Herziening rechterlijke organisatie; Verslag algemeen overleg op 7 oktober 2004 over o.a. derde fase herziening en toekomstige structuur Raad van State
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25425, nr. 8

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

22-11-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

25425 nr. 8

11-11-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de ministerOpenbaar ministerieVragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de ministerOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25425Toon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 29800-VIToon alle publicaties in dit dossier

 
 
 Heruitgave en origineel

Kamerstuk 25425, nr. 8 h1Heruitgave van deze publicatie

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 66 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 425Herziening rechterlijke organisatie29 800 VIVaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Justitie
(VI) voor het jaar 2005nr. 8VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 11 november 2004De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties1 en de vaste commissie voor Justitie2 hebben op 7 oktober 2004 overleg gevoerd met minister Donner
van Justitie over:– herziening van de rechterlijke organisatie– brief van de minister van Justitie en van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties d.d. 28 april 2004 inzake de derde fase
van de herziening van de rechterlijke organisatie en de toekomstige structuur
van de Raad van State (25 425, nr. 7)– Zittende magistratuur– brief van de minister van Justitie d.d. 26 april
2004 inzake Doorlooptijden en werkvoorraden hoven (29 200-VI, nr. 135);– brief van de minister van Justitie d.d. 18 mei
2004 inzake Justitie verhuizing kantongerecht Amersfoort (Just040 551);– brief van de minister van Justitie d.d. 14 juni
2004 inzake rapportage onderzoek klanttevredenheid onder gerechten (Just040 641);– brief van de minister van Justitie d.d. 19 mei
2004 inzake reactie op jaarverslag van de Rechtspraak 2003 (29 200-VI,
nr. 162).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer De Wit (SP) zegt dat het erop lijkt
dat de plannen en de structuurwijzigingen met betrekking tot de Raad van State
om vooral organisatorische redenen worden voorgesteld, maar dat een belangrijk
arrest op de achtergrond een rol speelt, namelijk het arrest-Kleyn, dat overigens
door de minister wordt uitgelegd als een goedkeuring door het Europees Hof
van de Rechten van de Mens (EHRM) van de gekozen structuur binnen de Raad van State. Voor alle duidelijkheid: het gaat hierbij om de dubbele
functie die de Raad van State uitoefent, namelijk het adviseren van de regering
over wetgeving en de functie van opperste rechter in Nederland met betrekking
tot geschillen rondom bestuursrecht. De heer De Wit meent dat Nederland bij
het arrest-Kleyn maar net ontsnapt is aan een mogelijk ingrijpende uitspraak
van het EHRM. Het is tijd dat maatregelen worden genomen om op zijn minst
de schijn van partijdigheid en niet-onafhankelijkheid weg te nemen. De maatregelen
die de bewindsman voorstelt hebben volgens de heer De Wit vooral een cosmetische
aard. Inhoudelijk verandert er niet veel, ook als men ervan uitgaat dat de
wetgevingstaak in een aparte afdeling wordt ondergebracht omdat, zoals wordt
toegevoegd, alle taken van de Raad van State nog steeds door deze raad als
zodanig worden uitgeoefend en alle staatsraden lid zijn van beide afdelingen.
De splitsing tussen wetgevingsadvisering en bestuursrechterlijke geschillen
is om te voorkomen dat een staatsraad die heeft geadviseerd, later in een
geschil over hetzelfde onderwerp optreedt als rechter. Doordat er sprake is
van staatsraden die lid zijn van een en hetzelfde instituut, is het voor de
buitenwereld niet duidelijk dat men te maken heeft met twee gescheiden functies.
Door de integraliteit binnen de Raad van State is het moeilijk om die schijn
te vermijden, omdat altijd nog de mogelijkheid blijft bestaan dat een staatsraad/rechter
toch deelneemt aan wetgevingsadvisering, daar collega's tegenkomt en vermenging
van zaken kan optreden. Op zijn minst kan de schijn van vermenging ontstaan,
hetgeen vermeden moet worden. De heer De Wit betreurt het daarom dat het ingezette
traject rondom de herziening op het punt van de rechterlijke organisatie niet
wordt doorgezet. Hij stelt voor, de rechtspraakfunctie bij de Raad van State
weg te halen. Er moet een aparte college komen op het terrein van bestuursrechtgeschillen
op hetzelfde niveau als de centrale raad van beroep en het college van beroep
voor het bedrijfsleven, eventueel genaamd een centrale raad van bestuursrechtspraak.
Het voordeel is dat de schijn wordt vermeden dat hetzelfde instituut over
hetzelfde onderwerp bemoeienis heeft gehad. Dit komt de kwaliteit van de rechtspraak
en het aanzien van de bestuursrechtspraak en de Raad van State ten goede.Mevrouw Van Vroonhoven (CDA) deelt de mening
van de minister dat de derde fase van de herziening van de rechterlijke organisatie
en de toekomstige structuur van de Raad van State niet behoeft door te gaan.
De problemen zijn niet zo groot dat ze een grote ingreep rechtvaardigen, maar
men mag de ogen niet sluiten voor knelpunten in de organisatie. Er wordt een
nieuwe rechtseenheidkamer voorgesteld. Mevrouw Van Vroonhoven is het ermee
eens dat de rechtseenheid snel beter gegarandeerd moet worden. Vooral nu de
Hoge-Raadprocedure niet van toepassing zal zijn moet er een oplossing komen.
Uit de hoorzitting met experts bleek dat hier veel haken en ogen aan zitten.
Een tussenoplossing is dat cassatie ingesteld kan worden voor delen van de
Algemene wet bestuursrecht. Is zo'n tussenoplossing mogelijk? Het grootste
knelpunt is dat de Raad van State adviseert over de wetgeving en daarover
rechtspreekt, maar mevrouw Van Vroonhoven kan instemmen met de voorgestelde
oplossingen. Er moet een schot komen tussen het rechtsprekende en adviserende
deel van de Raad van State. Wellicht kan bewerkstelligd worden dat nooit dezelfde
mensen adviseren en tegelijkertijd rechtspreken, met andere woorden: kan worden
voorzien in een soort roulatiesysteem?Onnodige beroepsprocedures moeten worden voorkomen. Wanneer is er sprake
van een onnodige beroepsprocedure? Zaken slepen zich lang voort. Indertijd
is het voorstel gedaan om aan het lang uitblijven van een overheidsreactie
een sanctie te verbinden. Is de minister het hiermee eens? Op een aantal deelterreinen
van het bestuursrecht, o.a. bij het milieurecht, is sprake van rechtspraak
in een instantie. Het kabinet ziet onvoldoende aanleiding om daarin verandering
te brengen. In de belastingrechtspraak is onlangs wel een tweede feitelijke
instantie ingevoerd. Op welk punt wijkt de belastingrechtspraak
zodanig af van het milieurecht dat bij belastingrechtspraak een tweede instantie
wel noodzakelijk wordt geacht en bij het milieurecht niet?Het klanttevredenheidsonderzoek stamt uit 2002. Mevrouw Van Vroonhoven
wijst op een recent artikel in Trouw waarin staat dat rechters in Nederland
te duur en traag zijn. Het gerechtelijk apparaat is dichtgeslibd. De wachttijden
zijn te lang en er zijn veel procedureregels. De gangbare rechtsvormen voldoen
niet meer. Zij stelt voor om de informele wijze van geschilbeslechting ook
bij het formele gerechtelijke apparaat in te voeren waarbij zij in eerste
instantie aan de kantonrechter denkt, die flex-rechter genoemd kan worden.
Door een efficiëntere procedure wordt het systeem ontlast. Als een van
de partijen ontevreden is, kan hij naar een hogere rechter maar hij heeft
dan in eerste instantie een uitspraak die tegen hem pleit. Op den duur zal
dit ook kostenbesparend werken. Kan de minister op deze suggestie, wellicht
schriftelijk, ingaan?De rode lijn in het jaarverslag van de Raad voor de rechtspraak is dat
de instroom toeneemt, hetgeen mede blijkt uit de instroom bij de kantongerechten.
Wil de bewindsman verklaren waarom die instroom is toegenomen? Wil hij er
bij de Raad voor de rechtspraak op aandringen dat in de toekomst de productiviteitsgegevens
van de individuele rechters verstrekt worden?De heer Van der Staaij (SGP) vindt het belangrijk
dat er duidelijkheid komt over de derde fase van de herziening van de rechterlijke
organisatie. Het wordt tijd dat knopen worden doorgehakt. De kwaliteit en
snelheid van de bestuursrechtspraak zijn een groot goed met het oog op een
slagvaardig bestuur en de rechtszekerheid van de burger. Een harde randvoorwaarde
is dat ingrepen in de bestaande structuur niet verder mogen gaan dan strikt
noodzakelijk is. Ingrijpende veranderingen en massale reorganisaties leiden
onvermijdelijk tot vertraging in de bestuursrechtspraak. De heer Van der Staaij
meent dat deze prijs niet betaald hoeft te worden, omdat er geen grote knelpunten
zijn die nopen tot een dergelijke institutionele herverkaveling. Hij wil dat
men zich vooral richt op het voortvarend aanpakken van de echte knelpunten
en het aanbrengen van verbeteringen vanuit de bestaande structuur. De heer
Van der Staaij kan zich op hoofdlijnen goed vinden in de gerijpte benadering
die uit de brief van de bewindslieden van april jl. spreekt. Men wil niet
naar een verdere integratie in de gewone rechterlijke macht van de bestuursrechtspraak
gelet op de eigen aard van het bestuursrecht. Hierbij moet ook gekeken worden
naar de procesrechtelijke kant. Als men alles wil integreren in het systeem
van de gewone rechterlijke macht en de Hoge Raad cassatie-uitspraken wil laten
doen, is een nieuwe tusseninstantie nodig met alle gevolgen voor de totale
procesduur die dan verlengd wordt. Er is ook geen reden om te komen tot een
verdere concentratie van bestuursrechterlijke colleges in hoogste aanleg.
De specialisatie en de daaraan verbonden kennis moet behouden worden.De heer Van der Staaij kan zich vinden in het oplossen van knelpunten
en de voorgestelde verbeteringen. Hieruit vloeit veel wetgeving voor. Hij
vraagt of het nog steeds de ambitie is om de wetsvoorstellen, waarvan een
overzicht is verstrekt, in de loop van 2004 in te dienen. Voortvarendheid
is geboden. Wat is de reactie van de minister hierop?De heer Van der Staaij vindt dat het kabinet de goede richting heeft gekozen.
Op uitvoerings- en uitwerkingsvragen kan bij de uitvoerige wetsbehandeling
worden teruggekomen. Hij sluit zich aan bij de vragen van mevrouw Van Vroonhoven
over de rechtseenheidkamer. Hij gaat ervan uit dat bij de overplaatsing van
de regels voor hoger beroep naar het algemene bestuursrecht ook oog is voor
de specifieke knelpunten bij de toepassing van de artikelen 618 en 619 in
hoger beroep. Hij sluit zich aan bij de vraag om te bezien hoe de definitieve
geschilbeslechting door de rechter vergroot kan worden.Bij de toekomstige structuur van de Raad van State is het de bedoeling
om de beide hoofdfuncties die in het licht van de gerechtelijke uitspraken
al genoemd zijn scherper te onderscheiden. De heer Van der Staaij kan zich
goed vinden in de gekozen vormgeving. Hij merkt op dat het wenselijk is om
te bezien of een vruchtbare kruisbestuiving tussen ervaring met de rechtspraak
en wetgeving binnen de waarborgen van onafhankelijkheid benut kan worden.
Er komt een aparte afdeling wetgeving, maar in de wetten blijft staan: «de
Raad van State gehoord» omdat de taak aan de Raad van State is opgedragen.
Hoe zit dit bij de bestuursrechtspraak? Doet de Raad van State in de toekomst
uitspraak in geschillen? Of blijft dit de afdeling bestuursrechtspraak?De heer Wolfsen (PvdA) betreurt het zeer dat
door de werkzaamheden van de staatscommissie waarbij veel deskundigen betrokken
zijn geweest een streep wordt gezet en dat de derde fase wordt stilgelegd.
De staatscommissie stelde voor dat alle rechtsprekende colleges bij de rechterlijke
macht moeten gaan behoren. De Hoge Raad moet cassatierechter worden voor zowel
straf-, civiel- en administratief recht «ter verzekering van de eenheid
van het recht en de rechtspraak». De heer Wolfsen is tegen het creëren
van rechtseenheidkamers die voor de toekomst bezwaren zullen oproepen. Het
argument van de eigen aard van het bestuursrecht vindt de heer Wolfsen gezocht.
Ook keert hij zich tegen het argument dat het om ongelijkwaardige partijen
gaat en dat het bestuursorgaan de overheid en de burger is. Dit is het geval
en daarom, moet juist extra benadrukt worden dat er geen enkele twijfel bestaat
over de onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de rechter die rechtspreekt.
Dit is krachtig argument om juist voort te gaan met de derde fase. Cassatie
van uitspraken van de afdelingen is volgens de minister moeilijk te rijmen
met de staatsrechtelijke positie van de Raad van State als Hoge College van
Staat. Dit is moeilijk te begrijpen, omdat de uitspraken van de Raad van State
ook getoetst worden door het EHRM.De heer Wolfsen is het ermee eens dat de hogeberoepsbepalingen bij het
Awb worden ondergebracht, dat er bepaalde aanpassingen van het procesrecht
plaatsvinden en dat een beperkte herverkaveling plaatsvindt tussen de diverse
colleges. De instelling van een gemeenschappelijke rechtseenheidkamer levert
volgens hem alleen maar nadelen op: ondoorzichtigheid voor de burger, onafgemaakt
voor de rechterlijke macht, slecht voor de integratie van de diverse rechtsgebieden
tussen civiel en bestuursrecht, als het gaat om schadevergoedingsrecht, en
tussen straf en bestuur omdat het OM ook een bestuursorgaan is en het leidt
tot een gebrekkige rechtseenheid. De Hoge Raad en het Hof te Leeuwarden doen
hier immers niet aan mee. Het is dus geen gemeenschappelijke rechtseenheidkamer,
het is een eenheidskamer voor een aantal colleges. De taak van het OM bij
de rechtseenheid raakt ook verbrokkeld en is onafgemaakt. Bij de belastingrechtspraak
heeft de advocaat-generaal een taak namens de Staat, maar bij andere bestuursrechterlijke
procedures niet. De advocaat-generaal kan als het om cassatie gaat concluderen.
De belastingrechtspraak moet in dezen als voorbeeld dienen. Bij andere bestuursrechtelijke
procedures kan dit niet. De advocaat-generaal bij de Hoge Raad heeft daarbij
geen rol. Dit leidt tot een soort status aparte voor een gedeelte van het
bestuursrecht maar niet voor het belastingrecht. De afdeling rechtspraak van
de Raad van State zal niet tot de rechtsprekende macht behoren. De heer Wolfsen
vindt dat dit principieel wel het geval moet zijn.Het is goed dat de Raad van State wordt gesplitst in een afdeling bestuursrechtspraak
en een afdeling wetgevingsadvisering. Het is echter vreemd dat alle personen
die bij de Raad van State worden benoemd in beginsel ook voor beide afdelingen
worden benoemd. Qua personeel is het één club, maar op papier
zijn het twee verschillende afdelingen. Men wordt benoemd in de ene of in
de andere afdeling; dubbele lidmaatschappen zouden niet mogelijk
zijn. Een roulatiesysteem vindt de heer Wolfsen wel acceptabel, men is in
een sector werkzaam en kan daarna officieel voor de andere sector benoemd
worden. De voordrachtenprocedure kan worden afgemaakt in lijn met die voor
leden van de Hoge Raad, omdat die voordracht via de Tweede Kamer komt. Ook
de voordracht van de Nationale Ombudsman die het gedrag van de overheid moet
toetsen loopt via de Tweede Kamer evenals de voordracht van leden voor de
Algemene Rekenkamer. De heer Wolfsen geeft de minister ernstig in overweging
om ook de voordracht voor staatsraden die worden benoemd in de afdeling rechtspraak
via de Tweede Kamer te laten lopen omdat ze hoogste rechter worden. Hij pleit
ervoor de derde fase af te ronden enéén appèlcollege
te vormen. Hij is tegen de voorgestelde rechtseenheidvoorziening. Wel kan
hij ermee leven als de bijzondere colleges nog een tijd voortbestaan. De minister
zegt dat invoering van de derde fase tijd en energie kost, maar de heer Wolfsen
stelt voor na enige jaren te bezien hoe de kwestie ervoor staat. Hij wil niet
dat voorzieningen worden gecreëerd waardoor doorvoering van de derde
fase feitelijk onmogelijk wordt gemaakt.De heer Luchtenveld (VVD) memoreert het matig
functioneren van de rechtseenheidkamer in het vreemdelingenrecht. Daarom is
hij er verbaasd over dat weer een eenheidskamer wordt voorgesteld als oplossing
voor de mogelijke tegenstrijdigheden tussen de verschillende hoogste rechtscolleges.
Hij begrijp de noden bij Justitie en dat het wellicht niet het meest verstandig
is om nu aandacht en geld te besteden aan het creëren van een hoogst
rechtsprekende organisatie in het bestuursrecht, maar hij ziet ook weinig
in een tussenvorm als een rechtseenheidkamer. Hij meent dat in dit geval beter
een pas op de plaats gemaakt kan worden. Hij stelt voor dat een ander moment
wordt afgesproken waarop de juiste oplossing kan worden geboden en een derde
fase voor de bestuurlijke organisatie kan worden aanbevolen. De argumenten
die worden gebruikt om aan te tonen waarom het niet goed is om de organisatie
op het hoogste niveau te stroomlijnen zijn niet overtuigend. De regering stelt
dat de eigen aard van de bestuursrechtspraak zich tegen een verdergaande integratie
in de gewone rechterlijke macht verzet. De vraag die onmiddellijk rijst is
waarom dit in hoger beroep zo anders zou zijn dan in eerste aanleg. Op alle
19 rechtbanken in Nederland is de bestuursrechtsector immers volledig geïntegreerd
en zoals het klanttevredenheidsonderzoek uitwijst, zijn justitiabelen uiterst
ingenomen met het functioneren daarvan. De regering voert voorts als argument
aan dat het bestuursrecht fundamenteel van het civiel recht verschilt op het
punt van de gelijkheid van de partijen (bestuursorgaan en burger). Dit zou
een reden zijn waarom de hoogste bestuursrechtelijke rechtscolleges niet kunnen
worden samengevoegd met de overige rechtsgebieden. De ongelijkheid tussen
partijen is nog veel sterker in het strafrecht. Toch is het voor de Hoge Raad
geen probleem om zowel strafrechtelijk als civiel de hoogste rechter te zijn.
Gelet hierop is het argument van de regering onduidelijk. Ook belet het bestaan
van een civiele kamer en een strafkamer, en ook nog een belastingkamer, bij
de Hoge Raad geenszins de nodige specialisatie van zijn raadsheren. De regering
suggereert dat deze specialisatie in gevaar zal komen bij samenvoeging van
colleges. Dit is niet begrijpelijk in het licht van de bestaande praktijk
bij de Hoge Raad. De heer Luchtenveld meent dat het goed is om als einddoel
wel degelijk de derde fase in het beeld te houden. Hij kan zich voorstellen
dat wordt afgesproken dat dit tijdens deze kabinetsperiode niet tot de prioriteit
behoort, maar hij wil dit als einddoel blijven formuleren. Is een eenheidskamer
een tussenoplossing? Wanneer deze wordt ingevoerd vermindert de drang om ooit
de echte stap naar de derde fase te zetten. De heer Luchtenveld meent dat
het beter is om nu een pas op de plaats te maken en zo snel mogelijk te streven
naar het hoogste rechtscollege in de bestuursrechtelijke sector
vanwege de eenheid die daarvan verwacht kan worden.Ten aanzien van de verandering van de structuur bij de Raad van State
hecht de heer Luchtenveld eraan dat bij de wetgevingsadviezen van de Raad
optimaal gebruik wordt gemaakt van de expertise die juist bij de rechtsprekende
taak van de Raad is opgedaan. Gebeurt dit in voldoende mate in het voorgestelde
systeem?Het antwoord van de ministerDe minister van Justitie merkt op dat het
de bedoeling van de brief van april jl. is dat over de derde fase knopen worden
doorgehakt. De staatscommissie heeft hier eindeloos lang over gedacht en heeft
twintig jaar geleden daarover advies uitgebracht. Sindsdien is ervaring opgedaan
met de problemen die de staatscommissie toen voorzag. De conclusie nu is dat
die problemen niet zo groot zijn. Met het vraagstuk voor de rechtseenheid
is inmiddels voldoende ervaring opgedaan dat dit geen grote vragen oplevert.
Dit is geen rechtvaardiging om nu het gehele systeem om te gooien.Bestuursrechtspraak en civiele rechtspraak verschillen in wezen. Bij bestuursrechtspraak
zijn de wettelijke taken aan het bestuur opgedragen. Er wordt alleen gecontroleerd
of het bestuur binnen de grenzen van zijn bevoegdheid is gebleven. De vraag
of en hoe de bevoegdheid uitgeoefend moet worden binnen de beleidsmarges is
een kwestie van bestuur. Derhalve is het toezicht van de rechter in die fase
doorgaans marginaal. In de civiele rechtspraak beslecht de rechter een geschil,
derhalve is zijn uitspraak bindend voor partijen waarmee het geschil is opgelost.
In de bestuursrechtspraak hoeft met de uitspraak van de rechter het geschil
niet per definitie opgelost te worden. De zaak gaat terug naar het bestuursorgaan
dat opnieuw een besluit neemt, waarna opnieuw een geschil kan ontstaan. In
de strafrechtspraak legt de rechter de straf op. De hogere rechter controleert
of dat behoorlijk is gegaan. Daarom bestaat binnen de strafrechtspraak bij
uitstek de eis van twee instanties. Een hogere instantie moet de sanctie opnieuw
beoordeeld kunnen worden. Daarom rees in de belastingrechtspraak de vraag
of er twee instanties moesten zijn. In de belastingrechtspraak gaat het puur
om een bestuurlijke boete en niet om een sanctie. Een oplossing was geweest
om de belastingrechtspraak helemaal in de bestuursrechtspraak te integreren
omdat ook daar twee instanties zijn; de eerste bezwaarschriftenfase waarin
het bestuursorgaan opnieuw wordt gevraagd de beslissing te beoordelen, daarna
is met de Wet administratieve rechtspraak geïntroduceerd dat er in ieder
geval een rechter beoordeelt of dat terecht is. De vraag of daar boven nog
weer een rechter moet worden gezet, dus in wezen drie instanties, is meer
gericht op het zoeken naar mechanismen om de eenheid te bewaren. Bij de bestuursrechtspraak
gebeurt dit niet door de zaken naar de hoven te sturen, maar naar de Afdeling
voor rechtspraak. Voor zaken als milieu en ruimtelijke ordening was tot dusver
de overweging dat de zaaklast zo gering is dat het onnodig is daarvoor twee
instanties te creëren. Derhalve wordt de beroepsrechtspraak daar in een
hand geconcentreerd waarmee beide functies worden gewaarborgd, namelijk de
beroepsmogelijkheid en de rechtseenheid. In de bestuursrechtspraak is men
in de praktijk vanwege de omvang van de zaaklast op een groot aantal terreinen
tot rechtspraak in twee instanties overgegaan, maar in beginsel rechtvaardigt
bestuursrechtspraak eerst herbeoordeling door het bestuursorgaan zelf, dan
toetsing aan de vraag of er recht is gedaan waarna vervolgens het bestuur
opnieuw een beslissing neemt. Als er dan weer verschil van menig is over de
uitleg van het recht kan de zaak opnieuw naar de rechter. Daarom is het niet
nodig om per definitie in twee instanties beroep in te stellen. Dit is het
argument dat bestuursrechtspraak en civiele rechtspraak in beginsel verschillend
van aard zijn. De rechtsvragen zijn in wezen anders van aard,
hetgeen wordt bevestigd door de vraagstukken van eenheid. In de twintig jaar
waarin de administratieve rechtspraak is ontwikkeld zijn deze vrij beperkt
gebleven en zijn behapbaar voor de colleges. Er is geen principieel foute
keuze gemaakt. De belastingrechtspraak is naar de civiele rechtspraak gegaan
omdat het, zie artikel 2 RO, over geld gaat. De overweging was dat in de loop
der tijd de deskundigheid binnen de civiele rechtspraak was ontstaan. Het
ging niet om de vraag over het bestuursbesluit, de belastingaanslag, maar
om de vraag over de boete. Omdat daarin mogelijk het sanctiekarakter gelezen
kan worden in de zin van artikel 6 EVRM, impliceerde dit volgens sommigen
dat op zijn minst in twee instanties die sanctie beoordeeld moest worden.
Men had kunnen kiezen voor de conclusie dat als de rechter in eerste instantie
concludeert dat de boete onterecht is, de zaak teruggaat naar het bestuursorgaan
zodat een nieuw bestuursbesluit kan worden genomen en hij opnieuw bij de rechter
komt. Strikt logisch bekeken valt er veel voor te zeggen om de belastingrechtspraak
onder de bestuurskolom te brengen. De bewindsman benadrukt dat hij in de voorfase
van het wetsvoorstel de mogelijkheid heeft overwogen om de belastingrechtspraak
in de bestuurskolom op te nemen. Hij heeft dit niet gedaan vanwege de gevestigde
ervaring en de praktijk. Hij meende dat niet onnodig met zaken geschoven moet
worden, enkel en alleen om het intellectueel bevredigend te houden. Op dat
punt heeft de belastingrechtspraak zijn eigen begrippen ontwikkeld. Er zal
iedere keer een keuze moeten worden gemaakt. De bewindsman wil de OM-afdoening
in de strafrechtspraak introduceren, omdat hij anders te veel van de handhaving
in de bestuursrechtspraak ziet onderduiken. De bestuurlijke boetes lopen via
de bestuursrechter en dan dreigt er op het terrein van het sanctierecht een
splitsing te ontstaan. Om de strafrechterlijke kolom bruikbaar te houden,
moeten bepaalde vereenvoudigingen worden geïntroduceerd. Het wetsvoorstel
komt binnenkort naar de Kamer, zodat daarover in dit kader nader kan worden
gesproken.De staatscommissie zag indertijd problemen op het terrein van de rechtseenheid
tussen de civiele kolom en de bestuurskolom. In de praktijk vindt overleg
tussen de colleges plaats en daar waar men ziet dat er mogelijk in de jurisprudentie
verschillen ontstaan, is dat voorwerp van discussie tussen beide colleges.
Op deze wijze wordt dat onder controle gehouden. Dat het geen acuut probleem
is, bewijst het feit dat de Hoge Raad geen deel wil uitmaken van een dergelijke
rechtseenheidkamer. De problemen van rechtseenheid zijn in die zin niet groot.
Juist tussen die kolommen is daar minder aanleiding voor. Op ieder moment
kunnen nieuwe vragen ontstaan en de wetgever moet daarover tijdig nadenken.
De bewindsman hoopt binnenkort met voorstellen te komen over het vraagstuk
van de rechtmatige en onrechtmatige overheidsdaad en de jurisprudentie op
dat terrein. Resumerend ziet hij geen zwaarwegende redenen om te kiezen voor
een vrij ingrijpend proces met enorme reorganisaties om alles in een gebouw
onder te brengen. Ook vreest hij dat eventuele knelpunten het gehele apparaat
zullen belasten omdat alles via hetzelfde systeem van gerechten moet verlopen.Sprekend over de positie van het OM bij de Hoge Raad merkt de minister
op dat het parket bij de Hoge Raad geen onderdeel is van het OM, behoudens
een functie: het vervolgen van bewindslieden. De functie van het parket bij
de Hoge Raad is om de problematiek uiteen te zetten. Het is dezelfde functie
als bijvoorbeeld de advocaten-generaal bij het Europese Hof van Justitie.
Het is geen vervolgende functie, omdat de cassatierechtspraak deze niet kent.
Daarom wordt de zaak altijd teruggewezen naar een ander hof. Desgevraagd merkt
de minister op dat er bij de belastingrechtspraak ook cassatie is. De Hoge
Raad functioneert in belastingrechtuitspraken als beroepsrechter. Op papier
kan men stellen dat er sprake is van discrepanties; een rechtssysteem is echter
een product van een ontwikkeling in de tijd. De praktijk heeft er geen probleem
mee dat bij de Afdelingrechtspraak of het College van Beroep geen
conclusies genomen worden, omdat met de uitspraak niet het laatste woord gesproken
is. De zaak gaat terug naar het bestuursorgaan voor een beslissing. Onder
andere omstandigheden kan dezelfde vraag weer opkomen.Gevraagd is of de gehele bestuursrechtelijke kolom in één
college moet worden opgenomen. In de praktijk kan geconstateerd worden dat
de hele sociale rechtspraak van een andere orde is dan de bestuursrechtspraak
waar de bestuursbeslissingen – die geen gebonden maar beleidsbeslissingen
zijn – beoordeeld worden door de rechter. Vroeger bestond er de lijn
van de Afdelingbestuursgeschillen. Het voordeel daarvan was dat de rechter
in laatste instantie de beslissing nam en daarmee ook de bestuursbeslissing.
Dit is verloren geraakt met het systeem van de Afdeling rechtspraak en naar
aanleiding van het Benthem-arrest. Als men besluit tot een fundamentele scheiding
tussen wetgeving en rechtspraak bij de Raad van State, is er alles voor te
zeggen om het geheel in een vat te gieten. Dwingt de rechtspraak van het Europese
Hof tot die scheiding? De kwestie begon met het Procola-arrest. Men moet goed
voor ogen hebben welke situatie er op dat terrein in Luxemburg bestond. Daar
functioneerde de Raad van State in een andere functie dan die in Nederland.
De raad aldaar functioneerde als Eerste Kamer. Tegelijkertijd kon de Afdeling
rechtspraak in de plaats treden van het Groothertogelijk gezag en tevens initiatief
nemen tot regels. Tot slot kon men de regels zelf uitleggen. Bij de Procola-zaak
was sprake van een historisch ontstane situatie mede dankzij de lange aanwezigheid
daar van de Nederlanders. Het Hof daar concludeerde dat er een orgaan was
die het initiatief voor de regeling mocht nemen, maar dat het vanuit de optiek
van de scheiding der machten te gortig was dat dit orgaan de regeling ook
mocht vaststellen en uitleggen. De Nederlandse Raad van State heeft net als
vele landen in Europa een advies- en rechtsprekende functie. Dit is een klassieke
functie. In Nederland kan de Hoge Raad ook adviezen geven. Op tal van terreinen
kunnen rechterlijke colleges adviezen geven. Veel ambtenaren van de afdeling
wetgeving stappen over naar de rechterlijke macht en geven daar uitleg aan
wat zij als ambtenaar bij de overheid hebben voorbereid. In die zin wil Nederland
een rechterlijke macht hebben die niet volstrekt los staat van de samenleving.
Juist in het bestuursrecht wil men het liefst horen hoe adviezen in de praktijk
uitwerken. De rechtspraak is daar een onderdeel van. De bewindsman benadrukt
dat adviezen worden uitgebracht. De regering beslist en de Staten-Generaal
beslissen met de regering over het geheel. Het gebeurt zelden vanwege de leeftijd
waarop men bij de Raad van State komt, dat men geconfronteerd wordt met wetsontwerpen
waarover men vroeger heeft geadviseerd. In ieder geval zitten daar vele jaren
tussen. Verder worden veel bestuursconflicten of ministeriële regelingen
uitgevochten waar de Raad van State zelfs niet bij betrokken is. Er is dus
een scheiding in de tijd. De minister deelt niet de mening dat er principieel
een scheiding moet zijn tussen adviesfunctie en rechtspraakfunctie. De gehele
bestuursrechtspraak is ontstaan vanuit de traditie van de conseil d'état
waar geen scheiding is. Andere rechtssystemen kennen juges mission die bestuurlijk
werken. Nederland kent de figuur van detachering. Het beeld dat dit voorkomen
moet worden zou schadelijk zijn voor de rechtspraak, omdat dit een rechtspraak
betekent die afgescheiden raakt van de praktijk. Mensen uit de praktijk moeten
met de rechtspraak kunnen werken.Een roulatiesysteem waarbij de rol van adviseur en rechter wisselt is
onlogisch. Bij gelijktijdige uitoefening van de functies is het absoluut zeker
dat personen geen vragen krijgen over rechtszaken waarover zij op dat moment
moeten adviseren. In de Grondwet is bijvoorbeeld de incompatibiliteit van
rechters geregeld. Rechters kunnen deel uitmaken van een gemeenteraad en vervolgens
een uitspraak doen over besluiten die aldaar genomen zijn. De wetgever heeft
dat nooit als een probleem ervaren. Bij het arrest-Kleyn ging het om een instantie
die adviseert en rechtspreekt, hetgeen in strijd zou zijn met
de ERVM. Het Hof heeft gesteld dat de schijn van belangenverstrengeling moet
worden voorkomen, maar heeft niet gezegd dat de situatie niet kan bestaan.
Voorgesteld wordt een afdeling advisering of wetgeving in te stellen. Waarom
is dit anders bij de afdeling rechtspraak en de afdeling? De Grondwet stelt
dat de Raad van State adviseert over wetten. In die zin zal de afdeling handelen
in naam van de Raad van State. In de AROB-wetgeving en de Algemene wet bestuursrecht
is de taak van rechtspraak niet bij de Raad van State gelegd maar bij de afdeling
bestuursrechtspraak. Derhalve spreekt de afdeling in haar eigen naam en zal
de wetgevingsadvisering in naam van de Raad van State gaan. Het beeld wordt
niet nagestreefd dat in beginsel iedereen van beide afdelingen lid zal zijn.
Een van de problemen is dat dit bij de wetgevingsadvisering, omdat alle leden
daarbij betrokken moeten zijn, een bovenmatig beslag legt. De afdeling wetgeving
zal een deel van de staatsraden omvatten. Anders dan bij de afdeling rechtspraak,
waar de staatsraden in buitengewone dienst talrijker zijn dan de staatsraden,
voorziet de minister niet dat voor de wetgeving dezelfde verhouding zal ontstaan.
Hij heeft geen advies van de Raad van State nodig als advies van een deskundige,
maar als advies van een bestuurscollege. Uiteraard moet op een aantal terreinen
deskundigheid in de Raad van State aanwezig zijn, hetgeen eventueel bereikt
kan worden door een staatsraad in buitengewone dienst.Moeten fundamenteel verschillende zaaksystemen vanwege het beeld in een
kolom worden samengevoegd? In dat geval had men de beroepsrechtspraak en het
college van beroep voor het bedrijfsleven naar de Raad van State kunnen overhevelen.
De Mulder-zaken – het Hof Leeuwarden – zijn verweven met het strafrecht.
Derhalve is het logisch om die zoveel mogelijk in de kolom gewone civiele
rechtspraak te laten. Dit geldt ook voor de OM-afdoening; de controles worden
bij de strafrechter gelegd en niet bij een bestuursrechter. Wordt het probleem
opgelost door alle colleges samen te voegen of door een rechtseenheidkamer?
De bewindsman meent dat het nuttig is om dit te institutionaliseren. Men kan
dit ook laten, maar nu wordt het duidelijk waar de vragen van discrepantie
en jurisprudentie zitten. Deze vragen kunnen nu gemakkelijker worden opgelost
omdat ze bij de rechtseenheidkamer komen. Vragen over schade doen zich of
bij de afdeling rechtspraak of bij de civiele rechter voor. De bewindsman
heeft niet overwogen om voor delen van het bestuursrecht cassatie open te
stellen. Hij wil niet alles in een kolom zetten omdat dan de logica met zich
brengt dat hij voor de bestuursrechtspraak de bezwaarschriftenprocedure hanteert,
waarna hij twee instanties moet invoeren terwijl er nu in een aantal gevallen
sprake is van een instantie. Bovendien moet dan over alles een cassatierechtspraak
plaatsvinden. In de civiele rechtspraak is hiervan sprake omdat daarmee het
laatste woord over de uitleg van de wet wordt gegeven. Bij bestuursrechtspraak
kan, omdat de zaak teruggaat naar het bestuur, dezelfde vraag in dezelfde
zaak nogmaals aan het oordeel van de rechter worden voorgelegd. Om deze reden
is het niet zinvol om in de bestuursrechtspraak cassatierechtspraak in te
voeren.De vraag over sancties op overschrijding wil de bewindsman nader bespreken
bij de behandeling van de bestuurswetgeving. Waarom is de instroom bij de
kantonrechtspraak toegenomen? Als men de cijfers van ook de civiele rechtspraak
afzet tegen de groei van de bevolking, moet geconstateerd worden dat de groei
niet zo explosief is als het soms lijkt. Bij de kantonrechtspraak is zonder
meer sprake van toegenomen handhaving terzake van kleine ergernissen. Vanwege
de economische conjunctuur zijn incassozaken sterk toegenomen. In de Mulder-zaken
is er sprake van toegenomen inzet op het terrein van de verkeershandhaving.
De introductie van het nieuwe primaire processysteem in de strafsectoren is
zo ver gevorderd dat in het volgende jaarverslag gerapporteerd kan worden
aan de hand van meer betrouwbare cijfers. Het is onjuist om de prestaties
van de afzonderlijke rechters te beoordelen. Het gaat namelijk om de colleges.
Er wordt van uitgegaan dat de financiering van de rechterlijke macht wordt
afgesteld op de afspraken die gemaakt zijn over de productiecijfers. De minister
wil voorkomen dat binnen de colleges een nader onderscheid tussen de verschillende
kamers of rechters van een college wordt gemaakt. Intern kan dat zinvol zijn
voor controles van knelpunten maar voor de buitenwereld heeft dit geen zin.
De opmerking in het jaarverslag over de fte's slaat op het niveau van de colleges.
Zo kan de productie van het Hof te Leeuwarden worden afgezet tegenover het
aantal fte's bij het Hof van Rotterdam.De ambitie om de diverse wetsvoorstellen nog in 2004 in te voeren bestaat
nog steeds, maar het is de vraag of deze termijn gehaald wordt. Vanwege de
rechtspraak van het Europese Hof moet de zaak na dit algemeen overleg op de
rails gezet worden. De vraag over de rechtseenheidkamer laat onverlet dat
op andere terreinen wijziging in de wetgeving nodig is. Het is de bedoeling
om hiervoor een zeker tempo aan te houden. Reagerend op de vraag over de flex-rechter
stelt de minister dat men hierbij oploopt tegen de beperkingen die de Grondwet
stelt. De Grondwet bepaalt dat iedereen voor zijn geschillen toegang tot de
rechter heeft. De minister kan niet als voorwaarde stellen dat eerst om een
bindend advies gevraagd moet worden. Het bindende advies is in wezen de eerste
rechterlijke instantie die wordt ingevoerd. Na Napoleon bestond de vrederechter.
Voor een deel wordt deze figuur teruggehaald met de alternatieve geschillenoplossing.
Met het systematisch invoeren van de mediation bij echtscheiding wordt geprobeerd
deze vorm van rechtspraak in te voeren. De bewindsman beziet in hoeverre dit
mogelijk is bij de bestuursrechtspraak. Hierbij is sprake van de moeilijkheid
dat het een bestuursorgaan is dat gehouden is om besluiten te nemen.Openbaar ministerie– de brief van de minister van Justitie d.d.
14 juni 2004 inzake het jaaroverzicht 2003 Meldpunt Ongebruikelijke Transacties
(17 050, nr. 266);– de brief van de minister van Justitie d.d.
21 juni 2004 inzake evaluatie grote ontnemingszaken (26 268, nr.
6);– de brief van de minister van Justitie d.d.
25 mei 2004 inzake het jaarverslag OM 2003 en Goed Beschouwd 2004 (Just040 559);– de brief van de minister van Justitie d.d.
26 mei 2004 inzake Schietverenigingen (26 494, nr.6);– de brief van de minister van Justitie d.d.
7 juli 2004 inzake FEC-rapport Rapportage Quick scan Non-profitorganisaties
en terrorismefinanciering (29 200 VI, nr. 174)Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer De Wit (SP) merkt op dat in het WODC-rapport
over de ontnemingsproblematiek veel kritiekpunten staan waardoor de conclusie
kan worden getrokken dat de afdoening door middel van ontneming niet goed
loopt. De reactie van de minister hierop komt erop neer dat dit zijn aandacht
heeft. De bewindsman schrijft dat het instrumentarium met betrekking tot de
ontneming toereikend is. Waarom komt dit dan toch zo gebrekkig van de grond?
Als het niet aan de instrumenten ligt, ligt het dan aan het gebrek aan kennis
en motivatie? In eerdere rapporten wordt geconstateerd dat in het kader van
de «pluk ze»-wetgeving alleen de gemakkelijke zaken worden aangepakt.
Hoe zit het met de financiële expertise bij politie en Justitie? Moet
binnen de rechtbank de deskundigheid van de rechters op peil worden gebracht?
Is het verstandig om binnen rechtbanken specialisatie aan te brengen zodat
de zaken voortvarender kunnen worden aangepakt? Dit geldt ook voor de Officieren
van Justitie die zich met deze materie bezighouden. In hoeverre
bestaat binnen het OM animo om daadwerkelijk toe te slaan? Volgens professor
Knigge ligt het probleem rondom de ontneming vooral in het feit dat uitgegaan
wordt van fictieve berekeningen van vermogens van criminelen. Hoe ziet de
minister dit? Klopt het dat vaak tot symbolische acties wordt overgegaan?De heer Eerdmans (LPF) vraagt aandacht voor
de schietverenigingen na twee ernstige incidenten waarbij doden zijn gevallen
als gevolg van het onverantwoord omgaan van sportschutters met hun wapen.
De teller staat op acht moorden, gepleegd door sportschutters. Nederland heeft
700 schietverenigingen en 70 000 sportschutters waarvan 25 000 jagers.
De heer Eerdmans is het ermee eens dat aspirant-sporters verplicht worden
een verlof aan te vragen voordat zij lid worden van een schietclub omdat zodoende
voorkomen wordt dat iemand criminele antecedenten heeft voordat hij met het
wapen van de vereniging aan de slag gaat. Verder is het een goede zaak dat
schietverenigingen verplicht worden om de opgeslagen munitie op naam te registreren.
Hij is het ermee eens dat de wapens mee naar huis worden genomen, maar hij
zet een vraagteken bij het ook thuis bewaren van munitie.In de VS heeft de firma Smith & Wesson een ethische code ingesteld
voor alle wapenhandelaren die alleen een wapen van dat merk kunnen afleveren
met een wapenslot. De sleutels daarvan blijven op de schietclub. Kan wettelijk
verplicht worden gesteld dat wapens van sportschutters thuis in een kluis
worden opgeborgen? De heer Eerdmans meent dat de screening beter kan. Hij
stelt voor dat in de huishoudelijk reglementen van verenigingen een regel
wordt opgenomen over het aan de vereniging melden van stressvolle conflictsituaties
die bij sportschutters thuis kunnen optreden. Personen met een strafblad mogen
niet in aanmerking komen voor het lidmaatschap van een schietvereniging. Na
vier of acht jaar kan een strafblad vervallen. De heer Eerdmans vindt dat
mensen die lid worden van een schietvereniging nooit een strafblad mogen hebben
gehad. Kan van dit soort mensen de wapenvergunning worden ingetrokken? Alcohol-
en drugsverslaving en een psychiatrisch verleden zijn met wapens een gevaarlijke
combinatie. Deze mensen mogen niet in aanmerking komen voor een wapenverlof.
Is de minister dat met hem eens? Kan de leeftijd van 18 jaar naar 21 jaar
voor wapenbezit worden verhoogd? Moeten huishoudelijke conflicten gemeld worden
bij het bureau bijzondere wetten zodat een wapen dat men in huis heeft voor
een bepaalde periode wordt afgenomen?De heer Van der Staaij (SPG) juicht het toe
dat prioriteit wordt gegeven aan de ontnemingszaken. Het is schrijnend dat
in vele gevallen misdaad nog steeds loont. Een stevige investering in het
ontwikkelen van kennis op het terrein van financieel rechercheren is nodig.
In hoeverre is sprake van een cultuuromslag en in hoeverre wordt die door
de maatregelen bevorderd? In hoeverre vormt het bestaande beloningsstelsel
binnen Justitie een belemmering om de nodige financiële specialisten
aan te trekken en vast te houden? Is hierbij sprake van zuigkracht vanuit
het bedrijfsleven en welke rol speelt het beloningsstelsel hierbij? In hoeverre
is het ontnemingsrecht voldoende geïntegreerd in de bestaande juridische
universitaire opleidingen? Kan een impuls aan de kennisontwikkeling worden
gegeven?Voor het tiende achtereenvolgende jaar is er een forse stijging van het
aantal meldingen van ongebruikelijke en verdachte transacties. De heer Van
der Staaij mist een inhoudelijke beschouwing over de ontwikkeling van deze
trend. In hoeverre is daar greep op? Is die ontwikkeling beheersbaar en is
er voldoende capaciteit beschikbaar? Het WODC-rapport constateert dat het
ontbreekt aan doel en referentiekader waarmee de inspanningen van het Meldpunt
Ongebruikelijke Transacties (MOT) kunnen worden beoordeeld. De
minister erkent dit, maar hoe kan de aansturing verbeterd worden?Het blijkt bijzonder moeilijk om nadere eisen te stellen aan schietverenigingen
en hun leden. In hoeverre vinden incidenten met vuurwapens plaats die voorkomen
kunnen worden als schietverenigingen en hun leden aan strengere eisen moeten
voldoen?De heer Wolfsen (PvdA) maakt het OM een compliment,
ondanks het feit dat het OM het Kamerleden niet altijd gemakkelijk maakt.
Er is hard gewerkt. Het rapport Goed Beschouwd is een genoegen om te lezen.
De heer Wolfsen pleitte verleden jaar met een Kamermeerderheid voor een evaluatiecommissie,
maar hij vindt daarover niets terug in het jaarverslag. Hij wil een evaluatiecommissie
voor zaken die op het oog mis lijken te gaan. De ramp in Enschede is de eerste
zaak die voor een dergelijke evaluatie in aanmerking komt.Het bedrag dat wordt ontnomen is lachwekkend laag. In het jaarverslag
wordt een bedrag van 10 mln genoemd, maar volgens het jaarverslag van het
CJIB (Centraal Justitieel Incasso Bureau) komt er maar 7,6 mln binnen. Samen
met zijn collega Van Haersma Buma heeft de heer Wolfsen voorgesteld om te
gaan werken met een wettelijk bewijs-vermoeden, of te wel omkering van de
bewijslast. Daarnaast moet deze kwestie meer prioriteit krijgen. Volgens het
MOT-jaarverslag is het aantal meldingen enorm gestegen: tot 180 000,
waarvan 38 000 verdacht. Het gaat om een bedrag van 1,5 mld euro. Er
worden 60 000 transacties bij de politie gemeld maar dit leidt bijna
nooit tot een strafzaak. Volgens de procureur-generaal Steenhuis komt de aanpak
van witwas-praktijken niet van de grond. Hij ziet in het geringe aantal opsporingsonderzoeken
een signaal dat witwassers waarschijnlijk te veel hun gang kunnen gaan. Hij
vindt dat snel actie moet worden ondernomen, ook om irritatie te voorkomen
bij de bedrijven en instellingen die ongebruikelijke transacties moeten melden.
Zij hebben investeringen gedaan in de strijd tegen het witwassen en zij verwachten
iets terug. Wat is er gebeurd na dit interview in het Nederlands Dagblad?De heer Wolfsen maakt zich zorgen over de niet-strafrechtelijke taken
van het OM. Volgens de minister zijn voor het op een hoger niveau brengen
van de strafrechtelijke handhaving veel extra investeringen nodig die negatief
uitwerken op de uitvoering van civiele taken: dit is voor de komende tijd
voor het OM een gegeven. Volgens de heer Wolfsen is het van tweeën één:
of het OM doet zijn werk goed en het wordt desnoods gecentraliseerd bij het
functionele parket, of het wordt bij het parket weggehaald en aan een speciale
eenheid gegeven. Wat is de reactie van de minister hierop?De heer De K. is een fraudeur en veroordeeld tot een gevangenisstraf van
een jaar, maar deze straf blijkt nooit ten uitvoer te zijn gelegd. Het lijkt
op een incident, maar volgens een krantenbericht blijkt dat meer dan de helft
van de jongeren die zich verleden jaar in een deel van Rotterdam en Ridderkerk
tijdens oud en nieuw hebben misdragen de HALT-straf volledig aan zijn laars
heeft gelapt. Volgens een ander krantenartikel blijkt dat bijna 10% van de
taakstraffen verleden jaar niet of gedeeltelijk ten uitvoering is gelegd zonder
dat dit nadelige gevolgen had voor de veroordeelde. Van alle veroordeelden
die van de rechter een celstraf moet uitzitten komt een op de tien nooit achter
de tralies. Bijna 3200 mensen konden in 2003 opgelucht ademhalen. Heeft de
bewindsman er enig idee van of straffen die door de rechter worden opgelegd
op enig moment ten uitvoer worden gelegd? Is er een beleid om die straffen
kwijt te schelden? De Officier van Justitie die de zaak De K. in de kast heeft
gelegd, deed dit terwijl het een uitspraak van een ander college betrof. Is
daar enige controle op?Er wordt veel nadruk gelegd op cijfers en op het opmaken van verbalen.
De heer Wolfsen vraagt de minister niet alleen daarnaar te kijken, maar de
politieagent op straat ook wat ruimte te geven voor het tonen van mededogen. Hij vraagt niet om gedogen, maar om een zekere vorm van mededogen
in het recht.De heer Luchtenveld (VVD) sluit zich aan bij
de opmerking van de heer Wolfsen over het jaarverslag van het OM. Ziet de
minister in het stijgend aantal meldingen van ongebruikelijke transacties
aanleiding tot nadere actie? Hoe staat het met de aangekondigde acties op
basis van de aanbevelingen in het WODC-rapport? De minister stelt in de brief
over de ontnemingszaken vast dat het instrument van de ontnemingsvordering
eigenlijk omslachtig is bij lage bedragen die ook ontnomen kunnen worden door
een geldboete. De heer Luchtenveld kan de logica van deze redenering volgen,
maar vraagt of die ook is verwerkt in de richtlijnen en prestatieafspraken
met parket en politie. De bewindsman heeft aangekondigd om op korte termijn
nadere actie te ondernemen om het financiers van terrorisme moeilijk te maken.
Ook de bestrijding van het financieren van terrorisme is belangrijk, zo niet
cruciaal voor de veiligheid. De heer Luchtenveld maant de minister in deze
kwestie tot spoed.De heer Van Haersma Buma (CDA) vindt het jaarverslag
van het OM een goed moment om naar de hoofdlijnen te kijken. Hieruit blijkt
dat het aantal sepots sterk gedaald is. Er is een hogere instroom van zaken,
een daling van de werkvoorraad en een verkorting van de doorlooptijd met 6%.
Er is sprake van een stijging van het aantal interventies met 14% in een jaar
en een instroom van zaken betreffende wapenwetgeving. Dit zijn indrukwekkende
cijfers. Ook de heer Van Haersma Buma maakt het OM een compliment dat het
onder grote druk zulke prestaties levert. Is er een verklaring voor dat de
instroom van vuurwapens in een jaar met 8% gestegen is? Is er een link met
het preventief fouilleren? Hoeveel zaken zijn door vormfouten misgegaan? Denkt
de minister dat deze gunstige cijfers worden gecontinueerd of moet rekening
worden gehouden met een eenmalige verbetering? In 2003 ontving de Kamer apart
een jaarverslag van de centrale toetsingscommissie. Kan zij dat ook nu weer
tegemoet zien? Het lijkt erop dat er meer bedreigingen jegens het personeel
worden geuit. Bestaat een dergelijke trend? Of komt dit omdat er meer aandacht
aan incidenten wordt geschonken? Is er voldoende mogelijkheid om het personeel
de noodzakelijke veiligheidszorg te geven?In het rapport Goed Beschouwd staat een interessant onderzoek over de
prestatieafspraken van de politiekorpsen. Daaruit blijkt dat het erg meevalt
met de idee dat kleinere zaken worden afgedaan als gevolg van de prestatieafspraken.
Uitzonderingen lijken er te zijn in een viertal regio's. Waarom is in die
regio's wel sprake van lichtere zaken? Het straffen in de toekomst is een
interessant onderdeel in het rapport. Hierin zitten interessante aangrijpingspunten
voor een nieuwe vorm van straf- en leedtoevoeging zoals het innemen van het
innemen van een paspoort, de auto en de beroepsontzegging. Kan de minister
hierop ingaan?De heer Van Haersma Buma sluit zich aan bij opmerkingen over de exorbitante
hoogte van het bedrag dat staat in de brief over het MOT en het buitengewoon
kleine aantal zaken waar iets aan gedaan wordt. Is de minister blij met deze
meldingen of ziet hij het als een zorgelijke ontwikkeling? Is het bedrag van
1,5 mld euro zwart geld? Hij is teleurgesteld over de inhoud van de brief
over de ontnemingszaken. De «pluk ze»-aanpak bestaat nu tien jaar
maar de totaalopbrengst is na deze periode niet hoger dan voor het eerste
jaar was begroot. Er wordt gezegd dat het een kwestie is van kennen, willen
en kunnen, maar dat werd tien jaar geleden al gesignaleerd. Welke concrete
stappen voor een verandering worden nu gezet? De heer Van Haersma Buma denkt
in dit geval aan het omdraaien van de bewijslast zoals bij de belastingrechtspraak
wordt gehanteerd. Hij meent dat het conservatoir beslagleggen veel kansen
biedt en dat hier zo snel mogelijk mee moet worden begonnen.De heer Van Haersma Buma dankt in verband met de brief over het wapenbezit
voor de beantwoording van de vele vragen die de commissie heeft gesteld. Aan
de ene kant bestaat de wens om bij de Spelen in Peking goud te halen op het
onderdeel schieten, maar aan de andere kant mag Big Willem niet over een vuurwapenverlof
beschikken. Het is belangrijk dat een onderscheid wordt gemaakt tussen wat
wel en niet onder sport valt. Het antwoord in de brief geeft hier een goed
aanknopingspunt voor. Verenigingen moeten in staat worden gesteld om goed
te controleren wie er lid wil worden. In een verklaring van goed gedrag staat
niet veel. Vaak willen verenigingen meer informatie over een aspirant-lid.
Het is toch niet moeilijk om ze in overleg met de bond daartoe de gelegenheid
te geven? Verder kan men verplicht worden zich in te schrijven bij een erkende
bond. De bewindsman geeft een duidelijk antwoord op de vraag over de bewaarplaats
van vuurwapens. Het bewaren van wapens thuis schept echter een risico. De
politie controleert, maar het is mogelijk dat ook een vereniging de mogelijkheid
krijgt om thuis te controleren.Het antwoord van de ministerDe minister van Justitie merkt op dat onlangs
met de Kamer gesproken is over de niet-strafrechtelijke taken van het OM in
het kader van een brief aan de Kamer over het terrorisme. Daarin wordt uitvoerig
ingegaan op de veranderingen met betrekking tot het toezicht op stichtingen.
Er wordt een pilot ingezet om te komen tot ontbinding van stichtingen in het
kader van de bestrijding van terrorisme. Hierbij is ook de vraag betrokken
hoe het toezicht op stichtingen geïntensiveerd kan worden.De bewindsman ontkent niet dat de bedragen ter zake van de ontnemingswetgeving
tegenvallen, maar hij voegt hierbij de ervaring dat dit in de andere Europese
landen ook het geval is. Inderdaad moet voor de toekomst bezien worden hoe
dit effectiever kan worden gemaakt omdat er naast de boetes, perspectief zit
in het ontnemen van het voordeel. Tien jaar geleden is deze aanpak geïntroduceerd,
maar vijf jaar geleden heeft een evaluatie plaatsgevonden. Toen was de conclusie
hetzelfde. Naar aanleiding daarvan zijn verbetervoorstellen gedaan die de
Kamer in 2003 heeft aanvaard. In dat jaar is dus pas uitbreiding van de wetgeving
tot stand gekomen. Het is logisch dat in de nu voorliggende cijfers de effecten
daarvan nog niet verwerkt zijn. Zij moeten in de loop van 2004 hun werking
gaan krijgen. De expertise en deskundigheid die in dat kader worden ontwikkeld,
krijgen aandacht bij de besprekingen over een eventuele reorganisatie van
het OM. De Kamer zal hierover separaat een brief ontvangen. Onlangs is in
de EU door de JBZ-raad het kaderbesluit ontnemingen aangenomen. Een van de
aspecten daarvan betreft vermogensbestanddelen in het buitenland. Dit biedt
de mogelijkheid om bij de rechter waar de hoofdzaak dient eventueel beslagen
te laten leggen die uitgevoerd moeten worden in andere landen. In het licht
van de evaluatie zijn een groot aantal stappen gezet, maar dat betekent niet
dat in het lopende jaar de bedragen enorm omhoog schieten. Op de vraag of
de bewijslast omgedraaid moet worden, antwoordt de minister dat hij daar weinig
winst mee bereikt. De rechter beslist nu al over de bewijsverdeling. Naarmate
het aannemelijker is dat bedragen uit criminaliteit voortkomen, moet de verdachte
aangeven dat het beslag op middelen of goederen onterecht is omdat het niet
verkregen is uit misdrijven. Dit punt heeft mede in het kader van de besluitvorming
van de EU een rol gespeeld. Er zijn maar weinig voorstanders van dat systeem,
mede omdat het beeld is dat de winst klein is. Het blijft echter een punt
dat de aandacht van de minister heeft. De problematiek bij ontnemingszaken
zit niet in de eerste plaats in de bewijspositie van het OM, maar zit vooral
bij het beslag kunnen leggen. Daarom zijn per 1 september de bevoegdheden
om beslag te leggen verruimd via de wetgeving. Wat de bewijspositie betreft,
heeft de Hoge Raad al in 2002 aanvaard dat als het OM op basis van een beredeneerde en geobjectiveerde vermogensvergelijking aannemelijk
kan maken dat de verdachte over vermogen beschikt en dat dit verkregen is
uit misdrijf, aangenomen wordt dat dit uit misdrijf verkregen is. De winst
daar is marginaal. De bewindsman wil eerst bezien hoe de nu getroffen maatregelen
werken en welke winst hij daarmee behaalt. De expertise en opleidingen binnen
de politie worden georganiseerd. Bovendien kan specialistische expertise worden
ingehuurd. Concentratie van deskundigheid op sommige punten is akkoord, maar
dat neemt niet weg dat voor alle zaken expertise nodig is. De opbrengst van
de ontnemingen is in 1999 van 5 mln tot in 2003 tot 10 mln gestegen. Het bedrag
van 7 mln betreft dit jaar tot en met de maand juli. De bewindsman vraagt
of men van deze bedragen wil uitgaan; als ze niet goed zijn zal hij alsnog
de Kamer schriftelijk hierover nader informeren.Het aantal meldingen bij het MOT is de afgelopen jaren fors gestegen door
de uitbreiding van de meldingsplicht voor handelaren in goederen van grote
waarde en de toename aantal meldingen van de zogenoemde money transfers. De
basis waarop gemeld moet worden, is uitgebreid. In een brief van de ministers
van Financiën, van BZK en Justitie staat dat men mede in het kader van
de operatie administratieve lasten herbeziet of de criteria goed zijn. De
melding valt onder de meldingen uit hoofde van de Wet MOT, maar dit betekent
niet dat iedere melding derhalve witwassen betreft. De conclusie is, ook naar
de mening van de bewindslieden, dat te weinig gebruik wordt gemaakt van de
Wet MOT. Het is echter onjuist te denken dat vele miljarden worden witgewassen
omdat de meldingen daarop betrekking hebben. Het gaat om verhoogde aandacht
bij opsporing en vervolging voor het probleem van het witwassen, de effectiviteit
van de werkprocessen in de keten, de integratie van het MOT en de vermindering
van de administratieve lasten. De stijging van het aantal MOT-meldingen is
in die zin beheersbaar omdat de criteria en het aantal personen dat moet melden
beperkt kunnen worden. De verwachting is, omdat nu niet verder wordt uitgebreid,
dat de aantallen zullen stabiliseren. Nu wordt alles ingezet om te bezien
hoe effectiever het witwassen bestreden kan worden. De vraag om te bezien
hoe andere stromen te achterhalen, bijvoorbeeld in het verkeer van drugsgelden,
zal nader bekeken worden. Het Nederlandse systeem is recent door het IMF geëvalueerd
en doorgelicht. Het rapport daarvan is deze maand beschikbaar gekomen en de
conclusie ten aanzien van het systeem is: the Netherlands has a generally
sound framework. Men geeft aanbevelingen die corresponderen met die van het
WODC-rapport. In de kabinetsreactie op het rapport van 4 mei jl. is aangegeven
op welke punten daarmee wordt voortgegaan. Des gevraagd merkt de bewindsman
op dat in dit systeem «verdacht» is «niet onverdacht».
Het gaat om de transacties waarop men zich nu moet gaan concentreren als het
over de aantallen gaat. Dit betekent echter niet dat het gehele bedrag van
1,2 mld onder witwassen valt.Met betrekking tot het OM zegt de minister dat de veranderde cijfers mede
het gevolg zijn van het veiligheidsprogramma. Dit programma is ingezet ter
vermindering van de criminaliteit. Uit de prognosecijfers blijkt dat er vooralsnog
wordt uitgegaan van een verdergaande stijging op dit terrein. In hoeverre
hangt de toegenomen beslaglegging op wapens samen met preventief fouilleren?
Er is sprake van een correlatie, maar de minister kan niet zeggen of de totale
stijging het gevolg is van preventief fouilleren.De minister is bereid de Kamer een aparte brief te zenden over de evaluatie
van het strafproces. In het proces van het OM zelf zit een aantal elementen
van toetsing en bijsturing. Dit zijn de gestandaardiseerde procedures met
interne maatregelen, de aanwijzing gevoelige zaken, de mogelijkheid van een
second opinion en, als het mis gaat, de toets van de rechter. Voor het geval
de conclusie is dat er niets wordt ondernomen, bestaat artikel 12 WB. strafvordering,
de Nationale Ombudsman, en de civiele procedures zoals verzoekschriften van
burgers. Ook is daar de individuele interne evaluatie binnen
het OM over wat er goed en fout is gegaan. De minister kan daarmee niet naar
buiten komen omdat dit een evaluatie van de rechter is en omdat er sprake
is van input voor andere zaken over eventuele schadeplichtigheid. Hij wil
schriftelijk uitvoeriger op dit punt ingaan, maar hij voelt er niets voor
om systematisch verslag te leggen over de gang van zaken. Dit geldt eveneens
voor de besluiten die intern in het proces genomen worden. Reagerend op de
vraag of het aanbeveling verdient om bij de evaluatie van een zaak waarbij
iets is fout gegaan en die niet door de rechter wordt beoordeeld een kritisch
betrokken buitenstaander te betrekken, zegt de bewindsman dat als de rijksrecherche
concludeert dat er geen aanleiding is tot voortzetting, publicatie in het
jaarverslag af te raden is. Externe deskundigheid kan soms nuttig zijn, maar
het is niet mogelijk dat de minister op voorhand allerlei externe deskundigen
inschakelt. Dit is hooguit achteraf mogelijk bij de evaluatie.De vraag over politieonderzoeken naar de prestatieafspraken valt onder
de minister van BZK en moet aan de orde komen bij het debat over het onderdeel
Politie. Over de vraag over het straffen in de toekomst is gisteren uitvoerig
gedebatteerd aan de hand van een nota die de bewindsman hierover geschreven
heeft.De wapenkluis thuis wordt verplicht ingevoerd ingevolgde de nieuwe circulaire
die is rondgedeeld en per maart 2005 wordt ingevoerd. Het wapenslot is overwogen,
maar dat levert in hoge mate schijnveiligheid op, mede omdat het slot vrij
eenvoudig te verwijderen is. De bewindsman zal schriftelijk ingaan op de nadere
suggesties die gedaan zijn in het kader van zijn brief over schietverenigingen.
Hij kan daarin tevens aangeven wat in de nieuwe circulaire wapens en munitie
geregeld zal worden. De leeftijd van 18 jaar is in de wet aanvaard als de
algemene volwassenheidsgrens. Verlaging van de leeftijd is eerder overwogen,
maar de minister wil hierop niet voortgaan. Big Willem heeft op dit moment
geen vuurwapenverlof. Bij het verstrekken van verloven vindt voortdurend screening
plaats. Als feiten bekend worden die aanleiding geven om het verlof in te
trekken gebeurt dit ook. De praktijk is de minister bekend, omdat hij besluiten
in beroep moet ondertekenen. Het besluit waarop werd gedoeld is vernietigd.Er is sprake van onjuiste beeldvorming als men meent dat de ene officier
van justitie straffen kan kwijtschelden die de andere heeft opgelegd. Het
systeem van executie op deze wijze is inmiddels binnen het OM veranderd. Het
voorval waarover nu gesproken is, kan nu niet meer plaatsvinden. De minister
zal schriftelijk ingaan op de opmerkingen over de executie van straffen.De voorzitter van de vaste commissie voor Justitie,De Pater-van der MeerDe adjunct-griffier van de vaste commissie voor Justitie,De GrootXNoot1Samenstelling:Leden: Kalsbeek (PvdA), Van Heemst (PvdA), Noorman-den Uyl (PvdA), voorzitter,
Vos (GroenLinks), Cornielje (VVD), Adelmund (PvdA), De Wit (SP), Van Beek
(VVD), ondervoorzitter, Van der Staaij (SGP), Luchtenveld (VVD), De Pater-van
der Meer (CDA), Kant (SP), Dubbelboer (PvdA), Duyvendak (GroenLinks), Spies
(CDA), Eerdmans (LPF), Sterk (CDA), Van der Ham (D66), Haverkamp (CDA), Van
Fessem (CDA), Smilde (CDA), Straub (PvdA), Nawijn (LPF), Boelhouwer (PvdA),
Wilders (Groep Wilders), Szabó (VVD) en Van Hijum (CDA).Plv. leden: Klaas de Vries (PvdA), Dijsselbloem (PvdA), Fierens (PvdA),
Halsema (GroenLinks), Schippers (VVD), Wolfsen (PvdA), Kant (SP), Rijpstra
(VVD), Slob (ChristenUnie), Rambocus (CDA), Vergeer (SP), Van Nieuwenhoven
(PvdA), Van Gent (GroenLinks), Çörüz (CDA), Hermans (LPF),
Van Haersma Buma (CDA), Koer Kaya (D66), Bruls (CDA), Van Bochove (CDA), Algra
(CDA), Hamer (PvdA), Varela (LPF), Leerdam (PvdA), Hirsi Ali (VVD), Balemans
(VVD) en Eski (CDA).XNoot2Samenstelling:Leden: Van de Camp (CDA), Klaas de Vries (PvdA), Van Heemst (PvdA), Vos
(GroenLinks), Rouvoet (ChristenUnie), Adelmund (PvdA), De Wit (SP), Albayrak
(PvdA), Luchtenveld (VVD), Wilders (Groep Wilders), Weekers (VVD), De Pater-van
der Meer (CDA), voorzitter, Çörüz (CDA), Verbeet (PvdA),
ondervoorzitter, Kant (SP), Wolfsen (PvdA), Azough (GroenLinks), Jan de Vries
(CDA), Van Haersma Buma (CDA), Eerdmans (LPF), Van Vroonhoven-Kok (CDA), Van
Fessem (CDA), Straub (PvdA), Nawijn (LPF), Griffith (VVD), Van der Laan (D66),
Visser (VVD) en Lazrak (Groep Lazrak).Plv. leden: Jonker (CDA), Dijsselbloem (PvdA), Timmer (PvdA), Halsema
(GroenLinks), Van der Staaij (SGP), Kalsbeek (PvdA), Van Velzen (SP), Tjon-A-Ten
(PvdA), Van Baalen (VVD), Blok (VVD), Hirsi Ali (VVD), Aasted Madsen-van Stiphout
(CDA), Jager (CDA), Van Heteren (PvdA), Vergeer (SP), Arib (PvdA), Karimi
(GroenLinks), Buijs (CDA), Sterk (CDA), Varela (LPF), Joldersma (CDA), Ormel
(CDA), Van Dijken (PvdA), Van As (LPF), Örgü (VVD), Lambrechts (D66)
en Rijpstra (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25425-8.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl