Arbeidsmarktbeleid; Verslag van een Schriftelijk Overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29544, nr. 145

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

02-04-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

29544 nr. 145

27-03-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamI VRAGEN EN OPMERKINGEN VANUIT DE FRACTIESInhoud1. Inleiding2. Stand van zaken jongerenaanpak3. Het doel van de werkleerplicht4. Doelgroep werkleerplicht5. Vormgeving werkleerplicht5a. Werkleeraanbod5b. Ondersteuning5c. Inkomensvoorziening bij werkleerplicht5d. Financieringssystematiek6. Positionering werkleerplicht ten opzichte van
de Wet werk en bijstand7. Financiële paragraaf8. ConsultatieII REACTIE VAN DE BEWINDSPERSOON1. Inleiding2. Stand van zaken jongerenaanpak3. Het doel van de werkleerplicht4. Doelgroep werkleerplicht5. Vormgeving werkleerplicht5a. Werkleeraanbod5b. Ondersteuning5c. Inkomensvoorziening bij werkleerplichtToelichting:Toelichting:5d. Financieringssystematiek6. Positionering werkleerplicht ten opzichte van
de Wet werk en bijstand7. Financiële paragraaf8. Consultatie
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29544Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 306 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 544Arbeidsmarktbeleidnr. 145VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEGVastgesteld 27 maart 2008De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid1 heeft over de beleidsnota d.d. 21 december 2007 van de staatssecretaris
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de Minister voor Jeugd en Gezin over
de werkleerplicht voor jongeren tot 27 jaar de navolgende opmerkingen en vragen
ter beantwoording aan het kabinet voorgelegd. Deze vragen, alsmede de daarop
op 27 maart 2008 gegeven antwoorden, zijn hieronder afgedrukt.De voorzitter van de vaste commissievoor Sociale Zaken en Werkgelegenheid,De WitDe griffier van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid,PostI VRAGEN EN OPMERKINGEN VANUIT DE FRACTIESInhoud1. Inleiding2. Stand van zaken jongerenaanpak3. Het doel van de werkleerplicht4. Doelgroep werkleerplicht5. Vormgeving werkleerplicht  5a) Werkleeraanbod  5b) Ondersteuning  5c)Inkomensvoorziening bij werkleerplicht  5d) Financieringssystematiek6. Positionering van de werkleerplicht ten opzichte van de Wet werk
en bijstand7. Financiële paragraaf8. Consultatie1. InleidingDe leden van de CDA-fractie staan zeer positief tegenover de introductie
van een werkleerplicht voor jongeren tot 27 jaar. Met de regering zijn zij
van oordeel dat een werkleerplicht de maatschappelijke positie van sommige
jongeren aanzienlijk versterkt en bijdraagt aan een substantiële verhoging
van de arbeidsparticipatie van een groep jongeren die anders tussen wal en
schip dreigen te raken.Dat neemt niet weg dat de beleidsnota aanleiding vormt tot het stellen
van enkele schriftelijke vragen.De leden van de PvdA-fractie hebben over de beleidsnota «Werkleerplicht
voor jongeren tot 27 jaar» een aantal vragen welke in dit verslag zijn
opgenomen.De leden van de SP-fractie hebben met verbazing kennis genomen van de
beleidsnota werkleerplicht. De leden verbazen zich niet alleen over de ontbrekende
analyse die aan de doelstelling vooraf zou moeten gaan, maar ook over de keuzes
die worden gemaakt. Vanzelfsprekend is het belangrijk dat jongeren werken
of leren. De onderliggende problemen waardoor jongeren nu niet altijd leren
of werken zouden prioriteit moeten krijgen, waaronder problemen in het onderwijs,
de slechte aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt, ontbrekende stageplekken
en de ongewisse arbeidsmarktpositie van jongeren met flexcontracten. Bovendien
vinden deze leden dat iedereen, ook jongeren, een beroep moet kunnen doen
op bijstand. Voor meerdere onderwerpen doet het kabinet nog onderzoek of wint
zij nog advies in. In het algemeen vragen de leden van de SP-fractie of het
niet verstandiger zou zijn geweest om de uitkomst van onderzoeken en adviezen
af te wachten, alvorens men met een onvolledig uitgewerkt voorstel komt.De leden van de SP-fractie onderschrijven het belang dat jongeren aansluiting
vinden op de arbeidsmarkt. Idealiter werken óf leren jongeren. Het
kabinet schrijft terecht dat het grootste deel van de jongeren naar school
gaat of werkt. Het gaat dus om de kleine groep die niet naar school gaat of
werkt. Kan het kabinet een analyse maken van de oorzaken dat deze groep niet
leert of werkt en daarbij betrekken: de magere ambitie van het kabinet dat
slechts 50% van de jongeren een startkwalificatie moet behalen, het
lage niveau van de startkwalificatie waardoor er nauwelijks aansluiting is
op de arbeidsmarkt, de flexcontracten voor met name jongeren en de discriminatie
waar vooral jonge allochtonen mee te maken hebben? Waarom zet het kabinet
hier niet vol op in?De leden van de SP-fractie vinden dat je alle oorzaken die jongeren belemmeren
op de arbeidsmarkt of in het onderwijs eerst moet aanpakken alvorens je met
goed fatsoen jongeren ergens toe kunt dwingen en het recht op een vangnet
kunt afnemen. Deelt het kabinet deze mening?Nogmaals, de leden van de SP-fractie erkennen dat arbeidsparticipatie
jongeren kan beschermen tegen sociale problemen zoals armoede en sociale uitsluiting.
Deelt het kabinet de mening dat niet alleen arbeidsparticipatie, maar ook
inkomensbescherming in de vorm van een vangnet jongeren beschermt tegen deze
sociale problemen?Het kabinet spreekt over de werkleerplicht als een nieuw instrument voor
gemeenten. Is het waar dat gemeenten aangeven dat dit niet nieuw is, maar
dat zij al instrumenten hebben om jongeren te begeleiden naar de arbeidsmarkt?
Wat precies kunnen gemeenten nu niet, wat met de werkleerplicht wel zou kunnen?De leden van de fractie van de PVV hebben kennisgenomen van de brief over
de uitwerking van de werk-leerplicht voor jongeren tot 27 jaar. Deze leden
hebben over deze nota nog een aantal vragen.Uit de nota blijkt onder meer dat het kabinet geen voorstander is van
een generieke werk-leerplicht, dit op grond van een advies van de Raad van
State inzake een eerder wetsvoorstel voor een dergelijke plicht tot 23 jaar.
De Raad van State was hierbij zeer kritisch in zijn advies, welke kritiek
zich met name richtte op de proportionaliteit en de doelmatigheid van een
generieke plicht. Op basis van genoemd advies heeft het kabinet een voorkeur
voor een leer-werkplicht tot 27 jaar waarbij jongeren zich vrijwillig melden
voor een voorziening. Er is dus geen meldplicht.De leden van de PVV-fractie vragen wat de zin van een leer-werkplicht
is wanneer er in de praktijk geen sprake zal zijn van een verplichting voor
jongeren om zich voor deze voorziening te melden.De leden van de PVV-fractie vragen tevens hoe het kabinet het risico inschat
dat jongeren, wanneer deze geen uitkering meer ontvangen, maar evenmin verplicht
kunnen worden om deel te nemen aan de werk-leerplicht, hun toevlucht zoeken
tot zwart werk of de criminaliteit om een inkomen te verwerven.De leden van de fractie van de ChristenUnie hebben over de beleidsnota «Werkleerplicht
voor jongeren tot 27 jaar» een aantal vragen welke in dit verslag zijn
opgenomen.De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
de beleidsnota «Werkleerplicht voor jongeren tot 27 jaar». Volgens
deze leden is een hogere arbeidsparticipatie van jongeren zowel in het belang
voor jongeren zelf als voor de maatschappij. Een goed middel daarvoor vinden
deze leden het instrument van de werkleerplicht. Wel hebben zij nog enkele
vragen.2. Stand van zaken jongerenaanpakDe leden van de CDA-fractie vragen of preciezer kan worden uiteengezet
hoe het kabinet de invoering van de werkleerplicht ziet in verhouding tot
de invoering van campussen.De leden van de SP-fractie vragen of de SER heeft geadviseerd om te komen
tot een werkleerplicht waar voor jongeren het recht op bijstand alleen geldt
als ze een werk/leer aanbod van de gemeente accepteren.Om een meer sluitende aanpak te krijgen, wordt de maatregel van de werkleerplicht
voor jongeren toegevoegd. De leden van de SP-fractie vinden dat een sluitende
aanpak in een eerder stadium aangepakt moet worden. Hoe kan een sluitende
aanpak worden gesuggereerd als eerder genoegen wordt genomen met slechts een
halvering van het aantal vroegtijdig schoolverlaters. Kan het
kabinet uitleggen waarom niet vol is ingezet op maatregelen die voorkomen
dat jongeren school verlaten, meer dan de doelstelling van 50%?Deze leden vragen hoe de leerwerkplicht voor jongeren die niet werken
zich verhoudt met de stelling van dit kabinet dat jeugdwerkeloosheid geen
prioriteit is, zoals verwoord in het algemeen overleg over jeugdwerkeloosheid
op 11 oktober 2007.De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen hoe de plannen tot
de werk-leerplicht zich verhouden tot eerder gedane voorstellen, zoals het
later keuren van jongeren voor een voorziening zoals de Wajong?Is het kabinet nog immer voornemens om de keuringsleeftijd voor de Wajong
te verhogen naar 27 jaar?Hoe verhoudt de leer-werkplicht zich tot de principiële bezinning
op de Wsw en de Wajong, die nu plaatsvindt?Is de werk-leerplicht overbodig als de sluitende aanpak zou functioneren?Hoewel de leden van de SGP-fractie het voorstel van de werkleerplicht
steunen, vragen zij of en waarom de huidige instrumenten om jongeren uit een
uitkering te krijgen niet afdoende bleken te zijn. Gemeenten hanteren nu toch
ook al de zogenaamde workfirstaanpak, waarbij mensen die bijstand aanvragen
begeleid aan het werk gezet, en vervolgens zo snel mogelijk weer richting
een gewone baan begeleid worden?3. Het doel van de werkleerplichtDe leden van de SP-fractie missen een uitgebreide beschouwing, achtergrond
en argumentatie van de doelstelling. Het is deze leden onduidelijk waarom
het kabinet dit doel nastreeft, waarom welke keuzes gemaakt worden. Kan het
kabinet hier op ingaan?Waarom wordt er gesproken over een plicht en niet over een recht op leren/werken?Heeft het kabinet overwogen om de werkleerplicht in te voeren zonder het
element dat jongeren niet langer een beroep kunnen doen op bijstand? Zoja,
waarom is hier niet voor gekozen? Zo neen, wil het kabinet dit alsnog overwegen?Wat verstaat het kabinet onder duurzame arbeidsparticipatie, met andere
woorden hoe definieert het kabinet duurzaam en hoe wordt dat gemeten? Wat
is naar mening van het kabinet het succesrecept voor duurzame arbeidsparticipatie?
Wat is de reden dat jongeren met een startkwalificatie niet duurzaam participeren
op de arbeidsmarkt? Op welke wijze denkt het kabinet via deze wetgeving de
duurzame arbeidsparticipatie van de doelgroep te verhogen?Wat is een vaste aansluiting op de arbeidsmarkt? Vindt het kabinet dat
er bij een flexcontract, waardoor jongeren noodzakelijkerwijs van werkgever
naar werkgever gaan, sprake is van een vaste aansluiting? Is het redelijk
om jongeren met flexcontracten waarna ze na drie contracten weer (tijdelijk)
op straat staan, een werkleerplicht op te leggen op straffe van geen bijstandsuitkering?
Welk aandeel van de werkende jongeren tot 27 jaar heeft een vast contract?
Welk aandeel heeft een flexcontract?Hebben de meeste jongeren recht op een werkloosheidsuitkering of wordt
erkent dat jongeren vaak vanwege flexcontracten, hun leeftijd en korte arbeidsverleden
helemaal niet in aanmerking komen voor WW en bij tijdelijke werkloosheid altijd
geconfronteerd worden met een werkleerplicht dus naar het oordeel van de leden
van de SP-fractie geen ruimte hebben om zelf op maat gesneden werk te zoeken?
De leden van de SP-fractie vragen het oordeel van het kabinet hierover?Het kabinet licht in de beleidsnota toe dat het grootste deel van de jongeren
naar school gaat of werkt. Waarom kiest het kabinet er dan voor om
het recht op bijstand voor álle jongeren tot 27 jaar geheel te ontnemen?Waarom is er gekozen van de leeftijd van 27 jaar?Hoe houdbaar is de werkleerplicht in een periode van laagconjunctuur waarin
de jeugdwerkloosheid toe zal nemen?4. Doelgroep werkleerplichtDe leden van de CDA-fractie constateren dat kennelijk de regering op grond
van een kritisch advies van de Raad van State afziet van een generieke werkleerplicht
voor jongeren tot 27 jaar met een meldplicht. Kan beargumenteerd worden uiteengezet
waarom een dergelijke plicht nu ook kennelijk volgens de regering, in afwijking
van eerdere voorstellen, disproportioneel en niet doelmatig zou zijn?Op welke wijze denkt het kabinet de groep jongeren te bereiken die geen
onderwijs volgen, geen baan hebben en geen uitkering ontvangen? Op welke wijze
denkt het kabinet deze groep jongeren dan wel te laten participeren?Klopt het dat wordt voorgesteld voor alle jongeren tot 27 jaar een werkleerplicht
in te stellen als zij gebruik willen maken van een sociale voorziening? Betekent
dit dat binnen deze groep ook alleenstaande ouders onder de 27 komen te vallen
die wel een scholingsplicht maar geen sollicitatieplicht hebben? Kan al iets
worden gezegd van de hoogte van de inkomensvoorziening? Wordt voorkomen dat
een 28-jarige alleenstaande moeder met kinderen tot 5 jaar in een totaal andere
voorziening met andere voorwaarden valt dan een 26-jarige alleenstaande moeder
met kinderen jonger dan 5 jaar?Gesteld wordt dat een leeraanbod moet worden aanvaard. Betekent dit dat
een gemeente ook verplicht kan zijn een vorm van kinderopvang te bieden die
aansluit bij het leeraanbod?Kan introductie van de leerwerkplicht ertoe leiden dat sommige groepen
jongeren die nu een beroep doen op de bijstand en bijvoorbeeld gehandicapt
zijn straks onder een andere voorziening vallen en er daarmee behoorlijk op
achteruit gaan? Datzelfde geldt voor jongeren met een Wsw-indicatieDe leden van de PvdA-fractie vragen of de groepen «alleenstaand»
(56% van de jonge bijstandsontvangers) en «alleenstaande ouders»
(35%) overlappende groepen of elkaar uitsluitende groepen zijn.Welke redenen liggen ten grondslag aan de ontheffing van de sollicitatieplicht
voor de genoemde 11% van de jongeren tot 27 jaar in de bijstand?Welk percentage van de hele bijstandspopulatie zat ultimo 2005 in een
re-integratietraject? Hoe verhoudt zich dit tot het percentage jongeren tot
27 jaar in een re-integratietraject?Wordt de vrijstelling van de sollicitatieplicht voor alleenstaande ouders
die onder de werkleerplicht gaan vallen, gelimiteerd in tijd (bijvoorbeeld
6 jaar)? Denk hierbij bijvoorbeeld aan een vrouw die op haar 19e en op haar
23ste een kind krijgt.Waarom acht de regering het gerechtvaardigd andere re-integratievoorzieningen
aan te bieden aan een jongeren die op hun 16e gehandicapt zijn geraakt (Wajong-re-integratie-instrumentarium),
en aan een jongeren die op zijn 19e gehandicapt zijn geraakt (Werkleerplichtinstrumentarium)?Op welke manier zullen gemeente en UWV samenwerken om gehandicapte jongeren
(die niet in aanmerking komen voor de Wajong) een passend aanbod te doen met
inachtneming van de mogelijkheden van de betrokkene, gezien de grote expertise
waarover UWV beschikt?Is het de bedoeling dat voor gehandicapten die niet tot werken in staat
(zullen) zijn, en die niet in aanmerking komen voor de Wajong (bijvoorbeeld
omdat zij op hun 18e in plaats van op hun 16e gehandicapt zijn geraakt), dezelfde
regels gelden met betrekking tot inkomensvoorziening als voor
overige jongeren die vallen onder de werkleerplicht, zelfs als de betrokken
gehandicapten beschikken over een startkwalificatie? Kan het kabinet het hoe
en waarom hiervan toelichten?De werkleerplicht geldt alleen voor jongeren die zich melden bij de gemeente;
beschikt de regering over informatie in hoeverre de werkleerplicht drempelverhogend
werkt voor deze jongeren en is de regering van plan dit in de toekomst te
monitoren?Wat gebeurt er met jongeren die niet werken, niet naar school gaan en
die zich niet bij de gemeente melden?Hoe past de werkleerplicht in de sluitende aanpak voor kwetsbare jongeren
in samenhang met het beleid om schooluitval tegen te gaan en om jongeren op
het rechte pad te houden of terug te brengen?De leden van de SP-fractie constateren dat er is afgezien van een meldplicht.
Jongeren moeten zich vrijwillig melden. Deze leden vragen hoe vrijwillig dit
is. Deelt het kabinet de mening dat jongeren eigenlijk geen keuze hebben?
Immers, als zij zich niet vrijwillig melden hebben ze geen inkomen. Vindt
het kabinet dat je dan nog kunt spreken over vrijwillig?Er waren eind april 2007 circa 28 940 jongeren tot 27 jaar in de
bijstand. Welk percentage is dit van het geheel aantal jongeren tot 27 jaar?
Hoeveel van de jongeren in de bijstand heeft een handicap?Hoe lang zijn jongeren aangewezen op een bijstandsuitkering? Hoeveel jongeren
zijn langdurig aangewezen op bijstand zonder dat zij alleenstaande ouder zijn,
een vrijstelling of een handicap hebben?Hoeveel van de jongeren tot 27 jaar die ultimo 2005 in een re-integratietraject
zaten zijn uitgestroomd naar duurzame arbeid?Voor gehandicapte jongeren die niet onder Wajong vallen geldt dat maatwerk
cruciaal is. Geldt dit niet voor de rest van de jongeren, zo vragen de leden
van de SP-fractie.De leden van de SP-fractie zijn grote voorstander van een ontheffing van
de arbeidsplicht voor alleenstaande ouders in de bijstand. Zij vinden het
echter onbegrijpelijk dat er nu opnieuw een verplichting komt in de vorm van
het accepteren van een leeraanbod. Deze leden spreken liever van een leerrecht.
Kan dit leeraanbod voor alleenstaande ouders nader uitgewerkt worden? In hoeverre
heeft de alleenstaande ouder inspraak? Is er een maximaal opleidingsniveau
dat aangeboden wordt of mogen alleenstaande ouders ook een universitaire graad
halen als ze dat zouden willen? Of bepaalt de gemeente dit geheel eenzijdig?
Hoe wordt er rekening gehouden met aanwezigheid en kosten van kinderopvang,
schooltijden, de wens om voor eigen kinderen te zorgen?Voor gehandicapte jongeren is het van belang dat het aanbod aansluit bij
de mogelijkheden, aldus het kabinet. Deelt het kabinet de mening dat dit voor
iedereen zou moeten gelden, ongeacht of iemand een handicap heeft. Hoe wordt
er gewaarborgd dat een aanbod van de gemeente aansluit bij de jongeren?Deelt het kabinet de mening dat de overheid een taak heeft om voor Wsw-geïndiceerden
een beschermde werkplek te creëren/zoeken? Wat is de reden dat Wsw’ers
nu niet zouden leren of werken? In hoeverre spelen de wachtlijsten in de Wsw
hier een rol? Zou een werkleerplicht voor deze doelgroep niet absurd zijn
en betekenen dat de huidige wijze waarop Wsw’ers naar een werkplek worden
begeleid faalt?Het kabinet wil eerst in kaart brengen in hoeverre jongeren nu al geactiveerd
worden en voor welke jongeren dit onvoldoende (b)lijkt te zijn. De leden van
de SP-fractie willen hier de vraag aan toevoegen of de activering ook heeft
geleid tot duurzame arbeidsparticipatie. Zij vragen hoe het mogelijk is dat
een werkleerplicht ontwikkeld wordt, terwijl er nog geen zicht is op bijvoorbeeld
de mate waarin jongeren geactiveerd worden. Mocht blijken dat jongeren voldoende
geactiveerd worden, ziet het kabinet dan af van de werkleerplicht?Welke keuzevrijheid hebben jongeren bij het aanbod van leren of werken?
Meer in het algemeen, welke rechten hebben de jongeren? Welke rechten hebben
jongeren, bijvoorbeeld omdat het aanbod kwalitatief onder de maat is?De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen of het kabinet in een
overzicht kan aangeven welke groepen jongeren tot 27 jaar zullen worden uitgezonderd
van de leer-werkplicht.Welke groep jongeren wordt beoogd, wanneer wordt gesproken over jongeren
die niet in aanmerking komen voor de Wajong maar wel «gehandicapt»
zijn?Vallen gehandicapte jongeren die niet in aanmerking komen voor de Wet
arbeidsongeschiktheidsvoorziening gehandicapten (Wajong) en derhalve een beroep
hebben gedaan op de bijstand (WWB) per definitie onder de werk-leerplicht?Behouden alleenstaande ouders met kleine kinderen wel bijstand, als ze
scholingsplicht opgelegd krijgen, of moeten ze dan studiefinanciering aanvragen?Waarom hebben niet alle jongeren in de WWB een re-integratietraject (54%
zit in zo’n traject) en hoe verhoudt zich dit tot de sluitende aanpak,
waartoe gemeenten verplicht zijn? 11% van de jongeren in de bijstand
heeft een ontheffing van arbeidsverplichting. Wat zijn de redenen voor ontheffing?Wat voor niet-uitkeringsgerechtigde jongeren onder de 27 jaar krijgen
begeleiding bij re-integratie?Vallen jongeren die via de sociale werkvoorziening werken en/of jongeren
met een indicatie voor de Wet sociale werkvoorziening die op een wachtlijst
staan, onder de werk-leerplicht?De leden van de SGP-fractie merken op dat het kabinet aangeeft dat idealiter
alleen jongeren die niet leren of werken onder het bereik van de werkleerplicht
zouden moeten vallen, maar plaatst daarbij de kanttekening dat dit juridisch
kwetsbaar is. De leden van de SGP-fractie vragen waarom het kabinet niet eerst
oplossingen heeft gezocht voor de juridische haken en ogen aan een werkleerplicht.
Hoe gaat het kabinet voorkomen dat jongeren die zich niet vrijwillig melden
helemaal uit het oog verloren worden? De leden van de SGP-fractie vragen of
het niet te vrijblijvend is voor jongeren die op dit moment ook al niet met
de bestaande re-integratiemiddelen of activeringsinstrumenten worden bereikt?De leden van de SGP-fractie waarderen het dat het kabinet inziet dat de
positie van alleenstaande ouders speciale aandacht behoeft bij de vormgeving
van de werkleerplicht omdat de zorgtaken voor kinderen bij hen een belangrijke
plaats zullen innemen. De leden van de SGP-fractie betreuren het echter dat
de leeftijdsgrens voor jongere kinderen is gesteld op vijf jaar. Is het kabinet
bereid deze leeftijdsgrens alsnog te verhogen?De leden van de SGP-fractie vragen op dit punt verder hoe het kabinet
het verplicht accepteren van een leeraanbod voor alleenstaande ouders met
kinderen gaat vormgeven. Houdt het kabinet daarbij rekening met de gezinssituatie
en het combineren van de zorgtaken voor kinderen? Kan het kabinet een overzicht
van de concrete maatregelen op dit punt geven?De leden van de SGP-fractie waarderen dat ook rekening wordt gehouden
met gehandicapte jongeren bij de vormgeving van de werkleerplicht. Toch hebben
deze leden op dit punt nog ernstige zorgen. Want hoewel gemeenten aan de hand
van de individuele situatie moeten beoordelen welk aanbod het beste past bij
de jongeren – met inachtneming van zijn/haar mogelijkheden – kan
hierdoor heel gemakkelijk ongelijkheid ontstaan tussen verschillende gemeenten.
Daarom vragen zij naar de visie van het kabinet op het invoeren van landelijke
criteria, waardoor de plaatselijke uitvoering consistenter kan worden gemaakt.5. Vormgeving werkleerplichtDe leden van de CDA-fractie vragen op welke wijze onderscheid wordt gemaakt
tussen jongeren die niet «kunnen en niet hoeven», bijvoorbeeld
vanwege een handicap en jongeren die wel gebruik kunnen en moeten maken van
de aangeboden leer-werk-voorziening. Wordt overwogen hiervoor ook verschillen
in financiële zin te introduceren?Wat is de positie van jongeren onder de 27 met een startkwalificatie die
nu tijdelijk een beroep doen op de bijstand omdat ze gedurende een korte periode
zonder werk zijn? Komen die onder de leerwerkplicht te vallen?De leden van de SP-fractie vragen of alle gemeenten toegerust zijn om
een werkleeraanbod te doen? Deelt het kabinet de mening dat kleine gemeenten
en gemeenten in regio’s met hoge werkloosheid en een laag arbeidsaanbod
het een stuk lastiger krijgen dan gemeenten in de Randstad? Welke oplossingen
ziet het kabinet voor dit verschil?Waarom is het werkleeraanbod primair de verplichting van de gemeente?
Waarom geen verantwoordelijkheid van werkgevers en onderwijsinstellingen?In welke gevallen zal een recht op inkomensvoorziening ontstaan los van
de aanvaarding van werkleeraanbod? Kan een aantal voorbeelden worden gegeven?Deelt het kabinet de mening dat gemeenten moeten wijzen op het belang
van het halen van meer kwalificaties. Met andere woorden, meer dan een startkwalificatie
alleen? Hoe groot acht het kabinet het risico dat gemeenten een startkwalificatie
voldoende achten en jongeren alleen een werkaanbod doen, waardoor jongeren
een voor de toekomst belangrijk kennisniveau missen?Wat wordt het niveau van het inkomensdeel? Valt met deze hoogte van de
inkomensvoorziening niet onder de armoedegrens en de «decent standards
of living»?Wat wordt concreet (in euro’s) gezien de hoogte van de inkomensvoorziening
voor de diverse te onderscheiden groepen (leeftijd, uitzonderingspositie)?De leden van de SP-fractie vragen waarom de bewindslieden vinden dat de
hoogte van de studiefinanciering een sociaal minimum is, terwijl de minister
van Onderwijs toegeeft dat de studiefinanciering te laag is en studenten een
lening aanbiedt? De leden vragen of het kabinet op de hoogte is van het feit
dat studenten fors moeten bijlenen of bijwerken om rond te kunnen komen tijdens
de studiefinanciering. Moeten de jongeren in de werkleerplicht ook gaan lenen
(bijvoorbeeld in kader van studiefinanciering) om rond te komen en hoe verhoudt
dit zich met de campagne om lenen onder jongeren te ontmoedigen?Worden jongeren die «worden betrokken in het arbeidsproces door
middel van sociale activering» ook verplicht het aanbod van activering
te aanvaarden? Betekent dit dat ook jongeren die een activeringsplicht krijgen
opgelegd, maar dit weigeren, niet langer een beroep kunnen doen op bijstand?Het eerste uitgangspunt dat wordt genoemd is dat strategisch gedrag moet
worden voorkomen. Jongeren zouden hebben aangegeven niet te willen gaan studeren
omdat zij er dan financieel op achteruit gaan en studiefinanciering moeten
lenen. Is dit naar mening van de bewindslieden omdat deze jongeren niet willen
studeren of omdat de drempel van lenen te hoog is en de hoogte van de studiefinanciering
te laag om in levensonderhoud te kunnen voorzien?Wat verstaat men onder «het redelijk in de pas lopen met wat jongeren
ontvangen op basis van de wet studiefinanciering».Is het feit dat internationale verdragen niet aangeven hoe hoog het sociaal
minimum moet zijn op zich reden om het sociaal minimum van jongeren te verlagen?
Welke visie heeft het kabinet op de hoogte van het sociaal minimum
voor jongeren? Welke argumenten heeft het kabinet dat het sociaal minimum
voor een jongere lager kan zijn dan voor een oudere?Wat zijn de uitkomsten van het advies dat is ingewonnen bij de Commissie
Gelijke Behandeling met betrekking tot leeftijdsdiscriminatie?Als blijkt dat 60% tot 80% inkomsten te hebben na afhaken
van de bijstandsaanvraag, is het dan juist dat de restantpercentages schommelen
tussen de 20% en 40%? De leden van de SP-fractie vinden dit
in tegenstelling tot de conclusie van gemeenten zeer alarmerend. Deelt het
kabinet deze mening? Is deze groep afhakers niet juist de groep waar het kabinet
zich op zou moeten richten als het gaat om verhoging van arbeidsparticipatie
en voorkomen van sociale problemen? Waarom wordt er voor deze groep afhakers
geen sluitende aanpak beoogd?Deelt het kabinet de angst dat jongeren door het strenge regime van de
werkleerplicht zich niet melden bij de Sociale Dienst en daarmee uit het zicht
zullen verdwijnen? Welke maatregelen worden getroffen om dit effect teniet
te doen?De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen of jongeren het recht
houden om eerst een startkwalificatie te halen, alvorens aan het werk gezet
te worden.Hoe gaat de gemeente ervoor zorgen dat jongeren niet uit beeld raken wanneer
ze én geen bijstand meer kunnen aanvragen én geen meldlplicht
krijgen?Worden jongeren die nu onder de 27 jaar zijn én bijstand ontvangen
verplicht de werk-leerplicht te aanvaarden? Zo neen, blijft de wet Werk en
Bijstand voor hen van toepassing.De werk-leerplicht is op basis van vrijwilligheid. Hoe realistisch is
het om te verwachten dat jongeren zich vrijwillig gaan melden?Is het kabinet van plan om een meldplicht in te stellen?Op welk sociaal vangnet kunnen jongeren terugvallen die hun (reguliere)
opleiding zojuist hebben afgerond, maar (nog) geen werk hebben gevonden?Welk sociaal vangnet is voor jongeren tot 27 jaar toegankelijk, die na
het succesvol afronden van het werk-leertraject over startkwalificaties beschikken,
maar niettemin (tijdelijk) werkloos zijn?5a. WerkleeraanbodDe leden van de CDA-fractie merken op dat terecht wordt ingezet op maatwerk
op lokaal niveau. Dat veronderstelt dat een gemeente altijd in staat is dit
maatwerk te leveren en een jongere een werkaanbod kan doen. Kan concreet worden
toegelicht wat hieronder wel en niet wordt verstaan? Wat als de gemeente gedurende
kortere of langere tijd niet in staat is een dergelijk aanbod te doen? Is
de gemeente dan gehouden wel de inkomensvoorziening te verstrekken? Kan de
jongere dan toch weer een beroep op de WWB doen? Denkt het kabinet dat het
doen van een werkaanbod afdwingbaar moet zijn als de jongere onder het regiem
van de werkleerplicht valt?In de nota wordt toegelicht dat het werkaanbod kan bestaan uit regulier
werk, met of zonder loonkostensubsidie, en waar dit niet mogelijk is: additioneel
werk. Wat wordt onder «additioneel werk verstaan»? Betekent dit
dat ook vrijwilligerswerk, stages en ander onbetaald werk hieronder vallen?De werkleerplicht kan een extra beroep op het regulier onderwijs betekenen.
Heeft het kabinet enig zicht op de mogelijke omvang daarvan en de consequenties
voor het MBO in financiële zin?Gesproken wordt over het veranderen van prikkels, bijvoorbeeld in de studiefinanciering?
Kan dit ook betekenen dat invoering van de werkleerplicht kan leiden tot verlaging
van de studiefinanciering?Gesproken wordt over het in kaart brengen van het geheel van prikkels
in het huidige systeem en bezien welke maatregelen nodig zijn:
wanneer worden de resultaten hiervan aangeboden aan de Kamer?De leden van de PvdA-fractie vragen hoeveel van de jongeren tot 27 jaar
die een bijstandsuitkering ontvangen, niet over een startkwalificatie beschikken,
uitgesplitst naar alleenstaande ouders en overigen? En hoe ligt dit bij jongeren
tot 21 jaar?Wat verstaat het kabinet in het kader van de werkleerplicht als additionele
arbeid? Kan het kabinet dit illustreren met een voorbeeld?Op welke feiten of omstandigheden is de vrees van het kabinet gebaseerd
dat «studiefinanciering een alternatief wordt voor een uitkering»?Wat gaat er concreet veranderen voor de niet-uitkeringsgerechtigde jongeren
die thans van de gemeente ondersteuning krijgen bij re-integratie en die straks
onder de werkleerplicht gaan vallen? Welke extra verplichtingen en faciliteiten
krijgen zij bijvoorbeeld?De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen op welke wijze zal
de gemeente bepalen wat voor een jongere als noodzakelijk voor duurzame arbeidsinschakeling
wordt geacht en welke deskundige wordt hiervoor geraadpleegd?Welke waarborgen zijn er dat de gemeenten deze plicht nakomen en een goed
kwalitatief aanbod doen dat de jongeren ook daadwerkelijk verder helpt?Wordt er een beroepsmogelijkheid tegen het aanbod van de gemeente ingeruimd
wanneer blijkt dat na verloop van tijd blijkt het aanbod niet past bij de
capaciteiten en/of de interesse van de desbetreffende Hoe vaak kan een jongere
een aanspraak doen op de gemeentelijke plicht om een aanbod te doen, gezien
het feit dat een aanbod van de gemeente niet per definitie een passend aanbod
behoeft te zijn?In welke gevallen zal een recht ontstaan op inkomensvoorziening los van
de aanvaarding van een werk-leeraanbod?Waaruit blijkt dat de noodzakelijke samenwerking tussen de gemeenten en
het bedrijfsleven daadwerkelijk tot stand is gekomen c.q. tot stand zal komen?Welke prikkels worden ingezet om strategisch gedrag van gemeenten en jongeren
tegen te gaan?Hoe wordt tegengegaan dat gemeenten geen aanbod doen en jongeren met lege
handen komen te staan en komt er een noodvoorziening voor jongeren die zonder
enige voorziening komen te staan?Hoe gaan de gemeenten de extra begeleiding van jongeren (zoals het ontwikkelen
van een aanbod) bekostigen? Krijgen zij hiertoe aanvullende middelen wanneer
blijkt dat de kosten voor inkomensvoorzieningen en opleidingen groter zijn
dan de besparingen die samenhangen met het afschaffen van de bijstand voor
jongeren onder de 27 jaar?5b. OndersteuningDe leden van de CDA-fractie merken op dat factoren die de arbeidsinschakeling
negatief beïnvloeden met behulp van zorg- en hulpverlening kunnen worden
aangepakt. Gesteld wordt dat «mocht blijken dat dit tot extra kosten
voor de zorg leidt dan zullen deze kosten afzonderlijk worden bezien».
Wat wordt hiermee exact bedoeld? Komt er een pot «onvoorzien»
in de nieuwe regeling waaruit deze kosten betaald kunnen worden?De leden van de PvdA-fractie vragen op welk aggregatieniveau en wanneer
de eventuele extra kosten voor de zorg die samenhangen met de werkleerplicht,
zullen worden bezien?De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen welke mogelijkheden
het kabinet ziet voor «sociale activering» van groepen van wie
de «productiviteit, om diverse redenen, structureel lager ligt dan het
loon»5c. Inkomensvoorziening bij werkleerplichtDe leden van de CDA-fractie constateren dat binnen de werkleerplicht een
aanvullende inkomensvoorziening wordt gecreëerd die toereikend en passend
moet zijn en in de plaats komt van de inkomensvoorziening op grond van de
WWB. Kan preciezer worden toegelicht wat wordt bedoeld? Onder welke voorwaarden
acht het kabinet het kennelijk verdedigbaar dat een inkomensvoorziening toereikend
en passend kan zijn en lager dan de inkomensvoorziening op grond van de WWB?
Of wordt gedacht aan een niveau gelijk of hoger dan de WWB?Is het voornemen om het advies van de Commissie Gelijke Behandeling in
te winnen al omgezet in een adviesaanvraag? Wanneer zou het advies gereed
kunnen zijn? hoe verhoudt het inwinnen van advies zich tot de uitspraak op
bladzijde 11 dat het stellen van een leeftijdsgrens van 27 jaar niet strijdig
zou zijn met leeftijdsdiscriminatie of het gelijkheidsbeginsel?Kan preciezer worden toegelicht wat wordt bedoeld met de zin dat «in
het kader van de werkleerplicht workfirst voor alle gemeenten gaat gelden
voor jongeren tot 27 jaar»?De leden van de PvdA-fractie vragen of vier tabellen met toelichting kunnen
worden opgesteld waarin voor alle afzonderlijke leeftijden (18 t/m 26 jaar)
de volgende gegevens worden vermeld (tabel 1: bruto bedragen in euro’s;
tabel 2: netto bedragen in euro’s; tabel 3: percentage van het bruto
minimum(jeugd)loon; tabel 4: percentage van het netto minimum-(jeugd)loon):
minimum(jeugd)loon per maand, hoogte studiefinanciering (met uitsplitsingen
naar: uitwonend, thuiswonend, beroepsonderwijs, hoger onderwijs, exclusief
en inclusief maximale aanvullende beurs, lening), de hoogte van een Wajong-uitkering,
de hoogte van de inkomensvoorziening voor alleenstaande voor wie de werkleerplicht
geldt, en het nu nog geldende bijstandsbedrag, de hoogte van de inkomensvoorziening
voor (echt)paren voor wie de werkleerplicht geldt, en het nu nog geldende
bijstandsbedrag, de hoogte van de inkomensvoorziening voor alleenstaande ouders
voor wie werkleerplicht geldt, en het nu nog geldende bijstandsbedrag.Waaraan wordt afgemeten of een «leerwerkaanbod» onvoldoende
middelen genereert om in het levensonderhoud te voorzien? Hoe wordt door het
kabinet bepaald hoeveel middelen nodig zijn om in het levensonderhoud te voorzien
en hoe zijn studies van het Nibud over de kosten van het levensonderhoud hierbij
betrokken? Kan het kabinet hierbij meer in het bijzonder ingaan op de positie
van de kinderen wier ouders een beroep doen op de werkleerplicht, en van wie
het onwenselijk is dat zij opgroeien in armoede?In hoeverre wordt de woonsituatie betrokken bij de norm voor de inkomensvoorziening?Bij welke inkomenshoogte kan volgens het kabinet worden gesproken van «armoede»
onder jongeren tot 27 jaar? Hoe verhoudt zich dit tot de armoedegrenzen zoals
die worden gehanteerd door het SCP («lage-inkomensgrens», «budgetgerelateerde
grens, niet-veel-maar-toereikendvariant» en «budgetgerelateerde
grens, basisbehoeftenvariant»)?Kan het kabinet toelichten hoe het mogelijk is dat de normen voor de inkomensvoorziening «nader
bepaald worden», terwijl in de budgettaire berekeningen al met deze
normen rekening is gehouden?Kan het kabinet toelichten in hoeverre zij het wenselijk acht een inkomensvoorziening
toe te kennen waarin de gemeente (nog) geen passend werk-leeraanbod heeft
gedaan?Voor ontvangers van studiefinanciering geldt (in vergelijking met de Wet
werk en bijstand) een royale vrijstelling voor bijverdiensten (bijbaantjes
et cetera); kan de regering toelichten welke vrijstelling voor inkomsten uit
werk zij passend acht voor jongeren die vallen onder de werk-leerplicht?De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen hoe hoog de (aanvullende)
inkomensvoorziening wordt voor jongeren tot 27 die een werk-leertraject volgen.Hoe wordt de verslechtering van de inkomenspositie van jongeren ondervangen,
die reeds financiële verplichtingen zijn aangegaan (zoals het huren van
een woning) en door het wegvallen van hun bijstandsuitkering hierdoor in financiële
problemen kunnen komen, aangezien het bedrag van de studiefinanciering (en
de aanvullende inkomensvoorziening) doorgaans lager is dan de bijstandsuitkering?Is de hoogte van de studiefinanciering van jongeren die een werk-leertraject
doorlopen evenals bij reguliere studenten gekoppeld aan het al dan niet uitwonend
zijn en het inkomen van de ouders/verzorgers, en zo neen, welke verdeelsleutel
zal dan worden toegepast?Tot welk niveau wordt het loon aangevuld voor groepen die niet voldoende
verdienen om in hun eigen levensonderhoud te voorzien?Wat is het oordeel van de Raad van State over het gegeven dat er een –
lager – sociaal minimum voor een bepaalde leeftijdscategorie komt?5d. FinancieringssystematiekDe leden van de PvdA-fractie vragen of het kabinet een cijfermatig overzicht
kan geven van de besparingen op het I-deel die bereikt kunnen worden als gevolg
van invoering van de werkleerplicht voor zover deze voortkomen uit een vermindering
van het aantal jongeren dat een beroep doet op de gemeente, en voor zover
zij voortkomen uit verlaging van de inkomensvoorziening in vergelijking met
de huidige bijstandsnormen (voor de jongeren die nog wel een beroep blijft
doen op de gemeente).6. Positionering werkleerplicht ten opzichte van
de Wet werk en bijstandDe leden van de PvdA-fractie vragen of het kabinet de bezwaar- en beroepmogelijkheden
kan beschrijven voor jongeren die het werkof leeraanbod dat de gemeente hun
heeft gedaan, niet passend vinden? Kan het kabinet toelichten in hoeverre
het wenselijk is een onafhankelijke beroepsinstantie in te stellen?Is het de wens van het kabinet de WWB niet meer van toepassing te verklaren
voor jongeren tot 27 jaar, en om hen onder een andere, nieuw op te stellen
werkleerplichtwet te laten vallen?Welke regels wil het kabinet van toepassing laten zijn voor jongeren tot
27 jaar met betrekking tot partnertoets, vermogenstoets, inkomenstoets en
bijzondere bijstand?De leden van de SP-fractie vragen welke kwantitatieve gegevens er zijn
over de relatie tussen Work First en duurzame arbeidparticipatie?7. Financiële paragraafDe leden van de PvdA-fractie vragen of de regering kan toelichten hoe
het bedrag van 184 miljoen euro voor onderwijs- en inkomensvoorzieningen is
opgebouwd. Om hoeveel jongeren gaat dit, hoeveel inkomen krijgen zij en hoeveel
extra onderwijskosten zullen gemiddeld voor hen moeten worden gemaakt?De leden van de SP-fractie vragen hoe de bezuinigingsdoelstelling van
de werkleerplicht zich verhoudt tot het investeren in de toekomst van deze
groep jongeren? Komt dit geldt ten goede aan het verbeteren en meer toegankelijk
maken van het onderwijs?8. ConsultatieDe leden van de CDA-fractie merken op dat de werkleerplicht ook gaat over
het aanbieden van opleidingen, gericht op het zo mogelijk behalen van een
startkwalificatie of meer. Op welke wijze wordt het onderwijs bij de verdere
uitwerking betrokken?Hoe kan het dat de VNG, gegeven het bestuursakkoord, tot de conclusie
komt dat de eerste contouren van de werkleerplicht de meerwaarde van dit instrument
niet laten zien?Gesteld wordt dat er nog meer consultatieronden plaats vinden: is hier
al meer over te melden? Worden ook jongeren en hun organisaties geconsulteerd?
Wat leveren deze consultaties op?De leden van de SP-fractie vragen hoe het kabinet denkt over het standpunt
van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) die in de werkleerplicht
geen instrument zien dat meerwaarde biedt voor jongeren?De leden van de ChristenUnie vragen of er aanvullende maatregelen komen
om te voorkomen dat zogenaamde niet-kunners onder de armoedegrens terecht
komen.Hoe zal worden bepaald of mensen een niet-kunner zijn?II REACTIE VAN DE BEWINDSPERSOONDe vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft over de
beleidsnota d.d. 21 december 2007 van de Staatssecretaris van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid en de Minister voor Jeugd en Gezin over de werkleerplicht
voor jongeren tot 27 jaar een aantal vragen en opmerkingen ter beantwoording
aan het kabinet voorgelegd. Het kabinet heeft met belangstelling kennis genomen
van het schriftelijk verslag. In het verslag hebben de leden van de fracties
van de PvdA, CDA, ChristenUnie, SP, PVV en SGP een aantal vragen gesteld welke
in dit verslag zijn opgenomen. Hieronder zijn de antwoorden op deze vragen
opgenomen. De volgorde van de beantwoording van de vragen wijkt in enkele
gevallen af van de volgorde in het schriftelijke verslag teneinde de vragen
zo veel mogelijk in samenhang te beantwoorden.1. InleidingDe leden van de SP-fractie vragen in het algemeen of het niet verstandiger
zou zijn geweest om de uitkomst van onderzoeken en adviezen af te wachten,
alvorens men met een onvolledig uitgewerkt voorstel komt. Zoals de leden van
de SP-fractie aangeven doet het kabinet ten aanzien van meerdere aspecten
nog onderzoek of wint het nog advies in. De leden van de SP-fractie vragen
of het kabinet de mening deelt dat niet alleen arbeidsparticipatie, maar ook
inkomensbescherming in de vorm van een vangnet jongeren beschermt tegen sociale
problemen zoals armoede en sociale uitsluiting.Mede in het licht van deze vraag heeft het kabinet – voordat wij
tot verdere beantwoording van de vragen overgaan – de behoefte het concept
achter de werkleerplicht nog eens neer te zetten.Dit concept behelst dat jongeren idealiter werken óf leren. Het
grootste deel van de jongeren gaat naar school of werkt. Goed geschoolde dan
wel over voldoende kwalificaties beschikkende jongeren zullen makkelijker
aan het werk komen. Arbeidsparticipatie en de daaruit gegenereerde inkomsten
bieden de beste garantie tegen sociale problemen. Het moet de kracht van de
werkleerplicht zijn dat zij jongeren zal mobiliseren en een stevige basis
zal leggen voor hun toekomst. De werkleerplicht beoogt te voorkomen dat jongeren
aan de onderkant van de samenleving blijven. Het gaat derhalve om een investering
in toekomstige generaties. Het automatisme van een uitkeringsaanvraag mag
nooit het perspectief zijn op jonge leeftijd. De werkleerplicht biedt jongeren
de kans om uit sociaal isolement te raken, als ze daarin zitten, en om een
zelfstandige positie in de maatschappij te verwerven. Net als in het kader
van de Wet werk en bijstand (WWB) zal de gemeente hiertoe zo dicht mogelijk
aansluiten bij de mogelijkheden van de jongeren. Er zijn al gemeenten die
de bestaande instrumenten via een geconcentreerde directe aanpak ten aanzien
van jongeren inzetten. Het streven van het kabinet is om deze succesvolle
aanpak in de vorm van een werkleerplicht tot een algemene regeling te verheffen,
zodat dit concept in het hele land wordt toegepast. In gevallen waarin het
leren of werken geen mogelijke optie is blijft een inkomensvoorziening gegarandeerd.
Maar wanneer jonge gezonde mensen niet willen leren of werken mag dit ons
inziens niet inhouden dat zij recht hebben op bijstand. Onwil om te participeren
verhoudt zich niet tot het recht op sociale solidariteit.Met het concept van de werkleerplicht sluit het kabinet aan bij de aanbevelingen,
gedaan in het rapport van de Wetenschappelijke Raad voor Regeringsbeleid «De
verzorgingstaat overwogen». De raad wijst er op dat de noodzaak van
een voldoende grote arbeidsparticipatie voor uitkeringsgerechtigden betekent
dat ze zoveel mogelijk betrokken moeten blijven in leer- en werkprocessen
omdat langdurig werkverzuim of werkloosheid vaak funest is voor toekomstige
kansen op de arbeidsmarkt. De WRR stelt in dit rapport voor om het recht op
een uitkering voor werkloze jongeren te vervangen door een recht op werk of
opleiding.Het kabinet heeft de optie overwogen om de werkleerplicht te positioneren
binnen het wettelijke kader van de WWB. Het kabinet wil echter van het beroep
op bijstand geen automatisme meer maken. Er moet bij alle jongeren die niet
actief zijn een sense of urgency ontstaan die
inhoudt dat men op jonge leeftijd moet werken en/of leren voor zijn toekomst.
Een aparte regeling benadrukt ook het uitgangspunt dat jongeren die van lichaam
en geest gezond zijn niet in de bijstand horen. Stigmatisering van jongeren
moet worden voorkomen; als er geen werk- of leeraanbod wordt gedaan vallen
deze jongeren immers niet terug in de bijstand maar kunnen zijn een beroep
doen op een eigen inkomensvoorziening. Het kabinet overweegt om deze redenen
voor de werkleerplicht een afzonderlijke wettelijke regeling te treffen, die
voor de doelgroep in de plaats treedt van de WWB.De vragen van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid
hebben betrekking op de beleidsnota d.d. 21 december 2007. Het betreft
geen wetsvoorstel. Het kabinet ziet deze beleidsnota als een goede mogelijkheid
om het parlement in informeren over zijn denkrichting. Door het overleg hierover
met uw Kamer wil het kabinet zicht krijgen op de elementen die bij de nadere
uitwerking van de werkleerplicht moeten worden betrokken. Daaropvolgend wetstraject,
met een gedetailleerd beeld in het geheel, biedt naar de mening van het Kabinet
alle ruimte om specifieke elementen van de werkleerplicht toe te lichten.
Met de uitkomsten van onderzoeken en gepleegde consultaties streeft het kabinet
ernaar te komen tot een volledig uitgewerkt wetvoorstel.De leden van de SP-fractie onderschrijven het belang dat jongeren aansluiting
vinden op de arbeidsmarkt. Idealiter werken óf leren jongeren. Het
kabinet schrijft terecht dat het grootste deel van de jongeren naar school
gaat of werkt. Het gaat dus om de kleine groep die niet naar school gaat of
werkt. Deze leden vragen of het kabinet een analyse kan maken van de oorzaken
dat deze groep niet leert of werkt en daarbij betrekken: de magere ambitie
van het kabinet dat slechts 50% van de jongeren een startkwalificatie
moet behalen, het lage niveau van de startkwalificatie waardoor er nauwelijks
aansluiting is op de arbeidsmarkt, de flexcontracten voor met name jongeren
en de discriminatie waar vooral jonge allochtonen mee te maken hebben. Zij
vragen verder waarom het kabinet hier niet vol op inzet.De doelstelling van het kabinet is om in 2012 het aantal nieuwe voortijdige
schoolverlaters (VSV-ers) met 50% te hebben gereduceerd ten opzichte
van het aantal nieuwe VSV-ers dat in 2002 is geteld. Voor jongeren tot 18
jaar geldt de kwalificatieplicht. Deze jongeren moeten tot hun 18e verjaardag
onderwijs volgen dat leidt tot een startkwalificatie. Momenteel is het zo
dat circa 87% van de jongeren van 18 tot en met 24 jaar een startkwalificatie
heeft of bezig is onderwijs te volgen dat tot een startkwalificatie gaat leiden.
Het kabinet streeft ernaar dit percentage in 2010 te hebben verhoogd tot 92%
van de jongeren van 18 tot en met 24 jaar, conform de Lissabon-doelstellingen
van de Europese Unie.Het kabinet benadrukt dat indien discriminatie zich voordoet, dit niet
wordt getolereerd en dat dit waar het kan bestreden moet worden. Mensen moeten
niet beoordeeld worden op hun afkomst, maar op hun talenten. Er moet echter
wel voorkomen worden dat niet te vaak wordt geconcludeerd dat er sprake is
van discriminatie omdat uit de discriminatiemonitor blijkt dat scholing, taalachterstand
en werkervaring vaker de oorzaak zijn van achterstanden op de arbeidsmarkt
dan discriminatie. Op 13 december 2007 heeft de Staatsecretaris van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid in zijn brief aan de Tweede Kamer (AV/IR/2007/39262)
een plan van aanpak gepresenteerd om discriminatie op de arbeidsmarkt te bestrijden.
Een nadere concretisering en invulling van de voorstellen wordt u in de komende
periode toegezonden.Daarnaast wordt vóór de zomer 2008 voor heel Nederland in
kaart gebracht in hoeverre jongeren nu al geactiveerd worden om te leren en/of
te werken en voor welke jongeren dit onvoldoende het geval (b)lijkt te zijn.
Het doel hiervan is om meer zicht te krijgen op de jongeren van 12 tot en
met 26 jaar die niet naar school gaan, geen baan hebben, en ook niet op zoek
zijn naar werk of opleiding (of een combinatie), die soms voor ernstige overlast
zorgen of af dreigen te glijden naar blijvende werkloosheid en/of criminaliteit
en die met de gebruikelijke instrumenten niet worden bereikt.Op de vraag van de leden van de SP-fractie of kabinet de mening deelt
dat alle oorzaken die jongeren belemmeren op de arbeidsmarkt of in het onderwijs
eerst moeten worden aangepakt alvorens je met goed fatsoen jongeren ergens
toe kunt dwingen en het recht op een vangnet kunt afnemen, merken wij op dat
het kabinet streeft naar een sluitende jeugdaanpak op het gebied van opvoeding,
onderwijs en arbeidstoeleiding. Het wegnemen van belemmeringen op het terrein
van de arbeidsmarkt of in het onderwijs hoort daaronder. Het kabinet benadrukt
daarbij dat in het kader van de werkleerplicht dit vangnet in de vorm van
een inkomensvoorziening in voorkomende gevallen blijft bestaan. Het recht
op uitkering is echter geen uitgangspunt; het accent moet op werken en leren
liggen. Hiermee wil het kabinet jongeren die niet leren en/of niet werken
activeren en bijstandsafhankelijkheid tegen gaan.Het kabinet spreekt over de werkleerplicht als een nieuw instrument voor
gemeenten. Is het waar dat gemeenten aangeven dat dit niet nieuw is, maar
dat zij al instrumenten hebben om jongeren te begeleiden naar de arbeidsmarkt
en wat precies kunnen gemeenten nu niet, wat met de werkleerplicht wel zou
kunnen, zo vragen de leden van de SP-fractie. Hoewel de leden van de SGP-fractie
het voorstel van de werkleerplicht steunen, vragen zij of en waarom de huidige
instrumenten om jongeren uit een uitkering te krijgen niet afdoende bleken
te zijn. Gemeenten hanteren nu toch ook al de zogenaamde workfirstaanpak,
waarbij mensen die bijstand aanvragen begeleid aan het werk gezet, en vervolgens
zo snel mogelijk weer richting een gewone baan begeleid worden, vragen de
leden van de SGP-fractie.In antwoord op deze vragen zou het kabinet willen benadrukken dat het
uitvoeren van de werkleerplicht uiteraard dient aan te sluiten bij de huidige
praktijk van gemeenten bij de begeleiding van jongeren naar onderwijs en/of
werk. Hiertoe worden de gemeenten geen nieuwe afzonderlijke instrumenten aangereikt.
Net als in het kader van de Wet werk en bijstand (WWB) zal de gemeente hierbij
zo dicht mogelijk aansluiten bij de mogelijkheden van de jongeren. Er zijn
al gemeenten die de bestaande instrumenten via een geconcentreerde directe
aanpak ten aanzien van jongeren inzetten. Deze aanpak van gemeenten voor jongeren,
het concept van de werkleerplicht, levert een betekenisvolle bijdrage aan
het terugdringen van de jeugdwerkloosheid. Het streven van het kabinet is
om deze succesvolle aanpak in de vorm van een werkleerplicht tot een algemene
regeling te verheffen, zodat dit concept in het hele land wordt toegepast.De leden van de PVV-fractie vragen hoe het kabinet het risico inschat
dat jongeren, wanneer deze geen uitkering meer ontvangen, maar evenmin verplicht
kunnen worden om deel te nemen aan de werkleerplicht, hun toevlucht zoeken
tot zwart werk of de criminaliteit om een inkomen te verwerven. De leden van
de PvdA-fractie vragen of de werkleerplicht alleen geldt voor jongeren die
zich melden bij de gemeente en of de regering over informatie beschikt in
hoeverre de werkleerplicht drempelverhogend werkt voor deze jongeren en of
de regering van plan is dit in de toekomst te monitoren. De leden van de SGP-fractie
vragen hoe het kabinet gaat voorkomen dat jongeren die zich niet vrijwillig
melden helemaal uit het oog verloren worden. Als blijkt dat 60% tot
80% inkomsten te hebben na het niet doorzetten van de bijstandsaanvraag,
is het dan juist dat de restantpercentages schommelen tussen de 20%
en 40%, zo vragen de leden van de SP-fractie. Deze leden vinden dit
in tegenstelling tot de conclusie van gemeenten zeer alarmerend en vragen
of het kabinet deze mening deelt. Is deze groep afhakers niet juist de groep
waar het kabinet zich op zou moeten richten als het gaat om verhoging van
arbeidsparticipatie en het voorkomen van sociale problemen en waarom wordt
voor deze groep afhakers geen sluitende aanpak beoogd, vragen zij voorts.
Zij vragen verder of het kabinet de angst deelt dat jongeren door het strenge
regime van de werkleerplicht zich niet zullen melden bij de Sociale Dienst
en daarmee uit het zicht zullen verdwijnen en welke maatregelen worden getroffen
om dit effect teniet te doen.Het kabinet is in de beleidsnota expliciet ingegaan op dit vraagstuk.
Daarbij is gekeken naar een recente analyse «Afhakers aan de poort»
waarin de redenen waarom personen de aanvraag van een bijstandsuitkering niet
doorzetten en de wijze waarop ze daarna in hun levensonderhoud voorzien. Uit
het onderzoek blijkt dat velen op het moment van onderzoek inkomsten uit werk,
studie of een uitkering hebben (60% tot 80%). De restantpercentages
worden veelal gevormd door de categorie «onbekend» (waaronder
de verhuisden). Het is niet juist om te concluderen dat een restpercentage
van 20%-40% geen inkomsten heeft, er is in veel onderzoek namelijk
sprake van non-response, waardoor van een deel van de respondenten onbekend
is of zij inkomsten hebben en waaruit. Voor zover gemeenten conclusies uit
bovengenoemde onderzoeken trekken achten zij de situatie bij niet doorgezette
aanvragen niet alarmerend. Hoewel het lastig is om in de toekomst te kijken
is de inschatting dat dit risico bij invoering van de werkleerplicht niet
significant zal toenemen. Daarnaast heeft de Inspectie voor werk en inkomen
(IWI) een onderzoek aangekondigd naar de poortwachterfunctie van de bijstand,
en eventuele ongewenste effecten daarvan. Het gaat bij dit onderzoek zowel
om mensen die hun aanvraag niet doorzetten als om mensen ten aanzien van wie
de gemeente een negatieve beslissing neemt. De motieven van de mensen zelf én
de rechtmatigheid van de gemeentelijke beslissingen komen dan aan de orde.
Ook de consequenties voor het arbeidsmarktgedrag en de participatie in de
samenleving worden onderzocht. Naar verwachting wordt dit onderzoek in december
2008 gepubliceerd. Hoewel dit onderzoek niet specifiek betrekking heeft op
de werkleerplicht, kunnen wellicht daaruit voorzichtige conclusies worden
getrokken die voor de werkleerplicht relevant zijn. Waar het gaat om schooluitval
kunnen de uitkomsten van het IWI-rapport«Doorstart voor de schooluitvaller»1 en het daarin voorgestelde sluitende jongerenvolgsysteem
van betekenis zijn.2. Stand van zaken jongerenaanpakDe leden van de CDA-fractie vragen of preciezer kan worden uiteengezet
hoe het kabinet de invoering van de werkleerplicht ziet in verhouding tot
de invoering van campussen.Op dit moment voert het programmaministerie van Jeugd en Gezin diverse
pilots uit waarin de werking van de campusaanpak wordt bezien. Alvorens de
relatie tussen de werkleerplicht en de invoering van campussen precies aan
te geven, wil het Kabinet de uitkomsten van deze pilots afwachten. De eindrapportage
over de resultaten van de pilots wordt medio 2010 verwacht.De leden van de SP-fractie vragen of de Sociaal Economische Raad (SER)
heeft geadviseerd om te komen tot een werkleerplicht waar voor jongeren het
recht op bijstand alleen geldt als ze een werk/leer aanbod van de gemeente
accepteren. De leden van CDA-fractie vragen of het klopt dat wordt voorgesteld
voor alle jongeren tot 27 jaar een werkleerplicht in te stellen als zij gebruik
willen maken van een sociale voorziening.In antwoord op deze vragen merken wij eerst op dat met de werkleerplicht
het recht op bijstand voor jongeren tot 27 jaar vervalt. Dit recht wordt vervangen
door het recht op werken en/of leren. In een consultatief overleg over de
werkleerplicht met de Staatssecretaris van SZW heeft de SER ook het punt over
het vangnet voor jongeren ingebracht. Daarnaast is hierover ook gesproken
tussen de Staatssecretaris van SZW en de FNV Jong. De Staatssecretaris van
SZW heeft in deze overleggen duidelijk uiteengezet dat in gevallen waarin
het leren of werken geen mogelijke optie is, een inkomensvoorziening gegarandeerd
blijft. Maar wanneer jonge gezonde mensen niet willen leren of werken mag
dit ons inziens niet inhouden dat zij recht hebben op verzilvering van bijstand.
Onwil om te participeren verhoudt zich niet tot het recht op sociale solidariteit.Om een meer sluitende aanpak te krijgen, wordt de maatregel van de werkleerplicht
voor jongeren toegevoegd. De leden van de SP fractie vinden dat een sluitende
aanpak in een eerder stadium aangepakt moet worden. Hoe kun je een sluitende
aanpak suggereren als je genoegen neemt met slechts een halvering
van het aantal vroegtijdig schoolverlaters. Deze leden vragen of de bewindslieden
kunnen uitleggen waarom zij niet vol hebben ingezet op maatregelen die voorkomen
dat jongeren de school verlaten, en volstaan met de doelstelling van 50%.Het kabinet zet, naast curatieve maatregelen als de werkleerplicht, juist
hard in op het voorkomen van voortijdig schoolverlaten. In de brief «Aanval
op de schooluitval: een kwestie van uitvoeren en doorzetten» van 30 november
2007 (TK 2007–2008, 26 695, nr. 2) wordt aangegeven welke acties
ondernomen worden om het ingezette beleid om voortijdig schoolverlaten tegen
te gaan nog krachtiger uit te voeren. Wij streven ernaar om zoveel mogelijk
jongeren een startkwalificatie te laten halen. In 2012 mogen er niet meer
dan 35 000 nieuwe voortijdig schoolverlaters zijn, wat de helft minder
is dan in 2002 (71 000). Wij zijn van mening dat dit al een enorme inspanning
vergt. Vanzelfsprekend is het halen van een startkwalificatie voor iedereen
van groot belang. Helaas is niet iedereen daartoe in staat. Er blijft altijd
een groep over die geen startkwalificatie haalt vanwege complexe problematiek
of cognitieve belemmeringen, maar die wel bereikt wordt via het traject passend
onderwijs en andere maatregelen van het Kabinet, zoals de campusaanpak, veiligheid
en armoedeproblematiek.De leden van de SP-fractie vragen hoe de leerwerkplicht voor jongeren
die niet werken zich verhoudt met de stelling van dit kabinet dat jeugdwerkeloosheid
geen prioriteit is, zoals verwoord in het algemeen overleg over jeugdwerkeloosheid
op 11 oktober 2007.In antwoord op deze vraag merkt het kabinet op dat het verkleinen van
het aantal hardnekkige jeugdwerklozen onderdeel vormt van de kabinetsdoelstellingen.
Wel is de Tweede Kamer meegedeeld dat het moeilijk is om absolute doelstellingen
op te stellen voor het terugdringen van jeugdwerkloosheid omdat deze zeer
conjunctuurgevoelig zijn. Bij de jeugd zijn groepen overgebleven met specifieke
arbeidsmarktproblemen waarvoor maatwerk nodig is. Onze verwachting is dat
met de uitvoering van de werkleerplicht hier flink aan wordt bijgedragen.De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen hoe de plannen tot
de werkleerplicht zich verhouden tot eerder gedane voorstellen, zoals het
later keuren van jongeren voor een voorziening zoals de Wajong. Vervolgens
vragen deze leden of het kabinet nog immer voornemens is om de keuringsleeftijd
voor de Wajong te verhogen naar 27 jaar.Het kabinet werkt op dit moment aan een plan van aanpak over de wijziging
van de Wajong. Zoals in het kabinetsstandpunt (Kamerstukken II, 2007–2008,
31 224, nr. 1) is aangegeven, wil het kabinet daarbij onderscheid
maken tussen jongeren die geen enkel perspectief hebben op werk en jongeren
die nog wel mogelijkheden op de arbeidsmarkt hebben of die zouden kunnen ontwikkelen.
De eerste groep heeft zeer zware beperkingen en is daardoor vaak voor het
leven aangewezen op inkomensondersteuning door de overheid. De Wajong biedt
hen zekerheid en dat moet ook zo blijven. De plannen beogen de arbeidsparticipatie
voor personen te bevorderen voor wie perspectief op arbeid niet is uitgesloten.
Voor wat betreft deze aanpak zal worden aangehaakt aan de leeftijd in het
kader van de werkleerplicht tot 27 jaar. Zoals met uw Kamer afgesproken zullen
de plannen en concrete maatregelen met betrekking tot de Wajong in mei 2008
worden aangeboden.De leden van de ChristenUnie-fractie vragen hoe de werkleerplicht zich
verhoudt tot de principiële bezinning op de Wsw en de Wajong die nu plaatsvindt.
De leden van de SP-fractie vragen in dit verband of een werkleerplicht
voor deze doelgroep niet absurd zou zijn en betekent dat de huidige wijze
waarop Wsw’ers naar een werkplek worden begeleid faalt.In antwoord op deze vragen merkt het kabinet op dat de fundamentele discussie
over de Wsw momenteel plaatsvindt. Deze discussie staat op dit moment los
van de werkleerplicht en het lijkt het kabinet zinvol om deze discussie maar
ook de uitkomsten van de Wsw-commissie af te wachten. Zoals met uw Kamer afgesproken
zullen de plannen en concrete maatregelen met betrekking tot de Wajong in
mei 2008 worden aangeboden.Om die reden is het voorbarig om hierop in te gaan
en geeft de beleidsnota alsnog aan dat deze kwestie nog nader wordt bezien.3. Het doel van de werkleerplichtDe leden van de SP-fractie missen een uitgebreide beschouwing, achtergrond
en argumentatie van de doelstelling. Zij vragen of het kabinet in kan gaan
waarom het kabinet dit doel nastreeft, waarom beplaade keuzes gemaakt worden.
Daarnaast vragen deze leden op welke wijze het kabinet denkt via deze wetgeving
de duurzame arbeidsparticipatie van de doelgroep te verhogen.In antwoord op de vraag van deze leden geven wij aan dat het doel van
de werkleerplicht is het bevorderen van een duurzame arbeidsparticipatie van
jongeren tot 27 jaar. Het streven is om jongeren te laten werken of leren
of een combinatie van beide. Daarnaast beoogt het kabinet met de werkleerplicht
te voorkomen dat jongeren een beroep moeten doen op bijstand of afhankelijk
blijven van een uitkering. De inzet van de werkleerplicht is de kansen op
duurzame arbeidsinschakeling te vergroten door de jongeren te activeren tot
deelname aan het arbeidsproces en maatschappelijke activiteiten, en door te
investeren in hun kennis en (werknemers-) vaardigheden. Via deze weg zal aan
jongeren perspectief op toekomst en bescherming tegen armoede worden geboden.
Ook in zijn hiervoor genoemd rapport wijst de WRR er op dat de noodzaak van
een voldoende grote arbeidsparticipatie voor uitkeringsgerechtigden betekent
dat ze zoveel mogelijk betrokken moeten blijven in leer- en werkprocessen
omdat langdurig werkverzuim of werkloosheid vaak funest is voor toekomstige
kansen op de arbeidsmarkt. Zoals hierboven reeds aangegeven wil het kabinet
deze kansen vergroten door aan jongeren het recht
daarop te geven. In de kern beoogt de werkleerplicht dus om jongeren via werk-
en leerprocessen te behoeden voor uitval die leidt tot het niet meer aan het
werk komen op latere leeftijd. Het gaat om een investering in toekomstige
generaties.In antwoord op de vraag van de leden van de SP-fractie waarom er wordt
gesproken over een plicht en niet over een recht op leren/werken wil het kabinet
deze leden meegeven dat het voor jongeren inderdaad om een werkleerrecht gaat. Wij bezinnen ons nog op de definitieve benaming
van deze maatregel; in de contourennota is de terminologie van het coalitieakkoord
aangehouden als werktitel. Hierin heeft de plicht betrekking op de gemeente:
de gemeente wordt verplicht om een aanbod te doen aan jongeren.De leden van de SP-fractie vragen of het kabinet heeft overwogen om de
werkleerplicht in te voeren zonder het element dat jongeren niet langer een
beroep kunnen doen op bijstand en zo ja, waarom is hier niet voor gekozen.
En zo neen, wil het kabinet dit alsnog overwegen, vragen deze leden. Het kabinet
licht in de beleidsnota toe dat het grootste deel van de jongeren naar school
gaat of werkt. Waarom kiest het kabinet er dan voor om het recht op bijstand
aan álle jongeren tot 27 jaar te ontnemen, vragen zij voorts. De leden
van de PvdA-fractie vragen of het de wens van het kabinet is
de WWB niet meer van toepassing te verklaren voor jongeren tot 27 jaar, en
om hen onder een andere, nieuw op te stellen werkleerplichtwet te laten.In de beleidsnota over de werkleerplicht is aangegeven dat de optie is
overwogen om de werkleerplicht te positioneren binnen het wettelijke kader
van de WWB. Het is denkbaar dat de doelstellingen van de werkleerplicht ook
met deze optie kunnen worden bereikt met als voordeel dat er geen nieuwe regeling
tot stand komt. Het kabinet wil echter van het beroep op bijstand geen automatisme
meer maken. Hiermee bereiken wij dat bij alle jongeren die niet actief zijn
een sense of urgency ontstaat dat men op jonge
leeftijd moet werken en/of leren voor zijn toekomst. Een aparte regeling benadrukt
ook het uitgangspunt dat jongeren die van lichaam en geest gezond zijn niet
in de bijstand horen. Bij de overweging speelt de vangnetfunctie van de bijstand
een rol. Met de werkleerplicht tracht het kabinet te benadrukken dat het primair
om activering gaat. Stigmatisering van jongeren moet worden voorkomen; als
er geen werk- of leeraanbod wordt gedaan vallen deze jongeren immers niet
terug in de bijstand maar kunnen zijn een beroep doen op een eigen inkomensvoorziening.
Gelet op het vorenstaande, naast ook wetssystematische (een gebod jegens gemeente
moet in de WWB zoveel mogelijk voorkomen worden), overweegt het kabinet voor
de werkleerplicht een afzonderlijke wettelijke regeling te treffen, die voor
de doelgroep in de plaats treedt van de WWB.De leden van de fractie van SP vragen wat het kabinet verstaat onder duurzame
arbeidsparticipatie, met andere woorden hoe definieert het kabinet duurzaam
en hoe wordt dat gemeten. Deze leden vragen voorts wat naar mening van het
kabinet het succesrecept is voor duurzame arbeidsparticipatie. Ook de leden
van de fractie van de ChristenUnie vragen op welke wijze de gemeente zal bepalen
wat voor een jongere als noodzakelijk voor duurzame arbeidsinschakeling wordt
geacht en welke deskundige hiervoor wordt geraadpleegd.Het kabinet verstaat onder duurzame arbeidsparticipatie de arbeidsinschakeling
waarbij jongeren gedurende langere tijd aan het werk zijn en arbeid verrichten
die past bij hun kennis en vaardigheden of deze kennis en vaardigheden bevordert.
Hoewel de korte vakantiebanen en werkstages voor jongeren een betekenisvolle
arbeidservaring leveren voor jongeren moet het streven zijn dat jongeren op
arbeidsplaatsen terechtkomen waar hun talenten liggen. Om dit te kunnen bereiken
is niet alleen de motivatie van jongeren van belang maar ook een goede beoordeling
door de gemeente van kennis en vaardigheden van jongeren. Maatwerk kan hierbij
worden beschouwd als de kritische succesfactor. Door maatwerk te bieden wordt
het zelfvertrouwen en de motivatie in positieve zin geprikkeld, waardoor jongeren
meer kansen ontplooien richting de arbeidsmarkt. Voor de goede orde wordt
opgemerkt dat in dit verband onder maatwerk wordt verstaan maatwerk zoals
in de WWB is bedoeld. Dit betekent dat de gemeente zowel bij het toekennen
van rechten als bij het opleggen van verplichtingen maatwerk hanteert. De
gemeente dient te kijken naar aansluiting bij de individuele mogelijkheden
van de persoon in verband met gezondheid en belastbaarheid. Maatwerk betekent
een zorgvuldige op de persoon toegesneden afweging bij de uiteindelijke keuze
van een traject. Het hanteren van maatwerk als uitgangspunt laat echter onverlet
dat – eveneens aansluitend bij de WWB – algemeen geaccepteerd
werk doorgaans een passend aanbod is.De leden van de SP fractie vragen naar de reden waarom jongeren met een
startkwalificatie niet duurzaam participeren op de arbeidsmarkt.Jongeren die mét een startkwalificatie niet participeren op de
arbeidsmarkt geven verschillende redenen aan: het volgen van een (deeltijd-)
opleiding, zorg voor gezin of huishouden of ziekte/arbeidsongeschiktheid.
Daarnaast zijn er ook jongeren die geen duidelijke reden hebben om niet te
participeren1.Uit Intraval onderzoek2 komt naar voren dat
van de werkzoekende jongeren met een diploma de grootste groep jongeren, die
op dat moment zonder werk zit, pech heeft. Zij komen op een slecht moment
op de arbeidsmarkt. Drie jaar daarvoor hadden ze kunnen kiezen uit meerdere
banen, nu moeten ze veel brieven schrijven in de hoop dat een werkgever hen
een keer oproept voor een sollicitatiegesprek. Jongeren die de hele dag thuis
zitten en niets om handen hebben, verliezen de kennis en de vaardigheden die
ze nodig hebben om goed te functioneren op het werk. Het ontbreekt ze aan
structuur en hoe langer de werkloosheid duurt, des te moeilijker het voor
hen wordt om aan de slag te raken. Want als de economie aantrekt en er nieuwe
banen bijkomen, moeten ze concurreren met een nieuwe groep schoolverlaters.
Die zijn goedkoper en beter op de hoogte van de recente ontwikkelingen in
het vakgebied.De leden van de SP fractie vragen wat een vaste aansluiting op de arbeidsmarkt
is en of het kabinet vindt dat er bij een flexcontract, waardoor jongeren
noodzakelijkerwijs van werkgever naar werkgever gaan, sprake is van een vaste
aansluiting. Is het redelijk om jongeren met flexcontracten waarna ze na drie
contracten weer (tijdelijk) op straat staan, een werkleerplicht op te leggen
op straffe van geen bijstandsuitkering, zo vragen deze leden. De leden vragen
verder welk aandeel van de werkende jongeren tot 27 jaar een vast contract
heeft en welk aandeel een flexcontract heeft. Hebben de meeste jongeren recht
op een werkloosheidsuitkering of wordt erkend dat jongeren vaak vanwege flexcontracten,
hun leeftijd en korte arbeidsverleden helemaal niet in aanmerking komen voor
WW en bij tijdelijke werkloosheid altijd geconfronteerd worden met een werkleerplicht
en naar het oordeel van de leden van de SP-fractie dus geen ruimte hebben
om zelf op maat gesneden werk te zoeken, vragen de leden van de SP-fractie.Bij brief d.d. 8 februari 2008 van de Staatssecretaris van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid zijn de vragen, die door de leden Leijten (SP) en
Van Gent (Groenlinks) zijn gesteld over de positie van jong supermarktpersoneel
met een flexibele arbeidsovereenkomst beantwoord, waarnaar het kabinet in
dit verband graag verwijst (kenmerk: AV/IR/2008/44). Zoals in de antwoorden
al is aangegeven, bestaat er ons inziens geen directe relatie tussen de werkleerplicht
voor jongeren tot 27 jaar of een moeilijke aansluiting van jongeren op de
arbeidsmarkt en de positie van jongeren met een flexibel contract. Het is
eerder zo dat flexibele contracten voor jongeren als springplank fungeren
bij het betreden van de arbeidsmarkt. Werkgevers hebben de mogelijkheid om
flexibele arbeidsovereenkomsten te sluiten met (jonge) werknemers, ook al
zijn de werkzaamheden structureel van aard. Waar een werknemer, bijvoorbeeld
op grond van de ketenbepaling, meent aanspraak te hebben op een vaste arbeidsovereenkomst,
is het aan de rechter om hierover een uitspraak te doen indien partijen er
onderling niet uitkomen. Het aantal jongeren gesplitst naar flex- of vastcontract
is niet bekend. De werkleerplicht is bedoeld voor jongeren die niet werken
en niet leren maar dat graag willen. Geen enkele groep jongeren wordt hierbij
bij voorbaat uitgesloten, ook niet de groep afkomstig uit de WW.In antwoord op de vraag van de leden van de SP fractie waarom er gekozen
is voor de leeftijd van 27 jaar en op de vraag van de leden van de CDA-fractie
over het voornemen om het advies van de Commissie Gelijke Behandeling in te
winnen en of dit al omgezet in een adviesaanvraag is, antwoordt
het kabinet dat aan de Commissie Gelijke Behandeling op 22 januari jl.
deze kwestie is voorgelegd. De leden van de CDA-fractie vragen voorts hoe
het in te winnen advies zich tot de uitspraak op bladzijde 11 verhoudt dat
het stellen van een leeftijdsgrens van 27 jaar niet strijdig zou zijn met
leeftijdsdiscriminatie of het gelijkheidsbeginsel.In de nota is door het kabinet aangegeven dat uit een eerste ambtelijke
juridische verkenning naar voren komt dat deze strijd niet aanwezig wordt
geacht. Op de vraag van deze leden wat de uitkomsten zijn van het advies dat
is ingewonnen bij deze Commissie delen wij mede dat wij naar verwachting begin
april de zienswijze van de Commissie kunnen ontvangen.Hoe houdbaar is de werkleerplicht in een periode van laagconjunctuur waarin
de jeugdwerkloosheid toe zal nemen, vragen de leden van de SP fractie.De vraag naar de bestendigheid tijdens laagconjuctuur acht het kabinet
zeer relevant. Naar de mening van het kabinet is er zeker sprake van houdbaarheid
ook tijdens laagconjuctuur. De gemeenten hebben in het begin van de WWB ook
goede resultaten geboekt met de jongerenaanpak. Daarnaast zullen jonge mensen
met het oog op vergrijzing een schaars goed worden.
Naar verwachting zal de werkleerplicht ook tegen de laagconjuctuur bestendig
blijven, zij het dat enige conjuncturele invloed niet mag worden uitgesloten.4. Doelgroep werkleerplichtDe leden van de CDA-fractie constateren dat de regering kennelijk op grond
van een kritisch advies van de Raad van State afziet van een generieke werkleerplicht
voor jongeren tot 27 jaar met een meldplicht en vragen of beargumenteerd kan
worden uiteengezet waarom een dergelijke plicht nu ook kennelijk volgens de
regering, in afwijking van eerdere voorstellen, disproportioneel en niet doelmatig
zou zijn. De leden van de SGP-fractie merken op dat het kabinet aangeeft dat
idealiter alleen jongeren die niet leren of werken onder het bereik van de
werkleerplicht zouden moeten vallen, maar plaatst daarbij de kanttekening
dat dit juridisch kwetsbaar is. De leden van de SGP-fractie vragen waarom
het kabinet niet eerst oplossingen heeft gezocht voor de juridische haken
en ogen aan een werkleerplicht.In antwoord op de vraag van de leden van de CDA-fractie merken wij op
dat een generieke plicht niet alleen de informatieplicht maar ook meldplicht
inhield voor alle jongeren tot 23 jaar. Omdat het niet om een nader gespecificeerde
groep jongeren ging kwam doelmatigheid en disproportionaliteit aan de orde.
Concreet kwamen hier vragen aan de orde of je jongeren die van gespaard vakantiewerkgeld
of op kosten van zijn of haar ouders rondreizen, kan verplichten in Nederland
een baan of scholing te accepteren. Op basis van dit advies hebben wij vooralsnog
niet gekozen voor een landelijke generieke werkleerplicht en een meldplicht
voor jongeren. Het kabinet heeft wel de intentie met de voorgenomen werkleerplicht
zoveel mogelijk jongeren te bereiken die niet leren en werken maar waarbij
geen juridische belemmeringen zijn te verwachten.Op welke wijze denkt het kabinet de jongeren te bereiken die geen onderwijs
volgen, geen baan hebben en geen uitkering ontvangen en op welke wijze denkt
het kabinet deze groep jongeren dan wel te laten participeren, vragen de leden
van de CDA-fractie. De leden van de PvdA-fractie vragen aan het kabinet wat
er met jongeren gebeurt die niet werken, niet naar school gaan en die zich
niet bij de gemeente melden. Ook de leden van de ChristenUnie vragen hoe de
gemeente ervoor gaat zorgen dat jongeren niet uit beeld raken
wanneer ze én geen bijstand meer kunnen aanvragenén geen meldplicht
krijgen. Deze leden vragen voorts of het kabinet van plan is om een meldplicht
in te stellen. Deze leden stellen verder dat de werkleerplicht op basis van
vrijwilligheid is. Hoe realistisch is het om te verwachten dat jongeren zich
vrijwillig gaan melden, vragen deze leden. Daarnaast vragen de leden van de
SGP-fractie of het niet te vrijblijvend is voor jongeren die op dit moment
ook al niet met de bestaande re-integratiemiddelen of activeringsinstrumenten
worden bereikt. De leden van de PVV-fractie vragen wat de zin van een werkleerplicht
is wanneer er in de praktijk geen sprake zal zijn van een verplichting voor
jongeren om zich voor deze voorziening te melden. Verder stellen de leden
van de SP fractie vragen over de vrijwilligheid van de melding en of het kabinet
de mening deelt dat jongeren eigenlijk geen keuze hebben. Immers, als zij
zich niet vrijwillig melden hebben ze geen inkomen. Vindt het kabinet dat
je dan nog kunt spreken van vrijwilligheid, vragen deze leden.Het kabinet wil met de werkleerplicht alle jongeren die willen werken
en/of leren daartoe het recht geven. Alle jongeren die ertoe bereid zijn kunnen
zich tot de gemeente wenden. Hiertoe worden zij niet verplicht. De meeste
jongeren willen graag leren of werken. Hoewel een plicht voor jongeren die
niet leren en niet werken en geen uitkering ontvangen wenselijk zou zijn,
zijn er grenzen aan overheidsdwang. Wel kunnen gemeenten deze jongeren in
kaart brengen en proberen te activeren. Er zijn gemeenten die dit met succes
doen en zij kunnen dit uiteraard blijven doen. Het kabinet verwacht dat de
groep jongeren, die ondersteuning nodig heeft en niet zelfstandig kan participeren,
zich op dat moment bij de gemeente zal melden. De jongeren die willen leren/werken
of ondersteuning nodig hebben van de overheid zullen zich bij de gemeente
ook blijven melden, te meer nu zij via de werkleerplichtregeling een afdwingbaar
recht tegenover de gemeente zullen kunnen uitoefenen.Leden van de CDA fractie vragen voorts of ook alleenstaande ouders onder
de 27 onder de werkleerplicht komen te vallen die wel een scholingsplicht
maar geen sollicitatieplicht hebben en hoe wordt voorkomen dat een 28-jarige
alleenstaande moeder met kinderen tot vijf jaar in een totaal andere voorziening
met andere voorwaarden valt dan een 26-jarige alleenstaande moeder met kinderen
jonger dan vijf jaar.Het kabinet streeft er naar voor wat betreft de inkomensvoorziening en
het ontheffingenbeleid zoveel mogelijk aan te sluiten bij de Wet werk en bijstand.
Daarmee wordt naar de mening van het kabinet zoveel mogelijk voorkomen dat
een alleenstaande ouder jonger dan 27 jaar met kinderen tot vijf jaar in een
totaal andere voorziening met andere voorwaarden valt dan een alleenstaande
ouder van 27 jaar en ouder met kinderen tot vijf jaar. Bij de nadere uitwerking
van de werkleerplicht zal het kabinet deze groep, gelet op de combinatie van
arbeid en zorg, met de nodige zorg tegemoet treden.De leden van de CDA-fractie vragen of bij de verplichting een leeraanbod
te aanvaarden dit betekent dat een gemeente ook verplicht kan zijn een vorm
van kinderopvang aan te bieden die aansluit bij het leeraanbod.Het kabinet acht het van belang dat de gemeente bij het leeraanbod rekening
houdt met een verantwoorde invulling van de combinatie scholing en zorg. Bij
de invulling van het leeraanbod kan de gemeente ondermeer de belastbaarheid
van de alleenstaande ouder en de beschikbaarheid van kinderopvang in overweging
nemen. In het kader van de re-integratie kan de gemeente kinderopvang als
voorziening aanbieden.De leden van de CDA-fractie vragen of introductie van de werkleerplicht
ertoe kan leiden dat sommige groepen jongeren die nu een beroep doen op de
bijstand en bijvoorbeeld gehandicapt zijn straks onder een andere voorziening
vallen en er daarmee behoorlijk op achteruit gaan en of datzelfde geldt voor
jongeren met een Wsw-indicatie. De leden vragen op welke wijze onderscheid
wordt gemaakt tussen jongeren die niet «kunnen en niet hoeven»,
bijvoorbeeld vanwege een handicap en jongeren die wel gebruik kunnen en moeten
maken van de aangeboden leer-werk-voorziening. Zij vragen of overwogen wordt
hiervoor ook verschillen in financiële zin te introduceren. De leden
van de PvdA fractie leggen de vraag voor of het de bedoeling is dat voor gehandicapten
die niet tot werken in staat (zullen) zijn, en die niet in aanmerking komen
voor de Wajong (bijvoorbeeld omdat zij op hun 18e in plaats van op hun 16e
gehandicapt zijn geraakt), dezelfde regels gelden met betrekking tot inkomensvoorziening
als voor overige jongeren die vallen onder de werkleerplicht, zelfs als de
betrokken gehandicapten beschikken over een startkwalificatie. Zij vragen
aan het kabinet om het hoe en waarom hiervan toe te lichten. De leden van
de fractie van de ChristenUnie vragen of het kabinet in een overzicht kan
aangeven welke groepen jongeren tot 27 jaar zullen worden uitgezonderd van
de werkleerplicht. Zij vragen voorts of gehandicapte jongeren die niet in
aanmerking komen voor de Wajong en derhalve een beroep hebben gedaan op de
bijstand (WWB) per definitie onder de werkleerplicht vallen. De leden van
de ChristenUnie vragen of er aanvullende maatregelen komen om te voorkomen
dat zogenaamde niet-kunners onder de armoedegrens terecht komen. Deze leden
vragen verder of jongeren die via de sociale werkvoorziening werken en/of
jongeren met een indicatie voor de Wsw die op een wachtlijst staan, onder
de werkleerplicht vallen.De inzet van het kabinet is dat in principe alle jongeren tot 27 jaar
die niet leren of werken, en die niet onder het bereik van andere voorliggende
voorzieningen vallen, onder het bereik van de werkleerplicht vallen. De uitzonderingspositie
binnen de werkleerplicht betreft een groep jongeren die niet in staat is om
te leren en werken, zoals gehandicapte jongeren. Voor deze jongeren zal derhalve,
los van het gemeentelijk aanbod, een inkomensvoorziening open staan.Op dit moment werken wij de inkomensvoorziening voor jongeren nader uit.
Daarbij merken wij op dat zwakke groepen zoals genoemd door de leden van de
CDA- en PvdA-fracties bijzondere aandacht krijgen ook wat betreft hun financiële
positie. Specifiek voor jongeren geldt dat de jongere pas voor een Wsw-indicatie
in aanmerking komt als hij duurzaam niet in staat is om reguliere arbeid te
verrichten, ook niet met inzet van re-integratievoorzieningen. In 2006 waren
er 580 jongeren tot 27 jaar in de bijstand die geplaatst zijn op de Wsw-lijst.
Met de wetswijziging van de Wsw per 1 januari 2008 is formeel geregeld
dat personen die in het bezit zijn van een Wsw-indicatie worden vrijgesteld
van re-integratie- en/of sollicitatieverplichtingen die voortvloeien uit een
eventuele uitkering. In het kader van de werkleerplicht wordt bezien of ook
deze groep jongeren onder de werking van de werkleerplicht zullen vallen.
Net als bij (alleenstaande) ouders zal het kabinet deze groep met de nodige
zorg tegemoet treden.In antwoord op de vraag van de leden van de PvdA-fractie of de groepen «alleenstaand»
(56% van de jonge bijstandsontvangers) en «alleenstaande ouders»
(35%) overlappende groepen of elkaar uitsluitende groepen zijn, antwoorden
wij dat dit elkaar uitsluitende groepen zijn. De rest bestaat uit (echt)paren
en overige leefvormen.Voorts vragen de leden van de fracties PvdA en ChristenUnie welke redenen
ten grondslag liggen aan de ontheffing van de sollicitatieplicht voor
de genoemde 11% van de jongeren tot 27 jaar in de bijstand. De leden
van de PvdA-fractie vragen naar het percentage van de hele bijstandspopulatie
dat ultimo 2005 in een re-integratietraject zat en hoe dit zich verhoudt tot
het percentage jongeren tot 27 jaar in een re-integratietraject. De informatie
over de redenen die ten grondslag liggen aan de ontheffing is bij het CBS
niet beschikbaar. Het percentage dat van de hele bijstandspopulatie ultimo
2005 in een re-integratietraject zat, bedroeg 44%. Voor de bijstandsjongeren
tot 27 jaar bedroeg dit circa 51% ultimo 2005.De leden van de PvdA-fractie vragen of de vrijstelling van de sollicitatieplicht
voor alleenstaande ouders die onder de werkleerplicht gaan vallen, gelimiteerd
wordt in tijd (bijvoorbeeld zes jaar). Zij denken hierbij als voorbeeld aan
een vrouw die op haar 19e en op haar 23ste een kind krijgt.Bij de ontheffing van de arbeidsverplichting voor alleenstaande ouders
jonger dan 27 jaar met een kind jonger dan vijf jaar die onder de werkleerplicht
gaan vallen, zijn wij voornemens aansluiting te zoeken bij een andere maatregel
in het coalitieakkoord. Voor alleenstaande ouders met kinderen jonger dan
vijf jaar is namelijk in het coalitieakkoord afgesproken dat de arbeidsverplichting
in de Wet werk en bijstand voor maximaal zes jaar wordt geschrapt in combinatie
met de invoering van een scholingsplicht.De leden van de PvdA-fractie leggen de vraag voor waarom de regering het
gerechtvaardigd acht andere re-integratievoorzieningen aan te bieden aan jongeren
die op hun 16e gehandicapt zijn geraakt (Wajong-re-integratie-instrumentarium),
dan aan jongeren die op hun 19e gehandicapt zijn geraakt (werkleerplichtinstrumentarium).
De leden van de ChristenUnie vragen welke groep jongeren wordt beoogd, wanneer
wordt gesproken over jongeren die niet in aanmerking komen voor de Wajong
maar wel «gehandicapt» zijn.Voor de jongeren die arbeidsongeschikt worden voor hun 18e of tijdens
hun studie, bestaat recht op een Wajong-uitkering en de daarbij horende re-integratievoorzieningen.
De Wajong is een aparte voorziening voor jonggehandicapten, personen die niet
in de gelegenheid zijn geweest deel te nemen aan betaalde arbeid. Om die reden
zijn zij niet verzekerd voor de WIA. Uiteraard kan het voorkomen dat anderen,
die niet jonggehandicapt of werknemer zijn, arbeidsongeschikt worden. Voor
die personen is de bijstand een vangnet. Ook personen in de bijstand hebben
recht op re-integratievoorzieningen die de gemeente verstrekt. Beide groepen,
jonggehandicapte en personen die op een later moment arbeidsongeschikt worden
terwijl zij geen werknemer zijn, door de overheid ondersteund bij hun re-integratie.
Dit is overigens niet anders dan de huidige situatie en staat los van de werkleerplicht.Op de vraag van de PvdA leden op welke manier gemeente en het UWV zullen
samenwerken om gehandicapte jongeren (die niet in aanmerking komen voor de
Wajong) een passend aanbod te doen met inachtneming van de mogelijkheden van
de betrokkene, gezien de grote expertise waarover UWV beschikt, antwoordt
het kabinet als volgt.Het UWV heeft geen wettelijke taak voor gehandicapte jongeren van 18 jaar
of ouder die geen recht op Wajong hebben. Het is de taak van gemeenten om
deze jongeren te ondersteunen bij hun re-integratie. Zij werken daarbij samen
met het CWI en in de Locaties voor Werk en Inkomen zal de locale samenwerking
worden uitgebreid met het UWV. Daarnaast kunnen de gemeenten de expertise
van het UWV inhuren voor bijvoorbeeld de keuring. Dit gebeurt al op experimentele
basis.De leden van de PvdA-fractie vragen hoe de werkleerplicht past in de sluitende
aanpak voor kwetsbare jongeren in samenhang met het beleid om schooluitval
tegen te gaan en om jongeren op het rechte pad te houden of terug te brengen.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of de werkleerplicht overbodig
is als de sluitende aanpak zou functioneren.In antwoord op deze vragen merkt het kabinet op dat de werkleerplicht
de sluitende aanpak versterkt. Het streven van de werkleerplicht is de huidige
aanpak van jongeren door sommige gemeenten te laten codificeren in een regeling.
Zo wijst de Wetenschappelijke Raad voor Regeringsbeleid in zijn rapport «De
verzorgingstaat overwogen» op de noodzaak van een voldoende grote arbeidsparticipatie
voor uitkeringsgerechtigden. De WRR stelt in dit rapport voor om het recht
op een uitkering voor werkloze jongeren te vervangen door een recht op werk
of opleiding.Daarnaast is het beleid om voortijdig schoolverlaten terug te dringen
gericht op preventie: het voorkomen dat jongeren ongekwalificeerd de school
verlaten. In de brief «Aanval op de schooluitval: een kwestie van uitvoeren
en doorzetten» van 30 november 20071
wordt aangegeven welke acties ondernomen worden om het ingezette beleid om
voortijdig schoolverlaten tegen te gaan nog krachtiger uit te voeren. Jongeren
die toch uitvallen voordat ze een startkwalificatie hebben behaald, worden
door de Leerplicht/Regionale Meld- en Coördinatiefunctie (RMC) van de
gemeente zoveel mogelijk teruggeleid naar het onderwijs. Op basis van de kwalificatieplicht
moeten jongeren tot 18 jaar een volledig onderwijsprogramma volgen dat is
gericht op het halen van een startkwalificatie. Ook boven de 18 jaar wordt
het belang van het halen van een startkwalificatie erkend. Als dat niet haalbaar
is, worden jongeren naar de arbeidsmarkt geleid.Er waren eind april 2007 circa 28 940 jongeren tot 27 jaar in de
bijstand. Welk percentage is dit van het geheel aantal jongeren tot 27 jaar,
vragen de leden van de SP-fractie.Het aantal van 28 940 is het aantal huishoudens met bijstand. Voor een deel bestaan die huishoudens uit (echt)paren
(naast alleenstaanden en alleenstaande ouders). Die moeten dus dubbel worden
meegerekend en pas daarna kan gedeeld worden op het totaal aantal jongeren
van 18 tot 27 jaar in Nederland (op 1 januari 2007 1 758 000).
Het percentage jongeren in de bijstand is dan nog geen 2% van het totaal
aantal jongeren van 18 tot 27 jaar in Nederland. Het is niet bekend hoeveel
van de jongeren in de bijstand een handicap heeft. Wel is bekend dat het percentage
bijstandsjongeren dat een ontheffing van de arbeidsverlichting heeft, eind
2006 11% bedraagt.De leden van de SP fractie vragen hoe lang jongeren aangewezen zijn op
een bijstandsuitkering en hoeveel jongeren langdurig aangewezen zijn op bijstand
zonder dat zij alleenstaande ouder zijn, een vrijstelling of een handicap
hebben. Als antwoord op de vraag is onderstaand tabel opgenomen over duur
van de uitkering bij bijstandsjongeren tot 26 jaar.Duur< 1
jaar1–2 jaar2–3 jaar3–4
jaar4–5 jaar> 5 jaar Leeftijd aanvrager Jonger dan 21 jaar2 255855260201525 21 tot 23 jaar2 6351 3856203951705 23 tot 26 jaar4 1702 86020001 320820890Totaal9 0605 1002 8801 7351 005920Bron: CBS, derde kwartaal 2007.In antwoord op de vraag van de leden van de SP-fractie hoeveel van de
jongeren tot 27 jaar die ultimo 2005 in een re-integratietraject zaten, uitgestroomd
zijn naar duurzame arbeid merken wij op dat voor deze groep geen exacte cijfers
bekend zijn. Wel is een cijfer bekend voor de groep van 15–22 jaar die
in de eerste helft van 2004 een reïntegratietraject is gestart. Hiervan
bedroeg de duurzame uitstroom naar werk binnen 30 maanden na het traject 34%1.Voor gehandicapte jongeren die niet onder Wajong vallen, geldt dat maatwerk
cruciaal is. Geldt dit niet voor de rest van de jongeren, zo vragen de leden
van de SP-fractie. Voor gehandicapte jongeren is het van belang dat het aanbod
aansluit bij de mogelijkheden, aldus het kabinet. Deelt het kabinet de mening
dat dit voor iedereen zou moeten gelden, ongeacht of iemand een handicap heeft
en hoe er gewaarborgd wordt dat een aanbod van de gemeente aansluit bij de
jongeren, vragen deze leden. De leden van de ChristenUnie vragen welke waarborgen
er zijn dat de gemeenten deze plicht nakomen en een goed kwalitatief aanbod
doen dat de jongeren ook daadwerkelijk verder helpt. De SP leden vragen of
het kabinet de mening deelt dat gemeenten moeten wijzen op het belang van
het halen van meer kwalificaties, derhalve meer dan een startkwalificatie
alleen. Daarnaast vragen deze leden hoe groot het kabinet het risico acht
dat gemeenten een startkwalificatie voldoende achten en jongeren alleen een
werkaanbod doen, waardoor jongeren een voor de toekomst belangrijk kennisniveau
missen.Het kabinet benadrukt dat voor alle jongeren maatwerk het uitgangspunt
blijft. Dit betekent dat de gemeente per situatie beoordeelt wat bij de jongere
past; bij gehandicapte jongeren zijn gezondheid en belastbaarheid vooral van
belang. Uiteraard zijn de wensen van jongeren daarbij ook belangrijk in die
zin dat de motivatie van jongeren ook een element is om een aanbod succesvol
te maken. Voor jongeren die reeds over een startkwalificatie beschikken staat
het de gemeente uiteraard vrij bij het doen van dit aanbod om deze jongeren
te wijzen op het belang van het halen van hogere kwalificaties. Het realiseren
van betere kwalificaties is daarbij niet een doel op zich. Het is een middel
dat leidt tot een betere inschakeling in het arbeidsproces. Bovendien is een
prikkel voor een verbetering van de arbeidsmarktpositie van jongeren niet
alleen aanwezig bij de jongere maar ook bij de gemeente zelf. De gemeente
heeft er een belang bij dat de positie van jongeren verbetert; daarmee wordt
immers voorkomen dat de jongere na zijn 27ste alsnog in de bijstand belandt.De leden van de SP-fractie vragen het kabinet of het de mening deelt dat
de overheid een taak heeft om voor Wsw-geïndiceerden een beschermde werkplek
te creëren/zoeken. Wat is de reden dat Wsw’ers nu niet zouden leren
of werken en in hoeverre de wachtlijsten in de Wsw hier een rol spelen, vragen
deze leden.Het realiseren van aangepaste arbeid voor de Wsw-doelgroep, alsook de
voorwaarden waaronder die arbeid wordt verricht, is de verantwoordelijkheid
van gemeenten. Uitgangspunt hierbij is dat een Wsw-plaats wordt gerealiseerd
die past bij de mogelijkheden en capaciteiten van de Wsw-geïndiceerde
zelf. Om Wsw-geïndiceerden die op de wachtlijst staan in afwachting van
een met Wsw-budget gefinancierde plek alvast te activeren is met de wetswijziging
van de Wsw per 1 januari 2008 geregeld dat hiervoor re-integratiemiddelen
van gemeenten en UWV mogen worden ingezet.Het kabinet wil eerst in kaart brengen in hoeverre jongeren nu al geactiveerd
worden en voor welke jongeren dit onvoldoende (b)lijkt te zijn. De leden van
de SP-fractie willen hier de vraag aan toevoegen of de activering ook heeft
geleid tot duurzame arbeidsparticipatie. Zij vragen hoe het mogelijk
is dat een werkleerplicht ontwikkeld wordt, terwijl er nog geen zicht is op
bijvoorbeeld de mate waarin jongeren geactiveerd worden. Mocht blijken dat
jongeren voldoende geactiveerd worden, ziet het kabinet dan af van de werkleerplicht,
vragen deze leden.Het voornemen om jongeren eerst in kaart te brengen hangt samen met de
vraag over het bereik van de werkleerplicht en niet zozeer met de vraag over
al dan niet het invoeren van de werkleerplicht. De werkleerplicht wordt juist
ingevoerd om huidige succesvolle aanpakken ten aanzien van de jongeren in
regelgeving neer te leggen waardoor uitrol over het hele land wordt bereikt.
Daarnaast kijkt het kabinet in het kader van campussen breder dan alleen de
jongeren die nu in een bijstandsuitkering zitten. Om beter zicht te krijgen
op de samenstelling en kenmerken van verschillende groepen jongeren is nader
onderzoek vereist. Het kabinet zal u hierover nader informeren voor de zomer
van 2008.De leden van de SP-fractie vragen naar de keuzevrijheid van jongeren bij
het aanbod van leren of werken. Meer in het algemeen, welke rechten hebben
de jongeren, vragen deze leden en verder vragen zij welke rechten jongeren
hebben, bijvoorbeeld omdat het aanbod kwalitatief onder de maat is. De fractieleden
van de ChristenUnie vragen eveneens of er een beroepsmogelijkheid tegen het
aanbod van de gemeente wordt ingeruimd wanneer blijkt dat na verloop van tijd
blijkt het aanbod niet past bij de capaciteiten en/of de interesse van de
desbetreffende jongere.Zoals in het kader van de WWB zal de gemeente bij het aanbod zo dicht
mogelijk aansluiten bij de mogelijkheden en de opleiding van de jongeren.
De gemeente bepaalt op grond hiervan het aanbod: een werkaanbod, een leeraanbod,
of een combinatie van beide. De nieuwe regeling van de werkleerplicht zal
inhouden dat jongeren een tegen de gemeente afdwingbare aanspraak op een werk-
of leeraanbod zullen krijgen, met als spiegelbeeld een plicht van de gemeente
om terzake een aanbod te doen, afgestemd op de omstandigheden waarin de individuele
jongere verkeert. In de verkenning die het kabinet op dit moment uitvoert
naar het geheel aan prikkels in de systemen bij gemeenten en onderwijsinstellingen
is onder andere het waarborgen van een goed aanbod onderwerp van onderzoek.
Voor jongeren is bezwaar en beroep tegen een aanbod op grond van de werkleerplicht
uiteraard mogelijk.De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of alleenstaande ouders met
kleine kinderen bijstand behouden als ze een scholingsplicht krijgen opgelegd
of dat deze ouders dan studiefinanciering moeten aanvragen.Lang niet alle alleenstaande ouders met kleine kinderen zijn in staat
en bereid een langdurige voltijdse middelbare beroepsonderwijs-opleiding (mbo)
te volgen. Mocht dat toch het geval zijn en een alleenstaande ouder met jonge
kinderen een opleiding gaat volgen waarvoor een beroep op studiefinanciering
openstaat, dan dient deze voorziening inderdaad te worden aangevraagd. De
studiefinanciering geldt namelijk als een toereikende en passende voorliggende
voorziening die voorgaat op zowel de Wet werk en bijstand als op de inkomensvoorziening
zoals voorzien in de werkleerplicht. Overigens kunnen alleenstaande ouders
in aanmerking komen voor een eenoudertoeslag op de studiefinanciering.Voorts vragen de leden van de ChristenUnie waarom niet alle jongeren in
de WWB een re-integratietraject hebben (54% zit in zo’n traject)
en hoe zich dit verhoudt tot de sluitende aanpak, waartoe gemeenten verplicht
zijn.Niet alle jongeren zitten op een traject, omdat gemeenten dat voor hen
in verband met een kosteneffectieve aanwending van de W-middelen niet nodig
achten dan wel omdat ze reeds een traject achter de rug kunnen hebben. De
sluitende aanpak geldt voor jongeren tot 23 jaar en niet tot 27 jaar, de leeftijdsgrens
waar de voorgenomen werkleerplicht vanuit gaat. Dus beide groepen zijn niet
vergelijkbaar. Overigens was de sluitende aanpak in 2005 voor bijstandsjongeren
59% tegen 46% in 2004 en 44% in 2003.De leden van de ChristenUnie-fractie vragen naar de kenmerken voor niet-uitkeringsgerechtigde
jongeren onder de 27 jaar die begeleiding krijgen bij re-integratie.In antwoord op deze vragen merkt het kabinet op dat deze gegevens niet
bekend zijn. Wel zijn de kenmerken van 24 320 niet uitkeringsgerechtigde
jongeren tussen 15 en 22 jaar die in 2005 en 2006 binnen 12 maanden na inschrijving
in 2005 bij het CWI, begeleiding bij re-integratie1
ontvingen bekend en luiden als volgt: 13 540 van deze jongeren zijn man
en 10 780 vrouw en 16 860 autochtoon, 2050 westers allochtoon en
5430 niet-westers allochtoon. Meer kenmerken zijn op basis van bestaande rapportages
op dit moment niet beschikbaar.De leden van de SGP-fractie waarderen het dat het kabinet inziet dat de
positie van alleenstaande ouders speciale aandacht behoeft bij de vormgeving
van de werkleerplicht omdat de zorgtaken voor kinderen bij hen een belangrijke
plaats zullen innemen. Zij betreuren het echter dat de leeftijdsgrens voor
jongere kinderen is gesteld op vijf jaar en vragen of het kabinet bereid is
deze leeftijdsgrens te verhogen. De leden van de SGP-fractie vragen zich op
dit punt verder af hoe het kabinet het verplicht accepteren van een leeraanbod
voor alleenstaande ouders met kinderen gaat vormgeven. Zij vragen of daarbij
rekening wordt gehouden met de gezinssituatie en het combineren van de zorgtaken
voor kinderen. De leden van de SP-fractie zijn grote voorstander van een ontheffing
van de arbeidsplicht voor alleenstaande ouders in de bijstand. Zij vinden
het echter onbegrijpelijk dat er nu opnieuw een verplichting komt in de vorm
van het accepteren van een leeraanbod. De leden van de SP-fractie spreken
liever van een leerrecht. Zij vragen of dit leeraanbod voor alleenstaande
ouders nader uitgewerkt kan worden, in hoeverre de alleenstaande ouder bij
dit leeraanbod inspraak heeft, ook bij het een maximale opleidingsniveau dat
wordt aangeboden. De leden van de SP-fractie vragen daarnaast op welke wijze
rekening wordt gehouden met de aanwezigheid en de kosten van kinderopvang,
de schooltijden en de wens om voor de eigen kinderen te zorgen.Het kabinet merkt in antwoord op de vragen van de SGP-fractie op dat bij
het vaststellen van de leeftijdsgrens van vijf jaar is aangesloten bij een
andere maatregel in het coalitieakkoord. Voor alleenstaande ouders met kinderen
jonger dan vijf jaar is namelijk in het coalitieakkoord afgesproken dat de
arbeidsverplichting in de Wet werk en bijstand voor maximaal zes jaar wordt
geschrapt in combinatie met de invoering van een scholingsplicht. Bij het
vaststellen van genoemde leeftijdsgrens is aangesloten bij de leeftijdsgrens
van de leerplicht. De achterliggende gedachte is dat de activering van alleenstaande
ouders juist eenvoudiger wordt wanneer de kinderen de leerplichtige leeftijd
van 5 jaar bereiken. Het kabinet acht een verhoging van de leeftijdsgrens
niet verantwoord, omdat daarmee een te lange periode het vanzelfsprekende
uitgangspunt wordt verlaten dat financiële zelfstandigheid de voorkeur
heeft boven uitkeringsafhankelijkheid. Een verhoging van de bedoelde leeftijdsgrens
leidt ertoe dat de aansluiting met de arbeidsmarkt verloren gaat en een te
grote afstand tot arbeidsmarkt ontstaat. Gelet op de voorgaande
is het kabinet niet voornemens deze leeftijd te verhogen.Het kabinet overweegt ter uitwerking van bovengenoemd coalitieakkoordmaatregel
aan de alleenstaande ouder met kinderen jonger dan vijf een recht op ontheffing
van de arbeidsverplichting te verlenen. Tegenover dit recht staat een scholingsplicht.
Het recht op een ontheffing van de arbeidsverplichting en de scholingsplicht
zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Het voldoen aan de scholingsplicht
is een voorwaarde voor het verkrijgen van de ontheffing van de arbeidsverplichting.Een startkwalificatie is een belangrijke succesfactor voor het verkrijgen
c.q. behouden van een duurzame baan, voor voldoende inkomen en voor een volwaardige
plek in de samenleving. Gelet op het belang van een startkwalificatie ligt
het in de rede voor alleenstaande ouders die dat niveau nog niet hebben en
voor wie dat haalbaar is de scholingsplicht in te vullen met een opleiding
tot startkwalificatieniveau. Voor een perspectiefrijke aanpak is aansluiting
bij de interesses van de ouder, erkenning van verworven competenties en persoonlijke
begeleiding van belang. Een hoger niveau dan startkwalificatieniveau behoort
tot de mogelijkheden. Het realiseren van betere kwalificaties is daarbij niet
een doel op zich. Het is een middel dat leidt tot een betere inschakeling
in het arbeidsproces.In het licht van dit recht op ontheffing van de arbeidsverplichting acht
het kabinet zorgtaken uitsluitend voor de zorg voor kinderen tot vijf jaar
als zodanig geen reden de scholingsplicht niet op te leggen. Dit laat onverlet
dat het kabinet van mening is dat de gemeente bij het opleggen van de scholingsplicht
rekening houdt met een verantwoorde invulling van de combinatie scholing en
zorg. Bij de invulling van de scholingsplicht kan de gemeente ondermeer de
belastbaarheid van de alleenstaande ouder en de beschikbaarheid van kinderopvang
in overweging nemen. Ook kan zij in het kader van de re-integratie kinderopvang
als voorziening aanbieden. Zorgtaken voor bijvoorbeeld gehandicapte of moeilijk
opvoedbare kinderen of voor mantelzorg acht het kabinet een dringende reden
op grond waarvan een ontheffing van de scholingsplicht kan worden verleend.De leden van de SGP-fractie waarderen dat ook rekening wordt gehouden
met gehandicapte jongeren bij de vormgeving van de werkleerplicht. Toch hebben
deze leden op dit punt nog ernstige zorgen. Want hoewel gemeenten aan de hand
van de individuele situatie moeten beoordelen welk aanbod het beste past bij
de jongeren – met inachtneming van zijn/haar mogelijkheden – kan
hierdoor heel gemakkelijk ongelijkheid ontstaan tussen verschillende gemeenten.
Daarom vragen zij naar de visie van het kabinet op het invoeren van landelijke
criteria, waardoor de plaatselijke uitvoering consistenter kan worden gemaakt.Het kabinet merkt op dat bij de werkleerplicht maatwerk het cruciale uitgangspunt
is. En de gemeente is bij uitstek de instantie die in staat is om deze te
leveren. De gemeente heeft de vrijheid om te bepalen wat voor de betreffende
jongere, afhankelijk van de persoonlijke situatie, als noodzakelijk kan worden
aangemerkt voor de duurzame arbeidsinschakeling. Om die reden achten wij het
niet wenselijk vanuit het Rijk voor te schrijven welk gemeentelijke aanbod
in een individueel geval moet worden ingezet.5. Vormgeving werkleerplichtDe leden van de CDA-fractie vragen naar de positie van jongeren onder
de 27 met een startkwalificatie die nu tijdelijk een beroep doen op de bijstand
omdat ze gedurende een korte periode zonder werk zijn. In antwoord op de vraag
of de leerwerkplicht ook van toepassing is op deze jongeren antwoorden
wij bevestigend. De jongeren die niet leren en/of werken, al dan niet in het
bezit van een startkwalificatie, hebben recht op een werkleeraanbod. Overigens
zal het niet vaak voorkomen dat jongeren die tijdelijk zonder werk zitten
een beroep moeten doen op bijstand, zij zullen immers vaak een beroep op de
WW kunnen doen.De leden van de SP-fractie vragen of alle gemeenten toegerust zijn om
een werkleeraanbod te doen. Deelt het kabinet de mening dat kleine gemeenten
en gemeenten in regio’s met hoge werkloosheid en een laag arbeidsaanbod
het een stuk lastiger krijgen dan gemeenten in de Randstad en welke oplossingen
ziet het kabinet voor dit verschil, vragen zij.Het kabinet erkent dat het voor gemeenten die vacaturetekorten hebben
en veel werkloosheid kennen inderdaad lastiger zal zijn om een aanbod te kunnen
doen richting jongeren. De vraag is of dit risico zich zal voordoen bij jongeren.
Er is in geen enkele regio een tekort aan vacatures op dit moment. Daarnaast
betekent de komst van de (meer) regionale arbeidsmarkt en de invoering van
het concept van de Locatie voor Werk en Inkomen dat kleinere gemeenten qua
re-integratie veel effectiever en slagvaardiger kunnen handelen. Het formuleren
van oplossingen lijken dan ook vooralsnog niet nodig.Waarom is het werkleeraanbod primair de verplichting van de gemeente en
waarom geen verantwoordelijkheid van werkgevers en onderwijsinstellingen,
vragen de leden van de SP-fractie. De leden van de CDA-fractie merken op dat
terecht wordt ingezet op maatwerk op lokaal niveau. Dat veronderstelt dat
een gemeente altijd in staat is dit maatwerk te leveren en een jongere een
werkaanbod kan doen. De CDA-leden vragen naar concrete toelichting hierop.De gemeente is bij uitstek een instantie die in staat is om een werkaanbod
te leveren. De gemeente is lokaal gemakkelijk te benaderen. Daarnaast is de
gemeente in staat om maatwerk te leveren. De gemeente kan bepalen welk aanbod
het beste past bij jongeren en wat voor de betreffende jongere, afhankelijk
van de persoonlijke situatie, als noodzakelijk kan worden aangemerkt voor
de duurzame arbeidsinschakeling (maatwerk). Waar een inkomensvoorziening noodzakelijk
is, keert de gemeente deze uit. De gemeente doet dit al in het kader van de
WWB en zal deze expertise ook bij de werkleerplicht blijven inzetten. Het
ligt voor de hand dat de gemeente bij het aanbod samen optrekt met andere
spilfactoren bij de werkleerplicht zoals werkgevers en onderwijsinstellingen.De SP-leden vragen het kabinet of jongeren die «worden betrokken
in het arbeidsproces door middel van sociale activering» ook verplicht
worden het aanbod van activering te aanvaarden. Deze leden vragen of dit betekent
dat ook jongeren die een activeringsplicht krijgen opgelegd, maar dit weigeren,
niet langer een beroep kunnen doen op bijstand.In antwoord op de vraag van deze leden benadrukt het kabinet dat jongeren
het recht hebben op het aanbod. Dit aanbod kan ook bestaan uit sociale activering.
Bij acceptatie ontstaat het recht op de bijbehorende inkomensvoorziening,
in geval jongeren uit het aanbod niet voldoende middelen genereren. Bij de
werkleerplicht bestaat dus alleen recht op een inkomensvoorziening als de
jongere het gemeentelijke aanbod accepteert.Het eerste uitgangspunt dat wordt genoemd is dat strategisch gedrag moet
worden voorkomen. Jongeren zouden hebben aangegeven niet te willen gaan studeren
omdat zij er dan financieel op achteruit gaan en studiefinanciering moeten
lenen. Is dit naar mening van de bewindslieden omdat deze jongeren niet willen
studeren of omdat de drempel van lenen te hoog is en de hoogte
van de studiefinanciering te laag om in levensonderhoud te kunnen voorzien,
vragen de leden van de SP-fractie.Het kabinet deelt de mening niet dat jongeren niet gaan studeren, omdat
zij zouden moeten lenen. Van de scholieren die niet verder gaan studeren,
geeft slechts 2% als belangrijkste reden aan dit niet te doen vanwege
de opbouw van een studieschuld of de onzekere financiële situatie. De
leenmogelijkheden in de studiefinanciering zijn een goede manier om de toegankelijkheid
van het onderwijs te faciliteren en zijn een eigen investering in de opleiding.
Voor de niveaus 1 en 2 van de Beroepsopleidende Leerweg (BOL-opleiding) is
de studiefinanciering een gift, voor de niveaus 3 en 4 en het hoger onderwijs
wordt de studiefinanciering een gift na het behalen van het diploma. Er is
een grote giftcomponent in de studiefinanciering, studenten kunnen een klein
deel lenen, maar dat kan ook door werken worden verkregen. Voor studenten
die minder rendement uit hun studie halen zijn er soepele terugbetalingsvoorwaarden
die rekening houden met hun financiële situatie. Het kabinet vindt het
van belang dat studenten goed worden voorgelicht over de voorwaarden van de
lening. Daarom wordt er veel aandacht aan besteed dat er voldoende informatie
over de leenvoorziening bij de IB-Groep beschikbaar is.De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen of jongeren het recht
houden om eerst een startkwalificatie te halen, alvorens aan het werk gezet
te worden.De inzet van het kabinet is om zoveel mogelijk jongeren een startkwalificatie
te laten behalen. Hiertoe is de kwalificatieplicht tot 18 jaar ingevoerd.
In het geval dat jongeren onder de werkleerplicht in staat zijn en bereid
zijn om de startkwalificatie te halen zal dat tot de mogelijkheden behoren.
De gemeente zal het aanbod in samenspraak met de jongere doen. De werkleerplicht
introduceert echter geen recht op een startkwalificatie. Bij de werkleerplicht
is dat geen doel op zich, maar het blijft een goed middel om jongeren uit
te rusten voor de toekomst.De leden van de ChristenUnie vragen of jongeren die nu onder de 27 jaar
zijn én bijstand ontvangen verplicht worden de werkleerplicht te aanvaarden.
Zo neen, blijft de WWB voor hen van toepassing?Het kabinet heeft hiervoor aangaande het aspect vrijwilligheid aangegeven
dat de jongeren niet verplicht worden om een aanbod te aanvaarden. De jongeren
die nu onder de 27 jaar zijn en bijstand ontvangen rekenen wij als potentiële
doelgroep van de werkleerplicht. Naar verwachting zullen zij zich wenden tot
de gemeente voor een aanbod. Daarbij merken wij op dat voor bestaande gevallen
het kabinet voornemens is een beperkte overgangsregeling te treffen.5a. WerkleeraanbodDe leden van de CDA en PvdA-fractie vragen wat volgt als de gemeente gedurende
kortere of langere tijd niet in staat is een dergelijk aanbod te doen en of
de gemeente dan wel gehouden is om de inkomensvoorziening te verstrekken.
De leden van de CDA-fractie vragen zich in het verlengde hiervan af of de
jongere dan toch weer een beroep op de WWB doet. In dit verband vragen tevens
de leden van de fractie van de ChristenUnie zich af hoe wordt tegengegaan
dat gemeenten geen aanbod doen en jongeren met lege handen komen te staan
en of er een noodvoorziening komt voor jongeren die zonder enige voorziening
komen te staan.In antwoord hierop geeft het kabinet aan dat in dat geval de gemeente
gehouden is om de inkomenspositie van jongeren te bezien, en waar nodig
ook de inkomensvoorziening te verstrekken. Het beroep op de WWB is dan niet
aan orde.Op de vraag van de leden van de CDA-fractie of het kabinet denkt dat het
doen van een werkaanbod afdwingbaar moet zijn als de jongere onder het regiem
van de werkleerplicht valt merkt het kabinet op dat de nieuwe regeling van
de werkleerplicht zal inhouden dat jongeren een tegen de gemeente afdwingbare
aanspraak op een werk- of leeraanbod zullen krijgen, met als spiegelbeeld
een plicht van de gemeente om terzake een aanbod te doen, afgestemd op de
omstandigheden waarin de individuele jongere verkeert.In de nota wordt toegelicht dat het werkaanbod kan bestaan uit regulier
werk, met of zonder loonkostensubsidie, en waar dit niet mogelijk is: additioneel
werk. Wat wordt onder «additioneel werk verstaan» vragen de leden
van de CDA- en PvdA-fractie zich af en vragen naar een voorbeeld (bv of vrijwilligerswerk,
stages en ander onbetaald werk hieronder vallen).Als reactie op deze vraag wil het kabinet aangeven dat het additionele
werk geen gewoon werk mag inhouden. Het kan worden beschouwd als een springplank
naar het regulier werk. Met additionaliteit bedoelt het kabinet dat het een
speciaal gecreëerde functie of een reeds bestaande functie betreft die
een uitkeringsgerechtigde alleen met speciale begeleiding kan verrichten.
Activiteiten kunnen niet het karakter hebben van gewone productieve arbeid
en kunnen niet alleen gericht zijn op het realiseren van het bedrijfsdoel
van de werkgever. De werkzaamheden kunnen van velerlei aard zijn. Het kan
gaan om activiteiten die van nut zijn voor degene voor wie de werkzaamheden
worden verricht of de samenleving en/of om activiteiten die alleen nuttig
zijn voor het welzijn en de ontwikkeling van betrokkene zelf.Gesproken wordt over het veranderen van prikkels, bijvoorbeeld in de studiefinanciering.
In dit verband vragen de leden van de CDA-fractie of dit ook kan betekenen
dat invoering van de werkleerplicht kan leiden tot verlaging van de studiefinanciering.
Gesproken wordt over het in kaart brengen van het geheel van prikkels in het
huidige systeem en bezien welke maatregelen nodig zijn. Deze leden vragen
wanneer de resultaten hiervan worden aangeboden aan de Kamer. De leden van
de CDA-fractie merken verder op dat de werkleerplicht ook over het aanbieden
van opleidingen gaat, gericht op het zo mogelijk behalen van een startkwalificatie
of meer. Op welke wijze wordt het onderwijs bij de verdere uitwerking betrokken
wordt door deze leden gevraagd.Het is nadrukkelijk niet de bedoeling de studiefinanciering te verlagen.
Waar het wel om gaat is te bevorderen dat deelnemers met studiefinanciering
ook de daadwerkelijke intentie hebben om een (voltijdse) opleiding te volgen
en die af te sluiten met een diploma. Zo wordt tevens voorkomen dat studiefinanciering
een alternatief wordt voor een uitkering. Daarbij is het goed de huidige prikkels
in de studiefinanciering in ogenschouw te nemen. Op dit moment wordt de studiefinanciering
in de BOL niveaus 1 en 2 uitgekeerd in de vorm van een gift en bestaat er
een beperkte sanctie op afwezigheid. Verkend wordt momenteel of een meer lik-op-stuk
benadering, die zich richt op aanwezigheid, een betere prikkelwerking heeft.
In de verkenning worden onderwijsinstellingen en de MBO-raad geraadpleegd.
Deze verkenning zal worden meegenomen in het kader van wetsvoorstel voor de
werkleerplicht.De leden van de PvdA-fractie vragen hoeveel van de jongeren tot 27 jaar
die een bijstandsuitkering ontvangen, niet over een startkwalificatie beschikken, uitgesplitst naar alleenstaande ouders en overigen. Zij
vragen tevens hoe dit ligt bij jongeren tot 21 jaar.Deze uitsplitsing is niet voorhanden in de standaard CBS-tabellen over
deze materie. Met betrekking tot jongeren tot 21 jaar zijn gegevens niet beschikbaar,
wel met betrekking tot bijstandsjongeren van 15 tot en met 24 jaar (zie CBS
Webmagazine 14 november 2007): daarvan beschikt 74% niet over
een startkwalificatie in 2005.Op welke feiten of omstandigheden is de vrees van het kabinet gebaseerd
dat «studiefinanciering een alternatief wordt voor een uitkering»
vragen de leden van de PvdA-fractie. De fractieleden van de ChristenUnie vragen
welke prikkels worden ingezet om strategisch gedrag van gemeenten en jongeren
tegen te gaan.Er zijn signalen van ROC’s waarin wordt aangegeven dat jongeren,
die zich tot de gemeente wenden, worden doorverwezen naar een mbo-opleiding
terwijl een regulier opleidingsprogramma op dat moment voor hen geen geschikt
traject is. Daarnaast komen er signalen van ROC’s dat er jongeren zijn
die zich alleen inschrijven voor een mbo-opleiding omdat ze dan studiefinanciering
kunnen ontvangen. Voor niveau 1 en 2 van het mbo (BOL) wordt de studiefinanciering
verstrekt in de vorm van een gift en gelden beperkte aanwezigheidseisen. Op
die manier kan de studiefinanciering een alternatief worden voor een uitkering.
Dit vinden wij onwenselijk en onze inzet is om dit strategische gedrag te
voorkomen. Bovendien kan door de invoering van de werkleerplicht voor een
deel van de jongeren het wellicht aantrekkelijker worden om zich rechtstreeks
bij een ROC in te schrijven alleen omdat zij dan studiefinanciering kunnen
ontvangen. Het kabinet is om die reden een verkenning gestart om te bepalen
welke prikkels nodig zijn om dit strategische gedrag tegen te gaan. De uitkomsten
hiervan worden meegenomen in het wetsvoorstel werkleerplicht.De leden van de PvdA fractie vragen wat er concreet gaat veranderen voor
de niet-uitkeringsgerechtigde jongeren die thans van de gemeente ondersteuning
krijgen bij re-integratie en die straks onder de werkleerplicht gaan vallen.
De vraag is verder welke extra verplichtingen en faciliteiten zij krijgen.In de huidige situatie, zo antwoorden wij aan deze leden, is de gemeente
op grond van de WWB verplicht een verordening vast te stellen met betrekking
tot de ondersteuning bij de arbeidsinschakeling en het aanbieden van voorzieningen
die daarop zijn gericht. Dit betreft ook niet-uitkeringsgerechtigden. Zij
hebben in huidige situatie geen individueel opeisbare aanspraken terzake van
ondersteuning tegen de gemeente. Deze aanspraken ontstaan slechts, voor zover
de gemeenten daarin in de genoemde verordening voorzien. De werkleerplicht
zal inhouden dat jongeren – ook niet-uitkeringgerechtigden – die
niet leren en/of werken een ten opzichte van de gemeente afdwingbare aanspraak
op een werkleeraanbod zullen krijgen, met als spiegelbeeld een plicht van
de gemeente om terzake een aanbod te doen, afgestemd op de omstandigheden
waarin de individuele jongere verkeert.Hoe vaak kan een jongere een aanspraak doen op de gemeentelijke plicht
om een aanbod te doen, gezien het feit dat een aanbod van de gemeente niet
per definitie een passend aanbod behoeft te zijn, zo vragen de fractieleden
van de ChristenUnie.De werkleerplicht geeft de jongeren het recht op een aanbod. De inzet
is om dit recht niet te limiteren behoudens de leeftijdsgrenzen die aan dit
recht gebonden zijn.Waaruit blijkt, zo vraagt de CU-fractie, dat de noodzakelijke samenwerking
tussen de gemeenten en het bedrijfsleven daadwerkelijk tot stand is gekomen
c.q. tot stand zal komen?Om daadwerkelijk een werkaanbod te doen aan aanvragers zal het nodig zijn
dat gemeenten, meer dan nu het geval is, afspraken gaan maken met erkende
leerbedrijven voor leerwerkbanen of met reguliere werkgevers. De tekortsectoren
bieden in dit geval uitermate goede perspectieven. Wij zullen gemeenten wijzen
op deze perspectieven.De vraag hoe de gemeenten de extra begeleiding van jongeren (zoals het
ontwikkelen van een aanbod) gaan bekostigen, werd door de leden van de ChristenUnie-fractie
gesteld. Tevens wilden zij weten of de gemeenten hiertoe aanvullende middelen
krijgen wanneer blijkt dat de kosten voor inkomensvoorzieningen en opleidingen
groter zijn dan de besparingen die samenhangen met het afschaffen van de bijstand
voor jongeren onder de 27 jaar.Op dit moment wordt nog gewerkt aan een analyse van de kosten en baten
voor gemeenten. De uitkomsten hiervan zullen in het budgettaire beeld van
de werkleerplicht worden verwerkt.5b. OndersteuningDe leden van de CDA-fractie merken op dat factoren die de arbeidsinschakeling
negatief beïnvloeden met behulp van zorg- en hulpverlening kunnen worden
aangepakt. Gesteld wordt dat «mocht blijken dat dit tot extra kosten
voor de zorg leidt dan zullen deze kosten afzonderlijk worden bezien».
De leden van de CDA-fractie vragen zich af wat hier exact mee wordt bedoeld
en of hiervoor een pot «onvoorzien» wordt gecreëerd. Ook
de leden van de PvdA-fractie hebben gevraagd op welk aggregatieniveau en wanneer
de eventuele extra kosten zullen worden bezien.Vanzelfsprekend is het moeilijk om te bezien of sprake is van extra zorg-
en hulpverlening, die ook tot daadwerkelijk hogere zorgkosten leidt. Op macroniveau
zal hier bijvoorbeeld nauwelijks een uitspraak over te doen zijn. Daarom zullen
we bij de evaluatie van de werkleerplicht hier afzonderlijk aandacht aan besteden.
Op basis van de feitelijke ontwikkelingen kan op dat moment een besluit worden
genomen over hoe moet worden omgegaan met eventuele extra kosten.De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen welke mogelijkheden
het kabinet ziet voor «sociale activering» van groepen van wie
de «productiviteit, om diverse redenen, structureel lager ligt dan het
loon».In de beleidsnota is ingegaan op de groep jongeren met een zeer grote
afstand tot de arbeidsmarkt. Het is belangrijk om ook deze groep te betrekken
in het arbeidsproces door middel van sociale activering. Gemeenten zijn actief
op het terrein van de aanpak van deze groep jongeren en dit kunnen zij blijven
voortzetten. Ook bij de mogelijkheden voor de sociale activering benadrukken
wij dat het uitvoeren van de werkleerplicht uiteraard dient aan te sluiten
bij de huidige praktijk van gemeenten bij de begeleiding van jongeren. Hiertoe
worden voor de gemeente geen nieuwe instrumenten aangereikt.5c. Inkomensvoorziening bij werkleerplichtDe leden van de CDA-fractie constateren dat binnen de werkleerplicht een
aanvullende inkomensvoorziening wordt gecreëerd die toereikend en passend
moet zijn en in de plaats komt van de inkomensvoorziening op grond van de
WWB. Deze leden vragen preciezer toe te lichten wat wordt bedoeld.Voorts vragen deze leden onder welke voorwaarden het kabinet het kennelijk
verdedigbaar acht dat een inkomensvoorziening toereikend en passend kan zijn
en lager dan de inkomensvoorziening op grond van de WWB. Of, zo vragen deze
leden, wordt gedacht aan een niveau gelijk of hoger dan de WWB?In antwoord hierop delen wij mee dat wij met de werkleerplicht het instrumentarium
ter bestrijding van de jeugdwerkloosheid willen versterken. Daartoe willen
wij het recht op bijstand vervangen door een recht op ondersteuning bij scholing
en werk. Onder omstandigheden, die in de antwoorden op andere vragen aan de
orde komen, kan het zijn dat het recht op ondersteuning bij scholing en werk
niet leidt tot het verkrijgen van (voldoende) inkomsten. Voor die situaties
wordt binnen de leerwerkplicht een inkomensvoorziening beoogd die los staat
van de Wet werk en bijstand. De verwijzing naar het criterium «toereikend
en passend» uit artikel 15, eerste lid, WWB geeft aan dat die inkomensvoorziening
recht moet doen aan de omstandigheden en mogelijkheden binnen de specifieke
context van de werkleerplicht zodat aanvaardbaar is te achten dat de doelgroep
geen beroep op de WWB kan doen voor algemene bijstand. De bedragen waar toepassing
van dit criterium toe leidt, zijn afhankelijk van de waardering van vorenbedoelde
omstandigheden en mogelijkheden.Op de vraag van de leden van de CDA-fractie of preciezer kan worden toegelicht
wat wordt bedoeld met de zin dat «in het kader van de werkleerplicht
workfirst voor alle gemeenten gaat gelden voor jongeren tot 27 jaar»
lichten wij toe dat inmiddels door meer dan 80% van de gemeeenten gebruik
wordt gemaakt van deze aanpak. Dit concept sluit aan bij de werkleerplicht
in zoverre dat de werkactiviteiten de jongeren dichter bij de arbeidsmarkt
brengen. Deze activiteiten kunnen worden aangeboden in het kader van een breed
programma met andere elementen zoals begeleiding, scholing, maar ook het oplossen
van schuldenproblematiek en andere sociale knelpunten. Cruciaal daarbij is
dat dit aanbod zo in zo vroeg mogelijk stadium wordt ingezet zodat wordt voorkomen
dat jongeren onnodig lang in uitkering blijft.De leden van de PvdA-fractie vragen of vier tabellen met toelichting kunnen
worden opgesteld waarin voor alle afzonderlijke leeftijden (18 t/m 26 jaar)
de volgende gegevens worden vermeld (tabel 1: bruto bedragen in euro’s;
tabel 2: netto bedragen in euro’s; tabel 3: percentage van het bruto
minimum(jeugd)loon; tabel 4: percentage van het netto minimum(jeugd)loon):
minimum(jeugd)loon per maand, hoogte studiefinanciering (met uitsplitsingen
naar: uitwonend, thuiswonend, beroepsonderwijs, hoger onderwijs, exclusief
en inclusief maximale aanvullende beurs, lening), de hoogte van een Wajong-uitkering,
de hoogte van de inkomensvoorziening voor alleenstaande voor wie de werkleerplicht
geldt, en het nu nog geldende bijstandsbedrag, de hoogte van de inkomensvoorziening
voor (echt)paren voor wie de werkleerplicht geldt, en het nu nog geldende
bijstandsbedrag, de hoogte van de inkomensvoorziening voor alleenstaande ouders
voor wie werkleerplicht geldt, en het nu nog geldende bijstandsbedrag.In antwoord op deze vraag zijn onderstaande tabellen opgenomen met de
bijbehorende verwijzingen.Toelichting:• Alles afgerond op gehele getallen;• De bedragen van WML en WWB zijn per 1 januari 2008;• De bedragen van de Wajong-uitkering zijn gebaseerd op het gemiddelde
van 2008;• Voor de 21- en 22-jarigen is in de WWB nog een verlaging mogelijk
via de gemeentelijke verordening;• De definitieve bedragen van de inkomensvoorziening werkleerplicht
(WLP) zijn nog niet bekend;• De bijstandsgerechtigden onder de 21 jaar zijn geen loonheffing
verschuldigd;• Bij de bijstandsnormen is uitgegaan van de maximale toeslag van
20% WML.• Bruto en netto studiefinanciering zijn gelijk, niet leeftijdsafhankelijk
en niet afhankelijk van het minimumloon.• De hoogte van de Wajong-uitkering is gekoppeld aan het minimumjeugdloon,
maar Wajongers tot 23 jaar hebben eveneens recht op een tegemoetkoming en
alle Wajongers hebben recht op een fiscale korting en fiscale aftrek van de
buitengewone uitgaven. Dit is verwerkt in tabel 1 en 2.• Bruto bijstandsbedragen zijn berekend door netto bedragen met opslagfactor
van 1,3408 te vermenigvuldigen. In verband met netto-netto koppeling worden
bruto-bedragen niet officieel berekend.• Bedragen Wajong-er zijn voor alleenstaande; kan je niet vergelijken
met WWB voor bv. echtpaar, omdat Wajonger dan TW krijgt• Overigens is een openbaar vervoervoorziening een onderdeel van
de studiefinanciering. Tabel 2netto-bedragen
2008, incl vt18 jaar19 jaar20 jaar21 jaar22 jaar23–26 jaar minimum jeugdloon per maand alleenstaande6066837839051 0441 200studiefinanciering      beroepsonderwijs uitwonend maximaal709709709709709709 basis236236236236236236 aanvullend315315315315315315 lening158158158158158158beroepsonderwijs thuiswonend maximaal526526526526526526 basis727272727272 aanvullend296296296296296296 lening158158158158158158 hoger onderwijs uitwonend maximaal763763763763763763 basis256256256256256256 aanvullend228228228228228228 lening280280280280280280 hoger onderwijs thuiswonend maximaal580580580580580580 basis929292929292 aanvullend209209209209209209 lening280280280280280280Wajong-uitkering excl. TW531607683756841944 WLP alleenstaand      bijstand alleenstaand (70%)218218218882882882 WLP echtpaar      bijstand echtpaar4364364361 2601 2601 260WLP alleenstaande ouder      bijstand alleenstaande ouder4704704701 1341 1341 134Toelichting:• Bij de berekening van het referentieminimumloon, waar de bijstandsnormen
op gebaseerd zijn, is rekening gehouden met 2x de algemene heffingskorting.• WML betreft netto bedrag, rekening houdend met witte tabel. Uitkeringen
zijn berekend volgens groene tabel.Tabel 4% netto
WML18 jaar19 jaar20
jaar21 jaar22 jaar23–26 jaar bruto minimum jeugdloon per maand108%111%113%115%117%120%netto minimum jeugdloon per maand6066837839051 0441 200studiefinanciering      beroepsonderwijs uitwonend maximaal117%104%91%78%68%59% basis39%35%30%26%23%20% aanvullend52%46%40%35%30%26% lening26%23%20%17%15%13%beroepsonderwijs thuiswonend maximaal87%77%67%58%50%44% basis12%11%9%8%7%6% aanvullend49%43%38%33%28%25% lening26%23%20%17%15%13%hoger onderwijs uitwonend maximaal126%112%97%84%73%64% basis42%37%33%28%24%21% aanvullend38%33%29%25%22%19% lening46%41%36%31%27%23%hoger onderwijs thuiswonend maximaal96%85%74%64%56%48% basis15%13%12%10%9%8% aanvullend34%31%27%23%20%17% lening46%41%36%31%27%23%wajonguitkering excl. TW88%89%87%84%81%79% WLP alleenstaand      bijstand alleenstaand36%32%28%97%84%74%WLP echtpaar      bijstand echtpaar72%64%56%139%121%105%WLP alleenstaande ouder      bijstand alleenstaande ouder78%69%60%125%109%95%Bij de analyse van de tabellen 3 en 4 dient rekening te worden gehouden
met het volgende:• Bij de berekening van het referentieminimumloon, waar de bijstandsnormen
op gebaseerd zijn, is rekening gehouden met 2x de algemene heffingskorting.
Bij de berekening van het netto-minimumloon is echter slechts rekening gehouden
met 1x de algemene heffingskorting.• Daarnaast is er nog onderscheid tussen witte tabel (voor werkenden)
en groene (belasting)tabel (voor uitkeringen).Bovenstaande aandachtspunten zijn erg belangrijk, met name als verklaring
voor de merkwaardige percentages in de tabellen 3 en 4. In veel gevallen is
de vergelijking niet mogelijk.Of een «leerwerkaanbod» (on)voldoende middelen genereert om
in het levensonderhoud te voorzien wordt afgemeten aan de hoogte van de inkomensvoorziening
in het kader van de werkleerplicht. Dit in antwoord op de betreffende vraag
van de leden van de PvdA-fractie.Ons antwoord op de vraag van de leden van de PvdA-fractie hoe door het
kabinet wordt bepaald hoeveel middelen nodig zijn om in het levensonderhoud
te voorzien en hoe studies van het Nibud over de kosten van het levensonderhoud
hierbij zijn betrokken, luidt als volgt.Het kabinet streeft naar een inkomensvoorziening die recht moet doen aan
de omstandigheden en mogelijkheden binnen de specifieke context van de werkleerplicht.
In de eerste plaats gaat het er hierbij om dat de prioriteit van de werkleerplicht
primair gericht op het aanbod aan jongeren: werken of leren of een combinatie
ervan. Dat zijn binnen de leerwerkplicht dan ook de eerst aangewezen inkomensbronnen,
waarmee in het eigen levensonderhoud kan worden voorzien. De inkomensvoorziening
binnen de leerwerkplicht is dus niet een doel op zich, maar bedoeld voor uitzonderingssituaties.
Behoudens in de situatie van niet-kunners (waarop wij hierna nader ingaan)
zal het beroep op de inkomensvoorziening van (zeer) tijdelijke aard zijn.
Dit is een belangrijk element bij de bepaling van de hoogte van de inkomensvoorziening
van de groep jongeren die kunnen werken en/of leren. Voor deze groep is voorts
van belang dat er geen «stelselconcurrentie» optreedt met de studiefinanciering én
dat er een zo sterk mogelijke financiële prikkel is om aan de slag te
gaan. Studies van het Nibud over de kosten van levensonderhoud kunnen bij
de bepaling van de hoogte van de inkomensvoorziening worden betrokken voor
zover daarin rekening is gehouden met de specifieke situatie binnen de werkleerplicht.
Algemene studies naar de kosten van levensonderhoud kunnen de aansluiting
missen met doel en strekking van de werkleerplicht.Naar aanleiding van de betreffende vraag van de leden van de PvdA-fractie
gaan wij in dit verband in het bijzonder in op de positie van de kinderen
wier ouders een beroep doen op de werkleerplicht, en van wie het onwenselijk
is dat zij opgroeien in armoede. Bij kinderen is het met name van belang dat
zij gelijke kansen krijgen om te participeren in de samenleving. Het kabinet
zet daar verschillende instrumenten voor in. Onder meer krijgen gemeenten
ruime bevoegdheden om gezinnen met kinderen te ondersteunen met in natura
voorzieningen. Ook zijn er extra middelen beschikbaar om arme kinderen te
laten participeren. Daarnaast is van belang een verantwoorde combinatie van
arbeid, zorg en scholing. Deze doelstellingen willen wij ook hanteren bij
de inkomensvoorziening in de werkleerplicht. Zoals wij ook de verantwoordelijkheid
van de ouder(s) willen stimuleren om in hun onderhoud en dat van hun kinderen
te voorzien, mede gelet op de voorbeeldrol van ouders.In antwoord op de vraag van de leden van de PvdA-fractie in hoeverre de
woonsituatie wordt betrokken bij de norm voor de inkomensvoorziening delen
wij mee dat het in de rede ligt om, zoals ook bij de bijstand en de studiefinanciering
gebeurt, onderscheid te maken tussen uit- en thuiswonende jongeren.De vraag van de leden van de PvdA-, en SP-fractie bij welke inkomenshoogte
volgens het kabinet kan worden gesproken van «armoede» onder jongeren
tot 27 jaar en hoe dit zich verhoudt tot de armoedegrenzen zoals die worden
gehanteerd door het SCP («lage-inkomensgrens», «budgetgerelateerde
grens, niet-veel-maar-toereikendvariant» en «budgetgerelateerde
grens, basisbehoeftenvariant»), is niet in algemene zin te beantwoorden.
Armoede is niet alleen een financiële kwestie. Het heeft vooral te maken
met een gebrek aan toekomstperspectief en kansen om mee te doen in de samenleving.Hierbij spelen een groot aantal factoren een rol, waarvan wij de woon-
en gezinssituatie en groeimogelijkheden in het inkomen bij de inkomensvoorziening
betrekken. De definitievraag is in die zin van secundair belang bij de doelstelling
van de werkleerplicht dat wij beogen armoede in de breedste zin te voorkomen
door uitkeringsafhankelijkheid tegen te gaan en perspectief te bieden op de
arbeidsmarkt.De leden van de fractie van de PvdA vragen zich af hoe het mogelijk is
dat de normen voor de inkomensvoorziening «nader bepaald worden»,
terwijl in de budgettaire berekeningen al met deze normen rekening is gehouden.In het Coalitieakkoord is op basis van enkele voorlopige veronderstellingen
een bedrag gereserveerd voor extra kosten voor leren en voor een inkomensvoorziening,
waarbij deze laatste in de pas liep met de studiefinanciering. De definitieve
vaststelling van de normen vindt pas plaats bij nadere uitwerking.De leden van de PvdA-fractie geven aan dat voor ontvangers van studiefinanciering
geldt (in vergelijking met de Wet werk en bijstand) een royale vrijstelling
voor bijverdiensten (bijbaantjes et cetera). Zij vragen toe te lichten welke
vrijstelling voor inkomsten uit werk zij passend acht voor jongeren die vallen
onder de werkleerplicht.Bij de vrijstelling voor inkomsten voor jongeren die vallen onder de werkleerplicht
is voor ons, zoals vaker aangegeven, de specifieke situatie binnen de werkleerplicht
van belang. Waar het de inkomensvoorziening betreft onderscheidt de werkleerplicht
zich op belangrijke punten van de studiefinanciering. De inkomensvoorziening
is een uitzondering op de hoofdregel van werken en/of leren waarop, anders
dan bij de studiefinanciering, veelal slechts een kortdurend beroep zal worden
gedaan. Voorts hoeft voor de voorziening niet geleend te worden, wordt geen
ouderlijke bijdrage gevraagd en moet er een zo groot mogelijke financiële
prikkel zijn om uitkeringsafhankelijkheid tegen te gaan en zelf aan de slag
te gaan. Gezien de aard en de doelstelling van de werkleerplicht, alsmede
de onderlinge verschillen tussen de werkleerplicht en de studiefinanciering,
is er voor ons geen aanleiding voor een inkomensvrijstelling.Welke regels wil het kabinet van toepassing laten zijn voor jongeren tot
27 jaar met betrekking tot partnertoets, vermogenstoets, inkomenstoets en
bijzondere bijstand, vragen de leden van de PvdA-fractie.Voor genoemde toetsen willen wij aansluiting zoeken bij de WWB, met dien
verstande dat bij de inkomenstoets geen vrijstelling geldt. Bij de bijzondere
bijstand mag geen onderscheid worden gemaakt naar de aard van
het inkomen. Dat impliceert de werkleerplicht geen wijziging met zich meebrengt
voor het recht op bijzondere bijstand voor jongeren tot 27 jaar.In antwoord op de vraag van de leden van de fracties van CDA, PvdA, ChristenUnie
en SP naar de hoogte van de (aanvullende) inkomensvoorziening bij de werkleerplicht,
delen wij mee dat wij in dit stadium geen concrete bedragen voor ogen hebben.
Door het overleg over de beleidsnota met uw Kamer en de consultatieronden
willen wij zicht krijgen op de elementen die bij de bepaling van de hoogte
van de inkomensvoorziening moeten worden betrokken. De door de fracties gestelde
vragen en de daarop door ons gegeven antwoorden zijn daarbij van grote betekenis,
maar leiden wat ons betreft nu nog niet tot concrete bedragen.De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen hoe de verslechtering
wordt ondervangen van de inkomenspositie van jongeren, die reeds financiële
verplichtingen zijn aangegaan (zoals het huren van een woning) en door het
wegvallen van hun bijstandsuitkering hierdoor in financiële problemen
kunnen komen, aangezien het bedrag van de studiefinanciering (en de aanvullende
inkomensvoorziening) doorgaans lager is dan de bijstandsuitkering.Zoals eerder in de beantwoording is aangegeven, zijn met betrekking tot
de hoogte van de inkomensvoorziening op dit moment geen concrete bedragen
te noemen. Bij gevolg zijn er op dit moment geen concrete uitspraken te doen
over inkomensverslechtering. In algemene zin merken wij op dat inkomensterugval
inherent is aan sociale voorzieningen bij werkloosheid en dat de impact daarvan
in belangrijke mate wordt bepaald door de individuele omstandigheden van de
betrokkene.Is de hoogte van de studiefinanciering van jongeren die een werk-leertraject
doorlopen evenals bij reguliere studenten gekoppeld aan het al dan niet uitwonend
zijn en het inkomen van de ouders/verzorgers, en zo neen, welke verdeelsleutel
zal dan worden toegepast is de vraag van de leden van de ChristenUnie-fractie.In antwoord op deze vraag geven wij aan dat de studiefinanciering alleen
aan de orde is bij studenten die een voltijd BOL-opleiding in het mbo volgen
of een opleiding in het hoger onderwijs. Jongeren die een werk-leertraject
(BBL) in het mbo volgen kunnen geen aanspraak maken op studiefinanciering.
Hierin wordt geen wijziging aangebracht.De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen wat het oordeel is
van de Raad van State over het gegeven dat er een – lager – sociaal
minimum voor een bepaalde leeftijdscategorie komt. Op dit moment is bedoeld
oordeel ons niet bekend, omdat de Raad van State nog niet om advies ter zake
is gevraagd.De leden van de fracties van SP en ChristenUnie vragen in welke gevallen
een recht op inkomensvoorziening zal ontstaan los van de aanvaarding van werkleeraanbod
en om hier een aantal voorbeelden van te geven. Als de jongere een werkleeraanbod
aanvaardt, ontstaat er recht op inkomensvoorziening. Bij weigering bestaat
er geen recht op inkomensvoorziening. Los van het aanbod ontstaat er wel een
recht op de inkomensvoorziening in de volgende gevallen:• Jongeren die wegens een ziekte of (volledige) handicap niet in
staat zijn om te leren of werken. Het gaat om de groep die niet aan de criteria
voor Wajong voldoet en op dit moment aangewezen is op de bijstand.• Het werkleeraanbod genereert onvoldoende middelen om in het levensonderhoud
te voorzien. De gemeente vult dan het inkomen van jongeren aan tot maximaal
de bijbehorende norm van de inkomensvoorziening. Hierbij kan
men denken aan jongeren die stage lopen waardoor ze tijdelijk niet in staat
zijn om (voldoende) inkomen te genereren.De leden van de SP-fractie vragen waarom de bewindslieden vinden dat de
hoogte van de studiefinanciering een sociaal minimum is, terwijl de minister
van Onderwijs toegeeft dat de studiefinanciering te laag is en studenten een
lening aanbiedt. De leden vragen of het kabinet op de hoogte is van het feit
dat studenten fors moeten bijlenen of bijwerken om rond te kunnen komen tijdens
de studiefinanciering.De studiefinanciering kent een normbudget dat bestaat uit een deel voor
de kosten voor levensonderhoud, een deel studiekosten en een deel onderwijsbijdrage.
De totaal beschikbare studiefinanciering (basisbeurs, aanvullende beurs, OV-Studentenkaart
en leenmogelijkheden) is gelijk aan dit normbudget. Het normbudget voor levensonderhoud
is een lumpsumbedrag waarvan een student met gemiddeld bestedingspatroon kan
rondkomen.In 2002 heeft de toenmalige minister van OCW geconcludeerd dat de ontwikkeling
van de (normbedragen) studiefinanciering de jaren ervoor voldoende is geweest
(zie brief aan de Tweede Kamer d.d. 28 januari 2002 ter aanbieding van
het onderzoek «inkomenspositie van studenten» OCW-2-115, NDS6253).
Sinds 2002 zijn de normbedragen jaarlijks geïndexeerd aan de hand van
de inflatie. Daarmee is het normbudget op voldoende niveau en deelt het kabinet
niet de mening dat de studiefinanciering veel te laag is om te voorzien in
de kosten.De leden van de SP-fractie vragen of de jongeren in de werkleerplicht
ook moeten gaan lenen (bijvoorbeeld in kader van studiefinanciering) om rond
te komen en hoe verhoudt dit zich met de campagne om lenen onder jongeren
te ontmoedigen. Als een jongere een opleiding gaat volgen waarbij recht bestaat
op studiefinanciering, is het voor dat recht niet van belang of de jongere
al dan niet via de werkleerplicht aan die opleiding is gaan deelnemen. De
werkleerplicht brengt geen wijziging in de condities waaronder al dan niet
geleend kan worden in het kader van de studiefinanciering. Deze vorm van lenen
valt niet onder de vormen waar de campagne om lenen onder jongeren te ontmoedigen
op is gericht.Bij de inkomensvoorziening in het kader van de werkleerplicht ligt lenen
niet voor de hand. Enerzijds omdat het beroep op die voorziening door kunners in de regel van korte duur zal zijn waardoor een
lening een onevenredige administratieve belasting voor de gemeente betekent.
Anderzijds doordat niet-kunners voor langere tijd op een inkomensvoorziening
vanuit de overheid zijn aangewezen zonder vooruitzicht op inkomensverbetering
die adequaat is om een lening af te lossen.Wat verstaat men onder «het redelijk in de pas lopen met wat jongeren
ontvangen op basis van de wet studiefinanciering».Met het redelijk in de pas lopen wordt bedoeld dat de trend in de ontwikkeling
van de inkomensvoorziening voor jongeren overeen kan komen met de trend in
de levensonderhoudsnorm van de Wet studiefinanciering 2000.Is het feit dat internationale verdragen niet aangeven hoe hoog het sociaal
minimum moet zijn op zich reden om het sociaal minimum van jongeren te verlagen,
zo stellen de leden van de SP-fractie. Deze leden vragen naar de visie van
het kabinet op de hoogte van het sociaal minimum voor jongeren en verder vragen
zij welke argumenten heeft het kabinet dat het sociaal minimum voor een jongere
lager kan zijn dan voor een oudere.Het antwoord op deze vraag luidt ontkennend. Het gegeven, dat internationale
verdragen niet aangeven hoe hoog het sociaal minimum moet zijn, betekent slechts
dat het staten vrij staat de hoogte van dit sociaal minimum op basis van eigen
inzichten zelf te bepalen.De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen op welk sociaal vangnet
jongeren kunnen terugvallen die hun (reguliere) opleiding zojuist hebben afgerond,
maar (nog) geen werk hebben gevonden dan wel na het succesvol afronden van
het werk-leertraject over startkwalificaties beschikken, maar niettemin (tijdelijk)
werkloos zijn. Primair geldt in deze situaties het uitgangspunt dat de jongere
zelf tijdig actie onderneemt om vóór het afronden van de opleiding
c.q. het werk-leertraject actie onderneemt om regulier werk te verkrijgen.
Mocht dit onverhoopt niet lukken dan kan een werkaanbod worden gedaan in het
kader van de werkleerplicht en kan langs die weg in het levensonderhoud worden
voorzien.Hoe zal worden bepaald of mensen een niet-kunner
zijn, vragen de leden van de ChristenUnie-fractie. De beoordeling van de capaciteiten
en beperkingen in een individueel geval is aan de gemeenten met al dan niet
inschakeling van een externe onafhankelijke deskundige.5d. FinancieringssystematiekDe leden van de PvdA-fractie vragen of het kabinet een cijfermatig overzicht
kan geven van de besparingen op het I-deel die bereikt kunnen worden als gevolg
van invoering van de werkleerplicht voor zover deze voortkomen uit een vermindering
van het aantal jongeren dat een beroep doet op de gemeente, en voor zover
zij voortkomen uit verlaging van de inkomensvoorziening in vergelijking met
de huidige bijstandsnormen (voor de jongeren die nog wel een beroep blijft
doen op de gemeente).De bruto besparing op het I-deel bedraagt 365 miljoen; hierbij is uitgegaan
van ruim 28 940 bijstandsgerechtigden, met een gemiddelde (bruto) jaaruitkering
van 12 600 euro. De kosten voor de nieuwe inkomensvoorziening zijn afhankelijk
van de definitieve vormgeving van deze voorziening. Voor de kosten hiervan
en de eventuele extra kosten voor onderwijs is een bedrag van € 184
mln. gereserveerd.6. Positionering werkleerplicht ten opzichte van
de Wet werk en bijstandDe leden van de PvdA-fractie vragen of het kabinet de bezwaar- en beroepmogelijkheden
kan beschrijven voor jongeren die het werkof leeraanbod dat de gemeente hun
heeft gedaan, niet passend vinden. Deze leden vragen ook of het kabinet kan
toelichten in hoeverre het wenselijk is een onafhankelijke beroepsinstantie
in te stellen.De mogelijkheden voor bezwaar en beroep tegen gemeentelijke beslissingen
blijft bestaan conform de huidige situatie: de jongere kan de bestaande rechterlijke
gang bewandelen tegen de beschikking van de gemeente waarin het aanbod aan
jongere wordt gedaan. In antwoord op vraag over het instellen van een onafhankelijke
beroepsinstantie merkt het kabinet op dat die instantie niet nodig is omdat
een dergelijke instantie al bestaat, te weten de administratieve rechter.De leden van de SP-fractie vragen welke kwantitatieve gegevens er zijn
over de relatie tussen WorkFirst en duurzame arbeidparticipatie.Uit de benchmark WorkFirst Werkt in opdracht van Divosa1 (maart 2007) komt naar voren dat de uitstroom naar werk van de onderzochte WorkFirst-projecten gemiddeld 45% bedraagt. Maar er zijn verschillen:
zo blijken projecten met nieuwe instroom als doelgroep betere resultaten te
geven (51%) dan de andere projecten (39%).Op de duurzaamheid
van de uitstroom gaat de benchmark niet in.7. Financiële paragraafDe leden van de PvdA-fractie vragen of het kabinet kan toelichten hoe
het bedrag van 184 miljoen euro voor onderwijs- en inkomensvoorzieningen is
opgebouwd en om hoeveel jongeren het gaat, hoeveel inkomen zij krijgen en
hoeveel extra onderwijskosten gemiddeld zullen worden gemaakt. CDA-fractie
stelt dat de werkleerplicht een extra beroep op het regulier onderwijs betekenen.
De leden vragen of het kabinet enig zicht heeft op de mogelijke omvang daarvan
en de consequenties voor het MBO in financiële zin.In het kader van het Coalitieakkoord zijn destijds ramingen gemaakt voor
de werkleerplicht, waarbij voor de onderwijs- en inkomensvoorzieningen een
bedrag werd geraamd van circa 245 miljoen euro. Omdat het aantal jongeren
in de WWB fors is gedaald, is zowel de geraamde besparing in het I-deel als
de reservering voor onderwijs- en inkomensvoorziening naar beneden bijgesteld.
Voor de reservering is thans nog 184 miljoen beschikbaar. Deze is derhalve
nu nog gebaseerd op de veronderstellingen uit het Coalitieakkoord. Bij de
uitwerking van de werkleerplicht is een aantal veronderstellingen inmiddels
aangepast en wordt een aantal andere elementen (zoals de normensystematiek)
nog uitgewerkt. Zodra een en ander is uitgewerkt, zullen wij de financiële
onderbouwing nader toelichten.De leden van de SP-fractie vragen hoe de bezuinigingsdoelstelling van
de werkleerplicht zich verhoudt tot het investeren in de toekomst van deze
groep jongeren. Zij vragen verder of dit geld ten goede komt aan het verbeteren
en meer toegankelijk maken van het onderwijs.De middelen die ten goede komen aan de onderwijsbegroting hebben ten doel
de extra instroom in het mbo die als gevolg van de invoering van de werkleerplicht
kan optreden op te vangen.8. ConsultatieHoe kan het dat de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), gegeven
het bestuursakkoord, tot de conclusie komt dat de eerste contouren van de
werkleerplicht de meerwaarde van dit instrument niet laten zien, vragen de
leden van de CDA-fractie. De leden van de SP-fractie vragen daarnaast hoe
het kabinet denkt over dit standpunt van de VNG.In antwoord op deze vraag geven wij aan dat de volgende uitgangspunten
van de werkleerplicht voor jongeren tot 27 jaar opgenomen zijn in het genoemde
bestuursakkoord:– het creëren van een voorziening, waarmee gemeenten zorgen
dat jongeren niet in de bijstand komen;– de gemeenten worden verplicht een leer/werk-aanbod te doen, voor
jongeren die– een beroep op de gemeente doen; en– er wordt aansluiting gezocht bij de financieringssystematiek van
de WWB.De VNG blijft nauw betrokken bij de uitwerking van de werkleerplicht en
de bijbehorende ramingen en zal in dat proces met een uitgebreidere reactie
komen.Gesteld wordt dat er nog meer consultatieronden plaats vinden: is hier
al meer over te melden, vragen de leden van de CDA-fractie zich af. Worden
ook jongeren en hun organisaties geconsulteerd en wat leveren deze consultaties
op vragen zij in dit verband. Het kabinet is voornemens om met bepalende actoren
in het kader van de werkleerplicht in gesprek te gaan: gemeenten maar ook
onderwijsinstellingen en belangenorganisaties.Zoals hierboven aangehaald zal de VNG bij het uitwerkingsproces betrokken
blijven. Daarnaast zijn in het kader van de verkenning over de werking van
de prikkels in het huidige systeem zijn gemeenten tijdens de SZW gemeentedagen
geconsulteerd over de uitgangspunten van de werkleerplicht. Ook jongeren en
hun organisaties maken een deel uit de consultatieronde: zo zal de Jongeren
Organisatie Beroepsonderwijs (JOB) worden geraadpleegd. Daarnaast zal de MBO-raad
en de vereniging van de leerplichtambtenaren worden betrokken bij uitwerking
van de werkleerplicht. De beleidsnota is eveneens besproken in de Stichting
van de Arbeid. Daarnaast is overleg gevoerd met de FNV Jongeren naar aanleiding
van een door FNV en FNV Jong opgestelde brief aan uw Kamer. Tijdens dit gesprek
zijn de voornemens van de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
over de werkleerplicht nader toegelicht. De FNV Jong blijft betrokken bij
de verdere uitwerking. CNV en CNV jongeren hebben eveneens gereageerd op de
beleidsnota. In de brief gericht aan uw Kamer ondersteunen zij de voorgenomen
werkleerplicht als een eerste stap in de richting van de uitwerking van de
Lissabon-doelstellingen en de afspraken uit de participatietop over dit onderwerp.
Hoewel CNV en CNV Jongeren een aantal kritische kantekeningen bij de werkleerplicht
plaatst – waarop in dit verslag is ingegaan – is het CNV het eens
met het principe van een werkleerplicht als dit betekent de verplichting van
de gemeente om elke jongeren onder de 27 een passend aanbod van leren of werken
te bieden.De geluiden van de gemeenten naar aanleiding van de gemeentedagen zijn
gemengd: het merendeel van de gemeenten gaf aan dat de voorgenomen aanpak
nu al gangbaar is. In het algemeen gaven gemeenten aan behoefte te hebben
aan een verplichtend instrument ten behoeve van de jongeren die niet in beeld
zijn, de zogenaamde thuisblijvers. Overigens gaat
een deel van de gemeenten ook zonder dat zij een juridisch dwangmiddel hebben
succesvol aan de slag met deze groep. Zo brengen sommige gemeenten deze jongeren
in kaart, waarna ze hen een aantrekkelijk aanbod doen (verleiding in plaats
van dwang). Een ander signaal dat duidelijk naar voren kwam uit gemeenteland
(maar ook vanuit het CWI en onderwijsinstellingen) is het belang van zo vroeg
mogelijke signalering van de problemen bij schoolgaande jongeren en het belang
van een sluitend systeem van onderwijs.XNoot1Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), De Wit (SP), voorzitter, Van Gent (GL), Hamer
(PvdA), Blok (VVD), Nicolaï (VVD), Van Dijk (CDA), Smeets (PvdA), Dezentjé
Hamming-Bluemink (VVD), Omtzigt (CDA), Van Hijum (CDA), Timmer (PvdA), Koşer
Kaya (D66), Jonker (CDA), ondervoorzitter, Luijben (SP), Ulenbelt (SP), Ortega-Martijn
(CU), Blanksma-van den Heuvel (CDA), van der Burg (VVD), Koppejan (CDA), Van
Dijck (PVV), Spekman (PvdA), Thieme (PvdD), Karabulut (SP) en Vos (PvdA).Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Gerkens (SP), Vendrik (GL), Heerts (PvdA),
De Krom (VVD), Weekers (VVD), Smilde (CDA), Depla (PvdA), Aptroot (VVD), Sterk
(CDA), Willemse-van der Ploeg (CDA), Dijsselbloem (PvdA), Pechtold (D66),
Spies (CDA), Irrgang (SP), Lempens (SP), Cramer (CU), Biskop (CDA), Kamp (VVD),
Joldersma (CDA), Fritsma (PVV), Tang (PvdA), Ouwehand (PvdD), Gesthuizen (SP)
en Heijnen (PvdA).XNoot1Kamerstukken II, 26 695, nr. 41.XNoot1Kamerstukken II, 2006–2007, 29 544, nr. 81.XNoot2Intraval, kwalitatief onderzoek Niet-participerende jongeren, 2007.XNoot1Kamerstukken II, vergaderjaar 2007–2008, 26 695, nr. 2.XNoot1CBS, Tweede vervolgmeting uitstroom naar werk, 2007.XNoot1Dit is inclusief actieve verwijzingen naar vacatures door de CWI.XNoot1P. 45. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29544-145.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl