Behoeftestelling vervanging F-16; Brief regering; Aanvullende informatie herstructurering F-35-programma
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST141949
 2009-2010
 
 26 488
 Behoeftestelling vervanging F-16
 
 
 
 
 Nr. 
 222
 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIE
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 23 maart 2010
 
 Met de brief van 16 februari jl. (Kamerstuk 26 488, nr. 217)
heb ik de Kamer geïnformeerd over de herstructurering van het F-35-programma
en de maatregelen die de Amerikaanse minister van Defensie Gates op 1 februari
jl. op hoofdlijnen heeft gepresenteerd. Inmiddels is informatie bekend over
de nadere uitwerking van deze herstructureringsmaatregelen en over de onderzoeken
die daartoe hebben geleid. Met deze brief informeer ik de Kamer daarover.
Deze informatie is besproken tijdens de JSF CEO Conference die gehouden werd op 4 maart jl. in de Verenigde Staten. De
conferentie werd voorgezeten door de Amerikaanse onderminister van Defensie
voor Acquisition, Technology and Logistics, Dr.
Carter. Namens het ministerie van Defensie heeft de directeur van de Defensie
Materieel Organisatie aan de conferentie deelgenomen. Voorts heeft op 11 maart
jl. de Amerikaanse Senaatscommissie voor Defensie een hoorzitting gehouden
over de herstructurering van het F-35-programma, waarbij onder meer Dr. Carter
en de Director Cost Assessment and Program Evaluation
van het Pentagon, mevr. C.H. Fox, een verklaring hebben afgelegd.
 Planning F-35-programma
 Minister Gates heeft op 1 februari jl. gemeld dat de System Development and Demonstration (SDD)-fase met dertien maanden
wordt verlengd tot november 2015. Dit besluit is genomen op basis van de resultaten
van onderzoek door het Joint Estimating Team (JET), bestaande uit deskundigen van het Amerikaanse ministerie
van Defensie. Het betreft een actualisatie (JET II) van een eerste onderzoek
uit 2008 (JET I). In eerste instantie leverde JET II de conclusie op dat de
SDD-fase met dertig maanden zou moeten worden verlengd. Op grond van herstructureringsmaatregelen
die het Pentagon heeft vastgesteld heeft het JET geconcludeerd dat een verlenging
met dertien maanden (revised JET II) in plaats
van dertig maanden kan volstaan. Deze verlenging betreft specifiek de ontwikkelings-
en testfase van Lockheed Martin. Inmiddels heeft het Pentagon besloten het
formele einde van de SDD-fase, waarbij het programma overschakelt van Low Rate Initial Production naar Full Rate Production,niet
in november 2015 te plannen maar vijf maanden later in april 2016.
 
 Ook de voltooiing van de Initiële Operationele Test en Evaluatie
(IOT&E)-fase, waaraan Nederland met twee testtoestellen wil deelnemen,
schuift op naar begin 2016. De IOT&E kan beginnen op het moment dat wordt
voldaan aan de criteria van het IOT&E-testplan. Volgens de huidige planning
van het Pentagon is dat begin 2015, dat wil zeggen twee jaar later dan vorig
jaar werd voorzien. Het Pentagon laat wel de mogelijkheid open dat de IOT&E
eerder aanvangt als aan de startcriteria wordt voldaan.
 
 Met de brief van 16 februari jl. is de Kamer ook gemeld dat het nog
onzeker was of de grens van 50 procent kostenstijging in het kader van de
Amerikaanse Nunn-McCurdy wetgeving zou worden bereikt. Deze grens geldt onder
meer voor de Program Acquisition Unit Costs (PAUC),
waartoe de ontwikkelingskosten, de aanschafkosten en de kosten van militaire
infrastructuur van het F-35-programma voor de Verenigde Staten behoren. Ook
de stijging van de SDD-kosten met $ 2,8 miljard en een nieuwe raming van de
stuksprijzen van toestellen op basis van de JET II-conclusies moeten hierbij
worden betrokken. Nederland neemt aan de SDD-fase van het JSF-programma deel
op basis van een vaste bijdrage van $ 800 miljoen en hoeft dan ook niet mee
te betalen aan de stijging van de SDD-kosten. Op basis van de JSF CEO Conference is op 11 maart jl. in antwoord op schriftelijke
vragen van het lid Van Velzen (kenmerk BS/2010006899) gemeld dat het Pentagon
de overschrijding van de Nunn-McCurdy grens in april zal bekendmaken bij de
formele toezending aan het Congres van het Selected Acquisition
Report (SAR) over 2009. Tijdens de hoorzitting op diezelfde 11 maart
jl. heeft Dr. Carter gemeld dat de overschrijding op kortere termijn zal worden
gemeld.
 
 Zodra de grens van 50 procent kostenstijging ten opzichte van de Acquisition Program Baseline wordt overschreden, moet
het Pentagon het desbetreffende project binnen 60 dagen herbevestigen in het
Amerikaanse Congres. De Acquisition Program Baseline
is voor het F-35-programma de start van de SDD-fase in 2001. Het Pentagon
is aan de voorbereidingen voor de hernieuwde certificering van het F-35 programma
begonnen, maar voor de verdere behandeling door het Congres geldt geen termijn.
Dr. Carter heeft onderstreept dat de nieuwe planning van het F-35-programma
realistisch is en dat de onderzoeken van de afgelopen maanden geen fundamentele
technische problemen hebben aan het licht hebben gebracht op het gebied van
de ontwikkeling en de productie van de F-35. Ook de operationele prestatie-eisen
van de F-35 staan niet ter discussie.
 
 Het Pentagon werkt in het kader van het SAR-rapport en de voorbereiding
op de hernieuwde certificering van het programma aan een nieuwe raming van
onder meer de stuksprijzen van F-35-toestellen. Met het SAR-rapport van april
zullen de eerste resultaten beschikbaar komen. Directeur Fox heeft tijdens
de hoorzitting uiteengezet dat de uiteindelijke cijfers begin juni aan het
Congres beschikbaar zullen worden gesteld. De raming van de stuksprijzen moet
worden aangepast op grond van de verschuiving van per saldo 121 Amerikaanse toestellen, de aanpassingen in de geplande bestelreeksen
van andere partnerlanden en de bevindingen van het JET.
 De verschuiving in de bestelreeksen van de Verenigde Staten en andere
partnerlanden verlaagt het aantal toestellen in de desbetreffende productieseries
en vertraagt de productieleercurve. Als gevolg hiervan zullen de stuksprijzen
van toestellen in de productieseries LRIP-5 tot en met LRIP-9 stijgen ten
opzichte van eerdere ramingen. De vertraging in de productieleercurve heeft
geen invloed op de gemiddelde stuksprijs in de gehele productieperiode.
De nieuwe raming van de gemiddelde stuksprijs wordt vooral bepaald door de
bevindingen van het JET. De prognoses van het JET voor de komende jaren staan
los van de concrete prijsonderhandelingen tussen de Amerikaanse overheid en
Lockheed Martin over de LRIP-4 toestellen, waarvan het geplande tweede Nederlandse
F-35 testtoestel deel uitmaakt.
 
 Tijdens de hoorzitting op 11 maart jl. is tevens de nieuwe planning
bekendgemaakt voor de F-35 Initial Operational Capability (IOC) van het United States Marine Corps (ongewijzigd
in 2012), de United States Air Force (van 2013
naar 2016) en de United States Navy (van 2014
naar 2016). De IOC-planning geeft weer wanneer de eerste eenheden operationeel
kunnen worden ingezet.
 Aanvullende informatie over herstructureringsmaatregelen
 Over andere onderzoeken van het Pentagon en de nadere uitwerking van de
herstructureringsmaatregelen die minister Gates 1 februari jl. aankondigde,
kan het volgende worden gemeld:
 – Een Joint Assessment Team (JAT) heeft
het F135-motorprogramma van Pratt & Whitney onderzocht en heeft melding
gemaakt van een toename van de kosten van de F135-motor. Inmiddels heeft het
JAT de maatregelen gevalideerd die Pratt & Whitney heeft voorgesteld om
deze ontwikkeling te corrigeren en deze zullen worden uitgevoerd.
 – Het Independent Manufacturing Review Team
(IMRT) heeft de productielijn van Lockheed Martin onderzocht en aanbevelingen
gedaan om de geplande stijging in de jaarlijkse productieaantallen mogelijk
te maken. Deze aanbevelingen worden uitgevoerd.
 – Om de nieuwe planning van de testfase te halen schaft het Pentagon
voor de SDD-fase een extra F-35C (Carrier Variant
(CV)-versie) testvliegtuig aan en leent het drie Amerikaanse LRIP-toestellen
uit voor het testprogramma van Lockheed Martin.
 – Om te voorkomen dat de geconstateerde vertraging in de ontwikkeling
van software een knelpunt wordt voor de aflevering van toestellen en de voortgang
van de testfase, wordt geïnvesteerd in extra capaciteit voor de ontwikkeling
en het testen van software.
 – Minister Gates heeft 1 februari jl. de aanschaf van 43 toestellen
in de LRIP-5-productieserie aangekondigd. Dat is ten opzichte van de planning
een vermindering met negen toestellen. De minister had al laten weten dat
het uiteindelijke aantal toestellen in de productieseries vanaf LRIP 5 hoger
kan uitvallen, aangezien het Pentagon het Congres heeft voorgesteld meer toestellen
aan te schaffen als dat op grond van de uitonderhandelde stuksprijs binnen
het budget past.
 Om de levering van meer dan 43 LRIP-5 toestellen mogelijk te maken, worden
naar verwachting voor 48 LRIP-5 toestellen de onderdelen met een lange levertijd
aangeschaft (long lead items).
 – Voorts heeft het Pentagon opdracht gegeven bij de contracten voor
de productie van toestellen en motoren zo spoedig mogelijk over te schakelen
op contracten met vaste prijzen, waarbij betere resultaten worden beloond
(fixed price incentive fee contracts).
 Gevolgen voor Nederland
 Het Pentagon heeft aangekondigd dat in april geactualiseerde SAR-kosteninformatie
beschikbaar komt, begin juni gevolgd door de uiteindelijke Nunn-McCurdy cijfers.
Hiermee kunnen de gevolgen voor de stuksprijs van F-35-toestellen en vervolgens
voor de financiële ramingen van het project Vervanging F-16 worden vastgesteld. 
 
 Met de brief van 16 februari jl. is gemeld dat de LRIP-4-onderhandelingen,
waarvan het geplande tweede Nederlandse F-35-testtoestel deel uitmaakt, naar
verwachting eind april worden voltooid, waardoor het JSF
Program Office (JPO) en Lockheed Martin eind mei het contract zouden
kunnen sluiten. Er treedt verdere vertraging op aangezien de certificering
van het programma in het kader van de Nunn-McCurdy wetgeving eind mei nog
niet zal zijn voltooid. Het JPO mag namelijk in afwachting van de uitkomst
van dat proces geen contracten sluiten. Met de beantwoording op 11 maart
jl. van vragen van het lid Van Velzen is de Kamer gemeld dat het demissionaire
kabinet geen besluit tot aanschaf van een tweede F-35-testtoestel meer zal
voorleggen aan de Kamer. Dat geldt de facto ook voor de effectuering van het
besluit tot deelneming aan de IOT&E-fase, aangezien voor deelneming aan
de IOT&E en de daaraan voorafgaande opleidingen van vliegers minimaal
twee testtoestellen moeten worden aangeschaft.
 
 De staatssecretaris van Defensie,
 J. G. de Vries 
 
 
 
 
 122 toestellen worden in de planning verschoven, maar voor het begrotingsjaar
2011 wordt voorgesteld een extra toestel (42+1) aan te schaffen in LRIP-5
ter vervanging van een afgeschreven F-15. Dit is de Kamer gemeld in de brief
van 16 februari jl.