Vaststelling begroting Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2009; Lijst van Vragen en Antwoorden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-24 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST133334
 2008-2009
 
 31 700 XVI
 Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2009
 
 
 
 
 Nr. 
 167
 LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
 Vastgesteld 1 juli 2009
 De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft een aantal vragen voorgelegd aan de minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over de brief van 8 juni 2009 inzake Budgettaire maatregel
geneeskundige ggz (Kamerstuk 31 700 XVI, nr. 140).
 De minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 30 juni 2009.
Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
 
 De voorzitter van de commissie,
 Smeets
 De griffier van de commissie,
 Teunissen
 
 1
 
 Wat is de oorzaak van de overschrijding van € 119
miljoen in de geneeskundige ggz? In hoeverre speelt een toename van het volume
een rol? Is de toegenomen vraag de oorzaak van deze volumestijging? Zo ja,
wat is de oorzaak voor deze toegenomen vraag?
 
 
 De overschrijding van het beschikbare kader in de geneeskundige ggz bedraagt € 184
mln. Deze is toe te leiden tot verschillende oorzaken.
 Ten eerste blijkt dat er voor de jeugd-ggz in 2008 € 38 mln
meer contractruimte beschikbaar is gesteld dan waarmee rekening was gehouden
in de VWS-begroting 2008. De Nederlandse Zorgautoriteit heeft bij de overgang
van de geneeskundige GGZ naar de Zorgverzekeringswet in 2008, initiële
budgetten vastgesteld voor alle ggz-instellingen. In deze budgetten zijn de
in 2007 toegekende incidentele middelen voor jeugd-ggz meegenomen als structurele
middelen.
 Ten tweede is € 22 miljoen van de overschrijding het gevolg
van de structurele verhoging van de beleidsregelwaarden. Deze verhoging was
ter dekking van de extra rentekosten die zorgaanbieders zouden maken voor
het aantrekken van extra werkkapitaal. Dit werkkapitaal was nodig om de periode
tussen opening en sluiting van de DBC’s te overbruggen.
 Het resterende bedrag van de geconstateerde overschrijding is vrijwel
geheel te herleiden tot een hogere dan beschikbare groei van het volume aan
zorgconsumptie.
 De groei van het volume is het gevolg van vraag- en aanbodontwikkelingen.
Aan de vraagzijde heb ik geen aanwijzingen dat het aantal mensen met psychische
stoornissen toeneemt. De vraag kan desalniettemin stijgen door bijvoorbeeld
het manifest worden van zogeheten latente vraag, vroegere signalering en betere
diagnostiek.
 2
 
 Kan worden toegelicht per doelgroep waar de kostenstijging
zich precies voordoet binnen de geneeskundige ggz?
 
 
 In de VWS-begroting staat vermeld welke middelen in totaal beschikbaar
zijn voor de gehele geneeskundige ggz. Daarbij wordt slechts onderscheid gemaakt
naar geneeskundige ggz verleend door instellingen en geneeskundige ggz verleend
door vrijgevestigden. Het kabinet hanteert geen aparte budgettaire deelkaders
voor verschillende leeftijdsklassen of bevolkingsgroepen. Ik kan dan ook niet
aangeven waar de overschrijding zich voordoet.
 Ook een overzicht over de groei doelgroepen van 2008 ten opzichte van
2007 is niet goed te geven, omdat in de vergelijking in 2008 de geneeskundige
ggz voor het eerst apart staat van de ggz die in 2007 nog in zijn geheel onder
de AWBZ viel.
 3
 
 Kan worden toegelicht waarop de geraamde kosten voor
geneeskundige ggz waren gebaseerd, van welke cijfers en aannames is uitgegaan
en in hoeverre de kostenoverschrijding een verrassing is c.q. had kunnen worden
voorzien?
 
 
 Voor het gehele BKZ geldt dat het kabinet de beschikbare groeiruimte heeft
gebaseerd op de ramingen van het Centraal Planbureau. Binnen die ramingen
is voor ieder sector in ieder geval ruimte beschikbaar om de gevolgen van
demografische ontwikkeling op te vangen. Daarboven is er nog extra ruimte
verdeeld om de gevolgen van de zogeheten autonome groei op te vangen.
 4
 
 Zal de aanpassing van de tarieven worden gedifferentieerd
naar verschillende beroepsgroepen of wordt er voor de gehele geestelijke gezondheidszorg
(ggz) een gelijke tariefsverlaging ingevoerd? Zo ja, wat betekent dit concreet
voor de verschillende beroepsgroepen in de geneeskundige ggz?
 
 
 De precieze technische uitwerking van de aanwijzing is aan de Nederlandse
Zorgautoriteit. Het ligt in de lijn der verwachting dat zij de maatregel generiek
aan de gehele sector oplegt.
 5
 
 In hoeverre heeft de kostenoverschrijding te maken
met fouten, onjuiste aannames en onjuiste normen in de diagnose behandel combinaties
(dbc’s)? In hoeverre is aanpassing van dbc’s noodzakelijk en mogelijk?
 
 
 Een deel van de overschrijding is gerelateerd aan de DBC-systematiek (€ 22
mln), namelijk het gevolg van de structurele verhoging van de beleidsregelwaarden.
Deze verhoging was ter dekking van de extra rentekosten die zorgaanbieders
maken voor het aantrekken van extra werkkapitaal. Dit werkkapitaal was nodig
om de periode tussen opening en sluiting van de DBC’s te overbruggen.
Aanpassing van de DBC’s is niet noodzakelijk. Wel werkt VWS samen met
veldpartijen aan de uitwerking van de motie Van Gerven, waarin verzocht wordt
het dbc-systeem zodanig aan te passen dat vergoeding van dbc’s in termijnen
(deel-dbc’s) mogelijk wordt.
 6
 
 Zijn de productieafspraken becijferd tegen de dbc-tarieven
of tegen de lagere afgesproken prijzen?
 
 
 De geconstateerde overschrijding van € 184 mln is gebaseerd
op de door GGZ-instellingen en betrokken verzekeraars gemaakte productie-afspraken.
 Deze productie-afspraken zijn uitgedrukt en becijferd in de afgesproken
prijzen. Verschillen tussen de dbc-tarieven en de afgesproken prijzen worden
met de instellingen verrekend via een zogenaamd verrekentarief.
 7
 
 Hoe is de financiële positie van zorginstellingen
in de ggz op dit moment? Verwacht u dat zij de tariefmaatregel kunnen opvangen?
 
 
 De financiële positie van de ruim tweehonderd ggz-instellingen in
Nederland is divers. In het brancherapport over het jaar 2007 van accountantsbureau
PriceWaterhouseCoopers (PWC) staat onder andere het volgende over de ggz-sector
als geheel: de omzet in de GGZ is in 2007 met gemiddeld 8% gestegen,
er waren 21 instellingen met verlies in 2007, gemiddeld bedroeg de netto-winstmarge
1,6%. Ook wijst PWC erop dat de solvabiliteit van de sector minder
stijgt dan in het licht van het stijgende risicoprofiel wenselijk is. Op basis
van de jaarrekeningen over 2008 die per 1 juni 2009 gedeponeerd zijn
is over enige tijd een geactualiseerd beeld beschikbaar.
 8
 
 Deelt u de vrees van de ABVAKABO/FNV dat deze tariefmaatregel
ten koste zal gaan van het personeel? Wat gaat u doen om dit voorkomen?
 
 
 Ik deel die vrees niet. Besparingen kunnen op uiteenlopende manieren gerealiseerd
worden. Voor elke aanbieder zal dat anders gebeuren, want elk heeft immers
zijn bedrijfsvoering anders georganiseerd. Instellingen kunnen
er voor kiezen om hun gemaakte kosten te verlagen door effectiever te werken.
 9
 
 Vindt u niet dat het Budgettair Kader Zorg afgestemd
dient te zijn op de reële vraag naar zorg?
 
 
 Bij de start van het kabinet zijn afspraken gemaakt over het totaal van
het voor zorguitgaven beschikbare kader (het Budgettair Kader Zorg). Daarbij
heeft het kabinet zich gebaseerd op de ramingen van het Centraal Planbureau
voor de zorguitgavenontwikkeling in de kabinetsperiode. Bij de ramingen is
rekening gehouden met de demografische ontwikkeling en met de zogeheten autonome
groei.
 10
 
 In hoeverre rijmt u de tariefmaatregel ggz met de invoering
van marktwerking in de kortdurende ggz vorig jaar?
 
 
 De geneeskundige ggz is per 1-1-2008 overgeheveld naar de Zorgverzekeringswet.
Tevens is prestatiebekostiging op basis van DBC’s ingevoerd. Prestatiebekostiging
en meer ruimte voor eigen verantwoordelijkheid blijven uitgangspunten van
mijn beleid, ook voor de GGZ. Wel moeten de voorwaarden daarvoor aanwezig
zijn. Op dit moment is nog niet aan de condities ter zake, van bijvoorbeeld
de tarieven, voldaan. Zo is in het dbc-systeem dat is ingevoerd nog een aantal
verfijningen noodzakelijk. De declaratie en registratie van dbc’s is
op gang gekomen, maar moet nog beter. Momenteel worden de dbc-opbrengsten
ook nog nagecalculeerd op basis van de oude AWBZ-producten. Daarbij is in
deze overgangsfase nog sprake van regiobudgetten en inkoop door marktleiders
op regioniveau. Om verantwoord te dereguleren is verder nog belangrijk dat
verzekeraars ook op het gebied van de geneeskundige ggz risicodragend zijn.
Dat betekent een afbouw van de ex post risicoverevening. Dat kan alleen als
de risicoverevening ex ante op orde is, zodat het level playing field tussen
zorgverzekeraars niet in gevaar komt. Ook de ontwikkeling van kwaliteitsindicatoren
en de kwaliteit van de indicatiestelling zijn van belang.
 11
 
 Er wordt een besparing van structureel € 103
miljoen voor 2010 (3,5%) voorgesteld. Hoe is dit percentage opgebouwd
en tot stand gekomen?
 
 
 In de eerste plaats merk ik op dat er een besparing van € 119
miljoen wordt voorgesteld. De beoogde opbrengst van de tariefmaatregel moet
u zien als de door het kabinet van de ggz-sector verlangde bijdrage aan de
beperking van de kosten van de zorg. Het deelkader voor de geneeskundige ggz
is vorig jaar overschreden met een aanzienlijk groter bedrag dan die van de
maatregel die ik neem. Zoals u weet, bedraagt die overschrijding € 184
mln. In het licht van die overschrijding acht ik een bijdrage van € 119
mln verantwoord. Andere zorgsectoren leveren ook een bijdrage aan het totaal
van ca. € 1 miljard te besparen maatregelen.
 12
 
 Geldt het genoemde percentage voor alle ggz zorgaanbieders?
Zo nee, op welke wijze zal dit worden gedifferentieerd?
 
 
 Zie mijn antwoord op vraag 4.
 13
 
 Kunnen de gegevens van de Nederlandse Zorgautoriteit
(NZa) en het College voor zorgverzekeringen (CVZ) over de stijging van de
zorguitgaven aan de Kamer worden gezonden?
 
 
 De door mij geconstateerde overschrijding in de geneeskundige GGZ is gebaseerd
op gegevens van de NZa met betrekking tot de door GGZ-instellingen en betrokken
verzekeraars gemaakte productie-afspraken. Vervolgens is een vergelijking
gemaakt tussen de van de NZa ontvangen gegevens en het in de VWS-begroting
beschikbare kader. Daaruit blijkt een overschrijding van € 184 miljoen.
 
 In de bijlage bij deze antwoorden treft u het eind mei van de NZa ontvangen
budgetoverzicht aan met betrekking tot de geneeskundige ggz geleverd door
instellingen. In dit overzicht wordt voor het
totaal aanvaardbare kosten (op basis van de productie-afspraken) in 2008 een
bedrag genoemd van € 3 162,8 miljoen. Op basis van dit bedrag
is een vergelijking gemaakt met het beschikbare bedrag, d.w.z. het bedrag
in de VWS-begroting 2008 plus de daarna verwerkte bijstellingen in de verschillende
suppletore wetten (inclusief de voor de geneeskundige ggz beschikbare groeimiddelen).
Uit die vergelijking volgt een overschrijding van € 184 miljoen.
 
 Het CVZ heeft in de toelichting op de levering met betrekking tot de financiering
van de uitgaven voor geneeskundige ggz over 2008 aangegeven nog geen betrouwbaar
beeld van de uitgaven in de geneeskundige GGZ te kunnen leveren.
 14
 
 Bent u van mening dat deze tariefmaatregel niet ten
koste zal gaan van de kwaliteit van de kortdurende geestelijke gezondheidszorg?
Zo ja, waarop is dat gebaseerd?
 
 
 Ik verwacht dat zorgaanbieders ook met lagere tarieven cliënten op
goede wijze zullen helpen binnen de gestelde kwaliteitsnormen. Dat dit mogelijk
is, laten nieuwe toetreders tot de ggz-markt zien. Deze bieden ggz aan voor
tot wel 15% lagere tarieven dan de reguliere instellingen. Ook deze
nieuwe aanbieders zijn gehouden aan de eisen van de Inspectie voor de Gezondheidszorg
en bieden dus zorg van voldoende kwaliteit.
 15
 
 Met hoeveel zijn de uitgaven aan de ggz gestegen in
2008 ten opzichte van 2007? Hoeveel patiënten zijn in 2008 meer behandeld
dan in 2007?
 
 
 Op basis van de actuele cijfers bedraagt de totale uitgavenstijging in
de gehele GGZ (zowel de geneeskundige (Zvw) als langdurige (AWBZ) ggz) in
2008 ten opzichte van 2007 circa € 450 miljoen, dat is inclusief
de compensatie voor de gestegen lonen en prijzen van ongeveer 4%. Uit
de wachttijdenrapportage 2008 blijkt dat er in 2008 4% meer cliënten
geholpen zijn dan in 2007.
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Van der Vlies (SGP), Kant (SP), Snijder-Hazelhoff (VVD), Ferrier
(CDA), ondervoorzitter, Joldersma (CDA), De Vries (CDA), Smeets (PvdA), voorzitter,
Van Miltenburg (VVD), Schippers (VVD), Smilde (CDA), Timmer (PvdA), Koşer
Kaya (D66), Willemse-van der Ploeg (CDA), Van der Veen (PvdA), Schermers (CDA),
Van Gerven (SP), Wolbert (PvdA), Zijlstra (VVD), Ouwehand (PvdD), Agema (PVV),
Leijten (SP), Bouwmeester (PvdA), Wiegman-van Meppelen Scheppink (CU), Sap
(GL) en De Roos-Consemulder (SP).
 Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Van Velzen (SP), Neppérus (VVD),
Atsma (CDA), Aasted Madsen-van Stiphout (CDA), Ormel (CDA), Van Dijken (PvdA),
Verdonk (Verdonk), Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD), Vietsch (CDA),
Arib (PvdA), Van der Ham (D66), Uitslag (CDA), Gill’ard (PvdA), Omtzigt
(CDA), Langkamp (SP), Vermeij (PvdA), De Krom (VVD), Thieme (PvdD), Bosma
(PVV), Luijben (SP), Heerts (PvdA), Ortega-Martijn (CU), Halsema (GL) en De
Wit (SP).
 
 
 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.