Rijksbegroting van het ministerie van Defensie voor het jaar 1996; Verslag algemeen overleg over het beleidsvoornemen m.b.t. de vestigingsplaats van het Marine elektronisch en optisch bedrijf (MEOB) (24400 X, 87)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24400-X, nr. 99

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

20-05-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

24400-X nr. 99

25-04-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de regeringNadere gedachtenwisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24400-XToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 62 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 400 XVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 1996nr. 99VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 25 april 1996De vaste commissie voor Defensie1 heeft op
10 april 1996 overleg gevoerd met staatssecretaris Gmelich Meijling van Defensie
over het beleidsvoornemen met betrekking tot de vestigingsplaats van
het Marine elektronisch en optisch bedrijf (MEOB) (24 400 X, nr.
87).Van het gevoerde overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag
uit.De heer Poppe is als niet-lid van de commissie in de gelegenheid gesteld
ook het woord te voeren. Vragen en opmerkingen uit de commissieMevrouw Van der Hoeven (CDA) herinnerde eraan dat de staatssecretaris
in het overleg van 20 maart jl. heeft gesteld zich te willen bezinnen op het
rapport-Bakkenist. In dat kader heeft een taakgroep onder leiding van Coopers
& Lybrand dat rapport en het rapport Terug naar Oegstgeest vergeleken
met de gegevens van de POL-groep. Volgens dit nadere onderzoek is de verplaatsing
van het MEOB naar Den Helder verantwoord. Gegeven de samenstelling van de
taakgroep en het feit dat de gegevens van Defensie als uitgangspunt zijn gebruikt,
was mevrouw Van der Hoeven geneigd de stelling, dat er een onafhankelijk onderzoek
is uitgevoerd, met een korreltje zout te nemen. Is het MEOB zelf bij de opstelling
van het taakgroeprapport betrokken geweest en, zo ja, in welke vorm?Zij wees erop dat de staatssecretaris heeft toegegeven dat er nogal wat
fouten zijn in de aannames in het POL-rapport, maar dat hij vervolgens redelijk
luchtig heen is gestapt over de consequenties van die foute aannames. Hij
stelt bijvoorbeeld dat de terugverdientijd wat langer wordt, doordat de investeringskosten
hoger en de doelmatigheidswinst lager blijken te zijn. Die terugverdientijd
wordt niet vier, maar elf jaar! Deze terugverdientijd wordt aangemerkt als
«de prijs die Defensie betaalt voor het bevorderen van de werkgelegenheid
in Den Helder». Dat betekent dat in het vervolg met defensiegeld werkgelegenheidsbeleid
wordt gevoerd. Is dat nieuw kabinetsbeleid? Hoe moet dat worden gefinancierd
in de krimp-toestand waarin het ministerie in feite verkeert?Voor de verplaatsing naar Den Helder wordt niet het argument van de doelmatigheidswinst aangevoerd, want die is er nauwelijks, maar wel
het politieke argument dat dan aldaar de werkgelegenheid wordt bevorderd.
Het ging evenwel bij deze operatie om doelmatigheid. In het POL-rapport werd
als optimale doelmatigheidsoplossing genoemd: één bedrijf per
krijgsmachtdeel én een gemeenschappelijk (paars) bedrijf, te vestigen
in Rhenen. Waar niet alle aannames in het POL-rapport juist zijn, is het zelfs
de vraag of die geschetste optimale oplossing werkelijk de beste is.Voor mevrouw Van der Hoeven waren er nog open vragen, met name inzake
de vergelijking Rhenen-Oegstgeest. Wat is de waarde van de speciale gebouwen
plus de grond in Oegstgeest? Zij kon zich niet voorstellen dat deze kapitaalvernietiging
niet te berekenen zou zijn. Als de kosten daarvan meegeteld worden, zou het
in Oegstgeest blijven wel eens voordeliger kunnen uitvallen dan de verplaatsing
naar Rhenen, waarvoor in het Coopers & Lybrand-rapport een lichte voorkeur
is uitgesproken. Er zijn tegenstrijdige berichten over de investeringen, de
verplaatsingskosten, de ontsluitingskosten en de ontwerpkosten. Dat geldt
ook voor de aannames over leegstaande ruimtes en grondprijs. Er zijn kanttekeningen
mogelijk bij de berekening van de kosten van de ondergrondse infrastructuur.
Ook over de exploitatiekosten leven er vragen. In Rhenen worden bijvoorbeeld
bij de bewaking honden gebruikt en in Oegstgeest apparatuur. Al hebben al
deze vraagpunten betrekking op de vergelijking tussen Rhenen en Oegstgeest,
ze roepen wel de vraag op of in het hele proces wel de juiste parameters zijn
gebruikt.Het doelmatigheidsargument, dat bij de oorspronkelijke beslissing al niet
doorslaggevend was, lijkt nu helemaal naar de achtergrond verschoven te zijn,
want de doelmatigheidswinst bij verhuizing naar Den Helder is 8,6 mln. per
jaar kleiner. Kan worden aangegeven hoe dit structurele verlies van 8,6 mln.
per jaar is verwerkt in de verdere berekeningen? De kosten van de verhuisoperatie
zullen in elf jaar terugverdiend worden. Gegeven die 8,6 mln. vermocht mevrouw
Van der Hoeven niet in te zien waaruit dan de efficiencywinst bestaat.Eigenlijk is het enige argument voor de verhuizing van het MEOB naar Den
Helder de werkgelegenheidsimpuls die Den Helder ervan zou ondervinden. Het
is evenwel de vraag of er wel sprake zal zijn van een werkgelegenheidsimpuls.
Immers, als alles naar wens verloopt, worden er 500 al bezette banen verhuisd.
Het gaat om langdurig opgeleide krachten, in wie veel tijd en geld is geïnvesteerd.
Vandaar dat men zich geen leegloop kan permitteren. Het moet dus de bedoeling
zijn dat die werknemers meeverhuizen. Krijgen die dan een verplaatsingstoelage?
Komt er een reiskostenregeling voor oudere werknemers die niet willen verhuizen?
Wordt deze mensen een baangarantie gegeven? Van die 500 werknemers hebben
er 300 een partner die dan in Den Helder een baan gaat zoeken. Waar is het
werkgelegenheidseffect dan? Is er geen sprake van het verplaatsen van een
werkloosheidsprobleem? De werkgelegenheidscijfers in de regio Oegstgeest en
de regio Den Helder ontlopen elkaar niet zoveel. De stelling dat de sociale
problematiek bij de keuze voor Den Helder het kleinst is, is nogal relatief,
zeker gezien vanuit het personeel dat in eerste instantie dacht naar Rhenen
te moeten en vervolgens te horen heeft gekregen dat het naar Den Helder moet.Haar fractie wil de toekomst van het MEOB blijven bekijken vanuit de doelmatigheidsinvalshoek.
Op basis van de nu voorliggende gegevens kan in dat kader niet worden beslist
tot verhuizing naar Den Helder. De staatssecretaris stelt niet voor niets
dat de verhuizing los staat van de doelmatigheidsoperatie. Omdat de door de
staatssecretaris ingeslagen weg volgens haar niet de goede is, verzocht mevrouw
Van der Hoeven hem het besluit te herroepen en de voor- en nadelen van vestiging
in Den Helder, Oegstgeest en Rhenen naast elkaar te zetten, maar dan wel op
basis van de juiste aannames. Mevrouw Sipkes (GroenLinks) stelde voorop dat haar fractie
voorstander is van een efficiënte defensie-organisatie die ook daadwerkelijk
ontschot is. Daarom wil ook zij op termijn toe naar een vierde onderhoudsbedrijf
dat in principe voor de gehele krijgsmacht werkt. Het MEOB, dat niet alleen
als onderhoudsbedrijf werkt voor de marine, maar ook voor de andere krijgsmachtdelen,
zou heel goed de kern kunnen vormen van een dergelijk bedrijf. Deze strategie
zou worden doorkruist door verhuizing naar Den Helder. Dit staat ook haaks
op de gewenste doelmatigheid, waarvan sprake is in de intentieverklaring tussen
Defensie en Den Helder. Mevrouw Sipkes benadrukte, dat een intentieverklaring
geen contract is. Wil men de doelmatigheid in acht nemen, dan zal men niet
voor Den Helder moeten kiezen, omdat dit excentrisch is gelegen en geconcentreerd
is op één krijgsmachtdeel. Niet voor niets werd destijds in
het POL-rapport zelfs niet van Den Helder gerept.De bedoeling van het onderzoek door Coopers & Lybrand was om door
een zorgvuldige toetsing recht te doen aan de bezorgdheid van het personeel.
Mevrouw Sipkes kon het geheel niet als zorgvuldig kwalificeren. Zij gaf aan
dat er nogal wat op de cijfers is af te dingen. Zij ondersteunde derhalve
de conclusie van het bureau Bakkenist dat nader onderzoek gewenst is en dat
verplaatsing van het MEOB naar Den Helder in bedrijfseconomische zin niet
rendabel is. Zij wees erop dat de staatssecretaris het totale bedrag aan doelmatigheidswinst
van ruim 18 mln. geheel toeschrijft aan de MEOB-verhuizing, terwijl bij haar
weten tweederde van die winst afkomstig is van de reorganisatie bij de land-
en luchtmacht. Het is bovendien nog de vraag of als gevolg van de te verwachten
bezuinigingen bij Defensie in de toekomst de zogenaamde extra MEOB-werkgelegenheid
in Den Helder niet weer weggesaneerd wordt. Is om die reden niet te verwachten
dat jongere medewerkers van het MEOB hun heil elders zullen zoeken? Tegelijkertijd
leeft algemeen de wens een begin te maken met een ook voor de toekomst kwalitatief
hoogwaardig interservicebedrijf.Als tweede criterium hanteert de staatssecretaris het sociale aspect.
De werkgelegenheidssituatie in de Kop van Noord-Holland is inderdaad een probleem,
maar daarin is dit gebied helaas geen uitzondering. De werkgelegenheidssituatie
rond Leiden is ook niet echt rooskleurig, terwijl het faillissement van Fokker
er mogelijkerwijs ook nog merkbaar zal worden. Volgens de cijfers van het
arbeidsbureau zijn de werkgelegenheidsvooruitzichten in Den Helder en omgeving
beter dan die in Leiden en omgeving. De sterke nadruk die in het besluit is
gelegd op de werkgelegenheid, is dan ook onterecht. Gezien alles wat er op
basis van de intentieverklaring voor Den Helder is gedaan, mag men daar niet
mopperen, zeker niet wanneer men dat vergelijkt met wat er voor andere regio's
is gedaan die ook zijn geconfronteerd met de personeelsinkrimping van Defensie.Graag zag mevrouw Sipkes ook op dit stuk een meer samenhangend overheidsbeleid.
Enerzijds wil de staatssecretaris 500 werknemers met hun gezinnen naar Den
Helder verplaatsen en anderzijds is er in Den Helder grote onrust over het
dreigende vertrek naar Amsterdam van Noorderhaaks, een HBO-instelling. Gezien
de nauwe verbondenheid van Noorderhaaks met de marine, verdient het aanbeveling
na te gaan of deze instelling niet in Den Helder kan worden gehandhaafd.Mevrouw Sipkes stelde vast dat de staatssecretaris niet ingaat op de kritiek
op het werkgelegenheidsbeleid in dezen. Zij wees erop dat naast «werk,
werk, werk» het credo van de minister-president is dat dit een kabinet
is voor àlle Nederlanders, dus ook voor de MEOB-mensen in Oegstgeest.Zij kon zich niet aan de indruk onttrekken dat op de achtergrond van dit
besluit voortdurend de vorige functie van de staatssecretaris nagalmt. Het
lijkt eerder een gevoelsmatige dan een echt rationele beslissing. Het is wel
sympathiek als mensen gevoelsmatig handelen, maar het verdient geen navolging.
Het verzet van de MEOB-mensen is begrijpelijk. Immers, de overplaatsing betekent
een forse inbreuk op het sociale leven van de werknemers en hun partners en
kinderen. Bovendien begrijpen zij niet welke bedrijfsmatige of algemeen maatschappelijke
redenen een verplaatsing naar Den Helder rechtvaardigen. Mevrouw Sipkes had
waardering voor de goede organisatie van de protestactie van de MEOB-werknemers.Zij sprak de hoop uit dat de staatssecretaris aan het einde van dit overleg
op zijn schreden zal terugkeren en zal mededelen dat de verhuizing naar Den
Helder niet doorgaat en dat nader zal worden onderzocht op welke wijze in
hetzij Oegstgeest, hetzij Rhenen verder gegaan kan worden met een goed functionerend
doelmatig interservicebedrijf voor Defensie.De heer Hoekema (D66) stelde voorop dat bij een doelmatigheidsoperatie
waarbij verschillende bedrijven worden geclusterd – het gaat om vijf
à zes vestigingen in den lande – elk voorstel belangrijke sociale
implicaties heeft voor de mensen die werken in vestigingen die worden verplaatst
en voor hun partners.Waarom is voor het onafhankelijke onderzoek gekozen voor Coopers &
Lybrand, terwijl dit bureau kennelijk ook aan de wieg heeft gestaan van de
POL-rapporten en het TOP-rapport? Is dat om praktische of om principiële
redenen gebeurd? Waar het ging om een «second opinion», zou het
begrijpelijker zijn geweest als een niet eerder bij deze zaak betrokken bureau
was ingeschakeld om alle cijfers nog eens door te rekenen en er een onafhankelijk
oordeel over te geven. In hoeverre kan het MEOB zich betrokken voelen bij
de rapportage van Coopers & Lybrand, gezien de gesprekken die de taakgroep
met o.a. het MEOB heeft gevoerd? Op 31 maart jl. hebben alle betrokkenen bij
deze exercitie een akkoord bereikt over een aantal parameters, met name gelegen
in de aantallen kubieke meters die nodig zouden zijn voor de ene en de andere
optie, waarbij het trouwens ging om een vergelijking van Rhenen en Oegstgeest.Een volgende vraag betreft het offer dat men bereid moet zijn te brengen
om een politiek gemotiveerd besluit te nemen tot een geste richting Den Helder.
Het siert de staatssecretaris dat hij niet verbloemt dat hij bereid is genoegen
te nemen met een suboptimale oplossing ten bate van de werkgelegenheid in
Den Helder. De heer Hoekema berekende dat de opbrengst van verplaatsing van
het MEOB naar Den Helder op jaarbasis 13,9 mln. is, terwijl de opbrengst bij
het stichten van een gemeenschappelijk (paars) onderhoudsbedrijf in Rhenen
23 mln. zou zijn. Verplaatsing naar Den Helder betekent dus een fors financieel
offer. Zijn deze cijfers juist?Het is naar zijn smaak toegestaan om een gebaar te maken naar een regio
waar de werkgelegenheidsproblematiek knellend is. Echter, daarover zijn geen
bindende juridische afspraken gemaakt. Wel is er tussen Defensie en Den Helder
een convenant afgesloten. In dat convenant staat dat Defensie zich zal inspannen
om vervangende werkgelegenheid te creëren voor de teruglopende defensiewerkgelegenheid
in Den Helder. Zo'n convenant is een intentieverklaring. In een aantal gevallen
is Defensie erin geslaagd om externe instellingen te bewegen zich te vestigen
in plaatsen waar veel defensiewerkgelegenheid verloren is gegaan. Dat heeft
uiteraard de voorkeur boven een oplossing die het karakter heeft van het verplaatsen
van een probleem van het ene naar het andere gebied.Wat zijn de verwachtingen over het verloop bij het MEOB? Hoeveel werknemers
zullen meeverhuizen naar Den Helder? Hoeveel vacatures zullen door de verhuizing
in Den Helder ontstaan en hoe zit het met de druk op de arbeidsmarkt aldaar
die zal worden veroorzaakt door partners die meegaan en er een baan zoeken?
Hoe is de verhouding op de arbeidsmarkt in Den Helder tussen de vraag naar
arbeidsplaatsen en het soort aanbod dat wordt gecreëerd bij
overheveling van plaatsen uit Oegstgeest? Is er in Den Helder vooral vraag
naar hoogopgeleide technici, de beroepsgroep waaruit het MEOB-bestand voor
een groot deel bestaat, of naar andersoortige functies in midden- of lager
kader?Op politieke en werkgelegenheidsgronden clustert de staatssecretaris al
het marinewapentechnisch onderhoud in Den Helder. Wat is daarvan conceptueel
het voordeel boven de eventuele clustering van een aantal wapenonderhoudsactiviteiten
die niet strikt zijn gebonden aan de wapensystemen? Zou handhaving van drie
afzonderlijke bedrijven, gecombineerd met de stichting van een vierde gemeenschappelijk
bedrijf, geen voordelen hebben bij verdere krimp en bij verdere mogelijke
commercialisering en privatisering boven verdere clustering per krijgsmachtdeel?Gevraagd welke oplossingsrichting hij voorstond en of zijn betoog niet
een volkomen andere teneur had dan opmerkingen zijnerzijds in de pers over
grote twijfel betreffende de verplaatsing, wees de heer Hoekema erop dat dit
overleg is bedoeld om argumenten te wisselen. De antwoorden van de staatssecretaris
op zijn vragen zullen richtinggevend zijn voor zijn conclusies.De heer Middel (PvdA) merkte op dat zijn fractie bij haar beoordeling
kijkt naar wat er in het verleden, ook door vorige PvdA-fracties, is beloofd,
naar het financiële plaatje van de efficiency-operatie, naar de werkgelegenheid
en naar het sociale aspect.Door het defensie-apparaat zijn via POL twee varianten voorgesteld, een
grijs bedrijf (het consensusmodel) en een paars bedrijf (het efficiencymodel).
Op basis van het werkgelegenheidsargument kiest de staatssecretaris een eigen
model. Op zich had de heer Middel er wel waardering voor, dat de staatssecretaris
als politiek bestuurder de moed heeft om een politieke keuze te maken waarmee
hij een andere richting uitgaat dan het apparaat. Het verband dat is gelegd
met de voorgaande functie van de staatssecretaris, het burgemeesterschap van
Den Helder, leek hem niet relevant.Uit de grote hoeveelheid cijfers die in de verschillende rapporten zijn
neergelegd, blijkt dat het paarse bedrijf de meeste efficiencywinst oplevert.
Vanuit de Kamer is gevraagd het MEOB te betrekken bij de contra-expertise.
Echter, het is alleen maar gehoord door het bureau dat de contra-expertise
heeft verricht. Dat is toch iets anders. Dat paarse bedrijf zou een bedrijf
voor hoger onderhoud zijn. Als de mogelijkheid van zo'n interservicebedrijf
nu wordt geschrapt, is de kans dan niet groot dat er later dubbel moet worden
betaald doordat Defensie zich voor dat hoger onderhoud tot het particulier
bedrijfsleven moet wenden, mogelijk zelfs in het buitenland? Loopt men niet
het risico dat de bestaande expertise verdwijnt? Als er in de toekomst op
Defensie wordt bezuinigd, zal dit ongetwijfeld in de eerste plaats gebeuren
in de onderhoudssector. Wat levert het precies op als er, uiteraard uitgaande
van de expertise van het MEOB, een paars bedrijf, waar dan ook gevestigd,
in het leven wordt geroepen?Levert verplaatsing van het MEOB werkelijk een werkgelegenheidseffect
op voor de regio Noord-Holland-noord of is er slechts sprake van verschuiving
van banen? Deskundigen verwachten dat zo'n 120 MEOB-medewerkers niet meegaan.
Als het MEOB naar Den Helder wordt verplaatst, zullen zo'n 300 partners van
MEOB-medewerkers in die regio werk zoeken, terwijl de werkgelegenheid er al
zo krap is. Bij samenvoeging met de Rijkswerf en Sewaco zullen er ook arbeidsplaatsen
verdwijnen als gevolg van overlappende overhead. Verwacht mag worden dat er
mensen van de Rijkswerf en Sewaco zullen moeten vertrekken, omdat Defensie
moeilijk anders kan dan de mensen van het MEOB een baangarantie geven. Dat
betekent dat er ontslagen vallen, daar waar men werkgelegenheid wil hebben.
Daar staat tegenover dat een high tech-bedrijf als het MEOB ook
bij verplaatsing en samenvoeging met andere bedrijven een grote aanzuigende
werking heeft. Is te voorzien om hoeveel arbeidsplaatsen het dan zal gaan?
Bij het verplaatsen van zoveel banen zal er ook aanvullende werkgelegenheid
in de infrastructuur komen. Het is alleen de vraag waar die overgeplaatste
mensen gaan wonen. Het is helemaal niet gezegd dat zij zich in Julianadorp
zullen vestigen, zoals de gemeente wel zou willen.De heer Middel stelde vast dat concrete cijfers ontbreken, terwijl toch
op basis daarvan besluiten zouden moeten worden genomen. Inzicht in hoe het
precies is gesteld met de werkgelegenheid ontbreekt. De werkgelegenheidssituatie
in Noord-Holland-noord ziet er niet goed uit, maar schijnt in de toekomst
beter te worden. Oegstgeest ligt op de grens van de slechte arbeidsmarktregio
Haaglanden en de redelijke arbeidsmarktregio Rijnstreek, maar de vooruitzichten
zijn niet rooskleurig.De sociale kant van de verhuizingsoperatie mag zeker niet veronachtzaamd
worden, maar men moet zich wel realiseren dat zo'n nieuwe woonplaats in de
praktijk meestal erg meevalt.De heer Middel zei, concluderend, dat voor zijn fractie de deur naar Den
Helder niet dicht is, maar dat zij alleen wil besluiten op basis van argumenten
en concrete cijfers. De bedoeling van de staatssecretaris is duidelijk, maar
zijn argumentatie schiet te kort. De heer Middel stelde dat zijn fractie pas
een definitief oordeel kan vellen als in de eerste plaats de vraag beantwoord
is, wat een paars bedrijf precies aan efficiencywinst oplevert. Daarbij zullen
de verschillende mogelijke vestigingsplaatsen moeten worden bezien. In de
tweede plaats wil de fractie precies weten wat een verplaatsing aan werkgelegenheidseffecten
oplevert.Bij interruptie werd gevraagd of de fractie het eens is met de bedoeling
van de staatssecretaris. De heer Middel wees erop dat zijn fractie, destijds
in de oppositie, in 1987 als eerste heeft gesteld dat de ontwikkelingen bij
de marine in Den Helder moesten worden gecompenseerd en dat de fractie heeft
aangedrongen op het convenant en de moties-Remkes en -Hoekema heeft ondertekend.
De staatssecretaris komt met zijn voorstel op grond van opdrachten die hij
vanuit de politiek heeft gekregen. De fractie is het er dus volstrekt mee
eens dat de regio Noord-Holland-noord moet worden gecompenseerd, maar vraagt
zich af of het voorliggende voorstel daartoe geëigend is dan wel in de
praktijk niet zoveel zal voorstellen.De heer Van Middelkoop (GPV) vond het onverkwikkelijk dat de
Kamer de laatste maanden is geconfronteerd met een soort rapportenoorlog met
vele, vaak tegenstrijdige cijfers, wat oordeelsvorming bemoeilijkt.In zijn schriftelijke antwoorden ten behoeve van het overleg van 20 maart
jl. stelde de staatssecretaris: «Door de interne communicatie zijn de
krijgsmachtdelen volledig op de hoogte over de stand van zaken van de doelmatigheidsoperatie.»
Dat blijkt niet te gelden voor het MEOB. Is het waar dat de normale regels
in de sector Defensie voor overleg en medezeggenschap niet zijn gehonoreerd?Waarom is niet vastgehouden aan het uitgangspunt, te streven naar een
paars bedrijf? Het zou de heer Van Middelkoop niets verbazen als de beslissing
die nu wordt genomen, over een aantal jaren zal worden betreurd. Bij het ministerie
van Economische Zaken is het een soort doctrine om kennisintensieve bedrijvigheid
en werkzaamheid zoveel mogelijk te clusteren. Als men die doctrine in deze
sector toepast, zou een paarse constructie logischer zijn dan het voorstel
dat de staatssecretaris nu doet.Het belangrijkste argument van de staatssecretaris wordt gevormd door
de regionale werkgelegenheidsproblemen in de Kop van Noord-Holland. Intentieverklaringen
moeten serieus worden genomen, maar bevatten niet meer dan een streven. Zijn
er nog meer van dergelijke convenanten? In de intentieverklaring is geen resultaatsverplichting
vastgelegd. De heer Van Middelkoop bleef het curieus vinden dat
een bedrijf, de krijgsmacht, dat met een sterke afslankingsoperatie bezig
is, een regio toezegt ernaar te streven iets aan de werkgelegenheid daar te
doen. De toenmalige burgemeester van Den Helder kan worden gecomplimenteerd
met het bereiken van deze intentieverklaring, maar de Kamer is er niet aan
gebonden.De heer Van Middelkoop zette uiteen dat het werkgelegenheidsargument macro
gezien zwak is. Hij vroeg zich bovendien af of het type werkgelegenheid dat
het MEOB biedt wel zo gunstig is voor Den Helder. De huidige burgemeester
heeft namelijk gesteld, Den Helder de komende vijf jaar van een defensieregio
te willen omvormen tot een civiele regio. Deze beslissing van de staatssecretaris
draagt daar niet toe bij. In de motie-Remkes werd overigens gevraagd om een
economisch actieplan voor de Kop van Noord-Holland, om infrastructurele randvoorwaarden
en om versterking van de marktsector. In de uitwerking ervan werd aanbevolen
de werkgelegenheid te differentiëren en Den Helder minder afhankelijk
te maken van een enkele grote werkgever.De heer Van Middelkoop achtte het werkgelegenheidsargument dan ook steriel
en wilde derhalve terugkeren tot het oorspronkelijke doel van de operatie:
de doelmatigheid. Hij verzocht de staatssecretaris diens voorgenomen besluit
niet uit te voeren en verder onderzoek te laten doen naar een paars bedrijf
of besluitvorming in die richting in gang te zetten.De heer Verkerk (AOV) merkte op dat in het rapport van het
bureau Bakkenist, dat in samenwerking met de vakgroep Ruimtelijke economie
van de Vrije universiteit is opgesteld, enkele bijzonder kritische kanttekeningen
zijn geplaatst bij het voorstel van de staatssecretaris. Een van de belangrijkste
conclusies is, dat de verhuizing enerzijds géén versterking
oplevert van de economische structuur van de regio Noord-Holland-noord en
anderzijds wellicht wel een verzwakking van de economische structuur in de
regio Rijnstreek. De relatief eenzijdige economische structuur van Den Helder
zal weinig veranderen. De stad blijft afhankelijk van één werkgever
en de zo noodzakelijke diversiteit neemt door deze verhuizing vooralsnog niet
toe. Op een termijn van vijf jaar zal de verhuizing nauwelijks een bijdrage
leveren aan de vermindering van de bestaande werkloosheid in Den Helder. Daarnaast
zijn de vacatures die zullen ontstaan, slechts in beperkte mate op te vullen
door werklozen uit de regio Den Helder. De mensen in de regio rond Oegstgeest
zullen hun baan verliezen en moeilijk een andere baan kunnen vinden.Dat, zoals de staatssecretaris stelt, een bedrijf met specifieke marinetaken
thuishoort in de Kop van Noord-Holland was volgens de heer Verkerk niet correct,
aangezien maar 30% van wat het MEOB in Oegstgeest maakt bestemd is voor Den
Helder.Zijn fractie heeft vooralsnog grote moeite met het voorstel en wil pas
een definitief standpunt bepalen nadat de volgende vragen zijn beantwoord.
Wat is de reactie van de staatssecretaris op de stelling van Bakkenist, dat
de verplaatsing amper een bijdrage levert aan de werkgelegenheid in Den Helder?
Welke sociale maatregelen zijn er genomen, met name voor de oudere werknemers?
Wordt er een baangarantie gegeven? Wat gaat er, als de verhuizing doorgaat,
gebeuren met de MEOB-gebouwen in Oegstgeest waarin de afgelopen jaren miljoenen
zijn geïnvesteerd? Is de staatssecretaris ervan overtuigd dat er opdrachten
voor het MEOB zullen blijven komen? Of denkt hij dat het mogelijk is dat men
op den duur opdrachten aan particuliere bedrijven zal geven?De heer Van den Doel (VVD) betoogde dat het ontbreken van draagvlak
bij het personeel van het MEOB voor de beslissing om het bedrijf te verhuizen
naar Den Helder, de reden is voor het debat in deze vorm. Hij noemde het van
belang dat als Defensie ingrijpende besluiten neemt in het kader van de doelmatigheidsoperatie,
het personeel met grote zorgvuldigheid wordt geïnformeerd
en gemotiveerd, opdat er onder dat personeel draagvlak ontstaat voor zo'n
besluit. Een goede en open communicatie tussen de beleidsmakers en degenen
die het beleid moeten uitvoeren en er de gevolgen van ondervinden, is van
belang. Men heeft te maken met mensen en niet alleen met het wijzigen van
organisatietabellen.De heer Van den Doel zei dat zijn fractie begrip heeft voor de gevoelens
van het MEOB-personeel en hoopt dat er vandaag duidelijkheid komt voor de
werknemers en hun gezinnen die sinds december in onzekerheid verkeren én
voor de gemeente Den Helder.De fractie waardeert het dat de tegenvoorstellen en de kritische commentaren
van het MEOB op de beslissing van de staatssecretaris om het MEOB te verplaatsen,
op een volwassen manier zijn benaderd. Elke medaille heeft twee kanten: handhaving
van het onderhoudsbedrijf in Oegstgeest heeft natuurlijk gevolgen voor het
personeel in Dongen, Rhenen of Leusden. Uiteraard ontstaat onrust daar waar
de klappen vallen. Met het verdelen van de pijn, de kaasschaafmethode, had
de doelstelling niet kunnen worden gehaald. Het gaat dus om een afweging in
een bredere context en niet alleen om de keuze tussen Oegstgeest en Den Helder.Het gaat om een operatie in het kader van vergroting van de doelmatigheid.
Een dergelijke operatie kan evenwel niet louter boekhoudkundig worden benaderd.
Er zal ook moeten worden gekeken naar de sociale gevolgen en de inpasbaarheid
in een groter organisatorisch geheel.De staatssecretaris heeft aangevoerd dat de verplaatsing van het MEOB
uit Oegstgeest naar Den Helder een geringere sociale problematiek tot gevolg
heeft dan andere varianten, omdat daarin meer mensen moeten verhuizen. Het
gaat in feite om de keus tussen het verhuizen van 500 gezinnen en het verhuizen
van ruim 800 gezinnen. Dat belangrijke punt is wel genoemd in het rapport-Bakkenist,
maar er is geen consequentie aan verbonden. Alle rapporten zijn bedrijfseconomisch
gericht. Aan de sociale aspecten is geen prijskaartje gehangen.Het is zonder meer waar dat met een paars bedrijf een grotere doelmatigheid
zal worden behaald. Vanuit de politieke invalshoek gezien heeft de staatssecretaris
zich gecommitteerd aan een totale doelmatigheidsoperatie van 450 mln. Het
gaat nu om de invulling van de deelaspecten. Voor de fractie van de heer Van
Den Doel is het uitgangspunt niet dat nu per definitie moet worden gekozen
voor de optie die de grootste doelmatigheid oplevert. De staatssecretaris
zal politiek worden afgerekend op het halen van die 450 mln. Het gaat erom
of het verschil in doelmatigheid van de ene of de andere optie opweegt tegen
met name de sociale en organisatorische aspecten. De heer Van den Doel ging
ervan uit dat de staatssecretaris elders het verschil in doelmatigheidsopbrengst
zal kunnen compenseren.Kan meer duidelijkheid worden gegeven over de omvang van de kapitaalvernietiging
in Oegstgeest? Het MEOB-actiecomité gaat uit van 100 mln. De staatssecretaris
heeft in de eerder genoemde antwoorden gesteld dat er de laatste vijf jaar
22 mln. in is geïnvesteerd, terwijl Coopers & Lybrand rept van een
boekwaarde van 37 mln.Er is duidelijk gekozen voor één bedrijf per krijgsmachtdeel
en niet voor samenvoeging van het hoger onderhoud aan elektronica en optronica
in één bedrijf. Volgens het rapport-Bakkenist is dit in efficiency-opzicht
geen goede keuze, omdat dan in feite een zestal kleinere bedrijven wordt gecreëerd,
overigens wel bedrijven met 800 tot 2300 personeelsleden. Hoe ziet de staatssecretaris
de efficiency in de toekomst, uitgaande van zijn keuze?Ook de heer Van den Doel vroeg zich af wat de waarde is van de vele verschillende
cijfers. Bovendien kunnen situaties snel veranderen, zoals blijkt nu sluiting
van Fokker dreigt. Wel heeft het gebied Rijnstreek-Haaglanden meer vermogen
om wegvallende werkgelegenheid te compenseren dan de Kop van Noord-Holland.
De werkgelegenheidscijfers van Den Helder steken bovendien nog negatief af
bij de toch al lage cijfers voor de gehele Kop van Noord-Holland.Het vorige kabinet heeft met Den Helder een bestuurlijke afspraak gemaakt,
die tot nu toe weinig inhoud heeft gekregen. De Kamer is er zelf debet aan,
dat die afspraak nu een rol heeft gespeeld. Immers, in november heeft de Kamer
de staatssecretaris bij de begrotingsbehandeling herinnerd aan het convenant.
Als de overheid zo'n afspraak maakt met een gemeente, moet zij, om geloofwaardig
te blijven, ernaar streven daaraan inhoud te geven.Ook de heer Van den Doel vroeg naar harde argumenten voor het niet doorgaan
van het paarse bedrijf. De sociale gevolgen van de overplaatsing zijn fors.
Voor militairen is het normaal dat zij vier of vijf keer in hun loopbaan verhuizen;
voor burgerdefensiepersoneel ligt dat anders. Het is verheugend dat er duidelijkheid
is gegeven over behoud van werk bij overplaatsing. Aangenomen mag worden,
dat dit niet voor één jaar geldt.In de schriftelijke antwoorden is duidelijkheid gegeven over de termijn
waarop de verhuizing zou moeten plaatsvinden. Het gefuseerde MEOB-Sewaco zou
in 2001 operationeel moeten zijn. In veel gevallen zal men dus zelf de komende
vijf jaar het moment kunnen uitkiezen waarop men wel of niet verhuist. Welk
sociaal plan kan in geval van de verhuizing tegemoet worden gezien?Het personeel is bezorgd over behoud van kwaliteit en werkaanbod. Aan
welke maatregelen wordt gedacht als mensen die essentiële functies vervullen
ontslag nemen, omdat zij niet naar Den Helder willen? Welke invloed kan dit
hebben op de inzetbaarheid van onderdelen van de krijgsmacht? Is er een garantie
dat het werk dat nu voor andere krijgsmachtdelen, met name de Koninklijke
Landmacht, wordt gedaan, bij het MEOB blijft? Ziet de staatssecretaris bij
verhuizing van het MEOB naar Den Helder een inspanningsverplichting richting
de gemeente Oegstgeest, bijvoorbeeld als toekomstige locatie voor de staf
van het DICO?De heer Poppe (SP) noemde het duidelijk dat het MEOB-personeel
in hoge mate betrokken is bij het hoogwaardige en gespecialiseerde werk dat
het verricht en dat de gespecialiseerde werknemers niet zomaar gemist kunnen
worden, zonder dat de kwaliteit van het werk er ernstig onder lijdt. Ook is
duidelijk dat er veel in Oegstgeest is geïnvesteerd.Hij stelde vast dat de staatssecretaris een tweeledig doel nastreeft met
de overplaatsing van het MEOB: efficiencyverbetering en het creëren van
werkgelegenheid in Den Helder. De vele gestelde vragen geven aan dat niet
is aangetoond dat die doelen worden gehaald, zodat de argumentatie voor de
drie-bedrijvenoptie flinterdun is. De mening van de projectgroep Onderhoud
en logistiek dat één onderhoudsbedrijf per krijgsmachtdeel en
één gemeenschappelijk bedrijf voor hoger onderhoud aan elektronica
en optronica de beste oplossing is, is niet weerlegd. Het is het goedkoopst
en doelmatigst dat in Oegstgeest te concentreren.Verplaatsing van het MEOB zal betekenen dat de investeringen in Oegstgeest
in hoogwaardige werkruimtes moeten worden afgeschreven en dat er nieuwe investeringen
moeten worden gedaan in Den Helder. Het in opdracht van de dienstcommissie
van het MEOB uitgevoerde onderzoek door het bureau Bakkenist geeft niet aan
dat er efficiencywinst te behalen valt, integendeel. Het verplaatsen van het
MEOB is volgens de heer Poppe een weinig creatieve oplossing voor de werkgelegenheidsproblemen
in Den Helder, omdat de mensen met het werk meekomen, terwijl er werkgelegenheid
wordt onttrokken aan Oegstgeest, waar de werkgelegenheidssituatie niet veel
beter is dan in Den Helder. De gezinsleden van de MEOB-werknemers die nu in
of rond Oegstgeest werken, zullen zich op de arbeidsmarkt van Den Helder melden,
waardoor de spanning op die arbeidsmarkt eerder toe dan af zal nemen. Een ander probleem is dat niet alle gespecialiseerde medewerkers van het
MEOB bereid zullen zijn om mee te verhuizen, wat kan betekenen dat er een
situatie ontstaat waarin de noodzakelijke hoogwaardige kwaliteit van het werk
in het gedrang komt.De fractie van de heer Poppe is van oordeel dat de staatssecretaris de
doelstellingen die hij voor ogen heeft bij verplaatsing van het MEOB naar
Den Helder, niet heeft kunnen staven met bewijzen. Over blijft een oude afspraak
tussen de vorige burgemeester van Den Helder met de vorige staatssecretaris
van Defensie. De fractie vindt het voorstel van de staatssecretaris slecht
voor de mensen en voor 's lands financiën, onlogisch en niet creatief. Antwoord van de regeringDe staatssecretaris wees erop dat het bureau Coopers &
Lybrand algemeen adviseur is van de voorzitter van het POL en dat het niet
betrokken was bij het rapport over de hoger onderhoudsbedrijven van Defensie.
De werkgroep POL bestrijkt een groot aantal terreinen, waaronder de onderhoudsbedrijven.
Het bureau is niet betrokken geweest bij dat specifieke aspect van de taak
van de werkgroep. Als dat wel het geval was geweest, dan zou er een ander
bureau zijn ingeschakeld voor het onderzoek waarom de Kamer op 20 maart heeft
gevraagd en dat heeft geresulteerd in het de vorige week uitgebrachte rapport
met de titel Doelmatigheid en politiek commitment bepalen de toekomst van
het MEOB.De Kamer zal zelden in zo grote mate tot in detail zijn geïnformeerd
als in dit geval is gebeurd. Dat kon niet zonder vele cijfers en rapporten
over te leggen. Het rapport van Coopers & Lybrand is integraal toegezonden,
om de Kamer onverkort inzicht te geven in de feiten waarop de staatssecretaris
zijn voornemen had gebaseerd om het MEOB van Oegstgeest te verplaatsen naar
Den Helder. In dit rapport zijn de aannames en berekeningen van de drie eerdere
rapporten nader beschouwd. Er is gesproken met de vertegenwoordigers van de
dienstcommissie en de directie van het MEOB en met de opstellers van het rapport-Bakkenist.
De staatssecretaris heeft zelf op 9 april gesproken met de directeur van het
MEOB en de voorzitter van de dienstcommissie. Zij konden zich vinden in de
gehanteerde berekeningsmethoden en de uitkomsten daarvan, voor zover het gaat
om het driebedrijvenmodel. Zij waren uiteraard niet gelukkig met het besluit
van de staatssecretaris.De bewindsman was uiteraard verheugd dat de vraagtekens die het bureau
Bakkenist had geplaatst bij het voornemen om het MEOB naar Den Helder te verplaatsen,
geen uitroeptekens zijn geworden. Het nieuwste rapport valideert de basis
waarop hij zijn besluit had genomen. Dat de doelmatigheidswinst bij deze optie
niet maximaal is, had de staatssecretaris al meermalen vermeld.Hij ging vervolgens in op de keuze voor het driebedrijvenmodel met vooralsnog
vijf vestigingen. Doelmatigheidsoperaties hebben bijna altijd als neveneffect
verhuizingen en sociale consequenties. In alle ontwikkelde opties waren de
consequenties aanzienlijk. Deze waren het minst groot bij het driebedrijvenmodel,
doordat dat de minste verhuizingen vergt. Het driebedrijvenmodel biedt organisatorische
eenvoud en draagvlak bij de krijgsmachtdelen, omdat die elk een eigen onderhoudsbedrijf
hebben. De additionele investeringen zijn in dit model het laagst. De staatssecretaris
stelde dat naast de doelmatigheid voor hem de belangrijkste reden voor zijn
keuze een politieke is geweest. Berekend is dat bij het creëren van een
paars bedrijf in Rhenen de doelmatigheidswinst 27 mln. zal zijn en bij de
nu gedane keuze zo'n 8 mln. minder.In het advies van de Taakgroep onderhoudsbedrijven is vermeld dat bij
het vierbedrijvenmodel 826 arbeidsplaatsen zouden moeten worden verplaatst.
In dat oorspronkelijke advies, waarbij werd uitgegaan van een paars
bedrijf in Rhenen en van drie kleinere bedrijven bij de afzonderlijke krijgsmachtdelen,
werd uitgegaan van het verplaatsen van ongeveer 85 arbeidsplaatsen van het
MEOB Oegstgeest naar Den Helder en van de overige 415 naar Rhenen. De nu gemaakte
keuze betekent dat er ongeveer 325 arbeidsplaatsen minder behoeven te worden
verplaatst, ofte wel 40% minder verhuizingen en 40% minder kans dat partners
hun baan verliezen of dat kinderen van school moeten veranderen. Desgevraagd
zei hij dat bij zijn weten geen berekening is gemaakt van de financiële
gevolgen van plaatsing van een paars bedrijf in Oegstgeest. Zo'n berekening
is wel gemaakt voor plaatsing in Den Helder. De staatssecretaris had de indruk
dat plaatsing in Oegstgeest duurder zou uitkomen, omdat anders in het POL-rapport
wel voor Oegstgeest en niet voor Rhenen zou zijn gekozen. In het Coopers &
Lybrand-rapport zijn alle opties uitgewerkt.Een tweede overweging die maximale doelmatigheidswinst in de weg staat,
is de werkgelegenheid in Den Helder. In het met de gemeente gesloten convenant
staat, dat Defensie ter compensatie van het verlies aan arbeidsplaatsen zal
streven naar structurele vervangende werkgelegenheid. Defensie heeft zich
verplicht bij nieuwe activiteiten of bij verplaatsing van bestaande activiteiten
plaatsing in Den Helder in overweging te nemen, met inachtneming van de doelmatigheid.
Dat is in dit geval gebeurd met een positieve uitkomst voor Den Helder. Bij
deze keuze bedraagt de doelmatigheidswinst nog altijd 18,4 mln. Desgevraagd
beaamde de staatssecretaris dat hiervan 4,5 mln. verband houdt met de samenvoeging
met Sewaco en de Rijkswerf. Dat geldt evenwel ook voor de paarse optie.Er zijn geen andere soortgelijke convenanten. Het convenant met Den Helder
is gesloten, omdat de structurele werkgelegenheid in Den Helder en de rest
van de Kop van Noord-Holland buitengewoon zwaar was getroffen door de bezuinigingsmaatregelen
bij Defensie. Overigens, het is gesloten na aandrang van het parlement en
naar aanleiding van vragen die zijn gesteld in de staten van Noord-Holland.De staatssecretaris bleef erbij dat de door hem gemaakte keuze een goed
compromis is tussen enerzijds het streven naar een zo groot mogelijke doelmatigheidswinst
en anderzijds het beperkt houden van de sociale gevolgen en het bevorderen
van de werkgelegenheid in Den Helder. De langere terugverdientijd is in zijn
ogen daarvoor een aanvaardbare prijs. De investeringen in Den Helder zullen
circa 77 mln. bedragen. De doelmatigheidswinst van het overbrengen van het
MEOB naar Den Helder sec zal circa 7 mln. per jaar bedragen, zodat de investeringen
in elf jaar terugverdiend worden. Deze terugverdientijd is dus gebaseerd op
efficiencywinst. Daarnaast is er sprake van een efficiency-verlies van circa
9 mln.De gepresenteerde cijfers over de werkloosheid in de regio Noord-Holland-noord
geven de indruk dat het in die regio wel meevalt met de werkloosheid. Immers,
de werkloosheid is er weliswaar een fractie hoger dan in de regio Oegstgeest,
maar blijft wel onder het landelijk gemiddelde. De cijfers vertekenen de werkelijkheid
evenwel behoorlijk. Het gaat namelijk niet zozeer om de werkloosheid als wel
om de werkgelegenheid. Die is in de regio Noord-Holland-noord aanzienlijk
teruggelopen, doordat duizenden arbeidsplaatsen bij Defensie verloren zijn
gegaan. Vanwege het sociale beleid van Defensie vertaalt dit zich niet in
de werkloosheidsstatistieken. Velen zijn vervroegd uitgetreden en anderen
bevinden zich nog in het vangnet van het Sociaal beleidskader (SBK). Om die
reden is er in het convenant tussen Defensie en Den Helder sprake van het
behoud van werkgelegenheid en niet van het bestrijden van werkloosheid.Verplaatsing van het MEOB naar Den Helder zal volgens de staatssecretaris
een belangrijke impuls zijn voor de werkgelegenheid aldaar. Deze wordt namelijk
met ten minste 500 arbeidsplaatsen uitgebreid, terwijl daaraan conform zijn
toezegging nog eens 85 arbeidsplaatsen zullen worden toegevoegd. Inderdaad
zullen er op korte termijn geen spectaculaire veranderingen optreden
in de (vertekende) werkloosheidsstatistieken. Naar verwachting zal de vestiging
op langere termijn wel degelijk positieve invloed hebben op het terugdringen
van de werkloosheid, met name de jeugdwerkloosheid. Zoals bij elk bedrijf
zullen er ook bij het MEOB na verloop van tijd vacatures ontstaan, die dan
kunnen worden vervuld door (nieuw opgeleide) mensen uit de regio Den Helder.
Een bijkomend voordeel is dat er in de regio Den Helder buitengewoon veel
technische opleidingen zijn. De werkzaamheden van het MEOB sluiten goed aan
bij het onderwijs in die regio.Bij interruptie werd erop gewezen dat die technische opleidingen juist
uit Den Helder dreigen te verdwijnen en dat bij jeugdwerkloosheid veelal sprake
is van werkloosheid onder een andere categorie jeugd dan die welke zo'n hoogwaardige
opleiding heeft. De staatssecretaris zei op grond van zijn negenjarig verblijf
in Den Helder te weten dat er in de Kop van Noord-Holland met name behoefte
is aan dit soort werkgelegenheid. Hoogopgeleide jonge mensen kunnen op dit
moment niet of nauwelijks werk vinden in Den Helder.Vervolgens werd bij interruptie tegengeworpen dat er pas van een echt
werkgelegenheidseffect sprake is, wanneer een (bijvoorbeeld buitenlands) bedrijf
zich in Den Helder vestigt en werknemers uit de regio aantrekt en dat dat
effect in dit geval alleen zou kunnen worden bereikt als het MEOB zonder werknemers
werd overgeplaatst. De staatssecretaris herinnerde eraan er al op te hebben
gewezen dat deze problemen niet direct zullen worden opgelost met de overplaatsing
van het MEOB. Wel worden er structureel 500 (eigenlijk 585) hoogwaardige arbeidsplaatsen
toegevoegd aan het bestaande aantal arbeidsplaatsen. Op den duur zullen die
arbeidsplaatsen vrijkomen voor mensen uit de regio. In reactie op een volgende interruptie wees hij erop dat er sinds zijn
aantreden in het kader van de doelmatigheidsoperatie vele defensiebedrijven
zijn verplaatst of gesloten en dat vele kazernes zijn gesloten, wat altijd
gepaard is gegaan met verplaatsing van personeel. Dat in de intentieverklaring
het scheppen van werk voor de jeugd niet afzonderlijk is genoemd, is zijns
inziens niet vreemd, omdat niet alle categorieën afzonderlijk zijn genoemd.
Hij benadrukte dat de overplaatsing van het MEOB jaarlijks 13,9 mln. doelmatigheidswinst
zal opleveren.Bij interruptie werd vervolgens gesteld dat er een wezenlijk verschil
is tussen de verhuizingen vanwege sluiting van kazernes en dergelijke in het
kader van de doelmatigheidsoperatie en de verhuizingen die het gevolg zijn
van deze politieke beslissing, waarbij de doelmatigheid niet optimaal een
rol speelt. De staatssecretaris was het hiermee niet eens. Hij had gekozen
voor minder doelmatigheid, maar ook voor een beperktere sociale problematiek,
omdat zijn keuze leidt tot 350 verhuizingen minder. Bij interruptie werd tegengeworpen
dat niet alle varianten volledig zijn onderzocht, zodat het niet zeker is
dat de door de staatssecretaris gekozen variant leidt tot de minste verhuizingen.
Berekend zou moeten worden hoeveel verhuisbewegingen en functieveranderingen
vestiging van het paarse bedrijf in Oegstgeest tot gevolg zou hebben. De bewindsman
zei in reactie hierop dat die optie 850 à 900 verhuizingen tot gevolg
zou hebben. Uiteraard zouden de mensen, werkzaam in gemeenten als Rhenen,
Woensdrecht en Dongen, daar dan ook protest tegen aantekenen.Van de 500 arbeidsplaatsen van het MEOB zouden er hoe dan ook 85 worden
overgeheveld naar Den Helder. Vanwege de concentratie met Sewaco en de Rijkswerf
zullen er naar verwachting in de loop der jaren 44 functies verloren gaan.
De staatssecretaris vertrouwde erop, dat natuurlijk verloop ontslagen overbodig
zal maken. In de schriftelijke antwoorden van 12 maart is al gemeld dat voor
de MEOB-werknemers die meeverhuizen naar Den Helder een baangarantie geldt,
die veel verder gaat dan in het Sociaal beleidskader mogelijk is.De keuze voor één bedrijf per krijgsmachtdeel zal zeker
op de korte termijn de komst van een paars bedrijf niet bevorderen. Daar staat tegenover dat binnen de krijgsmachtdelen een grote mate van synergie
mogelijk is tussen de verschillende activiteiten. Naar verwachting zal verdere
doelmatigheidswinst mogelijk zijn, maar dan niet tussen, doch binnen de krijgsmachtdelen.
Er wordt thans ook al onderzoek krijgsmachtbreed uitgevoerd.De werklast voor de bedrijven zal afnemen en dat is, voor zover die afname
te overzien is, meegenomen in de besluitvorming. Het was de staatssecretaris
niet bekend of er meer werk van elders kan worden aangetrokken, waardoor de
bedrijven voor hoger onderhoud beter kunnen worden benut. Hij wist evenmin
of het doelmatiger is om nog meer werk uit te besteden, zodat deze bedrijven
minder werk krijgen. Getracht wordt in het vervolgtraject hierin meer inzicht
te krijgen, mede vanwege voorschriften van het ministerie van Economische
Zaken, bijvoorbeeld over het werken voor derden, wat overigens steeds moeilijker
wordt.Of het verloop bij het MEOB bovennormaal is, was de bewindsman niet bekend.
Waar de verplaatsing eerst in 1998 en 1999 zal worden uitgevoerd, is niet
te voorspellen welke vacatures zullen ontstaan en door werknemers uit Den
Helder zullen moeten worden bezet. Wel heeft de directeur van het MEOB gezegd
te vrezen voor een uitstroom van personeel, ook van mensen die het bedrijf
moeilijk zal kunnen missen.Bij verplaatsing zal voor het MEOB-personeel het SBK gelden. Er zal sprake
zijn van flankerend beleid bij functieverplaatsing, extra inspanningen bij
het bemiddelen van huisvesting, arbeidsbemiddeling voor partners, verhuiskostenvergoeding
en baangarantie voor de meeverhuizende werknemers tot zij met VUT of pensioen
gaan. Dat is dus meer dan het SBK behelst. Het zou ook vreemd zijn om mensen
tegen hun zin over te plaatsen en hen vervolgens na enkele jaren te ontslaan.De staatssecretaris ontkende dat hij eerst voor verplaatsing naar Rhenen
heeft gekozen en pas daarna voor verplaatsing naar Den Helder.De vastgestelde procedures voor medezeggenschapsoverleg worden strikt
gevolgd. De DPKM heeft reeds in december opdracht gekregen om overleg te plegen
met de bijzondere commissie Koninklijke Marine. Dat overleg is gevoerd. Met
de dienstcommissie van het MEOB zal overleg worden gepleegd over de modaliteiten
van de verplaatsing. Er is al informeel overleg geweest met de dienstcommissie
en de directeur van het MEOB en met de voorzitters van de centrales.De bewindsman bestreed dat zijn vorige functie een belangrijke rol heeft
gespeeld bij zijn beslissing. Bij de begrotingsbehandeling is door de Kamer
gevraagd iets te doen voor de Kop van Noord-Holland. Hij zei zich te houden
aan zijn toen gegeven antwoord, dat onder meer behelsde dat bij bepaling van
de co-locatie voor bepaalde bedrijven of werkplaatsen in eerste instantie
naar Den Helder zou kunnen worden gekeken. Waar door de inkrimping van het
defensie-apparaat in Den Helder en omgeving structureel ongeveer 4000 arbeidsplaatsen
zijn vervallen, zijn 585 structurele arbeidsplaatsen ter vervanging niet zoveel.
Niet ontkend kan worden dat bij vestiging van een bedrijf met 500 arbeidsplaatsen,
de structurele werkgelegenheid in de vestigingsplaats toeneemt. Die mensen
gaan er wonen, inkopen doen en dergelijke. Bij interruptie werd tegengeworpen
dat de omgekeerde redenering dan voor Oegstgeest gaat gelden en dat de werkgelegenheidsproblemen
in Nederland niet worden opgelost door het verplaatsen van bestaande bedrijven,
maar door het aantrekken van nieuwe bedrijven. De staatssecretaris wees erop
dat er geen convenant met Oegstgeest is.Verplaatsing van het MEOB of welk ander bedrijf dan ook, kan uiteraard
problemen opleveren voor werkende partners, afhankelijk van de mogelijkheid
om ook elders werk te krijgen. Verondersteld mag worden dat het op bepaalde
gebieden voor de partners van overgeplaatste MEOB-werknemers moeilijk zal
zijn werk te vinden in de Kop van Noord-Holland. Dit aspect kan overigens
niet bepalend zijn bij het nemen van een beslissing, omdat daarbij
nu eenmaal moet worden uitgegaan van het eigen bedrijf en de eigen werknemers. Nadere gedachtenwisselingMevrouw Van der Hoeven (CDA) stelde vast dat de nu genoemde
baangarantie tot VUT of pensioen iets anders is dan in de stukken stond. Als
die baangarantie, die naar zij veronderstelde niet alleen voor het MEOB-personeel
zal gelden, wordt gehanteerd, zal de door de staatssecretaris beoogde werkgelegenheidsimpuls
pas op heel lange termijn gestalte kunnen krijgen. Met de overplaatsing wordt
haars inziens niet structureel iets gedaan aan de werkloosheid in Den Helder. Alle stukken en de antwoorden overwegend, vond mevrouw Van der Hoeven
de politieke beslissing van de staatssecretaris niet overtuigend. Hij is wel
overtuigend wat het niet kiezen voor paars betreft. De staatssecretaris geeft
alleen de mogelijkheid met zijn beslissing in te stemmen of die af te wijzen.
Mevrouw Van der Hoeven had gedacht dat er nog een derde optie mogelijk zou
zijn: een nader onderzoek om de kosten en sociale gevolgen van vestiging van
een paars bedrijf in Rhenen en Oegstgeest met elkaar te vergelijken.Waar die mogelijkheid er niet is, voelde zij zich genoodzaakt de Kamer
om een uitspraak te vragen, waartoe zij de Kamer zou verzoeken het verslag
van dit overleg op de plenaire agenda te plaatsen.Mevrouw Sipkes (GroenLinks) noemde het antwoord niet overtuigend
voor wat het werkgelegenheidsaspect en de doelmatigheid betreft. Het antwoord
was wel overtuigend in de afwijzing van een paars bedrijf.Een uitspraak van een collega-kamerlid citerend, stelde zij vast dat ook
deze politieke keuze een element van willekeur bevat. Als mensen inzien dat
de verplaatsing van het bedrijf waarbij zij werken noodzakelijk is en dat
er daarbij geen sprake is van willekeur, plegen zij de gedwongen verhuizing
te accepteren. De MEOB-werknemers zullen geneigd zijn wél een element
van willekeur te zien. Derhalve zal moeten worden nagegaan welke oplossing
beter is. Bezien zal moeten worden waar een paars bedrijf het beste kan worden
gevestigd: in Oegstgeest of in Rhenen.Mevrouw Sipkes had verwacht dat de staatssecretaris enige opening zou
hebben geboden. Nu is het aan de Kamer om ook een politieke keuze te doen.De heer Hoekema (D66) vond het antwoord van de staatssecretaris
sterk, waar deze duidelijk uitsprak dat hij een politieke keuze doet om oude
afspraken met Den Helder na te komen en dat hij daarbij een fors verlies aan
doelmatigheid op de koop toe neemt. Daarbij speelt het element van continuïteit
in de politiek een belangrijke rol.Redelijk overtuigend was zijn aanname dat er op den duur een netto positief
werkgelegenheidseffect zal optreden in Den Helder. Helaas kon geen duidelijke,
ook cijfermatig onderbouwde analyse worden gegevens van het te verwachten
netto aantal arbeidsplaatsen, het spin off-effect van de komst van een dergelijk
high tech-bedrijf naar Den Helder, de bestaande vraag en vacatures en dergelijke.
Den Helder zal er uiteindelijk beter van worden, maar wel dankzij een werkgelegenheidsverlies
in Oegstgeest en omgeving. Het vermogen van Den Helder om werkloosheid te
compenseren, is verhoudingsgewijs lager dan dat van Oegstgeest.De staatssecretaris heeft niet duidelijk gemaakt waarom inhoudelijk, conceptueel
en technologisch het paarse bedrijf geen interessante optie is. Ook is in
het antwoord niet onderbouwd waarom verdere clustering en doelmatigheidsverbetering
binnen de krijgsmachtdelen worden verwacht. De heer Hoekema veronderstelde
dat onderhoudsbedrijven die hoogwaardig technologisch werk doen binnen de
krijgsmacht, ook onderling sterk samenwerken. Interservice-optreden is de
algemene trend. Hij had de meeste moeite met het feit dat er
nu een beslissing wordt genomen die tegen die algemene trend ingaat. Een ander
punt is dat er geen rekening mee is gehouden dat het zeer wel mogelijk is
dat de drie bedrijven met vijf vestigingen straks worden omgezet in drie bedrijven
met drie vestigingen, wat ook verhuizingen tot gevolg zal hebben.Vooruitlopend op de standpuntbepaling van zijn fractie ten aanzien van
de onafwendbare kameruitspraak, herhaalde de heer Hoekema dat wat hem betreft
de deur naar Den Helder niet dicht is.De heer Middel (PvdA) waardeerde het dat de staatssecretaris
deze discussie, net als de Kamer, met open vizier heeft gevoerd. De staatssecretaris
heeft zich met verve gehouden aan de in de intentieverklaring neergelegde
belofte aan Den Helder. Een baangarantie voor burgerpersoneel is vrij uniek.
Dit sociale beleid van de staatssecretaris verdient waardering.De heer Middel merkte op dat de staatssecretaris eerlijk heeft gezegd
minder efficiencywinst te accepteren om in de regio Noord-Holland-noord het
werkgelegenheidseffect dat hij voorziet te kunnen realiseren. Zijn argumentatie
tegen een paars bedrijf is niet sluitend. De bewindsman sprak over synergie
binnen de krijgsmacht, maar kwam met een model waarover binnen de krijgsmacht
geen consensus bestaat. Hij heeft gelijk, aldus de heer Middel, dat niet alleen
naar de werkloosheidscijfers moet worden gekeken, maar ook naar het aantal
economisch actieven per duizend inwoners. Zet men de beschikbare cijfers op
een rijtje, dan ziet men 500 arbeidsplaatsen overgaan, waarvan er waarschijnlijk
zo'n 400 bezet zullen blijven door huidige MEOB-werknemers. Er komen nog 85
arbeidsplaatsen bij, maar er vallen ook weer 44 arbeidsplaatsen af. Het netto-effect
is dus klein. Voor de rest formuleert de staatssecretaris aannames.De heer Middel had de hoop dat de staatssecretaris aan het einde van het
overleg de bereidheid zou uitspreken om de paarse optie nog eens te bekijken
en deze te laten doorrekenen voor de verschillende vestigingsplaatsen en om
de aannames inzake de werkgelegenheid goed te laten bekijken door een bureau
dat er verstand van heeft en niet bij voorgaande rapporten betrokken is geweest.
Als die nadere becijferingen tot een sluitende argumentatie leiden, zal de
fractie van de heer Middel instemmen met het besluit.Hij was niet bereid een oppositionele motie in dezen te steunen.Mevrouw Van der Hoeven (CDA) merkte bij interruptie op dat
het een goed gebruik in dit huis is om bij verschil van mening tussen Kamer
en kabinet de Kamer om een uitspraak te vragen. Dat betekent niet dat de motie
die zij naar aanleiding van dit overleg zal indienen, een motie van afkeuring
zal zijn. Het ging haar erom dat er een oplossing wordt gevonden voor dit
probleem; een oplossing die wel eens zou kunnen worden gevonden in een uitspraak
van de Kamer waarin ook de heer Middel zich kan vinden.De heer Middel (PvdA) herhaalde dat hij had gehoopt –
en nog hoopte – dat er in dit overleg een oplossing zou worden gevonden.
Mocht dat toch via een kameruitspraak moeten gebeuren, dan kan zijn fractie
zelf wel een daartoe strekkende motie formuleren.De heer Verkerk (AOV) vroeg de staatssecretaris te proberen
zijn argumenten hard te maken. Hij herhaalde de vraag of met deze verplaatsing
de intentieverklaring is afgedaan.Hij vreesde voor Den Helder als er in de toekomst nog meer samenvoegingen
binnen Defensie plaatsvinden. De heer Van den Doel (VVD) stelde vast dat de staatssecretaris
zijn beslissing heeft gebaseerd op de sociale problematiek, de organisatorische
eenvoud en geringere investeringen. Ook als er werd gekozen voor een paars
bedrijf, zou de sociale problematiek alleen maar toenemen. Gelukkig heeft
de staatssecretaris niet als kille rekenmeester alleen de cijfers laten wegen.
Als er nu wordt gevraagd om een nader onderzoek naar een paars bedrijf en
wordt besloten tot vestiging in Oegstgeest, dan zal het personeel uit Rhenen,
Woensdrecht en Dongen komen protesteren.Binnen de krijgsmacht bestaat draagvlak voor de keuze voor drie bedrijven.
De heer Van den Doel meende dat er in zekere zin sprake is van synergie. Een
hoogwaardig bedrijf met hoogwaardig personeel wordt toegevoegd aan een bedrijf
met een aantal andere functies. Zeker op termijn zal er sprake zijn van een
wisselwerking.Het is helder dat het een compromis is tussen doelmatigheidswinst en werkgelegenheid.
Hij betreurde het dat de CDA-fractie kennelijk afstand neemt van de inspanningsverplichting
die de vorige staatssecretaris van Defensie, die van CDA-huize was, ten aanzien
van Den Helder is aangegaan. Dat tijdens de begrotingsbehandeling door de
Kamer aandacht is gevraagd voor de werkgelegenheid in Den Helder, zal bij
de afweging van het geheel meegenomen moeten worden.De heer Van den Doel had waardering voor de toegezegde baangarantie voor
MEOB-personeel dat meeverhuist. Dat is nogal wat, gezien de grote afslankingsoperatie
waarvoor Defensie staat. Immers, er zijn bijna 5000 mensen overtollig binnen
de defensie-organisatie en er zullen bijna 1000 mensen moeten worden ontslagen.De heer Van den Doel deelde mee dat zijn fractie, de lagere doelmatigheidswinst
afwegend tegen de werkgelegenheidseffecten voor Den Helder, het besluit van
de staatssecretaris ondersteunt. Hij vond het jammer dat andere fracties kennelijk
in dit overleg nog geen duidelijkheid willen geven.De heer Poppe (SP) stelde dat de staatssecretaris door keer
op keer te zeggen dat het gaat om een politieke keuze met verlies aan doelmatigheidswinst,
hem ervan heeft overtuigd dat hij geen sterke argumenten heeft. Argumenten
tellen dus niet meer. Het leek de heer Poppe nuttiger om 9 mln. nieuw geld
te investeren in nieuwe werkgelegenheid in de Kop van Noord-Holland dan om
een doelmatigheidsverlies van 9 mln. te accepteren.Zijns inziens verdient het streven om het MEOB in Oegstgeest te houden
op grond van valide argumenten een meerderheid in de Kamer.De staatssecretaris beaamde dat zijn besluit geen ruimte biedt,
omdat het een zeer principiële politieke en fundamentele keuze betreft,
gebaseerd op twee pijlers: het voldoen aan een inspanningsverplichting en
het genereren van doelmatigheid. Dit leek hem in lijn met wat de Kamer tijdens
de begrotingsbehandeling heeft gevraagd. Het enige probleem bij de op zich
zelf interessante optie paars is, dat deze niet leidt tot het politieke einddoel
dat hij zich heeft gesteld. Immers, in deze optie worden er geen arbeidsplaatsen
naar Den Helder overgebracht.De staatssecretaris was ervan overtuigd dat een nader onderzoek naar de
optie paars niets zal toevoegen aan zijn argumentatie.Hij kon niet zeggen of de intentieverklaring hiermee is afgedaan. Er zijn
uiteindelijk 4000 structurele defensie-arbeidsplaatsen verdwenen, waarvoor
er nu 585 in de plaats komen. Het zal wel steeds moeilijker worden om arbeidsplaatsen
van Defensie naar Den Helder over te brengen. De staatssecretaris stelde tot slot met leedwezen vast dat het hem niet
is gelukt de verschillende sprekers, de heer Van den Doel uitgezonderd, te
overtuigen. De heer Middel (PvdA) deelde mee dat hij dit op zich onplezierige
resultaat aan zijn fractie zal voorleggen en daarna met de coalitiepartners
zal overleggen. Het parlementaire debat zal leren wat dit heeft opgeleverd.De voorzitter van de commissie,KorthalsDe griffier van de commissie,Teunissen XNoot1Samenstelling: Leden: Mateman (CDA), Wolters (CDA), Korthals (VVD), voorzitter,
Weisglas (VVD), H. Vos (PvdA), Van den Berg (SGP), Van Traa (PvdA), Van Gelder
(PvdA), Zijlstra (PvdA), Hillen (CDA), Valk (PvdA), Sipkes (GroenLinks), Van
Hoof (VVD), Bukman (CDA), Hoekema (D66), ondervoorzitter, Leerkes (Unie 55+),
De Koning (D66), Hessing (VVD), Van den Bos (D66), Van Ardenne-van der Hoeven
(CDA), Verkerk (AOV), Van Waning (D66), Sterk (PvdA), Van den Doel (VVD).Plv. leden: Terpstra (CDA), Beinema (CDA), Van Rey (VVD),
Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD), Dijksman (PvdA), Van Middelkoop (GPV),
Houda (PvdA), Middel (PvdA), Van Gijzel (PvdA), Verhagen (CDA), Woltjer (PvdA),
Rosenmöller (GroenLinks), Hoogervorst (VVD), Mulder-van Dam (CDA), Ter
Veer (D66), Stellingwerf (RPF), De Hoop Scheffer (CDA), Blaauw (VVD), Scheltema-de
Nie (D66), Van der Hoeven (CDA), Van Wingerden (AOV), Roethof (D66), Rehwinkel
(PvdA), Keur (VVD), Marijnissen (SP). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24400-X-99.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl