Vaststelling begroting van het Ministerie van VWS voor het jaar 2001; Verslag algemeen overleg over hospice-/palliatieve zorg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27400-XVI, nr. 22

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

27-11-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27400-XVI nr. 22

22-11-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de regeringNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27400-XVIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 65 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 400 XVIVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2001nr. 22VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 22 november 2000De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport1 heeft op 1 november 2000 overleg gevoerd met minister Borst-Eilers
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport overhospice-/palliatieve
zorg.Hierbij zijn aan de orde:– de brief van de minister van VWS van 13 oktober 2000 ter aanbieding
van het beleidsstandpunt inzake het onderzoek «Palliatieve zorg vandaag
en morgen» (VWS-00-1458);– de brief van de minister van VWS van 4 september 2000 inzake het
verschijnen van het Nivel-onderzoek «Toekomstscenariostudie palliatieve
zorg» en het beleidsstandpunt terzake (VWS-00-1247);– de brief van de minister van VWS van 18 april 2000 inzake de tussenrapportage
van de projectgroep integratie hospicezorg (VWS-00-594);– de brief va de minister van VWS van 15 mei 2000 houdende nadere
informatie over palliatieve zorg (VWS-00-813);– de brief van de minister van VWS van 19 juli 1999 ten geleide
van de antwoorden op commissievragen over palliatieve zorg (26 200-XVI,
nr. 83);– de brief van de minister van VWS van 29 juni 1999 inzake het meerjarig
budget palliatieve zorg (VWS-99-1014);– de brief van de minister van VWS van 3 mei 1999 over terminale
zorg in verpleeghuizen en ontwikkelingen op het gebied van de palliatieve
zorg (26 200-XVI, nr. 64).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieMevrouw Ross-van Dorp (CDA) wijst erop dat
de laatste jaren een cultuurhervorming heeft plaatsgevonden rondom het sterven.
Het taboe op het spreken over sterven of de laatste levensfase verdwijnt langzamerhand.
De nadruk ligt niet langer alleen op doorbehandelen, maar ook op de keuze
voor het stopzetten daarvan wanneer de ziekte uiteindelijk tot de dood zal
leiden en de patiënt op een waardige wijze van het leven afscheid wil
nemen, ook zonder dat van actieve levensbeëindiging sprake is. Met verbijstering
merkt zij dan ook op dat de minister nog steeds niet verder gekomen is dan
het verordonneren van een groot aantal onderzoeken en er nauwelijks actie
te bespeuren valt op de vragen hieromtrent uit de samenleving.
In 1996 verklaarde de minister dat een verzoek om euthanasie eigenlijk niet
kan worden gehonoreerd als niet eerst palliatieve zorg als keuze is aangeboden.
Stelt de minister zich nog steeds op dat standpunt? Het CDA is het met het
platform zorg voor leven, waarin zich 30 organisaties hebben verenigd, van
mening dat de bewindsvrouw in de nota naar aanleiding van het verslag over
de voorgestelde euthanasiewetgeving de rol van de palliatieve zorg te zeer
marginaliseert. Volgens de minister is geen sprake van een onvoldoende aanbod.
Bovendien zou de palliatieve zorg overal op een goed niveau staan.Hoe kan daarvan sprake zijn wanneer palliatieve zorg nog steeds geen integraal
deel uitmaakt van het curriculum van opleidingen voor artsen en verpleegkundigen?
Ziekenhuizen en verpleeghuizen blijken grote moeite te hebben hun aanbod aan
palliatieve zorg uit eigen middelen te financieren. Komt hier een aparte toeslag
voor? De meeste mensen sterven thuis, maar daar kan vaak niet die zorg geboden
worden waarom de patiënt vraagt, ondanks alle inspanningen van huisartsen
en thuiszorg. Bij de behandeling van het wetsvoorstel euthanasie zal mevrouw
Ross hieraan ruime aandacht schenken, omdat haar uit de praktijk voortdurend
gemeld wordt dat actieve levensbeëindiging een uiterste mogelijkheid
is die zeer zelden behoeft te worden toegepast om te bereiken dat iedere patiënt
een goede dood krijgt. Aanbod van palliatieve zorg doet, zo stellen deskundigen
binnen en buiten de reguliere instellingen, de vraag om euthanasie afnemen.Het is duidelijk dat er grote behoefte bestaat aan meer kennis rondom
stervensbegeleiding en aanbod van (palliatieve) zorg door professionele deskundigen
en vrijwilligers. Vele goede initiatieven spelen in op de vraag van de samenleving
in de sfeer van zeer professionele high-carezorg in hospices en in de low
care en de bijna-thuishuizen. Mevrouw Ross juicht die ontwikkeling toe, maar
ziet tegelijkertijd met grote zorg dat het kabinet er nog niet in slaagt concrete
voorstellen te doen die de palliatieve zorg zowel binnen als buiten de reguliere
instelling een duidelijk kader bieden. Iedereen zal op enig moment sterftezorg
nodig hebben en het is voor velen niet mogelijk thuis te sterven. Dit geeft
alle reden om een grote inzet te plegen om de expertise en de mogelijkheid
om die zorg te ontvangen te optimaliseren. Zij spreekt haar bezorgdheid uit
over de tekortschietende financiering van hospices die voor hun financiën
nu nog in grote mate afhankelijk zijn van sponsoractiviteiten. Een onmiddellijke
inzet van overheidsmiddelen voor dit soort particulier initiatief acht zij
noodzakelijk.Mevrouw Ross is het met de bewindsvrouw eens dat een voldoende en adequaat
regionaal aanbod van palliatieve zorg tot stand moet komen. Het dient daarbij
niet alleen om de netwerkfunctie, maar ook om pluriformiteit te gaan. Nog
steeds kan aan patiënten die niet doorbehandeld willen worden geen menswaardig
sterfproces met passende begeleiding worden aangeboden. Zij wil dat iedereen
die hiervoor komt te staan, die mogelijkheid aangeboden krijgt. De patiënt
moet de keuze hebben en voor de zorg die hij wenst moet hij het geld kunnen
meebrengen in de vorm van een persoonsgebonden budget (PGB). Ter toelichting
voor haar keuze van het PGB wijst zij op de notitie Naar meer menselijke maat
in de gezondheidszorg. Ziekte gedurende één jaar is verzekerbaar,
zie de 365-dagengrens. Indien de kosten van de AWBZ-bijdrage en de ziektekostenverzekering
boven de 10% uitkomen, dienen mensen een tegemoetkoming te ontvangen. Degenen
die het kunnen en willen betalen, kunnen zich voor palliatieve zorg verzekeren.
Voor degenen die dit financieel niet aankunnen, moet de overheid garant staan.
Wie zich bewust niet verzekert, doet dat voor eigen risico, maar kan eventueel
terugvallen op een door de overheid gegarandeerde kwalitatief voldoende minimumvoorziening.
Verder staan PGB en vraagsturing – die niet alleen gebonden zijn aan
palliatieve zorg – voor mevrouw Ross in de zorg centraal.Het vele inventariserende werk dat op het terrein van de palliatieve zorg
en van de zorg in hospices door de minister of in opdracht door haar is uitgevoerd, schat mevrouw Ross op waarde, omdat eindelijk een duidelijk
beeld is ontstaan over de omstandigheden waarin momenteel in Nederland de
palliatieve zorg plaatsvindt en welke problemen hierbij kunnen optreden. Ook
is hierdoor prangend duidelijk geworden hoezeer de overheid en de politiek
achter de ontwikkelingen aanlopen, ondanks het feit dat in de Kamer lange
tijd en met enige regelmaat over palliatieve zorg in zorg in hospices wordt
gesproken. Het wordt de allerhoogste tijd voor uitspraken over de noodzakelijke
kwaliteit van het aanbod voor de financiering, de toegankelijkheid en de ondersteuning
van particulier initiatief naast de inbedding in het reguliere zorgaanbod.
Hospices schieten soms als paddestoelen uit de grond en gezien de demografische
ontwikkelingen is voorspeld dat tussen 1997 en 2015 de behoefte aan palliatieve
zorg met 20% zal toenemen. Ondanks de evidente urgentie vindt de minister
de tijd nog niet rijp om uitspraken te doen. Zij wil daarmee wachten tot na
oktober 2001, wanneer de toetsingscommissie centra voor ontwikkeling palliatieve
zorg met (COPZ) haar standpunt over de consultatieteams bekend maakt en de
projectgroep integratie hospicezorg (PIH) haar eindrapport heeft geschreven.
Hoe belangwekkend de uitkomsten van die onderzoeken ook zullen zijn, toch
vindt mevrouw Ross het onbegrijpelijk dat de minister nalatig blijft in het
bieden van oplossingen voor de problemen die op dit moment voor het oprapen
liggen.Uit de tussenrapportage van april 2000 betreffende de integratie van de
hospicezorg blijkt dat een integratiemodel ontwikkeld is. De eindrapportage
is voor 2001 voorzien. In dit model wordt uitgegaan van de integratie van
private hospices in de reguliere gezondheidszorg. Bovendien wordt sterk de
nadruk gelegd op efficiency door de stroomleiding van zorgprocessen en een
efficiëntere inzet van mensen en middelen. Voor het overige behoeft het
netwerkmodel vooral verduidelijking op het punt van werking en coördinatie.Mevrouw Ross toont zich tegen de integratie van hospices in de reguliere
gezondheidszorg. Er is maar een model ontwikkeld in dit onderzoek in plaats
van meerdere en de inhoud van dit ene model is vaag.Scenario 2 lijkt nu aan te sluiten bij de wensen van mevrouw Ross: de
behoefte van de patiënt staat centraal, naast reguliere zorg is er ruimte
voor particulier initiatief en dus ook voor hospices en niet alle zorg wordt
via de collectieve middelen gefinancierd maar ook via private middelen. Waarom
worden bepaalde scenario's niet met elkaar gecombineerd?De indruk bestaat dat de begeleiding van stervenden door geestelijk begeleiders
in de reguliere gezondheidszorg om budgettaire redenen wordt gekort. Is deze
indruk juist? De crisisopvang van mensen in verplegings- en verzorgingshuizen
mag niet langer dan tweemaal zes weken duren. Kan deze termijn voor terminale
patiënten worden geflexibiliseerd? Via de AWBZ-aanspraak algemene thuiszorg
kan maximaal drie uur reguliere thuiszorg worden verkregen. Via de regeling
intensieve thuiszorg (ITZ) kan meer zorg tot f 475 per dag worden verkregen,
maar nooit 24 uur per dag. Moeten de financieringsmiddelen van de thuiszorg
op dat punt wellicht worden verbeterd? Is het beschikbaar gestelde geld voor
coördinatie voor vrijwilligers voldoende? Klopt het dat neutrale instellingen
wel een coördinator vergoed krijgen, maar een identiteitgebonden instelling
niet vanwege de vermeende ontoegankelijkheid voor eenieder? De functie van
coördinator is bovendien verzwaard, een periode langer voor de dood en
langer daarna voor de rouwverwerking lijkt onvoldoende te worden bekostigd.
Er is nog steeds onzekerheid over de vraag wie de coördinator inzet en
hoe deze verzekerd is. Wat is de opvatting van de zorgverzekeraars daarover?
Mevrouw Ross meent tot slot dat hiervoor een uniforme regeling moet komen
en meer bekendheid bij de uitvoerende instanties.Mevrouw Meijer (VVD) merkt op dat het besef
dat goede palliatieve zorg onontbeerlijk is in onze samenleving heeft postgevat.
Ondanks dit besef, wil het nog niet erg vlotten met deze zorg. De vergrijzing
van de bevolking en de discussies over wat een goede dood is,
zijn factoren die maken dat er veel aandacht is voor palliatieve zorg, gericht
op het verzachten van lijden aan het eind van het leven. Het komt er, kortweg,
op neer dat bij deze zorg niet de lengte van het leven, maar de kwaliteit
daarvan voorop staat. Mevrouw Meijer somde talloze activiteiten op ten behoeve
van deze zorg, maar wanneer is er in Nederland sprake van een voor iedereen
toegankelijke palliatieve terminale voorziening?De verpleeghuizen lijken bij uitstek de instellingen te zijn die zich
op de zorg voor palliatieve terminale patiënten met een complexe problematiek
richten. Ze zijn van oudsher ingesteld op zorgverlening, rust, aandacht en
menselijkheid. Dat maakt deze tehuizen zeer geschikt voor deze vorm van zorg.
Verzorgingscentra zullen een forse inhaalslag moeten maken om in de behoefte
die uit de scenariostudie blijkt te kunnen voorzien. Een handjevol is gestart
met aparte hospicevoorzieningen voor mensen die niet meer thuis of in het
ziekenhuis kunnen of willen blijven. Mevrouw Meijer heeft enkele goede voorbeelden
daarvan bekeken, maar de ervaring wijst uit dat tussen wens en werkelijkheid
strenge financiële regels en immense bureaucratische schotten staan.
Palliatieve zorg wint zienderogen terrein. Er komen steeds meer hospices,
bijna-thuishuizen en andere particuliere instellingen waar geïntegreerde
medische, psychologische en pastorale hulp door veelal vrijwilligers wordt
geboden. Wil de minister aan deze vrijwilligers in de toekomstige ontwikkelingen
rondom de palliatieve zorg aandacht besteden? Mevrouw Meijer juicht deze ontwikkelingen
toe en spreekt de wens uit dat deze voorzieningen zich op eigen kracht blijven
ontwikkelen.Zij memoreert een brief van het Netwerk palliatieve zorg (NPTN). Met name
op de daarin genoemde structurele financiering hoort zij graag een reactie
van de minister. In de brief van 13 oktober geeft de minister aan de
palliatieve zorg nog geen verdere vormingeving te kunnen bieden, aangezien
pas eind 2001 nadere inzichten en indicaties worden verwacht. Desondanks stelt
mevrouw Meijer een aantal punten die zij belangrijk vindt aan de orde.Zij acht het van groot belang dat de vraag van de patiënt centraal
staat, ook in de ontwikkelingsperiode. Iedereen wil op zijn eigen wijze sterven
en daartoe dient een breed collectief en particulier aanbod beschikbaar te
zijn. Dit betekent dat de aard van hospicevoorzieningen moet overeenkomen
met de samenstelling, vraag en opbouw van de bevolking. Uit de vraag naar
palliatieve zorg en hospicevoorzieningen blijkt dat er grote behoefte bestaat
aan verschillende vormen. Zo zal er ruimte moeten blijven voor de reeds bestaande
voorzieningen voor palliatieve terminale zorg, zoals de bijna-thuishuizen,
de vrijwillige terminale thuiszorg, de hospicezorg – al dan niet op
religieuze grondslag – en terminale zorg op andere spirituele bases.
Particuliere hospices moeten daartegen volgens mevrouw Meijer niet worden
gefinancierd met collectief geld. Zij regelen hun eigen zaken. Desgevraagd
licht zij dit standpunt toe. Omdat mensen op hun eigen manier willen sterven,
is er behoefte ontstaan aan hospicevoorzieningen en bijna-thuishuizen. Zodra
de overheid daarbij een vinger in de pap krijgt, moeten deze instellingen
voldoen aan door haar gestelde regels, hetgeen mevrouw Meijer wil voorkomen.
Mensen moeten kunnen kiezen voor een instelling waar zij op de door hun gewenste
wijze kunnen sterven. De door de genoemde instellingen geboden zorg, zoals
thuiszorg, valt onder de AWBZ-voorzieningen. Zij schaart zich achter de gedachte
van mevrouw Ross dat betrokkenen in de toekomst met een rugzakje met geld –
thans PGB genoemd – deze voorzieningen binnen de specifieke instellingen
kunnen kopen. Mevrouw Meijer benadrukt dat zij de voorziening, het wonen,
van de zorg wil scheiden. De overheid mag zich volgens haar wel bemoeien met
de zorgcomponent, maar niet met het wonen. Reagerend op de opmerking van mevrouw
Kant dat mensen die niet over de benodigde financiële middelen beschikken
met mindere voorzieningen genoegen moeten nemen, raadde mevrouw Meijer haar
aan een bezoek te brengen aan een bijna-thuishuis. Daaruit zal
duidelijk worden dat voor iedereen AWBZ-zorg beschikbaar is. Zij benadrukt
haar uitgangspunt: het scheiden van het wonen en de zorg. Deze voorzieningen
dienen volgens haar voor iedereen op dezelfde wijze beschikbaar te zijn.Gemeentes moeten, voorzover dat binnen hun mogelijkheden valt, gestimuleerd
worden bij het ondersteunen van voorzieningen, bijvoorbeeld door niet structurele
subsidies uit het eigen budget. Hierbij speelt de verantwoordelijkheid van
de overheid een rol.Een belangrijk instrument om mensen onafhankelijk te kunnen laten kiezen
voor de wijze waarop zij het einde van hun leven willen volbrengen, is het
PGB. Wat is de reactie van de minister hierop?Mevrouw Meijer is van mening dat naast de hospicezorg, euthanasie mogelijk
moet blijven. Uit de reactie op de scenariostudies van de minister blijkt
dat zij van plan is om pas tegen het einde van 2001 een standpunt in te nemen.
Hoe lost de minister de door de verschillende partijen aangegeven knelpunten
op?De heer Van der Vlies (SGP) wil het debat
over de palliatieve zorg positief ingaan. Met dankbaarheid erkent hij dat
de laatste jaren op dit terrein het nodige is gebeurd. De palliatieve zorg
heeft een relatie met de terminale fase en de euthanasiediscussie. De minister
verdedigt de stelling dat euthanasie een waardig sluitstuk van de palliatieve
zorg kan zijn. Het is zelfs mogelijk dat, ondanks de bestaande palliatieve
zorg, aan de keuze voor levensbeëindiging door euthanasie wordt voldaan,
nadat aan diverse vereisten is voldaan. Zoals iedereen bekend is, is dit niet
de insteek van de heer Van der Vlies. Hij is van mening dat palliatieve zorg
optimaal moet worden aangeboden en ingericht, zodat het aantal verzoeken om
euthanasie daalt. Dit is zijn inzet in een poging om de palliatieve zorg beschikbaar
en bereikbaar te doen zijn voor eenieder die daarvan gebruik wil maken. Op
het punt van beschikbaarheid en toegankelijkheid zijn goede stappen gezet,
maar de palliatieve zorg en de daaraan verbonden consultatieve functie is
nog lang niet overal op het gewenste niveau. De heer Van der Vlies vraagt
hiervoor de voortdurende aandacht van de minister.De minister is tegen een hospice als zelfstandige unit, zo bleek uit de
discussie met de Kamer. Er moet volgens haar een relatie zijn met de reguliere
zorg, het ziekenhuis of het verpleeghuis. Een stap verder is het integreren
van de palliatieve zorg in de reguliere zorgverlening. Hoe staat het met deze
processen? Het overzicht van activiteiten van de COPZ-en ZON (ZorgOnderzoek
Nederland) illustreert dat veel van de inspanningen op het terrein van de
palliatieve zorg nog in de onderzoekssfeer zijn blijven steken. Dit laatste
maakt de heer Van der Vlies, onder erkenning en waardering voor alles wat
wel is gebeurd, enigszins ongeduldig. Zijn doelstelling is dat de palliatieve
zorg volledig in de frontlinie van de reguliere zorgverlening is ingebed.Vanuit de COPZ-en worden consultatieteams beschikbaar gesteld. Dit kan
een oplossing bieden om de hiaten in kennis en daadkracht op het niveau van
de eerstelijnszorg te initiëren. Is het de minister bekend dat dit tot
competentiekwesties kan leiden? Ziet zij daarin aanleiding om dit probleem
aan te pakken?Uit een artikel in het tijdschrift Gezondheidswetenschappen blijkt dat
45% van de kankerpatiënt een pijnbehandeling ondergaat die door medische
experts als onvoldoende wordt beoordeeld. Dit is een ernstige constatering.
Op dit gebied kan dus verlichting worden geboden. De pijnkennis en attitude
van artsen en verpleegkundigen kunnen via bijscholing en pijnprotocollen worden
verbeterd. Erkent de minister de noodzaak hiervan en wil zij hiertoe initiatieven
ontwikkelen? Zit de palliatieve zorg nu in het basiscurriculum van de artsenopleiding?Palliatieve zorg voor kinderen is een heel bijzonder thema. Er is op dit
gebied een snel groeiende behoefte gesignaleerd. In bijlage 3 van de brief van 15 mei jl. van de minister meldt zij dat bij ZON een kort
onderzoek loopt naar de beschikbaarheid van palliatieve zorg voor deze specifieke
doelgroep. In de nota naar aanleiding van het verslag bij het wetsvoorstel
staat dat het onderzoek betrekking heeft op de leeftijdscategorie tot veertien
jaar. Waarom is voor deze categorie gekozen, hoe staat het met de resultaten
van het onderzoek en hoe gaat de regering daarmee verder?De minister schreef een brief op 18 april 2000 over de eindrapportage
van de PIH waarin zij constateert dat de palliatieve terminale zorg onevenredig
zwaar op het instellingsbudget van verpleeghuizen drukt. Dit is een verontrustende
zaak waar iets in financiële termen aan moet worden gedaan. In het schriftelijk
overleg van 20 juli 1999 heeft de minister hierover toezeggingen gedaan,
zij het dat zij toen opmerkte dat zij trachtte hierin exact inzicht te verkrijgen.
Sindsdien is hierover niets meer vernomen. Welke initiatieven neemt de minister
om de meerkosten van palliatieve terminale zorg in verpleeghuizen scherp te
krijgen?De heer Van der Vlies wijst op de klacht van hospices dat zij veel tijd
en energie moeten steken in het voldoen aan eisen van verschillende bronnen
van financiering en regelgeving. De kwaliteit ter plekke is onbetwist, de
inspecteur heeft daarover een positief oordeel. De zorg wordt deskundig uitgevoerd
en is gekoppeld aan de reguliere zorg. Waarom, zo vraagt de heer Van der Vlies,
wordt dan nog zo moeilijk gedaan als iedereen hier een warm voorstander van
is. Hij vraagt de minister dringend op dit punt daadkracht en nieuwe initiatieven
te ontwikkelen. Moet nog steeds iedere terminale patiënt worden geregistreerd
met het oog op de vraag of het om verplaatste ziekenhuiszorg gaat, vervangende
ITZ of alternatieve verpleeghuiszorg? Kan dit eenduidig worden geregeld? Niemand
zit op deze bureaucratie te wachten.Tot slot spreekt de heer Van de Vlies zijn grote waardering uit aan het
adres van de vrijwilligers die zich inzetten. Kunnen deze werkzaamheden worden
ingebed in de subsidieregeling coördinatie vrijwillige terminale thuiszorg
en mantelzorg?De heer Harrewijn (GroenLinks) heeft vanuit
zijn andere professie als predikant veel te maken met de andere kant van palliatieve
zorg: de spirituele zijde. De term «palliatieve terminale zorg»
is nieuw, waarbij de pijnbestrijding meer aandacht krijgt, maar van oudsher
is dit een zeer intensief proces van mensen rondom de stervende; huisartsen,
familie en vrienden die de begeleiding verzorgden. De huidige zorg kan te
maken hebben met een verandering in de samenleving, meer individualisering
en met verschraling van de zorg waardoor een grotere behoefte is ontstaan
aan specifieke voorzieningen voor palliatieve zorg. De heer Harrewijn benadrukt
dat die specifieke voorzieningen steeds bezien moeten worden vanuit het algemene
kader. Hij spreekt niet graag over de trits voorzieningen, hulp en tot slot
vrijwilligers. Het stervensproces vindt in principe plaats in de nabijheid
van iemands naasten en dat zijn geen vrijwilligers, dat zijn familie en vrienden.
In navolging van de heer Van der Vlies benadrukt hij de ondersteuning van
deze mensen. Een aanpalend terrein hierbij is langdurig zorgverlof. Als iemand
een naaste wil begeleiden, moet dat ook kunnen. In bepaalde werksituaties
is een goede oplossing mogelijk, maar in te veel andere situaties is nog te
weinig mogelijk. Mensen met een uitkering zouden op dat moment vrijstelling
moeten krijgen van sollicitatieplicht. De heer Harrewijn weet dat dit element
niet tot de portefeuille van de minister hoort, maar het is belangrijk dat
dit in het beeld blijft. Hierbij hoort ook de financiële zorg voor mensen
die mantelzorg verrichten. Die hebben training en feedback nodig, maar ook
faciliteiten. Er moet dus gedacht worden vanuit de persoon zélf en
de omgeving. Daarnaast is er sprake van professionele hulp.Gelet op het hiervoor gaande, kan niet gesproken worden over uniforme
voorzieningen. Ieder mens en zijn of haar omgeving is anders. De ene kan heel andere zorg nodig hebben dan de ander die een groot netwerk heeft.
De heer Harrewijn is er daarom niet voor om alle voorzieningen in elkaar te
schuiven. Hij is tegen aparte voorzieningen, maar hospices hoeven ook weer
niet gedwongen onder de algemene voorzieningen te worden geschoven. Hij zoekt
een oplossing in kwaliteitseisen en vormen van financiering. Het geld moet
de persoon volgen, in plaats van financiering van voorzieningen waarvan de
kwaliteit onvoldoende is en waar minder behoefte aan is.De heer Harrewijn is voor een basisvoorziening en basisrechten op palliatieve
zorgvoorzieningen, echter niet in de vorm van een uniforme voorziening. Dit
kan gezocht worden in hospices, ITZ, verpleeg- of verzorgingshuizen en ziekenhuizen.
De basisvoorziening kan uit een PGB bestaan. Naast die basisvoorziening moet
iedereen de vrijheid hebben om zaken hieraan toe te voegen. Mensen die meer
luxe willen, moeten dat kunnen kopen. Dit heeft niets met een tweededeling
te maken, maar bijvoorbeeld wel met woonomstandigheden. Dit mag echter niet
ten koste gaan van de gemeenschappelijke basis in zorgvoorzieningen. Hij heeft
aarzelingen bij de wens van mevrouw Meijer die zorg en wonen strikt wil scheiden.
Met betrekking tot het wonen is in dit geval sprake van korte periodes en
geen permanente opname. Het is de vraag of de betrokkene naast een woonvoorziening,
waarvan eventueel een partner gebruik maakt, ook voor een hospice kan betalen.
De consequentie is dat dit wordt overgelaten aan particuliere geldwerving
en dan rijst de vraag of men krijgt waar men recht op heeft. Desgevraagd benadrukte
hij dat hij geen verschil in zorg in wil. Bij een PGB bestaat voor iedereen
eenzelfde zorgaanbod dat voldoende moet zijn om de laatste levensfase kwalitatief
goed door te maken. De betrokkene kiest er echter zelf voor of hij een dergelijk
budget wil besteden aan het verblijf in een particulier hospice of in een
chalet in Zwitserland. Dit is inherent aan de wens om de patiënt centraal
te stellen en iedereen een gelijke positie te geven wat betreft zorg via PGB-en.
Ook is dit inherent aan het begrip keuzevrijheid. Het begrip «collectieve
gefinancierde voorzieningen» houdt niet in dat er een groot grijs gebied
dient te ontstaan.De heer Harrewijn kiest voor gevarieerde mogelijkheden die in generalistische
netwerken met specialistische ondersteuning worden ingepast. Specialisten
moeten huisartsen trainen, zij zijn nodig voor pijnbestrijding , zij moeten
netwerken tot stand brengen en financieringen realiseren. De ITZ wordt verschillend
toegepast en geïnterpreteerd. Ook de financiële mogelijkheden daarvan
worden verschillend ervaren. Hierover is een evaluatie toegezegd die echter
nog niet verschenen is. Wanneer kan die verwacht worden? De richtlijnen voor
de diverse zorgverzekeraars over palliatieve zorg dienen te worden verduidelijkt.
De prijs van medicijnen en de intensieve zorg geven voor verpleeghuizen problemen.
Een patiënt die zeer intensieve zorg en medicijngebruik behoeft, legt
een enorm beslag op het medicijnenbudget van een verpleeghuis. Dit kan een
rem betekenen op het aanbieden van specialistische extra zorg en het opnemen
van mensen.Verder is capaciteitsuitbreiding nodig. Naast het kader van familie en
vrienden wordt door de vergrijzing de capaciteitsvraag, maar ook de vraag
om specifieke zorg, groter. De heer Harrewijn vraagt de bewindsvrouw dringend
om beleid op dit terrein. Nota's en onderzoeken zijn belangrijk, maar bepaalde
hospices komen nu al in afwachting van het beleid in de problemen. Hij dringt
aan op creativiteit en pragmatisme.De heer Rouvoet (RPF/GPV) memoreert twee citaten
uit de stukken, omdat hieruit voor hem spreekt de noodzaak van versterking
van de palliatieve zorg, de intensivering en een grotere integratie daarvan
in de opleidingen e.d. Het eerste citaat is van dokter Baar van het Netwerk
palliatieve zorg: «Dokters weten weinig van pijnbestrijding en al helemaal
niets van stervensbegeleiding. Het wordt ze gewoon niet geleerd. Mede daardoor
is de vraag om euthanasie zo groot. Het lijden in de laatste levensfase
verminderen en de stervende en familie in het proces beter begeleiden, kan
die roep sterk doen verminderen.» Het tweede citaat is van dokter Zilic,
directeur van het hospice Rozenheuvel en Roosendaal: «De autonomie van
de arts is groot en zal ingeperkt moeten worden.»Die twee uitspraken naast elkaar zettend, komt de heer Rouvoet tot het
uitgangspunt dat het juist in de palliatieve zorg belangrijk is om de wensen
van de betrokkene voor de zorg rondom het levenseinde centraal te stellen
bij de vormgeving, de organisatie en de financiering van de palliatieve zorg.
Er is een grote en toenemende behoefte aan palliatieve zorg. Uit het ZON-onderzoek
blijkt dat sprake is van een stijging van 20% ten opzichte van 1997, oplopend
tot 66 000 in 2015. De fracties die de heer Rouvoet vertegenwoordigt,
mikken op uitbreiding, verbetering, professionalisering en intensivering van
de palliatieve zorg. Deze moet meer dan tot nu een vanzelfsprekend onderdeel
van de medische professie zijn door integratie in opleidingen, het basiscurriculum.Er ligt, volgens de heer Rouvoet, een vanzelfsprekende relatie tussen
euthanasie en palliatieve zorg. Hij is behoedzaam om een 100%-causale relatie
te leggen tussen palliatieve zorg en de euthanasievraag. Palliatieve zorg
zal niet in alle gevallen een vraag om euthanasie voorkomen. Wel is hij het
van harte eens met de deskundigen die in het kader van de behandeling van
het wetsvoorstel euthanasie tijdens de hoorzitting stelden dat dit wetsvoorstel
te vroeg komt. Er zijn namelijk nog onbenutte mogelijkheden in de sfeer van
de palliatieve zorg. Wil de minister hierop reageren? Moet niet eerst alles
wat mogelijk is uit de palliatieve zorg worden gehaald, voordat men de weg
van het euthanasiewetsvoorstel inslaat?Als het over kwaliteit gaat, komt automatisch de term «menswaardig
einde» aan de orde. Dat dit meer inhoudt dan het zelf of een ander laten
beëindigen van het eigen leven, wordt bewezen door de vele instellingen
en vrijwilligers die zich in de terminale fase met patiënten bezighouden.
Dit heeft alles te maken met de wens het levenseinde menswaardig tegemoet
te gaan. In dat opzicht voegt de heer Rouvoet zich graag bij de vorige sprekers
die de vrijwilligers in de terminale en palliatieve zorg complimenteerden
voor hun inzet en zorg. De afgelopen periode is meer aandacht gekomen voor
palliatieve zorg, hoewel zich nog veel in de onderzoeksfase bevindt. De brieven
van de minister geven wel een duiding, maar nog niet altijd gedetailleerd.
Hierbij rijst weer de klemmende vraag of dit alles wel voldoende is, gelet
op de toenemende behoefte.Palliatieve zorg is meer dan het verlichten van pijn. De juiste voorwaarden
moeten worden geschapen waaronder de patiënt tot een betekenisvolle afronding
van het eigen leven kan komen. Het gaat dus om palliatieve zorg als een vorm
van integrale hulpverlening. Daar hoort de betrokkenheid van de hulpverleners
bij. Ook moet de zorg aansluiten op de behoefte van de patiënt die zich,
zeker in een verpleeg- of ziekenhuis, in een ongewone situatie bevindt. De
afhankelijkheid daar drukt wellicht groter dan in de thuissituatie. Dit vraagt
om een extra inspanning van de hulpverleners, ook met het oog op de eigenwaarde
van de patiënt.Er dient voldoende aandacht te zijn voor de sociaal-psychologische zorg
en de spiritualiteit. De heer Rouvoet memoreert het zesde congres van de Europese
vereniging van palliatieve zorg. De workshops over dat thema waren overbezet.
Daarnaast is de voorbereiding en begeleiding van de familie en naasten een
belangrijk aandachtsgebied. De Rouvoet citeert een hem aansprekende parallel
die hij vond in de woorden van een Engelse arts die zijn rol aan het einde
van het leven van een patiënt vergelijkt met die van een vroedvrouw bij
de geboorte. Naast deskundigheid en ervaring moeten ook aandacht, creativiteit,
tijd, warmte, nabijheid, intimiteit en liefde besloten zijn in de palliatieve
zorg.De heer Rouvoet spreekt zijn behoefte uit aan normen voor de ontwikkeling
van palliatieve en hospicezorg. Ook vraagt hij aandacht voor pijnbestrijding
in de opleiding van artsen die nog steeds een onderbedeelde plaats lijkt te
hebben. Wil de minister hierop reageren? De COPZ-en zijn bezig met kennisontwikkeling,
deskundigheidsbevordering en structuuraanpassingen. In hoeverre komen de door
de heer Rouvoet genoemde aspecten en kwaliteitsnormen hierbij aan de orde?
Hij sluit zich aan bij de opmerkingen van vorige sprekers over de verbetering
van het onderwijs en bij- en nascholing van artsen.Uit de brief van 29 juni jl. is duidelijk geworden hoe het bedrag van
35 mln. i.c. 7 mln. per jaar zal worden verdeeld. Het geld gaat naar allerlei
kleinschalige projecten. Welke middelen wil de minister structureel inzetten
voor de uitbreiding van de palliatieve zorg? De kostenverhouding tussen de
palliatieve zorg en de gewone verpleegzorg is nog steeds niet bekend. Intussen
is wel duidelijk dat er door palliatieve zorg in de terminale fase een onevenredige
druk op het budget van verpleeghuizen ontstaat. Is nadere tariefdifferentiatie
voor verpleeghuizen al besproken met de sector en zijn daarover afspraken
gemaakt, ook in het kader van de meerjarenafspraken?De heer Rouvoet sluit zich aan bij de vragen over de toepassing van de
subsidieregeling ITZ. Ook hij mist het standpunt over de evaluatie ITZ. Hoe
wordt voorkomen dat het ene hospice wel en het andere niet gebruik maakt van
de subsidieregeling? Financiering van hospices als de Heuvelrug in Zeist en
andere wordt vaak doorgeschoven naar de zorgkantoren omdat men de uitkomst
van de projectgroep integratie wil afwachten. Hoe gaat men hiermee om?Kortheidshalve sluit de heer Rouvoet zich aan bij de vragen over de integratie
zoals de minister die voor ogen heeft. Hij heeft een ander uitgangspunt voor
de organisatorische vormgeving van de palliatieve zorg. Wat bedoelt de minister
precies met «integratie»? Is dat de opheffing van zelfstandige
hospices door invoeging in reguliere instellingen? Of betekent het integratie
met behoud van zelfstandigheid van een hospice als unit? En wat betekent dit
dan? De heer Rouvoet vindt de inbreng van de heer Harrewijn vanuit zijn specifieke
invalshoek in dit debat zeer waardevol. Juist op dit punt is het belangrijk
dat de veelkleurigheid en verscheidenheid niet worden opgeofferd aan een geforceerde
doorvoering van een bepaalde structuur. Er moet grote nadruk worden gelegd
op de kwaliteitsnormen; de structuur moet op de tweede plaats komen.Tot slot merkt de heer Rouvoet op dat hij nog wacht op de uitkomsten van
de projectgroep integratie hospicezorg. Is het mogelijk om, nu bestaande hospices
problemen krijgen met de continuïteit, een overbruggingsfinanciering
te verstrekken, zoals betrokken organisaties ook hebben voorgesteld? Het is
begrijpelijk dat modellen worden ontwikkeld en beproefd, maar door de vele
commissies, werkgroepen enz. blijft het nog onduidelijk wanneer voor diverse
aspecten definitieve duidelijkheid ontstaat. De heer Rouvoet vraagt vandaag
om waarborgen zodat niet in de tussentijd waardevolle initiatieven tussen
de wal en het schip terecht komen omdat de financiering daarvoor verdwijnt.Mevrouw Kant (SP) memoreert dat bij de bespreking
over het wetsvoorstel euthanasie duidelijk gesteld is dat inwilliging van
een verzoek om levensbeëindiging alleen aan de orde kan komen, indien
verzekerd is dat de patiënt met alle mogelijke zorg is omringd en dat
al het mogelijke gedaan is om zijn lijden te verlichten. Het blijft de grote
vraag of al het mogelijke kan worden gedaan bij de zorg op dit terrein. Palliatieve
terminale zorg is gericht op verlichting van het lijden in de laatste levensfase
om de mens zo waardig mogelijk te laten sterven, het liefst op de plaats van
zijn of haar keuze. Palliatieve zorg moet een aanvulling vormen op de bestaande
gezondheidszorg en hierbij nauw aansluiten. Dit is algemeen aanvaard, maar
mevrouw Kant vraagt of het wellicht het beste is om palliatieve zorg in haar
geheel op te nemen in het stelsel van gezondheidszorg. Wat is
de visie van de minister daarop? Integratie zal dan moeten plaatsvinden met
alle bestaande verscheidenheid.Sterven hoort bij het leven en moet onder zo normaal mogelijke omstandigheden
kunnen plaatsvinden, dus bij voorkeur thuis, indien men dit wil. De stervensbegeleiding
thuis wordt vooral door naasten gedaan. Totaal anderhalf miljoen mensen verlenen
in Nederland mantelzorg die deels uit terminale zorg bestaat. Eenieder moet
hiervoor, aldus mevrouw Kant, respect en waardering voor hebben. Het landelijk
steunpunt vrijwilligers terminale zorg verzoekt om een structurele financiering.
Wordt dit verzoek gehonoreerd, evenals het verzoek om geld voor vergoeding
van coördinatoren?Mevrouw Kant vindt het merkwaardig dat, daar waar iedereen het zeer belangrijk
vindt om er op een dergelijk moment voor de naaste te zijn, dit in regelingen
voor werknemers niet fatsoenlijk vastgelegd is. Er is op dit moment zelfs
geen regeling in de maak die het mogelijk maakt dat de mensen betaald verlof
kunnen krijgen om een naaste te begeleiden naar het einde van zijn leven.
Waarom kan dit niet geregeld worden?Gelukkig is er volop professionele steun, bijvoorbeeld via de regeling-ITZ.
Opname van deze regeling in de reguliere AWBZ zal volgens mevrouw Kant rompslomp
en bureaucratie schelen. Waarom duurt dit zo lang? Indien thuis sterven niet
mogelijk is, moeten er om medische of sociale redenen ruime mogelijkheden
zijn voor opname in een verpleeg- of verzorgingshuis of een hospicevoorziening.
Zowel uit het onderzoek Palliatieve zorg vandaag en morgen, als uit de tussenrapportage
van de PIH blijkt dat de financiering in verpleeghuizen problemen oplevert,
omdat de kosten van de palliatieve terminale zorg onevenredig zwaar op het
budget drukken in verband met een intensieve personeelsinzet en kosten voor
geneesmiddelen. Hier moet een structurele oplossing voor komen. Voor de korte
termijn kan misschien een oplossing worden gezocht in de vorm van een nabetaling
of een aparte regeling. Het probleem is echter structureel: de grote financiële
tekorten bij de verpleeghuizen.Volgens krantenberichten zijn patiënten uit pure financiële
nood door verpleeghuizen geweigerd. Dit soort situaties zijn in ons land beschamend.
Volgens mevrouw Kant heeft staatssecretaris Vliegenthart terecht onmiddellijk
een onderzoek aangekondigd, maar dat moet er dan wel snel komen. Nog belangrijker
is dat dit probleem snel wordt opgelost. Kan de minister hierover duidelijkheid
geven?In de hospicezorg zorgt de ITZ-regeling voor problemen. Waarom is deze
regeling zo ingewikkeld? Kan de minister hierover duidelijkheid geven? Mevrouw
Kant is het eens met de minister dat zoveel mogelijk getracht moet worden
hospices te integreren in de reguliere zorg. Kunnen hospices, mits ze voldoen
aan voorwaarden, opgenomen worden in de AWBZ, zodat ze voor iedereen toegankelijk
worden? Zij was blij dat lokale en regionale netwerken in toenemende mate
gevormd worden. Kan hiermee op korte termijn worden vastgesteld hoeveel en
in welke vorm voorzieningen voor palliatieve zorg nodig zijn? Ook op deze
vraag hoort mevrouw Kant graag een reactie.Ook verzorgingshuizen hebben niet genoeg aan de AWBZ-financiering om voldoende
aandacht aan palliatieve zorg te besteden. Mevrouw Kant citeert een brief
van de NPTM: «Vanwege het financiële probleem komt het voor dat
een eigen bijdrage gevraagd moet worden.» Zij schaart zich achter de
mening van de NPTM die stelt dat een eigen bijdrage voor zorg in de stervensfase
een ethisch probleem vormt. Mensen in een stervensfase, die om die reden zijn
opgenomen in een verzorgingshuis, mogen niet lastig gevallen worden met rompslomp
over een eigen bijdrage. Wat is de reactie van de minister hierop?Een probleem blijft, net als in andere zorgsectoren, het dreigend tekort
aan verzorgenden. Dit is in het bijzonder voor mensen in een stervensfase
een probleem; zij kunnen al helemaal niet in de steek gelaten worden. Mensen
in een stervensfase krijgen weliswaar voorrang bij verzorging, maar
doordat die zeer arbeidsintensief is, zal die zorg niet altijd voldoende zijn.
Het rapport Palliatieve zorg vandaag en morgen voorspelt dat vanwege de personeelstekorten
steeds een groter beroep zal worden gedaan op particuliere instellingen, althans,
door degenen die dat kunnen betalen. Vindt de minister ook dat snel orde op
zaken moet worden gesteld, zodat een verdere tweedeling ook in de zorg in
een stervensfase wordt voorkomen? Is de bewindsvrouw van mening dat gekozen
moet worden voor het eerste scenario, het scenario van de gelijkheid? Dit
houdt goede palliatieve zorg voor iedereen in, waarvoor gezamenlijk de middelen
moeten worden opgebracht.Mevrouw Van Vliet (D66) is met de heer Harrewijn
van mening dat palliatieve zorg altijd heeft bestaan, maar dat deze zorg pas
de laatste jaren in deze vorm op de Kameragenda is gezet omdat geconstateerd
werd dat er meer mensen nodig waren dan familie, vrienden en kennissen. De
heer Van der Vlies stelde de eerste keer palliatieve zorg aan de orde tijdens
een discussie over wettelijk recht op zorgverlof. kamerbreed was men het erover
eens dat palliatieve zorg ook onder het wettelijk recht op zorg moet vallen.
Gelet op het gegeven dat deze vorm van zorg pas in 1996 door het kabinet op
de Kameragenda is gezet en de minister dit actief heeft opgepakt, heeft mevrouw
Van Vliet er geen moeite mee dat de uitwerking van de onderzoeken enige jaren
zal kosten. Al deze onderzoeken hebben een specifieke rol. Het gaat niet puur
om de verpleegkundige zorg: het ZON-onderzoek richt zich op de toekomst en
de wensen, de centra richten zich op het overdragen van kennis en de projectgroep
hospicezorg houdt zich bezig met het tot stand brengen van netwerken. Al deze
vormen van zorg dienen te worden geïntegreerd en dat kost tijd.Desgevraagd merkt mevrouw Van Vliet op dat naast het wettelijke zorgverlof
een vorm van sparen voor zorgverlof wordt voorgesteld. Uit discussies met
werkgeversorganisaties bleek echter dat dit niet nodig was, omdat er geen
werkgever is die zijn werknemer in een dergelijke situatie verlof zal weigeren.
Met een wettelijk recht op dit verlof zal ook doorbetaling van loon plaatsvinden.
Voor andere vormen van verlof kan wel worden gespaard.Er zijn al ontwikkelingen gaande. Sommige verpleeghuizen en verzorgingshuizen
zijn al gestart met een vorm van palliatieve zorg. Verder zijn er particuliere
initiatieven. Mevrouw Van Vliet wil graag dat in de aanloop naar oktober 2001
deze initiatieven voortgaan. Er zijn echter enige knelpunten, zoals de toepassing
van de subsidieregeling-IZT, waarover al sinds de vorige kabinetsperiode met
staatssecretaris Vliegenthart gediscussieerd wordt. In 1999 werd in een brief
door de bewindsvrouw gesteld dat deze subsidieregeling ook gebruikt kon worden
voor palliatieve zorg. In de praktijk blijkt echter dat zorgkantoren hier
zeer divers mee omgaan. Zij stellen zich op het standpunt dat zij geen wettelijke
basis hebben om de subsidieregeling-IZT in te zetten voor palliatieve zorg.
Er moet namelijk eerst drie maanden gewone zorg verleend zijn voordat de ITZ-regeling
mag worden ingezet. Verder kan de regeling niet ingezet worden omdat bijna-thuiszorg
geen thuiszorg is. Interessant zijn de verschillen per zorgkantoor; sommige
zetten de regeling wel in en andere niet. Wil de minister hierin duidelijkheid
scheppen?Het budget voor de verpleeghuizen die zich bezighouden met terminale zorg
is te klein. De minister laat hier weliswaar een onderzoek naar verrichten,
maar mevrouw Van Vliet meent dat er inmiddels zoveel ervaring is dat nu al
de AWBZ op een andere manier kan worden ingezet. Ziet de minister hiertoe
een mogelijkheid? Als er een soort overbruggingsfinanciering kan worden geregeld,
kan men voort tot oktober 2001. Dan zijn de onderzoeken voltooid en heeft
de minister een standpunt bepaald.Mevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA) sluit zich
graag aan bij het compliment van de heer Rouvoet voor de bijdrage van de heer
Harrewijn. Inderdaad is een kentering in de palliatieve zorg
gaande in de richting van een meer zakelijke aanpak, hoewel de politiek en
de samenleving op hun beurt weer meer aandacht besteden aan het in sociaal
verband begeleiden van de betrokkenen, waarbij getracht wordt het sterven
uit de taboesfeer te halen. Helaas is door het AIDS-probleem de aandacht voor
het stervensproces in een stroomversnelling gekomen waar de gehele samenleving
nu haar voordeel mee doet. In de politiek is ook een verandering gaande, waarbij
mevrouw Swildens wijst op de voortschrijdende medische technologie en de debatten
over levensbeëindiging op verzoek. Zij hoopt dat de heer Rouvoet het
met haar eens is dat wetgeving op het gebied van euthanasie een zelfstandig
gegeven is, naast alle maatregelen die getroffen moeten worden in het kader
van palliatieve zorg. Voor beide terreinen dienen goede regelingen te komen.Zij memoreert dat in het begin van de jaren negentig, toen de discussie
over de euthanasie begon, uitdrukkelijk aandacht is gevraagd voor het vraagstuk
betreffende de palliatieve zorg. Staatssecretaris Simons heeft de eerste stappen
gezet op dit gebied. Zijn aandacht richtte zich bijvoorbeeld op het nader
uitwerken van de deskundigheid in de sfeer van de palliatieve zorg, waarbij
toen meer de aandacht op pijnbestrijding lag. Daarna kwam de integratie aan
de orde.De minister is bezig met een intensiveringsprogramma voor palliatieve
zorg. De COPZ-en zijn daarbij een belangrijk instrument voor het verkrijgen
van deskundigheid alom. Mevrouw Swildens is blij met het rapport Palliatieve
zorg vandaag en morgen omdat daarin op een wijze waarbij de menselijke maat
in het oog wordt gehouden met de problematiek wordt omgegaan. Geconstateerd
kan worden dat vele niet-acute aandoeningen verzorging nodig hebben. Naarmate
het leven langer duurt, wordt de zorg intensiever. Ook uit de stukken blijkt
dat velen, zo'n 30%, thuis willen sterven. Er wordt een toename van 20% verwacht
van het aantal sterfgevallen in 2015. Hetzelfde percentage geldt voor de toename
van de behoefte aan palliatieve zorg.Mevrouw Swildens vindt de toekomstscenario's zeer interessant, omdat daarin
de patiënt en zijn keuze centraal worden gesteld. Andere componenten,
zoals continuïteit, snelheid, flexibiliteit en bruikbaarheid, sluiten
in de vier modellen echter niet geheel op elkaar aan. Zij vindt het verstandig
dat de minister hierover nog geen uitspraak doet. De eerste fase van de activiteiten
van de projectgroep integratie hospicezorg is voorbij en de tweede is in gang
gezet. Het is nog te vroeg om in dezen een definitieve keuze te maken, omdat
de modellen nog niet zijn uitgekristalliseerd. Zo wordt bijvoorbeeld voorgesteld
dat alles collectief door de overheid moet worden betaald, maar dit wringt
met de optie dat iedereen moet krijgen wat hij wenst. Hierin moet een goede
tussenweg worden gevonden. Zij vindt de keuze voor een financieringsconstructie
pas belangrijk wanneer het tot uitwerking van de voorstellen komt. Mevrouw
Swildens schaart zich achter de opmerking van de minister om eerst te bezien
wat uit de tweede fase van de projectgroep duidelijk wordt. De vraag hoe de
integratie van de hospices gestalte zal krijgen is van groot belang. Desgevraagd
merkt mevrouw Swildens op dat volgens haar uitgangspunt iedere vorm van zorg
voor iedereen gelijk toegankelijk moet zijn.Het netwerkmodel lijkt de beste manier te zijn om de juiste zorg op het
juiste moment in te zetten. Om te voorkomen dat mensen verplaatst worden,
moet de continuïteit gewaarborgd worden. Daarnaast is een flexibele inzet
nodig. Dit kan tot stand komen door goede samenwerking en integratie in een
netwerk. Hierbij rijst wel de vraag hoe autonoom de onderdelen in een dergelijk
netwerk zijn. Mevrouw Swildens wil dat deze vraag de komende tijd goed wordt
bekeken. Communicatie is natuurlijk het cruciale punt. Het is belangrijk om
te bezien hoe dit organisatorisch wordt geregeld en dat er inzicht komt in
de kosten en de kostendifferentiatie. Het baart mevrouw Swildens zorgen dat
bij de uitwerking van de pilots en het streven naar een visie, waartoe vele
voorstellen worden gedaan, de indruk wordt gewekt dat de patiënt
tot een object verworden is. Hoe staat het verder met de autonomie van de
patiënt? Hoe ontstaat een gemeenschappelijke visie die een vrije keuze
voor de patiënt mogelijk maakt waarbij tevens zijn autonomie tot uitdrukking
komt?Hoe wordt voorkomen dat er dubbel werk wordt verricht? Uit sommige activiteiten
van de COPZ-en het onderzoeksrapport van ZON lijkt het erop dat bepaalde zaken,
zoals de behoefteraming, dubbel worden uitgevoerd. Wel wil mevrouw Swildens
de COPZ-en bij de pilots betrekken. Wil de minister tot slot ingaan op de
door de collega's gesignaleerde knelpunten, niet zozeer met het oog op morgen,
maar gelet op de palliatieve zorg voor vandaag.Antwoord van de regeringDe minister beaamt de opmerking dat palliatieve
zorg al zo oud is als de mensheid, hoewel in de Kamer deze zorg zo oud is
als staatssecretaris Simons. Sinds de tweede helft van de vorige eeuw wordt
mensen in toenemende mate een open stervensfase gegund, dat wil zeggen dat
mensen door de arts geïnformeerd worden over het feit dat zij een ongeneeslijke
ziekte hebben en dat ze een beperkte tijd te leven hebben, waardoor ze zich
veel bewuster kunnen voorbereiden op het sterven. Verder is er technisch,
medisch en verpleegkundig veel meer beschikbaar, zodat ernstig lichamelijk
lijden voor een groot deel kan worden weggenomen. Op deze manier ontstaat
ruimte voor het stervensproces. De minister memoreert dat toen zij in 1994
aantrad, zij van mening was dat de knowhow bij artsen en verpleegkundigen
tekortschoot over de wijze waarop het lichamelijk lijden verlicht kan worden
om mensen de ruimte te geven hun leven af te ronden. Zij heeft getracht daaraan
tegemoet te komen door technisch goede palliatieve terminale zorg te stimuleren
en een aantal activiteiten in gang te zetten. De centra voor deskundigheidsbevordering
hebben tot taak deze kennis verder te ontwikkelen en via onderwijs uit te
dragen. De bewindsvrouw heeft financiële steun gegeven voor het oprichten
van een landelijk steunpunt voor palliatieve terminale zorg. Verder heeft
zij het steunpunt vrijwilligers terminale zorg gesteund en zijn onderzoeksprojecten
en ontwikkelingsprojecten in gang gezet. Deze projecten moeten de zorg daadwerkelijk
verbeteren, niet alleen voor de patiënt, maar ook voor de familie.Goede palliatieve zorg is een kunde en een kunst. Diverse deskundigen
verlichten het lijden, zodat de patiënt ruimte krijgt voor wat hij in
zijn laatste levensperiode wil. Die zorg kan het beste in een vertrouwde en
warme omgeving gegeven worden. Hierbij rijst een probleem voor alleenstaanden
die dit thuis niet kunnen ervaren. Om die reden zijn hospices en bijna-thuishuizen
opgericht. De bewindsvrouw is het eens met de heer Harrewijn dat steun en
sterven temidden van intimi de kern van de zaak is. De professionals staan
daar als een schil omheen. Mensen die niet thuis kunnen sterven, zijn op opname
aangewezen, waarbij de klassieke weg een verpleeg-, verzorgings- of ziekenhuis
was. In Nederland bestaan al tientallen jaren palliatieve units in ziekenhuizen.
Van recentere datum zijn de kleinschalige en huiselijker hospices en de bijna-thuishuizen,
voor mensen die niet bij thuis, bij familie of vrienden kunnen sterven. De
minister spreekt haar grote bewondering uit voor de vele vrijwilligers die
patiënten in hun laatste levensfase begeleiden en familieleden ontlasten
en ondersteunen. Op dit moment zijn 4 000 vrijwilligers werkzaam; in
1994 waren het er 1800. Deze toename is toe te juichen, omdat de behoefte
aan palliatieve zorg toeneemt, zoals uit de scenariostudie van Nivel en MGO
blijkt.Volgens de trajecten van het stimuleringsprogramma is allereerst sprake
van het stimuleren en faciliëren van de ontwikkeling van palliatieve
zorg vanuit de zes CPOZ-en. Het gaat daarbij om het vergroten van kennis en
deskundigheid van beroepsbeoefenaren, het uitdragen daarvan en het ontwikkelen
van nieuwe kennis. Vanuit de CPOZ-en wordt tevens aan onderwijs aandacht besteed.
Het COPZ-Amsterdam houdt zich met name bezig met het ontwikkelen van modules
voor het basiscurriculum voor medisch studenten en bij- en nascholing van
verpleegkundigen en verzorgenden. Het COPZ-Groningen houdt zich bezig met
het onderbrengen van dit pakket in het initieel onderwijs aan verzorgenden
en met bij- en nascholing van huisartsen. In Maastricht wordt vooral gewerkt
aan programma's voor interdisciplinaire bij- en nascholing. In Nijmegen richt
met zich op onderwijs aan medisch-specialisten en initieel onderwijs aan verpleegkundigen.
Het COPZ-Rotterdam richt zich vooral op de bij- en nascholing van verpleeghuisartsen
en in Utrecht richt men zich op de nascholing van gespecialiseerde verpleegkundigen.
Deze activiteiten beperken zich niet alleen tot die steden. Er worden onderwijsmodules
ontwikkeld die in het gehele land moeten worden toegepast. Deze processen
vragen helaas enige tijd, maar de minister is niet somber gestemd over het
tempo van de ontwikkelingen. Wel is het de ervaring dat nieuwe kennis in de
medische stand veel trager doorwerkt dan verwacht mag worden. Desgevraagd
merkt de bewindsvrouw op dat zij de Kamer bericht zal geven van het moment
waarop de curricula zijn ingevoerd. In oktober 2001 vindt een evaluatie plaats
van onder andere de consultatieteams en de COPZ-projecten. Als de modules
eenmaal beproefd zijn, kunnen ze vanaf dat moment worden toegepast.Een belangrijk voorbeeld van de werkzaamheden van de COPZ-en zijn de consultatieteams
palliatieve zorg. Eerstelijns zorgverleners kunnen daar terecht voor advies
en ondersteuning. De minister zal informeren of er competentiekwesties ontstaan.
De thuiszorg, de huisarts of de wijkverpleegkundige roepen de hulp van het
consultatieteam in. Volgens haar gegevens wordt een dergelijk team door de
thuiszorg warm ontvangen omdat het een bepaalde deskundigheid met zich brengt.Het volgende traject is de integratie van de hospicezorg in de reguliere
gezondheidszorg met de projectgroepen die de taak hebben, modellen te ontwikkelen.
De bewindsvrouw is het op het punt van de integratie volkomen eens met de
benadering van de heer Harrewijn. Het gaat om netwerken maar dit betekent
niet dat hospices of bijna-thuishuizen moeten verdwijnen of hun zelfstandig
functioneren zullen verliezen. Uit een kwaliteitsoogpunt acht de bewindsvrouw
het echter van groot belang dat deze instellingen in een netwerk participeren,
ook al om nieuwe inzichten en kennis met elkaar te kunnen delen en uitwisselen.
Het zou doodzonde zijn als, ondanks alle liefde en warmte in kleinere tehuizen,
nieuwe ontwikkelingen aan ze voorbijgaan.Op dit moment lopen tien pilots waarin verschillende modellen worden getoetst.
De teneur van deze pilots is dat de patiënt wel degelijk centraal wordt
gesteld. De eindrapportage verschijnt in oktober 2001.Sprekend over hospices en bijna-thuishuizen dient een onderscheid te worden
gemaakt tussen aan de ene kant de investerings- en huisvestingskosten en aan
de andere kosten de kosten van de zorgverlening. Om de zorgverlening te bekostigen
maken deze tehuizen gebruik van reguliere financieringsregelingen. Ook maken
zij gebruik van de subsidieregeling ITZ en de subsidieregeling coördinatie
vrijwillige thuiszorg en mantelzorg. Het is niet vanzelfsprekend dat de investeringen
in huisvesting collectief worden gefinancierd. De overheid regelt de capaciteit
van de gebouwde infrastructuur en het aanbod. De laatste tijd is deze capaciteit
wat aan de krappe kant gehouden, maar nu is de overheid weer wat royaler wat
de verpleeghuizen betreft. Indien iedere kleine, nieuwe vestiging ook qua
investering in het gebouw en huisvestingskosten automatisch collectief wordt
gefinancierd, wordt een grote stap gezet, weg van het pad dat de overheid
die capaciteit bepaalt en beheerst. De meeste zelfstandige hospices en bijna-thuishuizen
hechten eraan, dit ook voor de toekomst voor eigen rekening te nemen. Zij
verkrijgen middelen uit fondswerving, legaten en sponsoractiviteiten. Dit
is hun zorg en ze ontlenen daar ook een zekere zelfstandigheid
aan. Bij financiële problemen moeten de hospices eerst een beroep op
de zorgverzekeraars doen die ook een oog voor de kwaliteit moeten hebben.
Een zorgverzekeraar wil niet tweemaal vaste kosten aan het ziekenhuis betalen:
eenmaal aan het ziekenhuis en daarna aan een hospice. In dit geval zal het
waarschijnlijk om een tijdelijke aanvullende financiering gaan, in afwachting
van een regeling na oktober 2001. De projectgroep kijkt niet alleen naar bestuurlijke,
maar ook naar financiële integratie. Als de zorgverzekeraars absoluut
geen gehoor geven, moet een dergelijke instelling zich tot VWS wenden. De
minister benadrukt dat zij hiermee geen toezegging doet, maar zij wil geen
goed lopende instellingen onnodig ten onder laten gaan.In antwoord op een vraag van de heer Van der Vlies die betwijfelt of een
volstrekte scheiding van verantwoordelijkheden op dit punt mogelijk is, antwoordt
de minister dat voor een ziekenhuis of verpleeghuis de vaste lasten, zoals
huisvestingskosten, al betaald zijn. Bij een overgang van een ziekenhuis naar
een hospice moeten alsnog extra huisvestingskosten betaald worden. De minister
wacht het eindrapport van de projectgroep af dat in oktober 2001 zal verschijnen,
voordat zij hierover een besluit neemt.In beginsel gaat het om mensen met een indicatie voor de een of andere
vorm van zorg. Het is zonder meer mogelijk dat zij gebruik maken van middelen
of uit de Ziekenfondswet of AWBZ. De transmurale zorg werkt onder de verantwoordelijkheid
van het ziekenhuis voor patiënten met een ziekenhuisindicatie. Het ziekenhuis
kan hierover afspraken maken met de hospices en de zorgverzekeraar. De minister
doet op dit punt een oproep aan de zorgverzekeraars, omdat die de datum van
oktober 2001 afwachten. Als deze mensen thuis of in een verpleeghuis zouden
liggen, hebben de zorgverzekeraars daar ook kosten aan. Hetzelfde geldt voor
de zorgkantoren. De bewindsvrouw vraagt de tehuizen die dit aangaat, hiervan
aan VWS melding te doen, zodat zij daarover met de zorgverzekeraars kan praten.
Op 1 januari a.s. treedt de flexibele aanspraak verpleging en verzorging in
werking. Er kan dan verpleeghuiszorg buiten de muren van het verpleeghuis
worden verleend. Verder bestaan er zorgvernieuwingsgelden. Zorgverzekeraars
hebben de financiële ruimte om zorg die niet in het boekje staat, omdat
hospices toen nog niet bestonden, te verlenen.Een ander financieel knelpunt, dat ook door de projectgroep integratie
gesignaleerd is, bestaat bij de ITZ die ten onrechte niet zou worden toegepast.
In overleg met het College voor zorgverzekeringen heeft de bewindsvrouw besloten
een klein onderzoek te houden in de vorm van een telefonische enquête
bij de bijna-thuishuizen en de zelfstandige hospices. Daaruit blijkt dat het
door de projectgroep aangekaarte probleem een beperkte omvang heeft. Achttien
van de drieëntwintig huizen krijgen wel ITZ vergoed, waarvan twee uit
zorgvernieuwingsgeld en niet uit de normale regeling. Bij drie instellingen
vergoedt het zorgkantoor niet. De minister of de staatssecretaris zal het
zorgkantoor daarop aanspreken. Bij een aantal zelfstandige hospices wordt
de ITZ niet helemaal volgens de regels ingezet. De minister spreekt hierover
niet direct haar afkeuring uit, omdat het erom gaat dat de ITZ de «kop»
moet zijn op die drie maanden thuiszorg. Zij vindt het sympathiek als sommige
zorgverzekeraars voor deze bijzondere gevallen de regels soepel hanteren.
De minister zal de vraag van mevrouw Van Vliet over eventuele afschaffing
van de termijn van drie maanden die voorkomt dat ITZ-gelden worden ingezet
aan de staatssecretaris voorleggen.De PIH merkt in haar tussenrapport terecht op dat er een zwaar beslag
op het budget wordt gelegd als veel mensen – waaronder mensen die van
tevoren geen patiënt waren – in hun stervensfase in verpleeghuizen
worden opgenomen. Deze patiënten vereisen een intensieve personeelsinzet,
dure genees- en andere hulpmiddelen. Een aantal pilots is gericht op het verkrijgen
van inzicht. De staatssecretaris houdt een benchmarkonderzoek in de verpleeghuizen
in verband met een eventuele overstap naar productdifferentiatie
en het weigeren van patiënten. De uitkomst daarvan kan rond de zomer
van 2001 bekend zijn. Als een verpleeghuis een patiënt wegens budgetproblemen
moet weigeren, moet de zorgverzekeraar of het zorgkantoor een oplossing kunnen
vinden in het licht van de extra middelen die voor deze sector beschikbaar
zijn. De vraag van mevrouw Meijer of bureaucratische problemen hierbij een
rol spelen en of deze materie onder een MDW-regeling valt, zal de minister
aan de staatssecretaris voorleggen.In reactie op het pleidooi voor uitbreiding van de middelen voor de thuiszorg
om meer en betere palliatieve zorg mogelijk te maken, merkt de bewindsvrouw
op dat de plannen die de regio's hebben ingediend voor het wegwerken van de
wachtlijsten bij onder meer de thuiszorg op het ogenblik bij het ministerie
worden beoordeeld. Vaststaat dat de middelen voor de thuiszorg worden uitgebreid,
zodat meer mensen geholpen kunnen worden. Dit geld kan ook worden ingezet
om vanuit de thuiszorg intensievere palliatieve zorg te verlenen. Thuiszorg
en ITZ kunnen ook in de vorm van een PGB geleverd worden. Voor uitbreiding
van het PGB worden de mogelijkheden in kaart gebracht, met name met het oog
op de wachttijden. Het huidige PGB is bedoeld voor zorg die langer dan drie
maanden is geïndiceerd. Hierdoor rijzen praktische problemen, tenzij
een aparte PGB voor terminale palliatieve zorg wordt gemaakt, waarbij een
deel van de eisen vervalt. De minister acht het niet uitgesloten dat de staatssecretaris
en zij die ruimte kunnen creëren.In het regeerakkoord is een verkenning aangekondigd naar een langer durend
betaald zorgverlof die momenteel wordt uitgevoerd in samenwerking met het
Sociaal en cultureel planbureau. De resultaten daarvan komen eind 2000 beschikbaar.
Binnenkort wordt een laatste bespreking over het conceptrapport gehouden.
Voor palliatieve zorg is het van belang dat in dat rapport aandacht wordt
besteed aan de hulpvraag en -verlening in verband met stervensbegeleiding.
Op basis van dat onderzoek zal de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
volgens de planning in het voorjaar van 2001 een voorstel voor langdurig zorgverlof
aan de Kamer voorleggen. Desgevraagd merkt de minister op dat zij een voorstander
is van langdurig zorgverlof voor dit doel.Er zijn vragen gesteld over de financiering van de coördinatiekosten
van vrijwilligers. De coördinatieregeling vrijwillige thuiszorg en mantelzorg
is bedoeld voor vergoeding van de kosten van de coördinatoren van de
vrijwilligers die thuis of in bijna-thuishuizen ondersteuning bieden. Deze
regeling geldt ongeacht de identiteit van de instellingen. Problemen dienen
bij het ministerie te worden gesignaleerd, omdat het geenszins de bedoeling
is om met twee maten te meten. Voor de subsidieregeling is in totaal een bedrag
van 16 mln. beschikbaar, waarvan 3 mln. geoormerkt is voor de vrijwillige
thuiszorg. Op deze laatste post is de laatste paar jaar iets meer uitgegeven,
maar op de andere weer wat minder, zodat dit glad verloopt. Het landelijk
steunpunt VTZ heeft een onderzoek laten verrichten naar de toekomstige gewenste
omvang van de coördinatiekosten dat de minister op 30 oktober jl. ontving.
Zij kan hierover nog geen definitief oordeel geven, maar volgens de onderzoekers
moet het budget worden verhoogd van 3 mln. naar 5,2 mln. De Kamer zal bericht
ontvangen over haar nadere oordeelsvorming hierover.In het kader van de bestrijding van de wachtlijsten zijn door zorgkantoren
diverse initiatieven ingediend ter versterking van de mantelzorg. Het gaat
hierbij om ophoging van het budget van de subsidieregeling coördinatie
vrijwillige thuiszorg. Deze lijst van initiatieven is door alle partijen in
een regio opgesteld en wordt momenteel op het ministerie bekeken.In reactie op vragen over het landelijk steunpunt vrijwilligers terminale
zorg, merkt de bewindsvrouw op dat de vrijwilligersorganisaties de laatste
jaren een flinke groei hebben doorgemaakt. Ook het aantal hulpuren is toegenomen
van 22 000 in 1990 tot 200 000 nu. De VTZ vroeg in een brief van
september om een structurele verhoging van het budget. De minister herhaalt
haar opmerking over het belang van de vrijwilligers en spreekt haar bereidheid
uit om met ingang van 2001 het budget structureel te verhogen. Als de komende
drie jaar er telkens 0,1 mln. bijkomt, mondt dit in 2003 uit op 0,9 mln. per
jaar. Daarnaast wijst de bewindsvrouw op het projectenbudget van ZON dat op
dit moment 0,4 mln. bedraagt, maar geleidelijk afloopt. Het is ZON bekend
dat het om praktijkprojecten moet gaan die bij het hiervoor genoemde bedrag
moeten worden opgeteld, zodat een gecombineerde financiering ontstaat.De eigen bijdrage zou een afzonderlijk en ethisch probleem zijn. De bewindsvrouw
wijst erop dat ook in de hospicezorg een eigen bijdrage naar draagkracht wordt
gevraagd, hetgeen volgens haar absoluut niet onethisch is. In andere voorzieningen
zoals verpleeg- en verzorgingshuizen waar mensen hun laatste levensfase
kunnen doorbrengen, is ook sprake van een eigen bijdrage. De conclusie dat
dit een ethisch probleem is, deelt de minister niet. Zij wijst op familie
en vertegenwoordigers waarmee dit soort zakelijke aspecten kan worden besproken.
Uiteraard dient vermeden te worden dat met iemand in een terminale fase een
gesprek over een eigen bijdrage moet worden gevoerd.In antwoord op de vraag of het wetsvoorstel euthanasie wellicht te vroeg
komt, merkt de minister op dit geen invloed mag hebben op de verbetering en
uitbreiding van de palliatieve zorg. Zij acht het wetsvoorstel inzake euthanasie
noodzakelijk, omdat ook de beste palliatieve zorg niet voor iedereen een verzoek
om euthanasie kan voorkomen.Tot slot antwoordt de bewindsvrouw naar aanleiding van de vraag welke
middelen er bestaan voor uitbreiding van palliatieve zorg dat zij palliatieve
zorg vooral als een substitutie ziet en niet als een geïsoleerd soort
zorg. Palliatieve zorg was in de reguliere zorg ingebed, totdat de door de
minister toegejuichte, aparte kleinschalige voorzieningen ontstonden.Nadere gedachtewisselingMevrouw Kant (SP) blijft van mening dat het
vragen om een eigen bijdrage niet ethisch is, ook wanneer deze vraag achteraf
aan de nabestaanden wordt gesteld.Mevrouw Ross-van Dorp (CDA) is vooral blij
met de toezegging dat een oplossing gevonden kan worden voor hospices die
financieel in problemen dreigen te geraken. Moet de Kamer wachten op een voorstel
voor een stelselwijziging om kennis te nemen van de financiering van de toekomstige
palliatieve zorg?Mevrouw Meijer (VVD) spreekt de hoop uit dat
de instellingen die bij VWS aankloppen om financiële hulp niet hoeven
te wachten tot oktober 2001.De heer Van der Vlies (SGP) vindt dit overleg
een voorbeeld van een constructieve gedachtewisseling die de groep waarom
het hier gaat ten goede komt.De heer Rouvoet (RPF/GPV) is aangenaam getroffen
door de invalshoek die thans ten opzichte van de integratie gekozen is. Verder
is hij ingenomen met de positieve houding van de minister jegens de gesignaleerde
financiële knelpunten. Hij herhaalt zijn vraag wanneer het kabinetsstandpunt
over de evaluatie van de ITZ de Kamer zal bereiken.Mevrouw Van Vliet (D66) vraagt de minister
naar een wettelijke basis voor een vergoeding van 24-uurs zorg aan huis. Mevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA) vraagt tot
slot of de keuzevrijheid van de patiënt niet zodanig ingeperkt zal worden
dat men als het ware wordt opgesloten in het lokaal regionale netwerk.De minister merkt op dat mevrouw Kant en zij
een blijvend verschil van opvatting hebben. De bewindsvrouw vindt het niet
pijnlijk om een eigen bijdrage te vragen voor zorg in het kader van palliatieve
terminale zorg, ook niet als dit achteraf gebeurt. Ook de hospices en de bijna-thuishuizen
vragen regelmatig een eigen bijdrage van mensen. En wanneer iemand op de operatietafel
sterft, krijgen de nabestaanden ook een rekening van de chirurg en het ziekenhuis.Verder merkt zij op dat haar besluit na ommekomst van het eindrapport
van de projectgroep van de heer Beelaerts van Blokland absoluut niet hoeft
te wachten op de definitieve vormgeving van een nieuw verzekeringsstelsel.
In antwoord op de vraag van mevrouw Meijer zegt de minister dat de instellingen
bij financiële problemen zich eerst tot de zorgverzekeraar moeten wenden.
De bewindsvrouw zal de zorgverzekeraars aanspreken op het feit dat zij de
eerst aangewezenen zijn om op een creatieve manier de instellingen tot oktober
2001 te helpen. Pas als de zorgverzekeraar het laat afweten, kan men bij het
ministerie aankloppen.In verband met de vraag naar de evaluatie van de ITZ en het kabinetsstandpunt
daarover merkt de minister op dat de staatssecretaris de inmiddels ontvangen
evaluatie niet bevredigend vindt. Zij heeft een verlenging verordonneerd met
concrete vragen. De uitkomsten van die evaluatie zijn nog niet bekend.In reactie op de vraag omtrent de 24-uurs thuiszorg zegt de bewindsvrouw
dat er dan in feite een eenpersoonsziekenhuis of verpleeghuis wordt gecreëerd,
hetgeen uit een oogpunt van een doelmatige kostenbesteding een probleem oplevert.
ITZ kent een maximumbedrag. Voor een langere periode zal dus moeten worden
overgegaan tot opname in een intramurale instelling. Als het gemiddelde bedrag
voor de totale ziekteperiode niet is overschreden, is er vermoedelijk geen
probleem voor een korte periode van 24-uurs zorg. Als het om maar twee dagen
24-uurs zorg gaat, moet daar een mouw aan te passen zijn.Tot slot merkt de bewindsvrouw terzake van de keuzevrijheid op dat het
gegeven dat er in de regio een bepaald netwerk is, niet wil zeggen dat een
patiënt gebonden is aan een hospice in die regio.De voorzitter van de commissie,EssersDe griffier van de commissie,TeunissenXNoot1Samenstelling: Leden: Van der Vlies (SGP), Swildens-Rozendaal (PvdA),
ondervoorzitter, Bijleveld-Schouten (CDA), Middel (PvdA), Essers (VVD), voorzitter,
Oedayraj Singh Varma (GroenLinks), Dankers (CDA), Oudkerk (PvdA), Rijpstra
(VVD), Bakker (D66), Rouvoet (RPF/GPV), Van Vliet (D66), Van Blerck-Woerdman
(VVD), Passtoors (VVD), Eisses-Timmerman (CDA), Gortzak (PvdA), Hermann (GroenLinks),
Buijs (CDA), Atsma (CDA), Arib (PvdA), Spoelman (PvdA), Kant (SP), E. Meijer
(VVD), Van der Hoek (PvdA) en Blok (VVD).Plv. leden: Lambrechts (D66), Rehwinkel (PvdA), Eurlings (CDA), Apostolou
(PvdA), Örgü (VVD), Van Gent (GroenLinks), Van de Camp (CDA), Noorman-den
Uyl (PvdA), Weekers (VVD), Ravestein (D66), Schutte (RPF/GPV), Schimmel (D66),
Terpstra (VVD), Udo (VVD), Visser-van Doorn (CDA), Belinfante (PvdA), Harrewijn
(GroenLinks), Ross-van Dorp (CDA), Th. A. M. Meijer (CDA), Duijkers
(PvdA), Smits (PvdA), Marijnissen (SP), O. P. G. Vos (VVD), Hamer
(PvdA) en Cherribi (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27400-XVI-22.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl