Wijziging wetten basis-, speciaal en voortgezet onderwijs m.b.t. de bestuursvorm van het openbaar onderwijs; Advies en nader rapport
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24138, nr. A

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

20-04-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

24138 nr. A

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamDe stichting als bestuursvorm van de openbare schoolDe openbare rechtspersoon als bestuursvorm van de openbare
school8. SamenwerkingsscholenSamenwerkingsschool voor één of meer richtingen
en openbaar onderwijsOndertekeningLichaam
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24138Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 32 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 138Wijziging van de Wet op het basisonderwijs, de Interimwet op het speciaal
onderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs en de Wet op het voortgezet
onderwijs inzake de bestuursvorm van het openbaar onderwijsAADVIES RAAD VAN STATE EN NADER RAPPORT1Hieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State d.d. 19 oktober
1994 en het nader rapport d.d. 6 april 1995, aangeboden aan de Koningin door
de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, mede namens de
minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij. Het advies van de Raad van
State is cursief afgedrukt. Bij Kabinetsmissive van 16 februari 1994, no. 94.001302, heeft Uwe Majesteit,
op voordracht van de Minister van Onderwijs en Wetenschappen, mede namens
de Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij, bij de Raad van State
ter overweging aanhangig gemaakt het voorstel van wet met memorie van toelichting,
houdende wijziging van de Wet op het basisonderwijs, de Interimwet op het
speciaal onderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs, de Wet op het voortgezet
onderwijs, de Wet op het cursorisch beroepsonderwijs en enkele andere wetten
inzake de bestuursvorm van het openbaar onderwijs en van samenwerkingsscholen.Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw Kabinet van 16 februari
1994, nr. 94.001302, machtigde Uwe Majesteit de Raad van State zijn advies
inzake het bovenvermelde voorstel van wet rechtstreeks aan mij te doen toekomen.
Dit advies, gedateerd 19 oktober 1994, nr. W05.94.0085, bied ik U hierbij,
mede namens de Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij, aan.1. Het wetsvoorstel strekt ertoe om uitbreiding te geven aan de bestuursvormen
van het openbaar onderwijs en tevens de samenwerkingsschool te introduceren
in de Wet op het basisonderwijs (WBO), de Interimwet op het speciaal onderwijs
en voortgezet speciaal onderwijs, de Wet op het voortgezet onderwijs (WVO),
de Wet op het cursorisch beroepsonderwijs en enkele andere wetten. De Raad van State heeft zich in dit advies beperkt tot opmerkingen over
de wijzigingen van de WBO.Voor zover de garantiefunctie van het openbaar onderwijs niet in het geding
is, gelden de gemaakte opmerkingen in dezelfde mate voor de wijzigingen van
de andere onderwijswetten.1. Het advies van de Raad van State en andere reacties op het wetsvoorstel
hebben ondergetekenden doen besluiten het wetsvoorstel zoals dat aan de Raad
van State is voorgelegd, te splitsen in een wetsvoorstel dat betrekking heeft
op de bestuursvorm van het openbaar onderwijs en een wetsvoorstel dat betrekking
heeft op de samenwerkingsscholen. Door de splitsing wordt het mogelijk de
discussie inzake samenwerkingsscholen open te voeren omdat daarvoor thans
een zelfstandig kader beschikbaar komt.Overigens hangen de beide wetsvoorstellen in zoverre met elkaar samen
dat het wetsvoorstel betreffende de samenwerkingsscholen de mogelijkheden
tot verzelfstandiging van het openbaar onderwijs veronderstelt. Daarom is
de inwerkingtreding van het wetsvoorstel omtrent samenwerkingsscholen gekoppeld
aan de inwerkingtreding van het wetsvoorstel bestuursvorm openbaar onderwijs.In dit nader rapport is uitsluitend ingegaan op de opmerkingen van de
Raad die betrekking hebben op de bestuursvorm van het openbaar onderwijs.
Voor de reactie van ondergetekenden op de punten die betrekking hebben op
de samenwerkingsscholen, zij verwezen naar het desbetreffende nader rapport.De stichting als bestuursvorm van de openbare school2. Op 20 oktober 1993 heeft de Raad advies uitgebracht over het initiatiefwetsvoorstel
van het Tweede-Kamerlid Nuis tot wijziging van een aantal onderwijswetten
in verband met verruiming van de bestuursvormen van openbaar onderwijs (Kamerstukken
II 1993/94, 23 134); dat wetsvoorstel is beperkt tot de uitbreiding van
de bestuursvormen van openbaar onderwijs met de stichtingsvorm, in die zin
dat het bevoegd orgaan van een gemeentelijke stichting bevoegd gezag van een
openbare school is. In dit advies zal het college dan ook op de stichtingsvorm
(artikel I, onderdeel D, artikel 29b, WBO en de andere wetten) slechts ingaan
voor zover het wetsvoorstel afwijkt van het initiatiefwetsvoorstel dan wel
de tekst of de memorie van toelichting daar alsnog aanleiding toe geven. In dat verband is het de Raad allereerst opgevallen dat in het voorgestelde
artikel 29b, tweede lid, WBO ervan wordt uitgegaan dat een stichting die een
openbare school in stand houdt, kan worden opgericht door één
of meer gemeenten, «al dan niet te zamen met 1 of meer privaatrechtelijke
rechtspersonen met volledige rechtsbevoegdheid». De zin en betekenis
van deze passage in het desbetreffende artikellid worden in de memorie van
toelichting niet toegelicht. In punt 5 van het vorenbedoelde advies van de
Raad werd het noodzakelijk geacht dat de wet welke de stichting als beheersvorm
van het openbaar onderwijs mogelijk maakt, voorschrijft dat de statutaire
doelstelling van de desbetreffende stichting wordt beperkt tot uitsluitend
die van het geven van openbaar onderwijs in de zin van de Grondwet en de onderwijswetgeving.
Overeenkomstig deze eis wordt in het derde lid van artikel 29b WBO het statutaire
doel van de stichting voorgeschreven.Voorts wordt in artikel 29b, vierde lid, een aantal eisen aan de statuten
gesteld, waaronder de benoeming van de leden van het bestuur door de gemeenteraad.
Al deze eisen zijn noodzakelijk wil de stichting als bestuursvorm van de openbare
school blijven binnen het kader van artikel 23, vierde lid, van de Grondwet,
dat onder meer vereist dat algemeen vormend lager onderwijs van overheidswege
wordt gegeven. De voorgestelde stichting blijft dan ook een overheidsstichting.De in artikel 29b, tweede lid, WBO voorgestelde mogelijkheid om tezamen
met één of meer privaatrechtelijke rechtspersonen een stichting
op te richten die een openbare school in stand houdt, toont een zekere mate
van overeenstemming met de mogelijkheid die in de WVO wordt geregeld om tezamen
met privaatrechtelijke rechtspersonen een openbare school in stand te houden
(artikel 1 WVO). Die laatstgenoemde mogelijkheid wordt in overeenstemming
met de Grondwet geacht. Het is het college echter niet duidelijk hoe de thans
voor het basisonderwijs voorgestelde mogelijkheid zich verdraagt met de in
artikel 23, vierde lid, van de Grondwet neergelegde voor het algemeen vormend
lager onderwijs geldende garantiefunctie. De Raad adviseert dan ook zowel
artikel 29b, tweede lid, als de begripsomschrijving van de openbare school
in artikel I, onderdeel A, voor wat betreft artikel 1, eerste lid, onder a,
aan te passen.2. Anders dan de Raad veronderstelt, is het ook in het basisonderwijs
thans reeds mogelijk voor de gemeente om tezamen met privaatrechtelijke rechtspersonen
met volledige rechtsbevoegdheid een openbare school in stand te houden. Daarom
is dit in de memorie van toelichting niet toegelicht. De Raad is bij zijn
advisering kennelijk uitgegaan van een oude wettekst van de Wet op het basisonderwijs
(de WBO). Immers met de Wet van 12 mei 1993, Stb. 270 (de zogenaamde DAP-wet)
is artikel 1 van de WBO gewijzigd, analoog aan de Wet op het voortgezet onderwijs
en de Interimwet op het speciaal onderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs.
De wetgever heeft met deze expliciete uitspraak reeds een interpretatie van
de Grondwet aanvaard omtrent de mogelijkheid om een openbare school in stand
te houden samen met privaatrechtelijke rechtspersonen. In dit verband wijzen
ondergetekenden op hetgeen bij de memorie van antwoord van de DAP-wet (Kamerstukken
II 1991/92, 22 353, nr. 6) is opgemerkt: «De leden van de VVD-fractie
en de leden van de SGP-fractie vragen of hun zienswijze juist is dat met de
wijziging van artikel 1 een juridische basis wordt gelegd voor de samenwerkingsschool
zoals deze nu reeds bestaat. Op dit moment bestaan inderdaad, bijvoorbeeld
op grond van artikel 1 van de ISOVSO, samenwerkingsscholen via een gemeenschappelijke
regeling van een gemeente met een of meer privaatrechtelijke rechtspersonen.
De voorgestelde wetswijziging beoogt dit ook voor het basisonderwijs mogelijk
te maken. (...) Zoals eerder op de vraag van de leden van de VVD-fractie en
de SGP-fractie is aangegeven, kennen andere onderwijswetten o.a. de WVO en
de ISOVSO wel de mogelijkheid dat gemeenten door middel van een gemeenschappelijke
regeling als bedoeld in de Wet gemeenschappelijke regelingen (Stb. 1984, 669)
een school in stand houden te zamen met andere gemeenten of privaatrechtelijke
rechtspersonen. Er is geen reden om aan het basisonderwijs deze mogelijkheid
te onthouden. Door het palet zo ruim mogelijk te maken, wordt het betrokkenen
mogelijk gemaakt in dezen zelf te kiezen. Dit draagt bij aan het streven naar
autonomievergroting».3. In artikel I, onderdeel E, wordt een nieuw artikel 34a WBO toegevoegd,
inhoudende dat, indien de openbare school uitgaat van een stichting als bedoeld
in artikel 29b, op het personeel niet de bepalingen van het openbaar onderwijs
van toepassing zijn, maar de artikelen betreffende het personeel van het bijzonder
onderwijs (artikelen 39 tot en met 42 WBO). In de memorie van toelichting
(artikelsgewijze toelichting, onderdeel E) wordt hierover onder meer opgemerkt
dat de invloed van de gemeente op het beheer van de stichting, in casu op
het personeelsbeleid, immers niet meer van zodanige betekenis is, dat sprake
is van een openbare dienst. In zijn advies betreffende het initiatiefvoorstel-Nuis is de Raad (punt
6 van dat advies) tot de conclusie gekomen, «dat de Grondwet zich er
in dit opzicht niet tegen verzet dat in een wet de mogelijkheid wordt geschapen,
dat de gemeente in het kader van de uitvoering van haar grondwettelijke taak
ten aanzien van het bestuur en beheer van het openbaar onderwijs gebruik maakt
van de figuur van de stichting, mits daarbij is verzekerd – en dit is
een essentiële voorwaarde – dat deze stichting onder haar overheersende
invloed staat».In hun reactie op het advies van de Onderwijsraad, dat te zamen met het
advies van 16 februari 1994 aan de Raad is toegezonden bij brief van 2 maart
1994, geven de ministers te kennen zich geheel in het oordeel van de Raad
te kunnen vinden.Het college wijst erop dat artikel I, onderdeel E, en de toelichting daarop
niet in overeenstemming zijn met de ook door de ministers onderschreven noodzaak
van overheersende overheidsinvloed bij een stichting die openbaar onderwijs
in stand houdt. Als aan de materiële en formele eisen van openbaar onderwijs
wordt voldaan, staat het openbare-dienstkarakter van de stichting vast, hetgeen
er dan ook naar het oordeel van het college in dient te resulteren dat het
personeel van de school ambtenaar is in de zin van de Ambtenarenwet 1929 (Centrale
Raad van Beroep, 19 mei 1987, TAR nr. 162). De Raad adviseerde dit dan ook
in zijn meergenoemde advies van 20 oktober 1993 (punt 7, slot). Dit standpunt
is ook in overeenstemming met de parlementaire geschiedenis van artikel 1:1
van de Algemene wet bestuursrecht (Awb).Naar het oordeel van het college ware onderdeel E te heroverwegen en in
de toelichting duidelijkheid te scheppen over de ambtelijke status van het
personeel van de openbare school die door een stichting in stand wordt gehouden.3. Ondergetekenden hebben de rechtspositie van het personeel van de school
die in stand wordt gehouden door een gemeentelijke stichting, heroverwogen.
Met de Raad onderschrijven ondergetekenden dat een belangrijk uitgangspunt
bij de stichting die openbaar onderwijs in stand houdt, de overheersende overheidsinvloed
op het beheer (en daarmee ook op het personeelsbeleid) van de stichting is.
Dit was ook expliciet verwoord in de memorie van toelichting bij het aan de
Raad voorgelegde wetsvoorstel. Omdat de bestuursvorm van de gemeentelijke
stichting privaatrechtelijk is, was er echter in het aan de Raad voorgelegde
wetsvoorstel toch voor gekozen ook de arbeidsverhoudingen op privaatrechtelijke
leest te schoeien. Met de Raad zijn ondergetekenden na ampele overwegingen
tot de conclusie gekomen dat het niet de privaatrechtelijke bestuursvorm is
die bepalend is voor de positie van de werknemers, maar de mate van overheidsinvloed.
Omdat deze ook bij een privaatrechtelijke bestuursvorm overheersend is, moet
er inderdaad van uit worden gegaan dat het personeel van de school die in
stand wordt gehouden door een gemeentelijke stichting, de ambtelijke status
heeft.De tekst van de wet en de memorie van toelichting zijn in bovengenoemde
zin aangepast.4. In verband met het feit dat de stichting in ieder geval publiekrechtelijke
bevoegdheden uitoefent (bijvoorbeeld bij de toepassing van de artikelen 24
en 44 WBO) acht het college het voorts wenselijk dat in de toelichting een
beschouwing wordt gewijd aan het toepassingsbereik van de Awb op de organen
en besluiten van de stichting zoals voorgesteld in artikel 29b WBO.4. De memorie van toelichting is aangevuld met een paragraaf waarin wordt
ingegaan op de toepasselijkheid van de Algemene wet bestuursrecht op de organen
en besluiten van de stichting.De openbare rechtspersoon als bestuursvorm van de openbare
school5. Door zowel de Onderwijsraad als de Vereniging van Nederlandse Gemeenten
(adviezen van 11 februari 1994 respectievelijk 25 januari 1994) wordt de openbare
rechtspersoon die een openbare school in stand houdt, als geregeld in artikel
29a WBO in het wetsvoorstel (artikel I, onderdeel D), gekwalificeerd als openbaar
lichaam in de zin van artikel 134 van de Grondwet, reden waarom het juister
zou zijn te spreken van een openbaar lichaam. In hun reactie op het advies
van de Onderwijsraad geven de bewindslieden te kennen deze opvatting niet
te delen, omdat het hier niet gaat om een bestuursorgaan met een algemene
taak, maar om een bestuursorgaan met een zeer specifieke taak, te weten het
bestuur van een openbare school, welke bestuursvorm zijn basis vindt in de
onderwijswetten zelf. Zij concluderen dat hier geen sprake is van een openbaar
lichaam in de zin van artikel 134 van de Grondwet, maar van een rechtspersoon
sui generis. De Raad onderschrijft de opvatting dat hier geen sprake is van een openbaar
lichaam als bedoeld in artikel 134 van de Grondwet, omdat er noch leden of
ingezetenen zijn, noch voorzien wordt in enigerlei verordenende bevoegdheid.
Het verdient echter aanbeveling de terminologie van de Awb te volgen, zoals
aanwijzing 50 van de Aanwijzingen voor de regelgeving ook voorschrijft. De
term «openbare rechtspersoon» dient daarom te worden vervangen
door «rechtspersoon die krachtens publiekrecht is ingesteld»,
overeenkomstig artikel 1:1, eerste lid, onder a, Awb. Daarmee komt tegelijk
scherper tot uitdrukking dat de organen van deze rechtspersoon zogenaamde
«a-organen» zijn in de zin van de genoemde bepaling. Ook de toelichting
dient in overeenstemming hiermee te worden aangevuld.5. Met de Raad zijn ondergetekenden van oordeel dat bij de openbare rechtspersoon
sprake is van een «rechtspersoon die krachtens publiekrecht is ingesteld».
Echter, daarmee is de rechtspersoon die krachtens publiekrecht is ingesteld,
nog geen synoniem voor de openbare rechtspersoon. Het begrip «rechtspersoon
die krachtens publiekrecht is ingesteld» is een algemeen begrip waaronder
diverse specifieke rechtspersonen kunnen vallen. Voorbeelden van krachtens
publiekrecht ingestelde rechtspersonen zijn het krachtens artikel 8 van de
Wet gemeenschappelijke regelingen ingestelde openbare lichaam en de openbare
lichamen waaraan krachtens de Grondwet verordenende bevoegdheid is toegekend.
Ook de openbare rechtspersoon is een degelijke krachtens publiekrecht ingestelde
rechtspersoon, maar het gaat daarbij om een zo specifieke, uitsluitend op
de onderwijswetgeving gebaseerde figuur dat sprake is van een rechtsfiguur
sui generis. Om dat te benadrukken geven ondergetekenden de voorkeur aan het
begrip openbare rechtspersoon.De opmerkingen van de Raad zijn aanleiding geweest om de begripsbepalingen
aan te vullen met een omschrijving van de openbare rechtspersoon, waarbij
is aangegeven dat het daarbij om een bepaalde krachtens publiekrecht ingestelde
rechtspersoon gaat.6. Blijkens artikel 29a, derde lid, WBO (artikel I, onderdeel D) wordt
een «openbare rechtspersoon», die een openbare school in stand
houdt, ingesteld bij gemeentelijke verordening. Het vierde en vijfde lid van
artikel 29a WBO geven aan welke onderwerpen in elk geval in de gemeentelijke
verordening moeten worden geregeld. Noch uit de wettekst noch uit de toelichting blijkt evenwel welke andere
onderwerpen in de desbetreffende gemeentelijke verordening zouden kunnen worden
geregeld. In het licht van artikel 23, derde lid, van de Grondwet acht de
Raad het ongewenst dat er onduidelijkheid bestaat over de vraag hoever de
verordenende bevoegdheid van de gemeenteraad zou kunnen gaan. De Raad adviseert
dan ook in artikel 29a een limitatieve opsomming te geven van de onderwerpen
die in de gemeentelijke verordening mogen en moeten worden geregeld en het
artikel dienovereenkomstig aan te passen.6. De suggestie van de Raad om in artikel 29a van de Wet op het basisonderwijs
(en de analoge bepalingen in de ISOVSO en de WVO) een limitatieve opsomming
te geven van onderwerpen die in de gemeentelijke verordening mogen en moeten
worden geregeld, is overgenomen. Daarmee is duidelijkheid gegeven over de
vraag hoever de verordenende bevoegdheid van de gemeente in dezen gaat. Tevens
is een limitatieve opsomming gegeven van de onderwerpen die in de statuten
van de stichting die een openbare school in stand houdt, mogen en moeten bevatten.7. Gelet op hetgeen hiervoor is opgemerkt over de noodzakelijke ambtelijke
status van het personeel van de stichting en het feit dat de regelen voor
het openbaar onderwijs voor de «openbare rechtspersoon» en de
stichting in de wet gelijk zijn, zoals ook de memorie van toelichting onderkent
(Algemeen gedeelte, III, onder 3), vraagt het college zich af of de gelijkenissen
tussen beide bestuursvormen in feite niet zodanig groot zijn, dat het introduceren
van beide bestuursvormen naast elkaar in de wet niet nodig is om te voldoen
aan de maatschappelijke behoefte aan verzelfstandiging in het openbaar onderwijs.
In het algemeen deel van de toelichting (VI, onder A) schrijven de bewindslieden
in hun reactie op het advies van de Nederlandse Protestants Christelijke Schoolraad
(advies van 17 januari 1994) dat de verschillen tussen een openbare rechtspersoon
en een stichting als bestuursvorm van het openbaar onderwijs niet zo groot
zijn en dat er vaak niet meer dan optische verschillen bestaan. Weliswaar geven de bewindslieden in de toelichting ook aan dat het gemeentebestuur
dient te beslissen welke bestuursvorm voor de openbare school wordt gekozen,
maar die stelling doet naar het oordeel van het college niet af aan de verantwoordelijkheid
van de wetgever om de zaken niet onnodig te compliceren.De Raad adviseert dan ook in de toelichting een uitdrukkelijke uiteenzetting
op te nemen over de juridische en praktische verschillen tussen de beide varianten.
Als bij deze nadere beschouwing de verschillen tussen beide varianten marginaal
blijken te zijn, adviseert de Raad in het belang van de duidelijkheid voor
alle bij het openbaar onderwijs betrokkenen de uitbreiding van de bestuursvormen
van het openbaar onderwijs tot één van beide varianten te beperken. De voorkeur van het college in dezen gaat uit naar de variant van de openbare
rechtspersoon.7. De memorie van toelichting is aangevuld met een paragraaf waarin is
ingegaan op de juridische en praktische verschillen tussen de openbare rechtspersoon
en de stichting als bestuursvorm van het openbaar onderwijs.8. SamenwerkingsscholenHet wetsvoorstel introduceert naast de thans in de onderwijswetten geregelde
openbare school en de bijzondere school een derde variant, de samenwerkingsschool. De samenwerkingsschool wordt op haar beurt onderverdeeld in twee types:
een samenwerkingsschool voor onderwijs van één of meer richtingen
èn openbaar onderwijs, en een samenwerkingsschool voor uitsluitend
onderwijs van één of meer richtingen (voor wat de WBO betreft,
artikel I, onderdelen A en B).De Raad wijst er allereerst op dat een samenwerkingsschool voor uitsluitend
onderwijs van één of meer richtingen geen nieuwe variant is,
maar binnen de vigerende wetgeving een bijzondere school is, in stand gehouden
door een rechtspersoon als bedoeld in artikel 35 WBO. Het is dan ook niet
duidelijk waarom in artikel I, onderdeel B, artikel 1e, deze variant aldus
geregeld wordt. Een toelichting op dit onderdeel van het voorstel ontbreekt.
In het geldende artikel 35 WBO worden geen eisen gesteld aan de samenstelling
van het bestuur en de wijze van de benoeming van de bestuursleden van de rechtspersoon.
Het voorgestelde artikel I, onderdeel B, artikel 1e, bevat de verplichting
dat de statuten van een voor bekostiging in aanmerking komende rechtspersoon
voor onderwijs van meer dan één richting bepalen dat de deelnemende
vertegenwoordigers van de in de statuten genoemde richtingen naar rato van
het aantal in de statuten voorkomende richtingen de bestuursleden benoemen.
Het begrip richting wordt in de WBO noch in het wetsvoorstel gedefinieerd.
Blijkens de wetsgeschiedenis en de jurisprudentie wordt met richting bedoeld
godsdienstige of levensbeschouwelijke visie. Wie volgens de tekst van het
voorstel de deelnemende vertegenwoordigers van een richting zijn, die het
recht hebben de bestuursleden te benoemen, is daarin onvoldoende bepaald.Het college adviseert in de toelichting te motiveren waarom behoefte bestaat
aan regeling van een samenwerkingsschool voor uitsluitend onderwijs van meer
dan één richting en het artikel, indien dat wordt gehandhaafd,
zodanig aan te passen, dat uit de tekst blijkt welke instanties of rechtspersonen
bevoegd zijn de bestuursleden te benoemen.Samenwerkingsschool voor één of meer richtingen
en openbaar onderwijs9a. Artikel 23 van de Grondwet gaat uit van een duaal onderwijsbestel.
Het onderwijs is ofwel openbaar (artikel 23, derde en vierde lid, van de Grondwet)
ofwel bijzonder (artikel 23, tweede, vijfde en zesde lid). Het wetsvoorstel
gaat er evenwel van uit dat één rechtspersoon – samenwerkingsschool –
(stichting, gemeenschappelijke regeling of «openbare rechtspersoon»,
respectievelijk de artikelen 1b, 1c en 1d van artikel I, onderdeel B, WBO)
zowel openbaar onderwijs als bijzonder onderwijs van één of
meer richtingen aanbiedt, waarbij op het openbaar onderwijs de bepalingen
die gelden voor het openbaar onderwijs en de openbare scholen van overeenkomstige
toepassing zijn en op het bijzonder onderwijs de bepalingen die gelden voor
het bijzonder onderwijs en de bijzondere scholen van overeenkomstige toepassing
zijn (artikel I, onderdeel B, artikel 1a, WBO). In lijn met deze gedachtengang wordt in de begripsomschrijving in artikel
1 WBO naast de openbare en de bijzondere school de samenwerkingsschool geïntroduceerd
(artikel I, onderdeel A, eerste lid).In zijn meergenoemde advies van 20 oktober 1993 heeft de Raad een aantal
formele en materiële vereisten genoemd die de wetgever, gelet op artikel
23, derde en vierde lid, van de Grondwet, zal moeten voorschrijven voor de
stichting waarvan een gemeente gebruik maakt bij het bestuur en het beheer
van het openbaar onderwijs. Hij achtte het onder meer een essentiële
voorwaarde dat de stichting onder overheersende invloed van de overheid staat
en wees voorts op de noodzaak van een wettelijk voorschrift dat de statutaire
doelstelling van de desbetreffende stichting wordt beperkt tot uitsluitend
die van het geven van openbaar onderwijs.De Raad constateert dat van overheersende invloed van de overheid in alle
drie de varianten van de samenwerkingsschool voor mede openbaar onderwijs
geen sprake is, nu bestuursleden van zowel de stichting van artikel 1b WBO,
als de in de gemeenschappelijke regeling ingestelde rechtspersoon van artikel
1c WBO, alsook de «openbare rechtspersoon» van artikel 1d WBO,
ook door de deelnemende vertegenwoordigers van de richting of richtingen naar
rato worden benoemd, herbenoemd, geschorst en ontslagen.In hun reactie op het advies van de Onderwijsraad, waarin de samenwerkingsschool
wordt afgewezen onder meer omdat de Onderwijsraad een daaraan voorafgaande
wijziging van de Grondwet noodzakelijk acht, geven de ministers te kennen
niet van mening te zijn dat met deze regeling het grondwettelijke stelsel
wordt doorbroken. Zij hechten er sterk aan dat de materiële kenmerken
van het openbaar onderwijs worden gewaarborgd. Aan de materiële vereisten
wordt naar hun oordeel in het geval van de regeling van de samenwerkingsscholen
geheel voldaan. Zij wijzen er voorts op dat de vraag hoe een bestuur van een
samenwerkingsschool verder aan die kenmerken inhoud geeft in de eerste plaats
een zaak is van dat bestuur en niet van de wetgever.Het college wijst erop dat in deze gedachtengang niet wordt ingegaan op
het feit dat de wetgever in de voorgestelde opzet van samenwerkingsscholen
de verantwoordelijkheid voor het openbaar onderwijs overdraagt aan een bestuur
dat bestuursleden kent, die gedeeltelijk zijn benoemd door de deelnemende
vertegenwoordigers van één of meer richtingen.Van openbaar onderwijs van overheidswege, zoals artikel 23, vierde lid,
van de Grondwet voorschrijft, kan naar het oordeel van het college in de voorgestelde
vormen van samenwerkingsscholen voor mede openbaar onderwijs dan ook niet
worden gesproken.b. Voorts is in alle drie de varianten van samenwerkingsscholen voor mede
openbaar onderwijs het personeel op gelijke voet benoembaar.Voor de samenwerkingsschool voor mede openbaar onderwijs door middel van
een stichting is dat uitdrukkelijk voorgeschreven doordat artikel 29b, tweede
lid, onderdeel c, van overeenkomstige toepassing wordt verklaard. Voor openbaar
onderwijs is dat ook noodzakelijk, zoals de Raad aangaf in punt 5 van zijn
advies omtrent het initiatiefvoorstel-Nuis. Daarmee komt echter de vrijheid
voor het bijzonder onderwijs om onderwijzend personeel van de eigen richting
te benoemen in het geding. Dat zal eveneens het geval zijn, als een samenwerkingsschool
niet voldoende groot is om afzonderlijke «streams» te vormen,
in welk geval de bepalingen van het openbaar onderwijs prevaleren (artikel
1a, tweede lid, tweede volzin, WBO); van vrijheid van richting voor de participerende
richting is dan geen sprake.Het deelnemen van een richting voor bijzonder onderwijs in een samenwerkingsschool
voor mede openbaar onderwijs mag dan ook naar het oordeel van het college
in een planprocedure nooit reden zijn om een aanvraag voor een eigen voorziening
van die richting af te wijzen. In het wetsvoorstel wordt door een wijziging
van planprocedurebepalingen echter wel deze consequentie verbonden aan de
samenwerkingsschool; het college doelt hier met name op het gewijzigde artikel
57 WBO, als gevolg waarvan bij de aanvraag voor een bijzondere school leerlingen
niet worden meegeteld, waarvoor plaatsruimte aanwezig is op een samenwerkingsschool
voor mede de aangevraagde richting (artikelsgewijze toelichting, I, onderdeel
N). Deze consequentie verdraagt zich niet met de vrijheid van richting.c. Het hiervoor onder a en b gestelde voert de Raad tot de opvatting dat
de samenwerkingsschool die zich ten doel stelt zowel openbaar als bijzonder
onderwijs aan te bieden zich niet verdraagt met het duale bestel van artikel
23 van de Grondwet; het college adviseert daarom de regelingen voor de samenwerkingsscholen
voor mede openbaar onderwijs uit het wetsvoorstel te schrappen.10. De voorgestelde artikelen die de instandhouding van de openbare school
door een stichting regelen, schrijven voor dat de statuten bepalen dat de
stichting alle taken en bevoegdheden van het bevoegd gezag uitoefent (bijvoorbeeld
artikel 29b WBO, vierde lid, onder b). Dit is een vreemde bepaling, nu de
stichting zelf in de verschillende onderwijswetten als bevoegd gezag wordt
aangemerkt in de begripsomschrijvingen van «bevoegd gezag van volgens
deze wet bekostigde scholen». Blijkens de artikelsgewijze toelichting
is bedoeld het bestuur van de stichting alle taken en bevoegdheden die eigen
zijn aan het bevoegd gezag met uitzondering van de besluitvorming over de
opheffing van de school uit te laten oefenen. Hoewel, evenals bij de bijzondere scholen veelal het geval is, het bestuur
van de stichting de taken en bevoegdheden van het bevoegd gezag vervult c.q.
uitoefent, meent de Raad dat het niet de taak is van de onderwijswetgever
om de bevoegdheden binnen de rechtspersoon te regelen.De Raad verwijst hier naar punt 9 van zijn eerder genoemde advies inzake
het initiatiefwetsvoorstel van het Tweede-Kamerlid Nuis.10. Inderdaad wordt de stichting bevoegd gezag van de openbare school.
Dit betekent echter niet dat er geen voorschrift omtrent de taken en bevoegdheden
van de stichting nodig zou zijn. Het voorschrift dat de stichting alle taken
en bevoegdheden van het bevoegd gezag uitoefent, is noodzakelijk omdat duidelijk
moet zijn dat de gemeente uitsluitend kan kiezen voor verzelfstandiging van
een openbare school door álle taken en bevoegdheden ten aanzien van
die school over te dragen aan de stichting. Zij kan daarbij geen voorbehouden
maken. Het is niet langer de gemeente die als aanspreekpunt functioneert,
maar de stichting. Daarmee regelt de wetgever niets ten aanzien van de bevoegdheden
binnen de rechtspersoon.Overigens is het wetsvoorstel naar aanleiding van het advies wel gewijzigd
in die zin dat niet is voorgeschreven dat de statuten bepalen dat de stichting
alle taken en bevoegdheden van het bevoegd gezag uitoefent, maar dat dit in
de wet zelf is voorgeschreven. Ook de memorie van toelichting is op enkele
punten aangepast.De Raad van State geeft U in overweging het wetsvoorstel voor zover het
de regeling van de bestuursvorm van samenwerkingsscholen voor mede openbaar
onderwijs betreft niet te zenden aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal en
het wetsvoorstel voor zover het de bestuursvormen van het openbaar onderwijs
betreft niet aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal te zenden dan nadat met
het vorenstaande rekening is gehouden.De waarnemend Vice-President van de Raad van State,P. J. BoukemaTot slot merken ondergetekenden op dat het advies van de Raad van State
aanleiding is geweest het wetsvoorstel aanzienlijk te versoberen. Het gaat
hierbij zowel om deregulering in wetstechnische zin als inhoudelijk. Verwezen
zij naar de paragraaf Deregulering die is opgenomen in de memorie van toelichting
bij het wetsvoorstel.Ik moge u verzoeken het hierbij gevoegde gewijzigde voorstel van wet en
de gewijzigde memorie van toelichting aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal
te zenden.De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,T. Netelenbos XNoot1De tekst van het voorstel van wet en van de memorie van toelichting zoals
voorgelegd aan de Raad van State is ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire
Documentatie. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24138-A.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl