Voorstel van het lid van Velzen houdende een verbod op de pelsdierhouderij; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30826, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

10-10-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

30826 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamAlgemeen§ 1 Inleiding§ 2 Inhoud van het wetsvoorstel§ 3 Voorgeschiedenis§ 4 Ethiek§ 5 De gevolgen van uitvoering van een verbod
op de bedrijfsmatige pelsdierhouderij§ 6. Verplichting tot schadevergoeding
in het licht van artikel 14 van de Grondwet en artikel 1 van het eerste protocol
bij het EVRM§ 7. Europeesrechtelijke aspecten§ 7.1. Verenigbaarheid met het EU-recht§ 7.2. Notificatie van het onderhavige
wetsvoorstel§ 8. Verhouding tot andere regelgeving§ 9. Handhavingsaspecten§ 10. Gevolgen voor het bedrijfslevenArtikelsgewijze toelichtingArtikel 1Artikel 2Artikelen 3 en 4Artikel 5
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30826Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 68 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 826Voorstel van het lid Van Velzen houdende een verbod op de pelsdierhouderijnr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGAlgemeen§ 1 InleidingOp 1 juli 1999 aanvaardde de Tweede Kamer de motie-Swildens-Rozendaal
c.s. (Kamerstukken II 26 200 XIV, nr. 63, hierna te noemen: de motie),
zich daarmee uitsprekend tegen voortzetting van de nertsenhouderij in Nederland.
Letterlijk luidt de motie als volgt:«De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat nertsen van nature solitair levende
roofdieren zijn die bij bedrijfsmatige productie in hun welzijn worden aangetast;
overwegende, dat het bedrijfsmatig houden van nertsen is gericht op bontproductie;overwegende, dat het doel van bontproductie de instandhouding
van de bedrijfsmatige nertsenhouderij niet rechtvaardigt;verzoekt de regering zo spoedig mogelijk een groeistop
op het bedrijfsmatig houden van nertsen af te kondigen;verzoekt de regering maatregelen voor te bereiden teneinde
het bedrijfsmatig houden van nertsen te beëindigen en de Kamer daarover
op korte termijn te berichten,en gaat over tot de orde van de dag.»Hoewel de motie refereert aan de gevolgen van de nertsenhouderij voor
het welzijn van de dieren, is duidelijk dat de problematiek met name zijn
grondslag vindt in ethische en morele opvattingen ten aanzien van deze vorm
van landbouw. Het houden van nertsen met als doel het verkrijgen van hun –
in economische zin waardevolle – pels, is niet aanvaardbaar en druist
in tegen het «nee-tenzij»-principe van de Gezondheidsen Welzijnswet
voor Dieren dat nadrukkelijk het doel van diergebruik als morele rechtvaardigingsgrond
centraal stelt. De productie van bont onderscheidt zich in die zin van de
productie van voedingsmiddelen dat daarmee geen eerste levensbehoefte van
de mens wordt gediend.Het onderhavige wetsvoorstel beoogt in het algemeen het houden en doden
van dieren met het oog op hun pels te verbieden. Het wetsvoorstel beperkt
zich dus niet tot de nertsenhouderij, maar heeft de bredere invalshoek van
de bontproductie in Nederland. Alleen op die wijze kan invulling worden gegeven
aan de geschetste morele opvatting die immers niet primair wordt ingegeven
door de aard van de betrokken diersoort maar door het doel van de houderij.Naar het welzijn van nertsen in gevangenschap is veel onderzoek gedaan.
Er liepen en lopen verschillende onderzoeken naar het welzijn van nertsen,
zoals het Europese onderzoek «The welfare of animals kept for fur production»
van het Wetenschappelijk Comité voor Diergezondheid en Dierenwelzijn
(2001) van de Europese Commissie en «Cage enrichments and welfare of
farmed mink» van C.M. Vinke (2004). Er is vooralsnog geen consensus
over de mate van welzijnsaantasting, vandaar dat de indiener van onderhavig
wetsvoorstel geen uitspraken kan of wil doen met betrekking tot de mate van
welzijnsaantasting van de nerts in gevangenschap. Vast staat wel dat iedere
vorm van welzijnsaantasting onnodig is als het doel de productie van bont
is.Een eerder wetsvoorstel dat een verbod op de pelsdierhouderij beoogde
werd door het kabinet Kok II ingediend, maar door haar voortijdige val niet
behandeld. Het kabinet Balkenende I besloot het vervolgens in te trekken.
Feit is momenteel dat de maatschappelijke discussie over het al dan niet acceptabel
zijn van het houden van dieren voor de bontproductie daarmee niet is opgehouden.
Integendeel, de meest recente enquete naar de wenselijkheid van het houden
van nertsen voor de bontproductie toont dat 72% van de bevolking vindt
dat bontproductie in Nederland wettelijk moet worden verboden. 86%
keurt het dragen van bont af. (TNS-NIPO, 2006) Aan de hand van dit wetsvoorstel
moet de discussie over de aanvaardbaarheid van de pelsdierhouderij leiden
tot een verbod.§ 2 Inhoud van het wetsvoorstelArtikel 2 van het onderhavige wetsvoorstel bevat een verbod op het houden
en doden van dieren uitsluitend of in hoofdzaak ter verkrijging van hun pels.In Nederland worden drie diersoorten uitsluitend gehouden voor de bontproductie.
De nertsenhouderij vormt, met zo’n 200 bedrijven, de grootste tak. Op
een klein aantal bedrijven kunnen, ingevolge het Besluit aanwijzing voor productie
te houden dieren, nog tot uiterlijk 1 april 2008 vossen en chinchilla’s
worden gehouden. Het onderhavige wetsvoorstel heeft daarom met name voor de
nertsenhouderij de grootste gevolgen; deze categorie houders is tot dusverre
niet geconfronteerd geweest met wettelijke maatregelen, specifiek gericht
op beëindiging. Teneinde tegemoet te komen aan de belangen van de bestaande
pelsdierhouders en hen aldus in staat te stellen hun investeringen alsnog
terug te verdienen, is in artikel 4 uitgebreid voorzien in overgangsrecht.
Daarbij is een onderscheid gemaakt tussen enerzijds de houders van vossen,
chinchilla’s en andere dieren, niet zijnde nertsen, en anderzijds de
nertsenhouders.Voor de eerste categorie houders is daarbij als uitgangspunt gehanteerd
dat die vorm van houderij van de verboden uit artikel 2 is uitgezonderd tot
1 april 2008, daarmee het bestaande overgangsregime van het Besluit aanwijzing
voor productie te houden dieren respecterend.Voor de nertsenhouders is gekozen voor een ander overgangsregime omdat
daarbij sprake is van een duidelijk andere situatie. Op het moment dat het
wetsvoorstel wordt aangenomen, zal een mededeling in de Staatscourant verschijnen
zodat slechts die nertsenhouders in aanmerking komen voor een overgangstermijn
die op die datum reeds nertsen hielden of over de benodigde vergunningen beschikten
en reeds investeringsverplichtingen zijn aangegaan. Mede gelet op die mededeling
is er geen aanleiding nertsenhouders uit te zonderen van de onmiddellijke
werking van de verboden uit artikel 2. Daarom is gekozen voor een overgangsregime
dat uitsluitend van toepassing is op de, in de mededeling in de Staatscourant
bedoelde, nertsenhouders en dat hen als nertsenhouder uitzondert van de werking
van artikel 2 tot het tijdstip waarop 10 jaar zijn verstreken na het tijdstip
van inwerkingtreding van de wet. Ook hier echter betreft het geen ongeclausuleerde
uitzondering. De nertsenhouders die onder de uitgestelde werking van de verboden
van artikel 2 vallen, zullen slechts zijn uitgezonderd voor zover het aantal
gehouden nertsen niet meer bedraagt dan het aantal dat vergund is op het moment
van inwerkingtreding van de wet. Bovendien dienen zij zich te houden aan de
minimale huisvestingsvoorschriften zoals opgenomen in artikel 4, tweede lid,
onderdeel c. Aldus wordt voorkomen dat tijdens de overgangsperiode sprake
zal zijn van een onacceptabele welzijnsverslechtering. De nertsen moeten tenslotte
op dezelfde plaats worden gehouden als waarop zij werden gehouden op de gepubliceerde
datum. Met betrekking tot de bedoelde «plaatsgebondenheid» geldt
slechts één uitzondering: die gevallen waarin na de datum de
nertsenhouderij werd verplaatst en op de oude plaats niet langer sprake is
van een nertsenhouderij, vallen eveneens onder het overgangsregime.De bovenbeschreven eis dat de nertsenhouder op de datum vermeld in de
Staatscourant nertsen moet houden om voor een overgangstermijn in aanmerking
te komen, heeft tot gevolg dat de overdracht van een nertsenhouderij aan een
andere houder niet meer mogelijk is. In bijzondere gevallen waarin de nertsenhouder
door buiten zijn schuld gelegen omstandigheden wordt gedwongen de nertsenhouderij
te beëindigen en van de hand te doen kan dit voor de individuele nertsenhouder
tot onbillijke financiële gevolgen leiden. Te denken valt bijvoorbeeld
aan overlijden, echtscheiding, invaliditeit of het bereiken van de pensioengerechtigde
leeftijd. In deze bijzondere gevallen kan de opvolgend houder, onder voorwaarden,
toch gedurende de overgangstermijn nertsen houden, ingevolge artikel 4, vierde
lid. Bepalend voor het antwoord op de vraag of een nertsenhouder een beroep
kan doen op de overgangstermijn, is of het houderschap voor of op de datum
in zijn handen is overgegaan. De houder kan zowel een natuurlijk persoon als
een rechtspersoon of samenwerkingsverband zijn. Niet relevant is welke vorm
het bedrijf heeft en of in het bedrijf nog andere takken van landbouw worden
beoefend. Overtreding van het verbod op het houden en doden van dieren ter
verkrijging van hun pels wordt als overtreding strafbaar gesteld onder de
Wet op de economische delicten.§ 3 VoorgeschiedenisReeds bij de totstandkoming van de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren
was de bontproductie onderwerp van zorg voor de Tweede Kamer. Daarna is de
pelsdierhouderij meerdere malen in de Vaste Commissie voor Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit aan de orde geweest. Het zwaartepunt is in de kamer in
de loop der jaren verschoven van zorgen over het welzijn van de dieren naar
de opvatting dat het houden van dieren voor de productie van bont hoe dan
ook ongewenst is. In november 2003 nam de Tweede Kamer de motie-Van Velzen
(Kamerstukken II, 29 200 XIV, nr. 29) aan, die de regering verzocht
het importeren van en de handel in honden- en kattenbont en van producten
waarin dit is verwerkt, te verbieden. In 2006 dienden de Tweede Kamerleden
Kruijsen en Snijder-Hazelhoff een voorstel in tot wijziging van de Flora-
en faunawet in verband met het verbod op de handel in producten van zadelrobben
en klapmutsen (Kamerstukken II, 30 409, nr. 2). In het wetsvoorstel
doen de leden een beroep op de nationale, publieke moraal en de bescherming
van dierenwelzijn.In 1994 zijn onderzoeken afgerond naar de welzijnssituatie van een drietal voor de bontproductie gehouden diersoorten: vossen, chinchilla’s
en nertsen. Naar aanleiding van de uitkomsten van het onderzoek zijn de vossen
en chinchilla’s niet opgenomen op de lijst van diersoorten die ingevolge
artikel 34 van de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren, voor de productie
mogen worden gehouden. Voor de nertsen luidde de uitkomst van het onderzoek
dat zij, na doorvoering van enkele verbeteringen, zonder onaanvaardbare welzijnsproblemen
gehouden kunnen worden. De motie-Van der Vlies (Kamerstukken II, 23 900
XIV, nr. 36), waarin van de sector en de minister werd gevraagd te komen
tot een plan van aanpak om een verdere verbetering van het welzijn van gehouden
nertsen mogelijk te maken, werd met algemene stemmen aangenomen. Ter uitvoering
van de motie-Van der Vlies heeft de sector in 1995, in overleg met het ministerie
van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij, een plan van aanpak opgesteld met
daarin een traject om tot verbeteringen op het gebied van huisvesting en verzorging
te komen. Het plan van aanpak bevatte regels voor het voeren, de nestboxen,
groepshuisvesting en aanvullende eisen voor de kooien. Het plan bevatte geen
eisen voor zwemwater.Uit de evaluatie van het plan van aanpak in 1998, dat bij brief van 3 februari
1999 aan de Voorzitter van de Vaste Commissie voor Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij is gezonden, bleek dat de eerste fase door vrijwel alle nertsenhouders
werd uitgevoerd. In deze brief wordt geconcludeerd dat:– het plan van aanpak een duidelijk positief effect heeft op het
welzijn van de nertsen. Het vermindert het voorkomen van afwijkend gedrag
en bevordert het optreden van positief sociaal gedrag en spelgedrag bij met
name de jonge dieren;– de eerste fase van het plan van aanpak door vrijwel alle nertsenhouders
is uitgevoerd. Dit betekent dat de huisvesting en de wijze van verzorging
van de dieren op bijna alle bedrijven ingrijpend gewijzigd is;– niet al het afwijkend gedrag van de nertsen volledig is uitgebannen
en het vertonen van ander positief gedrag verder kan worden gestimuleerd.Ter gelegenheid van de parlementaire bespreking van de evaluatie op 1 juli
1999 heeft de Tweede Kamer zich door middel van de motie-Swildens-Rozendaal
c.s. uitgesproken tegen een verdere voortzetting van de nertsenhouderij. In
opdracht van de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit heeft de
heer J. van Noord een onderzoek gedaan naar de gevolgen van een verbod op
de pesldierhouderij. Zijn rapport van 20 september 1999 getiteld «De
gevolgen van een verbod op het bedrijfsmatig houden van nertsen in Nederland»
wordt in paragraaf 4 van deze memorie van toelichting besproken. Om recht
te doen aan de rechtsfilosofische aspecten van het vraagstuk heeft het Rathenau
Instituut een discussiebijeenkomst belegd. Het Rathenau Instituut heeft naar
aanleiding van deze bijeenkomst een rapport doen verschijnen, getiteld: «Toetsing
van de morele aanvaardbaarheid van productiedoelen in de dierhouderij. Ethische,
rechtsfilosofische en bestuurlijke aspecten». (Bijlage bij de brief
van de Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij van 23 februari
2000). De in het rapport verwoorde twijfels over de haalbaarheid van een verbod
op ethische gronden werden door een meerderheid van de leden van de Vaste
Commissie voor Landbouw, Natuurbeheer en Visserij niet ondersteund.Het wetsvoorstel «Verbod op de pelsdierhouderij» (Kamerstuk
2001–2002, 28 048) werd in oktober 2001 naar de Kamer gezonden.
Na de Nota naar aanleiding van het verslag, (Kamerstuk 2001–2002, 28 048,
nr. 6) in april 2002, waarbinnen zich een meerderheid toonde van voorstanders
van de wet, vond een kabinetswijziging plaats. In het nieuwe strategisch akkoord werd het uitgangspunt geformuleerd dat het Europees voorgeschreven
minimumniveau voor nationale welzijnsvoorschriften zou worden gehanteerd.
Derhalve achtte de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit voortzetting
van de behandeling van het wetsvoorstel«Verbod op de pelsdierhouderij»
niet wenselijk. Tijdens het debat naar aanleiding van de formatie van het
kabinet Balkenende II kwam het verbod nogmaals ter sprake, maar de discussie
leidde niet tot het alsnog indienen van de wet.Het productschap vee, vlees en eieren stelde in 2003 de Verordening welzijnsnormen
nertsen vast. De verordening is gebaseerd op het plan van aanpak van 1998.
De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit gaf op de Europese landbouwraad
van februari 2006 aan in het kader van het communitaire dierwelzijnsactieplan
te denken aan Europese welzijnsnormen voor nertsen. De indiener van onderhaving
wetsvoorstel beoogt echter een verbod te bewerkstelligen op ethische gronden.§ 4 EthiekDe geschiedenis toont aan dat dierenbeschermingswetgeving stapsgewijs
totstandkomt waarbij elke maatregel primair wordt gewogen en beoordeeld op
zijn eigen verdienste. Ontwikkeling van dierenbeschermingswetgeving is kortom
niet mogelijk als de laagste standaarden als maatgevend worden genomen. Derhalve
is het niet inconsistent om een verbod op het bedrijfsmatige houden van nertsen
in te stellen en de andere dierlijke productie vooralsnog buiten beschouwing
te laten. In Nederland vormt sedert lang de verafschuwing van moreel verwerpelijk
handelen jegens dieren de rechtvaardigingsgrond voor de totstandkoming van
specifieke dierenbeschermingswetgeving. De wetgever heeft bepaald dat er handelingen
zijn ten opzichte van dieren die intrinsiek moreel onredelijk zijn en zodoende
niet kunnen worden veroorloofd. Zo werd reeds in 1875 de opzettelijke mishandeling
van honden en katten strafbaar gesteld (Wet van 5 juni 1875 tot vaststelling
van bepalingen bij het voorkomen van hondsdolheid). In de afgelopen decennia
is steeds meer ethisch onaanvaardbaar handelen met dieren wettelijk aan banden
gelegd: het gebruik van trekhonden (1961), de vossenfokkerij (1995), het houden
van kalveren in kisten (1996), de chinchillafokkerij (1997), dierproeven voor
cosmetica (1997), het houden van zeugen aan de ketting (1998), de legbatterij
(1999), het gebruik van mensapen voor experimenten (2002) Er is een sterk,
rationeel argument voor de bescherming van dieren. In de inmiddels veelomvattende
academische literatuur over dierenethiek en -filosofie is overeenstemming
dat mensen verplichtingen hebben jegens dieren en dat bepaalde handelingen
die zij tegen hen verrichten moreel verdacht of verwerpelijk zijn. Dieren
zijn niet in staat om hun toestemming te geven of te ontzeggen. Bovendien
zijn zij veelal kwetsbaar en weerloos tegen uitbuiting en misbruik door mensen.
Deze overwegingen maken een morele rechtvaardiging voor het toebrengen van
onnodig leed aan dieren, wanneer alternatieven beschikbaar zijn, des te moeilijker.Deze constatering is doorslaggevend geweest voor alle navolgende maatschappelijke
en ethische discussies over de rechten en plichten ten opzichte van het dier.
Sinds de tweede helft van de negentiende eeuw is de maatschappelijke discussie
over de beschermwaardigheid van het dier en zijn positie in onze samenleving
steeds intensiever geworden, ook vanwege voortschrijdende kennis over de capaciteiten
van dieren en hun verwantschap met de mens. Er is een consistente lijn waar
te nemen van toenemende zorg over wat dieren wordt aangedaan.Naast de totstandkoming van deze wetten vormt de norm van geen schade
toebrengen aan dieren het belangrijkste morele uitgangspunt voor het dierenbeschermingsbeleid
in het kader van de Gezondheids- en Welzijnswet voor Dieren (1992).
Dit komt vooral tot uiting in artikel 36, eerste lid van de Gezondheidsen
Welzijnswet voor Dieren:«Het is verboden om zonder redelijk doel of met
overschrijding van hetgeen ter bereiking van zodanig doel toelaatbaar is,
bij een dier pijn of letsel te veroorzaken dan wel de gezondheid of welzijn
van een dier te benadelen».Ten aanzien van het doden van dieren betekent dit «nee, tenzij»-beginsel
dat het doden van dieren is verboden, tenzij dit op goede gronden kan worden
gerechtvaardigd. Het komt tot uitdrukking in artikel 43 van genoemde wet waarin
wordt vastgesteld dat het doden van dieren verboden is in andere dan bij algemene
maatregel van bestuur aangewezen gevallen. Helaas is tot op heden deze Algemene
Maatregel van Bestuur nooit nader ingevuld. Niettemin biedt het de ruimte
om het doden van dieren onder bepaalde omstandigheden, zoals het bedrijfsmatige
houden van dieren voor de bontproductie, te verbieden.Overigens biedt artikel 34 van de Gezondheids- en Welzijnswet voor Dieren
de mogelijkheid om diersoorten uit de lijst voor productie te houden dieren
te schrappen en zodoende een verbod op een specifieke vorm van dierhouderij
te realiseren. Niettemin wordt de Gezondheids- en Welzijnswet voor Dieren
door het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit consequent zo
beperkt uitgelegd dat de veehouderij niet zelfstandig aan een ethische toets
kan worden onderworpen. Er wordt uitsluitend naar de aantasting van het welzijn
van het dier gekeken, niet de ethische aanvaardbaarheid van het doel waarvoor
het dier gehouden wordt. De Gezondheids- en Welzijnswet voor Dieren hoeft
echter niet te worden gewijzigd om een verbod op het bedrijfsmatige houden
van nertsen te bewerkstelligen. Hetzelfde kan worden gerealiseerd door aparte
wetgeving. In dit verband wijst de indiener van onderhavig wetsvoorstel naar
de brief van de minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij van 10 april
2002 (Kamerstukken II, 28 048, nr. 6) waarin vast wordt gesteld
dat wanneer een bepaald productiedoel het houden van dieren ten behoeve van
dat doel niet rechtvaardigt, dit diep ingrijpt in de maatschappij. Zelfs indien
in de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren een algemene basis zou worden
opgenomen, stelt de regering zich voor dat het parlement ieder besluit tot
het verbieden van een productiedoel met de regering zou willen bespreken en
daar invloed op zou willen uitoefenen. De procedure voor de totstandkoming
van een wet biedt daarvoor bij uitstek de instrumenten. (p. 14)Het principe van de intrinsieke waarde van het dier ligt aan het fundament
van de Nederlandse dierenbeschermingswetgeving. Dit belangrijke principe houdt
in dat dieren zelfstandige wezens zijn wiens waarde niet kan worden herleid
tot hun economische waarde voor mensen. Vanuit dit principe dienen dieren
met respect behandeld te worden als wezens met gevoelens, bewustzijn en integriteit.De erkenning van de intrinsieke waarde van dieren door de maatschappij
en haar inbedding in wetgeving wordt beschouwd als een bevorderlijke stap
in het beschavingsproces. Gedurende de laatste paar decennia hebben filosofen,
ethici en sociologen in toenemende mate geconcludeerd dat de samenleving een
duidelijk belang heeft in de bescherming van dieren. Mensen hebben er baat
bij om in een maatschappij te leven waar onaanvaardbare handelingen jegens
dieren worden ontmoedigd en strafbaar gesteld.Over de vraag of en wanneer het toebrengen van leed en ongerief aan dieren
gerechtvaardigd kan worden, bestaat onenigheid, zowel onder ethici als in
de maatschappij. Doorgaans zijn belangrijke overwegingen bij een rechtvaardiging
of het toebrengen van leed noodzakelijk of onvermijdelijk is om een bepaald
doel te bereiken, of de gemeenschap voldoende baat bij dat doel
heeft en of er geen alternatieven zijn om het gewenste eindresultaat te kunnen
bewerkstelligen.Als doel kan het bedrijfsmatig houden en doden van dieren ter verkrijging
van hun pels deze (morele) toets niet doorstaan. Hoewel men zou kunnen beargumenteren
dat bont mooi, modieus en warm is, kan dit product door velen tegenwoordig
niet op redelijke wijze als een essentieel goed worden aangeduid. Het is een
luxe product waarvoor veel gangbare alternatieven bestaan die eveneens mooi,
modieus en warm zijn. Het toebrengen van leed en het ontnemen van het leven
van een dier voor een niet-essentieel en zelfs triviaal doel kan moreel niet
worden gerechtvaardigd. Het is onmiskenbaar in strijd met de publieke moraal.In het NWO onderzoek over het doden van gehouden dieren (Rutgers et al.
2003) wordt geconcludeerd dat respect voor dierlijk leven in de ervaring van
de Nederlandse bevolking de belangrijkste morele overweging is om paal en
perk te stellen aan het doden van dieren. Het principe van respect voor leven
is een algemeen moreel principe dat uitdrukking geeft aan de normatieve uitgangspunten
voor de omgang met dieren in onze maatschappij. Het bedrijfsmatige houden
van dieren voor de productie van bont druist tegen dit principe in. Het onderzoek
concludeert:«Volgens dit principe behoren wij niet in te
grijpen in het leven van dieren, tenzij we dit op grond van goede redenen
kunnen verdedigen. Voor de meerderheid van de bevolking is het verkrijgen
van de pels onvoldoende reden om aan het leven van nertsen een einde te maken.
Het doel, het verkrijgen van de pels, weegt niet op tegen het belang van dieren
om voort te leven» (Rutgers et al 2003: 80–1).De zwaarwegendheid van het doel waarvoor dieren gehouden en gedood worden
biedt een belangrijke reden waarom het niet inconsistent is om de nertsenfokkerij
te verbieden terwijl andere vormen van dierhouderij, waarin het welzijn van
dieren eveneens wordt geschaad en het leven van dieren eveneens wordt beëindigd,
niet worden verboden. De productie van bont onderscheidt zich van de productie
van voedingsmiddelen omdat er geen eerste levensbehoefte van de mens mee is
gemoeid.De Nederlandse bevolking maakt hier een duidelijk onderscheid in. Het
eten van dierlijke producten wordt veelal als een basale levensbehoefte beschouwd.
Uit bovengenoemd onderzoek is gebleken dat slechts 6,4% van de Nederlanders
het houden van vee voor de vleesproductie onaanvaardbaar vindt. In onze samenleving
wordt dus meer waarde toegekend aan het belang van mensen bij het eten van
dierlijke producten dan aan het belang van dieren om verder te kunnen leven.
Een dergelijke afweging wordt niet gemaakt in zake het belang van mensen om
bont te kunnen dragen versus het belang van dieren om voort te kunnen leven.
Een recente NIPO enquête (2006) wijst uit dat 86% van de Nederlandse
bevolking het dragen van bont onaanvaardbaar vindt. In het verlengde hiervan
wordt aantasting van het welzijn van voedselproducerende dieren tot in een
zekere mate toegestaan. Het doel waarvoor nertsen bedrijfsmatig gehouden worden
in ogenschouw genomen is elke vorm van welzijnsaantasting hier niet acceptabel.Nederland heeft een lange traditie om ethisch onaanvaardbare praktijken
te verbieden – onder meer op gebied van kinderarbeid en milieuaantasting –
ondanks de inperking van de economische vrijheid die dat met zich meebrengt.
Het ingediend initiatief voor een verbod op alle zeehondenproducten biedt
een uitstekend voorbeeld van hoe de Nederlandse wetgeving kan worden gewijzigd
als gevolg van ethische bezwaren tegen bepaalde handelingen jegens het dier.
Een verbod op het bedrijfsmatige houden van nertsen voor de productie van
bont zou deze waardevolle democratische traditie voortzetten. § 5 De gevolgen van uitvoering van een verbod
op de bedrijfsmatige pelsdierhouderijIn 1999 werd de heer Van Noord, oud-Tweede Kamerlid en landbouwwoordvoerder
voor het CDA, gevraagd het kabinet te adviseren over de sociaal-economische
gevolgen van een verbod voor de bedrijfsmatige pelsdierhouderij. Zijn bevindingen
zijn samengevat in «De gevolgen van een verbod op het bedrijfsmatig
houden van nertsen in Nederland». (bijlage bij de brief van de Minister
van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij van 21 september 1999 aan de Voorzitter
van de Tweede Kamer der Staten Generaal). Hierin adviseert hij onder andere
een verbod op de pelsdierhouderij te realiseren vanuit het perspectief van
de weerstand tegen de bontproductie en de welzijnsoverwegingen buiten beschouwing
te laten. De heer Van Noord doet voorts enkele aanbevelingen over de overgangstermijn.
Met hem is de indiener van mening dat het niet rechtvaardig is de nertsenhouderij
in minder dan 10 jaar te beëindigen. De investeringen die veel nertsenhouders
hebben gedaan en de investeringsverplichtingen die zij deels reeds zijn aangegaan
om te voldoen aan de Verordening zouden in een periode van 10 jaar kunnen
worden terugverdiend met een redelijke vergoeding voor arbeid en geïnvesteerd
kapitaal.§ 6. Verplichting tot schadevergoeding
in het licht van artikel 14 van de Grondwet en artikel 1 van het eerste protocol
bij het EVRMBezien is of er, gegeven de voorgenomen overgangstermijn van 10 jaar,
nog een verplichting bestaat tot schadeloosstelling van de nertsenhouders.
In dit verband zijn artikel 14 van de Grondwet en artikel 1 van het eerste
protocol van het Europees verdrag voor de rechten van de mens (EVRM) van belang.
Artikel 14 van de Grondwet ziet toe op onteigening en de daaraan te verbinden
schadevergoeding. Het verbod op het houden van pelsdieren kan niet worden
aangemerkt als onteigening maar wel als een beperking van de uitoefening van
het eigendomsrecht als bedoeld in het derde lid van artikel 14 van de Grondwet.
Ingevolge dat artikellid bestaat in het geval van beperking van de uitoefening
van het eigendomsrecht slechts een verplichting tot schadeloosstelling of
tegemoetkoming in de schade in gevallen bij of krachtens de wet bepaald. Gelet
op de overgangstermijn van 10 jaar is in het onderhavige wetsvoorstel voorzien
in een schadeloosstelling van de nertsenhouders.Artikel 1 van het eerste protocol bij het Europees Verdrag voor de rechten
van de mens (EVRM) geeft iedere natuurlijk persoon of rechtspersoon het recht
op het ongestoorde genot van zijn eigendom. Het bepaalt dat aan niemand zijn
eigendom zal worden ontnomen behalve in het algemeen belang en onder de voorwaarden
voorzien in de wet en in de algemene beginselen van internationaal recht.
Dit tast echter niet het recht van een Staat aan om die wetten toe te passen
die hij noodzakelijk oordeelt om het gebruik van eigendom te reguleren in
overeenstemming met het algemeen belang. In de jurisprudentie van het Europese
hof voor de rechten van de mens is hieraan verder uitwerking gegeven. In dit
kader is het van belang of een maatregel moet worden beschouwd als ontneming
of als regulering van eigendom. Bij ontneming van eigendom is de overheid
in het algemeen verplicht om in schadevergoeding te voorzien, terwijl dat
bij regulering van eigendom alleen het geval is indien het individu een onevenredig
zware last moet dragen ter bereiking van het met de regulerende maatregel
beoogde algemeen belang. Het algemeen belang is in dit geval gelegen in de
ethische en maatschappelijke weerstand tegen de bontproductie.In het onderhavige geval is geen sprake van ontneming van eigendom. De
in artikel 2 van het wetsvoorstel opgenomen verboden kunnen worden aangemerkt
als regulering van eigendom in de zin van artikel 1 van het eerste protocol
bij het EVRM. Er is derhalve niet per definitie een verplichting
tot schadeloosstelling. In dit verband is van belang dat de invoering van
het verbod op de pelsdierhouderij gepaard gaat met een overgangstermijn van
10 jaar. Hiermee wordt voorkomen dat disproportionaliteit ontstaat tussen
de belangen van de nertsenhouders en het algemeen belang.Echter, na intrekking van het wetsvoorstel «Verbod op de pelsdierhouderij»
in 2002 is de sector tot nieuwe investeringen over gegaan. Het aantal nertsenfokkerijen
is ongeveer gelijk gebleven, maar het aantal gehouden dieren is sterk toegenomen.
Derhalve zal bij de invoering van onderhavig wetsvoorstel de minister van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit bij een nog nader uit te werken Algemene
Maatregel van Bestuur een financiële regeling treffen. Deze regeling
zal eruit bestaan dat gedurende tien jaar jaarlijks een vast percentage pelsdierhouders
zich kan laten uitkopen.§ 7. Europeesrechtelijke aspecten§ 7.1. Verenigbaarheid met het EU-rechtEen verbod op het houden en doden van dieren om hun vacht kan gevolgen
hebben voor de in- en uitvoer van pelsdieren en heeft derhalve Europeesrechtelijke
implicaties. De vraag is aan de orde of het verbod is te beschouwen als een
verboden in- of uitvoerbeperkende maatregel als bedoeld in de artikelen 28
en 29 van het EG-verdrag.Van een uitvoerbeperkende maatregel van gelijke werking als bedoeld in
artikel 29 EG-Verdrag is geen sprake indien, zoals in het onderhavige geval,
de maatregel objectief op de productie van een product van toepassing is,
ongeacht of het product bestemd is voor de nationale markt of voor de uitvoer
(Hof van Justitie, zaak 15/79: Groeneveld).Voor invoerbeperkende maatregelen van gelijke werking als bedoeld in artikel
28 van het EG-Verdrag geldt volgens de vaste jurisprudentie van het Hof van
Justitie dat alle maatregelen die (potentieel) handelsbelemmerend zijn door
het verbod van artikel 28 worden getroffen (Hof van Justitie, zaak 8/74: Dassonville),
tenzij de maatregel gerechtvaardigd wordt door de «rule of reason»
(Hof van Justitie, zaak 120/78: Cassis de Dijon). In dat arrest en de er op
volgende rechtspraak heeft het Hof aangegeven dat een maatregel met een beroep
op de «rule of reason» kan worden gerechtvaardigd indien het een
niet-discriminatoire maatregel betreft, de maatregel niet-economisch van aard
is en voldaan is aan eisen van noodzakelijkheid en proportionaliteit. Het
verbod op het houden en doden van dieren voor de bontproductie zal geen onderscheid
maken naar land van herkomst van de dieren noch naar land waarvoor de dieren
bestemd zouden zijn en is derhalve aan te merken als niet-discriminatoir.
Het verbod heeft de bescherming van dieren tegen een ethisch ongewenst gebruik
door de mens ten doel en is daarom niet-economisch van aard. De noodzaak van
het verbod is gelegen in de steeds sterker wordende ethische en maatschappelijke
overtuiging dat dieren in Nederland niet voor de productie van bont behoren
te worden gebruikt. Ter bereiking van dit doel is het verbod proportioneel.
Er is immers geen andere maatregel mogelijk die op minder verstrekkende wijze
hetzelfde effect zou kunnen bereiken. Gelet op het bovenstaande zal een beroep
op de «rule of reason» naar alle waarschijnlijkheid slagen.Mocht een beroep op de «rule of reason» niet slagen dan is
het verbod te beschouwen als een invoerbelemmerende maatregel waarop artikel
28 EG-Verdrag van toepassing is. In dat geval kan het verbod echter worden
gerechtvaardigd met een beroep op artikel 30 van het EG-Verdrag dat het stellen
van invoerbeperkende maatregelen toestaat als dat voor de bescherming van
een aantal in dat artikel genoemde belangen noodzakelijk is.
De in dit geval met name in aanmerking komende rechtvaardigingsgrond betreft
de openbare zedelijkheid. In de schaarse gevallen waarin het Hof van Justitie
oordeelde over beroepen op de rechtvaardigingsgrond «openbare zedelijkheid»,
ging het om nationale regelingen op gebieden, die in de meeste Europese samenlevingen
doorgaans uitgebreid ter discussie staan.Betreffend het doden van dieren ter verkrijging van hun pels is er reeds
een beroep op artikel 30 van het EG-Verdrag gedaan op rechtvaardigingsgronden
van de openbare zedelijkheid. In België werd op 4 juni 2004 een
verbod op zeehondenpelzen en andere afgeleide producten en honden- en kattenbont
ingesteld. Hiermee is artikel 30 aangehaald om een verbod op deze dierlijke
producten te bewerkstelligen. In Italië werd op 13 februari 2006
de invoer van zeehondenbont en andere zeehondenproducten tijdelijk opgeschort
en wordt momenteel een wetsvoorstel voor een definitief verbod opgesteld mede
op basis van hetzelfde artikel van het EG-Verdrag.Eveneens hebben in december 2005 de Tweede-Kamerleden Kruijsen en Snijder-Hazelhoff
een initiatiefwetsvoorstel tot wijziging van de Flora- en faunawet in verband
met het verbod op de handel in producten van zadelrobben en klapmutsen ingediend.
Hierin stellen de indieners dat op grond van schending van de Nederlandse
publieke moraal een handelsbelemmering op te werpen is van producten die afkomstig
zijn van de zeehondenjacht en dat op grond van het feit dat het overgrote
deel van de Nederlandse bevolking zich tegen deze jacht verzet een verbod
op deze producten gerechtvaardigd. De indieners zien het als hun taak om de
publieke moraal te verdedigen en nationale wetgeving te bewerkstelligen.Het wetsvoorstel voor een Nederlands verbod op zeehondenproducten schept
een duidelijk precedent voor een verbod op de nertsenhouderij. Op soortgelijke
wijze druist het houden van nertsen voor bontproductie in tegen de publieke
moraal en dient derhalve wettelijk aan banden te worden gelegd. Een gerechtvaardigd
beroep op artikel 30 van het EG-Verdrag en de kwestie van de «openbare
zedelijkheid» kan derhalve ook worden gedaan met betrekking tot de nertsenhouderij.Uit de rechtspraak met betrekking tot de «openbare zedelijkheid»
volgt dat iedere lidstaat op basis van zijn eigen waarden en normen mag bepalen
welke vereisten zij uit hoofde van de openbare zedelijkheid nodig oordeelt.
(Hof van Justitie, zaak 34/79 en zaak C-23/89). Uiteraard moet zijn voldaan
aan de eisen van non-discriminatie, noodzakelijkheid en proportionaliteit.
In het bovenstaande is reeds aangegeven dat aan deze eisen wordt voldaan.De reeds bestaande richtlijn nr. 98/58/EG van de Raad van de Europese
Unie van 20 juli 1998 inzake de bescherming van voor landbouwdoeleinden
gehouden dieren (PbEG L 221), die mede betrekking heeft op het houden
van pelsdieren, ziet uitsluitend op de wijze waarop de dieren worden gehouden
en heeft geen betrekking op de vraag of het doel waarvoor de dieren gehouden
worden acceptabel is. Deze richtlijn staat het onderhavige wetsvoorstel derhalve
niet in de weg. In het kader van de Raad van Europa zijn, op basis van artikel
9 van de op 10 maart 1976 te Straatsburg tot stand gekomen Europese Overeenkomst
inzake de bescherming van landbouwhuisdieren (Trb. 1980, 154 en 188), in juni
1999 aanbevelingen tot stand gekomen over het houden en doden van pelsdieren.
Deze aanbevelingen komen waar het de voorschriften voor het houden van nertsen
betreft grotendeels overeen met de in het plan van aanpak nertsenhouderij
geformuleerde doelstellingen. Helaas bevatten de aanbevelingen evenmin een
uitspraak over de morele aanvaardbaarheid van het houden en doden van dieren
om de waarde van hun pels.De pelsdierhouderij staat sinds enige tijd in meerdere Europese landen
ter discussie. De regering van het Verenigd Koninkrijk heeft een wet waarin
het slachten en houden van pelsdieren wordt verboden. Dit voorstel is in december 1999 bij de Europese Commissie genotificeerd als technisch
voorschrift in het kader van richtlijn nr. 98/34/EG betreffende een informatieprocedure
op het gebied van normen en technische voorschriften en regels betreffende
de diensten van de informatiemaatschappij. Enkele lidstaten hebben op het
Britse wetsvoorstel gereageerd. De Europese Commissie heeft na het verstrijken
van de zogenaamde standstill periode enkele opmerkingen van algemene aard
gemaakt. De opvatting van de Commissie komt erop neer dat lidstaten op zichzelf
de bevoegdheid hebben om maatregelen, als door het Verenigd Koninkrijk afgekondigd,
te treffen. Nadelige gevolgen voor het intracommunautaire handelsverkeer zouden
volgens de Commissie waarschijnlijk gerechtvaardigd kunnen worden met een
beroep op de openbare zedelijkheid, binnen de grenzen die hiervoor uit hoofde
van het EG-Verdrag en de jurisprudentie van het Europese Hof van Justitie
gelden. De opmerkingen van de Commissie vormen in feite een ondersteuning
van de conclusie dat de kans klein is dat het Europese recht ten principale
een verbod op de pelsdierhouderij in de weg staat. Het enkele feit dat de
Commissie de lidstaten verzoekt tot terughoudendheid bij het treffen van nationale
maatregelen in afwachting van een studie naar de welzijnsaspecten, doet hier
niets aan af. Zelfs indien de Commissie naar aanleiding van bedoelde studie
met een richtlijn terzake zou willen komen, betekent dit nog allerminst dat
een dergelijke richtlijn een verbod op ethische gronden onmogelijk zal maken.
Dit zal zich slechts voordoen indien een eventuele richtlijn volledige harmonisatie
terzake van het houden en doden van dieren omwille van hun pels beoogt. In
dit verband is van belang dat de Europese Commissie slechts heeft aangegeven
een studie te doen naar de welzijnsaspecten van de pelsdierhouderij en derhalve
niet naar de aanvaardbaarheid van het houden van dieren voor de productie
van bont.Inmiddels is het onderzoek naar het welzijn van pelsdieren geschied. Het
rapport «The welfare of animals kept for fur production» van het
Wetenschappelijk Comité voor Diergezondheid en Dierenwelzijn (2001)
van de Europese Commissie concludeert dat er welzijnsproblemen zijn bij gehouden
nertsen in heel Europa, met name zelfverminking, staartbijten of -zuigen en
stereotiep gedrag. Daar komt nog bij dat steeds meer fokkers de nertsen in
groepen houden terwijl het van oorsprong solitair levende roofdieren zijn
die een territorium en zwem/jaagwater nodig hebben.Het rapport stelt: «In experimental conditions,
farm mink show strong preferences for the opportunity to swim. An adequate
fur-farming system for provision of swimming water has yet to be designed.»(Conclusie 32, pag. 178). Het Comité geeft ook aan dat: »Changes in accommodation are needed in order to provide:
sufficient environmental complexity and opportunities for investigation and
exercise. Examples of normal mink behaviour which cannot be carried out in
typical farm housing are running, climbing, and swimming».
(Aanbeveling 17 pag. 183).Het zij hierbij opgemerkt dat de «Verordening welzijnsnormen nertsen
(PPE) 2003», opgesteld nadat de motie werd ingetrokken, dit rapport
niet als uitgangspunt heeft genomen voor de verbetering van het welzijn van
nertsen. De kwestie van het zwemwater wordt in deze productschapsverordening
niet aan de orde gesteld.In andere EU-lidstaten is er al gehoor aan de bevindingen gegeven. In
Zweden werd in 2005 aangekondigd dat strenge nieuwe welzijnsnormen voor nertsen
zullen worden ingevoerd. Kern van de plannen is dat de huisvesting dient tegemoet
komen aan het natuurlijke gedragspatroon van nertsen. Dat betekent onder meer
dat nertsen die in Zweden gefokt worden, de beschikking dienen te krijgen
over zwemwater. De bedoeling is dat deze nieuwe welzijnsregels op 1 januari
2007 zullen worden ingevoerd met een overgangstermijn tot eind 2008. Deze
optimalisering van het dierenwelzijn zal de facto het afschaffen
van de nertsenfokkerij in Zweden betekenen omdat het niet meer economisch
rendabel is ze te houden. Dergelijke welzijnseisen zijn al ingevoerd in drie
deelstaten van Oostenrijk; in de overige deelstaten is de pelsdierhouderij
geheel verboden. In Duitsland en Italië zijn eveneens voorstellen om
vergelijkbare welzijnsnormen in te voeren ingediend.Gelet op paragraaf 4 van deze memorie van toelichting wordt hierbij
niet gepleit om het voorbeeld van deze EU-landen te volgen. Daar een nertsenfokverbod
tot stand moet komen vanwege het doel van bontproductie, is het opstellen
van nieuwe huisvestingseisen die aan de natuurlijke gedragsbehoeften van nertsen
tegemoetkomen overbodig.§ 7.2. Notificatie van het onderhavige
wetsvoorstelHet oorspronkelijke voorstel van wet werd op 30 januari 2001 gemeld
aan de Commissie van de Europese Gemeenschappen ter voldoening aan artikel
8, eerste lid, van richtlijn nr. 98/34/EG van het Europese Parlement en de
Raad van de Europese Unie van 22 juni 1998 betreffende een informatieprocedure
op het gebied van normen en technische voorschriften en regels betreffende
de diensten van de informatiemaatschappij (PbEG L 204) zoals gewijzigd
bij richtlijn nr. 98/48/EG van 20 juli 1998 (PbEG L 217). Door Denemarken,
Finland, Frankrijk, Griekenland en Spanje werden opmerkingen gemaakt, evenals,
na het verstrijken van de termijn, door de Europese Commissie. Op de opmerkingen
van de genoemde lidstaten is gereageerd bij brief van 10 juli 2001. Op
de opmerkingen van de Europese Commissie, die later werden ontvangen, is gereageerd
bij brief van 20 augustus 2001. Deopmerkingen van de lidstaten en de
Europese Commissie vormden geen aanleiding om tot aanpassing van het wetsvoorstel
over te gaan. In zijn reactie herhaalde de Europese Commissie zijn standpunt
zoals dat uiteen is gezet ter gelegenheid van de notificatie van het Britse
wetsvoorstel en voegde daar enkele opmerkingen aan toe. De Commissie erkent
dat lidstaten een zekere mate van vrijheid hebben in het nemen van maatregelen
teneinde wettige, niet aan de landbouw gerelateerde doelstellingen te bereiken,
zelfs als deze niet overeenkomen met de werking van de gemeenschappelijke
ordening der markten. De belemmering van de intracommunautaire handel die
voortvloeit uit een verbod op de pelsdierhouderij kan worden gerechtvaardigd
om ethische redenen, mits deze binnen de door het EG-verdrag en de jurisprudentie
van het Hof gestelde beperkingen vallen. De Europese Commissie wees er tevens
op dat het aandeel van de Nederlandse nertsenhouderij in de productie van
nertsenbont mogelijk zal worden overgenomen door andere landen waar de welzijnsregelgeving
minder streng is, hetgeen het welzijn van nertsen niet ten goede zou komen.
In het antwoord aan de Commissie werd dit risico erkend. Benadrukt werd echter
dat dit probleem in een groot aantal dossiers speelt, ook en met name, in
dossiers waarin het bevorderen van het welzijn van de dieren voorop staat.
De zorg hierover mag echter geen reden zijn om in Nederland of Europa niet
de maatregelen te treffen die nodig worden geacht. De indiener van onderhavig
wetsvoorstel ziet de notificatie dan ook met vertrouwen tegemoet.§ 8. Verhouding tot andere regelgevingOp grond van de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren kunnen onder andere
regels worden vastgesteld die de gezondheid en het welzijn van dieren op het
oog hebben. Blijkens de considerans van die wet hebben ook ethische overwegingen
ten aanzien van dieren en handelingen met dieren een plaats in dat wettelijk
kader. Een expliciet ethisch afwegingskader heeft echter uitsluitend in het
hoofdstuk over biotechnologie bij dieren een beperkte plaats gevonden. Een
bepaling waarin het wordt verboden dieren met een bepaald doel
te houden omdat tegen dat doel ethische bezwaren bestaan, past daarom minder
goed in die wet. Om recht te doen aan de eigen aard van de onderhavige materie
voorziet het onderhavige wetsvoorstel in een regeling bij aparte wet.In het op artikel 34, eerste lid, van de Gezondheids- en welzijnswet voor
dieren gebaseerde Besluit aanwijzing voor de productie te houden dieren zijn
diersoorten en categorieën aangewezen waarvan dieren mogen worden gehouden
met het oog op de productie van de van die dieren afkomstige producten. Onder
meer door de Stichting Bont voor Dieren is naar voren gebracht dat een verbod
op de nertsenhouderij zou kunnen worden geëffectueerd door de nertsen
te schrappen van de lijst van voor de productie te houden dieren. Dit zou
echter een ruimere interpretatie van artikel 34 van de Gezondheids- en welzijnswet
voor dieren vergen dan in de Nota van Toelichting bij genoemd besluit is uiteengezet.
Het gaat hier om het beëindigen van een tot op heden legale bedrijfstak.
Een beslissing over het niet langer toestaan van het houden van dieren voor
een bepaald productiedoel op morele gronden, grijpt zo diep in de maatschappij
in dat volledige betrokkenheid van de Staten-Generaal bij de besluitvorming,
zoals die bij de totstandkoming van een wet bestaat, reeds daarom is aangewezen.
Regeling op basis van artikel 34 zou voorts geen recht doen aan de bezwaren
die bestaan tegen de bontproductie in het algemeen. Op de interpretatie van
artikel 34 behoeft in de onderhavige memorie van toelichting derhalve niet
verder te worden ingegaan.§ 9. HandhavingsaspectenHoewel het voor de toepassing van het verbod in artikel 2 van deze wet
op zichzelf niet van belang is of de aldaar bedoelde activiteit bedrijfsmatig
plaatsvindt of niet, vindt in de praktijk het houden en doden van dieren,
uitsluitend of in hoofdzaak ter verkrijging van de van die dieren afkomstige
pels, louter bedrijfsmatig plaats. Gelet daarop is ervoor gekozen overtredingen
van voorschriften gesteld in het onderhavige wetsvoorstel strafbaar te stellen
als economische delict, gekwalificeerd als overtreding.Daarnaast is voorzien in een meldingsplicht voor de nertsenhouder die –
vanaf het tijdstip van mededeling in de Staatscourant – voortdurend
nertsen houdt. Deze moeten aangeven hoeveel dieren worden gehouden, waar zij
op voorgestelde datum nertsen hielden en, indien de houderij sedertdien is
verplaatst, waar de dieren bij inwerkingtreding van de wet worden gehouden.
Ook voor houders die op datum van vermelding in de Staatscourant beschikken
over de benodigde vergunningen en tevens investeringsverplichtingen zijn aangegaan
geldt een meldingsplicht. Zij kunnen slechts gebruik maken van de overgangstermijn
indien zij ten tijde van de inwerkingtreding van de wet daadwerkelijk nertsen
zijn gaan houden. Aldus ontstaat een goed beeld van de startsituatie en wordt
een goede basis verkregen voor een gedegen controle op de houders. Bij wijze
van uitzondering is het krachtens artikel 4, vierde lid, in bijzondere omstandigheden
mogelijk om de nertsenhouderij over te dragen. De nertsenhouder dient daartoe
een verklaring van de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit te
hebben verkregen inhoudende dat de bedoelde bijzondere omstandigheden zich
hebben voorgedaan. Voor de opvolgend houder geldt eveneens een meldingsplicht.
Hij kan niet meer nertsen houden dan zijn voorganger op het tijdstip van inwerkingtreding
van deze wet hield. Met het toezicht op de naleving van de wet en de opsporing
van overtredingen zullen in de eerste plaats de ambtenaren van de Algemene
Inspectiedienst (hierna: AID) van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
zijn belast. Aangezien het wetsvoorstel slechts op ongeveer 200 bedrijven
van toepassing is, is een beperkte inzet van de AID noodzakelijk. Met name
in het tijdvak tot 10 jaar na inwerkingtreding van het wetsvoorstel zal de
AID controleren of een nertsenhouderij voldoet aan de voorwaarden van het
overgangsregime zoals neergelegd in artikel 4 van deze wet. Daarna
zal het niet langer toegestaan zijn een pelsdierhouderij in werking te hebben
en kan de inzet van de AID zich beperken tot optreden tegen eventuele overtreders
van dit verbod. De wet wordt strafrechtelijk gehandhaafd. De gevolgen van
het onderhavige wetsvoorstel voor de werklast van de rechterlijke macht zullen
echter, alleen al gezien de omvang van de sector waarop het wetsvoorstel betrekking
heeft, beperkt zijn.§ 10. Gevolgen voor het bedrijfslevenVolgens de Nederlandse Federatie van Edelpelsdierenhouders zijn in Nederland
circa 200 nertsenhouders die als hoofdtak nertsen houden. De nertsen worden
op het bedrijf van de nertsenhouder gedood. Mondiaal worden jaarlijks nu ruim
40 miljoen pelzen geproduceerd. Volgens de cijfers voor 2005 van Oslo Fur
Auctions is Denemarken met ongeveer 32,1% van de wereldproductie verreweg
de grootste producent van nertsenbont. China produceert 19,9% van alle
pelzen. Nederland staat op derde plaats op de wereldranglijst met 8,2%
van het nertsenbont. Om aan de wereldvraag naar bont te kunnen blijven voldoen
zal de nertsenhouderij in andere landen waarschijnlijk toenemen indien de
nertsenhouderij in Nederland wordt gestaakt. Duidelijke verschuivingen in
de wereldproductie van nertsenbont zijn al waarneembaar in de afgelopen tien
jaar. Nertsenbontproductie in China is fors gestegen van 1,5 miljoen pelzen
in 1996 naar 8 miljoen in 2005. De verschuiving van de nertsenproductie naar
China wordt mede veroorzaakt door de minder strenge normen voor milieu, dierwelzijn
en arbeidsomstandigheden die in het land gelden. Tevens vindt tegenwoordig
ruim 70% van alle bontbewerking in China plaats. In Europa is in dezelfde
periode de productie van nertsenpelzen in Polen (van 10 000 naar 1,8
miljoen) en de Baltische Staten (650 000 naar 1,25 miljoen) ook gestegen.
Nederland heeft hierdoor ook bijna 2% van zijn aandeel in de wereldmarkt
verloren. Uit bronnen van de pelsdiersector (De pelsdierenhouder) blijkt dat
nertsenhouders ook voor de concurrentie uit de lagelonenlanden zijn beducht.Het feit dat er in het buitenland nog wel vraag naar nertsenbont is, biedt
geen geldige reden om het bedrijfsmatige houden van nertsen in Nederland niet
te verbieden. Er is geen reden in eigen land niet uit te gaan van onze eigen
morele normen en waarden. Er zijn ook landen waar geen bezwaar tegen kinderarbeid
bestaat. In Nederland heeft men wel bezwaar tegen en wordt de kinderarbeid
niet ingevoerd omdat het elders voorkomt. Insgelijks is de constatering dat
nertsen in andere landen zich vaak onder nog erbarmelijker welzijnsomstandigheden
verkeren, vormt geen beletsel om de nertsenhouderij in eigen land te verbieden.Verder wordt er geopperd dat als de nertsenhouderij in Nederland verboden
wordt, dat nertsenhouders hun bedrijven in andere landen met name in Oost-Europa
voort zullen zetten. Echter wijst het onderzoek van accountantskantoor ABAB
uit 2005 over de pelsdierensector uit dat voor het merendeel van de nertsenhouders
emigratie geen alternatief is. Alleen de grote bedrijven met meer dan 6000
fokteven blijken emigratie te overwegen (het gemiddelde nertsenbedrijf telt
ongeveer 3000 moederdieren).In Nederland worden jaarlijks ruim 3,5 miljoen pelzen geproduceerd. De
handelswaarde van Nederlandse pelzen is ruim 75 miljoen euro per jaar. De
opbrengst van een pels bedraagt 15 tot 30 euro, afhankelijk van kwaliteit,
vraag en aanbod. De kostprijs per pels voor kledingfabrikanten, exclusief
de beloning voor arbeid en bedrijfsleiding, liggen tussen de 30 en 60 euro
per nertsenvel. Volgens de Nederlandse Federatie van Edelpelsdierenhouders
werken anno 2006 in de nertsenhouderij ongeveer 950 medewerkers full-time
en 250 mensen part-time. Daarnaast biedt de nertsenhouderij aan seizoensarbeiders
voor een deel van het jaar werk. Thans heeft de pelsdierensector aanzienlijk
problemen om voldoende Nederlandse werkkrachten te vinden die bereid zijn
om nertsen te doden en te villen. Het gebrek aan mankracht is
zo nijpend dat in 2005 het CWI aan de eisen van de pelsdierensector tegemoet
kwam door een verkorte terwerkstellingsprocedure in te stellen. Hierdoor zijn
werkvergunningen makkelijker verleend aan goedkope arbeidskrachten uit de
nieuwe Oost-Europese EU-landen om afpelswerkzaamheden te kunnen verrichten.
Tevens vormt de nertsenhouderij niet altijd de enige bron van inkomsten voor
veel nertsenhouders. In veel gevallen worden inkomsten uit andere (landbouw)activiteiten
als akkerbouw, tuinbouw, rundveehouderij, varkenshouderij, pluimveehouderij
en paardenhouderij ook verkregen. De beëindiging van de nertsensector
zou derhalve niet noodzakelijkerwijze grote gevolgen hebben voor de betrokkenen
die al een deel van hun reguliere inkomsten uit andere bedrijfsactiviteiten
verkrijgen.Ten tijde van het rapport Van Noord stond naar schatting 20% van
de bedrijven als maatschap te boek, waarbij ouder (meestal de vader) en kind
samen een maatschap vormen en waarbij de vader ouder is dan 50. Op eveneens
20% van de bedrijven is het bedrijfshoofd ouder dan 50 jaar. Op de
resterende bedrijven is het bedrijfshoofd jonger dan 50 jaar. In de toeleverende
en afnemende industrie zijn ongeveer 450 arbeidsplaatsen afhankelijk van de
nertsenhouderij. De heer Van Noord verwachtte dat de werknemers in de toeleverende
industrie elders emplooi zouden kunnen vinden. Hij schatte tevens in dat de
werkgelegenheid in de afnemende en verwerkende industrie slechts ten dele
zal verdwijnen. Met name voor de internationale veilinghuizen die in Nederland
gevestigd zijn, verwachtte hij dat de gevolgen kleiner zullen zijn dan voor
de Nederlandse bonthandel.Het ABAB rapport geeft een duidelijker beeld van de stand van zaken anno
2005. Uit dit pelsdierensectoronderzoek is gebleken dat 37% van de
nertsenhouders voor een maatschap als rechtsvorm heeft gekozen. 31%
heeft een BV gevormd. Slechts 9% van de nertsenhouders werkt als eenmanszaak.
Uit dit onderzoek is ook gebleken dat 56% van de fokkers nog niet weet
of zij een bedrijfsopvolger heeft, 27% geeft aan dat ze die niet heeft.
Derhalve concludeert het rapport dat slechts 25% van de geënquêteerde
pelsdierbedrijven verwacht dat ze binnen nu en 10 jaar het bedrijf aan iemand
anders kan overdragen. Het rapport laat ook zien dat 56% van de fokkers
45 jaar of ouder is. Minder dan 4% van de ondervraagden is jonger dan
30 jaar.Uit de evaluatie van het plan van aanpak in 1998 was gebleken dat de eerste
fase van het plan van aanpak door vrijwel alle nertsenhouders was uitgevoerd.
De daarvoor gepleegde investeringen bedroegen ongeveer 27 miljoen euro. Verder
was er geïnvesteerd in het plaatsen van emissiearme mestsystemen, waarmee
nogmaals 27 miljoen euro was gemoeid. In totaal kwam dit overeen met gemiddeld
95 euro per fokteef. De heer Van Noord verwachtte dat de gedane investeringen
bij de toenmalige opbrengstprijzen (1999) in 10 jaar konden worden terugverdiend.
Hij wees er echter wel op dat de prijzen onvoorspelbaar zijn en worden gekenmerkt
door een cyclisch verloop. Pluimveeslachterijen en de visverwerkende industrie
die de grondstof voor het nertsenvoeder aanleveren, zullen bij een algeheel
verbod op het houden van pelsdieren hun afzet elders moeten vinden. De schattingen
over de hieraan verbonden kosten lopen uiteen 1 tot 2,5 miljoen euro.Verder heeft de Nederlandse Federatie van Edelpelsdierenhouders in 2006
United, een Amerikaanse vaccinfabriek, voor een bedrag van bijna 10 miljoen
euro gekocht. Hiermee trachtte de organisatie haar afhankelijkheidspositie
met betrekking tot de verkrijging van vaccins te voorkomen. 70% van
de kosten van deze overname wordt gefinancierd door deelnemerscertificaten
en de NFE zelf. Gelet op het feit dat deze Amerikaanse vaccinfabriek ook vaccins
verstrekt aan nertsenproducenten in Noord Amerika, Rusland en andere Europese
landen, is het niet aannemelijk dat een verbod op de nertsenhouderij in Nederland
desastreuse gevolgen voor de fabriek zal hebben. Op 30 april 2004 is de «Verordening welzijnsnormen nertsen
(PPE) 2003» op 30 april 2004 van kracht geworden. In het kader
van deze productschapsverordening zijn nertsenhouders verplicht om in nieuwe
huisvestingssystemen te investeren. Het overschakelen naar nieuwe huisvesting
wordt gefaseerd. Voor 1 januari 2009 dienen 25% van de dieren
te worden gehuisvest volgens de nieuwe welzijnsnormen. Tussen 1 januari
2009 en 1 januari 2014 moet 50% op deze wijze worden gehuisvest.
Vanaf 1 januari 2014 moeten alle nertsen in Nederland worden gehuisvest
volgens de PPE-welzijnsnormen. Naast deze verplichte investeringen zien veel
nertsenhouder kansen om het aantal fokdieren op hun bedrijf uit te breiden.
In het verlengde hiervan worden steeds meer vergunningen aangevraagd in het
kader van de Wet Milieubeheer. Gezien het verbod op het houden van vossen
voor de productie van bont dat op 1 april 2008 ingaat, worden door pelsdierenbedrijven
aanvragen ingediend om het vergunde aantal vossen naar nertsen om te zetten.
Doorgaans worden er al nertsen op deze bedrijven gehouden.Artikelsgewijze toelichtingArtikel 1Dit artikel bevat de begripsomschrijvingen. Centraal begrip in het overgangsrecht
van dit wetsvoorstel is het begrip «nertsenhouderij». Op de bedrijven
die nertsen houden is de Meststoffenwet van toepassing. Om de zaken niet nodeloos
ingewikkeld te maken is voor de omschrijving van nertsenhouderij zoveel mogelijk
aangesloten bij het begrip «bedrijf» uit die wet, met dien verstande
dat onder de nertsenhouderij slechts wordt verstaan dat gedeelte van het bedrijf
dat daadwerkelijk wordt gebruikt voor het houden van nertsen. De beoordeling
welk gedeelte van het bedrijf tot de nertsenhouderij behoort, zal worden gemaakt
op grond van de feitelijke omstandigheden. Indien op het bedrijf in de zin
van de Meststoffenwet andere activiteiten tot uitoefening van de landbouw
worden verricht, kunnen gedurende de overgangsperiode slechts nertsen worden
gehouden in dat gedeelte van het bedrijf waar op en vanaf de publicatie in
het Staatsblad nertsen worden gehouden. Dit is met name van belang indien
het bedrijf op meerdere locaties is gevestigd. Of op een bedrijf nog nertsen
mogen worden gehouden nadat dit wetsvoorstel tot wet is geworden, hangt er
tevens vanaf of de houder reeds nertsen hield ten tijde van de publicatie
in het Staatsblad.Artikel 2Deze wet heeft betrekking op het houden en doden van dieren ter verkrijging
van hun pels. Met deze wet is niet beoogd het houden van dieren waarvan de
pels als bijproduct van bijvoorbeeld de vleesproductie wordt gewonnen, te
verbieden. De verboden in het eerste en tweede lid van artikel 2 zijn daarom
beperkt tot die dieren die in hoofdzaak of uitsluitend om hun pels gehouden
worden. De rest van het dier zal in dat geval vaak als afval worden beschouwd.
Onder pels wordt, voor zover hier van belang, volgens Van Dale’s groot
woordenboek van de Nederlandse taal verstaan: dichtbehaarde huid van verschillende
dieren, vooral van schapen of roofdieren» en tevens «dierenhuid
die met haren erop toebereid is». Schapen worden onder meer gehouden
omwille van hun wol. Zij worden echter gedood tevens omwille van hun vlees.
Hun pels/vacht kan derhalve worden beschouwd als een bijproduct van de productie
van wol en vlees. Evenzo wordt de huid van varkens en runderen aangewend voor
de productie van leer. In deze gevallen is er geen sprake van het doden van
dieren uitsluitend of in hoofdzaak om hun pels te verkrijgen. Het onderhavige
wetsvoorstel heeft dan ook geen betrekking op de hier beschreven voorbeelden.
In het algemeen zal duidelijk zijn of een dier wordt gehouden
ter verkrijging van de pels omdat meestal de houder zelf degene zal zijn die
de pels verkrijgt of hoopt te verkrijgen. Daarnaast is echter ook sprake van
houden als bedoeld in artikel 2, eerste lid, indien de houder niet zelf voornemens
is de pels te winnen maar het houden geschiedt met het oog op de winning van
de pels door een opvolgend houder. Het gaat hierbij niet om het subjectieve
oogmerk van de houder maar om de objectieve strekking van de gedraging: het
houden was – gelet op alle omstandigheden van het geval – gericht
op de productie van bont.Artikelen 3 en 4Om gebruik te kunnen maken van de overgangstermijn dient de pelsdierhouder
zich binnen vier weken na inwerkingtreding van de wet te melden bij de Minister
van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Op deze wijze wordt een overzicht
verkregen waar de pelsdierhouderijen gevestigd zijn en hoeveel dieren zij
houden. Ingevolge het vijfde lid van artikel 3 zal in voorschriften met betrekking
tot de wijze waarop de melding dient plaats te vinden, worden voorzien. In
hoofdzaak kan slechts de nertsenhouder die op het tijdstip van inwerkingtreding
van deze wet nertsen hield, gedurende de overgangsperiode nog nertsen houden.
Een gelijke voorziening staat open voor de nertsenhouder die bij de inwerkingtreding
van deze wet daadwerkelijk nertsen houdt en tevens op die datum reeds beschikte
over alle benodigde vergunningen en investeringsverplichtingen was aangegaan.
Indien een houder die aan alle voorwaarden voldoet de houderij onder bijzondere
titel aan een derde overdraagt, kan die derde geen gebruik maken van de overgangstermijn.
Dit geldt ook indien van ouder op kind wordt overgedragen. Doorslaggevend
criterium is in alle gevallen of er sprake is van een wijziging van het houderschap.
Met betrekking tot de veel gehanteerde constructie van de maatschap betekent
dit het volgende. In geval een nertsenhouderij in zijn geheel wordt overgedragen
aan een maatschap valt een dergelijke overdracht niet onder artikel 4. In
dat geval is er immers sprake van een nieuwe houder. Ditzelfde geldt indien
iemand na het tijdstip van inwerkingtreding van deze wet is toegetreden tot
een maatschap. Alsdan wordt het houderschap immers uitgebreid. Indien daarentegen
sprake is van een bestaande maatschap die voor gezamenlijke rekening en risico
wordt geëxploiteerd waarbij één van de maten (bijvoorbeeld
de vader) uit de maatschap treedt dan vindt ten aanzien van de overige maten
(waaronder bijvoorbeeld de andere echtgenoot of kinderen) geen overdracht
van het houderschap plaats. De overgebleven maten oefenden immers reeds het
gezamenlijk houderschap uit. Ook ingeval van ontbinding van een maatschap
onder gelijktijdige overdracht van de houderij aan één of meer
van de oorspronkelijke maten, is van een wijziging van het houderschap geen
sprake. Wordt de maatschap daarentegen ontbonden en vindt overdracht plaats
aan iemand die niet in de maatschap zat dan is er wél sprake van een
overdracht van het houderschap en geldt de overgangstermijn niet. Eén
en ander is uiteraard mede afhankelijk van de inrichting van de maatschap.
Indien sprake is van een besloten of naamloze vennootschap, kan de vennootschap
als houder worden aangemerkt. Overdracht van de aandelen in de vennootschap
na 14 april 2000 brengt dan geen wijziging in het houderschap. Uiteraard
geldt één en ander alleen indien de pelsdierhouderij reeds voor
of op 14 april in de vennootschap was ingebracht. De houder die na 14 april
2000 onder algemene titel een houderij heeft verkregen, bijvoorbeeld door
vererving, treedt in de rechten van zijn voorganger en heeft derhalve dezelfde
aanspraken op een overgangstermijn als zijn voorganger had. Door omstandigheden
kan een nertsenhouder, die gedurende de overgangstermijn nertsen mag houden,
worden gedwongen de nertsenhouderij op korte termijn te beëindigen én
de tot het bedrijf behorende grond en gebouwen van de hand te doen. Te denken valt bijvoorbeeld aan de omstandigheid dat de nertsenhouderij
deel uitmaakt van een te verdelen gemeenschap na echtscheiding, overlijden
of faillissement, de omstandigheid dat de nertsenhouder door invaliditeit
wordt getroffen of dat hij wegens het bereiken van de pensioengerechtigde
leeftijd het bedrijf gedurende de overgangstermijn van de hand wil doen en
voor zijn pensioenvoorziening afhankelijk is van de verkoop van het bedrijf.
In deze gevallen kan voor de nertsenhouder een groot financieel nadeel voortvloeien
uit het niet als nertsenhouderij kunnen overdragen van zijn bedrijf terwijl
hij daartegen niet of slechts in beperkte mate voorzorgsmaatregelen kan treffen.
Om het financieel nadeel voor deze houders te beperken is in het vierde lid
van artikel 4 voorzien in de mogelijkheid om in bijzondere omstandigheden
de nertsenhouderij toch over te dragen. Uiteraard gaat het hier om overdracht
tegen een prijs conform de marktwaarde. Het doel van de hier beschreven uitzondering
is immers het beperken van financieel nadeel bij de nertsenhouder. Om voor
deze uitzondering in aanmerking te komen dient de nertsenhouder een verklaring
van de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit te verkrijgen waaruit
blijkt dat hij naar het oordeel van de Minister heeft aangetoond dat hij door
omstandigheden is gedwongen tot bedrijfsbeëindiging over te gaan en het
bedrijf te gelde te maken. In het vijfde lid zijn enkele bijzondere omstandigheden
beschreven. Bij ministeriële regeling kunnen eventueel nog andere bijzondere
omstandigheden worden aangewezen. Van deze mogelijkheid zal zeer terughoudend
gebruik worden gemaakt.Het zou onwenselijk zijn indien in de periode na inwerkingtreding van
het wetsvoorstel het welzijn van de nertsen nog belangrijk zou verslechteren
doordat de verbeteringen die ter uitvoering van het plan van aanpak zijn aangebracht
weer ongedaan worden gemaakt. In het tweede lid, onderdeel c, van artikel
4 zijn daarom normen opgenomen waaraan de huisvesting en verzorging van de
nertsen in ieder geval moet blijven voldoen gedurende de overgangstermijn.
Omdat de nertsenhouders naar alle waarschijnlijkheid geen mogelijkheden meer
hebben om extra investeringen ten behoeve van de huisvesting van de dieren
nog terug te verdienen is uitgegaan van de situatie zoals die blijkens de
evaluatie van het plan van aanpak op de meeste bedrijven bestond in 1998.Artikel 5Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur wordt geregeld dat gedurende
tien jaar na het tijdstip van inwerkingtreding van deze wet jaarlijks een
vast percentage nertsenhouders zich kan laten uitkopen. Voor een nadere toelichting
wordt verwezen naar paragraaf 6 van het algemeen deel.Van Velzen 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30826-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl