Wet participatiebudget; Verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-24 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31567, nr. 7

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

03-10-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

31567 nr. 7

30-09-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudsopgave

ALGEMEEN
1. Inleiding2. Achtergrond3. Ambities4. Sturing door het Rijk en relatie met WWB, WI en WEB
4.1 Sturing door het Rijk4.2 Relatie met andere regelgeving5. Vormgeving: financieringssystematiek en bestedingsregels
5.1 Financieringssystematiek en bestuurlijke afspraken over
prestaties5.2 Bestedingsregels en verantwoording: het eindperspectief5.3 Bestedingsregels tijdens de overgangsfase6. Financiële aspectenARTIKELSGEWIJSOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31567Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 48 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 567Bundeling van het WWB-werkdeel, budgetten voor
inburgeringsvoorzieningen en de middelen voor volwasseneneducatie (Wet
participatiebudget)nr. 7VERSLAGVastgesteld 30 september 2008De vaste commissie voor Sociale Zaken en
Werkgelegenheid1, belast met het voorbereidend onderzoek
van bovenstaand wetsvoorstel, heeft de eer als volgt verslag uit te
brengen van haar bevindingen.Onder het voorbehoud dat de regering de vragen en opmerkingen in dit
verslag afdoende zal beantwoorden, acht de commissie hiermee de
openbare behandeling van het voorstel van wet voldoende voorbereid.
Inhoudsopgave

ALGEMEEN11.Inleiding12.Achtergrond33.Ambities44.Sturing door het Rijk en relatie met
WWB, WI en WEB4 Sturing door het Rijk4 Relatie met andere regelgeving55.Vormgeving:
financieringssystematiek en bestedingsregels5 Financieringssystematiek en bestuurlijke afspraken over
prestaties5 Bestedingsregels en verantwoording: het
eindperspectief7 Bestedingsregels tijdens de
overgangsfase106.Financiële aspecten11ARTIKELSGEWIJS12ALGEMEEN
1. InleidingDe leden van de CDA-fractie hebben kennis genomen van het voorliggende
wetsvoorstel. Eerder hebben deze leden aangegeven dat een volledig
ontschot participatiebudget het te bereiken doel moet zijn. Hierbij
moet wel duidelijk zijn welke prestaties gemeenten leveren voor het
beschikbaar gestelde budget. Deze ambitie is ook opgenomen in het
coalitieakkoord en het bestuursakkoord dat met de gemeenten is
gesloten.De leden van de CDA-fractie kunnen zich niet aan de indruk onttrekken
dat het wetsvoorstel hinkt op twee gedachten. Deze leden steunen de
ambitie1om beter en gerichter in te kunnen zetten op participatie door
schotten tussen bestaande regelingen te slechten. Tegelijkertijd bevat
het wetsvoorstel nog veel van de elementen die voortkomen uit de drie
geldstromen zoals ze nu bestaan. Ieder voor zich misschien verklaarbaar
maar daarmee wordt het eindperspectief van een volledig ontschot
participatiebudget minder zichtbaar.Ook vragen deze leden om een nadere onderbouwing van de keuze om ook
bij een volledige ontschot eindperspectief drie departementen te houden
die het budget voeden. Waarom wordt, eventueel na een zekere termijn,
niet gekozen voor overheveling van budgetten en 1
eindverantwoordelijk bewindspersoon?Daar komt bij dat onduidelijk is op welke wijze afgerekend gaat worden
op geleverde prestaties of output. Daar bestaat bij de gemeenten, zo
lezen deze leden in de brief van 8 september, zelfs principieel
bezwaar tegen.De leden van de CDA-fractie hebben tegelijkertijd weinig begrip voor
deze principiële stellingname van de VNG. Het is naar het oordeel van
deze leden niet meer dan redelijk dat tussen rijk en gemeenten
afspraken worden gemaakt over te realiseren doelen. Het vergroten van
de participatie is een van de pijlers van het huidige kabinetsbeleid.
Bovendien mag worden gevraagd dat vooraf duidelijk is welke prestaties
geleverd worden voor een bedrag van circa 2 miljard euro.De leden van de PvdA-fractie hebben met bijzondere belangstelling
kennisgenomen van de wet over de bundeling van het WWB-werkdeel,
budgetten voor inburgeringsvoorzieningen en de middelen voor
volwasseneducatie (Wet participatiebudget). De leden van de
PvdA-fractie stemmen ermee in dat gemeenten zelf invulling gaan geven
aan de ruimte die het participatiebudget biedt zodat beter maatwerk kan
worden geleverd, hetgeen zal leiden tot meer arbeidsparticipatie. Naar
aanleiding van het wetsvoorstel hebben deze leden nog enkele vragen.De Memorie van Toelichting meldt dat de uitkomsten van het algemeen
overleg1 en de inbreng van de kant van gemeenten, regionale
opleidingencentra’s (roc’s) en de Raad voor de Financiële
Verhoudingen (Rfv) bij het opstellen van het onderhavige wetsvoorstel
zijn betrokken. Op welke wijze heeft dit plaatsgevonden?Kan de regering aan de hand van concrete en meetbare effecten en
prestaties welke doelstellingen zij heeft met dit wetsvoorstel en
daarbij uiteenzetten wanneer zij het effect van de wet als succesvol
beoordeeld, zo vragen de leden van de PvdA-fractie. Welke
prestatie-indicatoren gaat de regering hierbij hanteren? Kan de
regering deze effecten en prestaties afzetten tegen de effecten en
prestaties uit de periode 2002–2008?De leden van de SP-fractie delen de strekking van het voorliggende
wetsvoorstel waarbij het uiteindelijk de bedoeling is ontschotting van
verschillende budgetten te regelen. De leden staan achter het doel om
door ontschotting de arbeidsparticipatie, inburgering en
maatschappelijke participatie door deelname aan volwasseneneducatie te
vergroten. Het verminderen van administratieve lasten voor onder andere
gemeenten is een goed streven en zal ook de uitvoering ten goede kunnen
komen. Over verschillende onderdelen hebben de leden nog opmerkingen en
vragen, mede in relatie tot de grotere beleidsvrijheid voor gemeenten,
waarborgen van kwalitatieve duurzame trajecten, overgangsbepalingen en
financiële consequenties.Een algemene vraag; de budgetten worden ontschot. Wordt de keuze
waaraan gelden worden besteed, te weten inburgering, re-integratie of
educatie, volledig aan gemeentelijke politiek overgelaten? En,
aangezien de budgetten niet onuitputtelijk zijn, is het denkbaar dat
gemeenten bijvoorbeeld het grootste deel van het budget inzetten op
inburgering, waardoor er minder geld overblijft voor duurzame (vaak
duurdere) re-integratie? Oftewel, zal er door ontschotting geen
concurrentie ontstaan van gelden voor diverse doelgroepen? Zal dit geen negatieve
gevolgen hebben voor de kwaliteit van de aangeboden trajecten? Kan de
regering haar antwoord toelichten en deze zorgen van de leden van de
SP-fractie wegnemen?De regering noemt een aantal extra mogelijkheden (Memorie van
Toelichting, bladzijde 2), waaronder: «de inzet van
re-integratievoorzieningen is niet langer beperkt tot de eigen inwoners
van een gemeente». Kan de regering dit toelichten? Hoe staat dit in
verhouding met de verantwoording van afzonderlijke gemeenten (mede aan
de hand van output)?De leden van de fractie van de PVV hebben met belangstelling
kennisgenomen van onderliggend wetsvoorstel.Naar aanleiding hiervan hebben de leden van de PVV-fractie de volgende
vraag.Met onderhavig wetsvoorstel zullen drie geldstromen, waaronder de
middelen voor inburgering, via één budget door het Ministerie van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid onder gemeenten worden verdeeld. De
leden van de PVV-fractie vragen of de regering kan toezeggen dat na de
inwerkingtreding van de voorgenomen ontschotting traceerbaar blijft
welk bedrag er jaarlijks exact aan inburgering wordt besteed. Graag
vernemen deze leden de reactie van de regering.De leden van de fractie van de VVD hebben met belangstelling
kennisgenomen van het wetsvoorstel Wet participatiebudget Voor de leden
van de VVD-fractie is de ontschotting van de budgetten van de
verschillende re-integratiemiddelen een stap in de juiste richting.
Zeker als hiermee beoogd wordt een zowel een efficiencyslag als een
verlaging van de kosten en administratieve druk te bewerkstelligen.Toch hebben de leden van de VVD-fractie een aantal vragen omtrent de
voorstellen die voorgelegd worden in het onderhavige wetsvoorstel.De leden van de VVD-fractie vragen of de regering concreet kan maken
wat de kwantitatieve doelstellingen zijn? Dit zowel wat betreft de
kostenbesparingen als de verbetering van de re-integratieresultaten.
Met andere woorden: hoe veel meer mensen zullen aan een baan geholpen
gaan worden en hoeveel minder gaat dat kosten? Hoe wordt het succes van
de ontschotting gemeten? Welke prestatie-indicatoren zal de regering
hierbij hanteren?De leden van de fractie van de ChristenUnie hebben kennis genomen
van het wetsvoorstel. Zij ondersteunen de gedachte van ontschotting,
maar hebben vragen bij de uitwerking in de praktijk. Deze vragen zijn
in dit verslag opgenomen.
2. AchtergrondDe leden van de CDA-fractie vragen naar de voortgang rond het
principeakkoord dat op 11 juli is bereikt over de ambities op het
terrein van educatie. Kan de oormerking van de gelden voor educatie nu
wel of niet per 1 januari 2009 komen te vervallen? Welke consequenties
heeft dit voor het wetsvoorstel? Gesproken wordt over een algemene
maatregel van bestuur die begin september aan de Raad van State kan
worden voorgelegd. Waarop heeft deze algemene maatregel van bestuur
betrekking? Is deze algemene maatregel van bestuur inderdaad voor
advies aan de Raad van State voorgelegd? Deze leden hechten eraan dat
de algemene maatregel van bestuur betrokken kan worden bij de plenaire
behandeling van het wetsvoorstel.Is het waar dat de afspraken rond output voor wat betreft de
re-integratie vastliggen in het bestuursakkoord dat rijk en gemeenten
hebben gesloten? Wat bevat deze afspraak meer dan dat er 75 000
mensen minder aan- gewezen zijn op de bijstand en dat er 25 000
niet-uitkeringsgerechtigden aan het werk zijn geholpen?Kan worden aangegeven welke prestaties uit het deltaplan inburgering
geleverd moeten worden met de inburgeringsmiddelen die onderdeel
uitmaken van het participatiebudget?Gesteld wordt dat het streven erop is gericht «in de toekomst zoveel
mogelijk een set van bestuurlijke afspraken met gemeenten te maken».
Wanneer zou dat naar het oordeel van de regering voor het eerst aan de
orde zijn?De leden van de PvdA-fractie merken op dat de regering een aantal
uitgangspunten schetst bij de bundeling van budgetten, zoals het
uitgangspunt dat de gemeentelijke budgetten voor volwasseneneducatie,
inburgering en re-integratie in eerste aanleg worden betrokken. Deze
leden missen hierbij een toelichting op de Wet Voorgezet Algemeen
Volwassenen Onderwijs (VAVO). Zal de VAVO worden ondergebracht bij de
reguliere onderwijsfinanciering, zo vragen deze leden.
3. AmbitiesDe leden van de PvdA-fractie vragen welke maatregelen de regering onder
meer in het licht van het voorgaande gaat treffen om de wachtlijsten om
deel te kunnen aan inburgeringscursussen die bestaan aan te pakken?
Wanneer verwacht de regering dat deze wachtlijsten (grotendeels) zullen
zijn weggewerkt?De regering zegt forse ambities te hebben op de terreinen van
arbeidsparticipatie en maatschappelijke participatie, inburgering en
volwasseneneducatie, aldus de leden van de SP-fractie. Worden met deze
ambities ook extra gelden ingezet? Zo nee, waarom niet?
4. Sturing door het Rijk en relatie met WWB, WI en WEB
4.1 Sturing door het RijkDe leden van de PvdA-fractie constateren dat de regering om de drie
doelen te kunnen realiseren de gemeenten daarop gaat aansturen. Sturing
vindt plaats via verdeling op output en waar nodig bestuurlijke
afspraken tussen Rijk en gemeenten. Welke indicatoren zijn van belang
bij de verdeling op output? Kan de regering een overzicht geven van
alle afspraken die zijn gemaakt tussen de gemeenten en het Rijk?In welke mate zijn de output-verdeelmaatstaven gebaseerd op de
bestuurlijke afspraken en daarin vastgelegde prestaties. Heeft de
regering sturingsmiddelen tot haar beschikking indien de prestaties
van gemeenten achterblijven bij de bestuurlijke afspraken, zo vragen
deze leden. Op welke wijze zal de Kamer daarbij betrokken zijn?De leden van de SP-fractie merken op dat het wetsvoorstel volgens de
regering enerzijds leidt tot een grotere beleidsvrijheid, anderzijds
blijven gemeente verantwoordelijk voor de taken uit de drie
materiewetten en wordt een nieuwe financieel verdeelsysteem
geïntroduceerd. In hoeverre wordt naar het oordeel van de regering de
beoogde toename van beleidsvrijheid beperkt door (1) de wettelijke
taken vanuit de drie materiewetten, (2) het financiële verdeelsysteem
en (3) de voorgenomen sturing op output?Welk deel van het
participatiebudget is flexibel besteedbaar uitgaande van de wettelijke
taken die gemeenten hebben?In hoeverre acht het Rijk sturing op prestaties mogelijk als het aan
gemeenten zelf is om de vertaling te maken welke afspraken op lokaal
niveau nodig zijn om deze prestaties mogelijk zijn, en er geen
financiële afrekening plaatsvindt op basis van gehaald prestaties? Hoe verhoudt het streven naar sturing op de absolute landelijke
prestaties zich tot de opmerking van de bewindslieden dat bestuurlijke
afspraken geen garantie biedt voor de resultaten van gemeenten? Kan de
regering uiteenzetten op welke wijze de Kamer betrokken wordt bij het
vaststellen van de absolute landelijke prestaties?In welke mate zijn de output-verdeelmaatstaven gebaseerd op de
bestuurlijk afspraken en daarin vastgelegde prestaties? Heeft de
regering directe sturingsmiddelen tot haar beschikking indien de
prestaties van gemeenten achterblijven bij de bestuurlijke
afspraken? Zo ja welke en op welke wijze wordt de Kamer daarbij
betrokken?
4.2 Relatie met andere regelgevingDe leden van de PvdA-fractie vernemen graag welke gevolgen de regering
geeft aan de resultaten van de ledenraadpleging van de VNG, gelezen de
opmerking van de regering dat oormerking met ingang van 1 januari 2009
zal vervallen bij instemming door de VNG met het
onderhandelaarsakkoord. Welke gevolgen heeft dit in het bijzonder
voor het gebruik van de bepaling in artikel 12, derde lid, namelijk het
toestaan van gebruik van genoemde bedragen bij roc’s aan andere doelen
dan educatie?
5. Vormgeving: financieringssystematiek en bestedingsregels
5.1 Financieringssystematiek en bestuurlijke afspraken over
prestatiesVoorgesteld wordt het verdeelmodel te laten bestaan uit drie
verdeelsleutels. Begrijpen de leden van de CDA-fractie het voorstel
goed dat in feite pas in 2011 de definitieve verdeling zal ingaan? Kan
de regering toelichten of de verdeelsleutel in het algemeen neer zal
komen op de som van de drie afzonderlijke budgetten zoals ze nu
bestaan? Worden grote veranderingen verwacht? Gesproken wordt over een
algemene maatregel van bestuur waarin de precieze invulling van de
verdeelsleutels en weging van factoren zal worden bepaald: is deze
algemene maatregel van bestuur al in voorbereiding? Is de algemene
maatregel van bestuur beschikbaar bij de plenaire behandeling van het
wetsvoorstel?Kan daarnaast zicht worden gegeven voor de komende jaren wat eventuele
herverdeeleffecten zijn van de introductie van het
participatiebudget? Bij welke gemeenten zijn eventuele effecten het
grootst en is voorzien in een hardheidsclausule?De leden van de PvdA-fractie constateren dat de Memorie van
Toelichting meldt dat voor het budgetteren van gemeenten een
verdeelsysteem nodig is om het macro-participatiebudget te verdelen
over gemeenten. Deze verdeling vindt vervolgens deels plaats op basis
van output-verdeelmaatstaven. Kan de regering reageren op het
standpunt van de VNG dat het uitgangspunt zou moeten zijn dat de
sturing via een prikkel via output-verdeelmaatstaven niet nodig is?Deze leden vernemen graag in hoeverre naar het oordeel van de regering
de beoogde toename van beleidsvrijheid wordt beperkt door (1) de
wettelijke taken vanuit de drie materiewetten, (2) het financiële
verdeelsysteem en (3) de voorgenomen sturing op output? Welk deel van
het participatiebudget is flexibel besteedbaar uitgaande van de
wettelijke taken die gemeenten hebben.In de Memorie van Toelichting wordt gesproken over «voorgenomen»
verdeelsleutels, wanneer worden deze definitief vastgesteld? Op welke
wijze worden de inhoud verdeelsleutels bepaald, herzien en vastgesteld
en op welke wijze wordt de Kamer hierover (vooraf) geïnformeerd? Hoe
verhoudt dit zich tot de invoeringsdatum op 1 januari 2009? De leden van de SP-fractie merken op dat in de Memorie van
Toelichting wordt gesproken over «voorgenomen» verdeelsleutels.
Wanneer worden deze definitief vastgesteld? Op welke wijze worden de
inhoud verdeelsleutels bepaald, herzien en vastgesteld en op welke
wijze wordt de Kamer hierover (vooraf) geïnformeerd?Voor inburgering en educatie betreft het een nieuwe verdeelsystematiek.
Wat zijn de verwachtte effecten daarvan voor de uitvoering van
wettelijke taken in het kader van de WI en WEB voor zowel gemeenten als
betrokken partners (bijvoorbeeld roc’s)? Welke risico’s zijn er
eventueel aan de orde en hoe worden deze beperkt? Op welke wijze zijn
de vermelde output-verdeelmaatstaven in overeenstemming met de huidige
praktijk van de uitvoering van die wetten, zijn de maatstaven ook
afgestemd met betrokken partijen?Hebben de gemeenten waar in de afgelopen jaren veel succesvolle
inburgeringstrajecten hebben plaatsgevonden en waar met succes
mensen aan volwasseneneducatie hebben deelgenomen geen nadeel door de
verdeelsystematiek? Dit effect was ook te zien bij de verdeling van WWB
gelden. Juist de gemeenten die in het verleden veel uitstroom uit de
bijstand kenden zijn nu vaak de zogenaamde nadeelgemeenten. Zal dit
straks ook gelden bij de verdeling van gelden voor inburgering en
volwasseneneducatie? Kan de regering haar antwoord toelichten?Is het mogelijk dat de regering de invulling van de verdeelsleutels tot
2011 nog aanpast ten opzichte van de lijst in de Memorie van
Toelichting? Zo ja, waarom en welk effect kan dit hebben op de
«verwachte prikkelwerking»?Jaarlijks zal in september voorafgaande aan het budgetjaar een budget
aan gemeenten worden toegekend. Is dit wel tijdig? Kan de regering in
de toelichting de ervaring met tijdigheid van verdeling van
re-integratiegelden uit het WWB-werkdeel hierbij betrekken?Uit het wetsvoorstel en de Memorie van Toelichting blijkt dat op onder
meer uitvoering, monitoring, aansturing, verantwoording,
verdeelsleutels en toezicht de regering nog een (nadere) invulling, al
dan niet via algemene maatregel van bestuur of ministeriële regeling,
moet geven. Kan de regering schematisch (in tabelvorm) uiteenzetten wat
het wetsvoorstel wijzigt betreffende de uitvoering, monitoring,
aansturing, verantwoording, verdeling van budgetten en toezicht? Kan de
regering daarbij in een overzicht uiteenzetten welke taken uit de drie
materiewetten onder de Wet participatiebudget zullen vallen?De leden van de VVD-fractie constateren dat er onduidelijkheden zijn
wat betreft het oormerken van gelden voor educatie binnen het
participatiebudget. Deze worden tot 2011 volledig geoormerkt voor de
roc’s terwijl output-verdeelmaatstaven juist een prikkelwerking zouden
moeten hebben. De regering heeft aangegeven, indien er overeenstemming
binnen de VNG zou zijn over educatieprestaties, dat het oormerken van
gelden voor de ROC’s dan zou komen te vervallen. Nu is gebleken dat er
een dergelijke overeenstemming tot stand is gekomen, vragen de leden
van de VVD-fractie of de oormerken worden verwijderd van de
opleidingsgelden.Is het de bedoeling van de regering om marktwerking toe te laten op de
opleiding en educatiemarkt voor re-integratie? Zo ja, worden de
geoormerkt gelden dan vrij gemaakt? Zo nee, waarom niet?Indien de gelden tot 2011 geoormerkt blijven, in hoe verre is er dan
nog concreet sprake van ontschotting?De leden van de VVD-fractie gaan ervan uit dat werk altijd de beste
oplossing is om uit een uitkeringssituatie te geraken en nemen als
uitgangspunt dat de gemeenten zelf het beste de keuze kunnen maken of
een individu het meest gebaat is bij een opleiding dan wel een
re-integratietraject. Waarom wordt dan door de regering tot een
verdeelsleutel gekomen die de beleidsvrijheid van gemeenten ontneemt en
waardoor inburgering en opleiding voor sommigen aangeboden zal moeten worden terwijl het
begeleiden naar arbeid een beter keuze zou zijn? Waarom is er niet voor
gekozen bij de ontschottingsvoorstellen ook over te gaan tot het
instellen van volledige vrijheidskeuze bij de gemeenten.Kan de regering ook precies uiteenzetten wat de voorgestelde
verdeelsleutels in zullen houden? Hoe worden deze bepaald? En tot
wanneer zij gelden?De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat het beschikbare
macro-budget op basis van output-verdeelmaatstaven verdeeld wordt.
Daarbij wordt niet alleen het te behalen doel- namelijk participatie –
als maatstaf genomen, maar ook de middelen – zoals ingekochte
cursussen. Waarom is gekozen voor het ook sturen op middelen, zo vragen
de leden van de ChristenUnie-fractie. En hoe verhoudt sturen op
middelen zich tot decentralisering van de uitvoering, zo vragen zij.
Voorts willen zij weten of de regering het gevaar van perverse
prikkelwerking onderkent.Ten aanzien van de WWB geldt dat gemeenten een prikkel ondervinden door
via budgettering van de I-middelen. Met de invoering van de
output-verdeelmaatstaven krijgen gemeenten te maken met nog een andere
prikkel. De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of de
output-sturing niet interfereert met de budget-sturing? Voorts willen
zij weten of er gemonitord gaat worden hoe deze twee
sturingsmethodieken zich tot elkaar verhouden en of ze elkaar niet
bijten.
5.2 Bestedingsregels en verantwoording: het eindperspectiefHet participatiebudget kan worden ingezet voor alle mensen die nu tot
de doelgroep van elk van de afzonderlijke budgetten behoren. Met de
regering zijn de leden van de CDA-fractie van oordeel dat door een
combinatie van doelgroepen en budgetten meer flexibiliteit ontstaat en
een meer gericht aanbod kan worden gedaan. Betekent dit nu concreet dat
een inburgeraar ook gebruik kan maken van een re-integratietraject?Gesteld wordt dat het wetsvoorstel ruimte biedt om aan personen die
niet tot de primaire doelgroep behoren toch een voorziening aan te
bieden. Kunnen daar enkele voorbeelden bij worden gegeven: aan welke
mensen wordt gedacht?Eenzelfde vraag geldt ten aanzien van de leeftijd van 18 jaar.In het verlengde hiervan ontvangen de leden van de CDA-fractie graag
een nadere toelichting op het veronderstelde geschilpunt tussen de
regering en VNG onder de kop «bestedingsverruiming». Gemeenten
pleiten voor meer maatwerkmogelijkheden voor jongeren onder de 18 jaar
die gefinancierd moeten kunnen worden uit het participatiebudget. Kan
concreet worden aangegeven waaraan dan wordt gedacht?Kan worden toegelicht hoe dit wetsvoorstel zich verhoudt tot de
voorstellen voor de werkleerplicht die de Kamer nog moet ontvangen? Is
het de bedoeling dat de doelgroep van de werkleerplicht ook aanspraak
kan maken op voorzieningen die uit het participatiebudget betaald
worden?Er zijn veel gemeenten en scholen die met concrete projecten bezig zijn
die erop gericht zijn jonge mensen die zich in een haast uitzichtloze
situatie bevinden te ondersteunen en perspectief te bieden. Jonge
mensen die hun startkwalificatie niet halen hebben een grote kans om in
de WWB in te stromen. Roc’s proberen soms in samenwerking met
gemeenten jongeren die vaak met meer dan 1 probleem te maken hebben te
ondersteunen. Sommige Roc’s willen graag meer mogelijkheden krijgen om
een meer complete zorgstructuur op te zetten. Hier wordt een
totaalpakket aangeboden dat bijvoorbeeld bestaat uit onderwijs,
verslavingszorg, schuldsanering, en soms ook dakloosheid of de zorg
voor hele jonge kinderen.In bijvoorbeeld Rotterdam en Dordrecht zijn hiervoor initiatieven
genomen. Deze initiatieven dreigen stuk te lopen op het gebrek aan ondersteuningsmogelijkheden in de bestaande wet- en regelgeving. Biedt
het participatiebudget ook hiervoor een oplossing?In de praktijk loopt men dan nogal eens aan tegen de leeftijdsgrens van
18 jaar die in nogal wat regelingen een haast onneembare horde lijkt te
zijn. Kan worden toegelicht of dit wetsvoorstel nu voldoende tegemoet
komt aan de wens tot het bieden van een meer integrale aanpak.De leden van de CDA-fractie onderschrijven van harte dat het
wetsvoorstel moet leiden tot een aanzienlijke reductie van de
administratieve lasten voor gemeenten. Bestaat er overeenstemming met
de VNG op dit punt? Is de VNG met de regering van oordeel dat de
voordelen zoals die op bladzijde 14 van de Memorie van Toelichting
worden benoemd ook daadwerkelijk zullen worden gerealiseerd?Voorgesteld wordt een reserveringsregeling bij algemene maatregel van
bestuur nader uit te werken. De leden van de CDA-fractie erkennen dat
een dergelijke regeling nuttig kan zijn. Zij tekenen wel aan dat de WWB
op dit moment een redelijk royale reserveringsregeling kent, zeker als
daarbij in aanmerking wordt genomen dat er nu al enkele jaren
opeenvolgend forse overschotten bestaan. Deze leden vragen dan ook of
het wenselijk is opnieuw voor een percentage van 75% te kiezen en
vragen de regering dit stevig te onderbouwen.De leden van de PvdA-fractie constateren dat de regering aangeeft
dat de doelgroep waarvoor het participatiebudget kan worden ingezet
breder is dan de beleidsmatig beoogde doelgroepen uit de WEB, WI en
WWB. Graag zien de leden van de PvdA-fractie dat ook voor leerplichtige
jongeren tussen de 16 en 18 jaar, bijvoorbeeld risicoleerlingen op
roc’s, het participatiebudget wordt ingezet, juist omdat deze als
doelgroep en methodiek, maar ook qua financiering, zoals de VNG heeft
aangegeven, bewegen op het raakvlak van onderwijs en participatie. Bij
deze groep jongeren is maatwerk nodig. Om een integrale en sluitende
aanpak te realiseren en onnodige bureaucratie te voorkomen is het –
niet slechts in incidentele gevallen – nodig dat ook voor deze groep
het participatiebudget kan worden aangesproken. Kan de regering een
reactie geven op het voorgaande?Voor welke groepen kan het participatiebudget nog meer worden ingezet,
zo vragen deze leden aan de regering. Kan het participatiebudget
bijvoorbeeld ook worden aangesproken voor personen die in de WSW
zitten, of voor personen die in een schuldhulpverleningstraject zitten
al dan niet gericht op werk, of voor personen die kleding nodig hebben
voor een sollicitatiegesprek?De leden van de PvdA-fractie constateren dat er na twee jaar
tussentijds zal worden geëvalueerd om te zien of de wet werkt zoals
beoogd. Naast deze tussentijdse evaluatie zal er een evaluatie na vier
jaar plaatsvinden. Hoe zal de Kamer bij deze evaluaties worden
betrokken?De leden van de SP-fractie vragen hoe de regering het begrip
participatiegraad definieert. Welke effecten verwacht de regering van
de ruime bestedingsmaatregelen voor de hoogte van de
participatiegraad? Op welke wijze verwacht de regering een bijdrage aan
de doelgroep die buiten de materiewetten vallen als gevolg van de
grotere beleidsvrijheid die gemeenten krijgen met dit wetsvoorstel?
Kunnen de verwachte effecten worden afgezet tegen de participatiegraad
in de periode 2002–2008? Zo neen, waarom niet?De bestedingsregels zijn met opzet ruim geformuleerd, aldus de
regering. Er wordt daarbij vanuit gegaan dat het college spaarzaam van
deze ruimte gebruik zal maken en de middelen doelmatig zal inzetten. Op
welke wijze wordt er inzicht verkregen en toezicht gehouden over de
wijze waarop gemeente invulling geven aan de grotere beleidsvrijheid en
de daadwerkelijke winst van lokaal maatwerk en integraliteit
verzilveren? Wanneer acht de regering de verzilvering door gemeenten
succesvol? Welke rol hebben de inspectiediensten, als bijvoorbeeld de IWI, van de
departementen hierbij? Op welke wijze wordt de Kamer hierover
geïnformeerd?De regering formuleert twee regels voor besteding van het
participatiebudget. Zo moet het budget worden besteed aan
participatievoorzieningen, waaronder een educatieopleiding. Kan de
regering toelichten welke opleidingen dit betreft en of hier
beperkingen (bijvoorbeeld duur of niveau opleiding) aan verbonden zijn?
Wat is hier de achterliggende gedachte bij, waarom is hier voor
gekozen? Deelt de regering de mening dat een opleiding die uit meer
bestaat dan het behalen van een startkwalificatie, kan leiden tot
duurzame (arbeids)participatie? Deelt de regering de mening dat
gemeenten de mogelijkheid moeten hebben om budget in te kunnen zetten
voor opleidingen anders dan alleen het behalen van een
startkwalificatie? Zo ja, zijn zij bereid de regels voor besteding van
het participatiebudget daarop aan te passen? Zo neen, waarom niet?Ook geeft de regering in de Memorie van Toelichting aan dat de
participatievoorziening alleen kunnen worden verstrekt aan personen die
18 jaar of ouder zijn, met een aantal uitzonderingen. In hoeverre
kunnen gemeenten de participatievoorzieningen ook inzetten voor
jongeren onder de 18 jaar die uitgevallen zijn van school, maar er
bijvoorbeeld nog wel een leerplicht of kwalificatieplicht is?
Bijvoorbeeld als het gaat om jongeren op vakscholen. In welke gevallen
kan aan iemand jonger dan 18 jaar zonder leerplicht of
kwalificatieplicht een participatievoorziening worden aangeboden? Kan
de regering een aantal voorbeelden hiervan geven?Welke gevolgen heeft toepassing van de systematiek van «single
information en single audit» en het terugbrengen van aan te leveren
prestaties voor het kunnen vaststellen en controleren per materiewet
waarop het participatiebudget is gebaseerd? Heeft het vervallen van
verschillende doelgroepen ook effect voor het genereren van mogelijke
beleidsinformatie en heeft dit mogelijke gevolgen voor de controletaak
door de Kamer? Zo ja, welke? Zo neen, waarom niet?Verder vragen de leden van de SP-fractie of de regering bij de
tussenevaluatie ook nadrukkelijk aandacht zal besteden aan de wijze
waarop het college invulling geeft aan haar bevoegdheden en het toezien
van de gemeenteraad daarop? Welke criteria hanteert de regering voor
het al dan niet stellen van nadere voorwaarden, conform artikel 3,
vierde lid, van het wetsvoorstel? Hoe wordt de Kamer hierbij betrokken?
De regering zet uiteen dat sturing plaats vindt via bestuurlijke
afspraken en verdeling op basis van output. Met het wetsvoorstel wordt
één set bestedingsregels voor het totale budget geïntroduceerd,
gekoppeld aan één verantwoordingssystematiek. Na twee jaar zal
tussentijds geëvalueerd worden of de gewenste synergie tot stand komt
en de afzonderlijke doelen van de materiewetten worden behaald.Kan de regering toelichten aan de hand van concrete en meetbare
effecten en prestaties welke doelstellingen zij heeft met dit
wetsvoorstel en daarbij uiteenzetten wanneer zij het effect van de wet
als succesvol beoordeeld? Welke prestatie-indicatoren worden hierbij
gehanteerd? Kan de regering deze effecten en prestaties afzetten tegen
de effecten en prestaties uit de periode 2002–2008?In artikel 5 van het wetsvoorstel wordt bepaald dat gemeenten
desgevraagd gegevens verstrekken aan de regering die zij voor de
statistiek en de beleidsvorming met betrekking tot deze wet nodig
heeft. Bij ministeriële regeling kunnen hiertoe regels worden
gesteld. Uit de Memorie van Toelichting blijkt dat het hier om
informatie gaat waarmee beleid kan worden geëvalueerd en toekomstig
beleid kan worden voorbereid. In welke mate verwacht de regering een
vermindering of vermeerdering van administratieve lasten, mede op basis
van de nog vast te stellen ministeriële regeling inzake artikel 5 van
het wetsvoorstel, waarmee gemeenten desgevraagd gegevens verstrekken
aan de regering die zij voor de statistiek en de beleidsvorming met
betrekking tot deze wet nodig heeft? De leden van de VVD-fractie merken op dat uit het wetsvoorstel
blijkt dat de voorgenomen maatregelen tot lastenverlichting bij de
gemeenten zullen leiden. Als dit daadwerkelijk het resultaat zal zijn,
zonder dat de kwaliteit van diensten minder wordt, juichen de leden van
de VVD-fractie dit uiteraard toe. Deze leden zijn benieuwd wat de
lastenverlichting oplevert in financiële termen? Kan de regering dit
kwantificeren? Zullen de uitvoeringskosten van de gemeenten hierdoor
dalen? Zo ja, met hoeveel? Zo nee, waarom niet?De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat de regering
aangeeft dat de administratieve lasten voor gemeenten afnemen door
instelling van het participatiebudget. De leden van de
ChristenUnie-fractie vragen met hoeveel de administratieve lasten
afnemen.De leden van de ChristenUnie-fractie vragen daarnaast of de regering
voornemens is nog meer financieringsstromen – op termijn – op te
nemen in het participatiebudget?
5.3 Bestedingsregels tijdens de overgangsfaseDe leden van de CDA-fractie hechten evenals de regering waarde aan het
voortbestaan van de roc-infrastructuur. Zij zien dat mede als gevolg
van de invoering van marktwerking bij de inburgering sommige roc’s met
forse problemen worden geconfronteerd. Tegelijkertijd dienen zich ook
voor de roc’s kansen aan. Zij kunnen hun diensten immers fors
verbreden. Is de regering met de leden van de CDA-fractie van oordeel
dat er wel degelijk ook kansen zijn. Is hierover ook gesproken met de
roc’s en hoe zien zij hun kansen en hoe beoordelen zij de wijze waarop
de bestedingsverplichting van de educatiegelden in dit wetsvoorstel is
opgenomen, inclusief de geleidelijke afbouw.Kan de regering toelichten waarom niet is gekozen voor een
overgangsfase van twee jaar en de bestedingsverplichting in 2011
ophoudt te bestaan? Waarom is daarnaast gekozen voor een geleidelijke
afbouw zonder heldere einddatum? Vergroot dit juist niet de onzekerheid
voor alle betrokkenen en belemmert dit de roc’s juist niet in het
zichzelf voorbereiden op een nieuwe situatie. Betekent deze keuze niet
dat impliciet de achterlopers worden beloond? Waarom is bijvoorbeeld
niet gekozen voor een ijkmoment per 1 januari 2011 waarop besloten
wordt tot ofwel het vrijgeven van de bestedingen ofwel het continueren
voor een bepaalde periode van bijvoorbeeld opnieuw twee jaar?De leden van de SP-fractie merken op dat de regering aangeeft dat er
hard wordt gewerkt aan het maken van bestuurlijke afspraken met
gemeenten over prestaties, met als doel de educatiebestemming te
waarborgen. Wanneer deze bestuurlijke afspraken zijn gemaakt, zal de
specifieke oormerking voor educatie al met ingang van 1 januari 2009
komen te vervallen. Zijn de bestuurlijke afspraken inmiddels gemaakt?
Zoja, welke? Welke gevolgen hebben de afspraken in het bijzonder voor
het gebruik van de bepaling in artikel 12, derde lid, namelijk het
toestaan van gebruik van genoemde bedragen bij ROC’s aan andere doelen
dan educatie? Vervalt de oormerking nu per 1 januari aangezien de
leden van de VNG met het akkoord hebben ingestemd?Kan de regering toelichten waarom de verplichte besteding van middelen
voor educatie bij roc’s wordt afgeschaft? Waarom precies zal dit
leiden tot meer ruimte voor gemeenten bij de uitvoering van hun
participatiebeleid? Kunnen de bewindslieden aangeven hoe in de huidige
situatie de gemeenten te weinig ruimte hebben door verplichte
aanbesteding voor educatie bij roc’s?Klopt het dat de roc’s de afgelopen jaren financiële problemen
hebben gekend? Kan de regering toelichten welke gevolgen (mede wat
betreft positie en functioneren) de roc’s kunnen verwachten als gevolg
van de wet Participatiebudget en in het bijzonder de voorgestelde vrije
mededinging? Wat is het oordeel van de regering daarover?De Raad van State geeft aan dat het onduidelijk is welke criteria
zullen worden gehanteerd bij de beslissing om tot afbouw van de
bestedingsverplichting over te gaan. Ook wordt niet aangegeven wat het
beoogde tijdspad zal zijn voor afbouw van de bestedingsverplichting, er
wordt ook geen einddatum genoemd. De regering zet uiteen dat dit
afhankelijk is van de resultaten van de evaluatie inburgering, waarbij
het criterium is: het verwachte effect voor de roc-infrastructuur. Kan
de regering dit criterium toelichten? Hoe verhoudt het criterium
«verwachtte effect van marktwerking voor de roc-infrastructuur», op
basis waarvan bepaald wordt de bestedingsverplichting wel of niet af te
bouwen, zich tot het doel van het wetsvoorstel, één ontschot
budget? Is het mogelijk dat de regering besluit de
bestedingsverplichting niet af te bouwen, en wat is het mogelijke
effect voor het bereiken van de doelstellingen van het wetsvoorstel?
Welke criteria worden er nog meer bij het besluit tot afbouw van de
bestedingsverplichting betrokken? Op welke wijze wordt de Kamer
betrokken bij de beslissing van de regering om al dan niet de
bestedingsverplichting af te bouwen?De leden van de VVD-fractie merken op dat de roc’s centraal staan
bij het regeringsbeleid dat gericht is op de verhoging van
arbeidsparticipatie. Daarnaast staat de regering een vrije markt voor
re-integratie en opleidingsmogelijkheden voor. In hoe verre passen
de beschermende maatregelen, in het bijzonder de overgangsvoorziening
voor de roc’s in het beeld van vrije marktwerking? De leden van de
VVD-fractie vragen of door deze overgangsvoorziening, waarvan de
einddatum niet aangegeven wordt, de prikkel voor de roc’s om zich meer
als marktpartij op te gaan stellen niet weggenomen wordt. Kan de
regering aangeven wanneer de roc’s als marktpartij moeten gaan
concurreren met andere aanbieders? Zo ja, wanneer is dat? Zo nee,
waarom niet? Deelt de regering de mening dat het gebrek aan een
einddatum voor de bescherming de prikkel tot reorganisatie ontneemt?De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat tijdens de
overgangsfase een minimum bedrag van de onderwijs middelen aan roc’s
besteed dient te worden. Waarom is voor deze constructie gekozen? Wat
is het doel van ontschotting, als er vervolgens toch opgelegd wordt hoe
het geld besteed moet worden, zo vragen deze leden. Ook willen zij
weten of de regering heeft overwogen om de onderwijsmiddelen dan maar
uit het participatiebudget te houden, in plaats van te kiezen voor een
dergelijke halve maatregel? En wanneer dient de afbouw van de
verplichte besteding bij roc’s afgerond te zijn?
6. Financiële aspectenDe leden van de PvdA-fractie constateren dat vanuit het
inburgeringsbudget een gedeelte dat betrekking heeft op de door
gemeenten gemaakte uitvoeringskosten naar het gemeentefonds wordt
overgeheveld. Vanaf 2010 wordt structureel circa €50 miljoen
toegevoegd aan de algemene uitkering van het gemeentefonds. Waarom
heeft de regering ervoor gekozen om deze uitvoeringskosten niet aan het
participatiebudget toe te voegen, zo vragen deze leden?De leden van de PvdA-fractie zouden graag zien dat de regering
inzichtelijk maakt welke besparingen wellicht mogelijk zijn als gevolg
van dit wetsvoorstel, ook in de uitvoeringskosten.De leden van de SP-fractie vragen of de regering een financieel
overzicht kan geven waarin voor de periode 2009–2013 de kosten
(inclusief administratieve lasten) en baten als gevolg van het wetsvoorstel worden
gepresenteerd.De regering verwacht meer effectiviteit als gevolg van dit
wetsvoorstel, echter in de Memorie van Toelichting wordt niet verwezen
naar mogelijke besparingen. Kan inzichtelijk worden gemaakt welke
besparingen wellicht mogelijk zijn als gevolg van dit wetsvoorstel, ook
in de uitvoeringskosten?De regering geeft het totale participatiebudget aan voor de komende
jaren. Kunnen zij ook een overzicht geven van de drie afzonderlijke
budgetten in 2007 en 2008 en eventuele verschillen in budget tussen
deze jaren en toekomstige jaren verklaren?De leden van de VVD-fractie constateren dat er vanaf 2010 er
structureel circa € 50 miljoen wordt toegevoegd aan de algemene
uitkering van het gemeentefonds voor de uitvoeringskosten inzake WWB en
volwasseneneducatie. Daarnaast zal het bedrag aan uitvoeringskosten in
de jaren 2010–2011 met circa € 13 miljoen opgehoogd worden met het
oog op volumeverhoging van het aantal inburgeringvoorzieningen. Kan de
regering een financieel overzicht geven waaraan deze extra gelden
worden besteed? Hoeveel extra middelen zal de ontschotting in totaal
gaan kosten? En hoeveel zal de ontschotting aan bezuinigingen
opleveren?
ARTIKELSGEWIJSDe leden van de SP-fractie merken op dat er een groot aantal algemene
maatregelen van bestuur en ministeriële regelingen worden
geïntroduceerd, mede in de artikelen 2, 3, 5, 7, 12 en 13. Klopt het
dat deze bepalingen niet ter goedkeuring aan de Kamer worden
voorgelegd? Zo ja, waarom is hier voor gekozen? Is de regering bereid
een aanpassing te maken zodat de bepalingen wel aan de Kamer ter
goedkeuring worden voorgelegd? Zo neen, waarom niet?
De voorzitter van de commissie,De WitDe griffier van de commissie,Post 
XNoot11 Samenstelling: Leden: Van
der Vlies (SGP), De Wit (SP), voorzitter, Van Gent (GL), Blok (VVD),
Tichelaar (PvdA), Van Dijk (CDA), Smeets (PvdA), Dezentjé
Hamming-Bluemink (VVD), Omtzigt (CDA), Van Hijum (CDA), Timmer (PvdA),
Koşer Kaya (D66), Jonker (CDA), ondervoorzitter, Luijben (SP),
Ulenbelt (SP), Ortega-Martijn (CU), Blanksma-van den Heuvel (CDA), Van
der Burg (VVD), Koppejan (CDA), van Dijck (PVV), Spekman (PvdA), Thieme
(PvdD), Karabulut (SP), Vos (PvdA) en Vacature (algemeen). Plv.
leden: Van der Staaij (SGP), Gerkens (SP), Sap (GL), De Krom (VVD),
Heerts (PvdA), Smilde (CDA), Depla (PvdA), Aptroot (VVD), Sterk (CDA),
Willemse-van der Ploeg (CDA), Dijsselbloem (PvdA), Pechtold (D66),
Spies (CDA), Irrgang (SP), Lempens (SP), Cramer (CU), Biskop (CDA),
Kamp (VVD), Joldersma (CDA), Fritsma (PVV), Tang (PvdA), Ouwehand
(PvdD), Gesthuizen (SP), Heijnen (PvdA) en Weekers (VVD).XNoot1Algemeen overleg d.d. 17 april 2008, Kamer- stuk
29 461, nr. 45. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31567-7.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl