Vaststelling van de begroting van de uitgaven en ontvangsten van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2001; Brief minister over een mogelijke aangiftebevoegdheid van rechters
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27400-VI, nr. 8

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

13-10-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27400-VI nr. 8

09-10-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inhoud arrest Hoge Raad2. Advies NVvR3. Verplichting of bevoegdheid tot het doen van aangifte4. Nadere afweging5. Mogelijkheden civiel recht6. ConclusieOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27400-VIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 24 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 400 VIVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2001nr. 8BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIEAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 9 oktober 2000Met verwijzing naar mijn toezegging in antwoord op vragen van de leden
van uw Kamer, Van Oven en Santi, van 23 december 1999 (Aanhangsel Handelingen
II 1999–2000, nr. 523) en van Patijn en Dittrich van 4 november 1998
(Aanhangsel Handelingen II 1998–1999, nr. 355) zend ik u hierbij mijn
standpunt inzake een mogelijke aangiftebevoegdheid van rechters.1. Inhoud arrest Hoge RaadAanleiding voor een nadere standpuntbepaling is het arrest van de Hoge
Raad van 30 maart 1998, NJ 1998, 554. In die uitspraak ging het om de vraag
of een (kanton)rechter aangifte mocht doen, indien bij de beoordeling van
een civielrechtelijk geschil het vermoeden rees dat een der partijen zich
schuldig kon hebben gemaakt aan een strafbaar feit. De Hoge Raad, daartoe
via de «ombudsregeling» voor klachten waarop leden van de rechtsprekende
macht zich in de uitoefening van hun functie hebben gedragen, op grond van
artikel 14a van de Wet op de rechterlijke organisatie geadieerd door de procureur-generaal
bij de Hoge Raad, overwoog dat de kantonrechter geen aangifte mocht doen,
hoewel hij daartoe op grond van het Wetboek van Strafvordering niet verplicht
doch wel bevoegd was. Het zou in strijd zijn met artikel 6 EVRM, meer in het
bijzonder met het recht op een eerlijk proces in procedures over burgerlijke
rechten en verplichtingen. In het begrip eerlijk proces ligt volgens de Hoge
Raad besloten dat uit de beginselen van een goede procesorde – samen
met de naar intern Nederlands recht geldende eisen van een goede procesorde
in burgerlijke zaken – , dat partijen alle feiten en omstandigheden
die van belang kunnen zijn voor de beslissing in hun geschil vrijelijk ter
kennis van de rechter in het geding moet kunnen brengen. Partijen zouden daarin
worden belemmerd als zij rekening moeten houden met de mogelijkheid dat de
rechter in het hem meegedeelde, aanleiding kan vinden voor het doen van aangifte
bij het openbaar ministerie. Alvorens een standpunt te bepalen leek het mij
dienstig terzake advies in te winnen bij de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak (NVvR). Ik heb dit op 3 mei 1999 ontvangen. Over het ontvangen advies
heb ik nog nader overleg gepleegd met een delegatie van de NVvR.2. Advies NVvRUit het advies van de NVvR dat tevens is gepubliceerd Trema 1999, blz.
382–384, blijkt dat het hier om een reëel probleem van enige omvang
gaat. De frequentie varieert van enkele malen per jaar tot dagelijks. Binnen
bijna alle gerechten krijgen rechters in civiele zaken te maken met vermoedelijk
gepleegde strafbare feiten. Het betreft dan vooral familiezaken, arbeidszaken
en faillissement. Ten aanzien van de strafbare feiten gaat het om een breed
scala van relatief ernstige zaken: zwart geld, uitkerings- en belastingfraude,
meineed, valsheid in geschrifte, incest, kindermishandeling, schijnhuwelijken,
overtredingen van de Wet arbeid vreemdelingen, omkoping en bedreiging van
getuigen, steekpenningen en bedrieglijke bankbreuk. Mogelijke oplossingen –
naast het doen van aangifte totdat de Hoge Raad zich daartegen uitsprak –
zijn door de gerechten gevonden in het opnemen van een uitdrukkelijke overweging
in het vonnis (rechtbank Breda over een vermoedelijk vals opgemaakt medische
verklaring) en in het uitnodigen van de officier van justitie om een civiele
conclusie te nemen bij het vermoeden van ernstige strafbare feiten. In de
praktijk nemen rechters in zaken betreffende het welzijn van kinderen informeel
contact op met de Raad voor de Kinderbescherming Terecht geeft de NVvR aan
dat het door de Hoge Raad benadrukte belang van de vrije toegang tot de rechter
en het vrijelijk in het geding brengen van alle relevante feiten en omstandigheden
enerzijds botst met het belang van optreden tegen (ernstige) strafbare feiten,
zeker indien deze rechtstreeks ter kennis van de overheid of justitiële
autoriteiten komen. De NVvR ziet af van een positiekeuze in deze belangenafweging
en laat het rechtspolitieke oordeel aan mij over.3. Verplichting of bevoegdheid tot het doen van aangifteUitgangspunt voor de Hoge Raad is geweest dat er in het aan de Hoge Raad
voorgelegde geval geen sprake was van een wettelijke verplichting tot het
doen van aangifte op grond van artikel 160, eerste lid, of artikel 162 van
het Wetboek van Strafvordering. De verplichting bestaat in het geval van artikel
160, eerste lid, betreffende de misdrijven omschreven in de artikelen 92–110
(kortweg misdrijven tegen de veiligheid van de staat en tegen de koninklijke
waardigheid), de delicten uit titel VII (misdrijven waardoor de algemene veiligheid
van personen of goederen in gevaar wordt gebracht, terwijl daarbij levensgevaar
is veroorzaakt), de misdrijven tegen het leven gericht (artikelen 287–294
en 296), mensenroof en verkrachting, alle uit het Wetboek van Strafrecht.
Op grond van artikel 162 Wetboek van Strafvordering zijn openbare colleges
en ambtenaren die in de uitoefening van hun bediening kennis krijgen van een
misdrijf met de opsporing waarvan zij niet zijn belast, verplicht daarvan
onverwijld aangifte te doen. Het betreft in het bijzonder de misdrijven opgenomen
in de artikelen 355–379 (ambtsmisdrijven), misdrijven die zijn gepleegd
door schending van een bijzondere ambtsplicht of misbruik van een ambt en
misdrijven waarbij misbreuk is gemaakt van een regeling, met de uitvoering
waarvan de ambtenaar is belast. De aangifteplicht was voor de inwerkingtreding
van de huidige bepaling in 1986 niet geclausuleerd tot misdrijven in de ambtelijke
sfeer, doch van toepassing op alle misdrijven. De belangrijkste reden voor
de wijziging was dan ook dat de regeling door haar algemene karakter niet
meer goed functioneerde. Niettemin zijn de twee oogmerken die bij het invoeren
van de (oude) regeling aanwezig waren: het handhaven van de integriteit van
het overheidsapparaat en het bijdragen aan de taakuitoefening van het openbaar
ministerie, intact gebleven; ik ga ervan uit dat deze doelstellingen ook thans
nog onverkort geleden. De onderhavige kwestie verschilt hiervan,
omdat het niet gaat om misdrijven die de integriteit van de overheidsdienaren
rechtstreeks aantasten.Uit het voorgaande blijkt dat het hiervoor bedoelde arrest in het bijzonder
van betekenis is voor de (strafbare) feiten die ter kennis van de rechter
komen en die niet vallen onder de aangifteverplichting van artikel 160 Wetboek
van Strafvordering ten aanzien van een aantal zeer ernstige delicten die voor
een ieder geldt en evenmin onder de specifieke verplichting die in artikel
162 Wetboek van Strafvordering voor openbare colleges met betrekking tot een
aantal misdrijven in de ambtelijke sfeer is gecreëerd. Het gaat derhalve
om een normering door de Hoge Raad van de bevoegdheid tot het doen van aangifte
van een strafbaar feit die volgens artikel 161 aan een ieder, dus ook rechters,
toekomt. De Hoge Raad heeft de vraag zo geformuleerd: «(.) of dit laatste
ook geldt voor een rechter en met name of het een rechter vrijstaat aangifte
te doen in een geval als het onderhavige, waarin (i) de rechter in het kader
van een mondelinge behandeling op een openbare terechtzitting door de partijen
of een van de partijen gegevens worden medegedeeld (ii) waaruit kan worden
afgeleid dat partijen of een van de partijen zich aan het plegen van een of
meer strafbare feiten hebben of heeft schuldig gemaakt (iii) waaromtrent voor
de rechter niet een plicht tot aangifte bestaat.» De Hoge Raad is van
oordeel dat de rechter in het geval dat hij uit de hem verstrekte mededeling
ter terechtzitting kan afleiden dat vermoedelijk strafbare feiten zijn begaan
door een van de partijen, tot de aangifte waarvan hij verplicht is, of voor
zover enig ander wettelijk voorschrift de rechter tot mededeling aan een justitiële
autoriteit verplicht (bijvoorbeeld in geval de rechter, als getuige gehoord,
verplicht wordt een verklaring af te leggen) dan wel uit 's rechters taak
een noodzaak tot mededeling aan de officier van justitie zou voortvloeien,
het belang van openheid van gedingvoering in beginsel zal moeten wijken voor
het belang dat ten grondslag ligt aan die andere normen.4. Nadere afwegingVastgesteld moet worden dat de door de Hoge Raad geformuleerde gedragslijn
geen in alle opzichten bevredigende oplossing biedt voor de door de NVvR gesignaleerde
problematiek. Deze houdt in dat met enige regelmaat rechters worden geconfronteerd
met een vermoeden van strafbare feiten, ten aanzien waarvan niet op grond
van artikel 160 of 162 Wetboek van Strafvordering een plicht tot aangifte
bestaat. De aan het arrest van de Hoge Raad ten grondslag gelegde overwegingen
hebben in de litteratuur vragen opgeroepen. In het artikel van mrs. Grauss,
Hofhuis en Schrijnen (Trema, 1998, blz. 164–169) is betoogd dat in het
bijzonder onduidelijk blijft waarom het partijbelang en de interne orde van
het civiele proces: de open, onbevangen gedingvoering, zo veel zwaarder wegen
dan de publieke en operationele functie van het in artikel 6 EVRM gegarandeerde
eerlijke proces. Daarbij is ook de geloofwaardigheid van de rechtshandhaving
in het geding. In de woorden van de annotator bij het arrest in de NJ, W.D.H.
Asser, «(g)aat het om een afweging van belangen binnen de rechtsbedeling
als geheel. In de gevallen waarvoor dit arrest geldt prevaleren naar het oordeel
van de Hoge Raad de – bepaald niet geringe – maatschappelijke
belangen van een goede en eerlijke civiele rechtsbedeling boven de handhaving
van strafrechtelijke normen. Dat is gewettigd nu de wetgever ervoor heeft
gekozen de rechterlijke ambtenaren geen algemene aangifteplicht op te leggen
maar slechts één ter zake van specifieke delicten die voor zo'n
verstrekkende plicht zwaar genoeg worden geoordeeld.» Asser komt tot
het eindoordeel dat hij de afweging van de Hoge Raad kan billijken in de gevallen
waarin het gaat om niet al te grote misdrijven. Onbevredigend blijft evenwel
naar mijn oordeel dat aanvaarding van deze stand van zaken leidt tot een situatie waarin een onderdeel van de rechtbank belast is met de berechting van
strafbare feiten, terwijl in de civiele sector rechters in de hiervoor aangeduide
categorie van gevallen geen aangifte mogen doen naar aanleiding van mogelijk
strafbare feiten, waarmee zij rechtstreeks worden geconfronteerd. Het zal
niet voor een ieder navolgbaar zijn dat de rechter het stilzwijgen dient te
bewaren indien hij kennis krijgt van strafbare feiten, waaraan geen verder
gevolg mag worden gegeven. In een civiel geding bepalen partijen zelfstandig
welke gegevens zij aan de rechter willen voorleggen. De wijze waarop zij die
gegevens in het geding kunnen brengen is in het wetboek van burgerlijke rechtsvordering
(Rv.) geregeld. Voor zover rechters in dat kader worden geconfronteerd met
onregelmatigheden in de procedure als meineed, intimidatie van getuigen of
het inbrengen van vervalste stukken, ligt – los van de consequenties
die aan constatering in het geding zelf worden verbonden– voor de hand
dat het openbaar ministerie hierop in ernstige gevallen wordt geattendeerd.
Het standpunt van de Hoge Raad komt erop neer dat niet kan worden voorkomen
dat in een beperkt aantal gevallen partijen vrijelijk gegevens waaruit een
vermoeden van een misdrijf voortvloeit, ter adstructie van hun standpunt naar
voren kunnen brengen, zonder dat dit leidt tot strafrechtelijke consequenties
die door de rechter in gang kunnen worden gezet. Dat klemt in het bijzonder
indien geen van de partijen erbij belang bij heeft de aandacht van de justitiële
autoriteiten op dergelijk gedrag te vestigen, omdat zij beiden een aandeel
daarin hebben gehad. Het komt mij niet onredelijk voor dat partijen zich rekenschap
geven van de gevolgen die zijn verbonden aan het inbrengen van bepaalde gegevens,
ook als dat betekent dat strafrechtelijk optreden niet is uitgesloten. In
die geest begrijp ik ook de opmerking van de hiervoor genoemde annotator Asser
: «Zeker lijkt me verdedigbaar de gedachte dat partijen juist zouden
moeten accepteren dat het gevaar van aangifte hun belet om ter willen van
het eigen gelijk hun turpitudo uit te spelen.
Partijen zouden zelf de afweging van dat risico behoren te maken en te beslissen
wat ze in het geding willen brengen en wat ze maar liever voor zich houden.
Waarom zou men op dit punt partijen in bescherming moeten nemen?».5. Mogelijkheden civiel rechtNaar mijn oordeel laat het arrest van de Hoge Raad de rechter thans nog
voldoende ruimte voor adequaat optreden in de categorie van gevallen die niet
onder de werking van artikelen 160 en 162 Wetboek van Strafvordering vallen.
Gelet op de bevoegdheden die aan het openbaar ministerie in de procedure voor
de civiele rechter toekomen (artikelen 322–328 Rv.) kan ik mij de volgende
gang van zaken voorstellen. Indien de rechter op de terechtzitting wordt geconfronteerd
met feiten en omstandigheden, waaruit hem een ernstig vermoeden van een strafbaar
feit blijkt, kan de rechter beginnen met het wijzen van partijen op mogelijk
risicovol gedrag. Mede gezien de algemene bevoegdheid van het openbaar ministerie
om op elke terechtzitting aanwezig te zijn, zouden partijen zich nog eens
op de consequenties van hun inbreng kunnen bezinnen, daartoe aangespoord door
een schorsing. Ik acht het niet in strijd met de lijdelijkheid van de civiele
rechter om partijen op de desbetreffende wettelijke bepalingen en daaruit
voortvloeiende bevoegdheden te wijzen. De rechter kan ook aankondigen dat
in het geval partijen persisteren, hij het openbaar ministerie zal attenderen.
Evenmin wil ik uitsluiten dat de rechter besluit een proces-verbaal van zijn
waarnemingen op de terechtzitting op te maken, waarna het openbaar ministerie
bevoegd is op grond van artikel 325 Rv. daarvan kennis te nemen. In het wetsvoorstel
modernisering burgerlijk procesrecht, is de huidige bepaling van artikel 325
Rv. in art. 1.5.1 lid 1 als volgt geformuleerd: «Het openbaar ministerie
is bevoegd alle op een zaak betrekking hebbende bescheiden in te zien en op
elke terechtzitting tegenwoordig te zijn» Op deze wijze wordt het openbaar
ministerie een rechtmatige titel verschaft om te beschikken over
de stukken. Op basis daarvan kan het geheel zelfstandig beoordelen of een
strafrechtelijk onderzoek moet worden ingesteld. De rechter behoeft zich daarbij
in geen enkel opzicht een verlengstuk van het openbaar ministerie te voelen
en zich evenmin geroepen voelen tot een oordeel over de merites van de verdenking.6. ConclusieIk ben voornemens de vergadering van rechtbankpresidenten en van hofpresidenten
te vragen of zij willen nagaan of zij op de hiervoor geschetste wijze te werk
kunnen gaan en mij daarover te berichten. Ook het College van procureurs-generaal
zal ik van mijn opvatting terzake op de hoogte stellen. Denkbaar is dat de
rechtbanken de gerechtshoven nadere afspraken maken met het openbaar ministerie
over de selectie van die gevallen, terwijl het dan ook mogelijk wordt voor
het openbaar ministerie om informatie te verschaffen over de wijze waarop
daaraan gevolg is gegeven. Op deze wijze zou kunnen worden bereikt dat uiteindelijk
tegen misdrijven van aanzienlijke ernst kan worden opgetreden, zonder dat
het belang van partijen om alle feiten en omstandigheden vrijelijk in het
geding te brengen in het algemeen tekort wordt gedaan.Ik hoop u met het voorgaande voldoende te hebben ingelicht.De Minister van Justitie,A. H. Korthals 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27400-VI-8.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl