Faillissementswet; wijziging ivm de sanering van schulden van natuurlijke personen; Nadere memorie van antwoord
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 19971998-22969, nr. 297

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum ontvangst

30-03-1998

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

22969 nr. 297

26-03-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 22969Toon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 23429Toon alle publicaties in dit dossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 40 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
22 9691Wijziging van de Faillissementswet in verband met de sanering van schulden
van natuurlijke personen23 4292Inwerkingtreding van en aanpassing van wetgeving aan de wijziging van
de Faillissementswet in verband met de sanering van schulden van natuurlijke
personen (Invoeringswet schuldsaneringsregeling natuurlijke personen)nr. 297NADERE MEMORIE VAN ANTWOORDOntvangen 26 maart 1998Graag zal ik thans ingaan op de vragen en opmerkingen van de leden die
in het nader voorlopig verslag aan het woord zijn. Sinds het vaststellen van
het nader voorlopig verslag is geruime tijd verstreken. De vragen en opmerkingen
in dit verslag alsmede de reacties in dit stadium van vertegenwoordigers van
de rechterlijke macht en de advocatuur maakten nader overleg noodzakelijk.
Ik heb Uw Kamer hiervan op de hoogte gesteld bij brieven van 17 december
1996 en 24 februari 1997 (EK 1996/97, 22 969, nrs. 133 en 133a).
Het overleg heeft geresulteerd in een wetsvoorstel tot wijziging van enige
onderdelen van het voorstel van wet tot wijziging van de Faillissementswet
in verband met de sanering van schulden van natuurlijke personen (TK 1997/98,
25 672, nrs. 1-2), welk wetsvoorstel op 24 maart 1998 door de Tweede
Kamer aangenomen is.De leden van de commissie vroegen mij allereerst een reaktie te geven
op de kritiek van mr W. J. M. van Veen op de bij nota van wijzigingen
ingevoerde regeling van verhaal op levensverzekeringen. Deze kritiek betreft
de volgende zes punten.1. Van Veen heeft kritiek op de idee dat verzekeringen met een verzorgingskarakter
bescherming tegen crediteursverhaal toekomt. Overigens worden hiervoor –
anders dan Van Veen opmerkt – geen argumenten ontleend aan de pensioenwetgeving,
maar berust deze bescherming op de gedachte dat verhaal op verzekeringsvormen
waaraan een verzorgingselement ten grondslag ligt om sociale overwegingen
dient te worden beperkt.Zo ook de toelichting bij het wetsvoorstel houdende vaststelling van titel
7.17 (verzekering) en titel 7.18 (lijfrente) van het nieuwe Burgerlijk Wetboek
(TK 1985–1986, 19 529, nr. 3, p. 57). Deze bescherming is vooral
van belang voor diegenen – zoals bijvoorbeeld zelfstandigen –
die niet door middel van een pensioenverzekering een oudedags- of nabestaandenvoorzieningen
opbouwen, en daarvoor derhalve zijn aangewezen op het sluiten van een levensverzekering.Anders dan Van Veen suggereert worden overigens pensioenen wel degelijk
beschermd tegen de uitwinning door schuldeisers om zodoende recht te doen
aan de verzorgingsdoelstelling van pensioen. Zie nader P. Clausing, Levensverzekering,
pensioen en crediteuren, diss. UVA 1976, p. 9 en W. M. A. Kalkman,
Begunstiging bij levensverzekering, diss. VU 1997, pp. 267–269. In dit
verband verdient opmerking dat de Hoge Raad in zijn uitspraak van 30 mei 1997,
NJ 1997, 573, met betrekking tot een pensioenrecht op grond van de Wet betreffende
verplichte deelneming in een beroepspensioenregeling heeft beslist dat de
curator in het faillissement van de deelnemer – gelet diens belang bij
instandhouding van de door hem getroffen pensioenvoorziening – daarover
niet mag beschikken door dit af te kopen. In het verlengde daarvan ligt het
ook voor de hand om levensverzekeringen met eenzelfde verzorgingsdoelstelling
eveneens te beschermen, ten einde ook diegenen die geen pensioenrechten opbouwen
de mogelijkheid te bieden een voorziening te treffen voor de oudedag en/of
voor nabestaanden. Met het criterium «onredelijke benadeling»
kan daarbij naar mijn mening op evenwichtige wijze rekening worden gehouden
met enerzijds de belangen van de schuldeisers, en anderzijds de belangen van
degene ten behoeve van wier verzorging de verzekering is gesloten. Het criterium
staat immers toe dat levensverzekeringen die niet of niet geheel nodig zijn
ter verzorging van de oude dag of nabestaanden (geheel of gedeeltelijk) uitwinbaar
zijn.2. Van Veen merkt op dat ten onrechte, naast de verzekeringnemer, tevens
aan een herroepelijk aangewezen begunstigde de bevoegdheid wordt verleend
om zich tegen de uitwinning te verzetten. Aan Van Veen kan worden toegegeven
dat bij een herroepelijke aanwijzing van een derde-begunstigde deze een kans,
maar geen recht op de uitkering heeft. Indien het evenwel de verzekeringnemer
wordt toegestaan zich tegen een uitwinning te verzetten wegens onredelijke
benadeling van een derde, is er ook weinig op tegen dat deze derde zélf
zich tegen een dergelijke uitwinning kan verzetten. Het mag dan zo zijn dat
de derde nog slechts een kans op uitkering heeft, dat laat onverlet dat hij
er wel voldoende – beschermenswaardig – belang bij kan hebben
dat zijn vooruitzicht op uitkering niet aangetast wordt (vgl. art. 3:303 BW).3. Van Veen meent voorts dat de regeling leidt tot een onrechtvaardige
behandeling van de crediteuren van de verzekeringnemer ten opzichte van die
van de begunstigde. Van Veen heeft daarbij de situatie op het oog dat de uitkering
opeisbaar wordt voordat herroeping van de aanwijzing is gerealiseerd, bijvoorbeeld
omdat de curator of beslaglegger nog in een procedure hieromtrent is gewikkeld.
Indien de curator de begunstiging wil wijzigen heeft hij de toestemming van
de rechter-commissaris nodig. Tegen de beschikking van de rechter-commissaris
is gedurende vijf dagen hoger beroep mogelijk bij de rechtbank (art. 67 Fw).
De beslaglegger die de begunstiging wil wijzigen, dient daarvan mededeling
te doen aan de geëxecuteerde en kan deze bevoegdheid uitoefenen zodra
na de mededeling twee weken zijn verstreken. Binnen die termijn kan aan de
president een verbod tot wijziging worden gevraagd. Inderdaad is denkbaar
dat binnen deze termijnen het risico zich voltrekt voordat de wijziging van
de begunstiging heeft plaatsgevonden. In de gekozen opzet loopt men derhalve
het gevaar dat de crediteuren van de verzekeringnemer niet tijdig tot wijziging
kunnen overgaan. Hecht men aan de mogelijkheid van rechterlijk ingrijpen tegen
onredelijke benadeling, dan is de genoemde consequentie moeilijk te vermijden.
Bij de verdere behandeling van het wetsvoorstel houdende vaststelling van
titel 7.17 (verzekering) en titel 7.18 (lijfrente) van het nieuwe Burgerlijk
Wetboek zal hieraan nogmaals aandacht worden besteed. 4. Voorts denkt Van Veen dat de regeling tot gevolg heeft dat –
anders dan onder het huidige recht – over elke uitwinbare polis zal
moeten worden geprocedeerd. Van Veen spitst zijn kritiek toe op de uitwinning
van levensverzekeringen in faillissement. Onduidelijk is waarom Van Veen tot
deze conclusie komt. Het feit dat de verzekeringnemer en de begunstigde tegen
de beschikking van de rechter-commissaris hoger beroep kunnen instellen rechtvaardigt
niet de conclusie dat dit dus ook in alle gevallen zal gebeuren.
Uitgangspunt bij de voorgestelde regeling is dat levensverzekeringen uitwinbaar
zijn. Met name indien een dergelijke verzekering noodzakelijk is ter verzorging
van degene voor wie deze gesloten is, is uitwinning niet (geheel) mogelijk.
Meent de rechter-commissaris evenwel dat uitwinning niet onredelijk benadelend
is en geeft hij toestemming voor uitwinning, dan zal de verzekeringnemer of
de begunstigde alleen hoger beroep instellen als hij meent goede argumenten
te hebben waarom de verzekering noodzakelijk is voor de verzorging van de
oude dag of nabestaanden. Ik kan dan ook niet inzien waarom iedere verzekeringnemer
of begunstigde telkens blindelings hoger beroep zal instellen.5. Van Veen meent dat een onbegrijpelijk gevolg van de regeling is dat
de crediteuren die verhaal willen nemen op een uitkering krachtens levensverzekering
beter af zijn indien de uitkering reeds opeisbaar was vóór beslaglegging
of faillissement, dan nadat beslag is gelegd of het faillissement is uitgesproken.
Van Veen geeft als voorbeeld de situatie waarin een verzekeringnemer voor
zijn faillissement een op zijn naam staande begunstiging wijzigt ten gunste
van een derde. De curator kan dan met behulp van de actio Pauliana de uitkering
voor de boedel terug winnen. Volgens Van Veen zou het onder de voorgestelde
regeling mogelijk zijn om zolang de curator geen toestemming voor wijziging
van de begunstiging heeft gegeven, deze te wijzigen ten gunste van de derde.
Zou voor de toestemming de verzekering tot uitkering komen, dan zou in zijn
visie de curator niets kunnen ondernemen. Dit moet berusten op een misverstand.
De voorgestelde regeling sluit een beroep op de actio Pauliana (art. 42 Fw.)
geenszins uit. Belangrijker is evenwel dat een wijziging van de begunstiging
door de verzekeringnemer na het intreden van het faillissement onbevoegd is
geschied. De gefailleerde verzekeringnemer heeft immers de beschikking en
beheer over de verzekering verloren (art. 23 Fw.). Een regel van gelijke strekking
voor beslag treft men in artikel 475h Rv.6. Ten slotte meent Van Veen dat door de techniek van de voorgestelde
regeling, de gekozen criteria aan de hand waarvan moet worden beoordeeld of
en in hoeverre uitwinning is toegestaan en doordat ook verzekeringen die zijn
gericht op de opbouw van een kapitaal onder de werking van de regeling zijn
gebracht, het niet gewaagd is te concluderen dat de regeling betalingsonwil,
chicaneus gedrag en misbruik van de levensverzekering in de hand zal werken.
Dit acht hij overigens ook reeds onder het huidige regime het geval. Van Veen
roept hierbij in herinnering dat in de toelichting bij afdeling 7.17.3 Ontwerp
NBW de mogelijkheden van de individuele beslaglegger te beperkt worden geacht
(TK 1985–1986, 19 529, nr. 3, p. 53).Allereerst zou ik willen opmerken dat de opmerking van Van Veen dat ook
het huidige regime chicaneus gedrag en misbruik van levensverzekeringen in
de hand werkt niet uit de praktijk blijkt. Navraag bij het Verbond van Verzekeraars
heeft mij geleerd dat daarvan geen voorbeelden bekend zijn. Evenmin zijn uit
de jurisprudentie voorbeelden bekend.Van Veen preciseert zijn kritiek voor het overige allereerst aldus dat
de bescherming die de voorgestelde regeling biedt, niet beperkt is tot verzekeringen die recht geven op een lijfrente, maar mogelijk ook bescherming
biedt aan kapitaalverzekeringen.Inderdaad wordt niet alleen bij verzekeringen die recht geven op een lijfrente
aangenomen dat deze een verzorgingskarakter kunnen hebben. Ook aan verzekeringen
die niet tot een lijfrente moeten leiden kan een verzorgingskarakter ten grondslag
liggen. Men denke bijvoorbeeld aan een gemengde levensverzekering die tot
uitkering komt bij het vooroverlijden van de verzekerde en waarbij de uitkering
door de nabestaanden kan worden aangewend ter aflossing van één
of meer geldleningen. Niet valt evenwel in te zien waarom een dergelijke verzekering
in beginsel geen bescherming zou verdienen.Voorts heeft Van Veen kritiek op het criterium «onredelijke benadeling»,
omdat daar naar zijn mening vanuit de praktijk geen positieve ervaringen zijn
te melden. Hij wijst erop dat in de praktijk op grond van dit criterium uitwinning
wordt afgewezen indien het verschil tussen de afkoopwaarde en het bedrag van
de verzekerde som significant is. Ik ben het met hem eens dat dit geen argument
is om uitwinning af te wijzen. Deze invulling van dit criterium – die
berust op een uitspraak van de Hoge Raad uit 1952 (HR 3 oktober 1952, NJ 1953,
577) – is evenwel niet de invulling zoals die in beide nota's van wijziging
wordt voorgestaan. Nadrukkelijk wordt erop gewezen dat met dit criterium primair
getoetst dient te worden of en in hoeverre het een levensverzekering met verzorgingskarakter
betreft, in welk geval uitwinning (gedeeltelijk) niet toegestaan is.Van Veen's verwijzing naar de toelichting bij afdeling 7.17.3 Ontwerp
NBW, waarin opgemerkt wordt dat de mogelijkheden van de individuele beslaglegger
te beperkt zijn, doet suggereren dat de mogelijkheden voor de beslaglegger
in de voorgestelde regeling beperkter zijn dan de mogelijkheden zoals voorgesteld
in titel 7. 17. Het tegendeel is echter het geval. Ik noem de volgende twee
verschillen. Ten eerste: in titel 7.17 zijn slechts verzekeringen die afkoopbaar
zijn uitwinbaar. Dit betekent dat bijvoorbeeld niet uitwinbaar zijn tijdelijke
overlijdensrisicoverzekeringen of verzekeringen die uitsluitend uitkeren bij
in leven zijn op de einddatum. In de voorgestelde regeling zijn deze verzekeringen
weliswaar niet tussentijds uitwinbaar, maar zijn de uitkeringen uit deze verzekeringen
voor uitwinning vatbaar te maken door begunstigingswijziging. Ten tweede:
in titel 7.17 zijn verzekeringen die afkoopbaar zijn slechts uitwinbaar tot
de afkoopwaarde. De curator/bewindvoerder/beslaglegger die evenwel voorziet
dat de verzekering spoedig tot uitkering zal komen, kan door begunstigingswijziging
de gehele uitkering uitwinbaar maken.De leden van de commissie vroegen voorts waarom in geval van faillissement/schuldsanering/beslag
op spaargelden, die zich bevinden onder een levensverzekeraar, anders worden
behandeld dan spaargelden die zich bevinden onder de schuldenaar zelf of bij
een spaarbank. Laat ik voorop stellen dat dit verschil in behandeling zich
alleen voordoet bij die verzekeringsvormen waaraan een verzorgingselement
ten grondslag ligt. Is dit niet het geval dan is een verzekering evenals een
banktegoed uitwinbaar.Wil een verzekering evenwel als nabestaanden-, of oudedagsvoorziening
kunnen blijven voldoen, dan dient de continuïteit daarvan voorop te staan.
Om die reden wordt ook voor het sluiten van een levensverzekering gekozen,
boven het opsparen van vermogen via een bancaire spaarrekening. Dit ook omdat
daarmee het risico van het overlijden of het in leven zijn op een bepaalde
datum van de verzekerde wordt gedekt. Dit alles verklaart het door de commissie
genoemde verschil in behandeling.Ondanks de antwoorden naar aanleiding van de vragen in het voorlopig verslag
bleven de leden van de VVD-fractie bevreesd voor een toename van de werkdruk
op de gerechten, in het bijzonder op de administratieve ondersteuning. Op
twee manieren is rekening gehouden met een mogelijke toename van de werkdruk
voor de rechterlijke macht. Ten eerste is ten opzichte van het
oorspronkelijke wetsvoorstel getracht de belasting van de rechterlijke macht
substantieel te verminderen door de introductie van een vereenvoudigde afwikkeling
in gevallen waarin geen uitkering uit de boedel te verwachten is. De verwachting
bestaat dat het merendeel van de gevallen deze vereenvoudigde procedure zullen
volgen. Deze vereenvoudiging houdt onder meer in dat in die gevallen de verificatievergadering
komt te vervallen. Ten tweede is rekening gehouden met een ruimer beroep op
de rechterlijke macht door op jaarbasis een bedrag van f 8 miljoen op
de Justitiebegroting te reserveren in verband met de invoering van het wetsvoorstel
schuldsanering.De leden van de CDA-fractie vroegen zich af of actuele informatie beschikbaar
is over a. het aantal gevallen waarin een verzoek wordt gedaan
aan een gemeentelijke kredietinstelling om hulp te verlenen bij het treffen
van een minnelijke schuldregeling en b. over de wijze waarop gereageerd
wordt op een dergelijk verzoek. Een overzicht is beschikbaar in het rapport
van de Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet (NVvK) getiteld «schuldregelingen
1992–1995», gedateerd augustus 1996, alsmede de aanvulling daarop
voor het jaar 1996. Uit deze rapporten blijkt dat het aantal verzoeken om
een schuldregeling over de jaren 1992, 1993 en 1994 een geleidelijk stijgende
tendens vertoonde, doch in 1995 ineens licht daalde: respectievelijk 19 371
gevallen in 1992, 23 635 in 1993, 27 936 in 1994 en 27 293
in 1995. In 1996 ging het om 28 625 gevallen. De stijging van 1993 ten
opzichte van 1992 bedraagt derhalve 4282 gevallen (een percentage van 22%),
en de stijging van 1994 ten opzichte van 1993 4301 gevallen (=18%). De
NVvK verklaart in het rapport de lichte daling over 1995 ten opzichte van
1994 (– 643 gevallen respectievelijk –2,3%) uit de betere voorlichting
van de kredietbanken over hun schuldregelende werkzaamheden, welke plaatsvinden
op basis van de gedragscode schuldregeling 1984. De toename van 1332 gevallen
in 1996 ten opzichte van 1995 is een toename van 4,9%. Voor 1997 is door de
NVvK een toename in dezelfde orde van grootte verwacht, zodat vooruitlopend
op een definitieve inventarisatie het totale aantal verzoeken over 1997 tegen
de 30 000 gevallen zal belopen. Blijkens het rapport loopt de wijze waarop
door de kredietbanken wordt gereageerd op een verzoek om hulp bij het treffen
van een minnelijke regeling uiteen al naar gelang de bijzondere omstandigheden
van het verzoek, zoals de persoonlijke houding (waaronder de moraliteit) van
de verzoeker, de mate van medewerking van de schuldeisers en de aflossingscapaciteit
van de verzoeker.De leden van de CDA-fractie verzochten voorts om (voorlopige) cijfers
omtrent de experimenten op het terrein van lokale meldpunten, die door het
ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid worden gesubsidieerd. Op dit
moment zijn die gegevens nog niet beschikbaar. Het ministerie van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid heeft in 1995, 1996 en 1997 verschillende experimenten
gesubsidieerd op het gebied van de schuldhulpverlening. Drie van deze experimenten
betreffen het opzetten van een lokaal of regionaal meldpunt, dat bedoeld is
als een tussenschakel tussen de verschillende organisaties die zich bezighouden
met schuldhulpverlening, zoals sociale diensten, kredietbanken en het maatschappelijk
werk. De verschillende experimenten zijn inmiddels deels afgerond, deels worden
ze binnenkort afgerond. Om nader inzicht te krijgen in de resultaten van de
experimenten heeft het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid onlangs
het onderzoeksbureau regioplan benaderd om de experimenten te evalueren. De
resultaten van deze evaluatie zullen naar verwachting in april 1998 aan het
parlement worden aangeboden.De leden van de CDA-fractie vroegen zich verder af of het de bedoeling
is dat de wet pas in werking treedt nadat de noodzakelijke aanpassingen aan
het geautomatiseerde systeem CIVIEL zijn uitgevoerd, zoals verzocht in de
brief van de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak (NVvR) van 27 februari
1996. Die aanpassingen van de automatisering zijn grotendeels reeds geschied
in samenwerking met de Centrale Systeembeheer Organisatie (CSO), zodat de
datum van inwerkingtreding van de wet zoals die thans wordt nagestreefd –
namelijk eind 1998 – daardoor zeker niet zal worden opgehouden. Aan
de meest recente aanpassingen – welke verband houden met de komst van
de vereenvoudigde procedure – wordt momenteel in overleg met CSO de
laatste hand gelegd. Overigens is in een ambtelijke stuurgroep geconstateerd
dat een verregaande automatisering in verband met het wetsvoorstel niet alleen
bij de rechterlijke macht noodzakelijk is. Ook bij de gemeentelijke kredietbanken
en de raden voor rechtsbijstand is een dergelijk proces – waarbij de
onderlinge afstemming van de systemen bijzondere aandacht geniet – inmiddels
in volle gang.De leden van de CDA-fractie vroegen om een reactie op de brief van de
rechterscommissaris in faillissement (Recofa) van 13 februari 1996. De
in deze brief verwoorde bezwaren zijn aanleiding geweest om samen met onder
andere de Vereniging van Insolventie-advocaten (Insolad) een commissie in
het leven te roepen ter nadere analyse van het oorspronkelijke wetsvoorstel.
Het resultaat van dit overleg in eigen kring is neergelegd in een rapport
dat aan mij is aangeboden op 18 december 1996. Aan de hand van dit rapport
is vervolgens uitvoerig overleg gevoerd over een mogelijke aanpassing van
de procedure, hetgeen heeft geresulteerd in de wijzigingsvoorstellen zoals
die zijn neergelegd in wetsvoorstel 25 672. Bij de voorbereiding van
het oorspronkelijke wetsvoorstel zijn overigens zowel de Nederlandse Vereniging
voor Rechtspraak als de Nederlandse Orde van Advocaten tevoren geconsulteerd.
In dat vroege stadium zijn niet de bezwaren gerezen die later – toen
het wetsontwerp inmiddels was aanvaard door de Tweede Kamer – aanleiding
waren voor het hernieuwde overleg over het wetsvoorstel.De leden van de CDA-fractie vroegen mij om inlichtingen omtrent het onderzoek
dat door de Economische Controle Dienst (ECD) wordt uitgevoerd naar malafide
stichtingen, die zich bezig houden met de schuldsanering van natuurlijke personen,
en daarbij vooral hun eigen belang op het oog zouden hebben. Teneinde de malafide
personen en instanties te bestrijden is door de ECD een team ingesteld van
acht personen dat onder andere als taak heeft toezicht uit te oefenen op een
correcte toepassing van de Wet op het Consumentenkrediet (WCK). Prioriteit
heeft hierbij het bestrijden van malafide schuldbemiddelaars. Door de rechercheurs
van de ECD worden regelmatig processen-verbaal opgemaakt, die vervolgens aan
het openbaar ministerie ter afhandeling worden overgedragen. Hierbij merk
ik op dat veelal naast een proces-verbaal wegens overtreding van de WCK ook
op grond van andere wetten proces-verbaal wordt opgemaakt, bijvoorbeeld wegens
fraude of wegens overtreding van artikel 82 van de Wet Toezicht Kredietwezen
(het aantrekken van direct opvraagbare gelden).De Tweede Kamer zal binnenkort overigens afzonderlijk worden geïnformeerd
over het herhalingsonderzoek omtrent crimineel gebruik van stichtingen dat
wordt uitgevoerd door de divisie CRI in samenwerking met onder meer de FIOD
en de ECD en dat onder mijn verantwoordelijkheid plaatsvindt. Dit onderzoek
is algemener van aard en gaat dus niet uitsluitend over malafide schuldhulpverleners.
Op de uitkomsten van dit onderzoek wil ik thans niet vooruitlopen.Tenslotte vroegen de leden van de CDA-fractie of zich wellicht europeesrechtelijke
belemmeringen voordoen in relatie tot dit wetsvoorstel. Het EU-Verdrag betreffende
Insolventieprocedures van 25 september 1995 springt hierbij het meest
in het oog.Het verdrag is geen belemmering voor het voorstel van wet. Het systeem
van het verdrag in dit verband is als volgt. Artikel 1 lid 1 bevat vier voorwaarden
waaraan een insolventieprocedure moet voldoen om onder de werkingssfeer van
het verdrag te kunnen vallen. De procedure moet a) «collectief»
zijn, dat wil zeggen dat alle schuldeisers hun vordering uitsluitend in de
procedure en niet daarbuiten kunnen indienen aangezien individuele executie
onmogelijk is, b) op de insolventie van de schuldenaar berusten, c) ertoe
leiden dat de schuldenaar het beheer over zijn vermogen geheel of gedeeltelijk
verliest en d) behelzen dat een curator of bewindvoerder wordt benoemd. Wanneer
een procedure aan deze vereisten voldoet valt zij niet reeds daardoor automatisch
onder het verdrag; daarvoor is nodig dat de betreffende verdragsluitende staat
de procedure heeft geplaatst op ten minste één van de twee lijsten,
vermeld in de bijlagen van het verdrag.Tijdens de onderhandelingen over het verdrag is overeengekomen dat de
verdragsluitende staten slechts die procedures opnemen die geregeld worden
in wetten die reeds in werking zijn getreden. Nederland heeft informeel wel
aangekondigd te zijner tijd, wanneer het wetsvoorstel zou worden aanvaard
en tot wet zou worden verheven, de schuldsaneringsregeling in ten minste één
van de twee lijsten op te nemen. Artikel 54 geeft daarvoor een procedure:
de betrokken staat dient bij de depositaris van het verdrag, de Secretaris-Generaal
van de Raad van de Europese Unie, een verklaring in dat hij een wijziging
in een bijlage wenst aan te brengen. De depositaris stelt de ondertekenende
staten en de verdragsluitende staten in kennis van de inhoud van de verklaring.
Wanneer na drie maanden geen van de staten bezwaren heeft geuit, geldt de
verlangde wijziging als aangenomen. Als een staat wel bezwaar maakt kan het
verschil van mening in een herzieningsconferentie worden opgelost. Gelet op
het feit dat de schuldsaneringsregeling voldoet aan de vier vereisten van
artikel 1 lid 1 van het verdrag is het niet aannemelijk dat de aanvulling
van de bijlagen met deze regeling op bezwaren zal stuiten. Op 23 november
1995 is het verdrag voor ondertekening opengesteld. Tot op heden heeft het
Verenigd Koninkrijk nog niet ondertekend. Andere regelgeving van de Europese
Unie bevat evenmin belemmeringen voor de voorgestelde schuldsaneringsregeling.De leden van de PvdA-fractie vroegen of inmiddels een oplossing is gevonden
voor de problemen in de praktische uitvoering van het wetsvoorstel, die zijn
gesignaleerd door de Werkgroep Faillissementen van de Nederlandse Vereniging
voor Rechtspraak. Het gaat hier om de brief gedateerd 13 februari 1996, die
onderwerp is van de hierboven beantwoorde vraag van de leden van de CDA-fractie
en die mede aanleiding is geweest tot de wijziging van het onderhavige wetsvoorstel.De leden van de fractie van D66 hadden via de radio vernomen dat het aantal
schuldregelingen door de kredietbanken afneemt doordat de uitkeringsruimte
inkrimpt. Zij stelden de vraag of de grootste groep natuurlijke personen waarvoor
dit wetsvoorstel is bedoeld zich door die krapper wordende uitkeringsruimte
niet evenzeer geconfronteerd zal zien met de onmogelijkheid om tot een sanering
te komen. Die veronderstelling zou in mijn ogen te weinig recht doen aan de
nieuwe regeling. Uit het eerdergenoemde NVvK-rapport blijkt weliswaar dat
de kredietbanken worden geconfronteerd met een substantieel aantal niet te
realiseren schuldregelingen. Zo konden in 1995 in totaal 13 919 verzoeken
om een schuldregeling niet worden gehonoreerd; een percentage van 51%. De
verwachting bestaat echter dat dit percentage van niet te realiseren schuldregelingen
door de invoering van dit wetsvoorstel kan worden teruggedrongen. De bewindvoerder
in het kader van de schuldsaneringsregeling heeft immers niet alleen tot taak
om aan de hand van de bestaande inkomsten te trachten tot een sanering te
komen, maar vooral ook het bestaande uitgavenpatroon te analyseren en te trachten
dat bij te stellen. De hoogte van een uitkering (en dus ook het geringer worden
van de bestaande aflossingscapaciteit) is slechts een van de vele factoren
die het slagen van een sanering bepaalt. Andere factoren zijn de mate van medewerking van de schuldeisers, de mate van medewerking van de verzoeker,
de mate waarin het uitgavenpatroon van de verzoeker kan worden bijgesteld
en de mate van moraliteit van de verzoeker.Wat dit laatste punt betreft wil ik graag nog eens uitdrukkelijk de suggestie
bestrijden dat van de schuldsaneringsregeling op eenvoudige wijze misbruik
zou kunnen worden gemaakt. De regeling kent met het oog op de belangen van
de schuldeisers op een viertal momenten een toets teneinde te voorkomen dat
een schuldenaar ten onrechte van de regeling gebruik maakt. Deze vier mogelijkheden
van beëindiging wegens kwade trouw kunnen bovendien op initiatief van
meerdere betrokkenen worden genomen.Daarnaast heeft de novelle het mogelijk gemaakt dat met behulp van een
postblokkade aan de bewindvoerder een middel in handen wordt gegeven om de
kans op misbruik verder te verkleinen. In chronologische procedurele volgorde
gaat het om de volgende vier gevallen.Ten eerste kan de rechter op het moment dat de schuldenaar de regeling
aanvraagt het verzoek op grond van artikel 288 Fw afwijzen indien aannemelijk
is dat de schuldenaar ten aanzien van het ontstaan of onbetaald laten van
schulden niet te goeder trouw is geweest. Men kan hierbij onder andere denken
aan chicaneuze constructies om onder schulden uit te komen, aan het doorgaan
met schulden maken tegen beter weten in, aan het geval dat de schuld voortvloeit
uit een contractuele of buitencontractuele schadevergoedingsplicht, of bijvoorbeeld
aan het geval dat alimentatietermijnen op grond van onwil onbetaald blijven.
Indien de rechter op het moment van aanvraag van de regeling van oordeel is
dat hij over onvoldoende gegevens beschikt om een afgewogen beslissing over
de weigeringsgronden te nemen, kan hij de regeling op de voet van artikel
287 Fw voorlopig van toepassing verklaren om de bewindvoerder de gelegenheid
te geven de zaak verder te onderzoeken en om de rechtbank de gelegenheid te
geven schuldeisers te horen.Ten tweede is denkbaar dat een schuldenaar tot de regeling wordt toegelaten,
maar dat op een later moment wordt ontdekt dat de schuldenaar niet te goeder
trouw is.Dan biedt artikel 350 lid 3 Fw de mogelijkheid om tot een tussentijdse
beëindiging van de regeling te komen. De schuldenaar raakt aldus van
rechtswege in staat van faillissement. De rechter kan de toepassing van de
regeling beëindigen hetzij indien de schuldenaar een of meer van zijn
uit de schuldsaneringsregeling voortvloeiende verplichtingen niet naar behoren
nakomt (onderdeel c), hetzij indien de schuldenaar tracht zijn schuldeisers
te benadelen (onderdeel e). Deze laatste bepaling is met opzet ruim geformuleerd
om de rechter de nodige beoordelingsvrijheid te geven. Ook als de schuldenaar
voorafgaand aan de toepassing van de regeling handelingen heeft verricht die
erop gericht waren zijn schuldeisers te benadelen, dan levert het verzwijgen
daarvan (aan bewindvoerder en/of rechter en/of schuldeisers) tijdens de regeling
misbruik op. Hetzelfde geldt indien de schuldenaar voorafgaand aan de toepassing
van de regeling informatie achterhoudt (bijvoorbeeld het niet vermelden van
fraudeschulden of het in het kader van de aflossingscapaciteit niet vermelden
van een vordering op een derde) welke ontbrekende gegevens leiden tot een
onterechte toegang tot de regeling. De memorie van toelichting heeft de toepasselijkheid
van de beide beëindigingsgronden in artikel 350 lid 3 onderdelen c en
e Fw niet beperkt tot misbruik dat zich tijdens de regeling voordoet. De omstandigheid
dat ter gelegenheid van de beoordeling van het inleidende verzoekschrift de
kwade trouw van de schuldenaar over het hoofd is gezien, betekent dus niet
dat de rechter en de bewindvoerder als het ware een fatale kans zouden hebben
gemist, en dat, indien in een later stadium wel misbruik aan het licht komt,
de rechter niet de vrijheid zou hebben om de regeling al dan niet op initiatief
van de bewindvoerder direct tussentijds te beëindigen.Ten derde wordt ook in het kader van de beëindigingszitting op grond
van artikel 354 Fw de goede trouw van de schuldenaar nog eens
beoordeeld. Ten vierde kan de rechter zelfs na afloop van de schuldsaneringsregeling
op zijn oordeel terugkomen bij gebleken misbruik. De rechter kan namelijk
beslissen dat de vorderingsrechten wederom afdwingbaar worden als blijkt dat
de schuldenaar niet te goeder trouw is geweest. In artikel 358a Fw is hiervoor
een voorziening getroffen. Iedere belanghebbende kan binnen de gebruikelijke
verjaringstermijn een daartoe strekkend verzoek aan de rechtbank richten. De Minister van Justitie,W. Sorgdrager XNoot1De «vorige stukken inzake dit wetsvoorstel zijn verschenen onder
de nrs. 34 t/m 34c, vergaderjaar 1995–1996; de nrs. 133 t/m 133b, vergaderjaar
1996–1997.XNoot1De vorige stukken inzake dit wetsvoorstel zijn verschenen onder de nrs.
35 en 34a t/m 34c, vergaderjaar 1995–1996. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-19971998-22969-297.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl