Vaststelling begroting van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (XIV) voor het jaar 2004; Verslag wetgevingsoverleg over de begrotingsstaat van LNV en van het Diergezondheidsfonds
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29200-XIV, nr. 47

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

06-11-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29200-XIV nr. 47

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningStenografisch verslag van een wetgevingsoverleg van de vaste commissie
voor Landbouw, Natuurbeheer en Visserij
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29200-XIVToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 57 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 200 XIVVaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit (XIV) voor het jaar 2004nr. 47VERSLAG VAN EEN WETGEVINGSOVERLEGVastgesteld 29 oktober 2003De vaste commissie voor Landbouw, Natuurbeheer en Visserij1 heeft op 23 oktober 2003 overleg gevoerd met minister Veerman
van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit over de begroting
van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit.Van het overleg brengt de commissie bijgaand stenografisch verslag uit.De voorzitter van de vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,AtsmaDe waarnemend griffier van de vaste commissie voor Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit,Van Leiden Stenografisch verslag van een wetgevingsoverleg van de vaste commissie
voor Landbouw, Natuurbeheer en VisserijDonderdag 23 oktober 2003 14.00 uurDe voorzitter: AtsmaAanwezig zijn 6 leden der Kamer, te weten:Atsma, Koopmans, Waalkens, Van den Brand, Snijder-Hazelhoff en Van den
Brink,en de heer Veerman, minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit.Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel
Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit (XIV) voor het jaar 2004 (29200-XIV);het
wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Diergezondheidsfonds
voor het jaar 2004 (29200-F).De voorzitter:Ik heet iedereen welkom die op de publieke tribune of anderszins dit begrotingsonderzoek
volgt. Excuses voor de te late aanvang, maar daarvoor zijn gegronde redenen.
Er zijn drie onderwerpen voor overleg met de minister die wij per blok willen
behandelen: het Diergezondheidsfonds, reconstructie en natuur en het Europees
geld in de begroting.Wij beginnen met het Diergezondheidsfonds.De heerVan den Brand(GroenLinks)In de rapportages die voor het begrotingsonderzoek zijn gemaakt, staan
twee begrippen centraal. Wat ons betreft zijn dat financiële transparantie
en kostenmaker/kostendrager, om een oude veilingterm te gebruiken die de minister
met zijn verleden zal aanspreken. In de bijlage met vragen en antwoorden over het Diergezondheidsfonds staat
een overzicht van kosten van dierziektebestrijding sinds 1997 en wie deze
heeft betaald. Die tabel is typografisch enigszins verhaspeld. Kan de minister
zorgen dat wij nog een goed leesbare tabel krijgen?Desondanks is het beeld helder. De overheid betaalt het overgrote deel
van de kosten van dierziektebestrijding, te weten 92%, als wij Rijk en EU
samen nemen. De bijdrage van de sector is slechts 8%. De bijdrage ten tijde
van de varkenspest en de vogelpest was buitensporig laag, te weten 1,5 en
4%. Dan laten wij de economische en maatschappelijke kosten van de schade
van niet-landbouwbedrijven nog buiten beschouwing. De toeristische sector
en de horeca zullen ook wel een rekening gepresenteerd hebben.Wetend dat er voor dergelijke praktijken weinig draagvlak in de samenleving
is, vraag ik de minister of deze verhouding niet behoorlijk scheef is gegroeid
en wat acceptabele verhoudingen zijn voor de toekomst. Denkt de minister dan
aan 50 of 20%? Mijn club heeft weleens gezegd dat de sector alles moet betalen,
bijvoorbeeld door de PVE-contributie wat te verhogen. Het is ook aardig om
te vernemen of de sectoren hierover een standpunt hebben ingenomen in de gesprekken
met de minister.Over het convenant hebben wij een aantal vragen. Denkt de minister dat
de sector bereid is om het lopende convenant open te breken? Welke stok heeft
hij daarbij achter de deur? Dreigt de minister dan niet zelf geslagen te worden?Wij hebben begrepen dat het convenant bepaalt dat de sector nog maar een
vijfde hoeft bij te dragen van wat hij nu doet, als het convenant eenzijdig
wordt opengebroken door het Rijk. Dat is dus vijf keer niks. Klopt het dat
dit wordt gesteld in artikel 12 van het convenant? Is het Rijk daardoor niet
gedwongen om het convenant nog vijf jaar voort te zetten? Het is ook van belang
voor de transparantie om gespecificeerd inzicht te krijgen in de cumulatieve
bedragen van verschillende sectoren.Tot slot heb ik nog twee korte vragen. Waarom zijn er in het Diergezondheidsfonds
geen ramingen voor 2005 en latere jaren opgenomen voor de uitgaven waar wij
gewoon aan vastzitten, zoals voor bewakingsprogramma's? Bij de fondsconstructie
ligt het in de rede om alle uitgaven en ontvangsten transparant te maken,
zonder gebruik te maken van de constructie van voorfinanciering via de LNV-begroting.MinisterVeermanDe opmerkingen van de heer Van den Brand over transparantie en kosten
maken/kosten dragen spreken mij zeer aan, zoals ik bij meerdere gelegenheden
heb betoogd. Hij vraagt of ik de verhouding tussen overheden en bedrijfsleven
niet scheef vind. Ik heb ook bij meerdere gelegenheden gezegd dat ik die scheef
acht. Wij moeten ons daarbij wel realiseren dat er in de afgelopen jaren grote
dierziektecrises zijn geweest die heel veel geld hebben gekost. De bestrijding
van die dierziekten gebeurt in het kader van internationale afspra- ken die
wij in de EU zijn overeengekomen.Dat het ons land treft, is buitengewoon ernstig en voor betrokkenen buitengewoon
droevig, maar dat is op zichzelf nog geen reden om te zeggen dat die scheefheid
altijd representatief is voor de kostenverdeling. Daarbij moet
in aanmerking worden genomen wat ons in de afgelopen jaren is overkomen. Vogelpest
is in 76 jaar niet voorgekomen. Dat overkomt ons en dan is de regeling van
kracht die is afgesproken met het bedrijfsleven.Ik wil niet zozeer spreken over het verleden, want dat geeft een vertekend
beeld van wat je gemiddeld genomen op grond van de afspraken mag verwachten
als een redelijke verhouding van de kosten die door de overheden en het bedrijfsleven
worden gedragen. Dat is een relativering.De heerVan den Brand(GroenLinks)Het gaat over de afgelopen vijf jaar.MinisterVeermanJa, maar in de afgelopen vijf jaar hebben wij nog een staartje van de
varkenspest gehad, mond- en klauwzeer, MPA, dioxine en vogelpest. Ik heb vijf
plagen opgenoemd en ik hoop dat wij niet aan zeven komen.De heerVan den Brink(LPF)BSE.MinisterVeermanJa, precies, BSE is de zesde. De blackhead-ziekte is ook ernstig, maar
de omvang daarvan is nog niet vergelijkbaar met die andere zaken.De vraag wat acceptabele verhoudingen zijn, kan niet zonder meer beantwoord
worden, maar moet in het kader van het convenant worden besproken. Ik heb
al gezegd dat ik de verlenging van het convenant wil bespreken met het bedrijfsleven.
De uitgangspunten daarbij zijn de bewaking, het bestrijdingsbeleid en de doorberekening
van de kosten daarvan en de bestrijdingsbeslissingen van de convenantpartners.
Deze punten komen voort uit de ervaringen die wij de afgelopen tijd hebben
opgedaan.De bewaking en bestrijding van dierziekten is een primaire taak en verantwoordelijkheid
van de houder van de dieren. De daaruit voortvloeiende kosten zijn onderdeel
van de bedrijfskosten van het veehouderijbedrijf. Ook als de overheid de bestrijding
moet uitvoeren vanwege verstrekkende maatregelen, zijn de kosten voor rekening
van de houder. Dat geldt ook voor de bewakingsprogramma's van dierziekten,
waarvoor de overheid verantwoordelijkheid draagt. Tegen die achtergrond vind
ik het noodzakelijk dat de bijdragen voor bewaking en bestrijding van de pluimvee-
en de schapen- en geitenhouderssector worden verhoogd.De heer Van den Brand zegt dat er geen draagvlak is om de kosten zo te
verdelen. Ter relativering heb ik de geschiedenis aangehaald als kader waarin
wij dat moeten bezien. Ik denk niet dat er draagvlak is om op deze massale
schaal gezonde dieren te doden ter voorkoming van uitbreiding van een besmetting.Een reële mogelijkheid is de inzet van vaccinatie. Zoals bekend,
ben ik een krachtig voorstander van afschaffing van het non-vaccinatiebeleid.
Dat is nog niet overal duidelijk, zo is de afgelopen weken gebleken, maar
ik grijp deze gelegenheid aan om dat nog maar eens duidelijk te maken. Dat
moet wel technisch en veterinair mogelijk, verantwoord en effectief zijn.
Dat is een belangrijk punt, want er zijn grote verschillen tussen diersoorten
en ziekten wat dit betreft.Waardevermindering van gevaccineerde dieren of de producten van gevaccineerde
dieren is natuurlijk mogelijk. De risico's van een dergelijke waardevermindering
zijn geen onderwerp van het convenant. Mogelijkheden voor het afdekken van
dergelijke risico's en medewerking om die risico's te beperken door retailers
of wederverkopers, om het in goed Vlaams te zeggen, moeten natuurlijk worden
benut.Het uitgangspunt is dat het bedrijfsleven primair verantwoordelijk is
voor doorberekening van bestrijdingskosten door de productschappen en voor
de effecten. Uit de contacten met het bedrijfsleven blijkt wel dat daar aandacht
voor is. De productschappen willen in dat verband financiële buffers
realiseren. Daarnaast is er aandacht voor een verbreding van categorieën
die met een doorberekening moeten worden geconfronteerd. Er moet nog een nadere
invulling worden gegeven voor hobbydierhouders.De heer Van den Brand sprak over de garantiesystematiek. De productschappen
stellen zich per sector garant: runderen 227 mln euro, varkens maximaal 227
mln euro, pluimvee maximaal 10 mln, schapen en geiten maximaal 2 mln euro.
De belangrijkste kostenposten zijn bestrijdingsmiddelen, aanschaf van materiaal
in vredestijd en de kosten van monitoringsprogramma's die 50-50 worden verdeeld.Onder die garantie vallen niet de kosten van toezicht en opsporing, bestrijdingskosten
voor dieren in het wild en dieren van particulieren, dierentuinen en kinderboerderijen
en gevolgschade voor ondernemers. Als LNV bij een uitbraak gebruikmaakt van
de bankgarantie, wordt op grond van de wet op de bedrijfsorganisatie aan de
sector een heffing opgelegd om de schuld aan de desbetreffende bank, in dit
geval de Nationale investeringsbank, te betalen.De voordelen daarvan zijn duidelijk: het bedrijfsleven behoudt geld voor
investeringen. Dat hoeft dus niet te vloeien, als er geen uitbraak is. Aan
de kant van de overheid is de zaak afgedicht door de bankgarantie. De sector
kent het maximale risico vooraf. Dat is ook een voordeel. De overheid krijgt
de garantie dat het bedrijfsleven meefinanciert. Wij weten dat er een draagvlak
is voor deze regeling.De heer Van den Brand heeft gevraagd wat er gebeurt als het convenant
wordt opgezegd. LNV kan vanaf 1 januari 2005 bij nieuwe uitbraken van dierziekten
geen aanspraak maken op de garantiebedragen. Dat is juist. LNV kan het rijksheffingensysteem
van de Gezondheid- en welzijnswet voor dieren (GWD) activeren voor de financiering
bij toekomstige dierziekten, maar dat vergt een behoorlijk wetgevingstraject.
Veehouders kunnen geconfronteerd worden met een diergezondheidsheffing van
de productschappen, ter aflossing van de oude dierziekten, zoals MKZ, of met
de nieuwe rijksheffingen van de GWD ter invulling van het Diergezondheidsfonds.Het is voor alle partijen niet prettig, als wij in een dergelijk traject
terechtkomen. Het convenant loopt tot en met 2004. Wij hebben gezegd dat wij
dat willen voortzetten. Deze voor beide partijen aantrekkelijke kanten van
het convenant zullen daarin meespelen.Het convenant loopt automatisch door voor de periode 2005-2010, tenzij
een van de partijen het voor 31 december 2003 schriftelijk opzegt, en
dat zijn wij niet van plan. Ik heb dat met het bedrijfsleven afgestemd. Het
loopt automatisch door en wij kunnen met de genoemde garantiebedragen gewoon
verder. In artikel 2, lid 7, van het convenant wordt de juridische kapstok geboden
om garantiebedragen en bankgaranties voor de nieuwe periode aan te passen.
Het convenant bepaalt namelijk dat deze voor de tweede periode in onderling
overleg worden aangepast aan de ontwikkelingen binnen de sectoren, de inflatie,
de kosten en dierziekterisico's. Wij nemen de gegevens van de afgelopen tijd
als leidraad bij de onderhandelingen over de hoogte van de garantstellingsbedragen.
Artikel 12 is al even genoemd. Als beide partijen dat willen, en dat is het
geval, gaan wij deze weg normaal op.Tot slot de vraag over de inzichten in de bijdrage van het Rijk, de EU
en het bedrijfsleven. Er wordt in de ontwerpbegroting van het Diergezondheidsfonds
van uitgegaan dat in het nieuwe begrotingsjaar alleen bewakingsprogramma's
zullen worden uitgevoerd en geen besmettelijke dierziekten zullen optreden.
Er kan daarom alleen voor de bewakingsprogramma's worden aangegeven hoe de
financiering tussen Rijk en bedrijfsleven zal plaatsvinden. Een toelichting
is verstrekt in de verdiepingsbijlage. Daarin staat dat het bewakingsprogramma
het Rijk 5,1 mln gulden zal kosten en het bedrijfsleven 2,6 mln. Dat
de uitgaven niet op 50-50-basis worden gefinancierd, wordt veroorzaakt door
het feit dat de maximale bijdragen in het convenant benut zijn voor de sector
schapen en geiten in het kader van de MKZ.Wat de vraag van de leesbare tabel betreft: we zullen daarvoor zorgen.De voorzitter:Het lijkt me praktisch om dit blok af te handelen en een korte tweede
termijn te houden, indien daar behoefte aan bestaat. Ik wijs erop dat dit
overleg zowel voor de minister als voor de Kamer bedoeld is als voorbereiding
op de behandeling van de begroting volgende week. Het is een wetgevingsoverleg.
Mocht de Kamer de behoefte hebben om moties in te dienen op dit punt, dan
is dat in principe mogelijk. Ik kan mij echter voorstellen dat de Kamer de
afweging op dit punt pas zal willen maken bij de behandeling van de begroting,
omdat dit een voorbereidingsoverleg is.De heerVan den Brand(GroenLinks)Voorzitter. Ik dank de minister voor zijn beantwoording. Wat mij betreft
blijft in de politieke zin de vraag liggen, kijkend naar morgen en overmorgen,
wat acceptabele verhoudingen zijn. Ik zou het fijn vinden als de minister
probeert om een richtinggevend getal te noemen, in het besef dat we jaren
moeten middelen. Wat vindt de minister een acceptabele verhouding tussen overheid
en bedrijfsleven, als we naar de volgende vijf of tien jaar kijken?De minister legt iets uit over artikel 2 en de garantiebijdrage. In de
tekst staat dat deze in overleg opnieuw kan worden vastgesteld met elkaar.
Dat betekent dat je daarover met elkaar steggelt. Verwacht de minister dat
het een gemakkelijk overleg zal zijn? Of zitten er nog een aantal onderhandelingsrisico's
aan vast?De heerWaalkens(PvdA)Het huidige afsprakenkader wordt nu verlengd. Wat is de inzet van de minister
om te komen tot een set nieuwe afspraken? Loopt dat door voor een jaar of
voor een nieuwe periode van vijf jaar? Zijn er tussentijdse onderhandelingen
mogelijk, als het kader nu niet wordt opgezegd? Als het kader doorloopt, is
er dan ruimte voor onderhandelen?De heerVan den Brink(LPF)MPA en dioxine hebben niets te maken met besmettelijke dierziekten. We
kunnen het Diergezondheidsfonds misschien voor enkele andere zaken gebruiken,
maar het is indertijd opgericht vanuit het oogpunt van besmettelijke dierziekten.
We moeten een aantal zaken goed uit elkaar proberen te houden. Wat kun je
de veehouderij daadwerkelijk in de schoenen schuiven en wat heeft de veehouderij
in de schoenen geschoven gekregen door het beleid? De veehouderij heeft door
beleid het non-vaccinatiebeleid in de schoenen geschoven gekregen. De veehouderij
heeft daar zelf niet om gevraagd. De veehouderij heeft BSE in de schoenen
geschoven gekregen omdat er op Europees niveau niet op 130 graden en onder
een druk van drie of zes bar werd verhit behalve in Nederland. Als dat in
Europees verband gebeurd zou zijn, hadden we in Europa geen BSE gehad. We
kijken zo gemakkelijk naar wat er vandaag is gebeurd, maar we vergeten gemakkelijk
wat de veehouderij in de schoenen geschoven heeft gekregen door het beleid.
Hoe denkt de minister daarover?MinisterVeermanHoewel de uitnodigingen om mij bloot te geven, charmant geformuleerd zijn,
doe ik dat niet. Ik ga niet vertellen wat ik in mijn hoofd heb. Ik zou een
slechte onderhandelaar zijn, als ik dat hier en public nu al ging vertellen.
Dat lijkt me voor iedereen een afdoende antwoord. Als dat niet het geval is,
dan wil ik graag enige tactische richtlijnen voor onderhandelen ten beste
geven.Het karakter van het overleg is zakelijk. Daarbij zal van de kant van
de overheid zakelijk worden opgetreden langs de lijnen die ik meerdere malen
heb geschetst, namelijk dat ik ten principale over de verhoudingen van de
kosten wil spreken. De bedoeling van het overleg is wel om er met partijen
uit te komen vanuit standpunten van redelijkheid. Ik heb de ervaring, ook
recentelijk bij de afwikkeling van allerlei kostenstaatjes die er nog lagen,
dat het bedrijfsleven daarin een harde maar redelijke onderhandelingspartner
is. Ik zie niet tegen dat overleg op. Ik weet dat van beide kanten de wens
bestaat om op een fatsoenlijke manier eruit te komen. Dat loopt dus vijf jaar
door, mijnheer Waalkens, tenzij tussentijds andere afspraken worden overeengekomen
volgens de wens van beide partijen. Dat geldt altijd bij een overeenkomst.
Maar als geen van de partijen de overeenkomst opzegt, gaat deze door. Wij
hebben niet de intentie om de overeenkomst op te zeggen.De heer Van den Brink stelt ten principale de vraag wie de veroorzaker
is van de dierziekten. Ik heb overigens alleen MPH genoemd als een plaag en
niet als een financieringsbron vanuit het Diergezondheidsfonds. De heer Van
den Brink heeft hier een punt. Wanneer je kijkt naar de verhouding van de
bedragen van de overheden en de sector, dan is dat meteen het antwoord. De
stappen die destijds in het non-vaccinatiebeleid gezet zijn, werden gezet
op verzoek van de nieuwe lidstaten die toetraden. We zijn later tot de conclusie
gekomen dat ook de lidstaten die dit zo graag wilden, zoals het Verenigd Koninkrijk,
twee jaar geleden behoorlijk met de gebakken peren hebben gezeten. We moeten
vaststellen dat we ons uiteindelijk hebben geschikt en dat we
in het kader van het bereiken van exportmarkten ook voordelen zagen. We hebben
er om die reden in toegestemd. BSE is een ander geval. We zeggen nu dat we
dat anders hadden moeten aanpakken, omdat we nu de oorzaak lijken te kennen
van de ziekte. Ik heb begrepen dat dit wetenschappelijk nog niet waterdicht
is. We weten deze dingen op dit moment, maar zij stonden destijds in een ander
afwegingskader. Nogmaals, als we dan naar de verhouding kijken tussen wat
de overheden betalen en wat de sector betaalt, dan kan er volgens mij niet
gezegd worden dat de veehouderij te veel zou hebben betaald.De heerVan den Brink(LPF)Dat heb ik ook niet uitgesproken.MinisterVeermanU zei dat de veehouderij die zaken in de schoenen geschoven had gekregen
en suggereerde daarmee dat de veehouderij daar niets aan kon doen. Dat is
dus heel betrekkelijk. Men zag ook de belangen en heeft om die reden de afweging
gemaakt om het daarmee eens te zijn. Verder wisten we eenvoudigweg niet van
het bestaan van de ziekte BSE, terwijl deze ziekte nu vrij structureel aanwezig
blijkt te zijn. Je weet achteraf altijd hoe je het had moeten doen. Dat geldt
voor meer zaken. Wanneer je kijkt naar wat de overheden betaald hebben, dan
hebben ze zich buitengewoon coulant opgesteld. Dat is terecht en in het kader
van de regelingen. Maar het gaat mij te ver om te zeggen dat de veehouderij
er niets aan kon doen en misschien niets had hoeven te betalen.De heerVan den Brink(LPF)Ik heb die opmerking absoluut niet gemaakt.MinisterVeermanIk wil uw suggestie dat dit het geval zou zijn, meteen wegnemen.De heerVan den Brink(LPF)Mijn suggestie zat in de sfeer van. Als ik mensen hoor spreken over de
verhouding die er nu is, dan wordt alleen gesproken over de verhouding tussen
bedrijfsleven en overheid. Men vergeet altijd te vertellen waar het vandaan
gekomen is. Ik probeer daar in de discussie dan op te wijzen. Als we een non-vaccinatiebeleid
hadden gehouden, hadden we nooit deze plagen in die mate over ons heen gehad.MinisterVeermanWe hadden dan wel andere kosten gemaakt. Ook het vaccineren kost geld.
De veehouderij had deze kosten dan moeten dragen.De voorzitter:Ik stel de collega's voor om dit blok als afgehandeld te beschouwen en
hierop volgende week terug te komen.Het woord is aan de heer Koopmans over het tweede blok, financiële
middelen financiering EHS en reconstructie.De heerKoopmans(CDA)Voorzitter. Een begrotingsonderzoek is een nuttig instrument om meer inzicht
te krijgen in wat we met elkaar in Nederland aan het doen zijn op het gebied
van afspraken, kosten en doelen. Ik kom uit de wereld van het provinciale
en gemeentelijke bestuur. Ik ben niet het kasstelsel gewend dat wij hier hanteren,
maar een baten/lastenstelsel. Ik heb er vorig jaar bij het begrotingsonderzoek
van Verkeer en Waterstaat op gewezen hoe groot het verschil daartussen is.
Ik denk dat veel te weinig mensen in ons land zich dit realiseren. Het kasstelsel
betekent dat er continu een balletje-balletje aan de gang is, waarbij je je
als buitenstaander maar ook als Kamerlid afvraagt waar het geld zit. Het kasstelsel
geeft de mogelijkheid om met kasschuiven te werken en met intertemporele compensatie.
Dat is ook een geschuif van geld van links naar rechts tussen jaartallen,
waardoor het zicht op de begroting en de controle buitengewoon moeilijk is.
Wij komen als fractie op een ander moment terug op de vraag hoe wij ten principale
aankijken tegen het kasstelsel en het baten/lastenstelsel. De ellende voor
de buitenwacht is groot, omdat de verschuivingen en de verschillen tussen
de begroting en de jaarrekening altijd aanzienlijk zijn. Dit wordt in dikke
boeken verklaard, maar de onduidelijkheid en het gevoel bij de buitenwacht
dat de overheid niet geheel betrouwbaar is, wordt daardoor extra vergroot.Het is van nog groter belang om in het kader van de EHS en de reconstructie
daarover met elkaar te spreken. Dit is in wezen het vervolg van het debat
over de 700 mln, dat heeft plaatsgevonden over de regeringsverklaring. Op
een gegeven moment stonden de fractievoorzitters bij de interruptiemicrofoon
en spraken over de bedragen. De minister-president antwoordde. De heer Van
der Vlies wees er toen op dat het gevecht over de 700 mln wel wat ingewikkelder
lag, omdat er zoveel overlappingen waren dat een specifieke onderverdeling
niet gemakkelijk te maken was. Hij zei dat het gevecht een schijngevecht was.
Dat schijngevecht moet nu in de begroting verder verwoord worden. Het is van
belang om nog eens nader te spreken over de 700 mln die bovenop de middelen
die er al waren komen en bovenop de bezuinigingen uit het kabinet-Balkenende
I.Voorzitter. Er is op 16 september een brief gekomen met een begroting,
waarbij een aanbiedingsbrief zat met op de achterkant een prachtige tabel
waarin een verdeling stond. Hierbij moet de vraag gesteld worden hoe de verdeling
totstandkomt. Op de vraag of de EHS begrensd is, was het antwoord dat dit
nog niet het geval was. Hoe weet je dan wat je moet aankopen? De minister
zet in zijn voorstellen precies hoeveel middelen er tot 2018 per jaar nodig
zijn. Daardoor lijkt het dat de minister precies weet hoeveel hectares aangekocht
moeten worden en wat die kosten. Dat hij dat laatste niet weet, kan ik begrijpen,
maar de hoeveelheid hectares is buitengewoon belangrijk. In die zin is het
ergerniswekkend dat de begrenzing in de provincies nog niet eens is afgerond,
terwijl de EHS al heel lang een nationaal gedragen traject is.Als wij de onderverdeling verder analyseren, zien we aan de ene kant de
EHS. Kan de minister aangeven wat de daarbij genoemde verwerving en extra
kosten voor beheer inhouden? Aan de andere kant staat de reconstructie. Onder
dit kopje staan de flankerende maatregelen voor de EHS. Wat gaat we daar nou
precies mee doen? Wat moet binnen de reconstructie onder de kopjes «water»
en «landbouw» worden verstaan? Buiten de reconstructiegebieden
komt dezelfde vraag naar voren: wat zijn de flankerende maatregelen voor de
EHS en hoe verhouden al deze middelen zich tot de gemaakte afspraken inzake
de extensiveringsmiddelen voor de melkveehouderij, de zogenaamde middelen
van prof. Koopmans?In deze tabel staan ook de uitvoeringskosten genoemd. In 2004 bedragen
deze 10 mln. Deze worden telkens met 5 mln verhoogd. Hoe wordt dat onderbouwd?
Of wordt bekeken hoe uit de 700 mln de stijgende apparaatskosten of bezuinigingen
die elders aan de orde zijn, kunnen worden bijgeplust? Ik zou met de gegevens
die ik voor me heb liggen, niet kunnen beredeneren waarom elk jaar precies
5 mln meer nodig is voor de uitvoering.De minister heeft in de begroting een interessante opmerking over de verdeling
van de middelen gemaakt: indien niet voldoende uitgegeven kan worden aan beheer,
worden de middelen naar aankoop verschoven. Gaat dat per jaar, per vier jaar,
per week of anders? Hoe wordt het balletje-balletje-spel op dat punt gespeeld?In mijn ogen is nog onvoldoende helder hoe wij de hoeveelheid hectares
die nodig is voor de verwerving van de EHS gaan monitoren. Eigenlijk proberen
wij al een aantal jaren precies duidelijk te krijgen hoeveel hectares nodig
zijn en hoeveel reeds is aangekocht. Ik vraag dat omdat ik al heel lang het
gevoel heb dat de EHS een soort groeiende systematiek is. Aan het eind van
het jaar schrijft het RIVM in Natuurbalans ook nog dat niet wordt gehaald
wat is afgesproken. Dat spreekt natuurlijk vanzelf als je de lat telkens verlegt.
Dat lijkt een beetje op polsstokhoogspringen.De heerVan den Brand(GroenLinks)Waaruit leidt de heer Koopmans af dat die lat elk jaar wordt verlengd
en verhoogd?De heerKoopmans(CDA)Dat kan ik afleiden uit het feit dat er dit jaar weer 27.000 ha bij komen.
Dat zijn nieuwe hectares, die niet in het SGR 1 zaten, maar nu in de begroting
staan. Het RIVM heeft daar al eerder over gesproken. Daardoor krijg ik een
bepaald beeld. Je legt de lat op een bepaalde hoogte neer. De polsstokhoogspringer
loopt terug, hij begint te rennen, maar ziet ineens dat de lat hoger ligt.
En wat gebeurt er dan? Hij springt tegen de lat aan, want daarop heeft hij
zich niet goed kunnen voorbereiden.De heerVan den Brand(GroenLinks)Waarop baseert de heer Koopmans dat de lat elk jaar hoger ligt?De heerKoopmans(CDA)Ik heb niet «elk jaar», maar «dit jaar» gezegd.
Ik heb de jaartallen nu niet voorhanden, maar dat is in het verleden al vaker
gebeurd. De EHS is door de begrenzing al verschillende keren opgehoogd. Onder
de provincies zijn al verschillende keren hectares uitgedeeld; er zijn tranches
bij gekomen.De heerWaalkens(PvdA)Het CDA is geen hoogvlieger en zal wat dit betreft dus tegen de paal aanvliegen,
maar alle hectares van de EHS zijn genoemd. De heer Koopmans spreekt misschien
over de robuuste verbindingen, maar die hebben niets te maken met de ecologische
hoofdstructuur.De heerKoopmans(CDA)Dan leer ik nu dat die daar niets mee te maken hebben, maar daar komen
wij tijdens de begrotingsbehandeling nog op terug.De staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat heeft een brief geschreven
over de inzet van 30 mln euro voor het Zandmaas-project. Waar kan ik dit bedrag
in de begroting terugvinden?Dan heb ik nog een vraag over de medefinanciering door de provincies.
Een aantal provinciebesturen heeft forse bedragen op de begroting opgenomen
voor natuurontwikkeling, EHS en reconstructie. De provincies kiezen er dus
voor ook te investeren in de aankoop voor de EHS. Hoe verwerken wij dat in
onze begroting? De heer Waalkens zei zojuist dat het aantal hectares is vastgesteld.
Als die door de provincies worden aangekocht, moeten wij onze middelen voor
verwerving van deze hectares dan nog op de begroting laten staan?De heerVan den Brand(GroenLinks)Mij is al eerder verteld dat het begrotingsonderzoek zo'n beetje de voorwas
is, de biotex, van de begrotingsbehandeling. Ik neem er in ieder geval kennis
van dat de heer Koopmans morrelt aan de 60%-40%-verhouding.Er is nog een aantal aanvullende vragen te stellen. Wij nemen jaarlijks
steeds meer hectares in beheer. Tegelijkertijd nemen de middelen in de periode
2004-2008 niet toe, maar af, zowel absoluut als procentueel. Ik verwijs naar
de begroting, pagina 196, en tabel 3 van het begrotingsonderzoek. Hoe verklaart
de minister dit? Zijn de beheerskosten naar hun aard dan niet meerjarig constant,
of zijn zij zelfs oplopend? Ik constateer daar echt een paradox.In de begroting van LNV wordt vermeld dat 40% van het beheer voor drie
kwart bestaat uit particulier beheer en een kwart uit agrarisch natuurbeheer.
In totaal moet de nieuwe natuur met beheersovereenkomsten in 2018 zo'n 50.000
ha beslaan. Een rekensommetje is dan heel snel gemaakt. In 2018 moet de verhouding
dan zijn: 37.500 particulier beheer en 12.500 agrarisch beheer. In de antwoorden
op de bladzijden 144 en 145 wordt echter voor de periode 2004-2008 12.000
ha agrarisch natuurbeheer en 5000 ha particulier beheer aangegeven. Dat betekent
dat de doelstelling voor het agrarische natuurbeheer in 2008 al gehaald is.
Houdt dit in dat er na 2008 in feite geen ruimte meer is voor groei en ontwikkeling?In de begroting is voor biologische landbouw vanaf 2005 7,5 mln opgenomen
onder de EHS. Wordt het geld gehaald uit de 700 mln intensivering, of heeft
de minister een andere relatie voor ogen tussen de biologische landbouw en
de ecologische hoofdstructuur? Als die relatie er is, ben ik daar erg benieuwd
naar.Hoe voorkomt de minister de volgende jaren dat eerst de goedkope, makkelijke
hectares worden aangekocht? Het kabinet hanteert de filosofie dat kosten niet
moeten worden doorgeschoven naar de toekomst, maar daardoor wordt het voor
latere kabinetten steeds moeilijker en duurder om de EHS-taakstelling te halen.MevrouwSnijder-Hazelhoff(VVD)Voorzitter. De heer Van den Brand heeft al twee van mijn vragen gesteld.
Die zal ik niet herhalen.Wij krijgen iets minder beheer, maar de uitvoeringskosten gaan fors omhoog:
van 10 mln in 2004 naar 20 mln in 2006. Dat houdt in dat er per jaar 5 mln
extra uitvoeringskosten bij komen, terwijl de Kamer in voorgaande overleggen
juist heeft aangegeven dat het allemaal wat eenvoudiger moest. Ik ga ervan
uit dat de uitvoeringsorganisaties het eenvoudiger moeten kunnen doen. Kan
de minister verklaren waarom die uitvoeringskosten zoveel stijgen?Dan heb ik nog een vraag over de realisering van de EHS. Wij hebben nu
een begroting voor 2005. In de stukken wordt aangegeven dat wij in 2015
misschien al voldoende hebben verworven. Ik kan dat niet inschatten. Is er
een aankoopschema waaruit wij kunnen afleiden hoe groot het budget moet zijn,
een schema dat een vloeiende lijn laat zien naar de realisatie?De heerVan den Brink(LPF)De stukken die wij hebben gekregen, heb ik met aandacht gelezen. Ik constateerde
maar één ding: mocht ik tot nog toe geen argwaan hebben gehad,
dan krijg ik het wel door de begroting en het ontvangen stuk, want ik begrijp
ze zo langzamerhand niet meer. Ik ben niet de maat, dat weet ik, maar in mijn
ogen houdt dat in dat het zaakje zo ingewikkeld is opgezet dat de mensen het
niet meer begrijpen. Daardoor ontstaat altijd argwaan.MinisterVeermanVoorzitter. Het aantal vragen dat hier is gesteld, is zo groot dat ik
mij afvraag waar wij het volgende week nog over moeten hebben. Ik verheug
mij overigens op dat debat, maar ik zal eerst eens kijken of ik deze vragen
de baas kan en dan bekijken of ik volgende week nog staande kan blijven.De voorzitter:Het is een voorbereiding op de begrotingsbehandeling van volgende week.MinisterVeermanDat is volstrekt duidelijk.Ik ga eerst in op de litanie over het kasstelsel die de heer Koopmans
enige tijd heeft afgestoken. Dat kan wel zo zijn, en daar kunnen wij ook wel
onze opvattingen over hebben, maar of dat nou balletje-balletje mag heten?
Dat lijkt mij toch een vrij profane diskwalificatie van al het werk dat mensen
dagelijks verrichten om netjes op de centjes te passen. Bovendien doen wij
dat al vele jaren, en het werkt. Af en toe is het ondoorgrondelijk. Daar heeft
de heer Van den Brink blijkbaar ook last van. Ik kan het niet mooier maken.
Stel je eens voor dat je minister bent en het allemaal moet begrijpen en,
sterker nog, moet verdedigen. Ik maak u maar deelgenoot van mijn zorgen, maar
dat veranderen we dus niet. Daar zijn wel plannen voor. Lagere overheden,
zoals de waterschappen, hebben die al uitgevoerd. Gemeenteraden gaan er ook
toe over. Ik kan wel verzekeren dat daarvoor weer andere problemen in de plaats
komen. In het bedrijfsleven blijkt wel dat een correct dubbel boekhoudsysteem –
in theoretische zin, niet in de zin van het tegenwoordige spraakgebruik –
ook problemen kent.Dan kom ik op de vragen die concreet zijn gesteld, want dat andere kan
ik niet oplossen. Ik wil eerst iets in het algemeen zeggen over de tabel,
want dat is toch wel van belang. Er is in het regeerakkoord een afspraak gemaakt
over 700 mln voor de periode tot en met 2007. De verdeling daarvan is in de
kabinetsbrief aan de Kamer gemeld en nu in de begroting verwerkt. Dat is de
uitkomst van een proces van nauwkeurig afwegen binnen het departement en binnen
de regering van wat als een goed en verantwoord midden op basis van de politieke
afspraken te billijken valt voor beide belangen, van EHS en reconstructie.Ik ben het met de heer Koopmans eens dat het er een beetje van afhangt
hoe je rekent. Laten wij vaststellen dat EHS en reconstructie gedeeltelijk
dezelfde gebieden betreffen. De toerekening van de kosten is dan een beetje
afhankelijk van de kant waar je van kijkt. Beide opvattingen, dat er tweederde
naar reconstructie gaat of naar EHS, zijn verdedigbaar, omdat in de overlapgebieden
beide doelen worden gefinancierd. Dat is het sterke punt van de politieke
deal die is gesloten in het gebied van EHS en reconstructie. Er wordt werk
met werk gemaakt.De doelstelling van de reconstructie is om te extensiveren in gebieden
waar de natuur de intensieve veehouderij niet verdraagt, of de schadelijke
uitwerking daarvan te beperken, en om dat te combineren met de aanleg van
de EHS. Dat is een heel verstandige, goed Hollandse oplossing. Wij moeten
oppassen dat wij niet aan dat tere evenwicht gaan morrelen, want daarmee worden
misschien weer allerlei andere dingen in discussie gebracht. Dat zou ik krachtig
willen ontraden.Dan kom ik op de afzonderlijke onderdelen, zoals de extra kosten voor
beheer. Een deel van de gelden voor beheer is bestemd om de overgang van Staatsbosbeheer
naar een ZBO en de kosten die daarmee gemoeid zijn, in de komende jaren gedeeltelijk
te overbruggen. Bij het onderdeel water gaat het om projecten die in het kader
van de EHS en het nationaal bestuursakkoord water worden uitgevoerd. Bij het
project landbouw staat een sterretje in de tabel, maar dat behoeft geen nadere
toelichting. Dat zijn middelen die in de toekomst onder meer voor de toekomst
van de intensieve veehouderij kunnen worden bestemd.Dan kom ik op de relatie tussen de Koopmansgelden en de EHS-gelden. De
flankerende maatregelen van de EHS zijn bedoeld om milieu- en waterinvloeden
aan te pakken die negatief zijn voor de EHS, zoals ammoniak en verdroging.
Dat is een bekende problematiek voor de heer Koopmans. Die extra gelden zijn
dus aanvullend aan de Koopmansgelden en gericht op extensivering van de veehouderij,
waar die Koopmansgelden ook op gericht waren.Over de uitvoeringskosten heeft de heer Koopmans gevraagd hoe wij zo precies
weten dat zij elk jaar 5% stijgen. De uitvoeringskosten zijn begroot op 10%
van het totaal. Dat is een gelegitimeerde stelpost, omdat wij van een heleboel
infrastructurele werken die er zijn gedaan, zoals bij landinrichting, weten
dat de uitvoeringskosten altijd ten minste 10% zijn van het totaal. Het zal
nog een hele toer zijn om ze daartoe te beperken, zeg ik er op voorhand bij.Er is ook gevraagd of er met geld wordt geschoven als er bij aankoop geld
overblijft. Als wij geld overhouden, omdat wij het niet weg kunnen zetten,
kunnen wij daarvan aankopen doen. Wij houden dus niets over. Bij de hoeveelheid
van 27.000 ha gaat het om robuuste verbindingen, die ervoor moeten zorgen
dat delen van de ecologische hoofdstructuur met elkaar in verbinding staan.
De financiering bij de provincies loopt via het Groenfonds.De heer Van den Brand heeft gevraagd naar de faciliteiten voor de biologische
landbouw. Die komen uit het bedrag van 31 mln dat deel uitmaakt van het totaal
van 700 mln. Hij zegt dat wij niet eerst de makkelijke hectares moeten doen
en daarna de moeilijke. Het hangt er een beetje vanaf wat er ter beschikking
komt. Wat zijn makkelijke en wat zijn moeilijke hectares? Wij moeten proberen
met een zekere systematiek aan te kopen, zodat je niet hapsnap aankoopt, maar
gebieden verwerft die bij elkaar passen en aansluiten. De biologische landbouw
willen wij vooral in de randzones van de EHS laten plaatsvinden, zodat deze
zo weinig mogelijk effect heeft op de kwaliteit van de EHS. Dat
vindt daar een rechtvaardiging in.De heer Van den Brand heeft opgemerkt dat er steeds meer hectares in beheer
zijn, terwijl de middelen daarvoor afnemen. Dat komt doordat de cofinanciering
met de EU voor het provinciaal omgevingsplan (POP) eindigt in 2006. Een eventueel
vervolg op het POP kan niet worden geraamd voor 2007, omdat in Brussel nog
moet worden besloten over verlenging. Dat is een optische daling, omdat wij
nog niet weten wat daarna komt. Daar is geen goede schatting van te maken.Mevrouw Snijder vraagt of er een aankoopschema is. Dat is opgenomen in
het meerjarenprogramma bij de nota Vitaal platteland, die in februari zal
verschijnen. Het bedrag van 30 mln voor Zandmaas is opgenomen onder verwerving
en inrichting natte natuur, in paragraaf 2.12.Ik geef de heer Van den Brink gelijk dat het ingewikkeld is, maar dat
is geen reden voor argwaan. Wij verbloemen helemaal niets. Ik geef toe dat
het wel wat eenvoudiger zou kunnen, maar er zijn regels die op grond van de
Comptabiliteitswet moeten worden gehanteerd. Wij zijn verplicht om in het
kader van de VBTB precies en uitvoerig aan te geven wat voor wat wordt gebruikt,
en de Rekenkamer volgt ons op onze schreden. Er zijn tal van waarborgen dat
wij er niet met de kas vandoor gaan. Als hij vragen heeft of toelichting wenst,
zijn mijn mensen te allen tijde bereid om hem te woord te staan of te helpen.
Het is beter om niet zelf te gaan plussen en tobben, maar gewoon even bij
het departement te vragen hoe dat zit. Er zijn altijd mensen bereid om dat
tot in de finesses uit te leggen.De heerWaalkens(PvdA)Ik herinner mij dat er 600 mln beschikbaar was aan Koopmansgelden voor
extensivering van de melkveehouderij in kwetsbare gebieden. Daar is 150 mln
afgegaan voor kennisvermeerdering en mineralenprojecten. Dan blijft er nog
450 mln over. Mijn vraag is hoeveel er nog over is. Er zijn nu mogelijkheden
voor inschrijving voor projecten voor een substantieel bedrag. Ik wil de woorden
balletje-balletje niet overnemen van de heer Koopmans, maar dat bedrag van
450 mln heeft wel onder een plastic bekertje gezeten. De minister zegt heel stellig dat de gelden van de meerjarenramingen beschikbaar
zijn voor de komende periode, voor groenfinanciering door de provincies. Kunnen
de provincies de kansen die er zijn, door de financieringsconstructie via
het Groenfonds benutten, net als de rentebedragen uit dat fonds?MinisterVeermanHet antwoord is «ja».De heerKoopmans(CDA)Dank voor de antwoorden en voor de open uitnodiging aan het einde. Als
ik balletje-balletje zeg, bedoel ik wel dat het netjes wordt gespeeld. Als
je de balletjes onder het bekertje houdt, speel je het netjes. Ik suggereer
niet dat er geen balletje onder zit en dat het niet netjes wordt gespeeld,
maar de Koopmansgelden vormen toch een fantastisch voorbeeld, omdat er niets
aan uitgegeven is. Er zou dus nog 202 mln moeten zijn op de begroting van
LNV en van VROM, want dat was de afspraak. Wij zoeken overal waar dat is gebleven.
De niet-reconstructieprovincies hebben er ook recht op om te weten wat zij
krijgen. Zij hebben projecten kunnen aanleveren, waarvan er nog geen een is
toegekend en er zijn nog geen middelen. Daarbij komt de vraag op hoe betrouwbaar
men in de toekomst is.De voorzitter:De heer Koopmans heeft het over ruim 200 mln euro en de heer Waalkens
had het over 450 mln gulden.De heerKoopmans(CDA)Ja, wij bedoelen hetzelfde bedrag.Bij de tabel heeft de minister het over een buitengewoon broos evenwicht.
Hij ontraadt krachtig om daaraan te gaan morrelen. Op de vraag naar het investeringsbudget
voor landelijke gebieden (ILG) wordt een fantastisch antwoord gegeven, namelijk
dat er middelen komen van bodemsanering, SGB en het nationaal bestuursakkoord
water. Weet iedereen in het kabinet tussen twee haakjes dat de minister dit
allemaal heeft opgeschreven? Daar ga ik gemakshalve van uit.Als wij die middelen in de komende twee jaar bij elkaar stoppen, gaat
het om heel veel geld. Dan is de vraag waarom deze verdeling zo broos is.
De minister zegt dat er wel wat over te zeggen is, als het van de ene naar
de andere kant gaat. Tegelijkertijd blijkt dat de EHS niet precies begrensd
is en dat de minister niet weet wat hij precies kan of moet kopen. Hoe komt
de minister dan tot zijn krachtige uitspraak dat je er niet aan moet gaan
morrelen? Ik vind dit verbazingwekkend. Er zijn nog zeer veel factoren die
maken dat het van belang is om op basis van argumenten met elkaar te praten
over de wijze waarop de verdeling in de komende jaren moet plaatsvinden.De heerVan den Brand(GroenLinks)De minister heeft geen antwoord gegeven op de vraag of in 2008 de taakstelling
agrarisch natuurbeheer gehaald is en er daarna dus geen uitbreiding meer kan
plaatsvinden. Ik begrijp zijn betoog over tabel 3 van het begrotingsonderzoek
niet. Bij beheer EHS is de procentuele verdeling van het extra geld over de
beleidsterreinen in 2004 29%, in 2005 15%, in 2006 5% en in 2007 6%. Ik begrijp
niet hoe dit mogelijk is, wanneer je weet dat het aantal hectares in particulier
beheer, in agrarisch natuurbeheer en qua verwerving groeit. Volgens mij zou
je gegeven die redenering de cijfers andersom moeten zetten. Ik heb behoefte
aan een extra verklaring. Ik vind dit een beetje onvoldoende.De voorzitter:Ik moet de minister enigszins verdedigen. U spreekt over de stafnotitie
die wij als Kamerleden hebben gekregen maar die de afgelopen dagen niet bij
de minister op tafel heeft gelegen. Er kan anders een misverstand ontstaan.De heerVan den Brand(GroenLinks)De titel is: De procentuele verdeling van extra geld – de 700 mln –
over de verschillende beleidsterreinen. Er is een miljoenenberekening gemaakt
en een percentageberekening. Het gaat over het beheer van de EHS. Er wordt
geconstateerd dat de minister jaarlijks meer hectares in beheer moet nemen,
terwijl tegelijkertijd de middelen niet oplopen maar afnemen. De minister
kwam met de verklaring van de cofinanciering. Dat gaat er bij mij niet in,
omdat ik dit niet kan rijmen met het afnemen van de middelen. De minister
zei terecht dat het niet mogelijk is om in 2007 of 2008 al geld uit te gaan
geven, als dit via de cofinanciering nog niet is binnengekomen. Dat betekent
echter dat de percentages om op veilig te spelen, hoger moeten
zijn. De minister heeft anders straks een aantal hectares aangekocht maar
geen geld om deze te beheren.MevrouwSnijder-Hazelhoff(VVD)Voorzitter. Ik ben het geheel eens met de vorige vraag. Ik wil het nog
even hebben over de uitvoeringskosten. De minister zegt zeer stellig dat hij
zijn best zal moeten doen om binnen de 10% te blijven. We hebben in het voorgaande
overleg geconstateerd dat de administratievelastendruk zeker voor de aanvrager
lager moet worden. Moet ik nu concluderen dat de lastendruk voor de uitvoerende
organisaties niet verandert? Ik dacht dat we ook daar een slag zouden maken.De minister geeft aan dat hij met 7,5 mln in de randgebieden van
de EHS een stap wil zetten op het gebied van de biologische landbouw. Moet
ik concluderen dat dit extra middelen zijn voor de biologische landbouw? Of
gaat er iets verschuiven binnen de begroting?De heerVan den Brink(LPF)Ik reageer even op de eerste termijn van de minister. Als je zaken zo
ingewikkeld maakt dat mensen het helemaal niet meer begrijpen, dan ontstaat
er argwaan. Het is een kwestie van samen communiceren. Als je helder met elkaar
communiceert en iedereen begrijpt hoe het in elkaar zit, dan ontstaat die
argwaan niet. Ik ben blij dat de minister zegt dat iedereen kan komen vragen
hoe het in elkaar zit. Er speelt ook nog een ander punt. Hoe moeilijker je
het maakt en hoe meer tijd erin gaat zitten om het te begrijpen, des te meer
geld blijft er aan de strijkstok hangen voor zaken waarvoor je het niet wilt
gebruiken. Je wilt het gebruiken voor het verkrijgen van meer natuur.MinisterVeermanLaat ik bij de heer Van den Brink beginnen. We maken het niet moedwillig
ingewikkeld. Laat nu niet het beeld ontstaan dat we het eerst ingewikkeld
maken om vervolgens mensen aan het werk te zetten die het weer gaan uitleggen.
Dat is een erg simpele voorstelling van zaken. We hebben ons te houden aan
allerlei voorschriften. De heer Koopmans vindt dat dit nu eindelijk weleens
zou mogen veranderen. Dat zou inderdaad buitengewoon plezierig zijn. Dat is
overigens een kwestie die de Kamer kan beïnvloeden. De Kamer is uiteindelijk
het hoogste wetgevende orgaan in dit land, het volk. Wij voegen ons uiteraard.
Ik zie met spanning tegemoet wanneer dit gaat gebeuren. Dat is echter een
majeure operatie, waarbij het de eerste jaren nog veel ingewikkelder zal worden,
omdat je van het ene systeem op het andere moet overstappen. Ik heb dit bij
een waterschap wat ik mocht dienen, meegemaakt. We verschillen op dat punt
niet met elkaar van mening. Die overstap zal wel een keer gaan gebeuren. Het
is echter niet zo dat wij het ingewikkeld maken. Het is ingewikkeld. Het enige
wat ik kan doen, is het zo duidelijk mogelijk opschrijven. Er gaat veel tijd
in zitten om deze materie precies te doorgronden. Ik bied de Kamer alle hulp
aan vanuit mijn departement om dit te bewerkstelligen, maar het moet niet
leiden tot de gedachte dat we het ingewikkeld maken en dat dit argwaan moet
opwekken. We moeten zeggen: ik begrijp het niet, leg het me uit. Iedereen
is ertoe bereid om dit te doen. Ik zou het ook veel simpeler willen, want
het kost mij ook een heleboel tijd. Ik zeg eerlijk dat ik het ook niet allemaal
begrijp.De heer Waalkens heeft gevraagd hoeveel geld er concreet over is van de
Koopmansgelden. Dit is volgens de tabel 124,782 mln euro aan de kant van LNV,
te beginnen met in 2004 13,4 mln euro, oplopend tot 23,6 mln euro. Ik kan
de Kamer deze tabel verschaffen in wat grotere vorm.Het is de bedoeling om ook na 2008 door te gaan met de uitbreiding van
agrarisch natuurbeheer. Laten we echter eerst kijken of we deze taakstelling
in 2008 kunnen halen.Bij de kosten voor de uitvoeringsorganen moet je niet denken aan procedures,
maar aan dienstverleningen. DOG verleent feitelijke uren werk aan de uitvoering
van bepaalde inrichtingsmaatregelen van de EHS, doet aankoopgesprekken voor
gronden, verleent assistentie bij het afsluiten van beheersovereenkomsten,
waarover we zojuist hebben gesproken. Het gaat om feitelijke dienstverlening
en feitelijke prestaties. Het wordt per 1 januari een agentschap, er
komt een kosten/batenregime. Als alle delen van de rijksoverheid langzamerhand
veranderen, zit straks de hele rijksoverheid op een kosten/batenstelsel. De
ervaring leert dat deze kosten in de praktijk in de orde van grootte van tussen
de 12 en 15% liggen. Een taakstelling van 10% is al zeer behoorlijk. Het bedrag
dat binnen deze begroting is gereserveerd voor het volgende jaar, is gebaseerd
op de historische gegevens. We zullen er naar streven om waar het eenvoudiger
en minder kan, dit ook te doen.De middelen ten behoeve van de biologische landbouw zijn extra middelen
die uit de post van 31 mln van de totale 700 mln komen. Dit is in de tabel
terug te vinden. De rechtvaardiging hiervoor is dat de biologische landbouw
aan de randen van de EHS komt om de gevolgen te verminderen voor de overspileffecten.De Kamer krijgt een schriftelijk antwoord op de vraag van de heer Van
den Brand over de tabel met betrekking tot het beheer van de EHS en de percentages.
Ik kan daar op dit moment niets over zeggen. Ik word voor het eerst met deze
tabel geconfronteerd. Overigens heb ik die tabel niet gemaakt.De voorzitter:Ook dit is niet bewust ingewikkeld gemaakt. De minister en de ambtenaren
van zijn ministerie zijn altijd welkom bij degenen die deze tabel hebben opgesteld.
De tabel is opgesteld op verzoek van de Kamer.Wij gaan over naar het derde blok, de verweving van de EU-gelden in de
begroting.De heerWaalkens(PvdA)De Kamer heeft aandacht gevraagd voor dit punt, omdat er op het terrein
van LNV een zeer sterke verweving is tussen Brussel en Den Haag. De EU-gelden
richten zich op drie onderdelen, het plattelandsbeleid, het structuurbeleid
en het markt- en prijsbeleid. Ik zal ze in deze volgorde langslopen.De plattelandsontwikkelingsplannen zijn ook door de Kamer aangemerkt als
een beleidsprioriteit. We hebben enige tijd geleden het rapport van de Rekenkamer
gekregen. Daarbij was er nogal wat commentaar op de verantwoording van de
POP-gelden in de begrotingen. Bij het doorvorsen van het onderdeel plattelandsbeleid
in de begroting, komen we een aantal zaken tegen die in het verlengde van
de opmerkingen van de Rekenkamer niet terug te vinden zijn. Het gaat met name
over de operationele doelstellingen, de prestatie-indicatoren
en de streefwaarden. Deze zouden vanuit het POP in het VBTB-proces in afrekenbare
doelen moeten worden neergezet. De drie vragen: hoeveel geld hebben we erin
gestort, waar is het geld gebleven en wat heeft het opgeleverd, zouden ook
op het plattelandsontwikkelingsbeleid van toepassing moeten zijn. Waarom is
het POP niet VBTB-proof gemaakt in de begroting van 2004?Er blijken in de LNV-begroting op onderdelen van het structuurbeleid vragen
te rijzen over de cofinanciering. Zouden we in de begroting niet een onderverdeling
mogen verwachten op het terrein van de EU-ontvangsten, bijvoorbeeld voor de
glastuinbouw, de biologische landbouw en demoregelingen? De Kamer kan de EU-uitgaven
en de EU-ontvangsten niet duidelijk terugvinden in de begroting. Zij zou graag
een overzicht hebben van aan de ene kant de doelstellingen van het POP en
aan de andere kant de afrekenbare doelen. De budgettaire verbindingen die
hiertussen bestaan, zouden misschien iets duidelijker naar voren kunnen komen.Bij het structuurbeleid is er verder een verschil tussen de uitgaven en
de ontvangsten. Er wordt in de begroting voor 2004 bij de ontvangsten ongeveer
40 mln ingeboekt, maar aan de uitgavenkant staat ongeveer 60 mln. Wij kunnen
dat niet rijmen. Kan de minister hier een reactie op geven?Bij de cofinanciering van het structuurbeleid blijken de percentages van
de EU-bijdragen erg verschillend te zijn. Hoe komen deze verschillen tot stand?
Is er per project een verschillende EU-participatie of komen bepaalde onderdelen
bij de cofinanciering niet als budget uit Brussel terug omdat wij daarvoor
geen eigen financiering op de plank hebben liggen? Worden alle mogelijkheden
van cofinanciering volledig benut? In het structuurbeleid willen wij ook graag
de meerjarenraming van de ontvangen bedragen zien.Het markt- en prijsbeleid is een grote stroom die in feite buiten de begroting
van het ministerie om gaat. Daarbij gaat het alleen maar over de uitvoeringskosten.
Toch is het goed om een totaal beeld te hebben: welke gelden komen uit Brussel,
wat wordt daarvan besteed en hoe is de cofinanciering daarbij geregeld? Het
zou goed zijn om dit in een begrijpelijke tabel neer te zetten. Dan kunnen
we ook eens de nettobetalerspositie in relatie tot LNV zien. Er wordt vaak
over de nettobetalerspositie gediscussieerd, maar wij hebben in feite onvoldoende
inzicht in de geldstromen omdat een gedeelte daarvan buiten de begroting om
loopt. Dat is wel begrijpelijk, er is geen reden om dat via de begroting te
laten lopen, maar wij willen de saldering graag duidelijker krijgen.Het regiebureau van het POP heeft begin van de week het signaal afgegeven
dat de POP-gelden worden onderbenut. Is dat waar en om welke bedragen gaat
het exact? Als er inderdaad onderbenutting is, hoe komt deze dan tot stand?
Het zou toch jammer zijn als deze gelden niet zouden worden aangewend voor
welke investering dan ook. Die moet dan wel geprioriteerd worden.Over de Zandmaas had ik dezelfde vragen als de heer Koopmans. De minister
heeft echter al aangegeven dat een en ander onder 2.12 terug te vinden is.
Dat zullen wij nog even nagaan. Het heeft wel te maken met een herprioritering
van ICES 2 en de natte natuurgelden. Is de minister het niet met mij eens
dat dit een sigaar uit eigen doos is? Dat is dan geen extra geld. Bij een
herprioritering gaat het bedrag ergens anders van af.Wij hebben een brief ontvangen over het project Hart voor Dieren. Het
ministerie van LNV heeft een brief gestuurd over de keuze die het kabinet
heeft gemaakt en de keuze die misschien in het gebied zelf wordt gemaakt.
Er zou zijn toegezegd dat de reserveringen voor Hart voor Dieren, of de alternatieven
daarvoor, op de begroting van LNV staan. Wij kunnen ze niet vinden, maar misschien
hebben we niet goed gekeken.Zijn de innovatiegelden voor het agrarisch onderwijs geschrapt? Is het
niet mogelijk om Brussel in dezen te laten meefinancieren? Vooral het hoger
agrarisch onderwijs is daarover zeer ontstemd. Is dat geld in de bezuinigingsronde
gesneuveld? En zo nee, zijn deze gelden dan nog ergens te vinden?De fractie van de PvdA vindt het van belang dat duidelijk is hoe de geldstromen,
op de begroting of daarbuiten, lopen. De saldering moeten wij goed in het
vizier krijgen.De heerVan den Brand(GroenLinks)De minister van LNV heeft verleden jaar toegezegd dat hij zou trachten
in de LNV-begroting voor 2003 een dwarsdoorsnede van streefwaarden-indicatoren
op te nemen. Dat is nog niet gebeurd. Hoe gaat de minister dat verantwoorden
en meten?De onderbenutting geeft aan Brussel echt een verkeerd signaal.MinisterVeermanEr is geen onderbenutting.De heerVan den Brand(GroenLinks)Oké.Bij de behandeling van de EU landbouwraad hebben wij er ook al over gesproken:
we moeten alle creativiteit gebruiken om bij Brussel zoveel mogelijk projecten
voor te dragen voor de POP-gelden. Dat is een voet tussen de deur voor toekomstige
cofinanciering. Het is daarom goed om opnieuw te kijken naar de menukaart
die op Europees niveau aan de POP-gelden vastzit, en alle menu's opnieuw door
te lopen. We kunnen eens kijken naar de prioriteiten in de om ons heen liggende
landen. In welke richting gaat de ontwikkeling? Moet de nadruk misschien anders
worden gelegd, bijvoorbeeld op streekontwikkeling of op streekproducten? Het
lijkt mij dat in Brussel de Application contrôler régional een
heel belangrijke ontwikkeling wordt. Ik heb het gevoel dat wij, als wij daar
nu nog geen eigenstandig nationaal beleid gericht op een toekomstige cofinanciering
op zetten, over een paar jaar moeten constateren dat wij de boot opnieuw hebben
gemist. Dan kunnen we alleen maar oud beleid en oude instrumenten voordragen
ter cofinanciering in Brussel. Ik denk dat wij daar bij pilot 2 niet op zullen
scoren.MevrouwSnijder-Hazelhoff(VVD)Ik heb nog een korte aanvulling. De heren Van den Brand en Waalkens hebben
al over de cofinanciering en het POP gesproken. Wanneer krijgt de Kamer daar
beter zicht op? Daarover bestaat nog veel onduidelijkheid. Wat willen wij,
wat is er gedaan en welke wensen hebben wij voor de toekomst? Ik vraag dus
om een echte verantwoording van hetgeen binnen het POP gebeurt.MinisterVeermanVoorzitter. Ik begin met het laatste: hoe gaat het nou met
de POP-gelden? Hiervoor wordt een apart communicatietraject met de Tweede
Kamer opgestart; daarover wordt zij binnenkort geïnformeerd. In deze
tussenevaluatie staat een passage over prestaties en doelstellingen, enz.
De Kamer wordt dus op haar wenken bediend, zoals dat hoort.Op de cofinanciering, de onderverdeling tussen de begroting van EU-ontvangsten,
biologische landbouw, enz. zal ik schriftelijk ingaan. Dat is nog veel werk.
Wij zullen dat doen, want de Kamer wil dat, maar dan moet zij niet meer praten
over minder ambtenaren. Het is een hele uitzoekerij, maar wij zullen het met
de beschikbare capaciteit naar vermogen uitvoeren. Ik heb er begrip voor dat
de Kamer nauwkeurig wenst te worden geïnformeerd, maar dat heeft wel
een prijs.De heerWaalkens(PvdA)Ik wil de vraag graag legitimeren.MinisterVeermanDie betwist ik niet.De heerWaalkens(PvdA)Nee, dat begrijp ik, maar er is veel discussie over de nettobetalerspositie
van Nederland. Ik wil daarom graag weten of het ministerie van LNV daarin
een forse rol speelt.De voorzitter:Ik stel voor, dat de minister deze vraag beantwoordt en aangeeft op welke
termijn de Kamer een en ander kan verwachten.MinisterVeermanIk geef maar aan dat wensen van de Kamer altijd leiden tot beslag op capaciteit.
Mijn departement heeft de komende tijd ongelooflijk veel wetgeving voor te
bereiden. Ik noem maar even de hele nitraatproblematiek. Er zijn ook nog andere
wettelijke maatregelen. Wij willen ook sterke vereenvoudigingen. Dat kost
ook allemaal menskracht. Ik slaak nu ook maar eens een zucht. Misschien krijg
ik daar volgende week de kans niet voor. Voorlopig krimp ik nog onder de vragen.Dan de structuurgelden, de verklaring tussen de 40 en de 60, ontvangsten
en uitgaven. De uitgaven en ontvangsten voor het structuurbeleid komen niet
binnen bij LNV. Alleen de gelden voor het zogenaamde FIOV. De uitgaven van
andere Nederlandse partijen staan nog pm: de pm-uitgaven worden hoger. Het
verschil is logisch, want de EU draagt maar een percentage bij, namelijk 15%
versus 50%.Dan de cofinanciering en de onderbenutting. In het begin van deze week,
maandagmiddag, hebben wij gesproken met de partijen in het land en de provincies.
Wij hebben vastgesteld dat er grote verschillen zijn in de benutting van de
POP-gelden door de verschillende provincies, maar dat er per saldo, dankzij
een geweldige inhaalrace de laatste maanden, niks is blijven liggen. Ere wie
ere toekomt: het noorden was het beste. Dat is in ieder geval zalf op de wonde
van drie geachte afgevaardigden.Zijn de Zandmaas-gelden een sigaar uit eigen doos? Ja.De heerKoopmans(CDA)Die zullen wij in Noord-Limburg met plezier oproken.MinisterVeermanOké.Hart voor Dieren heeft niets te maken met dierenbescherming of zo, maar
met een tunnel in de gemeente Dieren, in het hart van Dieren. Dat valt onder
robuuste verbindingen en het geld daarvoor komt dus uit het EHS-budget. Om
die reden dragen wij daaraan bij.De heer Van den Brand vraagt ons zoveel mogelijk projecten aan te dragen
in het kader van de POP-financiering. Hij stelt voor, een strategie te vormen.
Ik meen dat dit een heel terechte opmerking is. Dat gebeurt ook, want niemand
is gebaat bij afwijzingen als voorschotten zijn verstrekt. Wij oriënteren
ons nu dus op hetgeen Brussel kan en mag.De heer Van den Brand gaat nog een stapje verder: hij vraagt ons ook te
anticiperen op hetgeen in Brussel wellicht zal kunnen en mogen; probeer daarin
mee te denken. Bij het vorige algemeen overleg heb ik duidelijk gemaakt dat
wij bijvoorbeeld aan een pilotproject natuurbeheer medewerking verlenen. Hij
heeft echter volkomen gelijk: wij moeten proberen mee te denken met de ontwikkelingen
die de koerswijziging van het Gemeenschappelijk landbouwbeleid met zich brengt.
Wij nemen dat ter harte.Als de dwarsdoorsnede niet in de komende brief over de tussenevaluatie
van het POP wordt opgenomen, geven wij apart een dwarsdoorsnede, zodat ik
de verplichting die ik vorig jaar ben aangegaan, adequaat kan nakomen. Het EU-boekjaar 2003 is 15 oktober jongstleden afgesloten. Over enkele
weken kan de Kamer de desbetreffende stukken tegemoetzien.Ik meen dat ik alle vragen heb beantwoord.De heerWaalkens(PvdA)Ik dank de minister voor zijn antwoorden. Er is nog één
vraag blijven liggen, namelijk de vraag naar de innovatiegelden voor het agrarisch
onderwijs.MinisterVeermanWij zullen die vraag schriftelijk beantwoorden.De voorzitter:Ik concludeer dat de minister een aantal toezeggingen heeft gedaan, onder
andere tegenover de heren Van den Brand en Koopmans, over de EHS-doorrekening,
een tabel. De laatste toezegging, over de innovatie, hebben wij gehoord. Er
is ook nog een aantal andere. Het is een wetgevingsoverleg, dus het stenografisch
verslag is snel beschikbaar, ook voor het ministerie van LNV.De commissie wil graag uiterlijk maandag alle antwoorden op schrift hebben,
inclusief de nog toegezegde brieven en nota's. Daarover zal de commissie nog
haar beklag doen bij deze minister. Zij vindt namelijk dat zij voor de begrotingsbehandeling
iets te laat wordt geïnformeerd. Er is bijvoorbeeld nog een kabinetsreactie
toegezegd over de natuurbalans. Die zal dus uiterlijk maandag bij de Kamer
moeten zijn. Ik wijs er even op dat de Kamer er voor een ordentelijke vergadering
over de begroting aan hecht, dat de stukken op tijd binnen zijn.De behandeling van de begroting is nu nog voorzien voor woensdag. De agenda
van de Kamer is heden echter schoongeveegd. Vandaag wordt maar over één
onderwerp gediscussieerd. Alle andere agendapunten zijn afgevoerd. Wat dat
betekent voor de agenda van volgende week, weet op dit moment niemand. Dat
is nog verscholen in de boezem van de voorzitter van de Kamer.MinisterVeermanVoorzitter. Ik trek mij uw kritiek aan. Die is juist. Wij hadden op een
aantal punten eerder moeten reageren. Wij zullen ervoor zorgen dat u maandag
de gevraagde antwoorden hebt, wanneer de begrotingsbehandeling dan ook mag
plaatsvinden. Ik zal mijn best doen om herhaling te voorkomen.
Ik wil toch even het boetekleed aantrekken. Naar een woord van Kuyper ontsiert
dat de man niet.De voorzitter:Uiteraard is dat woord van Kuyper ook mij bekend. Vervolgens was Kuyper
dan altijd bereid om onmiddellijk toe te zeggen dat de aangekondigde brief
niet meer verstuurd zou worden omdat de toezegging van de minister meer dan
voldoende beantwoordt aan de wensen van de Kamer.Sluiting 15.45 uur.XNoot1Samenstelling: Leden: Van der Vlies (SGP), ondervoorzitter, Cornielje (VVD), Buijs (CDA),
Van Beek (VVD), Schreijer-Pierik (CDA), Atsma (CDA), voorzitter, Oplaat (VVD),
Geluk (VVD), Waalkens (PvdA), Snijder-Hazelhoff (VVD), Verbeet (PvdA), Van
den Brink (LPF), Vergeer (SP), Van den Brand (GroenLinks), Herben (LPF), Tichelaar
(PvdA), Ormel (CDA), Duyvendak (GroenLinks), Koopmans (CDA), Van der Ham (D66),
Van Velzen (SP), Van Loon-Koomen (CDA), Boelhouwer (PvdA), Douma (PvdA), Verdaas
(PvdA) en Kruijsen (PvdA). Plv. leden: Slob (ChristenUnie), Örgü (VVD), Spies (CDA), Dezentjé
Hamming-Bluemink (VVD), Mastwijk (CDA), Ten Hoopen (CDA), Hofstra (VVD), Van
Miltenburg (VVD), Samsom (PvdA), De Krom (VVD), Duivesteijn (PvdA), Eerdmans
(LPF), Lazrak (SP), Vos (GroenLinks), Van As (LPF), Van Heteren (PvdA), Van
Lith (CDA), Van Gent (GroenLinks), Van Bochove (CDA), Giskes (D66), Gerkens
(SP), Jager (CDA), Timmer (PvdA), Depla (PvdA), Fierens (PvdA) en Dubbelboer
(PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29200-XIV-47.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl