2001). Met de macrosteun werden armoedeverminderingsstrategieën
en structurele hervormingen gesteund; onhoudbare schulden teruggebracht, en
werden effecten verzacht van externe schokken (11 september, ruilvoetverslechteringen)
op de macro-economische stabiliteit van ontwikkelingslanden. Daarnaast droeg
Nederland actief bij aan de opstelling en uitvoering van Poverty Reduction Strategy Papers (PRSPs).Met 127,6 miljoen euro structurele macrohulp werd in 2001 het macro-economische
en structurele hervormingsbeleid gesteund dat zich richt op armoedevermindering
in twaalf landen, te weten Armenië, Bolivia, Burkina Faso, Egypte, Ghana,
Macedonië, Mali, Mozambique, Moldavië, Tanzania, Uganda en Vietnam.
In het geval van macrosteun aan Moldavië is afgeweken van het reguliere
beleidskader op grond van incidentele omstandigheden (de veronderstelling
op basis van uitspraken WB en IMF dat Moldavië gauw weer on track zou zijn en de urgentie vanwege de zorgwekkende financiële
situatie) en bijzondere, structurele omstandigheden (kiesgroeplidmaatschap
in WB en IMF, en de daaruit voortvloeiende speciale politieke en OS-relatie).
Ongeoormerkte begrotingssteun (48,5 miljoen euro) droeg bij aan het ontwikkelingsbeleid
van de landen die meer dan voldoende scoorden op goed bestuur en sociaal-economisch
beleid. Door (co-) financiering van structurele hervormingsprogramma's (56,6
miljoen euro) werden drie landen ondersteund in hun beleid tegen armoede.
Dankzij de (co-)financiering van sociale fondsen (22,5 miljoen euro) konden
drie landen extra geld steken in de sociale sectoren.Schuldverlichting (195,7 miljoen euro) bracht de schuldenlast tot een
houdbaar niveau voor zes zwaarverschuldigde landen (Heavily
Indepted Poor Countries, HIPCs) en vier andere landen waarmee Nederland
een OS-relatie heeft. Vrijvallende middelen werden ingezet voor armoedevermindering. In totaal was met consolidatie en kwijtschelding van
bilaterale OS-leningen op grond van Club van Parijs-overeenkomsten 141,7 miljoen
euro gemoeid. Landen die in 2001 aanzienlijke schuldverlichting kregen, zijn
Indonesië (47,2 miljoen euro), Kameroen (44,5 miljoen euro) en Nicaragua
(38,2 miljoen euro).Verder kreeg Malawi multilaterale schuldverlichting (4,5 miljoen euro),
werd bilaterale schuldverlichting toegekend aan India, Jamaica en Pakistan
(47,7 miljoen euro) en ging een kleine bijdrage naar IFAD (International Fund for Agricultural Development) ter financiering
van hun HIPC-bijdrage (1,8 miljoen euro). Het HIPC-core
fund beschikte over voldoende fondsen om de multilaterale schuldverlichting
in 2001 te financieren. Daarom werd in 2001 geen nieuwe bijdrage overgemaakt.Incidentele begrotings- en betalingsbalanssteun (132,5 miljoen euro) hielp
landen die door externe schokken in een economische noodsituatie waren gekomen.
Nadat de ruilvoet eind 2000 sterk verslechterde, kreeg Ghana begin 2001 55,6
miljoen euro betalingsbalanssteun. Mede hierdoor bleef het HIPC-land on track met zijn macro-economisch beleid en kon het zijn
armoedeverminderingsstrategie uitvoeren. In de tweede helft van het jaar kregen
Burkina Faso en Ghana incidentele macrohulp (36,3 miljoen euro), mede vanwege
de effecten van 11 september op hun toch al verslechterende economische positie.
Dit droeg bij aan de macro-economische stabiliteit en uitvoering van de armoedeverminderingsstrategie.
Tenslotte ontving Mozambique ook in 2001 incidentele macrohulp ter compensatie
van de gevolgen van de watersnoodrampen in 2000 en 2001 (40,6 miljoen euro).
Met deze steun is de infrastructuur in de getroffen gebieden hersteld.In 2001 steunde Nederland de opstelling en uitvoering van PRSPs door deelname
aan de beleidsdialoog, financiering op landenniveau en door samenwerking met
de Internationale Financiële Instellingen (IFIs). De macro-economische
capaciteit op de posten werd versterkt en macrohulp wordt steeds vaker direct
ingezet om de uitvoering van (interim-)PRSPs te financieren. Ongeveer tachtig
procent van de totale macrohulp ging in 2001 naar landen met een (interim-)PRSP.Rurale ontwikkelingZowel bi- als multilateraal steunde Nederland in 2001 programma's die
zich richten op verhoging van de landbouwproductiviteit door het verbeteren
van de kwantiteit en kwaliteit van de productiefactoren. Voorbeelden zijn
het IFDC-project (International Fertilizer Development
Center) dat de markten voor landbouwinput in Sub Sahara Afrika wil
verbeteren, programma's voor een beter integraal waterbeheer (zoals start
van internationale «Dialogue on Water, Food and Environment»), het Rural Finance Project in Zambia
en het onlangs gefinancierde WB-Agricultural Technology
Programme in Nicaragua.In het kader van de sectorale benadering werden op Nederlands voorstel
contextanalyses uitgevoerd. Deze geven aan dat productiviteitsproblemen in
de landbouwsector vaak niet zozeer technisch van aard zijn, maar buiten het
eigenlijke productieproces liggen (gebrek aan infrastructuur en markten, krediet
enzovoort). Deze uitkomsten leidden in Bolivia bijvoorbeeld tot een focus
op een paar veelbelovende productieketens. Deze ontstijgen de landbouwsector
en nemen ook ecologische en sociaal-economische aspecten mee.Werk en inkomenDe aanvulling op de notitie Ondernemen tegen Armoede geeft aan hoe de
Nederlandse inzet op financiële sectorontwikkeling, kennisontwikkeling
en capaciteitsopbouw voor (kleine) ondernemers in ontwikkelingslanden vorm
krijgt. In 2001 werd met de Internationale Financieringsmaatschappij (IFC)
overeenstemming bereikt over een partnership-programma,
dat de steun samenbrengt voor versterking van ondernemerscapaciteit. De ondersteuning
van micro-financieringsinstellingen werd versterkt door een betere informatie-uitwisseling
en de uitwerking van de regeling Sociaal-ethisch beleggen, in samenwerking
met het ministerie van Financiën. Binnen het ondersteuningsinstrumentarium
bleven uitgaven van enkele programma's (IBTA, PSOM) achter bij de verwachtingen.
Dit lag met name aan vertragingen in de financiële afhandeling van aangegane
verplichtingen. Tenslotte werd de aanzet gegeven tot evaluatie van een aantal
instrumenten (PSOM, Kleinbedrijffonds FMO, AMSCO, CGAP, PUM, IntEnt).Met name ORET/MILIEV (Ontwikkelingsrelevante Exporttransacties en Milieu
en Economische Verzelfstandiging) en PSOM (Programma Samenwerking Opkomende
Markten) werden doorgelicht op aspecten van maatschappelijk verantwoord ondernemen
(MVO). Criteria zijn aangepast en procedureel vastgelegd. Tijdens een seminar
over MVO in november werd gepleit voor een eerlijke belastingafdracht en eerlijke
mededinging. Dit vormde input voor de OS-beleidsnotitie over MVO.Landenprogramma's gericht op duurzame economische ontwikkelingBij uitwerking van de «productieve sectoren» door de elf landen
waarmee Nederland op dit gebied samenwerkt, lagen de problemen soms op andere
(sub)gebieden dan die waarop in eerste instantie Nederlandse samenwerking
was verzocht. In Jemen werd de focus daarom bijvoorbeeld verlegd van landbouwvoorlichting
door de overheid naar verbetering van markten. In Ethiopië bleek binnen
de gekozen sector «voedselzekerheid» meer afbakening nodig te
zijn.Op basis van sectorale analyses bleek bovendien dat de institutionele
zwakte van partners de uitvoering van sectorprogramma's vaak belemmert. Dit
leidde tot meer programma-onderdelen voor institutionele versterking.Bevorderen van duurzame sociale ontwikkelingOok in 2001 vroeg Nederland aandacht voor dwarsdoorsnijdende thema's.
Armoedevermindering staat als hoofddoelstelling centraal. Maar omdat armoede
meerdere dimensies heeft, is het zaak vanuit een integrale visie naar de problematiek
te kijken. Participatie, gender, milieu, goed
bestuur en institutionele ontwikkeling spelen daarin een belangrijke rol.
Daarom is de relatie tussen deze doelstellingen in 2001 verder in kaart gebracht.Kennis en vaardigheden daarover werden op het departement en op de posten
versterkt door een staftraining over dwarsdoorsnijdende thema's en de sectorale
benadering. Op verschillende manieren besteedden de posten aandacht aan de
dwarsdoorsnijdende thema's, bijvoorbeeld door in de beleidsdialoog met de
ontvangende overheid aandacht te vragen voor zwakkere groepen in de samenleving,
door pro-poor beleidsprocessen te ondersteunen
en een rol te spelen in de ontwikkeling van instrumenten, kaders en systemen
voor uitvoering en monitoring. Voorbeelden zijn
de bijdragen van de ambassades in Dar es Salaam, Bangladesh en Vietnam aan gendermainstreaming in de nationale armoedestrategie (PRSP).
Resultaat daarvan is dat in samenspraak met NGOs invloed wordt uitgeoefend
op de overheid om meer aandacht te besteden aan de bevordering
van gender-gelijkheid in nationale armoedestrategieën.
In La Paz heeft de ambassade een aanjagersfunctie vervuld in het om de tafel
krijgen van alle betrokken partijen bij het PRSP-proces. Veel posten besteden
aandacht aan verbetering van aspecten van goed bestuur zoals decentralisatie,
lokaal bestuur en financieel beleid en management in het kader van sectorale
benadering. In dit verband wordt tevens bijgedragen aan institutionele sectorontwikkeling.Voor het bevorderen van gendermainstreaming
in de sectorale benadering werd samengewerkt met de DAC Working Party on Gender Equality, Wereldbank, het Verenigd Koninkrijk,
Duitsland en Canada door het verzamelen van ervaringen, lessen en best practices (onder meer op het gebied van monitoring en evaluatie). Nederland was de trekker van dit initiatief.
De resultaten werden neergelegd in de handreiking «Gender
equality in sector wide approaches». Deze wordt onder meer
binnen de OESO/DAC gebruikt bij de beleidsdialoog met partnerlanden. De Wereldbank
heeft ook belangstelling getoond.Uitvoering Beijing Platform for ActionHet actieplan «Reproductieve rechten van vluchtelingen» zorgde
ervoor dat het departement meer aandacht aan dit onderwerp besteedde in de
contacten met humanitaire hulporganisaties. In Nederland werd financiële
steun gegeven aan maatschappelijke organisaties die, in samenwerking met vrouwenorganisaties
uit het Zuiden, geweld en genitale verminking bestrijden en reproductieve
rechten bevorderen. Hierdoor kwamen deze kwesties hoger op de Nederlandse
politieke agenda en groeide de aandacht van de media. Nederland financierde
de inzet van een gender-deskundige bij de OVSE
en in het VN-team van de speciale vertegenwoordiger voor Afghanistan. Het
steunt ook activiteiten van ODIHR (Office of Democratic
Institutions and Human Rights) die zich richten op democratisering,
politieke participatie en mensenrechten van vrouwen. Daardoor kwam in ODIHR-programma's
meer aandacht voor gender.Nederland financierde ook toegepast onderzoek naar gender-dimensies van goed bestuur en de obstakels die een grotere
politieke participatie van vrouwen in de weg staan. In meerdere landen kregen
organisaties die dit als doel hebben steun. Ook andere gender-dimensies van goed bestuur worden aangepakt. Met als resultaat
dat bijvoorbeeld in Guatemala gender een expliciete
overweging was bij de aanpassing van de kadasterwetgeving. In oktober nam
Nederland actief deel aan de UNIFEM-conferentie over «genderbudgetting» en de opstelling van een fact sheet
over dit onderwerp. Daardoor groeide de belangstelling bij belangrijke organisaties
als de Wereldbank en het UNDP.GezondheidIn de landen waar gezondheid een samenwerkingssector is, was de voortgang
over het algemeen bevredigend. De sectorale benadering is in toenemende mate
basis voor samenwerking voor donoren. Hierbinnen is ook steeds meer aandacht
voor multisectorale onderwerpen als reproductieve gezondheid, water en sanitatie,
voeding en HIV/aids.Nederland participeerde in de voorbereiding van de Speciale VN-zitting
over aids in juni 2001 en bij de vormgeving van het Global
Fund to fight Aids, Tuberculosis and Malaria. In 2001 was Nederland
de grootste donor van UNAIDS èn UNFPA. In zuidelijk Afrika startte
een grootschalig regionaal programma voor Aidsbestrijding met Nederlandse
financiering. De uitgaven voor Aidsbestrijding stegen de afgelopen jaren sterk.
Tussen 1998 en 2001 vertienvoudigden deze uitgaven in de bilaterale
samenwerking. Met name in landen in zuidelijk en oostelijk Afrika, waaronder
Tanzania, Zambia, Mozambique en Ethiopië lopen omvangrijke Aidsprogramma's.
De politieke bewustwording en actie bereidheid neemt hier door de internationale
aandacht enorm toe.De inzichten die voortkwamen uit de conferentie over de relatie tussen
tuberculose en armoedevermindering in Amsterdam in 2000, leidden in 2001 tot
aanpassing van de programma's gericht op tuberculose bestrijding.Naar aanleiding van het Tweede Wereld Water Forum in 2000 in Den Haag
waren in 2001 meer middelen beschikbaar voor drinkwater en sanitatie. Nederland
ondersteunde drinkwater- en sanitatieprogramma's in zeven landen: Egypte,
Tanzania, Mozambique, Zuid-Afrika, Jemen, Palestijnse Gebieden, Nicaragua
en India.Vier miljoen kinderen in Indonesië blijven lager
onderwijs volgenUit de door de Nederlandse ambassade verrichte prestatiemeting in het
kader van de werkgroep Van Zijl (1998) blijkt dat twee van de voornaamste
programma's die Nederland in Indonesië ondersteunt, het Scholarships and Grants Programme en het Community
Recovery Programme, tastbare resultaten hebben opgeleverd. Dankzij
eerstgenoemd programma bleven jaarlijks meer dan vier miljoen schoolkinderen
ondanks de economische en politieke crisis lager onderwijs volgen en werd
de kwaliteit van het onderwijs op peil gehouden. Dit schooljaar konden hiervan
ruim twee miljoen schoolkinderen worden toegeschreven aan de Nederlandse bijdrage.
Daarnaast bleven ruim drieduizend scholen voor basisonderwijs functioneren
dankzij de subsidies voor onderwijsverbetering van de Nederlandse overheid.Het Community Recovery Programme heeft aantoonbaar
de levensomstandigheden van arme groepen verbeterd (meer dan 100 000
huishoudens). Hiermee werd ook geholpen het maatschappelijk draagvlak voor
hervormingen in stand te houden. Ongeveer 1600 NGOs en maatschappelijke organisaties
werken mee aan dit programma.Bij het Partnership for Governance Reform,
een uniek samenwerkingsverband tussen Indonesische autoriteiten, NGOs en donoren,
is het resultaat op de korte termijn minder gemakkelijk te meten. De verdienste
van het programma ligt tot dusver vooral in een bijdrage aan het op gang brengen
van een dialoog tussen betrokken actoren, bijvoorbeeld op het terrein van
politiehervormingen, juridische hervormingen, corruptiebestrijding en decentralisatie.
In een samenleving waarin voor dit soort activiteiten decennia lang geen ruimte
was, is bestuurshervorming een proces van langere adem. Inmiddels zijn ruim
100 verschillende initiatieven op nationaal en regionaal niveau financieel
ondersteund uit het trust fund van het programma.
Voorbeelden hiervan zijn activiteiten gericht op realisatie van de speciale
autonomie voor Aceh en Papua.Basic educationIn 2001 werd in lijn met de wens van de Tweede Kamer meer prioriteit gegeven
aan basic education. In meerdere landen (Bangladesh,
Bolivia, Burkina Faso, India, Indonesië, Macedonië, Mali, Mozambique,
Tanzania, Uganda, Zambia en Zuid-Afrika) werd een meerjarige financiële
overeenkomst aangegaan om de onderwijssector te steunen. In dit kader vindt
voortdurend overleg en coördinatie met andere donoren plaats. In deze
landen is ook hulp geboden bij het formuleren en invoeren van nationale onderwijsplannen.
Deze steun vindt plaats in het kader van internationale ontwikkelingsdoelstellingen,
gericht op «basisonderwijs voor iedereen in 2015» en «het
opheffen van de gender-kloof in het onderwijs
in 2005».Een nieuwe strategie gericht op intensivering van middelen voor basic education is in multidonorkader ontwikkeld in de
vorm van een silent partnership. Dit betekent
dat in landen met een goed onderwijsbeleid een bijdrage aan de onderwijssector
wordt gegeven via een gelijkgezinde donor. De voorbereidingen voor een silent partnership met Zweden in Mali zijn afgerond.Bescherming en verbetering van het beheer van de natuurlijke
en fysieke omgeving1– In 2001 werd een begin gemaakt met bilaterale samenwerking met
een tiental ontwikkelingslanden op klimaatgebied. In dit kader wordt met OS-fondsen
ondersteuning gegeven aan capaciteitsversterking in ontwikkelingslanden ten
behoeve van het Clean Development Mechanism (CDM).– Nederland maakte zich sterk voor coördinatie op bossengebied.
Dat leverde zichtbare resultaten op. Zo werd in Vietnam een Memorandum of
Understanding getekend tussen de Vietnamese overheid en negentien donoren,
waardoor het nationale bossenbeleid effectiever ondersteund kan worden. De
Nederlandse ambassade speelde hierbij een centrale rol. In Gabon kwamen de
overheid en de houtmaatschappij Bordamur formeel overeen om de exploitatie
van lokaal bushmeat tegen te gaan. WWF drong hier met Nederlandse steun bij
beide partijen op aan.– Nederland nam het initiatief om het bossenforum en het biodiversiteitsverdrag
beter op elkaar af te stemmen. In Accra werd een workshop georganiseerd waar
de samenhang tussen armoede, bossen en biodiversiteit werd besproken en werkafspraken
werden gemaakt.Op het gebied van genetische bronnen werd in het kader van het biodiversiteitsverdrag
bijgedragen aan richtlijnen voor capaciteitsopbouw. De nota Genetische Bronnen
uit 2001 vormde daarvoor mede het kader.– Tijdens de vijfde conferentie van Partijen pleitte Nederland succesvol
binnen de EU voor het besluit een aparte window voor woestijnbestrijding te
vragen bij de GEF. In verband met het geconstateerde gebrek aan samenhang
tussen de drie Rio-verdragen werd met het secretariaat van de Convention to
Combat Desertification (CCD) een activiteitenprogramma opgezet dat milieuproblemen
op verschillende niveaus in samenhang aanpakt.– De geplande follow-up van het Tweede Wereld Water Forum en de
voorgenomen besteding van de additionele middelen zijn beschreven in de voortgangsnotitie
Water (TK 27 400-V, nr. 54). Verschillende programma's en initiatieven
hieruit werden in 2001 ondersteund, soms samen met andere donoren (zoals in
geval van het Nile Basin Initiative). Capaciteitsopbouw en versterking van
bestuurlijke capaciteit op het gebied van geïntegreerd waterbeheer vormen
een belangrijk deel van deze programma's. Wat de bilaterale samenwerking betreft,
werd op watergebied steun gegeven aan de posten. Zo werd een tweede «Water
Week» georganiseerd, waarin nieuwe ontwikkelingen en initiatieven werden
belicht. De bijeenkomst stond in het teken van armoede en water en werd bijgewoond
door vertegenwoordigers van andere donoren, ontwikkelingsbanken en internationale
organisaties. De tweede Water Week gaf een belangrijke impuls aan de aandacht
van ontwikkelingspartners voor de relatie tussen armoedevermindering en beter
waterbeheer.Bevorderen van goed bestuur, mensenrechten en vredesopbouwVoor realisatie van deze geoperationaliseerde doelstelling wordt ook verwezen
naar beleidsartikel 4.Landen en regio'sNaar aanleiding van de evaluatie van de Duurzame Ontwikkelings Verdragen
(DOVs) met Benin, Costa Rica en Bhutan, werd besloten de goedlopende activiteiten
op te nemen in het reguliere OS-beleid. De verdragen blijven gehandhaafd.
Daarbij is besloten een andere relatie aan te gaan met deze landen. Met Benin
wordt een structurele ontwikkelingsrelatie aangegaan. Bhutan is op de milieulijst
geplaatst, terwijl de ontwikkelingsrelatie met Costa Rica binnen vijf jaar
zal worden afgebouwd.Bolivia: Vergroting slagkracht van de OmbudsmanBolivia heeft sinds 1998 een Ombudsman. In feite gaat het om een Ombudsvrouw,
Ana Maria Campero, die klachten van burgers over de overheid behandelt en
probeert op te lossen. Bovendien publiceert ze jaarlijks een rapport over
de mensenrechtensituatie. De Boliviaanse ombudsman kan juridische zaken aanhangig
maken, maar vormt geen onderdeel van de rechtsprekende macht. Het instituut
ontvangt steun van de Boliviaanse overheid en verschillende buitenlandse donoren.
De Boliviaanse Ombudsman heeft een hoofdkantoor in de hoofdstad La Paz en
vestigingen in enkele provincies. Ook in de overige departementen worden vestigingen
opgezet.Samen met de Ombudsman nam Nederland het initiatief om de donorhulp te
bundelen. Halverwege 2001 werd de gezamenlijke financiering van acht donoren
(België, Canada, Denemarken, Engeland, Nederland, UNDP, Zweden en Zwitserland)
vastgelegd in een overeenkomst. Het halve budget van het vijfjarenplan van
de Ombudsman wordt via deze basket funding gefinancierd.
De andere helft komt van de Boliviaanse overheid.Door de nieuwe opzet kan de Ombudsman haar uitvoeringscapaciteit verdubbelen
en slagkracht vergroten. Bijvoorbeeld omdat de Ombudsman bij basket funding maar één in plaats van acht rapportages
en accountantsrapporten hoeft te schrijven voor de donoren. Ook worden gezamenlijk
monitorings -en evaluatiemissies uitgevoerd. Dit vermindert de aanslag van
donoren op de capaciteit van de Ombudsman. Zij kan daardoor duizenden burgers
extra bijstaan en veel effectiever campagnes (bijvoorbeeld tegen kinderhandel)
voeren, terwijl de kwaliteit van het werk op hetzelfde hoge peil blijft.Meer dan de helft van de landen waarmee Nederland een structurele bilaterale
relatie onderhoudt, ligt in Sub-Sahara Afrika. Ten aanzien van regionale ontwikkelingen
in Sub-Sahara Afrika is interessante vooruitgang geboekt.– Zambia kwam haar verplichtingen in het kader van de Enhanced Structural
Adjustment Facility na, de privatisering van de kopermijnen werd verder doorgevoerd
en er werden vorderingen geboekt op het gebied van goed bestuur. De samenwerking
tussen donoren droeg hier aan bij.– In mei werd besloten de opgeschorte samenwerkingsrelatie met Eritrea
en Ethiopië te hervatten. De OS-relatie is duidelijk geplaatst binnen
het kader van de politieke dialoog over het democratiseringsproces en de normalisatie
van de relatie tussen beide landen. De politieke ontwikkelingen in Eritrea
resulteerden evenwel in het opschorten van de discussie met de autoriteiten
over de sectorkeuze. De macro-economische steun aan beide landen werd niet
hervat, omdat eerst sprake moet zijn van dalende defensie-uitgaven.– Rwanda en Benin werden toegevoegd aan de landen waarmee Nederland
een structurele bilaterale ontwikkelingsrelatie onderhoudt. Deze landen voeren
een relatief goed sociaal economisch beleid en behoren tot de
armste landen van de wereld. De bestuurssituatie is voldoende voor een OS-relatie,
maar blijft een punt van aandacht in het Nederlandse OS-programma. In Rwanda
zal de intensivering van de relatie gepaard gaan met een kritische dialoog
met de staat over noodzakelijk politieke ontwikkelingen binnen en buiten Rwanda.– Nederland speelde in het Strategic Partnership with Africa (SPA)
een actieve rol bij de verbetering van de hulp en harmonisatie van procedures.
Nederland leverde een bijdrage aan rapportages over de werking van de PRSPs.
Hieruit blijkt dat de meeste donoren het PRSP hebben omarmd als basis voor
hun OS-beleid. Een tweede conclusie is dat PRSPs wezenlijk kunnen bijdragen
aan armoedevermindering, mits de publieke sector wordt hervormd. Nederland
is daarom één van de trekkers van de belangrijke pilot ten behoeve
van een Country Financial Accountability Assessment (CFAA) in Burkina Faso.
De resultaten van het CFAA-onderzoek zullen de Burkinese overheid en donoren
gebruiken voor een actieplan voor de versterking van de openbare financiën.– Het Nederlands voorzitterschap van Club du Sahel was in 2001 in
staat het roer om te gooien, na intensieve consultaties met donoren en Afrikaanse
participanten in de Club. Unaniem werd besloten om samenstelling, werkwijze
en onderwerpskeuze te veranderen. Ook wist het Secretariaat een goede start
te maken met implementatie van eerder gemaakte afspraken. Als blijk van waardering
is Nederland gevraagd voorzitter te blijven tot eind 2003.De Utstein-samenwerking tussen Nederland, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland
en Noorwegen had ook in 2001 een belangrijke aanjagende functie. Mede door
druk van «Utstein» staan onderwerpen als donorcoördinatie,
harmoniseringprocedures, ontbinding, coherentie en het verbeteren multilateraal
stelsel hoog op de internationale agenda en worden vorderingen geboekt.In 2001 werd de samenwerkingsrelatie met de Palestijnse Gebieden geherformuleerd.
De Palestijnse Gebieden staan niet langer op de lijst voor tijdelijke bilaterale
samenwerking (+4), maar krijgen nu ondersteuning in het kader van GMV. Het
programma richt zich op het vergroten van draagvlak onder de Palestijnse bevolking
voor een vredesregeling en op het leggen van een basis voor een sociaal-economisch
levensvatbare en democratische samenleving.In Indonesië leverde Nederland een bijdrage aan de versterking van
de sectorale benadering. In 2001 nam Nederland actief deel aan de vormgeving
van programma's van de multilaterale instellingen. Daaruit blijkt dat dankzij
Nederlandse onderwijssteun ongeveer een miljoen kinderen onderwijs konden
blijven volgen, ondanks de economische en politieke crisis in Indonesië.
Ook werden de levensomstandigheden van arme groepen aantoonbaar verbeterd.
Bovendien werd de dialoog over het hervormingsproces gestimuleerd.In 2001 ging het Programma Bilaterale Samenwerking Indonesië (PBSI)
van start. Via dit programma werden vier projecten financieel ondersteund
(totaal: 1 431 000 euro).In 2001 werd het landenspecifieke GMV-beleidskader Moldavië verder
uitgewerkt en afgerond. Op basis van de voorlopige GMV-beleidskaders voor
Georgië en Armenië werd via multilaterale kanalen een aantal projecten
gefinancierd die goed bestuur bevorderen in beide landen (onder
meer ter ondersteuning van het PRSP-proces). Verder werden mensenrechtenprojecten
ondersteund.In overeenstemming met het doel de hulp aan de Balkan te herzien werd
de hulp aan de Balkan verder afgebouwd en gefocused op wederopbouw. Er werd
voor 171,113 miljoen euro hulp geboden1, met
name in Macedonië en Bosnië. Belangrijke onderdelen van de OS-activiteiten
waren vluchtelingenterugkeer, goed bestuur, mensenrechten en vredesopbouw
(media en versterking institutionele capaciteit). Op het gebied van vluchtelingenterugkeer
werden goede resultaten geboekt: in 2001 keerden tachtigduizend mensen terug
naar Bosnië-Herzegovina. Een ander opvallend resultaat was de start van
de eerste officiële Albanese universiteit in Macedonië, mede dankzij
substantiële Nederlandse steun.Voor Albanië werd een GMV-kader uitgewerkt. De dalende lijn in bestedingen
was minder zichtbaar dan was voorzien als gevolg van de politieke ontwikkelingen
in Macedonië, die een verdubbeling van de hulpinspanning daar rechtvaardigde.Het door de regering-Venetiaan gevoerde beleid vormde de basis voor een
verbetering van de betrekkingen met Suriname. Afgesproken werd het schenkingsdeel
van de resterende Verdragsmiddelen (226 miljoen euro per 1 januari 2001) voor
een belangrijk deel te besteden aan zes sectoren (gezondheid, onderwijs, goed
bestuur, landbouw, huisvesting en milieu). Als onderdeel van de verdragsmiddelen,
kunnen daar ook de garantiemiddelen voor worden ingezet. Voor 138 miljoen
euro kon Suriname zijn valutareserves aanvullen en ongunstige leningen opnieuw
financieren. Nederland ondersteunt Suriname bij de verbreding van de donorbasis,
met name in relatie tot de multilaterale instellingen.Technische assistentieDe omslag van de traditionele uitzending van deskundigen naar de inzet
van technische assistentie (TA) als instrument voor capaciteitsopbouw en institutionele
ontwikkeling begon in 2001 met het initiëren van alternatieve toepassing
van technische assistentie. Het beleidskader TA vormt hierbij de richtsnoer.
Op initiatief van Nederland en de UNDP is internationaal een debat op gang
gekomen over de rol van TA bij capaciteitsopbouw.Bosnië-Herzegovina: Nederlandse ondersteuning
van internationaal wederopbouwprogrammaTijdens de oorlog in Bosnië-Herzegovina werden meer dan twee miljoen
inwoners uit hun woonplaats verjaagd, 450 duizend huizen werden vernield.
De terugkeer van vluchtelingen kwam na het vredesherstel in 1996 maar moeizaam
op gang. De internationale donorgemeenschap probeert het proces van verzoening
te bevorderen. Met Nederlandse hulp werden ongeveer tienduizend huizen weer
bewoonbaar gemaakt. Enige maanden na oplevering van de woningen werd een gemiddelde
bezettingsgraad van bijna 90 procent gehaald. Het blijkt dat de duurzaamheid
van de terugkeer van etnische minderheden niet alleen afhangt van een herstelde
woning, maar ook van de onderwijsfaciliteiten, gezondheidszorg en vooral werkgelegenheid.
Daarom wordt veel gedaan aan inkomensgenererende activiteiten.Zo ging halverwege 2001 een door Nederland gefinancierd project van start
van de NGO «Economic Co-operation Network» (ECON). In Srebrenica is een multi-etnische coöperatie gevormd
voor de oogst en verwerking van boskruiden en vruchten. Inmiddels worden halfproducten
verkocht aan lokale afnemers en naar het buitenland geëxporteerd, onder
meer naar Duitsland en Scandinavië. De meer dan driehonderd leden van
de coöperatie, voor een deel alleenstaande vrouwen, zijn getraind in
duurzame oogsttechnieken, verwerking, kwaliteitscontrole, verpakking en –
als belangrijkste sluitpost – marketing. Er wordt gekeken of er in Nederland
bedrijven zijn die met de associatie willen samenwerken.Het project levert de leden nu al een seizoensgebonden maandinkomen van
140 euro op. Dit zal aanzienlijk stijgen als de associatie de kwaliteitscontrole
volledig onder de knie heeft en de droog- en verpakkingscapaciteit is vergroot.
Zij kunnen op dat moment adequaat reageren op grote bestellingen van de verwerkende
industrie. De ontvangende landen Duitsland en Zweden geven inmiddels certificaten
af die garanderen dat de producten «biologisch-dynamisch» zuiver
zijn.BELEIDSARTIKEL 7 PROGRAMMA'S EN FONDSEN VAN DE EUROPESE
UNIE 7. Programma's en fondsen
van de Europese Unie (EUR1000) OW-Begroting 2001MutatieRealisatie 20017.1 Europees Ontwikkelingsfonds110 134– 66 74343 391Totaal110 134– 66 74343 391De programma's en fondsen van de EU hebben duurzame
armoedevermindering, duurzame integratie van hulpontvangende landen in de
wereldeconomie en bevordering van rechtstaat en democratie ten doel. Daarvoor
zijn verschillende regionale fondsen beschikbaar: het EOF (Europees Ontwikkelingsfonds),
ALA (Azië en Latijns-Amerika), MEDA (het Mediterrane gebied), TACIS (de
landen van de voormalige Sovjet-Unie) en CARDS (de Westelijke Balkan).De Europese Commissie beheert de programma's en fondsen van de EU en identificeert
en beoordeelt projecten. De invloed van lidstaten op microniveau is dus gering.
Daarom probeert Nederland het EU-beleid voornamelijk op macroniveau te beïnvloeden
en ownership en donorcoördinatie te bevorderen.
Van bovengenoemde fondsen en programma's wordt alleen het EOF afzonderlijk
verantwoord op de begroting van het ministerie van Buitenlandse Zaken, aangezien
het gebaseerd is op intergouvernementele verdragen.CSP Burkina Faso in het EOF-ComitéCountry Strategy Papers (CSPs) zijn landenbeleidsdocumenten, waarin per
land afspraken gemaakt worden over de samenwerking tussen de EU en het ontvangende
land. Bespreking van een CSP door de EU-lidstaten gebeurt in Brussel door
het EOF-comité (Europees Ontwikkelings Fonds). Nederland baseert zijn
inbreng op informatie van de Nederlandse ambassade in het betreffende land.Zo is het CSP Burkina Faso in oktober 2001 in het EOF-Comité besproken
en goedgekeurd. Voor dit land zijn met het oog op de centrale doelstelling
duurzame armoedevermindering drie interventiegebieden gekozen: betalingsbalanssteun
(waarbij bij de monitoring het accent zal worden
gelegd op de sociale sectoren), wegen en plattelandsontwikkeling (met name
voedselzekerheid). Het uitgangspunt voor Nederland is dat het CSP wordt opgesteld
in nauw overleg met het ontvangende land en dat, waar aanwezig, aangesloten
wordt bij het Poverty Reduction Strategy Paper
(PRSP). Dit komt de donorcoördinatie c.q. harmonisatie van interventies
ten goede en zal het beslag op de administratieve capaciteit van ontwikkelingslanden
op den duur kunnen verminderen. Daarnaast wil Nederland een lichte toetsing
op hoofdlijnen in en door Brussel: in het betrokken land kan immers het best
beoordeeld worden hoe de samenwerking verder vorm dient te krijgen.Het EOF richt zich op duurzame armoedevermindering in Sub-Sahara Afrika,
het Caribisch Gebied en de Stille Zuidzee (de ACS-landen). Door middel van
het EOF wordt uitvoering gegeven aan de Lomé Verdragen en, na afronding
van de ratificatieprocedure, de nieuwe EU-ACS Partnerschapsovereenkomst (het
zogenoemde Verdrag van Cotonou).In 2001 is de voorbereiding begonnen van de uitvoering van deze nieuwe
overeenkomst in het kader van het EOF IX. Eigenlijk hadden de Country Strategy Papers (CSPs) en de Nationale Indicatieve
Programma's (NIPs) in juni klaar moeten zijn, een jaar na ondertekening van
de overeenkomst. Deze streefdatum is niet gehaald. Eind 2001 waren de CSPs
en NIPs voor 21 van de 77 landen gereed. Capaciteitsproblemen, met name bij
de Commissie maar ook bij de ontvangende landen, waren de belangrijkste redenen
voor de vertraging van dit arbeidsintensieve proces.Ieder ACS-land moet in overleg met de EU-delegatie ter plaatse een CSP
opstellen die gerelateerd is aan de Poverty Reduction Strategy
Paper (PRSP), als dat bestaat. Dan wordt het CSP in een meerjarig
werkprogramma (het NIP) geconcretiseerd. Daarin worden ook de samenwerkingssectoren
geïdentificeerd en gedefinieerd binnen het door de EU vastgestelde financiële
kader. Hoewel Nederland de problemen onderkent die tot de vertraging leiden,
heeft het getracht het tempo waar mogelijk te handhaven of te verhogen, onder
meer door het intensief volgen en ondersteunen van het opstellen van de documenten.De uitvoering van de nieuwe EU-ACS Partnerschapsovereenkomst kan niet
los worden gezien van de discussie over verbetering van de Europese ontwikkelingssamenwerking.
Inzet van Nederland daarbij is ownership, een
sectorale aanpak en complementariteit. De werkwijze van 2001 kwam duidelijk
tegemoet aan deze punten en werd daarin bijgestaan door de reorganisatie van
de Commissie en de instelling van EuropeAid. Zoals
gezegd spelen de ontvangende landen een grote rol bij de opstelling van hun
CSPs en NIPs. Om de EU-hulp complementair te krijgen, dringt Nederland voortdurend
aan op intensieve donorcoördinatie. In de nieuwe werkwijze krijgt de
coördinatie met Wereldbank, IMF en andere donoren vorm in de aansluiting
bij de PRSPs. Daarnaast worden gelden nu mede toegewezen op basis van behoefte
en prestatie van het ontvangende land en wordt meer aandacht geschonken aan
handelsgerelateerde onderwerpen ter voorbereiding van de Economic Partnership
Agreements (EPAs).In 2001 was nog wel sprake van onderbesteding bij het EOF. De reorganisatie
en opstelling van CSPs en NIPs, leidde tot capaciteitsproblemen, waardoor
minder tijd overbleef voor projectvoorstellen. De maatregelen tegen onderbesteding
hebben meer tijd nodig om vrucht te dragen. Zo zullen met een betere controle
achteraf minder ex-ante controles nodig zijn, wat de uitvoering versnelt.
De Commissie onderzoekt welke indicatoren hiervoor gebruikt kunnen worden.Daarnaast leidt de instelling van EuropeAid
en de delegatie van taken en bevoegdheden van Brussel naar de EU-vertegenwoordigingen
in de ACS-landen naar verwachting vanaf 2002 tot een betere programmering
en versnelde uitvoering. Tenslotte heeft Nederland voor 2002 opnieuw aangedrongen
op een meer realistische raming van de uitgaven, waardoor onderbesteding wordt
voorkomen.BELEIDSARTIKEL 8 INSTELLINGEN VAN DE VERENIGDE NATIES 8. VN-instellingen (EUR1000) OW-Begroting 2001MutatieRealisatie 20018.1 UNDP74 8749 07683 9508.2 UNICEF40 3863 11643 5028.3 UNFPA56 27021 78178 0518.4 UNIFEM/Instraw3 85703 8578.5 NAIDS22 2351 13523 3708.6 UNCDF7 26017 2618.7 UNEP2 7232 2694 9928.8 GEF/Montreal Protocol13 7014 19617 8978.9 Verwoestijningsverdrag145331788.10 IFAD3 94811 02714 9758.11 Gemeenschappelijk Grondstoffenfonds408– 1532558.12 Speciale Multilaterale activiteiten53 34192 476145 8178.13 Multilateraal deskundigenprogramma29 201– 9 47919 722Totaal308 349135 478443 827Nederland draagt via het miltilaterale kanaal bij aan
de hoofddoelstelling van ontwikkelingssamenwerking, duurzame vermindering
van armoede. Hierbij gaat het om beleidsbeïnvloeding van de betreffende
organisaties en om het leveren van financiële bijdragenBeïnvloeding van het beleid van multilaterale organisaties
en bevordering van ownership en donorcoördinatie1.Belangrijkste instrument voor beleidsbeïnvloeding van de VN-instellingen
vormen de bijeenkomsten van de Uitvoerende Raden. Bij de Nederlandse inbreng
in deze fora wordt steeds het belang benadrukt van de OS-aandachtsgebieden:
participatie, gender, milieu, institutionele ontwikkeling
en goed bestuur. Nederland streeft daarbij in voorkomende gevallen naar bredere
coalities van gelijkgezinde landen om deze standpunten door gezamenlijk optreden
aan kracht te laten winnen. Mede dankzij het optreden van Nederland, al dan
niet in samenwerking met gelijkgezinde partners zoals Utstein, hebben deze
onderwerpen een vaste plaats gekregen in het beleid van de VN-instellingen
en de IFIs (zie artikel 9). De inzet richt zich met name op verdere beleidsontwikkeling
en de vertaalslag van beleid naar praktijk.Daarnaast benut Nederland het jaarlijkse beleidsoverleg met multilaterale
instellingen en de besprekingen over de partnership-programma's
om aandacht te vragen voor genoemde thema's. Gebleken is dat de omvang van
de Nederlandse financiële bijdragen aan veel VN-instellingen en IFIs
en de actieve stellingname op deze thema's Nederland tot een belangrijke partner
maakt waarmee ook beleidsmatig rekening wordt gehoudenNederland hanteert effectiviteit als een criterium bij het toekennen van
financiële middelen aan de VN-instellingen en IFIs. Als een van de instrumenten
om beter inzicht te krijgen in deze effectiviteit is in 2001 een voorlopige
versie van een beoordelingskader opgezet, waardoor waardevolle informatie
werd ontvangen over het functioneren van een groot aantal internationale instellingen.
Dit kader wordt verder ontwikkeld in samenwerking met andere gelijkgezinde
donoren. In juli 2001 werd uitgebreide rapportage aan de Tweede Kamer verstrekt
over de rechtmatigheid en prestatiemeting bij VN-instellingen
en de IFIs, waaraan Nederland in belangrijke mate bijdraagt. In dit verband
is de Tweede Kamer ook uitgebreid geïnformeerd over het beoordelingskader
waarbij de vragenlijst als bijlage was bijgevoegd.Meer nadruk op prestaties VN instellingenEen groot deel van de Nederlandse ontwikkelingshulp loopt via multilaterale
organisaties (Verenigde Naties en internationale financiële instellingen).
Hun prestaties in het veld zijn de komende jaren bepalend voor de vrijwillige
financiële steun die zij krijgen. Nederland ontwikkelde een beoordelingskader
om die prestaties te meten: een opinieonderzoek onder Nederlands ambassadepersoneel
en op het departement.Mede dankzij Nederlandse druk beseffen multilaterale organisaties steeds
meer dat het belangrijk is om behaalde resultaten te kunnen tonen. Zo is de
UNDP financieel en inhoudelijk grondig hervormd. De VN-organisatie gebruikt
tegenwoordig Results Based Management (RBM), wat
leidt tot grotere aansprakelijkheid en betere communicatie. Ook presenteerde
het UNDP een gedegen analytisch rapport over de behaalde resultaten. De grotere
aandacht voor effectiviteit zal naar verwachting de vorming stimuleren van Development Assistance Frameworks, waarin verschillende
VN-instellingen hun activiteiten in een programmaland op elkaar afstemmen.De nadruk op results based management en prestatiemeting
staat niet op zich zelf. Dit past in de brede behoefte om ontwikkelingssamenwerking
effectiever te maken. Daar sluit ook de nadruk op de Millennium
Development Goals (waaronder de 7 pledges)
bij aan. Nederland heeft zich sterk gemaakt voor brede aanvaarding van die
doelen en heeft ze zelf ook centraal geplaatst in het beleid.Een aantal VN-instellingen heeft in 2001 een hogere bijdrage van Nederland
ontvangen waarbij onder meer rekening is gehouden met de resultaten van het
voorlopige beoordelingskader.Er kan echter ook besloten worden de vrijwillige bijdrage te verlagen
als er twijfels zijn over het functioneren van de betreffende organisatie.
Zo nam gedurende 2001 het vertrouwen in het management van het United Nations International Drug Control Programme (UNDCP) echter
dermate af, dat de Nederlandse bijdrage voor 2001 bevroren werd. Een voorwaarde
voor hervatting van de Nederlandse vrijwillige bijdrage aan UNDCP is een verbetering
in het financiële en personeelsmanagement alsmede een verbetering in
de evaluatiecapaciteit van UNDCP. Dit laat onverlet dat Nederland veel waarde
hecht aan het goed functioneren van UNDCP als één van de instrumenten
voor de uitvoering van het Nederlandse drugsbeleid en voor een evenwichtige
aanpak van de mondiale drugsproblematiek, waarbij vraag en aanbod in samenhang
worden bestreden.Bevordering van een intensievere samenwerking en coördinatie
tussen de belangrijkste multilaterale instellingen op het terrein van ontwikkelingssamenwerkingNederland dringt bij elke voorkomende gelegenheid (bijeenkomsten van Uitvoerende
Raad, Raad van Bewindvoerders, beleidsoverleg of anderszins) met kracht aan
op betere samenwerking en coördinatie tussen VN-instellingen onderling
en met de IFIs. Het ontbreken van deze samenwerking kan consequenties hebben
voor de hoogte van de Nederlandse financiële bijdrage. Een belangrijk
coördinatie-instrument voor VN-instellingen op het niveau van de ontvangende
landen zijn de UNDAFs (UN Development Assistance Frameworks). Nederland heeft in de Uitvoerende Raden steeds nadrukkelijk aandacht
gevraagd voor versterking van het UNDAF. Eind 2001 waren er 25 UNDAFs afgerond
en 19 in voorbereiding.Het partnership-programma dat Nederland in
2001 is aangegaan met UNDGO (een samenwerkingsverband tussen een aantal grote
VN-instellingen) richt zich eveneens op bevordering van de onderlinge samenwerking. Nederland heeft toegestemd in de detachering van een BZ-medewerker
bij UNDGO, onder andere ter ondersteuning van dit partnership-programma.In de praktijk blijkt er regelmatig sprake van overlappende mandaten van
internationale instellingen. Nederland spreekt deze organisaties daar op aan.
Zo heeft Nederland zich in het bijzonder sterk gemaakt voor een betere samenwerking
en taakafbakening tussen UNDP en de Wereldbank. In het geval van Afghanistan
is mede op aandrang van Nederland een taakverdeling gemaakt waarbij de VN
zich toelegt op noodhulp en het begin van wederopbouw, terwijl de grootschalige
wederopbouw het werkterrein is van de Wereldbank.Door Nederland en Zweden is in 1999 een informeel forum opgericht waar
bewindvoerders van de IFIs met Permanente Vertegenwoordigers bij de VN die
dezelfde landen vertegenwoordigen, informatie kunnen uitwisselen. Deze zogenaamde
Philadelphia-groep is ook in 2001 een nuttig instrument gebleken in het streven
naar grotere coherentie tussen de standpunten van donoren.Betere arbeidsomstandigheden wereldwijdDe belangrijkste activiteit van de International Labour
Organization (ILO) is het opstellen van minimum-arbeidsnormen en
toezien op de naleving daarvan. Centraal staan vier grondregels: vrijheid
van vereniging en feitelijke erkenning van het recht op collectief onderhandelen,
uitbanning van alle vormen van dwangarbeid of gedwongen tewerkstelling, effectieve
afschaffing van kinderarbeid en de uitbanning van discriminatie.Nederland ging in 2000 een tweejarig partnership-programma
aan met deze VN-organisatie. De samenwerking bestaat vooral uit technische
assistentie en ideeënuitwisseling over de toekomstige koers. Deze richt
zich met name op donorcoördinatie. Te vaak werken donoren langs elkaar
heen. Door bundeling van activiteiten moet de effectiviteit van de hulp toenemen.
De technische samenwerking is gericht op ratificatie en implementatie van
conventies en aanbevelingen. Nederland steunde programma's die de werkgelegenheid
en de ontwikkeling van het midden- en kleinbedrijf bevorderen. Ook was er
steun bij de opzet van sociale zekerheidstelsels. Besloten is dat de ILO ook
in de toekomst Nederlandse steun krijgt. Om de organisatie continuïteit
te bieden, is een nieuwe periode van vier jaar voorgesteld (2002–2005)
waarin er meer aandacht zal zijn voor kinderarbeid.Verhoging van het aandeel van het multilaterale kanaal
in de totale Nederlandse uitgaven voor ontwikkelingssamenwerking tot ruwweg
éénderde van het totaalNederland is een groot voorstander van multilaterale samenwerking. Het
lukt echter maar in beperkte mate het aandeel van het multilaterale kanaal
in de totale Nederlandse OS-begroting ook navenant te doen stijgen. Een groot
deel van de multilaterale uitgaven komt voort uit (verdrags)verplichtingen
(bijvoorbeeld de afdrachten aan EOF en WB/IDA) of betreft een contributie
waarvan de hoogte van het Nederlandse aandeel min of meer vastligt. Een andere
beperkende factor voor verhoging via vrijwillige bijdragen is het Nederlandse
streven naar een redelijke verdeling van de lasten tussen de verschillende
lidstaten.Om deze redenen is de nagestreefde verhoging tot ruwweg eenderde niet
gehaald. Het multilaterale aandeel is als gevolg van de groei van het OS-budget
in 2001 zelfs licht gedaald. Wel zijn de Nederlandse vrijwillige bijdragen
aan enkele VN-instellingen in 2001 substantieel gestegen ten opzichte van
2000, zoals UNICEF (+9 miljoen euro) en UNHCR (+9 miljoen euro). Daarnaast
is met enkele VN-instellingen (UNDP, UNICEF en UNDG) in 2001 een partnership-programma overeengekomen hetgeen eveneens resulteerde
in een additionele bijdrage. Daarbij is in hoge mate rekening gehouden met
de kwaliteit van het functioneren van die instellingen.Nederland belangrijkste donor van VN bevolkingsfondsHet United Nations Population Fund (UNFPA),
het bevolkingsfonds van de VN, is een relatief kleine organisatie die projecten
en programma's uitvoert in OS-landen, meestal via lokale en internationale
NGOs. Daarnaast houdt de organisatie zich bezig met beleidsontwikkeling en
normatief werk op het gebied van reproductieve gezondheid. UNFPA probeert
zoveel mogelijk aan te sluiten bij de eigen programma's van ontwikkelingslanden.
Zij werkt met name samen met andere leden van de VN-familie (WHO, UNICEF en
in humanitaire noodsituaties UNHCR en WFP) en met lokale en internationale
NGOs. Voorlichting en publiciteitscampagnes vormen een belangrijk deel van
het werk. De betrokkenheid van UNFPA bij de aidspandemie is groot: zo is het
de grootste VN-organisatie op het terrein van de verspreiding van anticonceptiva
en besteedt UNFPA in de strijd tegen HIV/aids veel aandacht aan de kwetsbare
groepen, zoals adolescenten en vrouwen. UNAIDS, het coördinerend VN-orgaan
op HIV/aidsgebied, beschouwd UNFPA als de beste co-sponsororganisatie.Nederland is sinds 2000 de grootste donor van het bevolkingsfonds. Een
belangrijk deel van de Nederlandse bijdrage wordt geleid via het Commodities Programme, gericht op de verspreiding van condooms en
reproductieve gezondheid in nood(hulp)situaties.Zo draagt Nederland bij aan het Commodities Programme van UNFPA. De impact is daarvan is enorm. De kindersterfte nam af
en het gebruik van voorbehoedmiddelen steeg. Door de distributie van condooms
zijn waarschijnlijk miljoenen HIV-besmettingen voorkomen. In Afghanistan hielp
UNFPA bij de reproductieve gezondheidszorg in vluchtelingenkampen. Daarnaast
leverde het een bijdrage aan traumabegeleiding van vluchtelingen, waarbij
vooral aandacht is voor training van artsen en sociaal werkers.BELEIDSARTIKEL 9 INTERNATIONALE FINANCIËLE INSTELLINGEN 9. Internationale Financiële
Instellingen (EUR1000) OW-Begroting 2001MutatieRealisatie 20019.1 WB-partnership Programma35 16835 16370 3319.2 IMF/PRGF10 210110 2119.3 Speciale Multilaterale Activiteiten IFI's10 097– 5 5634 534Totaal55 47529 60185 076Nederland draagt via het multilaterale kanaal bij aan
de hoofddoelstelling van ontwikkelingssamenwerking, duurzame vermindering
van armoede. Hierbij gaat het om beleidsbeïnvloeding van de betreffende
organisaties en om het leveren van financiële bijdragen1.Beïnvloeding van het beleid van multilaterale organisaties
en bevordering van ownership en donorcoördinatieBij de IFIs geschiedt beleidsbeïnvloeding met name in het (ministeriële) Development Committee en via de bewindvoerders in de Raad
van Bewindvoerders. Bij de Nederlandse inbreng in deze fora wordt steeds het
belang benadrukt van de OS-aandachtsgebieden: participatie, gender, milieu, institutionele ontwikkeling en goed bestuur (zie
eveneens artikel 8).Bij de onderhandelingen over de middelenaanvulling van het zachte fonds
van de Wereldbankgroep (IDA) en de Afrikaanse ontwikkelingsbank (AfDF) zijn
de Nederlandse OS-prioriteiten actief uitgedragen. Beide onderhandelingsronden
konden in 2001 echter niet worden afgesloten vanwege een patstelling over
de omvang van het schenkingsaandeel binnen de fondsen.Evaluatie van het Consultancy Trust Fund (IFAD)Op verzoek van het departement evalueerde het Nederlands Economisch Instituut
(NEI) het Consultancy Trust Fund (CTF) bij het
Internationale Fonds voor Agrarische Ontwikkeling (IFAD). Dankzij IFAD financierde
het CTF (jaarlijks 450 000 euro) in de periode 1997–2001 wereldwijd
65 consultancy projecten ter verbetering van de
kwaliteit van leningen en technische assistentie.De beleidsrelevantie, doelmatigheid en doeltreffendheid van het CTF zijn
goed, zo bleek uit de evaluatie (via deskresearch)
en interviews op het departement, de Permanente Vertegenwoordiger in Rome
en bij het IFAD. Werkprocedures zijn snel en flexibel, rapportages naar tevredenheid.
Conform de voorwaarden worden vrouwen ingehuurd als consultants en worden gender-activiteiten gefinancierd. Opvallend detail is
dat vrijwel uitsluitend activiteiten met een gender-focus
waren uitgevoerd door vrouwelijke consultants.Een andere voorwaarde was de verdeling van de middelen over 75 procent
Nederlandse consultants en 25 procent uit ontwikkelingslanden. Door deze bepaling
kon de organisatie legitiem de dure maar uitstekende Nederlandse consultants
inhuren. In het kader van de ontbinding van de hulp is deze voorwaarde versoepeld.IFAD en het CTF bleken onvoldoende bekend binnen het departement en bij
de posten. Daarom adviseert het NEI om jaarlijks een beleidsoverleg te organiseren
en om een database op te zetten met gegevens over consultants.Op basis van de positieve resultaten wordt de financiering van het CTF
voortgezet.Daarnaast benut Nederland het jaarlijkse beleidsoverleg met multilaterale
instellingen en de besprekingen over de partnership-programma's
om aandacht te vragen voor genoemde thema's. Gebleken is dat de omvang van
de Nederlandse financiële bijdragen aan de IFIs en de actieve stellingname
op bovengenoemde thema's Nederland tot een belangrijke partner maakt waarmee
ook beleidsmatig rekening wordt gehoudenNederland hanteert effectiviteit als een criterium bij het toekennen van
financiële middelen aan de VN-instellingen en de IFIs (zie ook artikel
8).Om deze reden heeft Nederland zich terughoudend opgesteld inzake de door
de Afrikaanse Ontwikkelingsbank voorgestelde forse verhoging van het Afrikaanse
Ontwikkelingsfonds.Bevordering van een intensievere samenwerking en coördinatie
tussen de belangrijkste multilaterale instellingen op het terrein van ontwikkelingssamenwerkingNederland dringt bij elke voorkomende gelegenheid (bijeenkomsten van Uitvoerende
Raad, Raad van Bewindvoerders, beleidsoverleg of anderszins) met kracht aan
op betere samenwerking en coördinatie tussen VN-instellingen onderling
en met de IFIs (zie artikel 8).Naast fondsen bij de Afrikaanse Ontwikkelingsbank en de Aziatische Ontwikkelingsbank
ter versterking van het PRSP-proces is ook een PRSP-fonds bij de WB ondergebracht
voor gezamenlijk gebruik door Wereldbank en UNDP, waardoor de coördinatie
tussen deze instellingen op dit terrein wordt versterkt.Op zoek naar beoordelingsmechanismen voor financiële
managementsystemenHet Strategic Partnership with Africa (SPA)
is een forum waarin de belangrijkste multilaterale en bilaterale donoren zijn
vertegenwoordigd. Om de effectiviteit van de hulp te verbeteren worden studies
uitgevoerd, informatie uitgewisseld en gezamenlijke proefprojecten opgezet
in Afrikaanse landen.Donorlanden gaan meer en meer over tot het geven van begrotingssteun.
Dit maakt de beoordeling van het financiële management van de ontvangende
landen steeds belangrijker. Net als harmonisering van de beoordelingsmechanismen
van de donoren. Hun verschillende systemen, rapportage-eisen, tijdschema's
en controlemissies zorgen voor overbelasting van ambtenaren in de ontvangende
landen.Daarom werd in januari 2001 besloten een gemeenschappelijk beoordelingsmechanisme
te ontwikkelen, aan de hand van proefprojecten in Burkina Faso en Malawi.
Een bestaand Wereldbank-instrument (Country Financial Accountability
Assessment) werd als uitgangspunt gekozen. Nederland leverde een
actieve bijdrage aan deze exercitie door in Burkina Faso menskracht en financiële
middelen te leveren. Nederland was hierdoor direct betrokken bij de inhoudelijke
discussies.Er werd duidelijke vooruitgang geboekt in de ontwikkeling van een gezamenlijk
beoordelingskader, maar er bleek geen overeenstemming onder donoren te bestaan.
Een aantal donoren streeft naar een waterdicht controle-instrument voordat
begrotingssteun wordt gegeven. Aangezien dit niet haalbaar bleek, bedongen
zij in het proefproject onder de verhullende titel «walk-through-test» een steekproefsgewijze controle van de boeken. Andere donoren waren
hierop tegen en willen met de ontvangende overheid samen naar mogelijke verbeteringen
zoeken. Het komende jaar moet overeenstemming worden bereikt.Verhoging van het aandeel van het multilaterale kanaal
in de totale Nederlandse uitgaven voor ontwikkelingssamenwerking tot ruwweg
éénderde van het totaal.Het voornemen om bij de regionale ontwikkelingsbanken (Afrikaanse, Aziatische
en Inter-Amerikaanse) trustfunds voor milieu-activiteiten
op te zetten is gerealiseerd.BELEIDSARTIKEL 10 SAMENWERKING MET MAATSCHAPPELIJKE ORGANISATIES 10. Samenwerking met maatschappelijke
organisaties (EUR1000) OW-Begroting 2001MutatieRealisatie 200110.1 Medefinanciering particuliere organisaties393 010– 9 139383 87110.2 SNV65 921– 5 24160 68010.3 Kleine plaatselijke activiteiten2 9491 5894 53810.4 Speciale activiteiten44 3176 59750 91410.5 Voorlichting op het terrein van OS13 3871 24714 63410.6 Communicatieprogramma7 2601 7108 97010.7 Onderzoeksprogramma23 68744024 127Totaal550 531– 2 797547 734De doelstelling van het beleid is de versterking van
het maatschappelijk middenveld in ontwikkelingslanden met steun van en in
samenwerking met Nederlandse particuliere en maatschappelijke organisaties
voor zover deze bijdragen aan de verwezenlijking van de hoofddoelstelling
van de Nederlandse ontwikkelingssamenwerking.Na breed overleg met het maatschappelijk middenveld verscheen in 2001
de notitie «Civil society en structurele
armoedebestrijding» (TK 26 800 V, nr.14). Hierin staat de Nederlandse
visie op de rol en het belang van het maatschappelijk middenveld bij armoedevermindering.
Autonomie van organisaties is daarbij het uitgangspunt. De notitie wordt breed
gedragen door het Nederlandse maatschappelijk middenveld.India: MFOs ondersteunen maatschappij-opbouwIn 2001 werd een evaluatie uitgevoerd van de programma's die de Medefinancieringsorganisaties
(MFOs) in India op het gebied van maatschappij-opbouw ondersteunen. Daaruit
blijkt dat maatschappijopbouw concreet wordt beleefd en vormgegeven. Het gaat
onder meer om de bevordering van deelname van vrouwen aan besluitvorming,
het bestrijden van discriminatie en marginalisering van bepaalde groepen,
en het verwerven van concrete rechten of toegang tot overheidsdiensten. Dit
soort activiteiten zijn zeer relevant voor de leefsituatie van mensen, bij
uitstek voor diegenen die tot de doelgroep van het MFP behoren.De partnerorganisaties helpen organisaties op verschillende niveaus functioneren
en voorzien armen van een platform. Dat hebben zij nodig om zich te kunnen
organiseren en voor hun belangen op te kunnen komen. De MFOs scoren ook goed
op het gebied van burgerschapsbevordering. Dit blijkt bijvoorbeeld uit het
feit dat mensen uit achtergestelde groepen beter vertegenwoordigd zijn in
lokaal bestuur. Dat is met name van belang omdat in India een decentralisatieproces
gaande is en de overheid bevoegdheden overdraagt naar lokaal niveau.De MFOs zijn minder effectief op het gebied van beleidsbeïnvloeding.
Hoewel veel partnerorganisaties op regelmatige basis met lokale besturen of
deelstaten werken, hebben ze weinig invloed op beleid, programma's en budgetten
voor relevante onderwerpen voor de armen.De notitie vormde het kader voor de gesprekken met de Medefinancieringsorganisaties
(MFOs) over een nieuwe subsidieregeling. Daarnaast waren de aanbevelingen
van het interdepartementale onderzoeksrapport medefinancieringsprogramma (IBO/MFP)
een belangrijk uitgangspunt voor aanpassing van de subsidieregeling.
Na overleg met de MFOs werd in 2001 een transparanter en eenduidiger subsidiesysteem
verwezenlijkt. Dit moet de besteding van hulpgelden via het particuliere kanaal
zo effectief mogelijk maken. Daarnaast werd een traject ingezet om ook het
hele subsidiesysteem voor zowel Nederlandse als internationale OS-organisaties
transparanter te maken. Ook hier is de centrale doelstelling structurele armoedevermindering.
Het systeem wordt ontwikkeld in overleg met het maatschappelijk middenveld.
In het voorjaar van 2002 is een nieuw beleidskader en een aanpassing van de
huidige subsidieregeling klaar.Eén van de aanbevelingen van het IBO «Uitzending Personeel
Ontwikkelingssamenwerking» was de ontvlechting van SNV van het ministerie.
De eerste fase van dit losmakingproces werd op 31 december 2001 gerealiseerd
met de wijziging van de statuten. De organisatie kan haar adviseursrol nu
op meer vraaggerichte en effectieve wijze vervullen. Duurzame armoedevermindering
blijft de centrale doelstelling van SNV. De taken die SNV heeft vastgelegd
in een strategienota, sluiten uitstekend aan bij het beleidskader Technische
Assistentie. De overige elementen van het ontvlechtingproces (financieel,
materieel en personeel) worden in de loop van 2002 gerealiseerd.SNV Synthese studie op basis van vijf landen programma
evaluatiesIn 2001 voltooide het SNV een synthesestudie die is gebaseerd op de evaluaties
uit voorgaande jaren van de landenprogramma's in Kameroen, Vietnam, Zambia,
Zimbabwe en Angola. Conclusie: Beleid dat zich richt op capaciteitsopbouw
van gedecentraliseerde overheidsinstellingen en NGOs vindt zijn weerslag in
alle activiteiten.Het is belangrijk dat de institutionele context waarbinnen samengewerkt
gaat worden grondig wordt geanalyseerd voordat SNV haar bijdrage bepaalt.
Daarbij moet ook naar het potentieel van de partner worden gekeken en in een
contract moet duidelijk worden vastgelegd wie verantwoordelijk is voor wat
en welke resultaten moeten worden gehaald.SNV hecht grote waarde aan samenwerking met lokale overheden. In sommige
gevallen leidt dat direct tot positieve resultaten. In andere gevallen moeten
lokale overheden nog groeien in hun rol als dienaar van de publieke zaak.
Het is belangrijk dat strategische en beleidsmatige lijnen en contextuele
factoren met deze partners wordt besproken voordat een concreet actieplan
wordt opgesteld.Tot voor kort was SNV een wat in zichzelf gekeerde organisatie, stelt
de studie. Het advies is om nog meer lering te trekken uit ervaringen en deze
een plaats te geven in beleidsontwikkeling. De uitdaging is om een lerende
organisatie te worden.Het thema gender is niet meer weg te denken
uit de beleidsdocumenten van de organisatie. SNV wil gender structureel integreren in alle activiteiten die het ondersteunt.
In dit opzicht is veel bereikt, maar bij sommige partners ligt het onderwerp
gevoelig en moet SNV behoedzaam opereren.SNV heeft veel geleerd van de vijf landenevaluaties. In de strategie is
een vaste plaats ingeruimd voor aspecten als gender,
institutionele context analyse, organisatie assessment, resultaatgericht plannen en monitoren, reflectie op eigen functioneren
en leren van ervaringen. Op alle niveaus worden medewerkers getraind om deze
nieuwe benadering in praktijk te brengen, in veel gevallen met positief resultaat.In 2001 werden de evaluaties van de Duurzame Ontwikkelingsverdragen (DOVs)
met Bhutan, Costa Rica en Benin afgerond en besproken met de partners. Dit
resulteerde in voortzetting van de verdragen binnen bestaande OS-kaders.Het onderzoekprogramma ondersteunt de ontplooiing en versterking van eigen
onderzoekcapaciteit in ontwikkelingslanden. Daarnaast bevordert het meer sturing
van internationale onderzoekstructuren door de vraag vanuit ontwikkelingslanden.
In verschillende internationale fora (waaronder de EU) kwam deze
vraaggerichte benadering in 2001 hoog op de agenda, mede door Nederlandse
inzet.Het communicatieprogramma bevordert de pluriformiteit van de vrije nieuwsgaring
en de toegang tot moderne informatie- en communicatietechnologie (ICT) in
ontwikkelingslanden. Het International Institute of Communication
and Development kreeg voor een nieuwe periode subsidie. Dit instituut
stimuleert in een aantal ontwikkelingslanden een beleidsdialoog over het adequaat
benutten van de mogelijkheden van ICT in armoedevermindering.In landen waar de nationale overheid tekort schiet werd vooral via de
MFOs, die in een breed scala van landen werken, een bijdrage geleverd aan
het vergroten van toegang tot basisvoorzieningen als gezondheidszorg en basisonderwijs.
Meer dan de helft van het totale MFP budget werd besteed aan directe armoedevermindering,
waar activiteiten gericht op het vergroten van toegang tot gezondheidszorg
en basisonderwijs onder vallen.HIV/aids en basisgezondheidszorgIn het kader van de financiering van het Medefinancieringsprogramma (MFP)
vinden regelmatig evaluaties plaats onder gezamenlijke verantwoordelijkheid
van de medefinancieringsorganisaties en het ministerie. In 2001 werden de
HIV/aids-programma's in Tanzania geëvalueerd en programma's voor de basisgezondheidszorg
in Ghana en Tanzania.Uitkomst was dat de HIV/aidsprogramma's in Tanzania een positieve, zeer
gewaardeerde bijdrage leveren aan kennis en bewustwording over de ziekte.
Maar de evaluatie concludeert ook dat dit weinig of geen aantoonbaar effect
heeft op het gedrag en condoomgebruik. Wel zijn op bescheiden schaal en voor
beperkte doelgroepen op onderdelen positieve effecten waarneembaar. Zo is
zorg voor aidspatiënten verbeterd. Volgens de evaluatoren zijn de lobby-activiteiten
effectief: de programma's slagen er goed in om HIV/aids op de lokale en internationale
agenda te plaatsen. Eindconclusie van deze evaluatie is dat de effecten van
de HIV/aidsprogramma's niet grootschalig zijn. Wel zijn taboes doorbroken
en zijn enkele vernieuwende initiatieven ontwikkeld.De effecten van de door de MFOs ondersteunde programma's voor basisgezondheidszorg
in Ghana en Tanzania zijn in absolute termen niet uitzonderlijk. Maar de kwaliteit
van de geboden zorg ligt duidelijk boven het gemiddelde. De activiteiten sluiten
aan bij het overheidsbeleid en richten zich met name op afgelegen gebieden,
waar de overheid minder aanwezig is. De evaluatoren schetsen een beeld van
een overheid die door de slechte economische situatie al lange tijd steeds
minder geld ter beschikking heeft voor gezondheidszorg. Partnerorganisaties
voelen zich geroepen om de gaten op te vullen die de overheid laat vallen
en richten zich voornamelijk op traditionele dienstverlening, en minder op
lobby en beleidsbeïnvloeding.Evaluatie Stichting Werkgroep Medische Ontwikkelingssamenwerking
(WEMOS)Samen met Zuidelijke partnerorganisaties werkt de Stichting Wemos via
internationale beleidsbeïnvloeding aan de verbetering van de gezondheidssituatie
in ontwikkelingslanden. Om haar lobby te versteken, voert Wemos campagne onder
haar Nederlandse achterban van zorgverleners. Er bestond een langlopende financiële
relatie met Wemos en het ministerie wilde inzicht in de resultaten van Wemos'
werk. Daarom liet zij dit in de zomer van 2001 evalueren.Het eindrapport doet een aantal zeer concrete aanbevelingen over de werkwijze
van Wemos en over de relatie met departement. De stichting moet haar relaties
met de Zuidelijke partners nog sterker maken. Ook moet zij meer dan voorheen
aandacht besteden aan de gevolgen van beleidswijzigingen voor de mensen in
het Zuiden. Wemos moet verder gezamenlijk met de partners optrekken bij het
beïnvloeden van beleid. Na de totstandkoming van nieuw beleid, verdragen
en standaarden, moet zij volgen wat dit betekent voor de mannen en vrouwen
in ontwikkelingslanden. Dit moet leiden tot een geïntegreerdeaanpak. Het stroomlijnen en consequenter doorvoeren van de geïntegreerde
aanpak zal de organisatie sterker maken.Wat betreft de relatie tussen Wemos en het departement raadt de evaluatie
aan om van projectfinanciering over te gaan programmafinanciering. Dat stelt
de organisatie in staat de kwaliteit te verbeteren. Wemos heeft de aanbevelingen
verwerkt in het vierjarenplan dat zij in november heeft ingediend als financieringaanvraag.BELEIDSARTIKEL 11 INTERNATIONAAL ONDERWIJS 11. Samenwerking op het terrein
van internationaal onderwijs (EUR1000) OW-Begroting 2001MutatieRealisatie 200111.1 Internationaal onderwijsprogramma84 360– 2 80881 552Totaal84 360– 2 80881 552Het internationaal onderwijsbeleid van Nederland is
gericht op versterking van de nationale uitvoeringscapaciteit van ontwikkelingslanden,
in het bijzonder met betrekking tot het post-secundair onderwijs, onderzoek
en informatievoorziening.Beleidskader Internationaal OnderwijsHet overleg in de interdepartementale stuurgroep resulteerde – conform
de doelstelling – in een nieuw beleidskader voor de Internationale Onderwijsprogramma's.
Naar verwachting wordt de vorig jaar ter hand genomen selectie van een onafhankelijke
intermediaire organisatie voor het beheer en de uitvoering van de nieuwe programma's
afgerond in het begin van 2003.Het nieuwe beleidskader omvat drie nieuwe programma's: één
samenwerkingsprogramma gericht op institutionele ontwikkeling (ID) van hoger
onderwijs – en trainingscapaciteit in OS-landen; daarnaast twee beurzenprogramma's
gericht op Human Resources Development (HRD).
De nieuwe opzet moet de effectiviteit en doelmatigheid van de programma's
vergroten. (start voorzien voor 2002).Nederlandse ondersteuning particulier basisonderwijs
in BangladeshBRAC is een particuliere organisatie die basisonderwijs verzorgt in Bangladesh.
De overheid is niet in staat volledig in de behoefte aan onderwijs te voorzien.
BRAC zet scholen op, leidt leerkrachten op, ontwikkelt lesmateriaal en bibliotheekjes.
Bijzondere aandacht is er voor vrouwen en meisjes. De leerkrachten zijn bijna
altijd gehuwde vrouwen uit het dorp waar de school staat. De meesten van hen
werken voor het eerst buitenshuis. BRAC ziet hen als «vehicles
of change».Nederland steunt het BRAC-programma Non Formal Primary
Education Progamme voor een periode van 5 jaar (1999–2003)
met een totaalbedrag van 15,9 miljoen euro. De resultaten van het programma
zijn indrukwekkend. Mede door de Nederlandse bijdrage zijn dertigduizend plattelandsscholen
opgezet, met in totaal een miljoen leerlingen. De drop-out
rate is veel lager dan in het gewone onderwijs. Negentig procent
van de meisjes stroomt door naar vervolgopleidingen. Een Standard Achievement Test (SAT) is ontwikkeld om zicht te houden
op resultaten van de leerlingen. De Mid Term Review
van september 2001 roemde niet alleen de resultaten van het programma maar
noemde het door BRAC gehanteerde Management Information
System ook «zeer up-to-date en
allesomvattend.»BRAC is een van grootste particuliere ontwikkelingsorganisaties in de
wereld en heeft een uitstekende reputatie. Het onderwijsprogramma wordt geheel
uitgevoerd door Bangladeshi. Het resulteert is een sterke positieverbetering
van veel arme kinderen, met een belangrijke rol van vrouwen.Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT)Het KIT kreeg in 2001 een op output-financiering
gebaseerde subsidiebeschikking die loopt tot 2003. In dit kader werden meer
kwaliteitsindicatoren en bijbehorende meetmethoden ontwikkeld
en eenduidig vastgelegd in de productplannen voor 2002. Hiermee kan de gerealiseerde output beter worden beoordeeld.Samenwerking Internationale Instellingen (SII)Het programma SII richt zich op samenwerking met internationale organisaties
en instituten. Centrale doelstelling is opbouw en versterking van de onderwijssector
in ontwikkelingslanden. Eind 2001 werd dit programma opengesteld voor steun
aan regionale opleidingsinstituten. Er werd een aantal relevante instituten
geïdentificeerd waarmee zal worden samengewerkt. In 2001 werd de evaluatie
van het uit het SII gefinancierde ICRAF-programma strengthening
training and education in agroforestry met een positief verslag afgerond.Burkina Faso: Onderwijs in de eigen taalHet gaat niet goed met het basisonderwijs in Burkina Faso. Minder dan
de helft van de leerlingen slaagt erin de zesjarige basisopleiding binnen
acht jaar te voltooien. Het analfabetisme blijft met 78 procent schrikbarend
hoog. Lokale gemeenschappen zijn nauwelijks betrokken bij het onderwijs. Het
vermoeden bestond dat daar het probleem zou kunnen zitten. De schooltaal in
Burkina is Frans, het gebruik van lokale talen is niet toegestaan. Daarom
werd op enkele basisscholen geëxperimenteerd met een andere aanpak: eerst
onderwijs in de eigen taal en pas later de introductie van Frans. Nederland
financierde een aantal proefprojecten. Inmiddels is de aanpak tot officiële
methode verheven.De resultaten van de proefprojecten waren verrassend goed. Leerlingen
blijken in de nieuwe aanpak meer leerstof tot zich te nemen. Dat maakt de
latere overstap naar het Frans eenvoudiger. De onderwijsmethode sluit beter
aan bij de lokale cultuur, waardoor ouders en de lokale autoriteiten meer
betrokken raken. Enkele cijfers: bij tweetalig onderwijs ligt het uitvalpercentage
op 7 procent, tegenover het «normale» niveau van 50 procent. Het
slagingspercentage ligt ook hoger: 83 procent in plaats van 50–60 procent.
Tussen 1997 en 2001 werden ruim vijfduizend tweetalige onderwijscentra opgezet.
Deze hebben al ruim 125 duizend volwassenen en kinderen gealfabetiseerd, van
wie bijna de helft vrouwen en meisjes.De Nederlandse ambassade hielp bij het breed bekendmaken van de positieve
resultaten. Dit leidde ertoe dat de twee-talenmethode is opgenomen in het
Burkinese tienjarenplan voor het basisonderwijs. De Nederlandse ambassade
is druk doende andere donoren te bewegen ook een bijdrage te leveren aan de
financiering van het tienjarenplan.Brede steun voor basisonderwijs in MaliHet Malinese onderwijsbeleid tot 2010 ligt vast in het tienjarenplan voor
het onderwijs en het bijbehorende investeringsprogramma. Het Malinese onderwijsbeleid
wil de scholingsgraad verhogen. Daarbij zijn toegang, kwaliteit en beheer
de hoofdaccenten (concreet houdt dit de volgende activiteiten is: bouw en
inrichting van scholen, schoollokalen, ondersteuning van regionale opleidingsinstituten
voor leerkrachten, en ondersteuning van lokale centra voor pedagogische ondersteuning,
ondersteuning van leerplanontwikkeling en productie van leermiddelen). Extra
aandacht is er voor deelname van meisjes, achtergestelde regio's, rendement,
decentralisatie en onderwijskundige ondersteuning. Mali besteedt 27 procent
van de begroting aan onderwijs, waarvan op dit moment ruim de helft naar het
basisonderwijs gaat. De overheid schakelt lokale NGOs in voor de uitvoering
van het onderwijsbeleid.Sinds 1998 steunt Nederland het Malinese basisonderwijs. De Nederlandse
steun ging en gaat direct naar de nationale onderwijsbegroting. Het geld wordt
gebruikt voor de bouw en inrichting van basisscholen, regionale lerarenopleidingen,
leerplanontwikkeling en productie van leermiddelen.In 2001 droeg Nederland actief bij aan de beleidsontwikkeling van het
ministerie van Onderwijs en de uitwerking van het investeringsplan 2001–2004.
In een aantal regio's worden nu regionale actieplannen uitgewerkt en vastgesteld.
De bruto scholingsgraad (het aantal kinderen dat in het leerjaar zit waarin
ze, gezien hun leeftijd, horen te zitten) in het lageronderwijs nam toe van 36 procent in 1992 tot 56 procent in 2000. De scholingsgraad
van meisjes steeg in dezelfde periode van 21 procent naar 46 procent.Donoren en overheid hebben afspraken gemaakt over harmonisatie van procedures
en instrumenten. Verder is besloten tot gemeenschappelijke evaluaties.BELEIDSARTIKEL 12 SAMENWERKING MET HET BEDRIJFSLEVEN 12. Samenwerking met het bedrijfsleven
(EUR1000) OW-Begroting 2001MutatieRealisatie 200112.1 Bedrijfslevenprogramma171 075– 78 02093 05512.2 FMO53 138– 2 54750 59112.3 CBI10 38814610 534Totaal234 601– 80 421154 180De algemene beleidsdoelstelling is het stimuleren van
de ontwikkeling van de particuliere sector in ontwikkelingslanden. Daaronder
valt ten eerste vergroting van markttoegang, schuldverlichting en handelsgerelateerde
capaciteitsopbouw, ten tweede bevordering van een voorwaardenscheppend en
flankerend beleid ten gunste van de particuliere sector in ontwikkelingslanden
en ten derde investeringsbevordering.De drie bovengenoemde beleidsterreinen staan beschreven in de notitie
Ondernemen tegen Armoede (TK 27 467, nr. 1). In oktober is een aanvulling
op de notitie verschenen, die inzicht verschaft in de Nederlandse inzet op
alle drie de deelterreinen met een aanvullend actieprogramma (TK 27 467,
nr. 2).Stimuleren van de ontwikkeling van de particuliere sector
in ontwikkelingslanden met inzet van Nederlandse particuliere organisatiesPSOMPSOM (Programma Samenwerking Opkomende Markten), uitgevoerd door Senter,
richt zich op het bevorderen van Nederlandse investeringen in een beperkt
aantal ontwikkelingslanden door medefinanciering van proefinvesteringen. Als
de lopende eerste periode van het programma is afgerond heeft PSOM naar verwachting
ongeveer 80 risicovolle investeringen ondersteund. Ongeveer de helft daarvan
krijgt een volwaardig commerciëel vervolg. De overige 50% zal deels voortbestaan
op kleinere schaal en deels dienen als leerpunt voor de lokale overheid en
ondernemers uit Nederland en de investeringslanden. Het programma lijkt behoorlijk
succesvol, maar de externe review, die eind 2001
in gang is gezet, zal meer inzicht geven in de kwaliteit van PSOM.De uitputting van het programma bleef achter bij de verwachtingen. Dit
werd veroorzaakt doordat projecten in de praktijk langer duren dan voorzien.
Daarbij kwamen onvoldoende goede voorstellen binnen voor Oeganda, Tanzania
en Indonesië. Hierdoor konden in 2001 minder projecten gestart worden
dan was geraamd.FMOFMO (Financieringsmaatschappij voor Ontwikkelingslanden) richt zich op
vergroting van de investeringscapaciteit van particuliere ondernemers. De
discussie met de FMO-directie over de middellange termijn visie liep vertraging
op. De beoogde duidelijkheid over de toekomst van het Ontwikkelingsfonds
kon daardoor in 2001 niet worden gegeven. Er is afgesproken dat de FMO voor
het eerste beleidsoverleg met de regering in 2002 een visiedocument gereed
zal hebben.FMO heeft het aantal landen waar zij actief is teruggebracht naar 44 en
concentreert zich op de financiële sector, energie, infrastructuur en
informatie- en communicatietechnologie. In 2001 werden de beoordelingscriteria
voor aanvragen op aspecten van ontwikkelingsrelevantie, milieu en sociaal
beleid aangescherpt.Wat betreft de speciale programma's van de FMO breidde de portefeuille
van het Seed Capital programma zich uit tot deelneming
in veertien fondsen. Daarbij wordt geïnvesteerd in 96 ondernemingen in
het midden- en kleinbedrijf, met name in Afrika. De kwaliteit van de portefeuille
nam in 2001 toe.De evaluatie van het Kleinbedrijf-financieringsfonds werd vertraagd door
reorganisatie bij het ministerie en de FMO. De opzet van het NIMF (Nederlands
Investerings Matching Fonds) werd bijgesteld. NIMF heeft een nieuwe functie
als katalysator van buitenlandse investeringen in bedrijven in ontwikkelingslanden.
Het fonds verstrekt risicodragend vermogen aan bedrijven in ontwikkelingslanden,
maximaal ter grootte van het vermogen dat buitenlandse investeerders zelf
inbrengen.Hulp voor het kleinbedrijfHet Committee of Donor Agencies for Small Enterprise
Development werd opgericht in 1979. De 36 deelnemers, bilaterale
en multilaterale donoren, willen binnen ontwikkelingssamenwerking meer aandacht
voor kleinschalige bedrijven. De Wereldbank voert het secretariaat. De donoren
ontmoeten elkaar eens per jaar. Via onderzoek en uitwisseling van informatie
wil het comité bijdragen aan betere onderlinge coördinatie en
gezamenlijke richtlijnen voor activiteiten.Het comité gaf (ook in 2001) opdracht voor diverse studies naar
het functioneren van microkredietinstellingen. Conclusie was dat een bedrijfsmatige
aanpak noodzakelijk is. Schenkingen leiden niet tot het gewenste resultaat,
omdat prikkels ontbreken om de efficiëntie te verhogen. Als financiële
instellingen uit ontwikkelingslanden om training of advies vragen, moeten
ze daarvoor betalen. Wel wordt in sommige gevallen subsidie verleend. Nederlandse
donoren, zoals de medefinancieringsorganisaties en de Stichting Doen, hebben
veel van de aanbevelingen overgenomen. Ook programma's van de Nederlandse
ambassades volgen de richtlijnen van het comité.ORET/MILIEVHet programma Ontwikkelingsrelevante Export Transacties (ORET) en Milieu
en Economische Verzelfstandiging (MILIEV) richt zich op versterking van de
investeringscapaciteit ter verbetering van de sociale en fysieke infrastructuur.De formele overdracht van de uitvoerende taken van Oret/Miliev van het
departement naar FMO/NIO was eind 2001 vrijwel afgerond. Uiteindelijk werd
gekozen voor uitvoering onder mandaat. De regeling werd aangepast in verband
met het DAC-besluit om de hulp aan de MOLs te ontbinden. Op 1 oktober 2001
werd Oret/Miliev gesloten voor MOLs. Het programma werd met 45 miljoen euro
verlaagd naar 104 miljoen euro op jaarbasis, terwijl bij de FMO een investeringsfonds
werd ingesteld om de infrastructuur van de MOLs te verstevigen. Hierin wordt
over een periode van 4 jaar 181,5 miljoen euro gestort. Met het Nederlands
bedrijfsleven, EZ en FMO werd een discussie gestart over de omvorming van
Oret/Miliev naar een ongebonden faciliteit ter ondersteuning van investeringen
in de infrastructuur van ontwikkelingslanden.De uitputting van Oret/Miliev bleef in 2001 opnieuw beneden de verwachting. Uiteindelijk werd 79 miljoen euro uitbetaald. In 2000 was dat
nog 83,6 miljoen euro en in 1999 zelfs 95,7 miljoen euro. Met het sluiten
van het programma op de MOLs werden op de valreep veel aanvragen ingediend.
Daarom wordt verwacht dat de uitputting in 2002, maar zeker in 2003, zal aantrekken.
Desalniettemin werd een extern onderzoek naar de onderuitputting ingesteld,
dat naar verwachting dit voorjaar wordt afgerond. De aanvragen onder het Oret/Miliev-programma
liggen met name in de infrastructuur (scheepsleveranties, baggerwerken, rehabilitatie
van wegen), milieu (waterzuiveringsinstallaties, windmolens) en gezondheidszorg
(leverantie van medische apparatuur).CBIDe activiteiten van het CBI zijn erop gericht om voor bedrijven uit ontwikkelingslanden
voorwaarden te scheppen voor duurzame versterking van de economische positie
op de internationale markt, met name de West-Europese. Gezien de tekortkomingen
op beheersmatig gebied, zoals onder andere door de Algemene Rekenkamer gesignaleerd,
waren versterking van de beheerscapaciteit en verduidelijking van de aansturingsrelaties
in 2001 topprioriteiten. Met de ondertekening van nieuwe convenanten tussen
departement en CBI is het beheersmatige herstructureringstraject van het CBI
voltooid.Zoals aangekondigd in de begroting 2001 is het CBI zich meer gaan richten
op het leveren van maatwerk. Dit houdt in dat in 2001 veelal op micro- en
mesoniveau assistentieprogramma's werden geleverd die inspeelden op concrete
behoeften en knelpunten. Voor een uitgebreidere beleidsmatige terugblik op
2001 wordt verwezen naar paragraaf 1 van de begroting baten-lastendiensten
die bij deze verantwoording is gevoegd.Programma Uitzending Managers (PUM)Stichting PUM adviseert het midden- en kleinbedrijf in ontwikkelingslanden,
met name het segment dat niet in staat is advies in te huren op de markt.
Daarnaast richt PUM zich op versterking van de enabling
environment, zoals Kamers van Koophandel, Kadasters, Werkgeversorganisaties.
Afgelopen jaar trad een nieuwe directeur aan en werd een begin gemaakt met
de institutionele versterking van de organisatie. Najaar 2001 ging de gezamenlijke
evaluatie van start van het OS- en EZ-programma in Oost-Europa over de periode
1996–2000. Tevens werd een proefbegroting opgesteld op basis van output-financiering.PUM had afgelopen jaar duidelijk te lijden onder de gevolgen van de aanslagen
in de Verenigde Staten. Veel missies werden uitgesteld. In totaal voerde PUM
een kleine 800 missies uit naar ontwikkelingslanden, zo'n 125 minder dan gepland.
Ook het totale aantal aanvragen bleef met 2300 duidelijk achter bij andere
jaren. Over het algemeen werden meer follow-up
missies uitgevoerd naar dezelfde aanvrager. Mede daardoor liep de gemiddelde
missieduur terug naar een week of vier.Microkrediet helpt armen in ontwikkelingslandenHonderden miljoenen mensen in ontwikkelingslanden hebben geen toegang
tot reguliere financiële diensten, zoals veilig sparen, leningen en verzekeringen.
Micro-financieringsinstellingen (MFIs) over de hele wereld laten zien dat
hun vorm van kredietverlening levensvatbaar is. Helaas is de kloof tussen
vraag en aanbod erg groot. Minder dan twee procent van de armen heeft toegang
tot MFIs. Uitbreiding van microfinanciering vereist meer institutionele capaciteit
en financiële levensvatbaarheid. Een groep donoren, waaronder Nederland,
besloot daarom in 1995 tot oprichting van de Consultative
Group to Assist the Poorest (CGAP).De CGAP, waarvan inmiddels 29 donoren lid zijn, richt zich met name op
technische ondersteuning van micro-financieringsinstellingen. Daarnaast investeert
CGAP in beperkte mate in veelbelovende nieuwe kredietorganen in ontwikkelingslanden,
bij voorkeur in samenwerking met andere donoren. De CGAP is voor donoren een
ideaal orgaan om hun activiteiten te coördineren. Het vooraf inschatten
van de kwaliteit van de kredietinstellingen krijgt steeds meer aandacht. Hoe
is het rentebeleid? Hoe zit het met de financiële transparantie?De CGAP wil dat in de toekomst zo veel mogelijk microkredieten via commerciële
kanalen lopen, omdat deze er vaak voor zorgen dat activiteiten zelfstandig
voortbestaan. Om dit te bereiken moeten lokale financiële markten worden
ontwikkeld.Allochtoon OndernemerschapDit programma werd in 2001 met één jaar verlengd met het
oog op de evaluatie van de veldactiviteiten, die eind 2001 begon. De lange
opstartfase van het programma verhinderde een algehele evaluatie tijdens de midtermreview in 1999. De resultaten van het programma
Allochtoon Ondernemerschap waren in 2001 (afgezet tegen de voorgaande drie
jaar) ronduit bemoedigend. Er meldden zich afgelopen jaar een kleine 200 personen
aan die graag een bedrijf in hun moederland willen starten. Ruim 50 ondernemers
kregen een training in ondernemerschapsontwikkeling en ruim 20 begonnen daadwerkelijk
een bedrijf. De gemiddelde investering bedroeg 50 000 euro, waarvan ongeveer
tweederde van de ondernemer zelf komt en éénderde vanuit het
programma wordt gegarandeerd.BELEIDSARTIKEL 13 POLITIEKE EN ECONOMISCHE BELANGENBEHARTIGING 13. Politieke en Economische
belangenbehartiging (EUR1000) OW-Begroting 2001MutatieRealisatie 200113.1 Programma Kleine Projecten8 168– 1 2606 90813.2 POBB/Algemeen10 567– 3 3407 22713.3 Voorzitterschappen en Staatsbezoeken2 949– 472 90213.4 Diverse bijdragen418– 2639213.5 Internationale Manifestaties908– 624284Totaal23 010– 5 29717 713Het Nederlands buitenlands beleid dient naast wereldwijde
belangen ook Nederlandse belangen die wedijveren met de belangen van andere
landen. Het bewaren van de Nederlandse identiteit in een Europeaniserende
en mondialiserende omgeving op politiek en economisch gebied is hierbij van
belang.Onderhouden van een adequaat postennetNederland wil in alle kandidaat-lidstaten van de EU ambassades hebben.
In 2001 werden nieuwe posten geopend in Slovenië, Estland en Litouwen.
Daarnaast werd een ambassade geopend in Georgië. Mede in verband met
de Nederlandse deelname aan de UNMEE-vredesoperatie, werd een ambassade opgezet
in Eritrea.In 2001 kreeg de aangekondigde economische versterking van het postennetwerk
nader vorm. De economische punten in Recife, Kunming, Krakow en Lyon zijn
geopend. Dit betekent dat er nu zestien economische steunpunten functioneren
in veelbelovende regio's in Brazilië, China, Frankrijk, India, Mexico
en Polen. Op basis van een nadere beoordeling van het functioneren van deze
steunpunten zal tot aanpassingen in het netwerk kunnen worden besloten. Met
het ministerie van LNV wordt nog gesproken over de opening van nieuwe centra
voor training en technologieoverdracht in de agrarische sector.Via de jaarplancyclus werden de taken van ambassades en consulaten-generaal
gestandaardiseerd op het terrein van de economische belangenbehartiging.Benutting financiële instrumentenElke post heeft een budget voor kleine projecten (Programma Kleine Projecten).
De posten wendden het Programma Kleine Projecten (PKP) aan voor kleinschalig
projecten in het kader van armoedevermindering, culturele projecten als optredens
van Nederlandse musici, het organiseren van tentoonstellingen, het instandhouden
van historisch en cultureel erfgoed en het verstrekken van informatie over
Nederland.Uit het Programma Ondersteuning Buitenlands Beleid (POBB/algemeen) werd
in 2001 voor in totaal ruim 7 miljoen euro aan projecten gefinancierd. Voorbeelden
zijn de ontmanteling van kerncentrales in Midden- en Oost-Europa (ruim 2,5
miljoen euro), verkiezingswaarneming (onder meer in Kroatië en Peru),
milieuprojecten, gemeentelijke samenwerking met Turkije, ondersteuning van
media en onderwijsprojecten.In 2001 was 4,5 miljoen euro beschikbaar voor economische versterking van het postennetwerk. Dit bedrag werd voor een aanzienlijk deel besteed
aan de opzet en continuering van het netwerk van economische steunpunten.
Om het postennetwerk economisch sterker te maken, werden ook trainingen ontwikkeld
voor de economische medewerkers. Van een paar ambassades werd de economische
afdeling versterkt.Inzet van het bilaterale beleidEuropaDe bilaterale betrekkingen met een aantal West-Europese landen kregen
in 2001 extra aandacht. In Edinburgh werd de tweede «Apeldoorn-conferentie»
gehouden met het Verenigd Koninkrijk. Het thema was de toekomst van Europa.
In Eindhoven werd de eerste Belgisch-Nederlandse Conferentie gehouden over
de bilaterale betrekkingen, mede in het licht van de Belgische staatshervorming.
Er werd gesproken over grensoverschrijdend ondernemen, grote-stedenbeleid,
flexibiliteit op de arbeidsmarkt en cultuur en onderwijs. Met Duitsland vond
de vijfde Nederlands-Duitse Conferentie plaats in Amsterdam, gewijd aan het
thema «Taal in een veranderend Europa». Deze conferenties leidden
tot een diepgaander contact, beter onderling begrip en een basis voor toekomstige
beleidsafstemming.Vanwege het EU-voorzitterschap van respectievelijk België en Spanje
werden de bilaterale contacten met deze landen geïntensiveerd. Dat heeft
goed inzicht gegeven in de wederzijdse beleidsvoornemens. Soms boden de opgebouwde
contacten de mogelijkheid om voorafgaand aan EU-bijeenkomsten posities af
te stemmen.De betrekkingen met de kandidaat-lidstaten van de EU werden in 2001 verdiept.
Speciale aandacht kregen de relaties met Polen, Hongarije, Tsjechië en
Slowakije. Er vonden bilaterale ontmoetingen op politiek en ambtelijk niveau
plaats, met Polen werden drie «Utrecht-conferenties» gehouden
en met meerdere Midden-Europese landen zijn partnerschappen afgesloten. De
banden met de Baltische Staten werden sterker door een Noordelijke Ambassadeursconferentie,
het Nederlandse waarnemerschap bij de Council of Baltic
Sea States en de opening van ambassades.In het licht van de EU-kandidatuur werd intensief samengewerkt met Turkije.
De eerste Matra-projecten gingen van start, er kwam een intensieve mensenrechtendialoog
op gang en bij diverse bezoeken werd het Nederlands standpunt over de Turkse
EU-kandidatuur naar voren gebracht. Hiermee werd invloed uitgeoefend op het
hervormingsproces dat Turkije thans doormaakt. In april bracht president Sezer
een staatsbezoek aan Nederland. Dit gaf de bilaterale relatie met Turkije
een impuls.De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken kondigde tijdens zijn bezoek
aan Cyprus en Malta aan dat hier in 2002 ambassades worden geopend.In 2001 werd opnieuw veel aandacht besteed aan de relatie met de Balkan.
In september 2001 bracht de minister voor Ontwikkelingssamenwerking een bezoek
aan Macedonië.In 2001 werd een structureel kader ontwikkeld voor de intensivering van
de bilaterale relaties met Rusland. Dit werd vastgelegd in het Gezamenlijk
Actieprogramma Nederland-Rusland 2001–2003, waarin de geplande activiteiten
zijn vastgelegd. Hiermee werd aan de politieke dialoog een nieuwe impuls werd
gegeven. De minister-president en de minister van Buitenlandse Zaken brachten
een bezoek aan Moskou. Hoogtepunt was het eerste staatsbezoek
van Hare Majesteit de Koningin aan Rusland. Dit resulteerde in een verdere
versteviging van de betrekkingen. De Russische president werd uitgenodigd
om in de nabije toekomst een tegenbezoek af te leggen aan Nederland.AfrikaIn februari 2001 brachten de minister-president en de ministers van Defensie
en voor Ontwikkelingssamenwerking een bezoek aan Ethiopië en Eritrea.
Tijdens dit bezoek werd de Nederlandse betrokkenheid bij de vredeshandhaving
en wederopbouw in de regio – waar op dat moment Nederlandse troepen
deelnamen aan de VN-vredesmissie UNMEE – benadrukt.De beoogde intensivering van de bilaterale betrekkingen met Zuid-Afrika
en Ghana kreeg in 2001 vooral een basis door bilaterale bezoeken. Zo bracht
de minister-president een geslaagd vijfdaags bezoek aan Zuid-Afrika. Hij sprak
onder meer met President Mbeki over de mogelijke Nederlandse bijdrage aan
de vormgeving van het nieuwe Zuid-Afrika en over de stabiliserende rol van
dit land in de regio. In de gesprekken gaf de minister-president inhoud aan
de betrekkingen met het nieuwe Zuid-Afrika. Grootste succes van het bezoek
was de publieke uitspraak over TRIPs/medicijnen die leidde tot een wijziging
van de EU positie in Doha (zie artikel 1). Een andere concrete uitkomst van
dit bezoek was de bijdrage van twee miljoen euro uit het Vredesfonds aan de
Zuid-Afrikaanse beschermingsmacht in Burundi. (zie artikel 2). De banden met
Ghana werden aangehaald met de herdenking van driehonderd jaar diplomatieke
betrekkingen en door het bezoek van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking.
Zij prees de democratische presidentswisseling en uitte haar steun aan het
Ghanese beleid. Ook zegde zij 25 miljoen euro toe aan extra betalingsbalanssteun.
In 2001 bracht de minister voor Ontwikkelingssamenwerking eveneens bezoeken
aan Mali, Botswana (in het kader van de GCA), en Rwanda.Midden-Oosten en Noord-AfrikaMet het bezoek van de minister van Buitenlandse Zaken aan Israël,
Jordanië, Egypte en de Palestijnse Gebieden werd speciale aandacht gegeven
aan de bilaterale betrekkingen met deze regio. De bezoeken stonden allereerst
in het teken van het vredesproces. Met deze bezoeken heeft Nederland daar
naar vermogen aan bijgedragen. De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken
legde in oktober bezoeken af aan Marokko, Tunesië en Algerije. Deze bezoeken
verhoogden de zichtbaarheid van de Nederlandse betrokkenheid bij samenwerking
van de EU met de Mahgreb-landen en gaven profiel aan het belang dat Nederland
hecht aan deze landen.Ambassade Peking wint prijsIn 1983 stelden de exportorganisatie Fenedex en de werkgeversorganisaties
(nu: VNO-NCW) een tweejaarlijkse prijs in voor de diplomatieke post die de
Nederlandse economische belangen het beste bevordert. De ambassade in Peking
won in 2002 voor de derde achtereenvolgende keer deze prijs. Dit is nog niet
eerder gebeurd.De ambassade kreeg de prijs van een kritisch ondernemerspubliek. Een objectiever
klantentevredenheidsonderzoek kan de ambassade zich naar eigen zeggen niet
wensen. Om de prijs de eerste keer te winnen was moeilijk, de tweede keer
nog moeilijker. Op een derde overwinning had de post dan post niet durven
hopen. Er zijn tenslotte veel posten die hoge kwaliteit leveren.Het economische werk van de ambassade in China is als volgt: In overleg
met de BEB en de EVD en met de Consulaten-generaal zijn prioriteitssectoren
vastgesteld, zoals watermanagement, milieutechnologie, energie, transport/logistiek.
Vooral op deze gebieden wordt kennis opgebouwd. Ook worden bedrijven buiten deze sectoren geholpen.
De ambassade stuurt ook een aantal zogeheten economische steunpunten aan in
de provincies, zodat een goed geografisch bereik verzekerd is. Contacten zijn
minstens zo belangrijk als kennis in een land als China, waar de overheid
zich nog met alle details van de economie bemoeit. Het opbouwen van een netwerk
heeft dus hoge prioriteit.AziëDe bilaterale betrekkingen met sommige landen in Azië en Oceanië,
vooral die met Afghanistan en Pakistan, werden sterk beïnvloed door de
gebeurtenissen van 11 september. Ook in de relaties met andere landen
in deze regio werden accenten anders gelegd dan is aangegeven in de MvT 2001.
Aan Pakistan werd schuldverlichting toegezegd voor 2001 (10,3 miljoen euro)
en 2002 (10 miljoen euro), aan Afghanistan werd in het kader van de Tokio-conferentie
34 miljoen euro voor humanitaire en wederopbouwhulp voor 2001 en 2002 toegezegd.
Hiermee werd de wereldwijde coalitie tegen het terrorisme gesteund.De minister-president en de minister voor Ontwikkelingssamenwerking brachten
in het najaar een bezoek aan Pakistan. Zij wilden een beter inzicht krijgen
in de humanitaire crisis in de regio. Daarbij betuigde Nederland steun aan
de stellingname van dit land tegen het internationale terrorisme. De minister
van Buitenlandse Zaken bracht eind november een drie-landen bezoek aan Turkije,
Iran en India. Zijn doel was onder meer de Indiase rol in de anti-terrorisme
coalitie te stimuleren.De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken bezocht Japan ter afsluiting
van de viering van 400 jaar betrekkingen tussen Nederland en Japan. Het bezoek
werd ook gebruikt om de positie van de EU en Japan over de uitvoering van
het Kyoto-protocol beter af te stemmen. In december werd een succesvolle bijeenkomst
gehouden over uitvoering van de Overeenkomst voor Technisch Wetenschappelijke
Samenwerking met Japan.Begin 2001 werden diplomatieke betrekkingen aangeknoopt met Noord-Korea.
Samen met andere EU-lidstaten speelde Nederland zo in op de voorzichtige toenadering
van Pyongyang. Doel is een dialoog op gang te brengen met het volledig geïsoleerde
land.Westelijk HalfrondDe bilaterale betrekkingen met de VS en Canada werden na 11 september
grotendeels bepaald door de consequenties van de aanslagen. Canada zag zich
net als de VS gedwongen op tal van terreinen de veiligheidsmaatregelen te
verscherpen. De relaties tussen de VS en de EU werden ook grotendeels bepaald
door de strijd tegen het terrorisme en de situatie in en rond Afghanistan.De EU en landen van Latijns-Amerika en het Caribisch gebied (LAC) zijn
begonnen met de voorbereiding van tweede bijeenkomst van staatshoofden en
regeringsleiders op 17 en 18 mei 2002 in Madrid. Zij werken aan twee
initiatieven van Nederland: de totstandkoming van een Verdrag inzake Maritieme
Samenwerking in het Caribische Gebied en de voorbereiding van de Dialoog inzake
Sociale Zekerheid tussen de EU en de landen van Latijns-Amerika en het Caribisch
gebied.Het beleid voor Suriname stond in het teken van de implementatie van de
afspraken die de ministers van Buitenlandse Zaken en Ontwikkelingssamenwerking
oktober 2000 in Paramaribo maakten met de Surinaamse regering. Het bezoek
van President Venetiaan aan Nederland, in het bijzonder zijn gesprekken met
de Koningin en de premier, vormden het voorlopig sluitstuk van de normalisering
van de betrekkingen met Suriname.BELEIDSARTIKEL 14 ASIEL, MIGRATIE, CONSULAIRE DIENSTVERLENING 14. Asiel, migratie en consulaire
dienstverlening (EUR1000) OW-Begroting 2001MutatieRealisatie 200114.1 Opvang asielzoekers171 865– 8 397163 46814.2 Asiel en Migratie1 42061 42614.3 Consulaire dienstverlening1 7612652 02614.4 Gedetineerdenbegeleiding59011370314.5 Overig5 207– 2 5032 704Totaal180 843– 10 516170 327Nederland heeft als doel bij te dragen aan de opvang
van vluchtelingen, te streven naar een meer evenwichtige verdeling van asielzoekersstromen
over de Europese landen, en adequate zorg en dienstverlening te bieden aan
Nederlanders die naar het buitenland reizen of daar verblijven1.Asiel en MigratieDe beoogde intensivering en verbetering van de output-gerichte werkprocessen op het terrein van asiel, migratie, visumverlening
en bestrijding van documentfraude werd in 2001 op veel punten gerealiseerd.
Hieronder een aantal voorbeelden.NationaalIn 2001 werden 44 algemene ambtsberichten en 1453 individuele ambtsberichten
uitgebracht aan het ministerie van Justitie. Dit is in totaal meer dan in
2000, toen zestig algemene en 1133 individuele ambtsberichten werden uitgebracht.Op verzoek van de Nationale Ombudsman werd een zelfevaluatie verricht
naar de totstandkoming van individuele ambtsberichten. De resultaten werden
in maart besproken met de minister en de Vaste Commissie voor Buitenlandse
Zaken van de Tweede Kamer, evenals de voortgang bij de implementatie van de
aanbevelingen van de Commissie Wijnholt over algemene ambtsberichten. Een
meerderheid van de Kamer was tevreden over de kwaliteit. Ook in 2001 werden
weer verschillende cursussen gegeven over het schrijven van ambtsberichten.De gemiddelde doorlooptijd van individuele ambtsberichten bleef in 2001
hoog (gemiddeld 27 weken). De onderzoeksmogelijkheden in Afghanistan, Irak
en Guinee bleven beperkt. Onderzoek kan niet altijd in Afghanistan en Irak
worden verricht. In Guinee is dat sinds maart 2001 wel weer mogelijk. Verzoeken
uit 1999 en 2000 konden dus pas sinds maart in behandeling worden genomen.
De vertragingen die dit opleverde zorgden voor een stijging van de gemiddelde
doorlooptijd. Een tweede reden voor de stijging van de gemiddelde doorlooptijd
was de toename van het aantal onderzoeksverzoeken voor China. Door capaciteits-
en onderzoeksproblemen ontstonden op drie Chinese posten achterstanden. Inmiddels
zijn daar extra medewerkers ingezet. Naar verwachting zal de gemiddelde doorlooptijd
in 2002 afnemen.Beleidsprioriteiten 2001In juli 2001 is een Plan van aanpak met betrekking tot doorlooptijden
van machtigingen tot voorlopig verblijf (mvv) naar de Kamer gestuurd. Hierin
wordt aangegeven hoe de doorlooptijden van mvv's in de toekomst kunnen worden
teruggebracht. Met de voorgestelde oplossingen wordt beoogd binnen de gewenste
termijn van drie maanden te beslissen op een aanvraag om afgifte van een mvv.
De termijn waarop de maatregelen worden ingevoerd is thans niet met zekerheid
te stellen omdat dit afhankelijk is van de uitkomsten van verschillende deelonderzoeken.
Uitkomsten van het project zullen tijdig en zeker voor de behandeling van
de toekomstige Visumwet aan de Kamer worden voorgelegd.Om informatie met betrekking tot de visumverlening, waaronder doorlooptijden
en het afwikkelen van klachten, bezwaarschriften en beroepszaken, te verbeteren
wordt gewerkt aan een nieuw visumafgifte-systeem dat naar verwachting in 2003
operationeel is.Om informatie over de doorlooptijden van legalisatie en verificatie van
documenten te verkrijgen is momenteel nog geen geautomatiseerd systeem beschikbaar.
Het ministerie is bezig met het ontwikkelen van een managementinformatiesysteem.
Naar verwachting is ook dit systeem operationeel in de loop van 2003.11 september 2001Omstreeks negen uur ontvangt het Consulaat-generaal in New York het eerste
bericht over een vliegtuig dat het World Trade Center
heeft geraakt. Het is niet duidelijk wat er is gebeurd. Als een ander vliegtuig
de tweede toren raakt, weet men dat het om een aanslag gaat.Na de eerste schrik begint het Consulaat mogelijke Nederlandse slachtoffers
op te sporen. Eerst zoeken medewerkers contact met Nederlanders die bij (Nederlandse)
bedrijven in en nabij het rampgebied werken of daar wonen. Kort na tienen
komt een dringend advies van het Rockefeller Center,
waarin het Consulaat is gevestigd, om het gebouw te ontruimen. Besloten wordt
het advies te negeren en met een kernstaf door te gaan met het opsporen van
Nederlanders.Werkzaamheden worden bemoeilijkt doordat het telefoonverkeer deels uitvalt.
Gelukkig blijft het e-mail verkeer in de lucht en het Consulaat stuurt berichten
naar Nederlandse bedrijven, verenigingen en individuen met het verzoek te
laten weten of zij in goede gezondheid verkeren. Reacties worden verwerkt
op twee lijsten: een met vermisten en een zogenaamde OK-lijst.Ook worden de vliegtuigmaatschappijen benaderd voor de passagierslijsten
van de toestellen die bij de aanslagen zijn betrokken. Gelukkig blijken er
geen Nederlanders aan boord te zijn. De volgende dagen worden alle medewerkers
van het Consulaat ingezet om de nog vermiste Nederlanders op te sporen. Zo
worden hotels, opvangcentra, ziekenhuizen en mortuaria afgebeld. Gestrande
toeristen die door het vliegverbod het land niet uitkunnen, komen naar het
Consulaat en worden zo goed mogelijk geholpen. In Nederland wordt een telefoonnummer
bekend gemaakt voor ongeruste Nederlanders die op zoek zijn naar familieleden
en vrienden.De lijst met vermisten wordt steeds korter. Uiteindelijk blijkt één
Nederlander te zijn omgekomen. De consulaire afdeling op het departement houdt
contact met haar familie.Dinsdag 18 september tracht New York City
de draad weer op te pakken. Wall Street gaat weer
open en burgermeester Giuliani roept de New Yorkers op om weer aan de slag
te gaan. Dinsdag 25 september organiseert het Consulaat een herdenkingsbijeenkomst
voor de Nederlandse gemeenschap. Minster Van Aartsen spreekt zijn dank en
enorme bewondering uit voor de Nederlanders die zich terstond aanmeldden als
vrijwilliger. Zij hebben lange dagen onder uiterst moeilijke omstandigheden
gewerkt aan het redden en de opvang van getroffenen van de aanslag.
Zijn medeleven gaat uit naar de familie en vrienden van de slachtoffers en
hij wenst de aanwezigen veel sterkte bij het verwerken van de gebeurtenis.Europees/internationaalEr werd in 2001 verder gewerkt aan een Europees asiel- en migratiebeleid
en aan de implementatie van de conclusies van de Europese Raad van Tampere.
In Laken zette Nederland zich in voor politieke betrokkenheid bij de ambities
van Tampere, met name op het gebied van het asiel- en migratiebeleid. Dat
komt te langzaam van de grond. Belangrijkste vertragende factor is de gebrekkige
bereidheid van de lidstaten om hun nationale beleid aan te passen. De resultaten
van Laken blijven daardoor achter bij de verwachtingen van Nederland. Op een
aantal punten werd wel vooruitgang geboekt. Er werd besloten dat de Europese
Commissie in april 2002 gewijzigde voorstellen moet indienen over drie belangrijke
onderwerpen: de asielprocedures, gezinshereniging en de verordening Dublin
II. Nederland ziet een Europees asiel- en migratiebeleid met een stevige gemeenschappelijke
basis als het enige antwoord op de negatieve spiraal van aanscherping van
nationaal asiel- en migratiebeleid.De ondersteuning van de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM)
werd voortgezet. De IOM speelt een belangrijke rol bij de uitvoering van het
Nederlandse terugkeerbeleid (het begeleiden van vrijwillige terugkeer van
uitgeprocedeerde asielzoekers) dat sinds enige tijd hoog op de politieke agenda
staat. Door goede samenwerking, onder meer bij het ontwikkelen van nieuwe
initiatieven, en door financiële steun, kon IOM haar rol op dit gebied
beter invullen.In het kader van de strijd tegen het internationale terrorisme werd na
11 september besloten om de procedures voor controle en regulering van
het internationale personenverkeer aan te scherpen. In EU-kader werd onder
meer besloten tot intensievere samenwerking en informatie-uitwisseling bij
de visumverlening. In dit kader wordt gewerkt aan de voorbereiding van systemen
waarmee een biometrisch kenmerk (bijvoorbeeld een foto) aan het visum kan
worden toegevoegd.Consulaire dienstverleningHet aantal verzoeken om informatie over het Nederlanderschap steeg aanzienlijk
na de invoering van fase 1 van de Rijkswet tot wijziging van de Rijkswet op
het Nederlanderschap (2000) op 1 februari 2001. Een flink aantal personen
herkreeg hierdoor van rechtswege het Nederlanderschap. Het aantal paspoortaanvragen
steeg ook, met name in de grote emigratielanden. Door prioriteiten te stellen
en tijdelijk extra mankracht in te zetten op een klein aantal posten konden
alle aanvragen naar behoren worden afgehandeld.De invoering van de Nieuwe Generatie Reisdocumenten, oorspronkelijk voorzien
op 2 april, vond op aanwijzing van de ministerraad pas op 1 oktober
plaats. De invoering op circa 135 ambassades en consulaten-generaal verliep
vrijwel probleemloos, wat gezien de omvang van het project niet vanzelfsprekend
was. De aanvrager kreeg te maken met een strikte toepassing van de eis dat
hij zelf moest verschijnen én met een wachttijd. Dankzij de voorlichting
door de posten had het publiek hier overwegend begrip voor.Op 4 oktober 2001 werd in Den Haag een Ronde Tafel Conferentie Gedetineerdenbegeleiding
gehouden. Daar werd een aantal nieuwe begeleidingsnormen geformuleerd voor
consulaire bijstand aan Nederlandse gedetineerden in het buitenland (volgens
de registratie van het ministerie van Buitenlandse Zaken op 1 december
2164, een stijging van ongeveer 5 procent ten opzichte van december 2000).
Deze nieuwe normen maken het beleid ten aanzien van consulaire bijstand eenduidiger
en daardoor voor de betrokkenen duidelijker.In 2001 is aansluiting bij de Gemeentelijke Basis Administratie (GBA)
gerealiseerd. Hierdoor zijn persoonsgegevens van gedetineerden sneller beschikbaar
en neemt de kwaliteit van de gedetineerdenbegeleiding verder toe.Ronde Tafel conferentie gedetineerdenbegeleidingEen belangrijk onderdeel van het consulaire beleid is de begeleiding van
Nederlandse gedetineerden in het buitenland. Het aantal Nederlanders in buitenlandse
gevangenissen nam de afgelopen jaren sterk toe, van ongeveer duizend in 1993
en zestienhonderd in 1998 naar meer dan eenentwintighonderd eind 2001 (TK
25 203, nr. 15). Meer dan de helft zit vast in Europa, vooral in
Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Spanje, België en Frankrijk. Daarnaast
zitten veel Nederlanders in de gevangenis in de VS en in Suriname. Circa 80
procent van deze mensen zit vast wegens drugsdelicten.In september 2000 publiceerde de Algemene Rekenkamer het rapport «Gedetineerdenzorg
buitenland». Hieruit bleek dat er behoefte was aan meer duidelijkheid
over het beleid ten aanzien van Nederlandse gedetineerden in het buitenland.
Het structureren en standaardiseren van beleid en uitvoering was al een kernpunt
van het beleid. De minister van Buitenlandse Zaken zegde in zijn reactie op
het rapport toe dit beleid te zullen voortzetten, conform de aanbevelingen
van de Rekenkamer.Mede hierom vond op 4 oktober 2001 een Ronde Tafel Conferentie plaats
over gedetineerdenbegeleiding. De deelnemers waren van divers pluimage, zoals
ambtenaren, ex-gedetineerden en familieleden van Nederlanders die in het buitenland
gevangen zitten. In zijn openingsspeech kondigde Minister van Aartsen een
aantal nieuwe maatregelen aan voor de begeleiding van Nederlandse gedetineerden.
Deze nieuwe begeleidingsnormen werden 1 januari van kracht en maken het
beleid duidelijker en eenvormiger (TK 25 203, nr. 15). De belangrijkste
nieuwe normen:• Alle Nederlandse gedetineerden buiten
Europa krijgen een maandelijkse gift van 30 euro.• Voor periodieke overmakingen van familieleden via het ministerie
worden nog maar één keer bemiddelingskosten in rekening gebracht.• De mogelijkheden om op kosten van het ministerie een vertrouwensadvocaat
in te schakelen worden uitgebreid.BELEIDSARTIKEL 15 INTERNATIONAAL CULTUURBELEID 15. Internationaal cultuurbeleid
(EUR1000) OW-Begroting 2001MutatieRealisatie 200115.1 Internationaal cultuurbeleid10 165– 5799 58615.2 Bijdragen aan instituten1 2831641 447Totaal11 448– 41511 033De algemene doelstellingen van het Internationale cultuurbeleid
(ICB) zijn de versterking van het internationaal cultureel profiel van Nederland
en de verdieping van de culturele betrekkingen met een aantal prioritaire
landen en regio's.Naast de regionale accenten en de versterking van de culturele functie
op de posten kent het ICB een aantal thematische doelstellingen:• het in het buitenland meer bekendheid geven aan Nederland als ontmoetingsplaats
voor de kunstwereld: Nederland vrijhaven• het behoud van het materiële en immateriële gemeenschappelijk
cultureel erfgoed• de versterking van het cultureel profiel van Nederland in het buitenlandIn 2001 is veel aandacht geschonken aan de afstemming en samenwerking
met de professionele culturele instellingen (fondsen, overkoepelende en uitvoerende
instellingen). In de brief van 9 januari 2001 (TK, 00–01, 26 682,
nr. 6) wordt ingegaan op de plannen om de rol van de fondsen bij de besteding
van de HGIS-cultuurmiddelen verder te versterken. Een deel van deze plannen
zijn in 2001 reeds uitgevoerd. Zo zijn met de sectorinstituten meerjarige
afspraken gemaakt voor 2001 en 2002. Aan de Mondriaan Stichting, het Fonds
voor de Podiumkunsten en het Fonds Amateurkunst zijn HGIS-cultuurmiddelen
gedelegeerd om als loket te dienen voor de subsidieaanvragen HGIS-cultuur
lager dan 113 500 euro. In de brief van de staatssecretarissen van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen en Buitenlandse Zaken van 1 november 2001 wordt
een overzicht gegeven van goedgekeurde HGIS-cultuurprojecten in de periode
14 juli 1999 tot en met september 2001.Mede naar aanleiding van Kamervragen is aan de posten een enquête
voorgelegd met betrekking tot het functioneren van wetenschappelijke instituten
in het buitenland (exclusief het Institut Neerlandais
te Parijs en het Erasmushuis in Jakarta). Hieruit komt naar voren dat de instituten
als zodanig van weinig nut zijn voor de Nederlandse projectmatige en vraaggerichte
benadering van het ICB. Over de mogelijke toekomstige betrokkenheid van de
instituten bij de tenuitvoerlegging van het ICB is overleg gestart met de
verantwoordelijke universiteiten.Regionale accenten en versterking van de culturele functie
op dertien geselecteerde postenEen belangrijk instrument voor het welslagen van het ICB is de versterking
van de culturele functie op de volgende posten: Berlijn, Boedapest, Jakarta,
Londen, Madrid, Moskou, New York, Ottawa, Parijs, Praag, Pretoria,
Rome en Tokio. De versterking van de culturele functie houdt in dat deze posten
op cultureel terrein zelfstandiger opereren en hun eigen verantwoordelijkheid
hebben voor de uitvoering van het ICB en de besteding van de bijbehorende
middelen. Zij beschikken over een eigen cultuurbudget: het Programma Culturele
Ambassade Projecten (PCAP).De posten in Midden- en Oost-Europa kunnen de culturele fondsen en instellingen
in Nederland uitnodigen om kennis te maken het culturele veld in het desbetreffende
land. Op deze wijze krijgen de instellingen een beter beeld van het culturele
veld in de betreffende landen. Hiermee wordt de culturele samenwerking bevorderd.
De posten in Midden- en Oost-Europa maken eveneens analyses van het culturele
veld. Op basis van deze analyse wordt een prioriteitstelling gemaakt. Dit
resulteert in zogenaamde landenspecifieke raamwerken. De posten kunnen een
deskundige inhuren om te assisteren bij het opstellen van een analyse. De
analyses en prioriteitstelling dienen voor het einde van 2004 gereed te zijn
(toetreding tot EU van de kandidaatleden).In 2001 zijn in samenwerking tussen de departementen en de prioriteitsposten
de meerjarige cultuurbeleidsplannen van de posten afgerond. Hierin zijn ook
de relaties met de fondsen en sectorinstellingen opgenomen. In de jaarplancyclus
wordt hieraan met activiteitenplannen jaarlijks uitwerking gegeven.Het in het buitenland meer bekendheid geven aan Nederland
als ontmoetingsplaats van culturen en de kunstwereldDeze doelstelling is uitgewerkt in het programma Nederland Vrijhaven.
Hieronder vallen vele soorten projecten in de diverse disciplines (dans, theater,
muziek, mime, fotografie, film en festivals). In 2001 werden 18 projecten
goedgekeurd voor een totaal bedrag van 2,41 miljoen euro1.Behoud van het Gemeenschappelijk cultureel erfgoed (GCE)Met Indonesië en Suriname is ervaring opgedaan met het gezamenlijk
formuleren van een landenbeleidskader. Nederland en Suriname ondertekenden
in september 2001 een gezamenlijk beleidskader GCE. In diverse prioriteitslanden
waar nog weinig of geen projecten werden uitgevoerd zijn nu projecten gestart
(Suriname, Ghana, Sri Lanka, Zuid-Afrika). Aan deze projecten is een totaalbedrag
toegekend van 3,86 miljoen euro.De interdepartementale werkgroep die verantwoordelijk is voor het opstellen
van een beleidskader voor historische scheepswrakken in buitenlandse wateren
heeft medio 2001 besloten eerst de onderhandelingen over dit onderwerp in
UNESCO-verband af te wachten. Na de totstandkoming van de UNESCO-conventie
eind 2001 zijn de interdepartementale besprekingen hervat.BEDRIJFSVOERINGInleidingDe bedrijfsvoering op Buitenlandse Zaken is sinds een aantal jaren de
integrale verantwoordelijkheid van de posten en directies (integraal management).
Het besef groeit dat een succesvol buitenlands beleid mede afhankelijk is
van het voeren van een goede bedrijfsvoering. De aandacht voor beheer is dan
ook in de loop der jaren toegenomen. Om de directies en posten daarin optimaal
te ondersteunen is in 2001 met name ingezet op het verder vormgeven van het
nieuwe personeelsbeleid, een nieuw informatiesysteem, resultaatgericht management
en de consolidatie van het financieel beheer.PersoneelHet personeelsbeleid van Buitenlandse Zaken is erop gericht om de organisatiebelangen
(optimale mobiliteit van medewerkers met de gewenste kennis en vaardigheden)
zo veel mogelijk te laten samenvallen met de individuele belangen van de medewerkers.Het in 2000 ingezette nieuwe personeelsbeleid houdt onder meer in dat
de overplaatsingsronde is opengesteld voor alle ambtenaren en dat leidinggevenden
op posten en directies belangrijke zeggenschap hebben over wie bij hen wordt
geplaatst. Na evaluatie van de overplaatsingsronde 2000 is in 2001 besloten
tot een strakkere centrale sturing en regie, met name om de overplaatsronde
in een eerdere fase te kunnen afronden, overigens met waarborgen voor de transparantie
en de belangen van de betrokkenen.Er zijn belangrijke resultaten geleverd op het gebied van werving en selectie
en opleidingen. Om de onderbezetting op het departement en de posten een halt
toe te roepen werden 300 nieuwe medewerkers geworven, waaronder 65 startende
beleidsmedewerkers. Verder is geïnvesteerd in de ontwikkeling van een management-development traject en in versterking van de
kwaliteit van de financiële medewerkers door de ontwikkeling van opleidingen
op beheersgebied en het houden van ontwikkelingsassessments. Om het personeelsbeleid
goed te kunnen uitvoeren is in 2001 gewerkt aan een nieuw personeelsinformatiesysteem.
Het systeem wordt in het voorjaar van 2002 in gebruik genomen. Hiermee is
de basis gelegd voor een nieuwe systematiek voor personeelsplanning, formatiebeheer
en personeelsbudgettering.AutomatiseringTer verbetering van de informatievoorziening op het departement is in
2001 voortgegaan met het project Geïntegreerd Management Informatiesysteem
(GMIS). Alle posten werden voorzien van basisvoorzieningen: nieuwe pc's en
programmatuur voor de kantoorautomatisering. Daarnaast waren de pijlers gericht
op de inrichting en de implementatie van het nieuwe informatiesysteem. Eind
2001 was, aanzienlijk later dan gepland, de eerste productieversie van het
systeem klaar om getest te worden. De vertraging is grotendeels veroorzaakt
door de beëindiging van de samenwerking met de implementatiepartner.
Ook op testgebied waren er vertragingen, omdat het oplossen van de geïdentificeerde
problemen meer tijd vergde dan gepland. Halverwege 2001 is dan ook geconcludeerd
dat het scenario niet realistisch was om in één keer in januari
2002 over te gaan op het nieuwe systeem. Daarop is besloten tot een gefaseerde
invoering, waarbij de implementatieperiode verlengd wordt tot eind 2003.Er is een start gemaakt met een adequate ondersteuning van kennismanagement
door de technische ontwikkeling van kennisnetwerken in 2001. De praktische
werking van deze netwerken wordt begin 2002 getest. Tevens is ter ondersteuning
van de externe taakuitoefening de aansluiting op het EU-Extranet gerealiseerd,
waardoor de informatiestroom van de EU voor de Nederlandse overheid gewaarborgd
is. De geplande aansluiting van het netwerk van Buitenlandse Zaken op het
Rijksoverheidsintranet is niet gerealiseerd door verschillen in de gestelde
beveiligingseisen.Resultaatgericht managementHet project Van Beleidsbegroting tot Beleidsverantwoording (VBTB) betekent niet alleen een andere wijze van begroten, maar
ook een andere wijze van sturen. Via het instrument van de jaarplancyclus
moet het VBTB-project uiteindelijk intern leiden tot meer resultaatgerichte
sturing. In 2001 hebben alle posten en directies een jaarplan nieuwe stijl
opgesteld, waarin de doelen uit de begroting van Buitenlandse Zaken worden
vertaald naar meer operationele doelen en resultaten. Daarbij is voor het
eerst de indeling naar de beleidsartikelen van de begroting gehanteerd. Uit
een evaluatie van de jaarplancyclus bleek dat deze nieuwe manier van plannen
en sturen een belangrijke omslag in het denken en werken vereist. Dat bleek
niet altijd even gemakkelijk. Daarom is in 2001 fors geïnvesteerd in
het trainen van posten en directies bij het opstellen van de nieuwe jaarplannen.
In totaal werden medewerkers van circa 90 posten en 30 directies getraind.
Daarnaast zijn projecten opgestart om te komen tot systemen van prestatiebeoordeling
(zie ook de tekstbox over monitoring en evaluatie).Meten is wetenHet afgelopen jaar zijn bij het ministerie van Buitenlandse Zaken vele
stappen gezet in het resultaatgericht werken. Niet alleen de begroting 2002
maar ook de jaarplannen zijn resultaatgericht opgezet. Onderdeel van het resultaatgericht
werken is het meten van de resultaten. We hebben het dan over Monitoring & Evaluatie (M&E). De M&E functie levert verantwoordingsinformatie
over de kwantiteit en de kwaliteit van beleidsprestatie en de realisatie van
beleidsdoelstellingen zoals opgenomen in de begroting en de jaarplannen. In
dit kader is het ministerie in 2001 gestart met de uitwerking van de ministeriële
regeling Prestatiegegevens en Evaluatieonderzoek Rijksoverheid welke per 1 januari
2002 van kracht is gegaan. Om deze regeling goed te kunnen uitwerken heeft
BZ een gemeenschappelijk kader voor monitoring
en evaluatie ontwikkeld. In dit gemeenschappelijk kader worden de ontwikkelingen
binnen Buitenlandse Zaken op het terrein van resultaatgericht werken met elkaar
in samenhang gebracht.BZ heeft ook een onderzoek uitgevoerd naar de reikwijdte van de ex-post
beleidsevaluaties die de afgelopen 5 jaar zijn uitgevoerd bij Buitenlandse
Zaken. In de ministeriële regeling is immers vastgelegd dat alle beleidsterreinen
tenminste eens per 5 jaar afgedekt moeten worden met ex-post evaluaties. Met
het onderzoek is een goed beeld verkregen van de mate waarin de huidige beleidsterreinen
op dit moment worden afgedekt met ex-post evaluaties. De nieuwe evaluatieprogrammering
zal hierop aansluiten. Tevens is Buitenlandse Zaken in 2001 gestart met een
onderzoek naar de kwaliteit van reeds uitgevoerde decentrale ex-post beleidsevaluaties.
Hiervoor is een representatieve steekproef genomen en zijn de wettelijke kwaliteitseisen
gehanteerd.In 2001 heeft de Inspectie Ontwikkelingssamenwerking en Beleidsevaluatie
(IOB) een helpdesk ingericht met als hoofddoel het ondersteunen van de directies
en posten bij het uitvoeren van kwalitatief goede evaluaties. Binnen Ontwikkelingssamenwerking
is een M&E-unit ingericht van waaruit een
waarderingssyteem OS is ontwikkeld. Dit systeem zal in 2002 worden ingevoerd.Financieel managementDe Algemene Rekenkamer constateerde in het rapport bij de financiële
verantwoording (RFV 2000) over het jaar 2000 een lichte verbetering in het
financieel beheer, maar formuleerde ook een aantal verbeterpunten. De aanbevelingen
van de Algemene Rekenkamer zijn door BZ grotendeels meegenomen of waren reeds
onderdeel van ingezet beleid. Het afgelopen jaar is met name veel vooruitgang
geboekt op het terrein van het toezicht op posten en directies (zie tekstbox
risicoanalyse), het voorschottenbeheer en het agentschap CBI.Actieve werving heeft er in 2001 toe geleid dat extra beheersmedewerkers
zijn aangetrokken zodat het probleem van onderbezetting voor een belangrijk
deel is opgelost. Ter verbetering van de kwaliteit van de medewerkers zijn
normfuncties en kwaliteitseisen per functie opgesteld en is gewerkt aan de
ontwikkeling en introductie van ontwikkelings-assessments. Hierdoor is er een beter inzicht in de eisen die worden gesteld
en in het ontwikkelpotentieel van beheersmedewerkers, zodat gerichte training
kan worden aangeboden om de kennis en vaardigheden structureel te verbeteren.
Er is nog geen sprake van een adequate manpower-planning (resulterend in gerichte werving, extra opleidingen en begeleiding).
Een ondersteunend systeem voor dit doel wordt eerst in 2002 verwacht.Om het toezicht op het financieel beheer te verbeteren is in 2001 een
nieuw instrument, de risicoanalyse, uitgevoerd voor alle posten en directies.
Dankzij de risicoanalyse bestaat een meer integraal beeld van de kwaliteit
van het beheer (zie de tekstbox).Risicoanalyse vooraf zeker zo belangrijk als controle
achterafDe laatste jaren neemt risicobeheer niet alleen een steeds belangrijker
plaats in bij het management van ondernemingen maar ook bij die van de overheid.
Het gaat hierbij om het tijdig signaleren en vaststellen van risico's die
van wezenlijke invloed zijn op de doelstellingen van de organisatie. Dit betekent
dat vooraf maatregelen kunnen worden getroffen om risico's tot een acceptabel
niveau terug te brengen.In het streven naar kwaliteitsverbetering van de bedrijfsvoering is in
2001 risicobeheersing hoog op de agenda van het ministerie geplaatst. Dit
heeft zich vertaald in het toepassen van een nieuw instrument, de risicoanalyse.
Dit instrument wordt gebruikt bij het inzichtelijk maken van de potentiële
financiële risico's die Buitenlandse Zaken loopt ten aanzien van het
financieel beheer en de bedrijfsvoering.In het afgelopen jaar is van de posten met een relatief grote financiële
omvang tweemaal een risicoanalyse uitgevoerd. Daarnaast is de kleinere posten
een eerste risicoprofiel opgesteld. Ook van de meeste directies is een risico-analyse
uitgevoerd. De uitkomsten hebben onder andere geleid tot extra maatregelen
van enkele posten om geconstateerde hoge risico's af te dekken. Ook zijn ondersteunende
missies uitgevoerd.Periodiek wordt gerapporteerd aan de departementsleiding over de uitkomsten
van de analyse zodat zij het noodzakelijke inzicht krijgt en indien nodig
extra maatregelen kan treffen om de risico's te minimaliseren.De risicoanalyse binnen het departement is nog volop in ontwikkeling.
Om te komen tot een objectieve en eenduidige inschatting van het risico, is
onder andere het ontwikkelen van normen noodzakelijk. Daarnaast zal de risicoanalyse
een continu proces worden; het wordt een reguliere taak van een aparte afdeling
binnen de directie Financieel-Economische Zaken.Om tekortkomingen in het voorschottenbeheer aan te pakken is in nauwe
samenwerking met de departementale Accountantsdienst, het ministerie van Financiën
en de Algemene Rekenkamer nieuw beleid en regelgeving ontwikkeld inzake voorschotten.
Kern van het nieuwe beleid is dat voorschotverlening beter wordt afgestemd
op de beleidsmatige afweging (risico-inschatting) wel of niet over te gaan
tot een bepaalde financiering. Deze afweging vindt zo vroeg mogelijk in de
activiteitencyclus plaats, omdat zo uiteindelijk de beheersmatige vormgeving
van de relatie wordt bepaald.Om het inkopen en aanbesteden te professionaliseren is in 2001 een actieplan
opgesteld en een deel van de voorgenomen acties is reeds ter hand genomen.
Zo is er een inkoopdiagnose uitgevoerd, de regelgeving op inkoopgebied is
opgenomen in het Handboek Bedrijfsvoering, er is een inkoopplatform opgericht
en er is een start gemaakt met het geven van interne cursussen over inkopen
en aanbesteden aan de medewerkers.Zie voor een uiteenzetting over het financieel beheer bij het CBI de AgentschapsparagraafSubsidiebeleidDe regelgeving voor subsidies is in het jaar 2001 op een kwalitatief hoger
niveau getild, niet alleen ten behoeve van een meer rechtmatig en doelmatig
gebruik van subsidies, maar zeker ook ter ondersteuning van een meer doeltreffend
buitenlands beleid.Buitenlandse Zaken heeft zich gefocust op stroomlijning en optimalisatie
van de subsidieregels voor ontwikkelingssamenwerking via het particuliere
kanaal. De heroverweging van het Medefinancieringsprogramma heeft in 2001
tot veel discussie geleid, mede vanwege de historisch gegroeide autonomiteit
van de medefinancieringsorganisaties. Uiteindelijk heeft intensief overleg
geresulteerd in een nieuwe subsidieregeling voor het Medefinancieringsprogramma.
In deze regeling zijn resultaatgericht werken, monitoring en evaluatie belangrijke
uitgangspunten. Ook wordt concreet vorm gegeven aan aspecten van misbruik
en oneigenlijk gebruik. In het afgelopen jaar is ook een aanvang gemaakt met
de vereenvoudiging en stroomlijning van subsidieregelingen voor circa 50 gespecialiseerde
niet-gouvernmentele organisaties (NGOs). Dit traject zal begin 2002 resulteren
in één nieuwe subsidieregeling, waardoor alle organisaties eenzelfde
beoordelings- en beheersprocedure zullen ondergaan.Onder de noemer DOREAC (doorlichting regelingen op accountancyaspecten)
zijn 31 subsidieregelingen doorgelicht met een budgettair beslag van circa € 851
miljoen. Slechts op 2 deelterreinen bleken wijzigingen in de accountantscontrole
noodzakelijk en in 9 gevallen is voorgesteld het toezicht, inclusief de accountantscontrole,
meer in overeenstemming te brengen met de ministeriële verantwoordelijkheid.Wetgeving, bestuurlijke en juridische zakenDankzij een formatieve uitbreiding konden in 2001 verschillende activiteiten
worden gestart om Buitenlandse Zaken verder op te tuigen als expertisecentrum
voor Europees en internationaal recht ten behoeve van gehele rijksoverheid.
Zo zijn de grondslagen gelegd voor een website en database met daarin opgenomen
juridische stukken op het gebied van het Europees en internationaal recht.
Hiernaast wordt gewerkt aan een database met geïntegreerde teksten van
voor Nederland belangrijke verdragen. Omdat de geautomatiseerde systemen en
websites nog niet operationeel waren, is een brochure verspreid
met informatie over de bij BZ en andere departementen werkzame Europees rechtelijke
en internationaal rechtelijke deskundigen. Hierdoor is beter inzicht verkregen
in de beschikbaarheid van deze expertise binnen de gehele rijksoverheid.De formatieve uitbreiding maakte het voorts mogelijk de goedkeurings-
en bekendmakingsprocedures van een aantal prioritaire verdragen belangrijk
te versnellen. Zo kon de goedkeuringswet van het verdrag van Nice vóór
eind 2001 aan het parlement ter goedkeuring worden voorgelegd.De in de begroting aangekondigde Adviescommissie bezwaarschriften consulaire
zaken ging medio 2001 van start. De commissie, bestaande uit externe deskundigen,
heeft tot taak adviezen uit te brengen over de op grond van de Algemene wet
bestuursrecht ingediende bezwaarschriften op consulair terrein. Met deze maatregelen
wordt beoogd de kwaliteit van de besluiten op deze bezwaarschriften verder
te verhogen, waardoor het aantal beroepszaken in de toekomst afneemt.Huisvesting in het buitenlandDe doelstelling van het huisvestingsbeleid van Buitenlandse Zaken is het
zorg dragen voor een adequate huisvesting van de vertegenwoordigingen in het
buitenland. Deze algemene doelstelling is begin 2001 vertaald in een aantal
concrete activiteiten, die vrijwel allemaal werden gerealiseerd. Er werd een
zevental nieuwe posten geopend waarvoor adequate huisvesting beschikbaar kwam.
Het merendeel van de knelpunten ten aanzien van het achterstallig onderhoud
op 22 posten is opgelost. Tal van projecten ter verbetering van de kwaliteit
van huisvesting, zoals het oplossen van ruimtegebrek, werden in 2001 afgerond.
Verder is vorig jaar het gros van de door Buitenlandse Zaken beheerde panden
op de aanwezigheid van asbest geïnspecteerd. Tenslotte is het opwaarderen
van de beveiliging van de Nederlandse kanselarijen in 2001 conform planning
opgepakt. Bij de start van het project werd verondersteld dat het nieuwe beleid
op 80 van de ongeveer 150 kanselarijen tot bouwkundige aanpassingen zou leiden.
In de fase daarna bleek echter dat op vrijwel alle posten bouwkundige beveiligingsmaatregelen
nodig zijn. Dit moet in de komende jaren ter hand worden genomen.Crisismanagent en integriteitCrisismanagement en integriteit zijn onderwerpen die de hele organisatie
raken. In 2001 is hieraan de nodige aandacht besteed.«Prepare for the worst, hope for the best»: de gebeurtenissen van 11 september 2001 in de VS hebben aangetoond
dat ook het totaal onverwachte zich kan voordoen. Al vóór de
gebeurtenissen in de Verenigde Staten is Buitenlandse Zaken gestart met de
verdere inbedding van crisismanagement binnen de organisatie, teneinde het
crisismanagement op een hoger plan te brengen. Inmiddels is een aantal uitgangspunten
vastgesteld en de uitwerking van een twintigtal aanbevelingen in gang gezet.
De resultaten hiervan zullen in een overkoepelende richtlijn voor het gehele
ministerie worden neergelegd.De afgelopen jaren is door Buitenlandse Zaken veel energie gestoken in
de invulling dan wel aanscherping van integriteitbeleid. Voor de risicovolle
terreinen werd een aanzienlijk aantal maatregelen getroffen, vastgelegd in
procedures en regelgeving. Echter, voor de medewerkers is het onderlinge verband
tussen de verschillende regelingen niet altijd even helder, reden waarom in
2001 de voorbereidingen van een project gewijd aan integriteit zijn gestart.
In dit project zal veel aandacht besteed worden aan bevordering van de bespreekbaarheid
van thema's met betrekking tot integriteit en aan bewustwording.ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGWETSARTIKEL 1 (VERPLICHTINGEN EN UITGAVEN)Hoofdbeleidsterrein 06 Algemeen BinnenlandArtikel 06.01 Personeel en materieel binnenlandOp dit artikel worden de materiële en personele uitgaven van het
departement in Den Haag verantwoord.Artikel 06.01 Personeel en Materieel Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven 2001Stand ontwerp-begroting 2001130 162130 1311e suppletore begroting 20018 6228 6222e suppletore begroting228228mutatie– 969– 908Stand Slotwet 2001138 043138 073De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de uitgaven (x EUR1000)ArtikelonderdeelUitgaven
2001 ontwerp begrotingmutatieslotwet1 Ambtelijk personeel92 5653 25795 8222 Overige personele uitgaven4 474– 714 4033 Materieel21 7827 71629 4984 Huisvesting11 310– 2 9608 350Totaal130 1317 942138 073Verplichtingen en uitgavenIn 2001 zijn de uitgaven op dit subartikel bijna EUR 8 miljoen hoger
uitgevallen dan geraamd in de begroting 2001. De in de tabel weergegeven standen
per suppletore begroting en de genoemde mutatie zijn het saldo van een groot
aantal positieve en negatieve mutaties. Zo kan een deel van de verhoging (EUR 9,2
miljoen) verklaard worden door incidentele toevoegingen voor met name materiële
uitgaven. Het gaat dan onder andere om noodzakelijk groot onderhoud aan het
pand aan de Bezuidenhoutseweg in verband met wettelijke ARBO-verplichtingen
en verbouwing van de centrale computerruimte. Ook hebben extra uitgaven plaatsgevonden
vanwege de verplaatsing van een fors aantal werkplekken in verband met de grootschalige departementale reorganisatie. Verder heeft de aankoop
van een deel van het wagenpark dat tot nu toe werd geleasd tot extra uitgaven
geleid. Ook zijn extra uitgaven gedaan op het gebied van beveiliging. Naast
voornoemde materiële uitgaven is EUR 1,8 miljoen loonbijstelling
toegevoegd in verband met de nieuwe CAO voor de Rijksoverheid.De belangrijkste neerwaartse bijstelling betreft het Nationaal Bureau
voor Verbindingsbeveiliging (NBV). Deze is per 1 januari 2001 overgedragen
aan het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninksrijksrelaties (BZK). Dit
betekent ook dat de middelen op de begroting van Buitenlandse Zaken zijn overgedragen
aan BZK. Het gaat om een bedrag van EUR 3,3 miljoen.Kengetallen en overige gegevensOnderstaande tabel geeft de verdeling van de uitgaven voor ambtelijk personeel
op het departement. De stijging van de uitgaven ten opzichte van de raming
is het gevolg van de aanpassing van de salarissen per 1 januari 2001 en per
1 oktober 2001, als ook van de incidentele loonontwikkeling. De grote stijging
bij de DG Regio- en landenbeleid is het gevolg van een uitbreiding van de
formatie en stijging van de bezetting. Uitgaven ambtelijk personeel
naar dienstonderdelen – 06.01.01 x EUR1000Raming 2001Realisatie
2001Alg. Leiding en diensten ressorterend onder de SG50 94050 690DG Regio- en landenbeleid7 4178 421DG Politieke Zaken5 4136 080DG Internationale Samenwerking16 09916 791DG Europese Samenwerking12 69713 722Totaal92 56695 704De volgende tabel geeft de ramingskengetallen voor het in de formatie
opgenomen ambtelijk personeel op het departement. De bezetting en personeelskosten
van het A&O-fonds is buiten beschouwing gelaten, omdat deze geen deel
uitmaakt van de formatie van het departement. De totale bezetting is achter
gebleven bij de raming, ondanks de inhaalslag bij de werving in 2001. De vergelijking
met 2000 geeft een beter beeld. Per saldo is de bezetting in 2001 op jaarbasis
toegenomen met 111 fte's ten opzichte van het jaargemiddelde van 1 687
fte's in 2000. Daarmee is een einde gekomen aan de onderbezetting op het departement.
De gemiddelde salariskosten zijn toegenomen door de CAO aanpassingen per 1
januari en 1 oktober 2001. Daarnaast heeft ook de incidentele loonontwikkeling
een opwaarts effect. Ramingskengetallen ambtelijk personeel 06.01.01Raming 2001Realisatie 2001Gemiddelde bezetting in fte's1 8171 798Gemiddelde prijs per fte49 44653 228Toegelicht begrotingsbedrag (x EUR1000)89 84495 704In onderstaande tabel staan de kengetallen voor vertalingen, inclusief
de vertalingen die worden uitbesteed. Kengetallen VertalingenRaming 2001Realisatie 2001Vertaalde woorden (q)5 600 0006 088 500Kosten per woord (p in EUR)0,290,29Toegelicht begrotingsbedrag (pxq) (x EUR1000)1 6261 764Het aanbod van vertalingen schommelt van jaar tot jaar. Voor het jaar
2001 was een stijging te constateren van het aanbod en de productie. Kengetallen huisvestingRaming 2001Realisatie 2001Uitgaven per fte (p)6 1696 670Aantal fte's (q)1 8171 798Toegelicht begrotingsbedrag (pxq) x EUR100011 20811 992De totale huisvestingsuitgaven bestaan uit huur, energie, schoonmaak,
beveiliging, bedrijfshulpverlening en klein onderhoud van het departement
in Den Haag inclusief SNV (ter verduidelijking worden op artikel «06.01.04
huisvesting» alleen de huurkosten van het departement verantwoord).
Het bedrag dat met deze zaken gemoeid was in 2001, was hoger dan geraamd.
Dit hangt met name samen met een toename in de huurkosten, onder andere als
gevolg van de uithuizing van Piramide, meerkosten voor schoonmaak als gevolg
van loon en prijsontwikkelingen en meer uitgaven voor beveiliging als gevolg
van de aanslagen op 11 september.Misbruik en Oneigenlijk gebruik problematiek ten aanzien
van de BTZRHet Besluit Tegemoetkoming Ziektekosten Rijkspersoneel (BTZR) is in principe
gevoelig voor misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O). De hoogte van de
uitkering is immers afhankelijk van de opgave van de betrokkene zelf. In 2001
is in totaal NLG 16,4 miljoen uitgekeerd. Het controlebeleid is ten eerste
gericht op de onderbouwing van mutaties met bewijsstukken (de polis voor de
ziektekostenverzekering). Ten tweede wordt gebruik gemaakt van de rapportages
van de Dienst Informatievoorziening Overheidspersoneel (IVOP) die bestandskoppelingen
heeft gemaakt om onderzoek te kunnen doen naar eventuele dubbele uitkeringen
bij overheidspersoneel. Tenslotte voorziet het controlebeleid in een additionele
steekproefsgewijze controle binnen risicogroepen (onder meer personeelsleden
in tariefgroep 2 van de loonbelasting die aanspraak maken op een tegemoetkoming
voor de partner). Deze controle is over 2001 uitgevoerd, maar nog niet afgerond.
Op basis van de voorlopige bevindingen lijkt de problematiek evenals de afgelopen
jaren circa 3% van de uitgaven te betreffen.Artikel 06.04 OnvoorzienOp dit artikel worden onder andere vergoedingen betaald voor materiële
schade toegebracht aan buitenlandse vertegenwoordigingen in Nederland.Artikel 06.04 Onvoorzien Opbouw uitgavenramingen vanaf
de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Uitgaven 2001Stand ontwerp-begroting 2001136mutatie– 110Stand Slotwet 200126Artikel 06.05 Geheime UitgavenOp dit artikel worden geheime uitgaven verantwoord.Artikel 06.05 Geheime uitgaven Opbouw uitgavenramingen vanaf
de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Uitgaven 2001Stand ontwerp-begroting 2001pm1e suppletore begroting 200145mutatie– 40Stand Slotwet 20015Artikel 06.06 Subsidies en bijdragenOp dit artikel worden subsidies en bijdragen verantwoord aan stichtingen
die zich ten doel stellen het begrip voor internationale verhoudingen te vergroten.
Daarnaast worden op dit artikel diverse Nederlandse bijdragen verantwoord
die voortvloeien uit internationale verplichtingen of die samenhangen met
het internationaal recht.Artikel 06.06 Subsidies en bijdragen Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 20016 7796 406Amendement1591591e suppletore begroting 20014844842e suppletore begroting 20014 3732 708mutatie1 236– 637Stand Slotwet 200113 0319 120De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de uitgaven (x EUR1000)ArtikelonderdeelVerplichtingen 2001 Uitgaven 2001  ontwerp begrotingmutatieslotwetontwerp begrotingmutatieslotwet1 Subsidie Stichting Instituut Clingendael2 1392 5014 6402 1391812 3202 Subsidie aan de Carnegie Stichting1 7973 2004 9971 7971 6233 4203 Subsidie Stichting Atlantische Commissie29139330291393304 Subsidies Europa Fonds606– 1045022332484815 Subsidie Stichting Jong Atlantisch Samenwerkings Orgaan Nederland
(JASON)7077076 Bijdragen die samenhangen met het internationaal recht2631343972631343977 Uitgaven die samenhangen met de Rijnvaartcommissie365637136563718 Consulaire bijstand9891681 1579891451 1349 Doelbijdragen53– 322153– 322110 Bijdrage aan Stichting Organisatie voor het Verbod op Chemische
Wapens(OPCW)–0––0–11 Subsidie N.A.A.P.91091917216312 Subsidie Europees Instituut Bestuurskunde2342626023426 260 13 Overige subsidies103155258103113216Totaal6 9386 09313 0316 5652 5559 120Verplichtingen en uitgavenOp dit artikel zijn de uitgaven per saldo verhoogd met EUR 2,6 miljoen.
Deze verhoging kan verklaard worden door ten eerste het amendement Verhagen
en Hoekema. Dit amendement behelst een verhoging om tegemoet te komen aan
de toenemende behoefte aan financiële middelen voor de geestelijke verzorging
van Nederlandse gedetineerden in buitenlandse gevangenissen. Een groeiend
aantal Nederlanders is in het buitenland gedetineerd. De verhoging is bestemd
voor de Stichting EPAFRAS (subartikel consulaire bijstand). Verder
is het artikel verhoogd in verband met loon- en prijsbijstelling voor gesubsidieerde
instellingen, de kosten voor de 19e zitting van de Haagse Conferentie en andere
bijdragen die samenhangen met het internationaal recht. Een andere grote mutatie
is de verhoging van de subsidie aan de Carnegiestichting. Deze vloeit voort
uit een verhoging ten behoeve van de restauratie van het Vredespaleis en een
verhoging van de reguliere subsidie om het tekort in 2001 tussen geplande
uitgaven en inkomsten van deze stichting te lenigen. Verder is het Europafonds
verhoogd vanwege een hoger aantal subsidie-aanvragen en projecten.Het verplichtingenbudget is verhoogd omdat er een meerjarenverplichting
is aangegaan voor de restauratie van het Vredespaleis en omdat de subsidie
voor Clingendael voor 2002 ook ten laste is gekomen van het verplichtingenbudget
van 2001.Hoofdbeleidsterrein 07 Algemeen BuitenlandArtikel 07.01 Personeel en MaterieelHet artikel omvat de personele en materiële uitgaven op de posten
in het buitenland, uitgaven voor voorlichting, evaluatie en accountantscontrole
ontwikkelingssamenwerking en koersverschillen en bankkosten.Artikel 07.01 Personeel en Materieel Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 2001368 309376 7461e suppletore begroting 200149 79341 3552e suppletore begroting 20016 6826 682mutatie– 7 642– 16 006Stand Slotwet 2001417 142408 777De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de uitgaven (x EUR1000)ArtikelonderdeelVerplichtingen 2001 Uitgaven 2001  Ontwerp begrotingmutatieslotwetontwerp begrotingmutatieslotwet01 Ambtelijk personeel124 20111 087135 288124 20111 087135 28802 Overige personele uitgaven83 06012 41995 47983 06012 41995 47903 Post actief personeel6 471– 1 3925 0796 471– 1 3925 07904 Materieel147 16223 431170 593155 5998 001163 60005 Voorlichting3 7561 3315 0873 7561 3315 08706 Evaluatie en accountantscontrole OS3 1761 4344 6103 176623 23807 Koersverschillen en bankkosten4835231 0064835231 006Totaal368 30948 833417 142376 74632 031408 777Verplichtingen en uitgavenIn 2001 zijn de uitgaven op dit sub artikel EUR 32 miljoen hoger
uitgevallen ten opzichte van de raming in de begroting 2001. Dit is het saldo
van een groot aantal positieve en negatieve mutaties. Zo is EUR 42 miljoen
toegevoegd als compensatie voor loon-, koers- en prijseffecten op de lonen
van uitgezonden en lokaal personeel, op de buitenlandvergoedingen van uitgezonden
personeel en op de materiële bedrijfsvoeringsbudgetten. Ook zijn middelen
overgeheveld uit artikel 15.01 ter financiering van het opgerichte OS-detacheringsfonds
dat zich richt op strategische detacheringen van Nederlandse OS-medewerkers
bij internationale organisaties. Daarnaast zijn middelen toegevoegd in verband
met de opleidingskosten in het kader van de invoering van de invoering van
de Nieuwe Generatie Reisdocumenten en de informatiecampagne als gevolg van
de wetswijziging binnen de Rijkswet op het Nederlanderschap.Een belangrijke verlaging betreft met name een incidentele meevaller van
EUR 11,7 miljoen die veroorzaakt wordt door vertraging van diverse automatiseringsprojecten
(GMIS en VIS/CONVOS) en lagere uitgaven voor flankerend beleid. De vertraging
in de uitrol van GMIS en VIS/CONVOS is de oorzaak van het hoger uitvallen
van de verplichtingen ten opzicht van de uitgaven: de verplichtingen zijn
al aangegaan terwijl de uitgaven later zullen plaatsvinden. Verder hebben
de diplomatieke vertegenwoordigingen minder geld uitgegeven ten laste van
hun bedrijfsvoeringsbudgetten.Kengetallen en overige gegevensOnder de lonen en salarissen voor personeel in het buitenland vallen de
uitgaven voor het uitgezonden personeel op de posten, de (eveneens op de posten
geplaatste) themadeskundigen, het lokaal personeel op de posten en de BZ ambtenaren
die gedetacheerd zijn bij de verschillende internationale organisaties (onder
meer VN en EU). Onderstaande tabel geeft een verdeling van de uitgaven over
deze personeelscategorieën. Uitgaven ambtelijk personeel in het buitenland
07.01.01 x EUR1000Raming 2001Realisatie 2001Uitgezonden personeel68 69368 076Lokaal personeel50 54062 444Themadeskundigen4 9684 489Totaal124 201135 010Aan de stijging van de uitgaven ten opzichte van de ramingen liggen verschillende
factoren ten grondslag. Ten eerste betreft dat de ook bij artikel 06.01 genoemde
CAO-aanpassingen in 2001 en de incidentele loonontwikkeling. De belangrijkste
oorzaken van de stijging van de uitgaven voor lokaal personeel zijn loon-
en koerseffecten. Met name koerseffecten kunnen een extreem effect op de uitgavenontwikkeling
hebben omdat de lokale werknemers in een groot aantal gevallen in Nederland
belastingplichtig zijn en het lokaal ontvangen netto salaris daarvoor in Nederland
wordt gebruteerd. Daarnaast hebben loononderzoeken op de posten in een aantal
gevallen tot nabetalingen geleid. BZ voert deze loononderzoeken periodiek
uit om na te gaan of de lonen op de posten nog in de pas lopen met de lonen
bij vergelijkbare organisaties.De onderstaande tabel laat zien dat aan de totale uitgavenstijging vooral
loon-, koers- en prijseffecten ten grondslag liggen. De cijfers voor lokaal
personeel zijn exclusief de uitgaven voor economische steunpunten. Deze uitgaven
komen ten laste van de middelen voor lokaal personeel omdat het voornamelijk
personele lasten betreft. Ramingskengetallen ambtelijk personeel
07.01.01Raming 2001Realisatie 2001Uitgezonden personeel  Gemiddelde bezetting in fte's1 1811 148Gemiddelde prijs per fte57 97359 300Toegelicht begrotingsbedrag (x EUR1000)68 46668 076Themadeskundigen  Gemiddelde bezetting in fte's7866Gemiddelde prijs per fte63 69268 019Toegelicht begrotingsbedrag (x EUR1000)4 9684 489Lokaal personeel  Gemiddelde bezetting in fte's1 8801 958Gemiddelde prijs per fte26 01430 894Toegelicht begrotingsbedrag (x EUR1000)48 90660 490   Totalen buitenland  Gemiddelde bezetting in fte's3 1393 172Toegelicht begrotingsbedrag (x EUR1000)122 340133 055De bezetting op de posten lijkt hoger uit
te vallen dan de ramingen, maar dit is niet het geval. In de realisatiecijfers
is ook het lokale personeel van LNV en enkele andere organisaties verwerkt,
die niet waren meegeteld bij de ramingen over 2001. Vanwege belastingplicht
in Nederland lopen deze uitgaven via de BZ-begroting, maar hier staan ook
netto ontvangsten van in totaal EUR 3,3 mln. tegenover. De realisatie
bij de uitgezonden personeelsaantallen loopt iets achter bij de ramingen.
Ten opzichte van 2000 is echter sprake van een stijging met 11 fte's. Doelmatigheidskengetallen visumverlening
(in EUR)Raming 2001Realisatie 2001Aantal aangevraagde visa (q)470 000399 706Uitvoeringskosten per visumaanvraag (p)36,1840,56Toegelicht begrotingsbedrag (pxq) (x 1000)17 01716 212De kostprijs per visumaanvraag is berekend door gebruik te maken van de
bestaande kengetallen voor personeel, huisvesting en materieel. De afwijking
van de realisatiecijfers ten opzichte van de raming is veroorzaakt vanwege
minder visumaanvragen door de gebeurtenissen van 11 september 2001 te
New York. Ook na de uitbreiding van het aantal landen binnen het Schengengebied
zijn minder visumaanvragen ingediend. De door deze landen verstrekte visa
zijn namelijk ook geldig voor Nederland. Aangezien de uitvoeringskosten in
overwegende mate het karakter van constante kosten hebben, is het gedaalde
aantal aanvragen van invloed geweest op de uitvoeringskosten per visumaanvraag.
Daarnaast zijn de uitvoeringskosten per visumaanvraag onder andere gestegen
als gevolg van een lichte toename van kosten van personeel.De overige personele uitgaven bestaan voornamelijk uit de buitenlandvergoedingen
voor het uitgezonden personeel (vergoedingen DBZV). Tot de overige
vergoedingen behoren de middelen voor dienstreizen, representatie en onkostenvergoedingen
voor honoraire consuls. De diverse overige uitgaven zijn bestemd voor opleidingen. Overige personele uitgaven –
07.01.02 x EUR1000Raming 2001Realisatie 2001Vergoedingen DBZV61 58870 822Overige vergoedingen19 21822 310Diverse overige uitgaven2 2542 346Totaal83 06095 478De uitgaven vallen vooral hoger uit als gevolg van koers- en prijsontwikkelingen.
Bij de ramingen voor 2001 en latere jaren was geen rekening gehouden met het
effect van de hogere dollarkoers, zodat – bij de huidige dollarkoers –
rekening moet worden gehouden met een structurele tegenvaller. Deze tegenvaller
is reeds gemeld bij de tweede suppletore begroting. De totale uitgaven zijn
minder dan 10 procent hoger dan de uitgaven over 2000, met een vrij gelijkwaardige
verdeling over koers- en prijseffecten. Ramingskengetallen post-actief personeelRaming 2001Realisatie 2001Aantallen post-actieven192152Gemiddelde kosten26 61220 449Toegelicht begrotingsbedrag (x EUR1000)5 1103 110De uitgaven voor post-actief personeel betreffen de wachtgeld- en uitkeringsregelingen
(exclusief ontwikkelingssamenwerking). Deze uitgaven laten een meevaller zien
die vooral het gevolg is van een daling van het aantal personen met een wachtgelduitkering.
De meerjarig voor flankerend beleid gereserveerde middelen zijn buiten beschouwing
gelaten, aangezien zij niet gekoppeld zijn aan een volumecomponent. Kengetallen automatisering, datacommunicatie
en telecommunicatie: investeringen – 07.01.04Raming 2001Realisatie
2001Gemiddelde bezetting in fte's (q)4 9564 970Gemiddelde investeringsuitgaven (p)5 6707 988Toegelicht begrotingsbedrag (p x q) in EUR mln.28,139,7Kengetallen automatisering, datacommunicatie
en telecommunicatie: beheer – 07.01.04Raming 2001Realisatie 2001Gemiddelde bezetting in fte's (q)4 9564 970Gemiddelde beheersuitgaven (p)2 1362 414Toegelicht begrotingsbedrag (p x q) x EUR mln.10,612,0De hogere gemiddelde investeringsuitgaven voor ICT per fte hangen voornamelijk
samen met hogere investeringen in het project Piramide dan verwacht. Dit hangt
samen met een initiële vertraging van het project in 2000 en daardoor
verschuivingen van activiteiten naar 2001. Daarnaast heeft een extra investering
plaatsgevonden in een personeel automatiseringssysteem. De lichte stijging
in de beheersuitgaven wordt veroorzaakt door kostenstijgingen en toename van
activiteiten vanwege nieuwe systemen en diverse verhuizingen die in 2001 plaatsvonden. Kengetallen materieelRaming 2001Realisatie
2001Gemiddelde bezetting in fte's (q)3 4123 445Gemiddelde kosten per fte (p)12 04514 454Toegelicht begrotingsbedrag (p x q) x EUR mln.41,149,8De kengetallen materieel hebben betrekking op de naar de posten gedecentraliseerde
budgetten voor onder andere onderhoud, beveiliging en de exploitatie van kanselarijen,
dienstwoningen (uitsluitend kleine projecten. Grotere projecten worden verantwoord
onder artikel 7.02) en auto's. Hierin zijn niet opgenomen de uitgaven voor
bouwkundige projecten, automatisering en huren. De gemiddelde kosten per fte
vallen in 2001 hoger uit dan geraamd. Dit hangt met name samen met koers en
prijsontwikkelingen.Misbruik en Oneigenlijk gebruik problematiek ten aanzien
van de wachtgeldenDe Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is verantwoordelijk
voor de uitvoering van de uitkerings- en wachtgeldregelingen voor het Rijkspersoneel.
De feitelijke uitvoering vindt plaats door de USZO. De wachtgeldregelingen
zijn gevoelig voor misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O), omdat voor de
aspecten van het arbeidsverleden en neveninkomsten gebruik wordt gemaakt van
de gegevens van de betrokkene zelf. De USZO heeft hiervoor een controlebeleid
ontwikkeld. De declaraties van de uitgekeerde bedragen uit hoofde van de wachtgeldregeling
zijn als voorschot aan de USZO voldaan en in de extra-comptabele voorschottenadministratie
opgenomen. De definitieve vaststelling zal plaatsvinden op basis van een bij
de jaarstukken van de USZO behorende accountants-verklaring. Over 2000 is
een goedkeurende verklaring afgegeven.Artikel 07.02 Gebouwen BuitenlandDit artikel heeft betrekking op de materiele uitgaven voor investeringen
op de posten in het buitenland. Onder dit onderdeel vallen in hoofdlijnen
twee soorten investeringen, te weten bouwkundige projecten en inrichting,
waar het grotere projecten betreft. Reguliere kleine inrichtingsprojecten
worden verantwoord op beleidsartikel 07.01. Tot de bouwkundige projecten behoren
groot onderhoud, renovatie, nieuwbouw en koop. Tot bouw of koop wordt besloten
indien dit in meerjarig perspectief voordeliger is dan huur. Tot de inrichting
behoren investeringen die noodzakelijk zijn om de eigendomspanden (kantoren
en woningen) in een goede staat te houden, de aankoop van kantoor- en beveiligingsapparatuur,
telefooncentrales, (gepantserde) dienstvoertuigen en inventarissen van kantoren
en woningen.Artikel 07.02 Gebouwen buitenland Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 200151 88753 1301e suppletore begroting 200110 40610 4062e suppletore begroting 2001– 6 758– 6 758mutatie5 725– 1 643Stand Slotwet 200161 26055 135Verplichtingen en uitgavenIn totaal is er in 2001 EUR 2 miljoen meer uitgegeven dan was geraamd.
Zo is als gevolg van koersontwikkelingen en inflatie-effecten het budget in
2001 verhoogd met EUR 8,3 miljoen. Daarnaast is EUR 5,4 miljoen
toegevoegd voor de inrichting en de verbouwing van de residentie in Londen
en de opening van nieuwe ambassades in Tallinn, Vilnius, Tblisi, Ljubljana,
Tirana, Miami en Asmara en de daaruit voortvloeiende bouwkundige projecten.
In 2001 zijn de volgende panden verkocht: de kanselarij en de residentie in
Bonn en de residenties in Mexico en Ottawa. De gerealiseerde verkoopopbrengsten
lagen EUR 3,1 miljoen hoger dan geraamd. Dit bedrag is overeenkomstig
de middelenafspraak met het Ministerie van Financiën, aan de begroting
van Buitenlandse Zaken toegevoegd. Vertragingen in diverse projecten bij de
ambassades in Addis Abeba, Berlijn, Accra en Vilnius, alsmede bij de uitvoering
van enkele beveiligingsprojecten hebben geleid tot een verlaging van het budget
met EUR 14,8 miljoen. Het verschil tussen verplichtingen en uitgaven
wordt veroorzaakt doordat enkele verplichtingen volledig in 2001 zijn aangegaan,
terwijl de uitgaven over meerdere jaren gespreid worden.Kengetallen en overige gegevensDe veranderende omstandigheden op de posten leiden tot voortdurende aanpassingen
van de huisvesting. Huisvestingsprojecten kunnen ontstaan door wijzigingen
in het OS-beleid, het asiel- en migratiebeleid en het openen van nieuwe posten.
In 2001 zijn er bijvoorbeeld nieuwe posten geopend in Tallinn, Vilnius, Tblisi,
Ljubljana, Tirana, Miami en Asmara. Daarnaast kan de kwaliteit van de huisvesting
zelf of de omgeving aanleiding zijn om een project op te starten. Dit laatste
is bijvoorbeeld terug te vinden in het BOK-project (Beveiliging Opwaardering
Kanselarijen). Als gevolg hiervan start het ministerie jaarlijks enkele tientallen
projecten, variërend van minder dan EUR 450 000 tot miljoenen
euro's. Het totaal aantal projecten dat in een jaar onderhanden is, is groter
dan het aantal nieuwe projecten dat opgestart wordt. Dit wordt veroorzaakt
doordat projecten dermate omvangrijk zijn dat ze niet binnen één
begrotingsjaar afgewerkt kunnen worden. Dit leidt tot een relatief omvangrijke
portefeuille. De onderstaande tabel geeft een ruw beeld van de verdeling.Kengetallen bouwkundige projecten
(x EUR mln.)Totale financiële omvang per project<0,45 mln. 0,45–
2,25 mln.2,25– 6,8 mln. > 6,8 mln. Totaal mln.Raming 2001     Aantal projecten304013891Toegelicht begrotingsbedrag2,37,711,826,848,6      Realisatie 2001     Aantal projecten35431712107Toegelichte uitgaven2,09,113,223,547,9In 2001 zijn meer projecten onderhanden geweest dan geraamd. Enerzijds
zijn relatief veel nieuwe projecten gestart die lage uitgaven kennen (opening
nieuwe Posten en onderhoudsprojecten) en anderzijds een redelijk aantal projecten
die in de eindfase verkeren. Mede hierdoor zijn de gemiddelde uitgaven per
project lager, waardoor de totale uitputting minder bedraagt dan de raming.
Het verschil tussen de uitgavenrealisatie op artikel 07.02 en het hier toegelichte
bedrag wordt veroorzaakt door uitgaven voor telematica, beveiliging, interieur
en kunst die niet onder de (bouwkundige projecten) vallen en derhalve niet
in de kengetallen zijn opgenomen. Projectuitgaven per BZ-medewerker
op de posten (inclusief lokaal personeel)Raming 2001Realisatie 2001Aantal medewerkers3 4123 445Uitgaven per medewerker (x EUR)14 06713 910Totale projectuitgaven (x EUR mln.)48,647,9De uitgaven voor onderhoud en renovatie zijn gerelateerd aan het aantal
fte's op de posten. Door onder meer de jaarlijkse uitgaven per fte te monitoren
wil het ministerie meer inzicht krijgen in het budget dat op langere termijn
noodzakelijk is voor de instandhouding van de kwaliteit van de huisvesting
op de posten. Grote investeringsuitgaven en aankopen maken dat de uitgaven
per fte kunnen variëren. De toename van het aantal medewerkers en de
achterblijvende totale uitgaven resulteren in lagere uitgaven per medewerker
dan was geraamd. Ontwikkeling uitgaven beveiliging op de
posten (inclusief lokaal personeel)Raming 2001Realisatie 2001Aantal medewerkers3 4123 445Uitgaven per medewerker (x EUR)4 5382 800Uitgaven exploitatie (x EUR mln)5,76,1Uitgaven investeringen (x EUR mln)9,43,6Uitgaven totaal (x EUR mln)15,19,7De tabel geeft ten onrechte het beeld dat zowel de totale uitgaven voor
beveiliging op de posten als ook de uitgaven per medewerker zijn gedaald en
dat de uitvoering van het beveiligingsproject minder financiële gevolgen
heeft dan vooraf ingeschat. De inventarisatie op de posten heeft langer
geduurd dan verwacht, omdat in de praktijk bleek dat het BOK-project meer
posten omvat dan aanvankelijk is ingeschat. Hierdoor is eveneens vertraging
ontstaan in de uitvoeringsfase, waardoor de investeringsuitgaven in 2001 achterblijven
bij de raming. Het zwaartepunt van de investeringen is in de tijd opgeschoven,
wat in latere jaren in de cijfers tot uitdrukking zal komen. De hogere exploitatie-uitgaven
zijn met name een gevolg van koersen prijsontwikkelingen.Artikel 07.03 Staatsbezoeken en roulerende voorzitterschappenOp dit artikel worden de kosten van staatsbezoeken en conferenties verantwoord.
De kosten van staatsbezoeken hebben betrekking op alle uitgaven die gemoeid
zijn met de inkomende en uitgaande bezoeken van leden van het Koninklijk Huis,
staatshoofden, minister-presidenten en hun delegaties, die het openbaar belang
dienen. Het artikelonderdeel conferenties betreft de huur van conferentie-centra,
personele en logistieke uitgaven.Artikel 07.03 Staatsbezoeken en roulerende voorzitterschappen Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 20014 7654 7652e suppletore begroting 2001– 752– 752mutatie33161Stand Slotwet 20014 3444 074De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de uitgaven (x EUR1000)ArtikelonderdeelUitgaven
2001 ontwerp begrotingmutatieslotwet1. Staatsbezoeken1 5888882 4762. Voorzitterschappen1 361– 9354263. Conferenties1 816– 6441 172Totaal4 765– 6914 074Verplichtingen en uitgavenDe verhoging van het budget voor staatsbezoeken is veroorzaakt door de
accumulatie van kosten voor vele kleine evenementen en door de hogere declaraties
van het Hof. Het gereserveerde budget voor het voorzitterschap van de WEU
is slechts ten dele uitgegeven. Vanwege de opheffing van de WEU en de afbouw
van activiteiten bracht het voorzitterschap minder activiteiten met zich mee.
Zo vond bijvoorbeeld geen ministeriële bijeenkomst plaats. Ook op het
conferentiebudget is minder uitgegeven, omdat het aantal en de omvang van
de conferenties die in 2001 werden georganiseerd beperkter waren
dan verwacht. Dit budget is een reservering voor te organiseren conferenties,
en de uitgaven zijn daarmee vraaggestuurd. Per saldo is minder uitgegeven
op dit artikel.Artikel 07.04 Indexering lonen en prijzen HGIS en nader
te verdelen middelenDit artikel bevat een voorziening die bestemd is voor de budgettaire dekking
van loon- en prijsontwikkelingen en onvoorziene uitgaven binnen de Homogene
Groep Internationale Samenwerking (HGIS). Analoog aan de systematiek voor
de reguliere loon- en prijsbijstelling worden de noodzakelijke overboekingen
naar de verschillende (bij HGIS betrokken) begrotingen bij suppletore begroting
geregeld.Artikel 07.04 Indexering lonen en prijzen HGIS en nader
te verdelen middelen Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 200131 97031 9701e suppletore begroting 2001– 31 970– 31 970Stand Slotwet 200100Verplichtingen en uitgavenDe beginstand op dit artikel was bijna EUR 32 miljoen. Bij eerste
suppletore begroting werd een positieve mutatie verwerkt die diende om het
artikel te verhogen tot het niveau dat nodig was om overboekingen naar diverse
begrotingen en artikelen op de begroting van Buitenlandse Zaken te realiseren
in verband met loon-, prijs- en koersontwikkelingen en onvoorziene tegenvallers
binnen de HGIS. In het totaal werd het artikel opgehoogd met EUR 3,6
miljoen. Het na de ophoging beschikbare bedrag van EUR 35,6 miljoen werd
eveneens bij eerste suppletore begroting afgeboekt.Artikel 07.05 AdviesraadDe adviestaak voor het buitenlands beleid wordt uitgevoerd door de Adviesraad
Internationale Vraagstukken (AIV). De kosten van de adviesraad worden op dit
artikel verantwoord.Artikel 07.05 Adviesraad Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 20014314312e suppletore begroting 20013232mutatie– 9– 9Stand Slotwet 2001454454Verplichtingen en uitgavenDe hoeveelheid werk en de daarmee verbonden kosten van de Adviesraad Internationale
Vraagstukken is in hoge mate afhankelijk van de adviesaanvragen die worden
voorgelegd door de betrokken bewindslieden of het parlement. In 2001 zijn
meer adviezen gegeven dan gepland. Daarnaast zijn extra nieuwe leden benoemd.Hoofdbeleidsterrein 08 Europese UnieArtikel 08.01 Vierde Eigen MiddelHet Vierde Eigen Middel vormt de sluitpost van de inkomstenkant van de
EU-begroting. Het dient om het vereiste begrotingsevenwicht van de EU te verzekeren.
De hoogte van het Vierde Eigen Middel is gerelateerd aan de hoogte van de
drie overige eigen middelen van de EU-begroting. De bijdrage is gebaseerd
op het aandeel van het BNP van de lidstaten in het totale EU-BNP. Het artikel
maakt geen deel uit van de HGIS.Artikel 08.01 Vierde eigen middel Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 20012 107 8092 107 8091e suppletore begroting 2001– 83 347– 83 3472e suppletore begroting 2001– 319 703– 319 703mutatie– 23 332– 23 332Stand Slotwet 20011 681 4271 681 427Verplichtingen en uitgavenDe neerwaartse bijstellingen bij de suppletore begrotingen zijn hoofdzakelijk
het gevolg van het overschot op de EU-begroting over het jaar 2000. Dit
overschot is als ontvangst in de EU-begroting 2001 verwerkt, waardoor de behoefte
aan financieringsmiddelen aan andere bronnen (BNP-middelen) is afgenomen.
De verlaging aan het eind van het jaar is een saldo van een lagere afroep
van de geraamde reserves en een naheffing als gevolg van een aanpassing van
de grondslag van de bnp-afdrachten.Artikel 08.02 Europees OntwikkelingsfondsOp dit artikel worden de verplichtingen en uitgaven verantwoord voor het
Nederlandse aandeel in het Europees Ontwikkelingsfonds (EOF), zoals vastgelegd
in de opeenvolgende financiële protocollen behorende bij de Lomé-Conventie.
De Lomé-Conventie is een samenwerkingsovereenkomst tussen de landen
van de Europese Unie en 71 landen in Afrika, het Caraïbisch gebied en
de Stille Oceaan (ACS-landen).Artikel 08.02 Europees Ontwikkelingsfonds Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 20010110 1342e suppletore begroting 2001720 358– 31 451mutatie0– 35 292Stand Slotwet 2001720 35843 391VerplichtingenIn 2001 is een verplichting vastgelegd van EUR 720 miljoen met een
kasbeslag ingaande per 2003 voor een periode van vijf jaar. Dit betreft de
totale Nederlandse bijdrage aan de negende aanvulling van het Europees Ontwikkelingsfonds.UitgavenOp basis van de afroepen van de Europese Commissie is de bijdrage voor
het Europees Ontwikkelingsfonds naar beneden bijgesteld. Oorzaak is de achterstand
bij de Europese Commissie bij het uitputten van de financiële enveloppe.Hoofdbeleidsterrein 09 Veiligheid, mensenrechten, conflictbeheersing
en democratiseringArtikel 09.01 VeiligheidsbeleidOnder dit artikel vallen de uitgaven in het kader van initiatieven voor
vrede en veiligheid. Het gaat hierbij met name om het Programma Ondersteuning
Buitenlands Beleid (POBB). Daarnaast omvat dit artikel een aantal kleinere
contributies en bijdragen, onder meer aan de Joegoslavië monitoringsmissie
EUMM (European Union Monitoring Mission). In 2001 zijn, net als in voorgaande
jaren, middels het POBB met name projecten gefinancierd op het
gebied van vrede, veiligheid, mensenrechten en goed bestuur. Ook hebben projecten
in het kader van de intensivering van de bilaterale relaties plaatsgevonden.Artikel 09.01 Veiligheidsbeleid Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 200113 03313 0331e suppletore begroting 20013 3343 3342e suppletore begroting 2001– 4 538– 4 538mutatie– 2 774– 2 246Stand Slotwet 20019 0559 583De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de uitgaven (x EUR1000)ArtikelonderdeelVerplichtingen 2001 Uitgaven 2001  Ontwerp begrotingmutatieslotwetontwerp begrotingmutatieslotwet1. POBB12 381– 3 5518 83012 381– 3 0699 3122. Overige uitgaven652– 427225652– 3812713. Internationaal strafhof000000Totaal13 033– 3 9789 05513 033– 3 4509 583Verplichtingen en uitgavenIn verband met de voorbereidingen voor de komst van het Internationaal
Strafhof werd begin 2001 een extra reservering gemaakt van EUR 4,5 miljoen
voor mogelijke kosten die zich reeds in 2001 voor zouden doen. In het najaar
werd duidelijk dat deze kosten zich niet eerder dan in 2002 zouden voordoen
en werd het artikel met hetzelfde bedrag verlaagd. Het Programma Ondersteuning
Buitenlands Beleid (POBB) werd begin 2001 verlaagd met EUR 0,9 miljoen
in verband met uitgaven voor onveilige kerncentrales in Oost Europa die voor
2001 geraamd waren maar reeds in 2000 tot uitgaven hadden geleid. De uiteindelijke
realisatie van het POBB viel lager uit. Deze lagere realisatie hangt samen
met het vraaggestuurde karakter van het programma; het aantal aanvragen was
lager dan verwacht. Daarnaast zijn enkele projecten vertraagd waardoor deze
niet in 2001 tot uitgaven hebben geleid.Artikel 09.02 ContributiesOnder dit artikel vallen de contributies aan de Noord-Atlantische Raad
(NAVO), de West-Europese Unie, de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking
in Europa (OVSE), de Verdragsorganisatie voor het Verbod op Chemische Wapens
(OPCW) en de Verdragsorganisatie van het Alomvattend Kernstopverdrag (CTBTO).Artikel 09.02 Contributies Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 200114 95714 9572e suppletore begroting 2001– 1 825– 1 736mutatie– 945– 1 034Stand Slotwet 200112 18712 187De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de uitgaven (x EUR1000)ArtikelonderdeelUitgaven
2001 ontwerp begrotingmutatieslotwet1. NAVO5 306– 1 4983 8082. WEU1 2814381 7193. OVSE5 479– 1 2084 2714. OPCW928771 0055. CTBTO1 963– 5791 384Totaal14 957– 2 77012 187Verplichtingen en uitgavenDe verlaging van dit artikel in het najaar van 2001 (EUR 1,7 miljoen)
heeft verschillende oorzaken. Ten eerste was een deel van de NAVO contributie
reeds in 2000 voldaan. Ten tweede viel de hoogte van de NAVO-, OVSE-, OPCW-
als CTBTO-contributies lager uit dan was geraamd en ten derde werden minder
Nederlanders uitgezonden voor OVSE/EUMM missies. De contributie aan de NAVO
viel uiteindelijk nog lager uit dan verwacht vanwege de vertraging van de
nieuwbouw voor het NAVO hoofdkwartier.Artikel 09.03 Mensenrechten, vredesopbouw en goed bestuurMet dit artikel worden zowel bilaterale als multilaterale programma's
en projecten met betrekking tot mensenrechten, vredesopbouw en goed bestuur
gefinancierd. Het programma bestaat uit een centraal deel dat op het departement
wordt beheerd en een deel dat gedelegeerd wordt aan een aantal ambassades.Artikel 09.03 Mensenrechten, vredesopbouw en goed bestuur Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 200198 22598 2251e suppletore begroting 2001– 4 602– 4 6022e suppletore begroting 2001– 33 11533 140mutatie– 33 983– 45 356Stand Slotwet 200192 75581 407De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de uitgaven (x EUR1000)ArtikelonderdeelUitgaven
2001 ontwerp begrotingmutatieslotwet1. Mensenrechten12 479– 1 53310 9462. Vredesopbouw en goed bestuur85 746– 15 28570 461Totaal98 225– 16 81881 407Verplichtingen en uitgavenPer saldo is EUR 17 miljoen op dit beleidsartikel minder uitgegeven
dan was geraamd. Het budget voor mensenrechten, vredesopbouw en goed bestuur
is bij eerste suppletore begroting verlaagd met EUR 4,6 miljoen. Deze
verlaging is een saldo van een verhoging van de gedecentraliseerde budgetten
aan de ambassades en een verlaging van het centrale op het departement beheerde
deel voor landenoverstijgende activiteiten. Bij tweede suppletore begroting
is het centraal beheerde budget voor mensenrechten, vredesopbouw en goed bestuur
verhoogd in verband met demobilisatieprogramma's voor Sierra Leone en het
Grote Meren Gebied. De Board van de Wereldbank heeft het voorstel voor het
demobilisatieprogramma Grote Meren in 2001 nog niet goedgekeurd. Het programma
zal na goedkeuring begin 2002 van start gaan. Het budget is daardoor met EUR 34
miljoen verlaagd. Daarnaast is er als gevolg van vertraging bij de goedkeuring
van een aantal programma's op de posten minder uitgegeven. Dit geldt onder
andere voor de ambassades in Indonesië en Eritrea. Per saldo is hierdoor
aan het eind van het jaar het kasbudget met EUR 45,3 miljoen verlaagd.Artikel 09.04 NoodhulpOp dit artikel worden verplichtingen en uitgaven verantwoord die betrekking
hebben op humanitaire hulp en eerste aanzetten tot rehabilitatie. Het kan daarbij gaan om noodsituaties met een natuurlijke oorzaak of
die het gevolg zijn van een menselijk handelen (gewelddadig conflict).Artikel 09.04 Noodhulp Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 200197 56397 563Amendement– 15 882– 15 8821e suppletore begroting 200115 88215 8822e suppletore begroting 200151 73151 731mutatie– 5 415– 780Stand Slotwet 2001143 879148 514De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de uitgaven (x EUR1000)ArtikelonderdeelUitgaven
2001 ontwerp begrotingmutatieslotwet1. Noodhulp t.b.v. ontwikkelingslanden77 14367 033144 1762. Noodhulp niet ODA4 538– 2004 338Totaal81 68166 833148 514Verplichtingen en uitgavenIn verband met het amendement Van Ardenne-Van der Hoeven en Apostolou
is EUR 15,9 miljoen overgeheveld naar het Artikel 09.07 Ontmijnings-
en het Kleine Wapenfonds. Deze verlaging is met de eerste suppletore begroting
weer gecorrigeerd, mede vanwege de wens het budget voor noodhulp DAC-landen
in overeenstemming te brengen met de realisaties van de afgelopen jaren.Het noodhulpprogramma is bij tweede suppletore wet verder uitgebreid met
EUR 51,7 miljoen. Hiermee is ten eerste de bijdrage aan het Internationaal
Comité van het Rode Kruis (ICRC) met EUR 9,1 miljoen verhoogd,
waarmee de bijdrage voor 2001 op eenzelfde niveau kwam als dat van vorig jaar.
Daarnaast is het budget met EUR 23,6 miljoen verhoogd voor (extra) financiering
van noodhulp-programma's in Ethiopië en Eritrea en in een aantal andere
brandhaarden (Burundi, Somalië, Angola en DRC). Tenslotte noopte de humanitaire
situatie in Afghanistan tot extra bijdragen.Het verplichtingbudget is aan het eind van het jaar met EUR 5,4 miljoen
verlaagd in verband met ontvangen informatie van ICRC, dat een aanvulling van hun middelen in 2001 lager mocht bedragen dan eerder bepaald.Artikel 09.05 VN-vluchtelingenprogramma'sDit artikel bevat de vrijwillige bijdrage aan het Hoge Commissariaat voor
Vluchtelingen van de Verenigde Naties (UNHCR) en de vrijwillige bijdrage aan de United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees
in the Near East (UNRWA).Artikel 09.05 VN-vluchtelingenprogramma's Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 200134 48734 4872e suppletore begroting 20014 5384 538mutatie19 22419 224Stand Slotwet 200158 24958 249De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de uitgaven (x EUR1000)ArtikelonderdeelUitgaven
2001 ontwerp begrotingmutatieslotwet1. Bijdrage UNHCR27 22713 61340 8402. Bijdrage UNRWA7 26010 14917 409Totaal34 48723 76258 249Verplichtingen en uitgavenDe gerealiseerde uitgaven bij de VN-vluchtelingenprogramma's zijn EUR 23,8
miljoen hoger uitgekomen dan aanvankelijk begroot. De bijdrage voor hulp aan
Palestijnse vluchtelingen (UNRWA) is eerst met EUR 4,5 miljoen, en later
in het jaar nogmaals met EUR 5,7 miljoen verhoogd. Deze extra bijdragen
hangen samen met de huidige crisis in dit gebied. De bijdrage aan UNHCR is
met EUR 13,6 miljoen verhoogd om zo het financieringstekort van deze
organisatie te verlichten dat in de loop van het jaar was ontstaan.Artikel 09.06 VredesfondsMet het amendement Koenders is een vredesfonds opgericht dat bijdragen
financiert aan vredesoperaties door ontwikkelingslanden en aan formele en
informele vredesdialogen.Artikel 09.06 Vredesfonds Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 20016 8076 807mutatie5 2611 262Stand Slotwet 200112 0688 069Verplichtingen en uitgavenDe overbesteding van het Vredesfonds is het gevolg van een aantal grote
activiteiten waarvoor aan het einde van het jaar committeringen zijn aangegaan.
Het was politiek wenselijk om in 2001 een Nederlandse bijdrage te leveren
aan deze projecten (zie ook het algemeen deel Memorie van Toelichting, beleidsartikel
2).Artikel 09.07 Ontmijningsfonds en Kleine WapenfondsOp dit artikel worden verplichtingen en uitgaven verantwoord voor humanitaire
ontmijning in ontwikkelingslanden en voor het inzamelen en vernietigen van
kleine wapens. Het ontmijningsfonds draagt bij aan het weer leefbaar en veilig
maken van gebieden in post-conflictlanden en faciliteert waar nodig de verlening
van humanitaire hulp in landen die nog in conflict zijn.Artikel 09.07 Ontmijningsfonds Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 200115 88215 882mutatie1 701174Stand Slotwet 200117 58316 056VerplichtingenDe verplichtingen zijn met EUR 1,7 miljoen verhoogd in verband met
een ophoging van het Mine Action programme in
Afghanistan wat door het Office for the Coordination of
Humanitarian Affairs (OCHA) wordt gecoördineerd.Hoofdbeleidsterrein 12 MilieuArtikel 12.01 Milieubeleid in ontwikkelingslandenOp dit artikel worden de landenprogramma's met betrekking tot het milieubeleid
in ontwikkelingslanden verantwoord. Dit programma is grotendeels gedelegeerd
naar de ambassades. Tevens wordt de bijdrage van de Global
Environment Facility (GEF), de bijdrage aan het VN-milieufonds (UNEP)
en de contributie aan het verwoestijningsverdrag op dit artikel verantwoord.Artikel 12.01 Milieubeleid in ontwikkelingslanden Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 2001176 207191 6241e suppletore begroting 2001– 1 8603342e suppletore begroting 200151 654– 14 474mutatie74 9675 533Stand Slotwet 2001300 968183 017De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de uitgaven (x EUR1000)ArtikelonderdeelUitgaven
2001 ontwerp begrotingmutatieslotwet1. Landenprogramma's m.b.t. milieu175 055– 15 105159 9502. Bijdrage GEF13 7014 19617 8973. Bijdrage VN-programma UNEP2 7232 2694 9924. Verwoestijningsverdrag14533178Totaal191 624– 8 607183 017VerplichtingenHet verplichtingenbudget is dit jaar gestegen met EUR 124 miljoen.
Binnen het op het departement beheerde budget vindt een verschuiving plaats
van veel kleine projecten naar een kleiner aantal grootschalige projecten.
Dit verklaart voor een groot deel de stijging van het verplichtingenbudget.
Enkele voorbeelden van grootschalige meerjarige projecten die dit jaar zijn
aangegaan, zijn het Tropenbosprogramma, een Framework Agreement met IUCN en een corebijdrage aan het Global Water Partnership.UitgavenOp dit beleidartikel zijn de realisaties EUR 8,6 miljoen lager uitgevallen
dan was begroot. De verlaging komt vooral door EUR 15,1 miljoen lagere
uitgaven binnen het landenprogramma met betrekking tot milieu.Het budget van het landenprogramma bestaat uit een op het departement
beheerd, en een aan de ambassades gedelegeerd deel. Voor beide geldt dat de
uitgaven zijn achtergebleven bij de ramingen, namelijk circa EUR 8,3
miljoen voor het departement en EUR 6,8 miljoen voor de ambassades.Voor de ambassades betreffen de lagere uitgaven een saldo van voornamelijk
verhogingen in bijvoorbeeld Senegal en Vietnam en verlagingen in onder andere
Bangladesh, Pakistan en Mozambique door vertragingen in projecten.De realisatie van de Nederlandse bijdrage aan het Global Environment Facility en het Montreal Protocol kwam EUR 4,2 miljoen hoger uit dan was geraamd als gevolg van
de koersstijging van de dollar. Ook is de vrijwillige bijdrage aan UNEP verhoogd
met EUR 2,3 miljoen, op grond van een goede beoordeling van deze organisatie
en het belang van het onderwerp. Tenslotte valt de verplichte bijdrage in
het kader van het Verwoestijningsverdrag in 2001 EUR 0,033 miljoen hoger
uit dan geraamd, onder meer als gevolg van de dollarkoers.Artikel 12.03 Natuur en Milieu Educatie (NME)Op dit artikel worden de verplichtingen en uitgaven verantwoord van de
bijdrage van ontwikkelingssamenwerking aan het interdepartementale programma
Natuur en Milieu Educatie. Dit programma beoogt een verbreding van natuur
en milieu-educatie naar duurzaamheid.Artikel 12.03 Natuur en Milieu Educatie (NME) Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 20010908Mutatie00Stand Slotwet 20010908Hoofdbeleidsterrein 13 Maatschappelijke ontwikkelingArtikel 13.05 Medefinanciering van projecten van particuliere
organisatiesOp dit artikel worden de verplichtingen en uitgaven verantwoord in het
kader van de medefinancieringsovereenkomsten. De medefinancieringsorganisaties
beogen een duurzame bijdrage te leveren aan structurele armoedebestrijding,
dat wil zeggen het duurzaam verbeteren van de positie van arme groepen en
individuen in ontwikkelingslanden.Artikel 13.05 Medefinanciering van projecten van particuliere
organisaties Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 2001381 159393 0101e suppletore begroting 2001– 370 9492902e suppletore begroting 20013 403– 8 538mutatie8 100– 891Stand Slotwet 200121 713383 871De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de uitgaven (x EUR1000)ArtikelonderdeelUitgaven
2001 ontwerp begrotingmutatieslotwet01 Medefinancieringsprogramma (MFP)351 807– 5 086346 72102 Prog. Voedselzekerheid en voedselverbetering (VPO)13 613– 4 7348 87903 Prog. Personele Samenwerking met Ontw.landen (PSO)16 69968117 38004 Vakbondsmedefinancierings- programma
(VMP)10 891010 891Totaal393 010– 9 139383 871VerplichtingenIn 2000 zijn voor het Medefinancieringsprogramma en het PSO programma
voor twee jaar verplichtingen aangegaan. Aangezien in de begroting nog was
uitgegaan van eenjarige verplichtingen, is bij de eerste suppletore begroting
hiervoor gecorrigeerd. Dit leidde tot een forse verlaging van het verplichtingenbudget
in 2001. Daar staat tegenover dat voor het Vakbondsfinancieringsprogramma
het verplichtingenbudget verhoogd is, omdat besloten is meer bij te dragen
aan FNV Mondiaal. Met dit extra geld zal het VMP zich vooral richten op preventie
van AIDS, verantwoord maatschappelijk ondernemen en arbeidsmigratie in het
zuiden. De bijdrage aan het VMP zal tot 2004 groeien naar EUR 14,6 miljoen.UitgavenEr is dit jaar EUR 9,1 miljoen minder uitgegeven op dit beleidsartikel
dan was begroot. De bijdrage aan het Medefinancieringsprogramma is gekoppeld
aan het BNP en is in de loop van het jaar verlaagd als gevolg van de lagere
BNP-groeiprognoses. Het Programma Voedselzekerheid en Voedselverbetering (VPO)
bevindt zich in een afbouwfase, waardoor in 2001 minder uitgaven gedaan zijn
dan was voorzien. De bijdrage aan het Programma Personele Samenwerking
met Ontwikkelingslanden (PSO) is verhoogd ter compensatie van een autonome
kostenstijging.Artikel 13.06 Nederlandse Ontwikkelingsorganisatie
SNVDe Nederlandse Ontwikkelingsorganisatie SNV heeft als hoofddoel capaciteitsopbouw
en institutionele ontwikkeling. SNV werkt hiertoe samen met ongeveer 300 partnerorganisaties
in 29 landen waarvan het merendeel niet-gouvernementele organisaties (NGOs).
In deze samenwerking speelt SNV enerzijds een intermediaire rol tussen NGOs
en overheid en anderzijds een rol van stimulator van netwerken.Artikel 13.06 Nederlandse Ontwikkelingsorganisatie SNV Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 200170 78665 9212e suppletore begroting 20012 4592 459mutatie330 805– 7 700Stand Slotwet 2001404 05060 680VerplichtingenHet budget voor verplichtingen is met EUR 334 miljoen gestegen ten
opzichte van de ontwerp-begroting. Deze stijging is vooral toe te rekenen
aan de nieuwe 5-jarige subsidieovereenkomst met SNV in het kader van de herpositionering
van SNV.UitgavenEr is voor EUR 5,2 miljoen minder uitgegeven dan was geraamd. Dit
is de uitkomst van een verhoging van het kasbudget bij de tweede suppletore
van EUR 2,5 miljoen ter compensatie van de NEDECO belastingregeling voor
uitgezonden SNV-ers en de extra kosten als gevolg van de herpositionering
van de SNV. Vervolgens werd het kasbudget aan het eind van het jaar verlaagd
met EUR 7,7 miljoen omdat het saldo van liquide middelen van SNV voldoende
was om daaruit een deel van de programmakosten te betalen. Bovendien vereiste
de mogelijke afschaffing van de NEDECO belastingregeling voor deskundigen
in het buitenland dit jaar nog geen compensatie.Kengetallen Wachtgelden SNVRaming 2001Realisatie
2001Aantal post-actieven(q)170137Gemiddelde kosten (p)22 15523 905Toegelicht begrotingsbedrag (pxq) (x EUR1000)3 7663 275De daling van het aantal post-actieven is enerzijds het gevolg van het
reïntegratie project en heeft anderzijds te maken met de scherpere WW-regels
die met ingang van 1 januari 2001 van kracht geworden zijn. Eén van
de eisen is «beschikbaar zijn voor de Nederlandse arbeidsmarkt»;
voor een aantal ex-werknemers is het niet mogelijk aan deze eis te voldoen
aangezien zij in het buitenland wonen. Aangezien de salarissen van de SNV-ers
gestegen zijn, is ook de hoogte van de gemiddelde uitkeringen toegenomen.Artikel 13.07 Gemeente-initiatieven en Kleine Plaatselijke
ActiviteitenOp dit artikel worden de verplichtingen en uitgaven verantwoord inzake
het programma Gemeente Initiatieven van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten
(VNG) en het Programma voor Kleine Plaatselijke Activiteiten van de Nationale
Commissie Internationale Samenwerking en Duurzame Ontwikkeling (NCDO).Artikel 13.07 Gemeente-initiatieven en Kleine Plaatselijke
Activiteiten Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 20013 4035 8991e suppletore begroting 2001– 2 9502272e suppletore begroting 20011 815908mutatie31945Stand Slotwet 20012 5877 079VerplichtingenIn 2000 zijn subsidie verplichtingen aangegaan voor twee jaar (Gemeente
Initiatieven) en vier jaar (Kleine Plaatselijke Activiteiten) in plaats van
de daarvoor geldende eenjarige verbintenissen. Aangezien in de begroting nog
was uitgegaan van deze eenjarige verplichtingen, moest hier in de eerste suppletore
begroting voor worden gecorrigeerd. Het verplichtingenbudget is daarom verlaagd.
Het verplichtingenbudget voor de NCDO voor uitvoering van het Kleine Plaatselijke
Activiteiten is voor de periode 2001–2002 met EUR 1,8 miljoen verhoogd
omdat veel organisaties een beroep doen op dit laagdrempelige, succesvolle
programma. Per saldo zijn er minder verplichtingen aangegaan dan was begroot.UitgavenOp dit beleidsartikel zijn meer uitgaven gerealiseerd dan was begroot.
In totaal is EUR 1,1 miljoen extra uitgetrokken voor het KPA (Kleine
Plaatselijke Activiteiten) programma, onder andere wegens groeiende belangstelling
van veel organisaties.Artikel 13.08 Landenprogramma's met betrekking tot
sociale ontwikkelingOp dit artikel worden activiteiten op het terrein van sociale ontwikkeling
in ontwikkelingslanden gefinancierd. Dit programma is grotendeels gedelegeerd
aan de ambassades.Artikel 13.08 Landenprogramma's met betrekking tot sociale
ontwikkeling Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 2001160 499181 3261e suppletore begroting 200157 31737 0582e suppletore begroting 200179 606– 9 874Mutatie– 7 71010 969Stand Slotwet 2001289 712219 479VerplichtingenOm invulling te kunnen geven aan de tijdens het Tweede Wereld Water Forum
gedane toezegging om het budget voor «water» in drie jaar te laten
stijgen met structureel EUR 45 miljoen zijn extra verplichtingen aangegaan.
Daarnaast zijn de verhogingen op het verplichtingenbudget te verklaren door
de nieuw aangegane meerjarige projecten en programma's, vooral op het gebied
van het bestrijden van armoedeziekten.UitgavenDe uitgaven op het artikel van de landenprogramma's met betrekking tot
sociale ontwikkeling zijn EUR 38 miljoen hoger uitgekomen dan aanvankelijk
was begroot. Op het centrale, op het departement beheerde budget is EUR 27
miljoen meer uitgegeven dan was geraamd. Dit centraal beheerde budget is verhoogd
voor enkele projecten met betrekking tot family planning en aidsbestrijding.
Ook is er aantal initiatieven gehonoreerd in de strijd tegen armoedeziekten
zoals malaria (Roll Back Malaria), TBC (Global TB Drug Facility), rivierblindheid (APOC) en AIDS (Stop AIDS Now!, International Aids Vaccine Initiative
en Population Services International).Voor het aan de ambassades gedelegeerde budget geldt per saldo een lichte
overschrijding van de geraamde uitgaven van ongeveer EUR 11 miljoen.
Het gedelegeerde budget aan de ambassades is verhoogd, mede vanwege de prioriteit
die de ontvangende landen geven aan sociale ontwikkeling.Uiteindelijk hebben enkele ambassades meer uitgegeven dan was geraamd,
zoals in Jemen, Mali, Mozambique en Zambia. Er zijn ook ambassades waar de
uitgaven voor sociale ontwikkeling achterbleven bij de ramingen. Voorbeelden
hiervan zijn de ambassades in Bangladesh, Indonesië en Vietnam.Artikel 13.09 Bijdragen met betrekking tot sociale
ontwikkelingOp dit artikel worden de verplichtingen en uitgaven verantwoord inzake
de vrijwillige bijdrage aan het Bevolkingsfonds van de VN (UNFPA), het AIDS-programma
van de VN (UNAIDS), het vrouwenfonds van de VN (UNIFEM), VN-Kinderfonds (UNICEF)
en het VN-instituut voor Training en Onderzoek voor de Positieverbetering
van Vrouwen (INSTRAW).Artikel 13.09 Bijdragen met betrekking tot sociale ontwikkeling Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 2001106 185122 7481e suppletore begroting 200155 588– 4 5382e suppletore begroting 2001– 11 4383 991Mutatie36 51026 579Stand Slotwet 2001186 845148 780De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de uitgaven (x EUR1000)ArtikelonderdeelUitgaven
2001 ontwerp begrotingmutatieslotwet01 Bijdrage VN bevolkingsfonds (UNFPA)56 27021 78178 05102 Bijdrage VN-AIDS programma (UNAIDS)22 2351 13523 37003 Bijdrage VN-Kinderfonds (UNICEF)40 3863 11643 50204 Bijdrage UNIFEM & INSTRAW3 85703 85705 Bijdrage Ontwikkelingsfonds Sociale Infrastructuur
van de Caraïbische Ontwikkelingsbank (CDB)000Totaal122 74826 032148 780Verplichtingen en uitgavenDe hogere realisatie in 2001 hangt met name samen met de hogere vrijwilige
bijdrage voor het VN-programma UNFPA. De verhoging is bestemd voor financiering
van het tekort van het «reproductive health commodity
programme» voor de verspreiding van condooms, voor extra noodhulpactiviteiten
voor Afghaanse vluchtelingen en ter compensatie van de teruggelopen vrijwillige
bijdragen aan deze organisatie. De hogere bijdrage voor UNICEF is met name
bedoeld ter financiering van het gedeelte van GAVI (Global
Alliance for Vaccines and Immunization) dat via deze organisatie
loopt. Tot slot is in 2001 de bijdrage aan UNAIDS met EUR 1,1 miljoen
verhoogd, met name om regionale activiteiten te financieren
en voor verbetering van de samenwerking met de co-sponsoren op landenniveau.
De hogere verplichtingen hebben te maken met het aangaan van extra verplichtingen
voor meerjarige projecten en programma's die voor een deel in latere jaren
pas tot uitgaven leiden. Hoofdbeleidsterrein 14 Onderwijs, onderzoek en culturele
samenwerkingArtikel 14.03 Internationaal Onderwijs- en OnderzoeksinstitutenOp dit artikel worden de verplichtingen en uitgaven verantwoord inzake
instituten voor internationaal onderwijs en onderzoek. Het betreft programma's
van het Afrika Studie Centrum, het Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT)
en het Radio Nederland Training Centrum (RNTC).Artikel 14.03 Internationaal Onderwijs- en Onderzoeksinstituten Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 20012 10118 1541e suppletore begroting 20012455812e suppletore begroting 20010493Mutatie1 929702Stand Slotwet 20014 27519 930De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de uitgaven (x EUR1000)ArtikelonderdeelUitgaven
2001 ontwerp begrotingmutatieslotwet01 Afrika Studie Centrum50212362501 Koninklijk Instituut voor de Tropen13 4561 50114 95701 Opleidingscentrum Wereldomroep (RNTC)1 0701731 24302 Huisvesting IO-instituten530– 2150903 Huisvestingsvoorziening KIT2 59602 596Totaal18 1541 77619 930VerplichtingenHet verplichtingenbudget is met EUR 1,9 miljoen verhoogd door onder
meer een aanpassing van de subsidie aan het KIT. In 1999 is met het KIT een
vierjarige outputbeschikking aangegaan. Deze beschikking is dit jaar aangepast, onder andere omdat het KIT door de gestegen prijzen niet
meer in staat was de gewenste producten te leveren.UitgavenHet budget is ten eerste verhoogd ter compensatie van loon- en prijsstijgingen
voor de internationale onderwijs- en onderzoeksinstituten. Daarnaast is het
budget verhoogd in verband met een erfgoedproject bij het Koninklijk Instituut
voor de Tropen (KIT). Het betreft hier het project «Erfgoed-Extra: behoud
van historische collectie uit het Zuiden». De activiteiten zijn gericht
op het wegwerken van de conservingsachterstand bij de collectie van het KIT,
teneinde deze collecties optimaal toegankelijk, beschikbaar en inzetbaar te
maken zowel in Nederland als internationaal in het bijzonder in de landen
van herkomst.Artikel 14.04 OnderzoeksprogrammaOp dit artikel worden bijdragen verantwoord met betrekking tot programma's
ter versterking van de onderzoekscapaciteit in ontwikkelingslanden en de versterking
van de maatschappelijke relevantie van onderzoek door de uitvoering van meerjarige
en multidisciplinaire onderzoekprogramma's in een aantal ontwikkelingslanden.
Daarnaast worden de kosten verantwoord van de Raad voor Advies voor het Wetenschappelijk
Onderzoek in het kader van Ontwikkelingssamenwerking (RAWOO). De RAWOO heeft
als taak om de regering te adviseren inzake onderzoeksprioriteiten op het
terrein van ontwikkelingssamenwerking en om de communicatie tussen de partijen
bij ontwikkelingsgericht onderzoek zowel in het zuiden als in het noorden
te bevorderen.Artikel 14.04 Onderzoek Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 200122 09923 687Mutatie5 910440Stand Slotwet 200128 00924 127De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de uitgaven (x EUR1000)ArtikelonderdeelUitgaven
2001 ontwerp begrotingmutatieslotwet01 Onderzoeksprogramma23 36944723 81602 RAWOO318– 7311Totaal23 68744024 127VerplichtingenHet verplichtingenbudget is met EUR 5,9 miljoen verhoogd om de verlenging
(tweede fase) van enkele multidisciplinaire, meerjarige onderzoeksprogramma's
(MMOP) mogelijk te maken. Dat gebeurde in 2001 meer dan in voorgaande jaren,
omdat de eerste vier- of vijfjarige MMOPs uit 1996/1997 dateren.Artikel 14.05 Communicatie programmaOp dit artikel worden bijdragen verantwoord met betrekking tot communicatieactiviteiten
die bijdragen aan de bevordering van duurzame ontwikkeling. Het programma
is gericht op zowel de meer traditionele media als moderne toepassingen van
informatie- en communicatietechnologie (ICT). Uitgangspunt is de lokale vraag
zoals die verwoord wordt door plaatselijke organisaties en regionale overheden.
Organisaties die voor een groot deel van hun apparaat en programma's ondersteund
worden zijn onder meer de Stichting Communicatie Ontwikkelingssamenwerking
(SCO) en het International Institute for Communication
and Development (IICD)Artikel 14.05 Communicatieprogramma Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 20013 4037 2602e suppletore begroting 200110 210454Mutatie11 9651 256Stand Slotwet 200125 5788 970VerplichtingenHet verplichtingenbudget is verhoogd omdat in 2001 een nieuwe vijfjarige
subsidieovereenkomst met het IICD voor de periode 2002–2006 van EUR 22
miljoen is afgesloten, waarin vraaggerichtheid en lokaal ownership nadrukkelijk tot uiting komen.UitgavenDe meerjarige programma's van het IICD beginnen in dit laatste jaar van
de huidige financieringsperiode goed te lopen, na een aanvankelijk langzame
start. De belangstelling voor het ICT-programma neemt steeds meer toe, terwijl
daarnaast ook de belangstelling voor het traditionele deel van het programma
groot blijft en zelfs toeneemt. Om die reden is het budget gedurende het jaar
verhoogd.Artikel 14.07 Internationaal OnderwijsHet Nederlandse internationaal onderwijsbeleid is gericht op duurzame
capaciteitsopbouw en kennisontwikkeling ten behoeve van armoedevermindering.
De vraag uit ontwikkelingslanden is daarbij richtinggevend. Het gaat veelal
om versterking van hoger onderwijs en scholing van professioneel middenkader
in ontwikkelingslanden. In dat kader worden bijdragen gegeven
aan het Academisch Samenwerkingsprogramma (ASP), het Nederlands Fellowships
Programma (NFP), en het programma Samenwerking met Internationale Instituten
(SII).Artikel 14.07 Internationaal Onderwijs Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 200165 98066 2071e suppletore begroting 20011 3612 2692e suppletore begroting 20010– 6 625Mutatie– 47 566– 229Stand Slotwet 200119 77561 622De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de uitgaven (x EUR1000)ArtikelonderdeelUitgaven
2001 ontwerp begrotingmutatieslotwet01 Academisch Samenwerkingsprog. (ASP)33 035– 1 27131 76402 Nederlands Fellowships Prog. (NFP)26 0022 10828 11003 Samenwerking met internationale instituten7 170– 5 4221 748Totaal66 207– 4 58561 622VerplichtingenHet verplichtingenbudget is per saldo met EUR 46,2 miljoen verlaagd,
met name omdat mede in het kader van een zorgvuldige afbouw van de programma's
in een aantal gevallen de nieuwe verplichting niet zoals gebruikelijk aan
het eind van het voorafgaande jaar (2001) is aangegaan maar aan het begin
van het nieuwe jaar (2002).UitgavenBij de eerste suppletore begroting is vanwege het succes van het beurzenprogramma
in Indonesië het budget van het Nederlands Fellowship Programma verhoogd
met EUR 2,3 miljoen. Uiteindelijk is EUR 2,1 miljoen hiervan in
2001 uitgegeven.De relatieve onbekendheid met, en de geringe belangstelling voor de financieringsmogelijkheden
van het programma Samenwerking Internationale Instituten (SII) hebben tot
lagere uitgaven geleid. Daarnaast is in verband met de politieke ontwikkelingen
in het Midden-Oosten de reservering van EUR 0,9 miljoen
voor het Nederland Israël Programma niet tot uitgaven gekomen. Per saldo
is uiteindelijk EUR 5 miljoen minder uitgegeven dan was geraamd.Artikel 14.08 Landenprogramma's met betrekking tot
onderwijs en cultuurOp dit artikel worden verplichtingen en uitgaven verantwoord inzake voorschools
en basisonderwijs en -vorming (basic education),
voortgezet onderwijs en cultuur. Ten aanzien van basic
education richt het beleid zich op het ondersteunen van overheden
in ontwikkelingslanden in het formuleren en uitvoeren van nationale onderwijsprogramma's.
Hierbij wordt gestreefd naar sectorale steun in samenwerking met alle bij
de onderwijssector betrokken donoren. Dit programma is grotendeels gedelegeerd
naar de ambassades.Artikel 14.08 Landenprogramma met betrekking tot onderwijs
en cultuur Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 2001109 331125 4431e suppletore begroting 200144 17428 0622e suppletore begroting 2001– 3 336– 3 336Mutatie104 72920 690Stand Slotwet 2001254 898170 859VerplichtingenNaar aanleiding van de motie Hessing is het verplichtingenbudget bij een
aantal ambassades, waaronder India en Uganda, fors verhoogd. In de motie Hessing
cs (28 000 V, nr. 32) wordt de regering met klem verzocht grotere
prioriteit te geven aan onderwijs binnen ontwikkelingssamenwerking, meer in
het bijzonder gericht op het bereiken van de internationale doelstelling «basisonderwijs
voor iedereen in 2015». Hiertoe zouden de middelen voor onderwijs moeten
toenemen tot 15% van de OS-begroting binnen drie jaar.Het verplichtingenbudget is ook verhoogd omdat een 10-jarige subsidieovereenkomst
met het Prins Claus Fonds is afgesloten voor in totaal EUR 34 miljoen.UitgavenBij de eerste suppletore begroting is het aan de ambassades gedelegeerde
budget voor basic education verhoogd om invulling
te kunnen geven aan de motie Hessing cs. Bij de tweede suppletore begroting
is het budget voor het landenprogramma naar beneden bijgesteld, maar uiteindelijk
zijn de uitgaven voor basic education aan het
einde van het jaar EUR 45 miljoen hoger uitgekomen dan het toegekende
budget. Het betreft hier een saldo van verlagingen en voornamelijk verhogingen
van de aan de posten gedelegeerde budgetten. Verlagingen zijn vooral te zien
bij de ambassades in Zuid Afrika, Jemen, Zimbabwe en de Vertegenwoordiging
in de Palestijnse Gebieden. Dit hangt deels samen met de politieke omstandigheden
en deels doordat werken via de sectorale benadering met meerdere donoren,
zeker in de eerste jaren, meer tijd vraagt. De verhogingen waren vooral te
zien in India naar aanleiding van het reconstructieprogramma onderwijs in
Gujarat na de aardbeving en in Indonesië (Financieringsprogramma om toegang
tot het basisonderwijs te verhogen).Artikel 14.09 Internationale culturele betrekkingenOp dit artikel worden de verplichtingen en uitgaven verantwoord ten behoeve
van internationaal cultuurbeleid, internationale manifestaties en enkele bijdragen
aan instituten.Artikel 14.09 Internationale culturele betrekkingen Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 200112 35612 3561e suppletore begroting 2001– 6463792e suppletore begroting 2001212– 1 467Mutatie4 86049Stand Slotwet 200116 78211 317De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de uitgaven (x EUR1000)ArtikelonderdeelUitgaven
2001 ontwerp begrotingmutatieslotwet01 Internationaal cultuurbeleid10 165– 5799 58602 Internationale manifestaties908– 62428403 Bijdragen aan instituten1 2831641 447Totaal12 356– 1 03911 317Verplichtingen en uitgavenPer saldo is dit jaar EUR 1 miljoen minder uitgegeven dan was geraamd.
Het kasbudget is bij de eerste suppletore begroting verhoogd door een gecombineerd
effect van een aantal overhevelingen (bijvoorbeeld voor de manifestatie 400
jaar VOC en het Programma Culturele Ambassade Projecten) en een compensatie
van loon/prijseffecten. Verder hebben de lagere uitgaven bij het internationaal
cultuurbeleid te maken met een tragere uitvoering of latere start van enkele,
soms grote en meerjarige, projecten. In dat kader wordt EUR 1,8
miljoen van het budget voor internationaal cultuurbeleid doorgeschoven naar
2002. Het verplichtingenbudget voor internationaal cultuurbeleid is om bovengenoemde
reden met EUR 4,9 miljoen verhoogd: enkele grote meerjarige gemeenschappelijk-erfgoed
activiteiten gingen in 2001 van start.Hoofdbeleidsterrein 15 Macrosteun, schuldverlichting en
speciale landenfondsenArtikel 15.01 Macro-economische steun en schuldenbeleidVia dit artikel wordt macro-georiënteerde programmahulp gefinancierd.
Onder dit begrip valt een scala aan instrumenten, waaronder betalingsbalanssteun,
algemene importsteun, algemene begrotingssteun en cofinanciering van aanpassingsprogramma's
en schuldverlichting.Artikel 15.01 Macro-economische steun en schuldenbeleid Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 2001399 202403 231Amendement– 159– 1591e suppletore begroting 2001– 55 635– 55 6352e suppletore begroting 200189 98285 952mutatie– 116 514– 11 456Stand Slotwet 2001316 876421 933De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de uitgaven (x EUR1000)ArtikelonderdeelUitgaven
2001 ontwerp begrotingmutatieslotwet01 Macro-georiënteerde programmahulp394 15522 722416 87702 Macro-steun niet-DAC-landen8 917– 3 8615 056Totaal403 07218 861421 933Verplichtingen en uitgavenDe gerealiseerde uitgaven op het artikel macro-economische steun en schuldenbeleid
in 2001 zijn circa EUR 18 miljoen hoger uitgekomen dan aanvankelijk begroot.
Aanvankelijk is het artikel verlaagd met EUR 159 000 om financiële
middelen vrij te maken voor de geestelijke verzorging van Nederlandse
gedetineerden in buitenlandse gevangenissen (amendement Verhagen en Hoekema,
zie ook subartikel 06.06). Daarnaast is het artikel verlaagd teneinde onder
meer het budget voor noodhulp, het partnershipprogramma met de Wereldbank
en de landenprogramma's voor sociale ontwikkeling en onderwijs te verhogen.
Deze verlaging is later in het jaar meer dan gecompenseerd door verhogingen
gebruikt voor onder meer de compensatie voor schuldkwijtschelding in HIPC
kader (onder meer Honduras, Kameroen en Nicaragua). Ook is het budget verhoogd
in verband met extra macro-steun aan Bolivia, schuldverlichting ten behoeve
van Jamaica en rehabilitatiesteun aan Mozambique. De iets lagere realisatie
aan het eind van het jaar hangt nauw samen met het feit dat co-financiering
van een Wereldbanklening niet tot uitgaven leidde en de beoogde bijdrage aan
het sociaal fonds van Nicaragua is uitgesteld.Artikel 15.02 Bijdrage PRGF/IMFOp dit artikel worden de verplichtingen en uitgaven verantwoord inzake
Nederlandse bijdragen aan de Poverty Reduction and Growth
Facility (PGRF) van het IMF. Deze faciliteit heette tot voor kort Enhanced Structural Adjustment Facility (ESAF) van het
IMF. De kredieten zijn bedoeld voor de armste lidstaten van het IMF en worden
slechts verstrekt indien een met het IMF overeengekomen beleidsprogramma wordt
uitgevoerd.Artikel 15.02 Bijdrage PRGF/IMF Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 2001010 210Mutatie01Stand Slotwet 2001010 211Artikel 15.04 Midden- en Oost Europa (MATRA programma)Op dit artikel worden de gelden ter ondersteuning van de maatschappelijke
transitie van landen in Midden- en Oost-Europa en Turkije verantwoord.Artikel 15.04 Midden- Oost-Europa (Matra-programma) Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 200140 18743 3631e suppletore begroting 200122 9352462e suppletore begroting 2001– 6 702– 4 315Mutatie14 7371 301Stand Slotwet 200171 15740 595Verplichtingen en uitgavenHet kasbudget van het Matra programma is bij de eerste suppletore begroting
beperkt verhoogd vanwege een overheveling van middelen uit 09.01 ten behoeve
van een Clingendaelopleiding voor Kaukasische en Centraalaziatische diplomaten.
Bij Najaarsnota is het budget neerwaarts bijgesteld met EUR 4,3 miljoen
omdat er vertraging was ontstaan in de uitgaven. Uitgaven door Senter bleven
achter, de start van het programma in Turkije zorgde voor vertraging en de
beoordeling van subsidies en goedkeuring van rapportages van uitvoerende organisaties
van het Matra subsidieprogramma vertraagde waardoor de uitkering van subsidies
achterbleef. In de laatste maanden van het jaar zijn subsidie-aanvragen en
rapportages sneller behandeld waardoor de achterstand grotendeels is goedgemaakt.
De onderschrijding bleef daardoor beperkt tot EUR 2,8 miljoen. In het
kader van de intensivering van het Matra programma zijn in 2001 EUR 31
miljoen hogere verplichtingen gerealiseerd. Binnen het Matra projecten programma
(MPP) zijn meer subsidies verstrekt, er is een hogere meerjarige subsidie
verstrekt aan de NCDO voor Kleine Plaatselijke Projecten (KPA), en er zijn
hogere verplichtingen aangegaan voor pre-accessie steun.Artikel 15.05 Hulp aan SurinameOp dit artikel worden de verplichtingen en uitgaven verantwoord inzake
de hulp aan Suriname.Artikel 15.05 Hulp aan Suriname Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 200179 41279 4122e suppletore begroting 2001– 64 887– 64 887Mutatie– 1 581– 461Stand Slotwet 200112 94414 064Verplichtingen en uitgavenDe lagere uitgaven hebben vooral te maken met het nog niet gereed zijn
van de structurele beleidsplannen, die als basis dienen om programma's in
de gekozen sectoren verder op gang te brengen. Tevens bleek het Parwat project,
een groot drinkwaterproject in Suriname, vertraging te hebben opgelopen. Ook
is sprake van lagere uitgaven dan aanvankelijk begroot voor het Raamprogramma
Welzijn en Cultuur in samenwerking met VWS en OCW.Artikel 15.06 Garanties ten behoeve van SurinameDit artikel wordt gebruikt om de verplichtingen en uitgaven te verantwoorden
voor de in het verdrag met Suriname uit 1975 opgenomen voorziening voor het
verlenen van garanties op de door Suriname aangetrokken leningen.Artikel 15.06 Garanties ten behoeve van Suriname Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 2001pmpmMutatie137 7260Stand Slotwet 2001137 7260VerplichtingenNederland heeft zich garant gesteld voor een lening van de Surinaamse
Minister van Financiën bij het NIO met een looptijd van tien jaar. De
verplichting heeft betrekking op de gegarandeerde hoofdsom. Hiernaast bestaat
een garantieverplichting voor de te vervallen rentetermijnen welke (conform
de RBV) niet zijn opgenomen. Deze lening is bedoeld om de Surinaamse autoriteiten
in staat te stellen een deel van de door het vorige regime achtergelaten buitenlandse
en binnenlandse schulden te herschikken en een deviezenvoorraad op te bouwen.Artikel 15.09 Azië-faciliteitDe Azië-faciliteit is ingesteld vanwege het toenemende gewicht dat
in het Nederlandse buitenlandbeleid wordt toegekend aan Azië. Doel van
de Azië-faciliteit is het verbreden en verdiepen van de betrekkingen
met landen in Azië door middel van human resource
development activiteiten, zoals wetenschappelijke en technologische
samenwerking, kennisoverdracht via trainingen en stages.Artikel 15.09 Azië-faciliteit Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 20014 5384 5382e suppletore begroting 2001– 1 203– 1 203Mutatie1 207– 863Stand Slotwet 20014 5422 472Verplichtingen en uitgavenPer saldo is de realisatie met EUR 2 miljoen achtergebleven bij de
raming. Hiervoor kunnen twee redenen worden aan gedragen. Ten eerste is in
2001 voor het Programma Bilaterale Samenwerking Indonesië (PBSI) een
subsidieregeling voor maatschappelijke organisaties ontwikkeld en een departementale
regeling voor projecten van vakministeries. Het PBSI richt zich op duurzame
bijdragen aan het proces van maatschappelijke transformatie in Indonesië.
Het kasbudget is echter niet volledig uitgeput omdat het PBSI pas in juni
2001 van start is gegaan en de kwaliteit van de ingediende plannen tegenviel.
Wel is een aantal verplichtingen aangegaan dat pas in latere jaren tot kasuitgaven
zal leiden.Ten tweede richt de subsidie regeling Azië-faciliteit zich sinds
1 januari 2001 exclusief op China. De uitvoering en het beheer van deze
regeling is in handen van Senter/Nuffic. In 2001 heeft één tenderronde
plaatsgevonden. Het kasbudget is niet volledig uitgeput, omdat enkele verplichtingen
met betrekking tot de regeling Azië-faciliteit uit eerdere tenderrondes
niet tot betaling leidden.Artikel 15.10 Wederopbouw Zuidoost EuropaOp dit artikel worden ODA verplichtingen en uitgaven verantwoord voor
de wederopbouw van Zuidoost Europa (Balkan).Artikel 15.10 Wederopbouw Zuidoost-Europa Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 2001163 111163 111mutatie11 1798 057Stand Slotwet 2001174 290171 168Verplichtingen en uitgavenTen behoeve van de implementatie van het Vredesakkoord van Ohrid is de
bilaterale hulpinspanning voor Macedonië verhoogd met EUR 22,7 miljoen
voor 2001. Gedeeltelijk konden de extra uitgaven worden opgevangen binnen
het budget voor het gehele artikel, grotendeels omdat geen substantiële
begrotingssteun aan Kosovo werd uitgekeerd. Aan het einde van het jaar is
betalingsbalanssteun aan zowel Moldavië (op aandrang van de Wereldbank)
als Macedonië (in het kader van bovengenoemde steun aan het Ohrid-proces)
uitgekeerd terwijl eerder in het jaar niet duidelijk was of tot deze steun
zou kunnen worden overgegaan. Per saldo is de realisatie van uitgaven op dit
artikel EUR 8 miljoen hoger uitgevallen. De verplichtingen op dit artikel
zijn verhoogd met EUR 11,2 miljoen.Hoofdbeleidsterrein 16 Overige Ontwikkelingssamenwerkingsprogramma'sArtikel 16.01 DeskundigenprogrammaDe uitzending van deskundigen, waaronder bijdragen aan multilaterale instellingen,
worden onder dit artikel gefinancierd. De uitzending van deskundigen heeft
alleen een duurzaam effect als deze geschiedt in nauw overleg met de lokale
autoriteiten en internationale organisaties. De deskundige richt zich met
name op versterking van de institutionele capaciteit van de partnerorganisatie.Artikel 16.01 Deskundigenprogramma Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 200153 09253 0922e suppletore begroting 2001– 8 213– 8 213mutatie10 097– 376Stand Slotwet 200154 97644 503Verplichtingen en uitgavenDoor de afbouw van het deskundigenprogramma onder het Beleidskader Technische
Assistentie en lagere subsidieaanvragen in het kader van het assistant-deskundigen
programma vallen de uitgaven voor het deskundigenprogramma lager uit. Daarnaast
zijn in 2001 voor uitzending van assistant-deskundigen naast contracten met
de bestaande VN-organisaties ook contracten voor assistant-deskundigen aangegaan
bij internationale onderzoeksinstituten. Deze uitbreiding van de contractpartij
heeft geleid tot een verhoging van de verplichting, en zal in 2002 tot uitgaven
leiden.Kengetallen Kengetallen uitzending deskundigenRaming 2001Realisatie 2001Deskundigen in mensjaren578389Kosten per deskundige per mensjaar (x EUR1000)92109Toegelicht begrotingsbedrag (x EUR 1 miljoen)53,142,6De daling van het aantal deskundigen in mensjaren houdt direct verband
met de graduele beëindiging van het deskundigenprogramma. De stijging
van de dollarkoers en een inflatiecorrectie hebben geleid tot verhoogde gemiddelde
kosten per deskundige per mensjaar.Artikel 16.02 Voorlichting, bewustwording en advisering
inzake ontwikkelingssamenwerkingOp dit artikel wordt de programmafinanciering met de NCDO voor de uitvoering
van het programma Voorlichting en Meningsvorming Duurzame Ontwikkeling (VMDO).
Daarnaast worden de voorlichtingsactiviteiten over Ontwikkelingssamenwerking
van de Directie Voorlichting en Communicatie hieruit bekostigd, inclusief
de uitgaven voor de periodieken Internationale Samenwerking, Samsam, alsmede
de Dick Scherpenzeelstichting.Artikel 16.02 Voorlichting, bewustwording en advisering
inzake ontwikkelingssamenwerking Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 200113 38713 3871e suppletore begroting 2001– 9 07602e suppletore begroting 20011 4751 475mutatie1 065– 228Stand Slotwet 20016 85114 634De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de uitgaven (x EUR1000)ArtikelonderdeelUitgaven
2001 ontwerp begrotingmutatieslotwet01 Nat. Comm. Internationale Samenwerking en Duurzame Ontwikkeling
(NCDO)9 0761 47510 55102 Voorlichtingsactiviteiten OS1 815– 1301 68503 Samsam/IS/Stichting Scherpenzeel2 496– 982 398Totaal13 3871 24714 634Verplichtingen en uitgavenIn 2000 is een nieuwe subsidieverplichting aangegaan met de NCDO met betrekking
tot het programma Voorlichting en Meningsvorming Duurzame Ontwikkeling (VMDO).
Hierdoor is het verplichtingenschema aangepast, wat leidde tot een verlaging
van EUR 9 miljoen. In 2001 is de bijdrage voor het VMDO-programma eenmalig
verhoogd met EUR 1,5 miljoen voor mobiliserende activiteiten en actiegerichte
campagnes met betrokkenheid van maatschappelijke organisaties. Daarnaast zijn
door gunstige prijsafspraken de uitgaven voor de periodieken Samsam en Internationale
Samenwerking lager uitgevallen. Tenslotte wordt in 2002 het budget voor de
NCDO eenmalig verhoogd ten behoeve van kansrijke initiatieven van maatschappelijke
organisaties. Hiervoor is in 2001 een verplichting aangegaan.Artikel 16.03 Doelbijdragen en speciale activiteitenHet doelbijdragenprogramma is een wereldwijd programma bestemd voor de
financiering van eenmalige ontwikkelingsrelevante activiteiten die ondersteunend
of vernieuwend zijn voor het Nederlands ontwikkelingsbeleid en/of het beleid
van ontwikkelingslanden. Sinds 1999 wordt dit programma afgebouwd.
Het programma speciale activiteiten is bedoeld voor activiteiten die ontwikkelingsrelevant
zijn, maar niet aan de criteria van andere programma's voldoen. Het gaat daarbij
vooral om seminars, conferenties, publicaties en documentaires.Artikel 16.03 Doelbijdragen en speciale activiteiten Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 20018 8499 0301e suppletore begroting 200101132e suppletore begroting 20010– 27mutatie1 764233Stand Slotwet 200110 6139 349De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de uitgaven (x EUR1000)ArtikelonderdeelUitgaven
2001 ontwerp begrotingmutatieslotwet01 Doelbijdragen182– 919102 Speciale activiteiten5 2186295 84703 Project en programma voorbereiding en begeleiding3 630– 2193 411Totaal9 0303199 349VerplichtingenDoor het honoreren van enkele meerjarige aanvragen die vallen onder het
programma Speciale Activiteiten en het Beleidsondersteuningsfonds (BOF), zoals
het Project Resultaten Communicatie, werd het verplichtingenbudget voor 2001
overschreden.Artikel 16.04 Bijdrage VN-ontwikkelingsprogramma (UNDP)Op dit artikel worden de verplichtingen en uitgaven verantwoord van de
vrijwillige bijdrage aan het ontwikkelingsprogramma van de VN (UNDP). UNDP
bekleedt een centrale positie binnen de ontwikkelingsactiviteiten van de VN.
Sinds de hervormingen, gestart in 1999, concentreert UNDP zich in toenemende
mate op een aantal kerntaken, zoals beleidsadvisering, capaciteitsopbouw voor
goed bestuur, wederopbouw in post-conflict landen en VN-coördinatie.Artikel 16.04 Bijdrage VN-Ontwikkelingsprogramma (UNDP) Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 200174 87474 8742e suppletore begroting 200136 3029 076mutatie10Stand Slotwet 2001111 17783 950Verplichtingen en uitgavenIn verband met het aangaan van een meerjarig partnerschapsprogramma met
UNDP is in 2001 het verplichtingenbudget met EUR 36,3 miljoen verhoogd.
De uitgaven in 2001 voor dit nieuwe programma bedroegen EUR 9,1 miljoen;
dit verklaart de hogere uiteindelijke realisatie in 2001.Artikel 16.05 Speciale multilaterale activiteitenOp dit artikel worden verplichtingen en uitgaven verantwoord door bijdragen
aan een aantal VN-programma's, bijdragen ter ondersteuning van actuele ontwikkelingen
en nieuwe initiatieven binnen het VN-systeem en in andere multilaterale kaders.Artikel 16.05 Speciale multilaterale activiteiten Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 200147 64763 4381e suppletore begroting 20019 0766 3532e suppletore begroting 200199 9181 590mutatie72 16878 970Stand Slotwet 2001228 809150 351De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de uitgaven (x EUR1000)ArtikelonderdeelUitgaven
2001 ontwerp begrotingmutatieslotwet01 Partnership Programma FAO6 807– 3 4043 40302 Partnership Programma ILO11 25437111 62503 Partnership Programma WHO18 15171 69789 84804 Partnership Programma UNDGO6 807– 4 5382 269Overig20 41922 78743 206Totaal63 43886 913150 351Verplichtingen en uitgavenHet budget voor speciale multilaterale activiteiten is gedurende het jaar
meermalen verhoogd. Bij de uitgaven is de realisatie bijna EUR 87 miljoen
hoger uitgekomen dan aanvankelijk begroot. Dit hangt met name samen met de
verhoging van de vrijwillige bijdrage aan de WHO ten behoeve van het omvangrijke Polio Eradication Initiative. Dit initiatief bevindt zich
in een laatste intensieve fase waarbij veel gebruik wordt gemaakt van kostbare
huis aan huis campagnes. Verder is het uitgavenbudget in 2001 verhoogd ten
behoeve van de Global Alliance on Vaccines and Immunization (beide verhogingen zijn reeds gemeld in de Decemberbrief). De uitgaven
aan het partnershipprogramma FAO en UNDGO zijn daarentegen lager uitgekomen
dan aanvankelijk begroot als gevolg vertragingen bij de uitvoering. De hogere
verplichtingen hangen samen met het feit dat de Nederlandse bijdrage aan de
PRSP-fondsen voor de Economic Commission for Africa
met ingang van 2001 op basis van driejarige verplichtingen worden aangegaan.Artikel 16.07 Wereldbank Partnership ProgrammaOnder dit artikel vallen alle activiteiten met de Wereldbank die niet
zijn gedelegeerd naar ambassades. Het betreft hier enerzijds activiteiten
waarbij cofinanciering plaatsvindt en sprake is van een thematische opzet
met een mondiaal of regionaal karakter. Anderzijds betreft het financiering
van consultancy-opdrachten.Artikel 16.07 Wereldbank Partnership Programma Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 200115 51935 1681e suppletore begroting 200138 79821 7812e suppletore begroting 200154 16110 822mutatie– 13 2632 560Stand Slotwet 200195 21570 331Verplichtingen en uitgavenDe uitgaven bij het Wereldbank Partnership Programma is circa EUR 35
miljoen hoger gekomen dan aanvankelijk begroot. Het budget is in 2001 met
name verhoogd ter financiering van niet voorziene additionele activiteiten
waarvoor de Wereldbank als penningmeester fungeert. Het gaat hierbij onder
meer om initiatieven op het gebied van water (Nile Basin
Initiatief), een Afrikaans Programma tegen rivierblindheid en onderwijs (Education for All en Girl's Education
Programme). De per saldo grotere stijging bij de verplichtingen hangt
samen met het feit dat een deel van de in 2001 aangegane verplichtingen pas
in latere jaren tot betalingen zal leiden. De verlaging in de verplichtingen
aan het einde van het jaar is veroorzaakt doordat, anders dan gepland, de
verplichting voor de Nederlandse bijdrage van het regulier partnerschapsprogramma
in het jaar 2004 nog niet was aangegaan.Artikel 16.08 Directe kosten gedurende het eerste jaar
van opvang van asielzoekers uit DAC-landenDe directe kosten aan opvang van asielzoekers uit ontwikkelingslanden
(DAC/OESO-lijst) die een verblijfstatus aanvragen, gedurende het eerste jaar
van hun verblijf in Nederland, kunnen volgens de DAC-definities worden gekwalificeerd
als ODA. Het Ministerie van Justitie declareert ten behoeve van deze uitgaven
jaarlijks een forfaitair bedrag bij het Ministerie van Buitenlandse Zaken.
De eventuele uitgaven ten behoeve van de gefaciliteerde terugkeer van asielzoekers
naar ontwikkelingslanden worden in mindering gebracht op de forfaitaire toerekening.Artikel 16.08 Directe kosten gedurende het eerste jaar
van opvang van asielzoekers uit DAC-landen Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 2001171 865171 865mutatie– 8 397– 8 397Stand Slotwet 2001163 468163 468Verplichtingen en uitgavenOp basis van de lagere ramingen van de instroom van asielzoekers is de
toerekening van de directe kosten van eerstejaarsopvang van asielzoekers uit
DAC-landen verlaagd.Hoofdbeleidsterrein 17 Overige uitgaven internationale
samenwerkingArtikel 17.01 Overige contributies internationale organisatiesOnder artikel 17.01 vallen de overige contributies internationale samenwerking,
waaronder contributies aan de Verenigde Naties en haar gespecialiseerde organisaties,
contributie aan het Internationale Rode Kruis (ICRC), aan de Internationale
Organisatie voor Migratie (IOM), aan de Organisatie voor Economische Samenwerking
en Ontwikkeling (OESO) en aan de Raad van Europa.Artikel 17.01 Overige contributies Internationale Organisaties Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 200147 61954 0031e suppletore begroting 20019 2912 8752e suppletore begroting 2001745745mutatie– 549– 441Stand Slotwet 200157 10657 182De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de uitgaven (x EUR1000)ArtikelonderdeelVerplichtingen
2001Uitgaven 2001 Ontwerp begrotingmutatieslotwetontwerp begrotingmutatieslotwet01 Verenigde Naties (VN)19 9992 31822 31719 9992 31822 31702 VN-organisaties voor industriële ontwikkeling (UNIDO)1 51711 5181 51711 51803 Internationale Arbeidsorganisatie (ILO)3 554– 2623 2923 554– 2623 29204 Wetenschap en Cultuur (UNESCO)5 5214735 9945 5214735 99405 Wereldgezondheidsorganisatie benevens Panamerikaanse Gezondheidsorganisatie
(WHO/PAHO)07 1997 1996 3848917 27506 Internationale Organisatie voor Atoomenergie (IAEA)4 3412354 5764 3412354 57607 VN-Klimaatverdrag227– 36191227– 3619108 Internationaal Comité Rode Kruis (ICRC)1720172172017209 Internationale Organisatie voor Migratie (IOM)558– 27531558– 2753110 Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO)3 948303 9783 948303 97811 Raad van Europa7 782– 4447 3387 782– 4447 338Totaal47 6199 48757 10654 0033 17957 182Verplichtingen en uitgavenDe per saldo hogere uitgaven in 2001 bij dit artikel hangen samen met
loon- en prijsstijgingen bij de betrokken organisaties alsmede wisselkoersaanpassingen
(mede als gevolg van de hogere dollarkoers). De contributie voor de Raad van
Europa is dit jaar lager uitgevallen als gevolg van een herziening van de
contributiesleutel. De grotere wijziging bij de verplichtingen hangt samen
met het feit dat thans de verplichtingen voor de WHO/PAHO jaarlijks worden
aangegaan; uitgegaan was van tweejaarlijkse verplichtingen.Artikel 17.02 Rentesubsidies en apparaatsuitgaven NIOOp dit artikel worden de verplichtingen en uitgaven verantwoord inzake
de rentesubsidielasten uit hoofde van de Nederlandse Investeringsbank voor
Ontwikkelingslanden (NIO) op verzoek en onder garantie van de Staat met kapitaalmarktmiddelen
verstrekte leningen aan ontwikkelingslanden. Tevens worden op dit artikel
de apparaatskosten van de NIO verantwoord. Eén en ander op grond van
de overeenkomst tussen de Staat en de NIO van 23 december 1993. Op 31 mei
2000 heeft de Financieringsmaatschappij voor Ontwikkelingslanden (FMO) de
NIO overgenomen van de Nederlandse Investeringsbank (NIB). De overeenkomst
tussen de Staat en de NIO is bij de overname van kracht gebleven.Artikel 17.02 Rentesubsidies en apparaatsuitgaven NIO Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 20012 67786 2402e suppletore begroting 20010– 20 874mutatie1 252– 85Stand Slotwet 20013 92965 281De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de uitgaven (x EUR1000)ArtikelonderdeelUitgaven
2001 ontwerp begrotingmutatieslotwet01 Rentesubsidies OS-leningen83 563– 20 89662 66702 Apparaatsuitgaven NIO2 677– 632 614Totaal86 240– 20 95965 281VerplichtingenHet hogere bedrag voor verplichtingen betreft de vergoeding voor apparaatskosten
aan de NIO. De verhoging wordt veroorzaakt door het feit dat de NIO gedurende
de tweede helft van 2001 additionele uitvoerende werkzaamheden heeft verricht
ten behoeve van de ORET- en MILIEV-programma's. Deze werkzaamheden werden
daarvoor door personeel van Buitenlandse Zaken uitgevoerd. Daarnaast is Buitenlandse
Zaken sinds de overname van de NIO door de FMO BTW verschuldigd over de gedeclareerde
apparaatskosten. De FMO heeft op dit moment geen ruling van de belastinginspecteur omtrent een BTW-nultarief voor de NIO-dienstverlening.
Dit is in tegenstelling tot de Nederlandse Investeringsbank (NIB), waarvan
de NIO vroeger een dochter was. Er vinden nog gesprekken plaats met de inspecteur
teneinde te bezien of ook aan de FMO een dergelijke ruling afgegeven kan worden.UitgavenDoor de lage rente en de afname van de leningenportefeuille is er sprake
van een verlaging die voor het leeuwendeel in de 2e suppletore begroting werd
verwerkt.Artikel 17.03 Garanties op door de NIO verstrekte leningen
aan ontwikkelingslandenOp dit artikel worden verplichtingen en uitgaven verantwoord inzake door
de NIO sedert 1971 onder garantie van de Staat verstrekte kapitaalmarktleningen.
De schuldenproblematiek leidt in een aantal gevallen tot het niet betalen
van rente en aflossingen door ontwikkelingslanden en leidt daarmee tot een
beroep op de garantieregeling. Het geraamde bedrag is een stelpost.Artikel 17.03 Garanties op door de NIO verstrekte leningen
aan ontwikkelingslanden Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 200122115 882Mutatie3 5915 427Stand Slotwet 20013 81221 309VerplichtingenDe mutatie betreft de door debiteurenlanden niet betaalde rente op uitstaande
leningen die door de NIO werd gedeclareerd bij Buitenlandse Zaken. Dit leidt
tot een nieuwe verplichting, want de uitstaande verplichtingen hebben uitsluitend
betrekking op de nog niet betaalde aflossingen.UitgavenDe overschrijding op deze voorziening is voor een belangrijk deel toe
te schrijven aan het in gebreke blijven van Ghana. Een voor dit land voorbereide
schuldenconsolidatie werd in verband met de verkiezingen aldaar opgeschort
naar 2002.Artikel 17.04 Overige garanties Internationale SamenwerkingDit artikel omvat de garantie voor de Stichting Huisvesting OPCW, de garanties
voor een kapitaaluitbreiding van het Sociaal Ontwikkelingsfonds van de Raad
van Europa en de garantie voor levering van vijf Fokker vliegtuigen aan Ethiopië.Artikel 17.04 Overige garanties Internationale samenwerking Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 2001pmpmmutatie00Stand Slotwet 200100Artikel 17.05 Garantie voor de middelenvoorziening
van de NIOEventuele uitgaven die voortvloeien uit de verklaring van de Staat van
17 april 1975, dat zij bereid is de NIO middelen ter beschikking te stellen
voor de financiering van leningen, indien NIO door incidentele krapte op de
kapitaalmarkt haar contractuele verplichtingen voor het verstrekken van leningen
niet na zou kunnen komen, worden op dit artikel verantwoord.Artikel 17.05 Garanties voor de middelenvoorziening van
de NIO Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 2001pmpmmutatie00Stand Slotwet 200100Artikel 17.06 Tijdelijke financiering van de NIOOp dit artikel wordt een eventueel saldo ten laste van de NIO op de rekening-courantverhouding
Staat-NIO op 31 december van het afgesloten begrotingsjaar, als een uitgave
verantwoord. Het saldo wordt in het daaropvolgende jaar onmiddellijk aangezuiverd
en als een ontvangst verantwoord.Artikel 17.06 Tijdelijke voorziening van de NIO Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 2001pmpmmutatie20 06620 066Stand Slotwet 200120 06620 066Verplichtingen en uitgavenHet saldo ten laste van de NIO op de rekening-courant van de NIO bij de
Staat bedroeg op 31 december 2001 iets meer dan EUR 20 miljoen. In 2002
wordt het saldo aangezuiverd. Dit zal worden verantwoord op ontvangstenartikel
06.21. De begrotingswijziging die hierop betrekking heeft zal bij eerste suppletore
begroting 2002 worden verwerkt.Artikel 17.07 Programma Kleine ProjectenOp dit artikel worden de verplichtingen en uitgaven verantwoord die betrekking
hebben op het Programma Kleine Projecten (PKP). Het PKP is een aan de posten
gedelegeerd beleidsondersteunend fonds dat zich uitstrekt over alle terreinen
van het buitenlands beleid.Artikel 17.07 Programma Kleine Projecten Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 20018 1688 1681e suppletore begroting 2001681681mutatie– 1 941– 1 941Stand Slotwet 20016 9086 908Verplichtingen en uitgavenBij 1e suppletore begroting is het budget verhoogd ten behoeve van activiteiten
om de beeldvorming over Nederland bij het grote publiek te verbeteren (public diplomacy). Het accent ligt daarbij op het verschaffen
van kennis en informatie over Nederland, het genereren van bekendheid, goodwill
en publiciteit. Uiteindelijk heeft een aantal ambassades door diverse oorzaken
minder uitgegeven dan aanvankelijk verwacht.Hoofdbeleidsterrein 18 Economie, werkgelegenheid en regionale
ontwikkelingArtikel 18.01 Landenprogramma's met betrekking tot
economische ontwikkelingVia dit artikel worden programma's en projecten gefinancierd ten behoeve
van de landenprogramma's met betrekking tot economie, werkgelegenheid en regionale
ontwikkeling. Het grootste deel van dit programma is gedelegeerd aan ambassades.Artikel 18.01 Landenprogramma's met betrekking tot economische
ontwikkeling Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 2001157 171202 4071e suppletore begroting 200119 471– 25 5202e suppletore begroting 2001– 5 755– 5 755Mutatie– 23 316– 5 922Stand Slotwet 2001147 571165 210Verplichtingen en uitgavenDe gerealiseerde uitgaven op het artikel zijn ten opzichte van de ontwerpbegroting
EUR 36 mln. lager uitgevallen. Het grootste deel hiervan (EUR 25,5
miljoen) betrof de verlaging bij eerste suppletore begroting. Deze verlaging
hing samen met de invoering van het nieuwe landenbeleid en de toepassing van
de sectorale benadering, waardoor in sommige landen een accentverschuiving
plaatsvond van de economische sector naar met name de sectoren basisgezondheidszorg
en basisonderwijs.De resterende onderuitputting heeft zowel te maken met een centraal als
met een decentraal (aan de ambassades gedelegeerd) budget. De onderuitputting
van het centrale budget is voornamelijk veroorzaakt door het feit dat op basis
van een uitgevoerde evaluatie een activiteit van Women's
World Banking vooralsnog niet in uitvoering werd genomen. Voor het
gedelegeerde budget werd de onderuitputting in belangrijke mate veroorzaakt
door diverse verlagingen bij ambassades. De belangrijkste zijn:– vertraging bij het opstarten van nieuwe programma's van grotere
omvang en samenhang in Bangladesh waardoor geplande uitgaven zijn doorgeschoven
naar 2002;– vertraging in de afwikkeling van de sectorkeuze in Ethiopië
en overheveling van de financiering van voedselhulp naar een ander artikel;– het feit dat de absorptiecapaciteit van districtenprogramma's
in Tanzania, die zich in de overgang bevinden naar decentralisatie programma's
geringer was dan verwacht;– In Indonesië zijn geplande tranchebetalingen doorgeschoven
naar 2002 wat leidde tot een onderuitputting van EUR 2 miljoen.Artikel 18.02 Bijdrage Wereldvoedselprogramma (WFP)Dit artikel betreft de bijdrage aan het Wereldvoedselprogramma. Dit programma
omvat drie hoofddoelstellingen namelijk het uitvoeren van ontwikkelingsprojecten
met voedselhulp, het bevorderen van de voedselzekerheid en het verlenen van
noodhulp.Artikel 18.02 Bijdrage Wereldvoedselprogramma (WFP/IEFR) Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 200127 22727 227Mutatie00Stand Slotwet 200127 22727 227Artikel 18.03 Bijdrage Internationaal Fonds voor Agrarische
Ontwikkeling (IFAD)De Nederlandse bijdrage aan het Internationaal Fonds voor Agrarische Ontwikkeling
(IFAD) wordt op dit artikel verantwoord.Artikel 18.03 Bijdrage Internationaal Fonds voor Agrarische
Ontwikkeling (IFAD) Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 2001pm3 9481e suppletore begroting 200126 886– 5062e suppletore begroting 200111 33311 333Mutatie– 11 333200Stand Slotwet 200126 88614 975Verplichtingen en uitgavenDe per saldo verhogingen bij de uitgaven van dit artikel in 2001 hangen
samen met een aanpassing over de tijd (betalingen zijn vervroegd) van het
betaalschema voor IFAD IV en IFAD V. De hogere verplichtingen zijn het gevolg
van het aangaan van de Vijfde Middelenaanvulling voor IFAD (IFAD V).Artikel 18.04 BedrijfslevenprogrammaHet programma Ontwikkelingsrelevante Exporttransacties (ORET) en het programma
voor Milieu en Economische Verzelfstandiging (MILIEV) zijn programma's voor
het verstrekken van schenkingen aan overheden van ontwikkelingslanden ter
gedeeltelijke financiering van de aankoop van goederen, diensten of werken
in Nederland.Het Programma voor Samenwerking met Opkomende Markten (PSOM) bevordert
de ontwikkeling van commerciële projecten door Nederlandse ondernemingen
in een aantal sectoren, die in overleg met de overheid van het betreffende
land worden aangewezen.Het programma voor investeringsbevordering is bedoeld om deelname van
Nederlandse ondernemers in het eigen vermogen van bedrijven in ontwikkelingslanden
te verdubbelen. Aldus komt naar verwachting voor deze landen meer risicokapitaal
beschikbaar.Artikel 18.04 Bedrijfslevenprogramma Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 2001208 738162 4531e suppletore begroting 20017 9414 6912e suppletore begroting 20010– 60 488mutatie– 70 805– 22 006Stand Slotwet 2001145 87484 650De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de uitgaven (x EUR1000)ArtikelonderdeelUitgaven
2001 ontwerp begrotingmutatieslotwet01 ORET schenkingen99 831– 49 73750 09402 MILIEV schenkingen36 302– 7 54628 75603 Programma Samenwerking Opkomende Markten (PSOM)17 244– 11 4445 80004 Investeringen OS9 076– 9 0760Totaal162 453– 77 80384 650Verplichtingen en uitgavenDe onderuitputting bij ORET en MILIEV is het gevolg van vertraging in
de uitvoering van lopende projecten en van vertraging in de beoordeling van
aanvragen en vertraging bij de acceptatie/ondertekening van schenkingsovereenkomsten
door ontvangende overheden. Naar de oorzaken achter de onderuitputting van
het ORET/MILIEV-programma loopt een onderzoek.De lagere uitgaven bij het Programma Samenwerking Opkomende Markten (PSOM)
werden veroorzaakt door gemiddeld langere periodes van projectuitvoering dan
oorspronkelijk werd verwacht, zodat uitgaven over een langere periode worden
uitgesmeerd. Daarnaast werden bij aanbestedingen voor Oeganda, Tanzania en
Indonesië onvoldoende voorstellen van kwalitatief voldoende niveau ontvangen,
zodat niet alle beschikbare middelen werden verplicht. Tenslotte was er bij
de uitvoering van het PSOM in Cuba oponthoud in verband met
discussies over de eigendomsstructuur van de ontvangende partij.Ten aanzien van sub-beleidsartikel 18.04.04 (investeringen OS) leidde
de ontbinding van de hulp aan MOLs tot een nieuwe onderhandeling met de FMO
over de aard en opzet van het Nederlands Investerings Matching Fonds (NIMF).
Uiteindelijk werd dit nieuwe programma geheel ontbonden. De gesprekken met
de FMO hadden tot gevolg dat het programma uiteindelijk niet voor eind 2001
van start kon gaan.Artikel 18.05 Bedrijfsmatige technische bijstandTen laste van dit artikel worden activiteiten gefinancierd die de programma's
op het gebied van bedrijfsleven en ontwikkeling versterken. Daarbij moet onder
meer worden gedacht aan de beoordeling door externe deskundigen van aanvragen
voor ORET- en MILIEV-activiteiten.Artikel 18.05 Bedrijfsmatige technische bijstand Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 20012 2692 269Mutatie– 1 308– 1 215Stand Slotwet 20019611 054Verplichtingen en uitgavenDe lagere uitgaven op dit artikel hebben meerdere oorzaken. De geplande
evaluatie van het FMO-Kleinbedrijffonds kon in 2001 niet van start gaan. Daarnaast
kon geen aanvang worden gemaakt met de opzet van een Infrastructure
Advisory Facility. Verder was er vertraging in de betaling voor de
evaluatie van het PUM-programma. Tenslotte zullen de betalingen voor enkele
in 2001 uitgevoerde activiteiten, zoals externe ondersteuning bij de overdracht
van het ORET/MILIEV-programma aan de FMO, in 2002 plaatsvinden.Artikel 18.06 PUM-programmaOp dit artikel worden de verplichtingen en uitgaven verantwoord inzake
het op basis van een programmafinancieringsovereenkomst door de Stichting
Project Uitzending Managers (PUM) uit te voeren programma.Artikel 18.06 PUM-programma Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 20016 3536 353mutatie19– 299Stand Slotwet 20016 3726 054UitgavenAls gevolg van de gebeurtenissen op 11 september 2001 werden meerdere
voorziene PUM-missies in het najaar om veiligheidsredenen uit- of afgesteld.
Hierdoor werd minder uitgegeven op dit artikel.Artikel 18.07 Bevordering export ontwikkelingslandenDe minister voor Ontwikkelingssamenwerking geeft het Centrum tot Bevordering
van Import uit ontwikkelingslanden (CBI) jaarlijks opdracht tot het uitvoeren
van zijn programma's. Deze zijn gericht op het scheppen van voorwaarden voor
duurzame versterking van de concurrentiepositie van bedrijven uit ontwikkelingslanden
op de internationale - en dan met name de West-Europese - markt. Op deze manier
draagt het CBI bij aan de economische ontwikkeling van deze landen. Dit artikel
betreft de bijdragen van het moederdepartement aan het CBI. Over de aanwending
van deze en andere baten - vanuit het oogpunt van het CBI bezien - en de lasten
die hiermee samenhangen legt het CBI verantwoording af in een apart wetsartikel
(de baten-lastenparagraaf bij deze verantwoording).Artikel 18.07 Bevordering export van ontwikkelingslanden Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 200110 38810 3881e suppletore begroting 2001145145mutatie11Stand Slotwet 200110 53410 534De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de uitgaven (x EUR1000)ArtikelonderdeelUitgaven
2001 ontwerp begrotingmutatieslotwet01 CBI7 71817 71902 Bijdrage International Trade Centre1 36101 36103 Apparaatsuitgaven CBI1 3091451 454Totaal10 38814610 534Verplichtingen en uitgavenDe apparaatsuitgaven van het Centrum tot Bevordering van de Import uit
ontwikkelingslanden (CBI) zijn in 2001 met EUR 131 000 verhoogd
vanwege de invoering van een nieuw financieel-administratief systeem en de
inhuur van expertise op het gebied van baten en lasten. Vanaf 2001 wordt het
CBI bovendien gecompenseerd voor EUR 14 000 in verband met de leenfaciliteit
van Financiën waarvan het verplicht gebruikt maakt voor het doen van
investeringen in materiële vaste activa.Artikel 18.08 GrondstoffenOnder dit artikel valt de overeenkomst met het Gemeenschappelijk Grondstoffenfonds.Artikel 18.08 Grondstoffen Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 20014084082e suppletore begroting 20010– 136mutatie1 407– 17Stand Slotwet 20011 815255De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de uitgaven (x EUR1000)ArtikelonderdeelUitgaven
2001 ontwerp begrotingmutatieslotwet01 Gemeenschappelijk grondstoffenfonds00002 Projecten m.b.t. grondstoffen408– 153255Totaal408– 153255VerplichtingenDe oorzaak van de overschrijding is het aangaan van een verplichting van
EUR 1,7 miljoen voor het Common Fund for Commodities. Gewijzigd beleid en heroriëntatie binnen de projectenportefeuille
moeten op termijn leiden tot een effectieve samenwerking met dit fonds.Artikel 18.09 Bijdrage VN-kapitaalfonds (UNCDF)Onder dit artikel valt de bijdrage aan VN-Kapitaalontwikkelingsfonds.Artikel 18.09 Bijdrage VN-Kapitaalontwikkelingsfonds (UNCDF) Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 20017 2607 260mutatie11Stand Slotwet 20017 2617 261Artikel 18.10 Particuliere Ontwikkelings- en Participatiemaatschappijen
(POPM)Op dit artikel worden de uitgaven verantwoord die voortvloeien uit eventueel
te verstrekken garanties aan participatiemaatschappijen.Artikel 18.10 Particuliere- Ontwikkelings- en Participatiemaatschappijen
(POPM) Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 200111 345pmmutatie– 11 3450Stand Slotwet 200100VerplichtingenNadat begin 2001 de Europese Commissie volledig instemde met deze garantieregeling
werd deze opengesteld. Er werden echter in de rest van het jaar geen aanvragen
ingediend, zodat ook geen verplichtingen werden aangegaan.Artikel 18.11 Financieringsmaatschappij voor Ontwikkelingslanden
(FMO)Op dit artikel worden uitgaven verantwoord die aan de FMO beschikbaar
worden gesteld door de Nederlandse Staat op grond van de Overeenkomst Staat-FMO
van 20 maart 1991 en de aanvullende Overeenkomst van 27 november 1992.
Daarnaast worden de verplichtingen en uitgaven verantwoord van de aan de FMO
uitbestede programma's Investeringsbevordering en Technische Assistentie (IBTA), Seed Capital programma (IBTA-II) en Kleinbedrijffinancieringsprogramma.Artikel 18.11 Financieringsmaatschappij voor Ontwikkelingslanden
(FMO) Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 200115 88253 138mutatie181 513– 2 547Stand Slotwet 2001197 39550 591De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de uitgaven (x EUR1000)ArtikelonderdeelUitgaven
2001 ontwerp begrotingmutatieslotwet01 Middelenvoorziening FMO37 256537 26102 Speciale programma's FMO15 882– 2 55213 330Totaal53 138– 2 54750 591VerplichtingenDe ontbinding van de hulp aan Minst Ontwikkelde Landen (MOLs) leidde tot
het sluiten van de ORET/MILIEV-regeling op de MOLs per 1 november 2001.
Teneinde het hulpvolume aan de MOLs ten behoeve van investeringen in infrastructuur –
waarvoor ORET/MILIEV over het algemeen werd ingezet – niet in te laten
zakken is een ongebonden MOL-infrastructuurfonds uitgewerkt door de FMO. Ten
behoeve van dit fonds is eind 2001 een verplichting voor 4 jaar van EUR 45
miljoen per jaar aangegaan.UitgavenEen overschot aan liquide middelen bij het programma Investeringsbevordering
en Technische Assistentie (IBTA), veroorzaakt door vertragingen in de uitbetalingen,
leidde tot het niet in 2001 overmaken van een deel van de IBTA-bijdrage.Artikel 18.12 Allochtoon ondernemerschapOp dit artikel worden activiteiten gefinancierd die gericht zijn op het
aangaan van joint-ventures tussen bedrijven van
succesvolle allochtone ondernemers in Nederland en bedrijven
in hun land van herkomst en Nederlandse allochtonen die zelf in hun land van
herkomst een bedrijf beginnen.Artikel 18.12 Allochtoon ondernemerschap Opbouw verplichtingen- en
uitgavenramingen vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Verplichtingen 2001Uitgaven2001Stand ontwerp-begroting 2001pmpm1e suppletore begroting 20011 7241 7242e suppletore begroting 20010– 227mutatie45– 200Stand Slotwet 20011 7691 297UitgavenDe achterblijvende uitgaven hangen samen met de extra tijd die startende
ondernemers (na goedkeuring van hun aanvraag) nodig blijken te hebben alvorens
zij hun onderneming starten.WETSARTIKEL 2 (ONTVANGSTEN)Hoofdbeleidsterrein 06 Algemeen BinnenlandArtikel 06.01 Personeel en MaterieelDiverse inhoudingen op de salarislasten van het ambtelijk personeel, alsmede
diverse ontvangsten van het departement worden op dit artikel verantwoord.Artikel 06.01 Personeel en Materieel Opbouw ontvangstenramingen
vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Ontvangsten 2001Stand ontwerp-begroting 20019391e suppletore begroting 2001– 4372e suppletore begroting 2001227mutatie541Stand Slotwet 20011 270OntvangstenDe overgang van het Nationaal Bureau voor Verbindingsbeveiliging (NBV)
naar het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninksrijksrelaties (BZK) heeft
geleid tot een neerwaartse bijstelling van de ontvangsten. Daarnaast geldt
dat met ingang van 2001 de aanvraag voor de subsidie voor scholingskosten
eerder wordt ingediend bij BZK zodat de ontvangst wordt gerealiseerd in het
jaar waarin de uitgaven worden gedaan. Ook dit heeft geleid tot een neerwaartse
bijstelling. De opwaartse bijstellingen betreffen met name meevallers op het
budget voor diverse ontvangsten.Artikel 06.02 Rente-ontvangsten over banksaldi en voorschotten
aan personeelDit artikel laat de verantwoording zien van de rente-ontvangsten over
banksaldi en voorschotten aan personeel.Artikel 06.02 Rente-ontvangsten over banksaldi en voorschotten
aan personeel Opbouw ontvangstenramingen
vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Ontvangsten 2001Stand ontwerp-begroting 20011132e suppletore begroting 200168mutatie32Stand Slotwet 2001213OntvangstenDe meerontvangsten op deze stelpost hangen samen met het aanhouden van
hogere saldi op rentedragende bankrekeningen door de posten.Artikel 06.03 Doorberekening subsidies en bijdragen
aan andere ministeriesDit ontvangstenartikel betreft de doorberekening aan het ministerie van
Defensie van door het ministerie van Buitenlandse Zaken betaalde personele
en materiële uitgaven voor het Nationaal Bureau Verbindingsbeveiliging
(NBV, uitgavenartikel 06.01), subsidies of bijdragen aan het Instituut Clingendael
(uitgavenartikel 06.06), en de Atlantische Commissie (uitgavenartikel 06.06).Artikel 06.03 Doorberekening subsidies en bijdragen aan
andere ministeries Opbouw ontvangstenramingen
vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Ontvangsten 2001Stand ontwerp-begroting 20012 5171e suppletore begroting 2001– 1 701mutatie0Stand Slotwet 2001816OntvangstenDe mutatie bij eerste suppletore begroting wordt veroorzaakt door de overgang
van het Nationaal Bureau voor Verbindingsbeveiliging naar het Ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.Hoofdbeleidsterrein 07 Algemeen BuitenlandArtikel 07.01 Personeel en materieelOp dit artikel worden overige ontvangsten van vertegenwoordigingen in
het buitenland, alsmede terugontvangen voorschotten verstrekt aan uitgezonden
personeel verantwoord.Artikel 07.01 Personeel en Materieel Opbouw ontvangstenramingen
vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Ontvangsten 2001Stand ontwerp-begroting 20018 1831e suppletore begroting 20018982e suppletore begroting 2001454mutatie169Stand Slotwet 20019 704OntvangstenDe meerontvangsten hebben betrekking op hogere terugbetalingen van eerder
verstrekte aanloopvoorschotten aan uitgezonden personeel.Artikel 07.02 Kanselarijrechten en paspoortgeldenDe opbrengsten verkregen uit kanselarijrechten, paspoortgelden alsmede
legalisatie- en overige handelingen worden op dit artikel verantwoord.Artikel 07.02 Kanselarijrechten en paspoortgelden Opbouw ontvangstenramingen
vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Ontvangsten 2001Stand ontwerp-begroting 200117 5112e suppletore begroting 20014 134mutatie– 1 351Stand Slotwet 200120 294De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de ontvangsten (x EUR1000)ArtikelonderdeelOntvangsten
2001 ontwerp begrotingmutatieslotwetKanselarijrechten11 1632 86914 032Paspoortgelden3 8574344 291Legalisatierechten36354417Visumrechten aan de grens295– 7288Naturalisaties en overige consulaire handelingen1 833– 5671 266Totaal17 5112 78320 294OntvangstenDe ontvangsten van kanselarijrechten, paspoortgelden en en legalisatierechten
laten ten opzichte van de raming een toename zien. Bij de betreffende kengetallen
wordt deze stijging nader toegelicht. Na de gebeurtenissen van 11 september
zijn er minder aanvragen voor consulaire handelingen gedaan, waardoor de geraamde
ontvangsten uiteindelijk iets lager uitvielen.Kengetallen Ramingskengetallen kanselarijrechten (in
EUR)Raming 2001Realisatie
2001Aantal verleende visa360 000323 885Aantal aangevraagde visa470 000399 706Gemiddelde prijs25,2127,25Toegelicht begrotingsbedrag (x 1000)9 07610 893Overige opbrengsten (x 1000)2 0873 139Totaal begrotingsbedrag (x 1000)11 16314 032De opbrengsten verkregen op basis van de Wet op de Kanselarijrechten bestaan
voornamelijk uit inkomsten verkregen uit visumverlening door de Nederlandse
vertegenwoordigingen. Door uitbreiding van het aantal landen binnen het Schengengebied
zijn in 2001 minder visumaanvragen ingediend dan geraamd. De door deze landen
verleende visa zijn namelijk tevens geldig voor Nederland. Bovendien
zijn na de gebeurtenissen van 11 september minder visa aangevraagd. Een mogelijke
verklaring voor de stijging van de gemiddelde prijs zou kunnen zijn dat in
2001 meer visa met een hoger tarief zijn aangevraagd.In 2001 is de zogenaamde «handling fee» ingevoerd. De visumaanvrager moet sindsdien ook betalen als het
visum wordt geweigerd. Vandaar dat in de gerealiseerde gemiddelde prijs uit
is gegaan van het aantal aangevraagde visa, terwijl in de raming nog werd
uitgegaan van het aantal verleende visa. Ramingskengetallen paspoortgelden (in
EUR)Raming 2001Realisatie
2001Aantal paspoorten (q)80 00084 439Prijs nationaal paspoort (p)47,6549,21Aantal Europese identiteitskaarten (q)4 0004 909Prijs Europese identiteitskaart (p)16,7919,28Toegelicht begrotingsbedrag (x 1000)3 8574 250Het toegelicht begrotingsbedrag over 2001 omvat de gerealiseerde opbrengsten
voor nationale paspoorten, laissez-passers, diplomatieke-
en dienstpaspoorten. Het aantal afgegeven paspoorten is gestegen door een
aantal zaken. Door de invoering van fase 1 van de gewijzigde Wet op het Nederlanderschap
hebben oud-Nederlanders het Nederlanderschap herkregen. Daarnaast hebben veel
mensen nog een paspoort aangevraagd voor de introductie van het nieuwe paspoort. Ramingskengetallen legalisatierechten
(in EUR)Raming 2001Realisatie
2001Aantal legalisaties (q)40 00045 980Prijs per legalisatie (p)9,089,08Toegelicht begrotingsbedrag (pxq) (x 1000)363417In 2001 werden meer documenten op dit departement gelegaliseerd dan aanvankelijk
was geraamd.Deze stijging is voor een belangrijk deel toe te schrijven aan een hoger
aantal garantverklaringen ter ondersteuning van visa-verzoeken. Daarnaast
is in 2001 een regeling in het leven geroepen waarbij documenten afgegeven
door de United Nations Administrative Mission
in Kosovo op dit departement gelegaliseerd kunnen worden. Ramingskengetallen naturalisaties (in
EUR)Raming 2001Realisatie
2001Aantal naturalisaties (q)200120Prijs per naturalisatie (p)90,7690,76Toegelicht begrotingsbedrag (pxq) (x 1000)1811De raming voor het aantal naturalisaties wordt jaarlijks op basis van
ervaringscijfers vastgesteld. Op het terrein van naturalisaties doen zich
grote en vaak onverklaarbare fluctuaties voor in het aantal ingediende verzoeken.Artikel 07.03 Doorberekening adviesraad aan het ministerie
van DefensieBetreft de doorberekening aan het Ministerie van Defensie van door het
Ministerie van Buitenlandse Zaken betaalde bijdrage aan de Adviesraad Internationale
Vraagstukken (AIV).Artikel 07.03 Doorberekening bijdrage adviesraad a/h Min.
v. Defensie Opbouw ontvangstenramingen
vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Ontvangsten 2001Stand ontwerp-begroting 200174Mutatie0Stand Slotwet 200174Hoofdbeleidsterrein 09 Veiligheid, mensenrechten, conflictbeheersing
en democratiseringArtikel 09.02 Restituties contributiesEventuele restituties van door het ministerie van Buitenlandse Zaken betaalde
contributies aan de NAVO, WEU, OVSE, OPCW en de CTBTO worden op dit artikel
verantwoord.Artikel 09.02 Restituties contributies Opbouw ontvangstenramingen
vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Ontvangsten 2001Stand ontwerp-begroting 200189Mutatie201Stand Slotwet 2001290OntvangstenDe meerontvangsten op dit artikel hangen samen hogere restituties van
de OPCW en de NAVO vanwege bijstelling van de begrotingen van deze organisaties.Hoofdbeleidsterrein 12 Milieu en NatuurArtikel 12.01 Doorberekening bijdrage UNEP aan andere
ministeriesOp dit ontvangstenartikel wordt de doorberekening aan andere ministeries van de door het Ministerie van Buitenlandse Zaken betaalde bijdrage
aan het VN-milieufonds UNEP verantwoord.Artikel 12.01 Doorberekening bijdrage UNEP aan andere
ministeries Opbouw ontvangstenramingen
vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Ontvangsten 2001Stand ontwerp-begroting 2001860Mutatie0Stand Slotwet 2001860Hoofdbeleidsterrein 16 Overige Ontwikkelingssamenwerkingsprogramma'sArtikel 16.01 Inkomsten uit leningen verstrekt aan
ontwikkelingslandenOp dit artikel worden ontvangsten uit aflossingen en rente op in voorgaande
jaren uit begrotingsmiddelen verstrekte leningen aan ontwikkelingslanden verantwoord.
Daarnaast wordt de ontvangen boeterente ten gunste van dit artikel geboekt.Artikel 16.01 Inkomsten uit leningen verstrekt aan ontwikkelingslanden Opbouw ontvangstenramingen
vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Ontvangsten 2001Stand ontwerp-begroting 200113 7012e suppletore begroting 200132 573mutatie– 1 955Stand Slotwet 200144 319De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de ontvangsten (x EUR1000)ArtikelonderdeelOntvangsten
2001 ontwerp begrotingmutatieslotwetAflossing begrotingsleningen9 61728 67138 288Rente begrotingsleningen4 0841 8985 982Rente op garantieleningenpm4949Totaal13 70130 61844 319OntvangstenDe hogere aflossingen zijn voornamelijk het gevolg van kwijtschelding
van hoofdsommen van Kameroen in het kader van HIPC.Artikel 16.02 Diverse ontvangsten Ontwikkelingssamenwerkingsprogramma'sDe ontvangsten die op dit artikel worden verantwoord hebben met name betrekking
op terugstortingen van in vorige begrotingsjaren verstrekte voorschotten.Artikel 16.02 Diverse ontvangsten Ontwikkelingssamenwerkingsprogramma's Opbouw ontvangstenramingen
vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Ontvangsten 2001Stand ontwerp-begroting 20018 176mutatie6 617Stand Slotwet 200114 793OntvangstenDe raming voor dit artikel is een stelpost. De ontvangsten zijn terugstortingen
op eerder met OS-middelen verrichte betalingen.Hoofdbeleidsterrein 17 Overige ontvangsten Internationale
SamenwerkingArtikel 17.01 Restituties contributies VN en daarmee
samenhangende organisatiesEventuele restituties van internationale organisaties aan het ministerie
van Buitenlandse Zaken, alsmede de doorberekening aan het ministerie van Defensie
en de diverse ministeries van de door het ministerie van Buitenlandse Zaken
betaalde bijdrage aan het ICRC worden op dit artikel verantwoord.Artikel 17.01 Restituties en doorberekening bijdragen
aan Internationale Organisaties Opbouw ontvangstenramingen
vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Ontvangsten 2001Stand ontwerp-begroting 200132mutatie102Stand Slotwet 2001134De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de ontvangsten (x EUR1000)ArtikelonderdeelOntvangsten
2001 ontwerp begrotingmutatieslotwetRestituties contributies VN en daarmee samenhangende organisatiespm00Restituties contributies RvE, OESO en ICRCpm102102Doorberekening bijdrage ICRC aan het Ministerie van
Defensie32032Totaal32102134OntvangstenDe meerontvangsten betreffen restituties van de Raad van Europa en van
de OESO.Artikel 17.02 Restituties door NIO van garantiebetalingen
in afgesloten dienstjarenVoor met kapitaalmarktmiddelen verstrekte leningen dient aflossing en
rente betaald te worden op vervaldata die in de leningsovereenkomst zijn vastgelegd.
Komt een land zijn aflossings- en/of renteverplichtingen op een vervaldatum
niet na, dan claimt de NIO de achterstallige betaling bij het Ministerie van
Buitenlandse Zaken, op grond van een tussen Staat en NIO gesloten garantie-overeenkomst.
Wanneer een debiteur alsnog zijn betalingsverplichting nakomt, maakt de NIO
de ontvangen bedragen over naar Buitenlandse Zaken. Heeft de ontvangst betrekking
op een garantiebetaling in een voorgaand dienstjaar, dan wordt de ontvangst
ten gunste van dit artikel gebracht.Artikel 17.02 Restituties door NIO van garantiebetalingen
in afgesloten dienstjaren Opbouw ontvangstenramingen
vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Ontvangsten 2001Stand ontwerp-begroting 2001memorie2e suppletore begroting 20013 392mutatie34Stand Slotwet 20013 426OntvangstenDe ontvangsten hebben betrekking op restituties door de NIO op garantiebetalingen
uit voorgaande jaren in verband met het alsnog nakomen van betalingsverplichtingen
door Ghana, Kenia, Indonesië en Colombia.Artikel 17.03 Tijdelijke financiering van de NIODit artikel heeft, in samenhang met uitgavenartikel 17.06, betrekking
op de rekening-courant-verhouding Staat-NIO.Artikel 17.03 Tijdelijke financiering van de NIO Opbouw ontvangstenramingen
vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Ontvangsten 2001Stand ontwerp-begroting 2001memorie1e suppletore begroting 200145 153mutatie0Stand Slotwet 200145 153OntvangstenHet saldo ten laste van de NIO bedroeg op 31 december 2000 EUR 45,2
miljoen. Dit bedrag, dat werd verantwoord als uitgave in 2000 op artikel 17.06,
werd begin 2001 door de NIO aangezuiverd en bij deze verantwoord als ontvangst.Hoofdbeleidsterrein 18 Economie, Werkgelegenheid en Regionale
OntwikkelingArtikel 18.01 Ontvangsten in het kader van de leenfaciliteit
agentschappenDit artikel betreft de ontvangsten die het Ministerie van Financiën
uit hoofde van de introductie van de leenfaciliteit baten-lastendiensten betaalt om de conversie te bekostigen. Daarnaast worden op dit artikel
ontvangsten verantwoord die verband houden met de afroming van het eigen vermogen
van baten-lastendiensten. Het eigen vermogen van deze diensten is vastgesteld
op maximaal 5% van hun gemiddelde jaaromzet.Artikel 18.01 Rentecompensatie leenfaciliteit agentschappen Opbouw ontvangstenramingen
vanaf de stand ontwerp-begroting (x EUR1000) Ontvangsten 2001Stand ontwerp-begroting 2001–2e suppletore begroting 20017mutatie– 7Stand Slotwet 20010OntvangstenHet eigen vermogen van baten-lastendiensten mag volgens de voorschriften
van het ministerie van Financiën maximaal 5% van de gemiddelde jaaromzet
over de laatste drie jaar bedragen. Omdat het eigen vermogen van het Centrum
tot Bevordering van de Import uit ontwikkelingslanden (CBI) deze bovengrens
overschreden had, moest het een bedrag van EUR 7 000 terugbetalen
aan het moederdepartement. De daadwerkelijke betaling van deze schuld van
het CBI aan het moederdepartement heeft echter in 2001 niet meer plaatsgevonden.
Dit zal nu in 2002 dienen te gebeuren.WETSARTIKEL 4 (BEGROTING BATEN-LASTENDIENSTEN)Het Centrum tot Bevordering van de Import uit ontwikkelingslanden
(CBI)1. AlgemeenDe algemene doelstelling van het CBI is het bijdragen aan de economische
ontwikkeling van een aantal ontwikkelingslanden door voorwaarden te scheppen
voor duurzame versterking van de concurrentiepositie van bedrijven uit die
landen op de internationale – en dan met name de West-Europese –
markt.Bovenstaande algemene doelstelling van het CBI met het daarbij behorende
instrumentarium past binnen de hoofddoelstellingen van het Nederlandse OS-beleid
van economische verzelfstandiging en armoedebestrijding zoals ook neergelegd
in de Regeringsnota «Ondernemen tegen armoede». Het CBI draagt
bij aan de realisering van deze doelstellingen, en wel door rechtstreeks in
de markt aan het bedrijfsleven zeer concrete en tastbare assistentie te verlenen.
Dit gebeurt in de vorm van zijn vijf hoofdproducten (sectorale exportpromotieprogramma's,
kennisoverdracht, institutionele ondersteuning, marktinformatie en bedrijfsbemiddeling).
De dagelijkse CBI-praktijk wijst uit dat aan deze assistentie op
micro- en mesoniveau onverkort grote – zo niet toenemende – behoefte
bestaat. Dit is mede het gevolg van aangescherpte EU-regelgeving, internationale
standaarden en snelle ontwikkelingen in de markt. Hier komt nog bij dat –
om doeltreffend en doelmatig te kunnen werken – assistentieprogramma's
steeds meer maatwerk en daardoor arbeidsintensiever worden. Meer inspanningen
zijn immers vereist om de concurrentie-achterstand niet nog groter te laten
worden.Specifiek doel voor het CBI in 2001 was een verdere inhoudelijke verbetering
van de CBI-programma's tot stand te brengen, nog meer inspelend op concrete
behoeften en knelpunten. Het CBI heeft steeds meer op sectorspecifieke problemen
ingespeeld. De programma's hebben daardoor een veelomvattender aanpak gekregen
dan louter importbevordering. Duidelijk is geworden dat assistentie en informatievoorziening
aan ondernemers in ontwikkelingslanden met betrekking tot geconstateerde knelpunten
op het gebied van non-tarifaire handelsbelemmeringen steeds belangrijker worden.
Het CBI ervaart dat het zich hierdoor steeds meer ontwikkelt tot een expertise-instituut
om ondernemingen in ontwikkelingslanden te helpen hun concurrentievermogen
te vergroten (of te behouden). De simpele omschrijving importbevordering wordt steeds minder een afspiegeling van de CBI-praktijk.Zowel met het oog op het functioneren als baten-lastendienst alsook om
de doeltreffendheid en toegevoegde waarde van zijn interventies beter te kunnen
meten, heeft het CBI (in samenwerking met het NUFFIC) in 2001 een solide aanzet
gegeven voor het ontwikkelen van nieuwe prestatie-indicatoren en evaluatiemethodiek.
In het voorjaar van 2002 zal het eindresultaat worden opgeleverd.Naast het voorgaande was voor het CBI (en moederdepartement) in 2001 een
duidelijke doelstelling en noodzaak om de o.a. door de Algemene Rekenkamer
geconstateerde beheersproblemen, die rechtstreeks voortvloeiden uit de status
van baten-lastendienst, stevig aan te pakken. Resultaat was dat in 2001 een
Begeleidingscommissie werd ingesteld. Leidraad bij haar werkzaamheden was
het monitoren van een aan Financiën eind 2000 overgelegd Plan van Aanpak.
Op 1 december 2001 was aan alle voorwaarden uit het Plan van Aanpak voldaan
en heeft de Begeleidingscommissie haar werkzaamheden kunnen beëindigen.
Hiermee is vanaf eind 2001 voor het CBI een solide basis gelegd om als baten-lastendienst
te kunnen functioneren. Belangrijke gerealiseerde punten uit het overeengekomen
Plan van Aanpak zijn:• er is veel meer kennis op het gebied van baten-lasten dan voorheen;• er zijn nu heldere productdefinities en geïntegreerde kostprijzen
per type activiteit;• er zijn nieuwe heldere convenanten gesloten tussen CBI en moederdepartement;• er is thans sprake van deugdelijk financieel beheer;• er is inmiddels een eenduidige nieuwe beschrijving van de Administratieve
Organisatie metonder meer regels en afspraken op het gebied van integraal
management.2. FinancieelHet CBI baseert zijn (financiële) bedrijfsvoering op een stelsel
van baten en lasten, overeenkomstig de Comptabiliteitswet en
de daarop gebaseerde regelgeving. Baten en lasten worden toegerekend aan de
periode waarin ze zijn gerealiseerd.De Directeur-Generaal Internationale Samenwerking (DGIS) van het ministerie
van Buitenlandse Zaken heeft in het verslagjaar producten met een totale kostprijs
van ruim EUR 9 miljoen afgenomen van het CBI. Hij was hiermee de enige
opdrachtgever van het CBI. Laatstgenoemde heeft in 2001 zijn liquiditeitspositie
sterk zien verslechteren. Dit wordt onder andere veroorzaakt doordat investeringen
in materiële vaste activa volledig zijn gefinancierd met eigen vermogen
en doordat een gedeelte van het onderhandenwerk nog moet worden afgerekend
met het moederdepartement. Voor de financiering is gebruik gemaakt van het
rekening courantkrediet bij de Rijkshoofdboekhouding.Evenals in het voorgaande verslagjaar heeft de opdrachtgever in 2001 zijn
bijdrage aan het Trustfund van het International Trade
Centre (ITC) in Genève van EUR 1,36 miljoen geoormerkt
ter beschikking gesteld aan het CBI. Het CBI heeft het budget voor de bijdrage
aan het ITC volledig en conform planning uitgegeven.Op de volgende pagina's worden overzichten gegeven die nadere financiële
informatie over het verslagjaar 2001 verschaffen. Het betreft:• een baten-lastenoverzicht;• een kasstroomoverzicht;• een balans;• een overzicht vermogensontwikkeling.Voor de verschillende overzichten zijn de volgende waarderingsgrondslagen
gebruikt.• De baten en lasten worden toegerekend aan het boekjaar waarop ze
betrekking hebben.• Voor zover niet anders vermeld worden activa en passiva verantwoord
tegen nominale waarde (inclusief BTW).• Materiële vaste activa worden gewaardeerd tegen aanschaffingsprijs
en lineair afgeschreven op basis van de verwachte economische gebruiksduur.• De voorraden betreffen voornamelijk onderhandenwerk en worden gewaardeerd
tegen nominale waarde onder aftrek van een eventueel noodzakelijke voorziening
voor voorziene verliezen. Op de voorraden worden tevens in mindering gebracht
de aan de opdrachtgever en aan derden vooruit gefactureerde bedragen. Indien
de vooruit gefactureerde bedragen hoger zijn dan de uitgaven wordt het onderhandenwerk
gepresenteerd aan de creditzijde van de balans. Met ingang van 2001 zijn in
het onderhandenwerk ook de directe arbeidskosten met een opslag voor indirecte
kosten opgenomen.• Debiteuren worden gewaardeerd tegen nominale waarde en indien noodzakelijk
onder aftrek van een voorziening voor mogelijke niet-inbaarheid.Baten-lastenoverzicht 2001
(EUR1000) (1)(2)(3)=(2)–(1)Art. OmschrijvingOorspronkelijk vastgestelde begrotingRealisatieVerschil realisatie
en oorspronkelijk vastgestelde begroting EURO 1000EURO 1000EURO 1000Baten   opbrengst moederdepartement10 38810 677289opbrengst overige departementen000opbrengst derden0157157rentebaten000buitengewone baten000exploitatiebijdrage000Totaal baten10 38810 834446    Lasten   apparaatskosten   * personele kosten9571 187230* materiële kosten9 3839 496113rentelasten02222afschrijvingskosten   * materieel4811769* immaterieel000dotaties voorzieningen01212buitengewone lasten000Totaal lasten10 38810 834446    Saldo van baten en lasten000BatenOpbrengst moederdepartementDe kostprijzen van de CBI-producten zijn in 2001 gestegen als gevolg van
de herstructurering waaronder de invoering van een financieel-administratief
systeem en de inhuur van expertise op het gebied van baten en lasten. Deze
verhoging van kostprijzen is volledig aan het moederdepartement doorberekend
als gevolg waarvan een hogere omzet werd behaald. Daarnaast zit in het verantwoorde
bedrag een deel (EUR 14 000) dat dient ter compensatie van de rente
in het kader van de leenfaciliteit van Financiën waarvan het CBI verplicht
gebruik maakt.Opbrengst derdenIn de begroting was geen rekening gehouden met opbrengsten van seminars
en publicaties.LastenPersonele kostenHet verschil tussen raming en realisatie laat zich met name verklaren
door de hoge kosten voor de inhuur van uitzendkrachten; ook is meer geld dan
voorzien uitgegeven aan detachanten.AfschrijvingskostenNa het opstellen van de begroting zijn investeringen gedaan die hebben
geleid tot hogere afschrijvingen.Kasstroomoverzicht 2001 (EUR1000)  (1)(2)(3)=(2)–(1)Omschrijving Oorspronkelijk vastgestelde
begrotingRealisatieVerschil realisatie en oorspronkelijk vastgestelde begroting  EUR1000EUR1000EUR10001.Rekening courant RHB1 0202 6211 601 1
januari (incl. Deposito)        2.Totaal operationele
kasstroom88– 2 420– 2 508     3a. -/-totaal investeringen– 52– 161– 1093b. +/+totaal boekwaarde
desinvesteringen000     3.Totaal Investeringskasstroom– 52– 161– 109     4a. -/-eenmalige uitkering
aan moederdepartement0– 7– 74b. +/+eenmalige storting
door moederdepartement0004c. -/-aflossingen op
leningen– 54– 73– 194d. +/+beroep op leenfaciliteit0004.Totaal financieringskasstroom– 54– 80– 26     5.Rekening courant RHB 31 december (incl. Deposito) (=1+2+3+4)1 002– 40– 1 042 (maximale roodstand 0,5
miljoen Euro)   Totaal operationele kasstroom/Rekening courant RHBHet CBI heeft in 2001 zijn liquiditeitspositie sterk zien verslechteren.
Dit wordt onder andere veroorzaakt doordat investeringen in materiële
vaste activa volledig zijn gefinancierd met eigen vermogen en doordat een
gedeelte van het onderhandenwerk nog moet worden afgerekend met het moederdepartement.
Voor de financiering is gebruik gemaakt van het rekening courantkrediet bij
de Rijkshoofdboekhouding.Balans per 31 december 2001
(in EUR1000) Balans 31/12Balans 01/01Activa  Immateriële activa  Materiële activa  * grond en gebouwen91132* installaties en inventarissen8080* overige materiële vaste activa16480Voorraden1 052– 122Debiteuren5973Nog te ontvangen1 6572 156Liquide middelen132 626Totaal activa3 1165 025   Passiva  Eigen vermogen341429* exploitatiereserve  * verplichte reserves  * onverdeeld resultaat018Leningen bij het MvF125198Voorzieningen0–Crediteuren345727Nog te betalen2 3053 653Totaal Passiva3 1165 025ActivaMateriële activaHieronder is een verloopoverzicht per categorie activa opgenomen:  Verbouwing EURInventaris InstallatiesEURHard- en Software EURTotaal EURAanschaffingsprijs per 1/1/01162 371238 380138 181538 932Cumulatieve afschrijvingen(30 931)(158 329)(58 029)(247 289)     Boekwaarde per 1/1/01131 44080 05180 152291 643     Mutaties boekjaar:    Bij: investeringen50729 938130 749161 194Desinvestering afschrijvingen0000Af: afschrijvingen(40 720)(30 158)(46 549)(117 427)Desinvestering aanschaffingsprijs0000Totaal mutaties(40 213)(220)84 20043 767     Aanschaffingsprijs per 31/12/01162 878268 318268 930700 126Cumulatieve afschrijvingen(71 651)(188 487)(104 578)(364 716)     Boekwaarde per 31/12/0191 22779 831164 352335 410     Afschrijvingspercentage25%20%10%20%VoorradenHet betreft hier onderhandenwerk (OHW) en heeft met name betrekking op
betalingen/ontvangsten in 2001 voor deelname van het CBI aan internationale
vakbeurzen in 2002. De specificatie per 31/12/2001 luidt:• Gedane uitgaven EUR 1 544 046• Ontvangen bijdragen derden EUR    (68 975)• Ontvangen van opdrachtgever EUR   (422 718)TOTAAL OHW/voorraden EUR 1 052 353Met ingang van 2001 zijn in het onderhanden werk ook de directe arbeidskosten
met een opslag voor indirecte kosten opgenomen. Het effect van deze stelselwijziging
op het onderhandenwerk bedraagt EUR 273 746.DebiteurenHet CBI heeft een bedrag van EUR 15 345 opgenomen als voorziening
voor dubieuze debiteuren die in mindering is gebracht op de post debiteuren.
Incasso van de dubieuze debiteuren zal naar alle waarschijnlijkheid niet tot
resultaat leiden bij enkele debiteuren in ontwikkelingslanden die zonder geldige
reden verstek lieten gaan bij een door het CBI voor hen gereserveerde en gefactureerde
plaats op een internationale vakbeurs. Afgeboekt is een kwijtgescholden boete
wegens niet deelnemen aan een internationale vakbeurs en een vordering op
een bedrijf dat inmiddels is opgeheven. EURStand voorziening dubieuze debiteuren per 31 december 2000 18 151Bij: dotatie voorziening 2001 12 110Af: in 2001 afgeboekte debiteuren 14 916Stand 31 december 2001 15 345Nog te ontvangenDe nog te ontvangen/betalen kosten betreffen voornamelijk voorschotten/te
verrekenen bedragen met betrekking tot het Netherlands Trust Fund bij het
ITC en nog te betalen kosten van programma's over 2001.Liquide middelenDe hoogte van deze post per 31 december 2001 maakt duidelijk dat door
het CBI meer gelden zijn uitgegeven dan er van het moederdepartement zijn
ontvangen. Het saldo van de liquide middelen betreft alleen de kasgelden.PassivaEigen vermogen/Onverdeeld resultaatPer 1/1/2001 bestaat er een onverdeeld resultaat van EUR 18 000.
Hiervan is EUR 7 000 uitgekeerd aan het moederdepartement. De overige
EUR 11 000 is toegevoegd aan de algemene reserve. De algemene reserve –
waarvan verder een bedrag van EUR 99 000 is afgeboekt – neemt
per saldo met EUR 88 000 af.De vordering op het moederdepartement in het kader van de bestemmingsreserve
1997 – de hierboven genoemde afboeking van EUR 99 000 –
is in 2001 van het vermogen afgeboekt. Dit betrof een (nog niet ontvangen)
bijdrage van het ministerie ter grootte van de in het verleden gecumuleerde
afschrijvingen van de overgedragen materiële vaste activa. Deze bijdrage
was bedoeld als aanvulling die benodigd is indien aan het eind van de verwachte
economische levensduur van de activa vervangingsinvesteringen moeten worden
gedaan. Omdat op het moment van de overdracht per 1 januari 1998 de activa
minder waard waren dan op het moment van aanschaf, zou het ministerie het
verschil compenseren. Aangezien alle investeringen in vaste
activa vanaf 2000 gefinancierd worden door middel van de leenfaciliteit bij
het ministerie van Financiën, had de bestemmingsreserve reeds in 2000
geen betekenis meer. In 2001 is door het ministerie van Buitenlandse Zaken
besloten dat de vordering die het CBI in dit kader nog had, niet afgerekend
zal worden. De vordering is derhalve van het vermogen afgeboekt.Leningen bij het Ministerie van FinanciënDe leenfaciliteit van het ministerie van Financiën wordt aangewend
ter financiering van de materiële vaste activa. EURSaldo per 1.1.2001 198 120In het boekjaar afgelost 73 150Saldo per 31.12.2001 124 970Het rentepercentage op deze leenfaciliteit bedraagt 5%. De investeringen
in 2001 zijn door het CBI volledig gefinancierd met eigen vermogen. Het openstaande
saldo wordt afgelost volgens het volgende schema: EUR2002 73 1522003 43 1152004 8 703 124 970Nog te betalenHierin is begrepen saldo Rekening Courant RHB ad EUR 39 625.
Zie verder onder nog te ontvangen onder de activa.Niet uit de balans blijkende verplichtingenDe niet uit de balans blijkende verplichtingen betreffen het huurcontract
voor de kantoorruimte en een contract met een detacheringsbureau. Het huurcontract
is afgesloten tot en met 31 december 2003 en behelst jaarlijks een bedrag
van EUR 213 000. De contracten van de detachanten zijn aangegaan
voor onbepaalde tijd, waarbij de gebruikelijke opzegtermijnen van toepassing
zijn (1–3 maanden). Verder is het CBI in 2001 voor een bedrag van EUR 1
miljoen verplichtingen aangegaan op de onderhandenwerk projecten. Deze verplichtingen
zullen in 2002 worden afgewikkeld. Overzicht vermogensontwikkeling
1998–2001EUR10001998199920002001 begroot2001realisatie1) Eigen vermogen per 1/19521 032429 447      2) saldo van baten en lasten80018 0      3a) uitkering aan moederdepartement – 545  – 73b) bijdrage moederdepartement ter versterking van het eigen vermogen     3c) directe mutaties in het eigen vermogen     3d) overige mutaties – 59  – 99      4) Eigen vermogen per 31/12 1+2+31032429447 341Uitkering aan moederdepartementDe uitkering aan het moederdepartement in het kader van de 5%-eigen vermogen-regeling
heeft in 2001 nog niet plaatsgevonden. In de balans is deze schuld aan het
moederdepartement verantwoord onder de post nog te betalen.Overige mutatiesDe vordering op het moederdepartement in het kader van de bestemmingsreserve
1997 is in 2001 van het vermogen afgeboekt.3. KengetallenHet jaar 2001 stond in hoge mate in het teken van de vereiste kwaliteitsverbeteringen
in het functioneren van het CBI als baten-lastendienst. Belangrijk element
in deze noodzakelijke herstructurering was onder meer de herdefiniëring
van CBI's hoofdproducten en onderliggende activiteiten. Dit resulteerde eind
2001 onder meer in het formuleren van de 5 (reeds in paragraaf 1 genoemde)
hoofdproducten en van de in het kader van deze hoofdproducten uit te voeren
activiteiten. Als gevolg van deze ingrijpende herstructurering in het algemeen
en van de herdefiniëring van hoofdproducten en activiteiten in het bijzonder,
alsmede door het toesnijden van het financieel beheer op het baten-lastenstelsel,
moet worden opgemerkt dat de definities en de daarbij gehanteerde kengetallen
ten tijde van de opstelling van de MvT 2001 niet meer geschikt zijn als referentie
in het kader van deze verantwoording. Dit wordt direct zichtbaar in onderstaande
tabel: de indeling van activiteiten –dus nog afgezien van de ermee samenhangende
uitgaven/kosten en aantallen– loopt bij raming en realisatie niet één
op één. Dit gezegd hebbende zijn – om de samenhang tussen
begrotings- en verantwoordingscyclus te benadrukken – de kengetallen
uit de MvT 2001 hier toch opgenomen. De toelichting onder de tabel volgt de nieuwe indeling van de belangrijkste activiteiten.Kengetallen van de belangrijkste activiteiten VOOR HERSTRUCTURERINGNA HERSTRUCTURERINGActiviteitRaming uitgaven
k/v* (EUR)Raming (oplage, # deelnemers) ActiviteitRealisatie kosten b/l* (EUR)Realisatie (oplage, # deelnemers)Publicaties491 900200 000 MarktinformatieopgesplitstopgesplitstCBI Homepage, incl. Greenbuss205 6002000 Waarvan publicaties925 10094 502Waarvan Greenbuss/AccesGuidenvtnvt⇒Waarvan AccessGuide243 600650Waarvan websitenvtnvt Waarvan websiteOHW**55 000Markttesten362 700200⇒Werving en selectie335 600499Technische assistentie997 100375⇒Technische assistentie1 062 600350 Beursdeelname1 796 500210⇒Marktentree/va kbeurzen1 411 700161Trainingen2 306 8001 100⇒Trainingen2 89
7 1001 135Speciale projecten385 700nvt Ondergebracht bij reguliere activiteitennvtnvtOntw. nieuwe instrumenten241 000     Subsidies136 100nvt⇒nvt  TPO-development136 100onvermeld TPO-development318 6001Niet opgenomen in de kengetallennvtnvt⇒Bedrijfsbemiddeling66 200500* De ramingscijfers 2001 waren in wezen nog gebaseerd op kas-verplichtingensystematiek
(k/v); de realisatiecijfers zijn - na de herstructurering - uiteraard gebaseerd
op baten-lastensystematiek (b/l).** OHW = onderhandenwerkMarktinformatieDit bestaat grotendeels uit publicaties en de on-line instrumenten AccessGuide (voorheen GreenBuss)
en de website.PublicatiesHet CBI beschikt over diverse typen publicaties om exporteurs en ondersteunende
organisaties in ontwikkelingslanden van marktinformatie te voorzien, waaronder
marktstudies, marketing gidsen, manuals, trendprognoses en een tweemaandelijks
magazine.In 2001 zijn in totaal 50 publicaties verschenen in een totaaloplage van
94 502 stuks. Een aantal van 18 publicaties is als onderhanden werk naar
2002 overgeheveld. Verdere inspanningen zijn gedaan in het opwaarderen van adresbestanden en het beter in kaart krijgen van de informatiebehoeften
van de recipiënten. Hierdoor is de distributie van publicaties effectiever
geworden. Alle in 2001 gerealiseerde publicaties zijn tevens via de CBI-website
ontsloten.AccessGuide (voorheen GreenBuss) en de websiteIn 2001 is de compleet vernieuwde on-line database AccessGuide als opvolger van de GreenBuss
gelanceerd. De AccessGuide is uitgebreid van vooral
milieu naar de meest relevante non-tarifaire handelsbelemmeringen op het gebied
van milieu, gezondheid, veiligheid en sociale aspecten.De huidige website heeft in 2001 55 000 bezoekers getrokken. De AccessGuide had, eind 2001, 650 abonnees.Werving en selectieHet instrument kick-off workshops is één
van de toegepaste vormen van werving en selectie van deelnemers voor de sectorale
exportpromotieprogramma's. Kandidaat-deelnemers ontvangen informatie over
doel en inhoud van de programma's alsmede over marktmogelijkheden en beperkingen.
Interventies worden afgestemd met lokale organisaties en eventuele andere
donoren. In totaal participeerden in 2001 499 bedrijven in de kick-off
workshops.Technische assistentie350 Bedrijven ontvingen in 2001 technische assistentie door onafhankelijke
productsector deskundigen op het gebied van aanpassing van product, productieprocessen,
marketing en bedrijfsvoering aan de internationale marktvereisten. De gemiddelde
bezoektijd per bedrijf is ruimer dan voorheen door grotere behoefte aan assistentie.Marktentree/vakbeurzenIn het kader van de activiteit begeleiding bij marktentree namen 161 bedrijven
deel aan 10 internationale vakbeurzen. Hierbij werden in totaal ca. 6 200
commerciële contacten gelegd. De bedrijven hebben zich met behulp van
CBI-assistentie met succes geconformeerd aan de strenge Europese marktvereisten.Eindevaluaties werden afgerond van een aantal Europese vakbeurzen die
plaatsvonden in 1998, 1999 en 2000. Van 197 bedrijven die deelnamen aan 13
vakbeurzen rapporteerden 121 bedrijven over de commerciële resultaten.
De totale waarde van de orders gerapporteerd door deelnemers, consultants
en importeurs bedroeg EUR 35,3 miljoen. Van 6 beurzen uitgevoerd in 2000
lopen nog evaluaties.TrainingenOp het gebied van exportmarketing en managementtrainingen stond het jaar
2001 in het teken van innovatie en maatwerkdiensten. Voor verschillende CBI-doelgroepen
werden nieuwe seminars en workshops ontwikkeld waarbij de behoeften van business
support organisations en het bedrijfsleven in ontwikkelingslanden van te voren
zorgvuldig in kaart werden gebracht. Voorbeelden van deze nieuwe trainingsprogramma
zijn: een exportmarketing training voor brancheorganisaties, een seminar voor
economische medewerkers op ambassades van CBI-doelgroeplanden, een training
gericht op het topmanagement van business support organisations, farm- en exportmarketing managementtrainingen voor de bloemen-
en plantensector en workshops voor de ICT-sector en textielindustrie.In het algemeen kan worden gesteld dat in de curricula van de CBI-trainingen
steeds meer aandacht werd besteed aan hoe in de praktijk het concurrentievermogen
te verbeteren gebaseerd op concrete marktontwikkelingen.TPO Development Programma'sVoor het totale TPO (Trade Promotion Organisations) Development programma werd in het jaar 2001 voor ruim EUR 318 000
aan verplichtingen aangegaan. Meer dan 95% van dit budget werd besteed aan
de uitvoering van het Integrated Institution Development
Programme van de handelsbevorderende organisatie CORPEI in Ecuador.
Naast het begeleiden van een intern professionaliseringsproces van de CORPEI-organisatie
werden middels een specifiek ontworpen trainingsprogramma 15 Ecuadoreaanse
exportmarketing consultants opgeleid.In Zuid-Afrika werden de mogelijkheden onderzocht voor vormen van institutionele
ondersteuning van het CBI aan lokale organisaties die relevant zijn voor de
verbetering van het lokale concurrentievermogen.BedrijfsbemiddelingIn 2001 heeft het CBI 2 160 aanvragen van exporteurs voor bedrijfsbemiddeling
in behandeling genomen, zijn ongeveer 200 nieuwe bedrijven langs deze weg
in het exporteursbestand opgenomen voor actieve bedrijfsbemiddeling en hebben
ruim 300 exporteurs en importeurs op aanvraag bedrijfsprofielen ontvangen.SALDIBALANS PER 31 DECEMBER 2001 EN TOELICHTINGMinisterie van Buitenlandse Zaken (V) I Saldibalans per 31 december
2001  EUR1000   EUR10001Uitgaven ten laste van de begroting5 712 041 2Ontvangsten
ten gunste van de begroting141 3453Liquide middelen20 825 4aRekening-courant RHB5 593 3285Intra-comptabele vorderingen17 535 6Intra-comptabele schulden15 728 Intra-comptabele activa5 750 401  Intra-comptabele
passiva5 750 4018Extra-comptabele vorderingen407 482 8aT.r. extra-comptabele vorderingen407 48210Voorschotten3 407 700 10aT.r. voorschotten3 407 70011aT.r. garantieverplichtingen1 554 431 11Garantieverplichtingen1 554 43112aT.r. openstaande
verplichtingen5 675 045 12Openstaande verplichtingen5 675 045 Extra-comptabele activa11 044 658  Extra-comptabele
passiva11 044 658 Totaal activa16 795 059  Totaal
passiva16 795 059II INLEIDING1. AlgemeenDe saldibalans is een financiële staat waarop de standen van de intra-
en extra comptabele rekeningen van het Ministerie van Buitenlandse Zaken worden
verantwoord.Het intra-comptabele deel van de saldibalans geeft inzicht in de kasstromen.
Het gaat hier met name om de uitgaven en ontvangsten van dienstjaar 2001,
die nog met het Ministerie van Financiën moeten worden verrekend. Na
goedkeuring van de Rijksrekening vindt de verrekening plaats. De tegenrekening
van de uitgaven en ontvangsten is de post «Rijkshoofdboekhouding»
(RHB), de rekening-courant tussen de Ministeries van Buitenlandse Zaken en
Financiën. Onder het intra-comptabele deel zijn ook de liquide middelen
van het Ministerie opgenomen. De uitgaven en ontvangsten buiten begrotingsverband,
die met derden zullen worden verrekend en niet ten laste c.q. ten gunste van
de begroting zijn gebracht, zijn verantwoord onder de intra-comptabele vorderingen
en schulden.Het extra-comptabele deel van de saldibalans geeft enerzijds inzicht in
de standen van de uitstaande vorderingen en voorschotten die in het verleden
tot kasstromen hebben geleid (ten laste c.q. ten gunste van de begrotingen
van voorgaande jaren). Anderzijds bevat dit deel van de saldibalans de post
openstaande verplichtingen. Deze post geeft inzicht in de toekomstige kasstromen.
Openstaande verplichtingen kunnen leiden tot uitgaven ten laste van begrotingen
van volgende jaren. De extra-comptabele rekeningen worden met behulp van diverse
tegenrekeningen in evenwichtsverband geboekt.De saldibalans en de toelichting daarop zijn opgesteld conform de richtlijnen
in het HAFIR.2. WaarderingsgrondslagenDe intra-comptabele activa en passiva, die luiden in vreemde valuta, zijn
gewaardeerd tegen de geldende administratiekoersen per 31 december 2001. Deze
zijn een afspiegeling van de werkelijke koersen per die datum.De voorschotten, die luiden in vreemde valuta, zijn per activiteit gewaardeerd
tegen de administratiekoers die gold op de einddatum van de laatst verwerkte
financiële verantwoording van de desbetreffende activiteit.De waardering van de verplichtingen, die luiden in vreemde valuta, is
afhankelijk van het soort verplichting. Committeringen worden gewaardeerd
tegen de op het moment van aangaan van de betreffende verplichting geldende
committeringskoers. Deze is enigszins hoger dan de op dat moment geldende
administratiekoers. De verplichting wordt verminderd met de betalingen luidend
in vreemde valuta die omgerekend worden tegen de administratiekoers per betaaldatum.
Wijzigingen van de committeringskoers die een bepaald percentage (15%) overschrijden
resulteren bij verplichtingen luidend in vreemde valuta in herwaardering van
het resterende saldo.De overige verplichtingen worden tegen de administratiekoersen van het
moment van aangaan van de betreffende verplichting geboekt. Betalingen worden
tegen de geldende administratiekoers op het moment van betaling in mindering
gebracht op de verplichting.De overige in de saldibalans en de toelichting opgenomen bedragen zijn
gewaardeerd tegen de historische waarde.III TOELICHTING OP DE SALDIBALANS PER 31 DECEMBER 2001
(IN EUR1000)1. Uitgaven ten laste van de begroting (debet 5 712 041
x EUR1000)Onder deze post zijn de gerealiseerde uitgaven opgenomen van het jaar
2001. Na goedkeuring van de slotwet door de Staten-Generaal wordt dit bedrag
verevend met het Ministerie van Financiën. Het saldo is als volgt opgebouwd:Te verevenen uitgaven 2000 5 534 663Af: In 2001 verevende uitgaven dienstjaar 2000 –/– 5 534 663Bij: Uitgaven dienstjaar 2001 5 712 041Te verevenen per 31 december 2001 5 712 041Voor een nadere specificatie van de uitgaven 2001 wordt verwezen naar
de artikelsgewijze toelichting bij de rekening 2001.2. Ontvangsten ten gunste van de begroting (credit 141 345
x EUR1000)Onder deze post zijn de gerealiseerde ontvangsten opgenomen van het jaar
2001. Na goedkeuring van de slotwet door de Staten-Generaal wordt dit bedrag
verevend met het Ministerie van Financiën. Het saldo is als volgt opgebouwd:Te verevenen ontvangsten 2000 125 435Af: In 2001 verevende ontvangsten dienstjaar 2000 –/– 125 435Bij: Ontvangsten dienstjaar 2001 141 345Te verevenen per 31 december 2001 141 345Voor een nadere specificatie van de ontvangsten 2001 wordt verwezen naar
de artikelsgewijze toelichting bij de rekening 2001.3. Liquide middelen (debet 20 825 x EUR1000)De liquide middelen omvatten girale en chartale gelden, alsmede gelden
onderweg en hebben betrekking op het Departement en de Vertegenwoordigingen
in het buitenland. Het treasury-beleid is er, met betrekking tot de gelden
van Hoofdstuk V van de Rijksbegroting, op gericht te komen tot een optimale
beheersing van de geldomvang en een kostenminimalisatie ten aanzien van bankkosten
en rentederving. Hierbij spelen aspecten als liquiditeitenbeheer, valutarisicobeheer,
debiteuren- en crediteurenbeheer een grote rol.Specificatie x EUR100031 december 200131 december 20003.1 Kassaldi2 7382 1453.2 Banksaldi24 71213 6873.3 Girosaldi12203.4 Gelden onderweg– 6 637– 8 112Totaal20 8257 7403.1 Kassaldi (debet 2 738 x EUR1000)Uit oogpunt van een adequaat liquiditeitenbeheer wordt ernaar gestreefd
de hoogte van de kassaldi zoveel mogelijk te beperken. Naast de normale kassaldi
worden op 22 Vertegenwoordigingen (vorig jaar: 12) contanten in voorraad gehouden
in verband met eventuele calamiteiten. Per 31 december 2001 bedroegen deze
Noodreserves EUR 0,9 mln. Vergeleken met vorig jaar is dit meer dan een
verdubbeling, die met name is veroorzaakt doordat een aantal Vertegenwoordigingen,
als gevolg van de terroristische aanslagen van 11 september en de daarna opgelopen
spanningen in bepaalde landen, extra geld in kas hebben genomen. Enkele Vertegenwoordigingen
worden regelmatig voorzien van contanten, omdat giraal bankverkeer niet mogelijk
is. Het merendeel van de kassaldi wordt in vreemde valuta bijgehouden.3.2 Banksaldi (debet 24 712 x EUR1000) Specificatie x EUR100031 december 200131 december 2000Banksaldi buitenland22 52723 318Banksaldi binnenland2 185– 9 631Totaal24 71213 687Van de banksaldi binnenland betreft EUR 102,2 mln. de Vertegenwoordigingen
en EUR -/- 100,0 mln. het Departement. De bankrekeningen die de
Vertegenwoordigingen in Nederland aanhouden zijn tezamen met een van de bankrekeningen
van het Departement ondergebracht in een pool waarbij saldo nul het uitgangspunt
is. De Vertegenwoordigingen kunnen op basis van een vooraf ingediende liquiditeitsplanning
zelfstandig gelden uit de pool overtrekken naar de lokale bankrekeningen.
Van de in het buitenland aanwezige bankgelden bedroeg het tegoed in EMU valuta
EUR 3,7 mln. en het equivalent van de niet-EMU valuta EUR 18,8 mln.3.4 Gelden onderweg (credit 6 637 x EUR1000) Specificatie x EUR100031 december 200131 december 2000Betalingsopdrachten binnenland00Kruisposten4634Overmakingen van het Departement naar de Vertegenwoordigingen– 4 97269Betalingsopdrachten Vertegenwoordigingen– 1 711– 8 215Totaal– 6 637– 8 112De mutatie op de post Overmakingen van het Departement naar de Vertegenwoordigingen
wordt veroorzaakt doordat één Vertegenwoordiging zijn jaarlimiet
van EUR 5,0 mln. te vroeg heeft opgenomen in het chequedagboek. Deze
is tegen geboekt op de post Betalingsopdrachten Vertegenwoordigingen.Betalingopdrachten Vertegenwoordigingen betreft gelden onderweg die zijn
verantwoord in het chequedagboek van de Vertegenwoordigingen.4 Rekening-courant RHB (credit 5 593 328 x EUR1000)Op de Rekening-courant met de Rijkshoofdboekhouding is de financiële
verhouding met het Ministerie van Financiën weergegeven. Specificatie x EUR100031 december 200131 december 20004.1 Rekening-courant RHB5 593 3285 416 0904.2 Te verrekenen RHB00Totaal5 593 3285 416 090Het verschuldigde saldo op de Rekening-courant met de Rijkshoofdboekhouding
is in overeenstemming met de opgave van de RHB.5 Intra-comptabele vorderingen (debet 17 535 x EUR1000)Onder deze post zijn de vorderingen opgenomen, die zijn ontstaan als gevolg
van uitgaven ten behoeve van derden. Specificatie x EUR100031 december 200131 december 20005.1 Ministeries7 6617 4665.2 Persoonlijke rekeningen5125015.3 Externe debiteuren1 3103 8605.4 Overige vorderingen8 0523 171Totaal17 53514 998Van de totale EUR 17,5 mln. aan vorderingen is per 31 december
2001 EUR 1,1 mln. opgenomen in dedebiteurenadministratie,
in 2000 bedroeg dat saldo EUR 5,8 mln. Dit betreft vorderingen voor de
categorieën Ministeries, Persoonlijke rekeningen en Externe debiteuren.Onderstaand overzicht geeft inzicht in de mate van opeisbaarheid van de
intra-comptabele vorderingen en de ouderdom. Specificatie x EUR1000Totaal2001200019991998 en ouder– Direct opeisbaar ministeries7 6617 43123000– Direct opeisbaar persoonlijke rekeningen229229000– Direct opeisbaar externe debiteuren1 2571 178431917– Direct opeisbaar overige vorderingen7 8537 59325136Totaal Direct opeisbare vorderingen17 00016 4315242223Geconditioneerde vorderingen482    Op termijn opeisbare vorderingen53  Totaal17 535    5.1 Ministeries (debet 7 661 x EUR1000) Specificatie x EUR100031 december 200131 december 2000Nog in te vorderen7 0165 182Ingevorderd6452 284Totaal7 6617 466Het nog in te vorderen bedrag per 31 december 2001 betreft de volgende
ministeries:Defensie 2 377Economische Zaken 1 989Overige 2 650Totaal 7 0165.3 Externe debiteuren (debet 1 310 x EUR1000)Deze categorie vorderingen heeft betrekking op derden zoals particulieren,
bedrijven en dergelijke. Het betreft onder meer vorderingen die ontstaan zijn
met betrekking tot uitgaven in het kader van dienstverlening dan wel afrekeningen
van projecten in de OS-sector. Deze vorderingen ontstaan zowel op het Departement
als op de Vertegenwoordigingen in het buitenland. De invordering vindt plaats
op het Departement via de debiteurenadministratie.Specificatie x EUR100031 december 200131 december 2000Vorderingen op bedrijven1252 718Diverse vorderingen1 1851 142Totaal1 3103 8605.4 Overige vorderingen (debet 8 052 x EUR1000)Onder deze categorie worden vorderingen opgenomen die niet in de overige
categorieën vallen. Hieronder vallen ook vorderingen ontstaan naar aanleiding
van een uitgave, die ter plaatse op de Vertegenwoordiging verrekend wordt. Specificatie x EUR100031 december 200131 december 2000Te vorderen BTW3 1501 798Ter plaatse te verrekenen uitgaven buitenland1 960537Overlopende rekeningen oude boekjaar2 308515Diverse vorderingen634321Totaal8 0523 171De post Te vorderen BTW is ten opzichte van het voorgaande jaar gestegen
door de bouw van twee nieuwe ambassades (Buenos Aires en Berlijn). In 2002
vindt verrekening plaats van de betaalde BTW.De post Overlopende rekeningen oude boekjaar bevat een vordering salaris
SNV van EUR 1,3 mln.6 Intra-comptabele schulden (credit 15 728 x EUR1000)Hieronder vallen schulden ontstaan door ontvangsten en inhoudingen die
met derden verrekend zullen worden. Specificatie x EUR100031 december 200131 december 2000Loonheffing en premies12 1149 177Overlopende rekeningen oude boekjaar301128Ter plaatse te verrekenen4716 054Diverse overige schulden2 842518Totaal15 72815 877Loonheffing en premies zijn op de salarissen van december 2001 ingehouden
en zijn begin 2002 afgedragen.De afname van de post Ter plaatse te verrekenen wordt veroorzaakt door
de afdracht in 2001 van in 2000 ontvangen bedragen ten behoeve van de wetswinkel
van de World Trade Organisation.De toename van de post Diverse overige schulden wordt veroorzaakt door
de opname van een bedrag van EUR 1,7 mln. in het kader van de nationale
Escrow-regeling. Via deze, door de VN ingestelde regeling, wordt het Irak –
onder bepaalde voorwaarden – mogelijk gemaakt om in Nederland aangeschafte
goederen te financieren.Onderstaand overzicht geeft inzicht in de mate van opeisbaarheid van de
intra-comptabele schulden en de ouderdom. Specificatie x EUR1000Totaal2001200019991998 en ouderDirect opeisbare schulden15 72815 66257278 Extra-comptabele vorderingen (debet 407 482 x EUR1000)Dit betreffen vorderingen die reeds ten laste van de begroting zijn gebracht
en extra-comptabel worden bewaakt. Deze vorderingen hebben vaak een langdurig
karakter. Specificatie x EUR100031 december 200131 december 2000Te ontvangen aflossingen op begrotingsleningen228 084210 322Verrichte garantiebetalingen NIO96 45783 941Stichting ECDPM18 37818 378Diverse extra-comptabele vorderingen64 56351 344Totaal407 482363 985Onderstaand overzicht geeft inzicht in de mate van opeisbaarheid van de
extra-comptabele vorderingen en de ouderdom.Specificatie x EUR1000Totaal2001200019991998 en ouder– Op termijn opeisbaar begrotingsleningen228 08452 10755 63717 768102 572– Op termijn opeisbaar overige vorderingen3 9350003 935Totaal op termijn opeisbare vorderingen232 01952 10755 63717 768106 507      – Direct opeisbaar garantiebetalingen96 45721 30814 5088 64152000– Direct opeisbaar overige vorderingen16 2435 1054 8961 0065 236 112 70026 41319 4049 64757 236– Direct opeisbare overige vorderingen*38 936    Totaal direct opeisbare vorderingen151 636    Geconditioneerde vorderingen23 827  Totaal407 482    * Betreft restfondsen bij VN-organisaties: gezien de opbouw van deze post
(stortingen en hergebruik) is een ouderdomsanalyse niet te geven. Met ingang
van 2001 wordt jaarlijks het fysiek aanwezige saldo ingevorderd. Per 31-12-2001
staat het grootse deel van deze invordering nog uit.Te ontvangen aflossingen op begrotingsleningenSaldo per 1 januari 2001 210 322Bij: Consolidaties 2001 52 107Af: Kwijtscheldingen 31 195Af: Aflossingen in 2001  3 150Saldo per 31 december 2001 228 084De begrotingsleningen zijn voornamelijk met OS-landen afgesloten. Overeenkomstig
het in de leningovereenkomsten vastgestelde aflossingsschema zal het saldo
per 31 december 2001 in de volgende jaren worden afgelost. Hierbij is
geen rekening gehouden met eventuele toekomstige kwijtscheldingen en nog op
te nemen begrotingsleningen (consolidaties).2002 11 5152003 7 1042004 6 7792005 7 4572006 6 466na 2006 188 763 228 084Verrichte garantiebetalingen Ned. Investeringsbank
voor Ontwikkelingslanden (NIO)Saldo per 1 januari 2001 83 941Bij: Overmakingen aan de NIO in 2001 180 785Af: Ontvangsten van de NIO in 2001 10 773Af: Kwijtscheldingen in 2001 105 463Af: Consolidaties 52 033Saldo per 31 december 2001 96 457Stichting ECDPMDe Minister voor Ontwikkelingssamenwerking heeft in 1986 besloten in totaal
EUR 18,4 mln. ter belegging aan de Stichting European Centre for Development
Policy Management ter beschikking te stellen. De opbrengst van de belegde
middelen zal worden aangewend ter dekking van de personeels- en exploitatiekosten
van de Stichting. Het is de Stichting verboden de beschikbaar gestelde bedragen
te beleggen in risicodragend vermogen. De overeenkomst met de Stichting liep
oorspronkelijk tot 31 december 2001 en is inmiddels verlengd tot 31 december
2006. Bij beëindiging van deze overeenkomst staan de belegde middelen
ter beschikking van de Staat.Diverse extra-comptabele vorderingenDiverse extra-comptabele vorderingen bestaat uit:Restfondsen bij de Wereldbank en VN-organisaties 38 936Te ontvangen rente op begrotingsleningen en garantiebetalingen 13 186Vorderingen RSS 3 935(huur) Waarborgsommen 3 478Ingevorderde voorschotten 3 057Achtergestelde lening SNV 1 815Buiteninvordering gestelde vorderingen  156 64 563Het saldo restfondsen bij de Wereldbank en VN-organisaties betreft het
daar fysiek aanwezige saldo.Niet uit de saldibalans blijkende extra-comptabele
vorderingenHet ministerie stelt geld beschikbaar voor de vorming van fondsen. Deze
fondsen dienen voor lange termijn financiering van OS-gerelateerde activiteiten.
Bij beëindiging van het fonds vloeien de resterende middelen terug naar
de Staat. Aangezien de einddatum van het fonds niet is bepaald en ook de vordering
niet vooraf is te bepalen, worden deze vorderingen niet in de saldibalans
opgenomen.10 Extra-comptabele voorschotten (debet 3 407 700
x EUR1000)Dit betreffen nog openstaande voorschotten, waarvan de uitgaven reeds
ten laste van de begroting zijn gebracht. Afwikkeling vindt plaats op basis
van ontvangen verantwoordingen.Specificatie x EUR100031 december 200131 december 2000Voorschot subsidies instellingen en organisaties2 124 6401 601 916Voorschot subsidiebeschikking872 907830 108Voorschotten aan lokale organisaties232 941177 435Werkvoorschotten consultants28 36128 146Medefinancieringsorganisaties (MFO's)23 58127 687Voorschot RVM-1 niet via de NIO33 18832 562Voorschot RVM-1 via de NIO63 86042 380Diverse voorschotten28 22231 116Totaal3 407 7002 771 350VoorschottenstandTen opzichte van 2000 is de voorschottenstand toegenomen met EUR 636,3
mln. De belangrijkste oorzaken van deze stijging zijn:– de opname als voorschot van de bijdragen aan VN en Wereldbankpartnershipprogramma's.
Het voorschot in het kader van het partnershipprogramma met de Wereldbank
is toegenomen met EUR 63,7 mln. en het voorschot met betrekking tot WHO-partnership
is toegenomen met EUR 89,8 mln.;– beleidsintensiveringen op de programma's Wederopbouw Zuidoost
Europa (stijging 2001 van EUR 82,1 mln.) en Ontwikkelingssamenwerking
Indonesië (stijging 2001 van EUR 64,8 mln.);– het niet kunnen verwerken van rapportages opgesteld op basis van
het baten/lasten stelsel. Dit betreft projectrapportages van VN-instellingen.
Besloten is tussentijdse rapportages op basis waarvan onvoldoende inzicht
wordt verkregen in de daadwerkelijke kasstromen niet meer af te boeken, maar
te wachten met afboeking van het voorschot op de eindrapportage.Overzicht verloop voorschotten Specificatie x EUR10001 januari 2001OpboekingenAfboekingen31 december 2001Voorschot subsidies instellingen en organisaties1 601 9161 110 997588 2732 124 640Voorschot subsidiebeschikking830 108871 539828 740872 907Voorschotten aan lokale organisaties177 435226 153170 647232 941Werkvoorschotten consultants28 14620 85620 64128 361Medefinanciering organisaties (MFO'S)27 68734 43838 54423 581Voorschot RVM-1 niet via de NIO32 56220 81820 19233 188Voorschot RVM-1 via de NIO42 38048 45826 97863 860Diverse voorschotten31 116pmpm28 222Totaal2 771 350pmpm3 407 700Analyse voorschottenDe huidige geautomatiseerde financiële systemen bieden geen ondersteuning
bij het opstellen van een ouderdomsanalyse, zoals deze is voorgeschreven in
de Geïntegreerde Rijksbegrotingaanschrijving en -voorschriften.
Bij het vervangen van de Ministeriële Financiële Administratie (MFA)
zullen voorzieningen worden getroffen voor het ondersteunen van het opstellen
van een ouderdomsanalyse.Door middel van accountmanagementrapportages voor de voorschotten is het
wel mogelijk inzicht te geven in de actualiteit van de voorschotten.Onderstaand overzicht geeft inzicht in de actualiteit van de voorschotten
(exclusief voorschotten NIO en een deel van de diverse voorschotten). Bedragen x EUR1000Activiteiten 2001Bedrag 2001Activiteiten 2000Bedrag 2000Actueel2 8542 412 5072 8112 129 730Rapportage in behandeling per 15 december 2001550303 073524242 083Achterstand bij organisatie met betrekking tot indienen rapportage,
wel gerappelleerd425289 935504197 216Achterstand bij organisatie met betrekking tot indienen rapportage,
nog niet gerappelleerd187116 25119067 474Overige243199 41325571 184Totaal:4 2593 321 1794 2842 707 687Toelichting:– Actueel wil zeggen: geen achterstand in ontvangst, beoordeling
en verwerking van rapportages en de daarmee samenhangende verwerking in de
voorschottenadministratie.– Rapportage in behandeling per 15 december 2001 wil zeggen: de
rapportage is ontvangen en per 15 december 2001 nog niet beoordeeld en
derhalve nog niet verwerkt in de voorschottenadministratie.– Achterstand bij organisatie met betrekking tot indienen rapportage,
wel gerappelleerd wil zeggen: de betreffende rapportages zijn niet door de
organisatie ingediend en BZ heeft hiervoor een rappel verzonden.– Achterstand bij organisatie met betrekking tot indienen rapportage,
nog niet gerappelleerd wil zeggen: betreffende rapportages zijn niet door
de organisatie ingediend en BZ heeft hiervoor nog geen rappel verzonden.– Onder Overige is onder andere opgenomen: voorschotten waarbij
er sprake is van nog niet opgeloste problemen en/of restfondsen, of voorschotten
waarvan de ontvangen rapportage niet akkoord is.De specificatie van de openstaande voorschotten (> EUR 25 mln.)
per 31 december 2001 is als volgt:WHO Partnership Programma 161 909Partnership Programma NL – Wereldbank 108 421MFP-subsidie NOVIB 2001–2002 98 966MFP-subsidie ICCO 2001–2002 90 719MFP-subsidie CORDAID 2001–2002 90 719HIPC Trust Fund 1999 68 294Begrotingsmiddelen SNV subsidie 2001 60 680WB-programma Scholarships for education (Indonesië) 2001–2002
51 554MFP-subsidie HIVOS 2001–2002 49 483Rehabilitatiesteun Mozambique 46 140Wereldbevolkingsfonds 46 013HIPC Trustfund 2000 30 841Macrosteun Wereldbank 27 891UNICEF GAVI 2001–2005 27 227Overige openstaande voorschotten (< EUR 25 mln.) 2 448 843Totaal 3 407 70011 Openstaande garantieverplichtingen (credit 1 554 431
EUR1000)Dit betreffen door de Nederlandse Investeringsbank voor Ontwikkelingssamenwerking
(NIO) onder staatsgarantie verstrekte kapitaalmarktleningen aan ontwikkelingslanden,
de garantstelling inzake Suriname (raffinaderij Staatsoliemaatschappij, Spoorweg
Suriname en de in 2001 aangegane garantie t.o.v. het Ministerie van Financiën
van Suriname) en de garantstelling inzake de levering van Fokkers aan Ethiopië.Opbouw garantieverplichtingen: Garantieverplichtingen per 1 januari 2001 1 621 920Aangegane verplichtingen in 2001 + 141 536Tot betaling gekomen verplichtingen 2001 –/– 21 308Negatieve bijstellingen aangegane verplichtingen uit jaar voor
2001  – Aflossingen ontwikkelingslanden41 231 – Consolidaties in 200146 370 – Kwijtscheldingen Ontwikkelingslanden94 155 – Fokkers Ethiopië4 764 – Raffinaderij Suriname1 197   –/– 187 717Garantieverplichtingen per 31 december 2001 1 554 431De specificatie van de garantieverplichtingen (> EUR 25 mln.)
per land per 31 december 2001 luidt als volgt:Indonesië 460 115India 453 844Egypte 57 838Pakistan 53 154Jamaica 44 747Kenia 43 312China 42 254Angola 36 541Ghana 31 328Sri Lanka 30 619Peru 28 391Overige landen (< EUR 25 mln. per verplichting)   84 345Subtotaal 1 366 488Garantstelling Suriname 160 125Garantstelling Ethiopië   27 818Totaal 1 554 43112 Openstaande verplichtingen (credit 5 675 045
x EUR1000)Opbouw openstaande verplichtingen:Openstaande verplichtingen per 1 januari 2001 4 693 551Aangegane verplichtingen in 2001 + 6 849 623Tot betaling gekomen verplichtingen 2001 –/– 5 690 733Negatieve bijstellingen aangegane verplichtingen uit jaar voor 2001 –/–  177 396Openstaande verplichtingen per 31 december 2001 5 675 045De oorzaken van de negatieve bijstellingen zijn:– de bijstelling van de NIO-rentesubsidie (EUR 67,6 mln.).
Bij het aantrekken van nieuwe financiering door de NIO wordt een aanzienlijk
lagere rente gerealiseerd dan de gemiddelde rente op uitstaande financiering
waartegen de toekomstige fundingbehoefte aan de NIO wordt berekend;– bij de reguliere beëindiging van een aantal projecten zijn
de totale kosten verbonden aan de uitvoering lager uitgevallen dan oorspronkelijk
begroot;– een aantal projecten werd voortijdig beëindigd;– bij een aantal projecten vonden projectonderdelen geen doorgang;– betalingen in vreemde valuta die in totaal kleiner zijn dan het
gecommitteerde bedrag, waarna de resterende committering wordt gedecommitteerd;– herwaardering van de resterende verplichting in vreemde valuta.De specificatie van de openstaande verplichtingen (> EUR 25 mln.)
per 31 december 2001 luidt als volgt:Europees ontwikkelingsfonds (EOF) 1 367 740Begrotingsmiddelen SNV 409 292Medefinancieringsorganisaties (MFO) 374 923NIO rentesubsidie 348 028FMO infrastructuurfonds voor de MOL's 181 512Begrotingsmiddelen Financieringsmij. voor Ontwikkelingslanden 146 475Partnershipprogramma Wereldbank 114 758Global Environment Facility 104 613Global Alliance for Vaccines and Immunisation 83 496Bijdrage voor ESAF/IMF 44 244Prins Claus Fonds 34 034Programma Samenwerking Opkomende Markten 32 120FNV subsidie 2001–2004 30 040Programma voorlichting meningsvorming duurzame ontwikkeling 28 588Bangladesh/ small scale water resources development sector project 27 431Partnershipprogramma UNDP 27 227India/ district primary education program 25 364Overige openstaande verplichtingen (< EUR 25 mln.) 2 295 160Totaal 5 675 045Niet uit de saldibalans blijkende verplichtingen:– Rente/Aflossing leningenportefeuille NIODe NIO financiert haar leningenportefeuille met opgenomen obligatieleningen,
onderhandse leningen en "Medium Term Notes". De Staat der Nederlanden heeft
zich garant gesteld voor de betaling van rente en aflossing. De nominale waarde
hiervan bedroeg per 31 december 2001 EUR 1 649 mln. (31 december
2000 EUR 1 689 mln.). Deze verplichting is niet in de saldibalans
opgenomen aangezien de door de NIO verstrekte leningen en de toekomstige rentesubsidies
reeds als garantieverplichting respectievelijk als acute verplichting zijn
opgenomen.– Verdragsmiddelen SurinameHet restant van de verplichting uit hoofde van de verdragsmiddelen Suriname
ad EUR 217,5 mln. per 31 december 2001. Voor dit restant zijn nog
geen activiteiten gecommitteerd.– HervestigingsfondsDe garantie betreffende het "Hervestigingsfonds" van de Raad van Europa,
ofwel het Europese Fonds voor Sociale Ontwikkeling stamt uit 1978 en geldt
voor onbepaalde tijd. De garantie doet dienst als een soort dekkingskapitaal
om het risico van de verstrekte leningen indien nodig te dekken. Het bestaande
vermogen van het fonds is echter groot genoeg om eventuele claims af te dekken.
Derhalve is de garantie niet in de saldibalans opgenomen.Mutatieoverzicht verplichtingen in EUR (x 1 000) Art Omschrijving Openstaande Verplichtingen per 1 januari
2001Aangegane Verplichtingen in 2001 Uitgaven t.l.v. de Begroting 2001Negatieve Bijstellingen 2001Openstaande Verplichtingen per 31 december 2001BELEIDSVELD
6     1Personeel en Materieel201138 042138 071321404Onvoorzien02626005Geheime uitgaven055006Subsidies en
bijdragen28013 0309 12004 190TOTAAL BELEIDSVELD
6481151 103147 222324 330       BELEIDSVELD 7     1Personeel en Materieel9 792417 141408 7773 17414 9822Gebouwen buitenland40 95461 25955 1341 55445 5253Staatsbezoeken1834 3434 073543994Indexering lonen en prijzen000005Adviesraad045445400TOTAAL BELEIDSVELD
750 929483 197468 4384 78260 906       BELEIDSVELD 8     1Vierde eigen middel01 681 4271 681 427002Europees Ontwikkelingsfonds690 772720 35843 39001 367 740TOTAAL BELEIDSVELD
8690 7722 401 7851 724 81701 367 740BELEIDSVELD 9     1Veiligheidsbeleid4 5859 0549 5834673 5892Contributies4612 18712 1874603Mensenrechten conflictbeheers.93 01892 75481 4068 13696 2304Noodhulp23 864143 879148 5132 69416 5365VN-vluchtelingenprogramma058 24958 249006vVredesfonds012 0678 06903 9987Ontmijningsfonds4 15017 58316 056715 606TOTAAL BELEIDSVELD
9125 663345 773334 06311 414125 959       BELEIDSVELD 12     1Milieubeleid in ontw. landen410 824300 967183 01613 195515 5803Natuur en Milieueducatie1 81509080907TOTAAL BELEIDSVELD
12412 639300 967183 92413 195516 487       BELEIDSVELD 13     5Medefinanc. Part. org.799 70121 713383 87166437 4776Ned. Ontwikk. Org SNV69 573404 05060 6803 652409 2917Gem. Initiatieven en KPA19 5132 5877 07945414 5678Landenprog. Mbt soc. onwikkel.304 311289 711219 4799 270365 2739Bijdrage mbt
soc. ontwikkeling5186 844148 779538 065TOTAAL BELEIDSVELD
131 193 103904 905819 88813 4471 264 673       BELEIDSVELD 14     3Int. onderwijs/onderzoeksinst.39 0184 27519 929023 3644Onderzoek45 78928 00824 1276449 6065Communicatieprogramma14 44025 5788 970331 0457Internationaal onderwijs50 31119 77461 6221728 2918Land.prog.mbt onderw.&cultuur145 511254 896170 8583 361226 1889Int. Culturele
betrekkingen7 94916 78211 3161 24012 175TOTAAL BELEIDSVELD
14303 018349 313296 8224 840350 669       BELEIDSVELD 15
(excl. Garantieverpl.)     1Macro-economische steun218 386316 876421 9329 038104 2922Bijdrage ESAF/IMF54 454010 210044 2444Midden- en Oost Europa47 76771 15740 5952 27276 0575Hulp aan Suriname20 48012 94414 06353918 8229Azië-faciliteit214 5422 471212 07110Wederopbouw
Zuidoost Europa119 988174 290171 1674 680118 431TOTAAL BELEIDSVELD
15461 096579 809660 43816 550363 917       BELEIDSVELD 16     1Deskundigenprogramma72 31754 97544 50310 33272 4572Voorl. Bewustw. en adv. OS36 5066 85114 6339928 6253Doelbijdragen en speciale act.8 15710 6129 3482789 1434Bijdr. VN-Ontw. programma0111 17683 949027 2275Speciale multilaterale act.33 508228 809150 351180111 7867Wereldbank partnership progr.89 87395 21570 3310114 7578Dir. Kst opvang
asielz. A-st420163 468163 4684200TOTAAL BELEIDSVELD
16240 781671 106536 58311 309363 995BELEIDSVELD 17
(excl. Garantieverpl.)     1Overige contributies Int. Org.7757 10557 182002Rentesubs. En app. Uitg. NIO478 8073 92865 28067 642349 8136Tijdelijke financiering NIO020 06620 066007Prog. Kleine
projecten06 9076 90700TOTAAL BELEIDSVELD
17478 88488 006149 43567 642349 813       BELEIDSVELD 18     1Landpr. mbt ec.ontw,werkg.316 481147 570165 21021 988276 8532Bijdr.wereldvoedselpr. (WFP)027 22727 227003Bijdr. Int.Fonds Agr.Ont (IFAD)9 31226 88614 974021 2244Bedrijfslevenprogramma224 741145 87484 64911 743274 2235Bedrijfsmatige techn. bijstand1 1949601 054431 0576PUM-programma3236 3716 0543233177Bevordering export ontw.landen010 53410 534008Grondstoffen1991 81425501 7589Bijdr.VN-kapitaalfonds(UNCDF)07 2607 2600011Fin.maatschap.ont.landen FMO183 735197 39450 5900330 53912Allochtoon
ondernemingschap2001 7691 29688585TOTAAL
BELEIDSVELD 18736 185573 659369 10334 185906 556TOTAAL ACUTE VERPLICHTINGEN4 693 5516 849 6235 690 733177 3965 675 045       BELEIDSVELD
15 Garantieverplichtingen     6Garanties tbv
Suriname23 597137 72501 197160 125TOTAAL BELEIDSVELD
1523 597137 72501 197160 125GarantieverplichtingenBELEIDSVELD
17 Garantieverplichtingen     3Gar.NIO verstr. len. OS1 565 7413 81121 308181 7561 366 4884Overige garanties
Int. samenw.32 582004 76427 818TOTAAL BELEIDSVELD
171 598 3233 81121 308186 5201 394 306GarantieverplichtingenTOTAAL
GARANTIEVERPL.1 621 920141 53621 308187 7171 554 431TOTAAL VERPLICHTINGEN6 315 4716 991 1595 712 041365 1137 229 476BIJLAGE 1 ORGANOGRAM VAN HET MINISTERIE VAN BUITENLANDSE
ZAKENDienstonderdelen resorterend onder de Secretaris-Generaal
(S)/Plaatsvervangend Secretaris-Generaal (PLVS) ACDAccountantsdienstAMADAmbassadeur in Algemene
DienstAMAD/OSAmbassadeur in
Algemene Dienst voor OntwikkelingssamenwerkingAVTHoofdafdeling vertalingenBSGBureau Secretaris-GeneraalCFDCentrale Facilitaire
DienstDDIDirectie Documentatie
en InformatieDHBDienst Gebouwen BuitenlandDJZDienst Juridische
ZakenDKPDirectie Kabinet en
ProtocolDVLDirectie Voorlichting
en CommunicatieFEZDirectie Financieel
Economische ZakenHDIOHoofddirecteur InformatiseringsontwikkelingHDPOHoofddirectie Personeel
en OrganisatieICTCentrale Directie
Informatie en Communicatie TechnologieIOBInspectie Ontwikkelingssamenwerking
en BeleidsevaluatieISBInspectie en Evaluatie
BedrijfsvoeringProject ICCProject International Criminal Court (Internationaal Strafhof)VDBVeiligheidsdienst
Buitenlandse Zaken  Directoraat-Generaal
Europese Samenwerking (DGES)DESDirectie Economische
SamenwerkingDIEDirectie Integratie
EuropaDWMDirectie West- en
Midden-Europa  Directoraat-Generaal
Politieke Zaken (DGPZ)DPZDirectie Politieke
ZakenDVBDirectie Veiligheidsbeleid  DVFDirectie Verenigde
Naties en Financiële InstellingenDMVDirectie Mensenrechten
en Vredesopbouw  Directoraat-Generaal
Internationale Samenwerking (DGIS)CBICentrum tot Bevordering
van Import uit ontwikkelingslandenDDEDirectie Duurzame
Economische OntwikkelingDMLDirectie Milieu en
OntwikkelingDSIDirectie Sociale en
Institutionele OntwikkelingHPIHoofdafdeling Personele
zaken Internationale samenwerkingSNVNederlandse Ontwikkelingsorganisatie  DCODirectie Culturele
samenwerking, Onderwijs en Onderzoek  Directoraat-Generaal
Regiobeleid en Consulaire Zaken (DGRC)DAFDirectie Sub-Sahara
AfrikaDAMDirectie Noord-Afrika
en Midden-OostenDAODirectie Azië
en OceaniëDCZDirectie Consulaire
ZakenDPVDirectie Persoonsverkeer
en VreemdelingenzakenDWHDirectie Westelijk
HalfrondDZODirectie Zuidoost-
en Oost-Europa en Uitvoering MATRABIJLAGE 2 PERSONEELSSAMENSTELLING PER 31/12/2001Naar locatie en geslacht MannenVrouwenTotaalPercentageDepartement9488771 82557%Uitgezonden naar een post7714571 22838%Bijzondere plaatsingen103521555%Totaal1 8221 3863 208 Percentage57%43%  Naar categorie MannenVrouwenTotaalPercentageOverplaatsbaar ambtenaar1 0066291 63551%Niet overplaatsbaar ambtenaar*7997451 54448%Tijdelijk ambtenaar van de DBZ1712291%Totaal1 8221 3863 208 Percentage57%43%  * incl. Voorlopig niet overplaatsbaar ambtenaar Naar rang/salarisschaalRang/salarisschaalMannenVrouwenTotaalPercentage1 t/m 5611422036%6 t/m 94036451 04833%10 t/m 1142931774623%12 t/m 1467226293429%15 t/m 20256182749%N.t.b.1230%Totaal1 8221 3863 208 Percentage57%43%  N.t.b. = Nader te bepalen.BIJLAGE 3 ZIEKTEVERZUIMZiekteverzuimpercentage (exclusief
zwangerschap) over 2001 Salarisklasse
(schaal) 1–45–10>= 11Mannen   t/m 24 jaar2,220,280,0025–34 jaar1,312,660,8535–44 jaar4,023,791,3845–54 jaar3,686,031,7655–59 jaar0,317,192,6760 jaar en ouder0,178,783,73    Vrouwen   t/m 24 jaar7,756,020,0025–34 jaar23,814,352,2135–44 jaar11,705,395,8745–54 jaar17,649,595,4255–59 jaar4,836,337,7460 jaar en ouder4,001,9715,80Gemiddelde verzuimduur in
dagen (exclusief zwangerschapsverlof) Salarisklasse
(schaal) 1–45–10>= 11Mannen   tot 24 jaar3,731,670,0025–34 jaar3,675,223,0035–44 jaar26,807,354,7145–54 jaar41,279,227,0255–59 jaar4,5029,5813,0860 jaar en ouder2,5038,7222,19    Vrouwen   tot 24 jaar4,505,690,0025–34 jaar49,248,916,4835–44 jaar213,6411,9914,9745–54 jaar8,1623,1313,5955–59 jaar4,2941,4419,7160 jaar en ouder224,254,5245,25BIJLAGE 4 SANCTIEBELEID EN MALVERSATIESIn de nota «beheer en toezicht» welke in 1998 aan de Tweede
Kamer werd voorgelegd (kamerstuk nr. 25 860, nr. 1), werd toegezegd
dat het parlement bij de jaarlijkse rekening van het ministerie van Buitenlandse
Zaken geïnformeerd zou worden over de bij het ministerie aangemelde gevallen
van malversaties en onregelmatigheden, alsmede gevallen waarbij wederpartijen
hun contractuele of subsidieverplichtingen niet zijn nagekomen. Ter uitvoering
van deze toezegging werd de directie Juridische Zaken van het ministerie aangewezen
als centraal meldpunt.Ook in de loop van het jaar 2001 werd een aantal gevallen van «wanprestatie»
door wederpartijen onder de aandacht van de directie Juridische Zaken gebracht.
Het betrof zowel contractpartijen als subsidieontvangers van het ministerie.
Veelal ging het om tekortkomingen in de verantwoordingsverplichting. In enkele
gevallen leidde het verzenden van één of meerdere rappelen alsnog
tot een behoorlijke nakoming van verplichtingen door de betreffende wederpartijen.
In een beperkt aantal gevallen moest echter worden overgegaan tot het ontbinden
van de overeenkomst, of tot intrekking van de subsidie, gevolgd door het terugvorderen
van verleende voorschotten. Andere tekortkomingen hadden vooral betrekking
op het tekortschieten van de kwaliteit van de geleverde (hoofd)prestatie waartoe
de betrokken wederpartijen zich hadden verbonden. De afwikkeling van een aantal
zaken is nog in behandeling. Het sanctiebeleid werd zowel ten aanzien van
privaatrechtelijke als volkenrechtelijke wederpartijen toegepast.Gedurende 2001 werden door budgethouders ook enkele gevallen aangemeld
waarbij sprake was van (vermeende) malversaties/corruptie. Daarbij bleek wederom
dat het niet eenvoudig is om hard te maken dat het om bewuste malversaties
gaat in plaats van onvoldoende financieel beheer.Opvallend in dit verband is het relatief hoge aantal meldingen dat betrekking
had op de uitvoering van het Nederlandse OS-programma in Bangladesh. Zo werd
in verband met gerezen verdenkingen van (pogingen tot het doen) van smeergeldbetalingen
binnen enkele Oret-projecten besloten tot het laten uitvoeren van een forensisch
accountantsonderzoek naar de gedragingen van lokale counterparts en enkele
agenten van Nederlandse bedrijven. Het resultaat daarvan wordt nog afgewacht.
Voorts kwam een zaak aan het licht waarbij sprake was van een vermeende poging
van een Nederlands bedrijf om de concurrentie binnen een Oret-aanbesteding
uit te schakelen. Het daaropvolgend in opdracht van het ministerie van Buitenlandse
Zaken uitgevoerde forensisch accountantsonderzoek leverde onvoldoende harde
aanwijzingen op om juridische maatregelen tegen het betrokken bedrijf te kunnen
rechtvaardigen.Met betrekking tot het sanctiebeleid kan in algemene zin nog worden opgemerkt
dat de daaraan in de interne regelgeving bestede aandacht en het benadrukken
van de naleving van het geformuleerde beleid terzake aanzienlijk hebben bijgedragen
tot een betere bewustwording bij de budgethouders van de noodzaak van een
zorgvuldig contract- en activiteitenbeheer.LIJST VAN AFKORTINGEN ACSLanden in Afrika,
in het Caribisch gebied en in de Stille OceaanADEPTAccession-oriented
Dutch Proficiency Training ProgrammeAfDFAfrican Development
FundAIVAdviesraad Internationale
VraagstukkenALAAzië en Latijns-AmerikaASPAcademisch SamenwerkingsprogrammaA&O-fondsArbeidsmarkt-
en OpleidingsfondsBEBBuitenlandse Economische
BetrekkingenBOFBeleidsondersteuningsfondsBOKBeveiliging Opwaardering
KanselarijenBZTRBesluit Tegemoetkoming
Ziektekosten RijkspersoneelCAPConsolidated Appeal
ProcessCARDSCommunity Assistance
Programme for Reconstruction, Development and StabilisationCBICentrum voor de Bevordering
van Import uit ontwikkelingslandenCCDConvention to Combat
DesertificationCDMClean Development
MechanismCFAACountry Financial
Accountability AssessmentCGAPConsultative Group
to Assist the PoorestCiOChairman in OfficeCSPCountry Strategy PaperCTBT(O)Comprehensive
Nuclear Test Ban Treaty (Organisation)CTCCounter Terrorism
CommitteeCWVConventionele-WapensverdragDACDevelopment Assistance
CommitteeDBZVDienst Buitenlandse
Zaken VoorzieningenstelselDOVDuurzaam ontwikkelingsverdragDRCDemocratische Republiek
CongoECHOEuropean Commity
Humanitarian OfficeECOMOGCease-fire Monitoring
GroupECOSOCEconomic Community
and Social CouncilEEREuropese Economische
RuimteEOFEuropees Ontwikkelings
FondsERWExplosive Remnants
of WarESAFEnhanced Structural
Adjustment FacilityEUMMEuropean Union Monitoring
MissionEVDEconomische VoorlichtingsdienstEVDBEuropees Veiligheids-
en DefensiebeleidEVDIEuropese Veiligheids-
en Defensie-identiteitFAOFood and Agricultural
Organisation of the United NationsFfDFinancing for DevelopmentFMOFinancieringsmaatschappij
OntwikkelingslandenGAVIGlobal Alliance for
Vaccines and ImmunizationGBVBGemeenschappelijk
Buitenlands- en VeiligheidsbeleidGCAGlobal Coalition for
AfricaGCEGemeenschappelijk
Cultureel ErfgoedGEFGlobal Environment
FacilityGMISGeïntegreerd
Management Informatie SysteemGMVGoed bestuur, Mensenrechten
en VredesopbouwHGISHomogene Groep Internationale
SamenwerkingHIPCHeavily Indebted
Poor CountriesIBOInterdepartementaal
BeleidsonderzoekIBTAInvesteringsbevordering
en Technische AssistentieICBInternationaal CultuurbeleidICCInternational Criminal
CourtICOCInternational Code
of Conduct against Ballistic Missile ProliferationICRAFInternational Center
for Research on AgroforestryICRCInternationaal Comité
van het Rode KruisICTInformatie- en CommunicatietechnologieIDAInternational Development
AssociationIDEAInstitute for Support
of Democracy and Electoral AssistanceIFADInternational Fund
for Agricultural DevelopmentIFCInternationale FinancieringsmaatschappijIFIInternationale Financiële
InstellingenIGCIntergouvernementele
ConferentieIICDInternational Institute
for Communication and DevelopmentILOInternational Labour
OrganizationIMDInstitute for Multi-party
DemocracyIMFInternational Monetary
FundIMOIntermediaire OrganisatieIMPACTInternships Matra
for Preaccession Training ProgrammeINSTRAWInternational
Research and Training Institute for the Advancement of WomenIOInternationaal OnderwijsIOBInspectie Ontwikkelingssamenwerking
en BeleidsevaluatieIOMInternationale Organisatie
voor MigratieISAFInternational Security
Assistance ForceITCInternational Trade
CentreIVOPDienst Informatievoorziening
OverheidspersoneelJASONStichting Jong Atlantisch
Samenwerkingsorgaan NederlandJBZJustitie en Binnenlandse
ZakenKAPKleine Ambassade ProjectenKITKoninklijk Instituut
voor de TropenKPAKleine Plaatselijke
ActiviteitenMATRA(Programma) Maatschappelijke
TransformatieMEDAEuro-Mediterraan
PartnerschapprogrammaMFAMinisteriële
Financiële AdministratieMFOMedefinancieringsorganisatieMFPMedefinancieringsprogrammaMILIEVMilieu en Economische
VerzelfstandigingMMOPMultidisciplinair
Meerjarig OnderzoeksprogrammaMOLMinst Ontwikkeld LandMPPMatra Projecten ProgrammaMTCRMissile Technology
Control RegimeMVOMaatschappelijk Verantwoord
OndernemenMVVMachtiging tot Voorlopig
VerblijfM&OMisbruik en Oneigenlijk
gebruikNAVONoordatlantische
VerdragsorganisatieNBVNationaal Bureau voor
VerbindingsbeveiligingNCDONationale Commissie
voor Internationale Samenwerking en Duurzame OntwikkelingNFPNetherlands Fellowships
ProgrammeNGONiet-Gouvernementale
OrganisatieNGRNieuwe Generatie ReisdocumentenNIBNederlandse InvesteringsbankNIMFNederlands Inversterings
Matching FondsNIONederlandse Investeringsbank
voor OntwikkelingslandenNIPNationaal Indicatief
ProgrammaNMENatuur en Milieu EducatieNPVNon Proliferatie VerdragNUFFICNetherlands Universities
Foundation for International Co-operationOAEOrganisatie van Afrikaanse
EenheidOCHAOffice for the Coordination
of Humanitarian AffairsODAOfficial Development
AssistanceODIHROffice of Democratic
Institutions and Human RightsOESOOrganisatie voor
Economische Samenwerking en OntwikkelingOHWOnderhandenwerkOPBWOrganization for
the Prohibition of Biological WeaponsOPCWOrganization for
the Prohibition of Chemical WeaponsORETOntwikkelingsrelevante
ExporttransactiesOVSEOrganisatie voor
Veiligheid en Samenwerking in EuropaPAHOPan-American Health
OrganizationPBSIProgramma Bilaterale
Samenwerking IndonesiëPCAPProgramma Culturele
Ambassade ProjectenPGRFPoverty Reduction
and Growth FacilityPKPProgramma Kleine ProjectenPOBBProgramma Ondersteuning
Buitenlands BeleidPOPMParticuliere Ontwikkelings
ParticipatiemaatschappijenPSOProgramma Personele
Samenwerking met OntwikkelingslandenPRGFPoverty Reduction
and Growth FacilityPRSPPoverty Reduction
Strategy PapersPSOMProgramma Samenwerking
Opkomende MarktenPUMProject Uitzending
ManagersRAWOORaad van Advies
voor het Wetenschappelijk Onderzoek in het kader van OntwikkelingssamenwerkingRHBRijkshoofdboekhoudingRNTCRadio Nederland Training
CentreSCOStichting Communicatie
OntwikkelingssamenwerkingSFORStabilisation ForcesSIISamenwerking Internationale
InstellingenSPAStrategic Partnership
with AfricaTATechnische AssistentieTACISTechnical Assistance
to the Commonwealth of Independent StatesTPOTrade Promotion OrganisationTRIPTrade Related Intellectual
Property rigthsUNAIDSAidsprogramma van
de Verenigde NatiesUNAMSILUnited Nations
Mission in Sierra LeoneUNCDFUnited Nations Capital
Development FundUNCEDUnited Nations Conference
on Environment and DevelopmentUNCTADUnited Nations
Conference on Trade and DevelopmentUNDACUnited Nations Disaster
Assessment and Co-ordinationUNDAFUnited Nations Development
Assistance FrameworkUNDCPUnited Nations International
Drug Control ProgrammeUNDGUnited Nations Development
GroupUNDGOUnited Nations Development
Group OfficeUNDPUnited Nations Development
ProgrammeUNEPUnited Nations Environment
ProgrammeUNESCOUnited Nations
Educational, Scientific Cultural OrganizationUNFPAUnited Nations Fund
for Population ActivitiesUNHCRUnited Nations High
Commissioner for RefugeesUNICEFUnited Nations
International Children's Emergency FundUNIDOUnited Nations Industrial
Development OrganizationUNIFEMUnited Nations
Development Fund for WomenUNMEEUnited Nations Mission
in Ethiopia and EritreaUNMOOUnited Nations MonitorsUNRWAUnited Nations Relief
and Works Agency for Palestine Refugees in the Near EastVBTBVan Beleidsbegroting
tot BeleidsverantwoordingVMDOVoorlichting en Meningsvorming
Duurzame OntwikkelingVMPVakbondsmedefinancieringsprogrammaVPOProgramma Voedselzekerheid
en VoedselverbeteringWCARWorld Conference
Against RacismWEUWest-Europese UnieWFPWorld Food ProgrammeWHOWorld Health OrganizationWTOWorld Trade OrganizationWWFWorld Wildlife FundXNoot1De Nederlandse deelname aan de operaties Enduring Freedom en International Security Assistance Force wordt
gefinancierd ten laste van de begroting van het Ministerie van Defensie.XNoot1Tijdens de Millenniumtop in 2000 werden de volgende ontwikkelingsdoelen
vastgelegd in de Millenniumverklaring: • Halvering van het aantal mensen dat moet rondkomen van minder dan
een dollar per dag. • Basisonderwijs voor alle kinderen. • Stimuleer gelijkheid tussen mannen en vrouwen. Gelijke kansen voor
jongens en meisjes in het basis- en middelbaar onderwijs, bij voorkeur te
realiseren in 2005. • Vermindering van de kindersterfte in ontwikkelingslanden met tweederde
ten opzichte van 1990. • Verlaging van de moedersterfte met driekwart ten opzichte van 1990. • Er wordt een halt toegeroepen aan (de verspreiding van) HIV/aids,
malaria en andere ziekten. • Waarborgen van een duurzaam milieu. Concreet: halvering van het
aantal mensen zonder toegang tot veilig drinkwater. • Ontwikkeling van een wereldwijd partnerschap voor ontwikkeling,
waarbinnen onder meer wordt gewerkt aan een open en eerlijk handels- en financieel
systeem, oplossing van het schuldenvraagstuk en de overdracht van nieuwe technologieën.XNoot1De Nederlandse deelname aan de operaties Enduring Freedom en International Security Assistance Force wordt
gefinancierd ten laste van de begroting van het Ministerie van Defensie.XNoot1Het EVDB, als onderdeel van het Gemeenschappelijk Buitenlands en Veiligheidsbeleid,
moet niet worden verward met de Europese veiligheids- en defensie-identiteit
(EVDI). Dit laatste was een initiatief om de samenwerking van de Europese
bondgenoten binnen de NAVO te versterken. Sinds de Europese Raad in Keulen
is de nadruk komen te liggen op bespreking van het Europese militaire capaciteitsvraagstuk
in EVDB-kader, in nauwe afstemming met de NAVO.XNoot1Het onderdeel mensenrechten van beleidsartikel 4 wordt uitgevoerd in samenhang
met beleidsartikel 1.XNoot1De mogelijkheid om dwanglicenties af te geven voor de productie of import
van goedkopere versies van het geoctrooieerde geneesmiddel is vastgelegd in
art 31. Dit artikel laat regeringen vrij bij het bepalen van de gronden waarop
zij een dwanglicentie afgeven (bijvoorbeeld het publieke belang), maar stelt
wel als voorwaarde dat de regering eerst met de octrooihouder onderhandelt
over een vrijwillige licentie en de octrooihouder een redelijke compensatie
biedt voor de dwanglicentie. Deze voorwaarden vervallen in geval van een nationale
noodsituatie.XNoot1Op expliciet verzoek van de Tweede Kamer zal in 2002 opnieuw uitgebreid
verslag worden gedaan over de in 2001 verstrekte macrohulp in de jaarlijkse
«rapportage programmahulp». Daarin zal ook over de hier niet opgenomen
schuldverlichting op door de Staat herverzekerde exportkredieten worden gerapporteerd.
Verder zal in deze brief een overzicht worden gegeven van de macrohulp per
land en per type en een onderbouwing van de toegekende macrohulp aan de hand
van de toegepaste criteria conform het verzoek van de Kamer in haar brief
van 13 december 2000 (TK, 27 584, nr. 1).XNoot1Op verzoek van de Tweede Kamer wordt uitgebreid verslag gedaan over de
milieudoelstelling in het IS jaarverslag.XNoot1Dit bedrag is inclusief onderwijs, milieu, en macrosteun.XNoot1In de Begroting 2001 zijn de artikelen 7, 8 en 9 nog één
geheel. In de Verantwoording 2001 overlappen de doelstellingen, activiteiten
en resultaten van deze artikelen elkaar dus voor een deel, met name voor wat
betreft artikel 8 en 9. In artikel 8 komt de coördinatie tussen VN-instellingen
en IFIs aan bod. Deze activiteiten en resultaten hebben echter eveneens betrekking
op artikel 9.XNoot1In de Begroting 2001 zijn de artikelen 7, 8 en 9 nog één
geheel. In de Verantwoording 2001 overlappen de doelstellingen, activiteiten
en resultaten van deze artikelen elkaar dus voor een deel, met name voor wat
betreft artikel 8 en 9. In artikel 8 komt de coördinatie tussen VN-instellingen
en IFIs aan bod. Deze activiteiten en resultaten hebben echter eveneens betrekking
op artikel 9. In dit artikel wordt derhalve meerdere keren verwezen naar artikel
8.XNoot1In de Memorie van Toelichting 2001 is een overzicht opgenomen met een
aantal kwantitatieve (ramings-)kengetallen met betrekking tot de jaarlijkse
output. Deze gegevens waren gebaseerd op ervaringscijfers, rekening houdend
met reeds getroffen en nog te treffen maatregelen inzake vergroting en verbetering
van de uitvoeringscapaciteit en de kwaliteit van dienstverlening. In de begroting
2002 is deze tabel niet meer opgenomen. Vanaf 2002 zijn alleen gegevens opgenomen
die een relevante bijdrage leveren aan de beleidsdoelstellingen. Derhalve
is besloten dit overzicht niet op te nemen.XNoot1Zie voor een volledig overzicht van goedgekeurde HGIS-cultuurprojecten
in de periode 14 juli 1999 tot en met september 2001 de brief van de staatssecretarissen
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen en Buitenlandse Zaken van 1 november
2001. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28380-8.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl