Biotechnologie en het octrooi- en Kwekersrecht; Verslag algemeen overleg over de brief van de staatssecretaris van 17 april 1996 (19744, nr. 15)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 19744, nr. 20

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

27-09-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

19744 nr. 20

18-09-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesAntwoord van de staatssecretarisNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 19744Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 47 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
19 744Biotechnologie en het octrooi- en kwekersrechtnr. 20VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 18 september 1996De vaste commissies voor Economische Zaken1
en voor Landbouw, Natuurbeheer en Visserij2 hebben
op 27 juni 1996 overleg gevoerd met staatssecretaris mevrouw Dok-van Weele
over haar brief van 17 april 1996 over Biotechnologie en het Octrooi-
en Kwekersrecht (19 744, nr. 15).Van het gevoerde overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag
uit. Vragen en opmerkingen uit de commissiesMevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA) betreurde het dat de staatssecretaris
bij de behandeling van de Rijksoctrooiwet in de Eerste Kamer enige onduidelijkheid
heeft geschapen over de interpretatie van het amendement op art. 3.b. waarmee
de Tweede Kamer heeft bepaald dat dieren en planten als zodanig niet octrooieerbaar
zijn, maar wel de werkwijzen. Door schriftelijke vragen is naderhand getracht
duidelijkheid te verkrijgen over de vraag of de staatssecretaris die opvatting
van de Tweede Kamer wel of niet deelde. De antwoorden daarop verschaften jammer
genoeg niet de gewenste duidelijkheid.Tijdens de behandeling van het Europees octrooiverdrag heeft de CDA-fractie
deze kwestie wederom aan de orde gesteld. De staatssecretaris zegde toen een
notitie toe waarin alle aspecten op een rij zouden worden gezet.Die notitie, die thans aan de orde is, gaat allereerst in op de vraag
of het octrooirecht moet c.q. kan worden ingezet om uitvindingen te toetsen
aan ethische, ecologisch en maatschappelijke randvoorwaarden, een vraag die
met name door de Eerste Kamer is gesteld. Mevrouw Hevinga was het eens met
de uitkomst van de redenering van de staatssecretaris dat het octrooirecht
niet kan worden gezien als een zelfstandig instrument voor het toetsen van
uitvindingen aan dergelijke randvoorwaarden. Of uitvindingen mogen worden
gedaan en welke toepassingen wel of niet toelaatbaar zijn staat los van de
vraag of de verkregen kennis wel of niet gecommercialiseerd mag worden. Bij
dat laatste speelt vooral het octrooirecht een rol, is een toets op ethiek
en openbare orde zeker gewenst en dient ook een koppeling plaats te vinden
met eraan voorafgaande verbodswetgeving, zoals de Gezondheids- en welzijnswet
voor dieren. De staatssecretaris heeft geen bezwaar tegen de koppeling
met andere verbodswetgeving indien en voorzover die aangrijpt op handelingen
die voorafgaan aan het doen van uitvindingen. Dat hield volgens mevrouw Hevinga
in dat het octrooi volgens de staatssecretaris kan worden verleend, terwijl
later op basis van andere wetgeving de toepassing van de geoctrooieerde uitvinding
kan worden verboden. In dat geval is er zeker sprake van een probleem dat
niet zo gemakkelijk oplosbaar lijkt. Het kan toch niet zo zijn dat die verbodswetgeving
niet meer kan worden toegepast op het moment dat de geoctrooieerde uitvinding
de markt betreedt?Vervolgens gaat de notitie in op de stand van zaken van het huidige octrooirecht
en de Europese ontwerprichtlijn terzake. Helaas worden daar niet veel woorden
gewijd aan de andere interpretatie van de staatssecretaris van het bewuste
amendement. Zij stelt daar o.a. dat haar interpretatie niet bindend is, dat
de rechter uiteindelijk vaststelt wat wel of niet onder een octrooi valt,
maar dat haar opvatting wel steun vindt in de recent door de Europese Commissie
gepubliceerde ontwerprichtlijn. Voorts stelt zij dat een octrooi op een genetisch
gemodificeerd dier betrekking heeft op hetgeen door menselijk ingrijpen aan
het dier is veranderd en dat een dier onder het octrooi valt voorzover de
geoctrooieerde eigenschap in dat dier en zijn nazaten tot expressie komt.
Mevrouw Hevinga herhaalde dat de Kamer via het bewuste amendement toch heeft
uitgesproken dat alleen maar werkwijzen octrooieerbaar zijn en dat dieren,
waarop die werkwijze is toegepast, niet octrooieerbaar zijn evenmin als hun
nazaten.Zij had er voorts moeite mee dat een Europese ontwerprichtlijn als argument
wordt gebruikt om een van de Tweede Kamer afwijkende interpretatie te onderbouwen.
Lidstaten zouden toch eigenlijk moeten proberen om het standpunt van hun eigen
parlement zoveel mogelijk in de richtlijn tot uitdrukking te laten komen?
Dat is des te belangrijker omdat een eenmaal vastgestelde richtlijn in beginsel
de nationale wetgeving overstijgt.Mevrouw Hevinga vond het niet alleen merkwaardig dat de staatssecretaris
een andere interpretatie heeft dan de Tweede Kamer, maar ook dat zij voorts
haar interpretatie afzwakt en stelt dat de eigenlijke interpretatie in feite
aan de rechter is. Is het niet de taak van de (mede)wetgevers om de wettekst
zo helder mogelijk te maken? Is de staatssecretaris bereid alsnog de interpretatie
van de Tweede Kamer te volgen en te bevorderen dat daarmee bij de verdere
ontwikkeling van de Europese richtlijn zoveel mogelijk rekening wordt gehouden?Het derde onderdeel van de notitie betreft de ontwerprichtlijn inzake
de wettelijke bescherming van biotechnologische uitvindingen. De inhoud komt
niet helemaal overeen met de opvattingen van de PvdA-fractie. Zij was het
wel eens met de beweegredenen op grond waarvan het Europees Parlement de eerste
versie van deze richtlijn heeft verworpen. Het lijkt erop alsof de Europese
Commissie in deze tweede versie tegemoet komt aan de bezwaren van het EP waar
het gaat om het octrooieren van uitvindingen inzake manipulatie met menselijk
materiaal, maar dat de standpunten over het octrooieren van dieren wat verder
uit elkaar zijn gegaan. De richtlijn stelt o.a. dat biologisch materiaal,
met inbegrip van planten en dieren en delen ervan, met uitzondering van planten-
en dierenrassen als zodanig, octrooieerbaar is. In art. 9 staan o.a. als uitsluitingsgronden
vermeld werkwijzen tot wijziging van de genetische identiteit van dieren die
bij hen lijden of een lichamelijke handicap veroorzaken zonder aanzienlijk
nut voor mens of dier, alsmede daaruit verkregen dieren in de mate waarin
het toegebrachte lijden of lichamelijke handicaps disproportioneel zijn t.o.v.
het nagestreefde doel. Zodra er sprake is van aanzienlijk nut voor mens en
dier, wordt het octrooieren van dieren niet meer uitgesloten, hetgeen toch
niet in overeenstemming is met de opvatting van de Tweede Kamer. Mevrouw Hevinga
verzocht de staatssecretaris dan ook te bevorderen dat deze opvattingen
zoveel mogelijk recht worden gedaan in de tekst van de definitieve ontwerprichtlijn.
Is zij bereid om in de richting van de Europese Commissie en het Europees
Parlement daartoe stappen te ondernemen?De heer Smits (CDA) memoreerde dat de staatssecretaris tijdens
het plenaire debat over de Rijksoctrooiwet is gevraagd na te gaan of aan de
criteria waaraan octrooiaanvragen worden getoetst nieuwe criteria van ethische,
ecologische en maatschappelijke aard zouden moeten worden toegevoegd. Daarover
is een adviesaanvraag aan de Raad van State voorgelegd. Deze blijkt van oordeel
te zijn dat het niet wenselijk is om de nieuwe Rijksoctrooiwet door het toevoegen
van nieuwe criteria dienstbaar te maken aan het ontmoedigen van ongewenste
uitvindingen. De CDA-fractie onderschreef dit standpunt gelet op aard en doelstelling
van de octrooiwetgeving. Wel zou haars inziens daarin kunnen worden bepaald
dat daar waar in andere wetgeving een verbod op toepassing van bepaalde voortbrengselen
of werkwijzen is voorzien deze niet vatbaar zijn voor octrooiverlening.Wat is nu precies de status van het op 28 november 1995 aangenomen evaluatierapport
«Regelgeving inzake genetische gemodificeerde organismen»? Volgens
de staatssecretaris is er op dit moment een werkbaar stelsel van wettelijke
toetsingskaders voor de biotechnologie voorhanden. Wat zijn echter de ervaringen
uit de praktijk? Kunnen daarmee inderdaad ongewenste ontwikkelingen worden
tegengegaan? Zo ja, kan dat nader worden aangetoond?De Europese Commissie heeft een tweede ontwerprichtlijn uitgebracht, nadat
de eerste door het Europees Parlement was verworpen. In het tweede ontwerp
is ook strijd met de openbare orde en met de goede zeden als uitsluitingsgrond
opgenomen. Toepassing ervan blijft een nationale taak. Enkele typen uitvindingen
worden geacht niet octrooieerbaar te zijn: methoden van behandeling van germinale
gentherapie op het menselijk lichaam, werkwijzen tot wijziging van de genetische
identiteit van dieren die bij hen lijden of een lichamelijke handicap veroorzaken
zonder aanzienlijke nut voor mens of dier, alsmede daaruit verkregen dieren,
in de mate waarin het toegebrachte lijden of de lichamelijke handicaps disproportioneel
zijn t.o.v. het nagestreefde doel en ten slotte het menselijk lichaam en hun
delen daarvan in hun natuurlijke staat. Deze uitsluitingsgronden moeten bij
aanvaarding van de richtlijn in het Nederlandse octrooirecht worden opgenomen.
Wat is erop tegen om dat nu al te doen? Hoe worden werkwijzen tot wijziging
van de genetische identiteit beoordeeld?De staatssecretaris stelt dat het ontwerp op hoofdlijnen de steun van
Nederland verdient, maar wat is tot nu toe de Nederlandse inbreng geweest?Art. 3 van de Rijksoctrooiwet 1995 bevat een element dat niet in het Europees
octrooiverdrag voorkomt, nl. een microbiologische werkwijze is niet octrooieerbaar
indien daarvoor geen toestemming is verleend krachtens de Gezondheids- en
welzijnswet voor dieren. Wanneer wordt de in het kader van die wet genoemde
commissie biotechnologie bij dieren ingesteld? Hoe ver staat het met de uitwerking
van het toetsingskader? Is geprobeerd deze bepaling ook in de ontwerprichtlijn
op te nemen, zodat ook in andere landen rekening kan worden gehouden met het
welzijn van dieren? Zo neen, is de staatssecretaris bereid dat alsnog te proberen?Mevrouw Voûte-Droste (VVD) kon zich vinden in het antwoord
dat met name het octrooirecht alleen niet mag worden ingezet om uitvindingen
te toetsen aan ethische, ecologische en maatschappelijke randvoorwaarden.Er bestond volgens haar nog wel onduidelijkheid over de vraag of werkwijzen
wel octrooieerbaar zijn, maar planten en dieren niet. De biotechnologische
ontwikkeling bevat enkele aspecten die zeker nuttig zijn voor
mensen en dieren, maar die mogen niet ten koste gaan van dieren. Het is daarom
van belang dat een van de criteria is het lijden van of het lichamelijke schade
toebrengen aan dieren. Dat mag niet disproportioneel zijn aan het nut voor
mens en dier.Kernvraag is of dat via biotechnologie gewijzigde planten en dieren geoctrooieerd
mogen worden of dat het verbod op het octrooieren van planten en dieren dat
in de weg staat. De staatssecretaris stelt dat deze vraag nog niet in Nederland
heeft gespeeld, maar bij het Europese octrooibureau zijn nu zo'n 300 aanvragen
in behandeling en het wacht in feite op de uitspraak van de rechter. Toch
leek het mevrouw Voûte van belang dat Nederland op dat punt een eigen
standpunt inneemt; er moet een duidelijke en heldere regelgeving komen waarin
een evenwicht moet zijn gevonden tussen de belangen van mens, dier en plant
en van de bedrijfstak die zich ermee bezighoudt en ook aanzienlijk investeert
in ontwikkelingen die nuttig moeten zijn.Art. 5 van de Rijksoctrooiwet stelt dat octrooien ook niet in strijd moeten
zijn met de openbare orde en de goede zeden. Art. 30 stelt dat het Bureau
voor de industriële eigendommen alleen moet toetsen op de openbaarmaking
van een uitvinding die daarmee in strijd is. Datzelfde zal ook gelden voor
art. 9 van de Europese richtlijn. Het gaat er dan om of de microbiologische
werkwijze niet octrooieerbaar is indien daarvoor geen toestemming is verleend.
De laatste zin van de tweede alinea van blz. 8 van de notitie van de staatssecretaris
maakt dat niet duidelijk. Een dier valt onder octrooi voorzover de geoctrooieerde
eigenschap in dat dier tot expressie komt. Volgens de staatssecretaris geldt
dat ook voor de nazaten van een dier waarin door genetische modificatie een
nieuwe eigenschap is ingebracht. In de laatste zin van punt 2. op blz. 8 staat
dat de bescherming die daardoor wordt verleend aan het door de werkwijze verkregen
product het feit onverlet laat dat planten- en dierenrassen als zodanig op
grond van art. 4.2. van octrooieerbaarheid zijn uitgesloten. Kan de staatssecretaris
klip en klaar zeggen dat dieren en planten als zodanig, met uitzondering van
microbiologische werkwijzen, dus gewoon niet geoctrooieerd kunnen worden?De heer Ter Veer (D66) was het eens met de argumenten van mevrouw
Witteveen. Het onderhavige onderwerp is niet alleen actueel, maar ook zeer
complex, hetgeen wel blijkt uit de zijns inziens algemeen aanvaarde stelling
dat het werken met biotechnologie en genetisch gemodificeerde organismen bij
wijze van spreken al moet worden getoetst als de uitvinder op de gedachte
komt. Het moet hem dan al bekend zijn dat de wet- en regelgever met hem zal
meedenken en over zijn schouder zal kijken. Er zijn nu al zo'n negen ministeries
die zich op de een of andere manier met dit specifieke onderwerp bezighouden,
maar daarmee is de kous niet af, omdat het zwaartepunt van de onderhavige
regelgeving en de vragen rondom het al dan niet octrooieren zich verlegt van
het nationale parlement naar de EU. Het is op zich heel aardig als het Nederlandse
parlement zeer gedetailleerde regels opstelt en uiteraard ook heel goed bedoeld,
maar het leidt toch enigszins tot een schijnregelgeving omdat er in het kader
van de EU al sprake is van grensoverschrijdend verkeer en een vrij gebruik
van in Europa toegelaten rassen. Bovendien moet dat leiden tot het besef dat
je in feite met lege handen staat als je in Europees verband de slag hebt
gemist. De heer Ter Veer ondersteunde daarom van harte het verzoek van mevrouw
Witteveen aan de staatssecretaris om zich hiervoor in de Raad heel sterk te
maken.Het fokken van dieren en het kweken van planten wordt hoe langer hoe meer
een hi-tech aangelegenheid en het «gewone» kwekerswerk zal zich
hoe langer hoe meer met dit soort technieken gaan bezighouden, waardoor steeds
vaker de vraag moet worden gesteld met welke beloningsstructuur moet worden
gewerkt opdat deze fokkers en kwekers ook een reële geldelijke beloning
kunnen krijgen voor dat toch zeer ingewikkelde werk. De beste
manier om daarin helderheid te verkrijgen was zijns inziens toch het onderscheid
tussen de manier waarop de beloningsstructuur in de plantenveredeling en in
de veeveredeling is geregeld. Bij planten is er sprake van kwekersrecht en
heeft het octrooieren al redelijke ingang gevonden, maar bij dieren blijft
octrooiering een hardnekkig gevecht. Elk dier is uniek en moet zijn prijs
opbrengen waarmee de fokarbeid beloond wordt. Voor elk dier geldt dat ook,
uitgezonderd het pluimvee, maar dat is op zich geen probleem, want er zijn
slechts tien grote pluimveeveredelingsbedrijven die de gehele wereld van genetisch
materiaal voorzien en die hebben elk op hun eigen manier een beloningsstructuur
geregeld.Mevrouw Vos (GroenLinks) weersprak niet de opmerking van de
staatssecretaris dat tijdens het algemeen overleg van februari grote consensus
bleek te bestaan over de Nederlandse regelgeving inzake genetisch gemodificeerde
organismen en de evaluatie daarvan, maar hechtte er toch aan op te merken
dat consensus lang niet hetzelfde is als unanimiteit. De fractie van GroenLinks
heeft toen grote bedenkingen naar voren gebracht tegen de richting van het
biotechnologisch onderzoek. Zij vindt het een groot probleem dat er geen politiek
en maatschappelijk debat wordt gevoerd over, kort samengevat, de vraag of
de biotechnologische revolutie het zicht op een duurzame landbouw en voedselvoorziening
in de wereld vergroot. De fractie van GroenLinks twijfelt daar in zeer sterke
mate aan.In dit overleg gaat het met name om de vraag of het octrooirecht een rol
kan of moet spelen bij het ontmoedigen van de ontwikkeling van ongewenste
uitvindingen en of octrooi op leven in welke vorm dan ook mogelijk moet zijn.
Uitgangspunt van de regering is dat het octrooirecht niet de juiste weg is
om de ontwikkelingen in met name de biotechnologie te normeren. Het economische
belang van de wettelijke bescherming van de onderzoeksresultaten voor het
bedrijfsleven weegt voor het kabinet blijkbaar zwaar. Biotechnologische vindingen
voldoen bovendien aan de criteria voor octrooiverlening en de beleidsmatige
conclusie is dat Nederland dan ook kan instemmen met het nieuwe voorstel voor
een richtlijn voor de bescherming van biotechnologische vindingen, zoals een
halfjaar geleden door de Europese Commissie is vastgesteld. Het viel mevrouw
Vos op dat de staatssecretaris in haar notitie een sterk juridisch getint
betoog heeft neergelegd. Het gaat om verdragteksten, wetsartikelen, uitvoerige
juridische verkenning van het begrip «beschermingsomvang». Dat
is weliswaar van belang, maar het fundamentele debat over de ecologische,
ethische en maatschappelijke implicaties van octrooiering van biotechnologische
werkwijzen en levend materiaal blijft opnieuw en ten onrechte achterwege.
De Raad van State stelt niet voor niets dat het bestaan van een octrooiwetgeving
de technologische ontwikkeling bevordert. Als je dat doortrekt, bevordert
octrooiverlening genetische manipulatie van dieren en planten. Mevrouw Vos
was dan ook van mening dat de discussie op dit punt niet zo «normloos»
kan blijven als zij op het eerste gezicht lijkt. Alleen al dat octrooi op
biotechnologische vindingen mogelijk wordt gemaakt, roept de nodige ethische
vragen op, omdat daarmee bepaalde maatschappelijke ontwikkelingen worden gestimuleerd
en andere worden ontmoedigd. Het oordeel van de staatssecretaris dat octrooirecht
niet met normatieve vraagstukken mag worden belast, was daarom naar de mening
van de fractie van GroenLinks niet houdbaar. Ter illustratie kan worden verwezen
naar een rapport van de FAO waaruit blijkt dat de laatste eeuw in veel landbouwgebieden
de biodiversiteit met 75% is afgenomen met name door de snelle selectie op
steeds minder en steeds productievere rassen. Wat is de reactie van de staatssecretaris
daarop? Zal door genetische manipulatie de basis van de landbouw niet nog
verder worden versmald en wordt deze ontwikkeling niet versterkt door octrooibescherming? Hoe verhoudt zich overigens het octrooirecht – het gaat dan om de
privatisering van genen – tot het concept van de farmer rights en de
voedselvoorziening in de genetisch rijke ontwikkelingslanden? Wat dit betreft,
vroeg mevrouw Vos nog naar de invulling van art. 8.j. van het Biodiversiteitsverdrag.
Het gaat daarbij met name om de positie van lokale gemeenschappen waarvan
de belangen niet noodzakelijkerwijs overeenstemmen met die van regeringen.
Deelt de staatssecretaris niet de vrees dat het recht van deze gemeenschappen
en de controle op de genetische bronnen in hun leefomgeving en daarom hun
voedselvoorziening worden ondermijnd door een vrije toe-eigening van deze
bronnen door industrielanden?Van octrooiering van dieren, dat in de meeste gevallen ten behoeve van
medisch onderzoek plaatsvindt, verwachtte zij weinig heil. De praktijk tot
nu toe versterkt alleen maar haar zorgen. Achter de aanvragen die tot nu toe
aan het Europese octrooibureau en soortgelijke instanties zijn voorgelegd
gaat veel potentieel dierenleed schuil. In veel gevallen wordt volgens haar
in geen enkel opzicht voldaan aan de principes die de staatssecretaris onderaan
blz. 7 van haar notitie schetst.Ook verwees mevrouw Vos naar een brief van de Dierenbescherming waarin
enkele juridische inconsequenties in de octrooiwetgeving worden geschetst.
Wat is de reactie van de staatssecretaris daarop? Waarom is een ras niet,
maar een diersoort wel octrooieerbaar? Is zij het ermee eens dat het nergens
op slaat om transgene muizen onder categorie «soort» te plaatsen
omdat zij in principe zonder problemen nakomelingen kunnen krijgen? Het onderscheid
tussen dieren en eigenschappen van dieren vond GroenLinks wat gekunsteld.Aan de kritiek van GroenLinks op de opstelling van het kabinet ligt ten
grondslag een andere opvatting over en waardering van de manier waarop de
natuur behoort te worden bezien en benaderd. De natuur is meer dan een genenreservoir
waarop onderzoekers en bedrijfsleven eigendomsrechten kunnen claimen. Een
mogelijk octrooi op leven werkt maatschappelijke ontwikkelingen in de hand
die zij liever wil ontmoedigen. Zij vroeg de staatssecretaris dan ook om zich
in Europees verband hard te maken voor een verbod op octrooiering van biotechnologische
werkwijzen en producten.De heer Stellingwerf (RPF), mede sprekend namens de SGP-fractie,
vond het tekenend dat alleen de staatssecretaris van Economische Zaken aanwezig
was, alsof het onderhavige onderwerp alleen maar van belang is voor het economisch
nut. Deze eenzijdigheid is ook een kenmerk van de notitie. Volgens de bewindsvrouwe
is er sprake van een behoorlijk evenwicht van de verschillende belangen, hetgeen
ook haar uitgangspunt was. Als zij echter stelt dat biotechnologische bedrijven
recht hebben op een adequate octrooibescherming gaat zij eraan voorbij dat
in wezen eerst de principiële vraag zou moeten worden beantwoord of octrooiering
van levende organismen of gemanipuleerde delen ervan wel acceptabel is. Dat
klemt temeer omdat het hier gaat om mensen, instellingen en bedrijven die
hun beroep hebben gemaakt van het werken met en het bewerken van erfelijk
materiaal. Zij hebben er groot belang bij dat hun resultaten via octrooiering
worden vastgelegd. De economische belangen zijn heel groot en het plantaardig
en dierlijk leven schijnbaar eindeloos gevarieerd. Met die variatie kan het
dankzij deze ontwikkeling wel eens heel snel gedaan zijn, is het niet door
een grotere gemanipuleerde eenvormigheid door de fixatie op het economisch
nut, dan wel door onderschatting van de risico's. De fracties van de RPF en
de SGP zijn het principieel oneens met de door de staatssecretaris voorgestane
ontwikkelingen. Leven is huns inziens niet octrooieerbaar en ook zijn genetische
eigenschappen niet los verkrijgbaar. Als er dan al gemanipuleerd moet worden
dan niet onder het beslag van octrooien. Dat is niet het beheer van de Schepping
en de daarin levende schepselen waartoe de mens huns inziens is
geroepen. Te veel gaat van de ontwikkeling de indruk uit dat de Schepping
niet wordt beheerd, maar wordt beheerst, dat men in staat en gerechtigd is
om als het ware nieuwe soorten te creëren waarop men eigendomsrechten
zou kunnen doen gelden. De benadering van de staatssecretaris is te beperkt
en te eenzijdig gericht op het nut voor de mens en het belang voor het bedrijfsleven.
Het is niet voldoende om je in Europa constructief op te stellen. Wat betekent
het dat je zegt dat waar mogelijk rekening dient te worden gehouden met de
maatschappelijke gevoeligheid? De staatssecretaris zoekt naar een behoorlijk
evenwicht, maar komt ondertussen niet tot een zelfstandig oordeel over de
intrinsieke waarde van plant en dier. Dierenbescherming, milieu- of consumentenorganisaties
zullen dat aspect natuurlijk inbrengen, maar dan doet de staatssecretaris
onvoldoende recht aan haar eigen verantwoordelijkheid in dezen. Het gevolg
van die geringe betrokkenheid is dat zij bijvoorbeeld tot de uitspraak kan
komen dat rekening is gehouden met een aantal «zorgen die door anderen
naar voren zijn gebracht». Kan het nog afstandelijker?Ook de bescherming is heel zwak. In art. 9.2 van de ontwerprichtlijn staat
dat «geen octrooi kan worden verkregen voor werkwijzen tot wijziging
van de genetische identiteit van dieren indien het lijden of de lichamelijke
schade van het betrokken dier niet in verhouding staat tot een aanzienlijk
nut voor mens en dier». Deze formulering laat nogal wat interpretatieruimte.
Wat moet worden verstaan onder «genetische identiteit»? Wanneer
staan lijden of lichamelijke schade nog in verhouding met het aanzienlijke
nut? Wat is het verschil tussen nut en aanzienlijk nut? Hoe kan worden geconstateerd
of er sprake is van schade of lijden?Ook zijn de nodige vragen te stellen over datgene wat niet in de notitie
staat. De staatssecretaris is het weliswaar met de Raad van State eens dat
het octrooirecht niet de juiste weg is om ontwikkelingen in met name de biotechnologie
te normeren, maar onduidelijk blijft langs welke weg en waar dat dan wel moet
gebeuren. In sectorale wetten. Met name gelet op de complexiteit maar ook
integraliteit van de materie leek de heer Stellingwerf een dergelijke versnippering
zeer onwenselijk. Moet in de Rijksoctrooiwet toch weer niet het algemene criterium
worden opgenomen dat octrooiverlening wordt geweigerd wanneer sprake is van
strijd met andere wetten? Dat criterium is in 1977 geschrapt, maar de nieuwe
ontwikkelingen nopen tot herintroductie. De staatssecretaris wil dat wel accepteren,
maar alleen voorzover het onderzoek betreft dat leidt tot een uitvinding of
voortbrengsel, maar niet voorzover het de toepassing van een uitvinding betreft.
De heer Stellingwerf was het daar zeker niet mee eens en de vraag of zo een
octrooi niet een onzeker bezit wordt, vond hij van ondergeschikt belang.Ook op andere terreinen kunnen octrooien wellicht geen maximaal economisch
rendement opleveren als er sprake is van beperkende regelgeving. De mogelijkheid
die de staatssecretaris aangeeft dat wetgeving na verloop van tijd weer kan
wijzigen is niet zo relevant. Zo hoef je nooit meer iets te verbieden. Het
argument dat vernietiging van een octrooi alleen tot gevolg heeft dat de uitvinder
niet langer kan optreden tegen exploitatie van de uitvinding door een derde
en dat er dus geen enkele beperking meer is voor de toepassing van de uitvinding
vond de heer Stellingwerf suggestief. De vernietiging vanwege strijdigheid
met bepalingen uit andere wetten geldt natuurlijk ook voor die derde. Kan
de staatssecretaris verklaren waarom op de uitsluitingsgrond strijd met de
openbare orde en de goede zeden nagenoeg geen beroep wordt gedaan? Het is
opvallend dat de Nederlandse regelgeving deze uitsluitingsgrond beperkt tot
de vraag of openbaarmaking in strijd is met die openbare orde of goede zeden.
De Europese regels gaan op dit punt veel verder en hij vond het enigszins
vervelend dat hij zich op dat punt op Europa moet verlaten. Waarom past Nederland
deze regel ook niet aan? Zijn vele manipulaties sowieso niet in strijd met
de goede zeden? Waarom legt de staatssecretaris het accent op dieren? Planten zijn in
dezen ook van belang. Het feit dat dieren nu eenmaal meer in discussie zijn
doet daaraan niet af. In het verzoek van de Eerste Kamer voor het onderzoek
dat aan deze notitie ten grondslag ligt werd dit onderscheid ook niet gemaakt.
Erkent de staatssecretaris dat de gevaren voor dieren toenemen bij de octrooieerbaarheid
van dieren en dat de gevaren voor planten toenemen bij de octrooieerbaarheid
van planten? Zijn de gevaren bij planten niet nog sluipender? Daar zullen
verkeerde gevolgen van een bepaald proces eerder onomkeerbaar en oncontroleerbaar
zijn als deze zich in de vrije natuur bevinden. Erkent zij bovendien het gevaar
dat de diversificatie van planten zal afnemen? Een genenbank zou dat theoretisch
gezien wel tegen kunnen gaan, maar in de praktijk zullen genenbanken slechts
eilandjes zijn in een grote genetisch gemanipuleerde oceaan en alle gevaren
van monoculturen en inteelt met zich brengen. De genetische manipulatie bij
landbouwgewassen zal grote invloed krijgen op het boerenbedrijf. Men zal mee
moeten doen met de nieuwe mogelijkheden. Het gevaar van verdere schaalvergroting
ligt hier op de loer, omdat alleen heel grote bedrijven zich dat kunnen permitteren.
Ook kunnen de tegenstellingen tussen rijke en arme landen, de ontwikkelingslanden,
ten gevolge van manipulatie bij planten en een eventuele octrooiering toenemen
dan wel heel groot blijven. In navolging van het toetsingskader en vergunningenstelsel
dat voortvloeit uit de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren, is ook een
toetsingskader nodig om te kunnen beoordelen of biotechnische handelingen
bij planten toelaatbaar zijn. De afweging zou hier door een commissie ethische
toetsing genetische modificatie bij planten kunnen plaatsvinden aan de hand
van een aantal te ontwikkelen principes.Door de octrooieerbaarheid zal het aantal genetisch gemanipuleerde producten
toenemen. De consument lijkt mee te moeten in het gebruik daarvan. In hoeverre
de overheid ervoor zal zorgen dat de consument door etikettering en voorlichting
überhaupt zelf een keuze kan maken is nog de vraag. Er zal een moment
komen waarop men zal moeten zoeken naar producten die niet zijn gemanipuleerd
of waar geen gemanipuleerde producten in zitten en dat moment leek de heer
Stellingwerf dichterbij dan men vaak denkt. Het is een taak voor de overheid
ervoor te zorgen dat er ten minste een aanbod zal blijven van een volledig
voedselpakket zonder genetisch gemanipuleerde producten. Is de staatssecretaris
bereid de mogelijkheid daarvan te onderzoeken?Heeft de staatssecretaris niet het gevoel dat de politiek nogal achter
de ontwikkelingen in de biotechnologie aanloopt en daarmee achter economische
belangen? Europa is verdeeld over de octrooieerbaarheid van biotechnologie.
Nederland zal een duidelijk standpunt moeten innemen. Alleen zo kan de octrooieerbaarheid
van dieren een halt worden toegeroepen. Antwoord van de staatssecretarisDe staatssecretaris ging in de eerste plaats in op het advies
van de Raad van State, waarin haars inziens een duidelijk antwoord wordt gegeven
op de stelling die vanuit de Eerste Kamer naar voren is gekomen, nl. dat de
Octrooiwet niet moet worden gehanteerd als middel om maatschappelijk ongewenste
ontwikkelingen tegen te houden. Wel acht de raad het mogelijk om op basis
van bestaande wetgeving een bepaalde richtlijn te hanteren en de bewindsvrouwe
was het daarmee eens. Dat dit alleen van toepassing is op de fase van onderzoek
en niet op de toepassing komt den dele omdat het al of niet verlenen van het
octrooi nog niets zegt over de toepassing als zodanig, maar wel over de rechten
die iemand daaraan kan ontlenen. Waar het gaat om de toepassing zijn andere
wetten en controlemiddelen relevant als normerings- c.q. handhavingsmiddel.
Het kan er met andere woorden dus op neerkomen dat het octrooi
op zich wel wordt verleend, maar dat toepassing in de praktijk onmogelijk
is op basis van bepaalde verbodswetgeving. De toevoeging in art. 3.b waarin
is aangegeven dat hetgeen is bepaald in de Gezondheids- en welzijnswet voor
dieren, in feite de censor is van octrooiverlening in de fase van het onderzoek,
werkt in feite op dezelfde manier uit als het advies van de Raad van State,
maar het gaat dan niet om het eindproduct, de toepassing, het verkopen, enz.De bewindsvrouwe onderstreepte de maatschappelijke betekenis van het onderhavige
onderwerp die ook tot uitdrukking komt in de complexe discussie over toepassingsmogelijkheden
en de ethische kanten van biotechnologie. Haars inziens spelen daarin met
name twee aspecten een belangrijke rol, nl. enerzijds de bescherming van dieren,
maar anderzijds ook de betekenis van onderzoek voor nieuwe technologie die
ook kan leiden tot verbeteringen op het punt van de gezondheidszorg, voedselvoorziening
en andere voor mens, dier en wereld nuttige ontwikkelingen. Daarbij spelen
ook economische factoren een grote rol waarvoor het octrooirecht van grote
betekenis is. Het gaat daarbij om het recht van degene die veel werk en tijd
heeft gestopt in het ontwikkelen van die nieuwe technologie en om de prikkel
die van de bescherming van dat recht uitgaat om nieuwe technologieën
te ontwikkelen.Kernvraag in deze discussie is inderdaad de interpretatie van het geamendeerde
art. 3.b, want in de tekst van de wet is het amendement uiteraard letterlijk
overgenomen. Je zou je inderdaad kunnen afvragen waarom dit artikel zich niet
beperkt tot het octrooi op de methode, maar vervolgens zou dan hetzelfde van
toepassing moeten zijn als bij het fokken en kweken van planten en uiteraard
ook dieren nl. de beloning daarvoor tot uitdrukking laten komen in de prijs
van het resultaat. Nu speelt er bij het octrooirecht toch iets anders dan
bij het fokken en kweken. Daar gaat het om octrooi op microbiologische technieken
waarbij dieren of planten in het geding zijn en dus niet om een totale verandering
van een ras. Als het octrooi wordt beperkt tot de methode, de werkwijze, dan
valt de bescherming die uitgaat van dat octrooi in het niet bij de toepassingsmogelijkheden
voor derden. In feite heeft het octrooi dan ook weinig betekenis, want de
methode, de werkwijze als zodanig, is slechts één manier om
in het bezit van de uitvinding te komen. Daarbij kan ook in ethisch opzicht
de vraag worden gesteld wat de consequenties zijn als met de uitvinding wel
of geen bescherming moet worden geboden via het dier en/of zijn nazaten voorzover
het betrekking heeft op de werkwijze, de methode. De bewindsvrouwe had al
aangegeven dat indien die bescherming niet geldt een van de belangrijkste
aspecten van het octrooi vervalt, hetgeen grote betekenis kan hebben voor
initiatieven voor onderzoeken met alle gevolgen van dien.Als men tegen biotechnisch onderzoek, tegen genetische manipulatie of
tegen biotechnologie is, dan moet dat haars inziens worden geregeld in wetgeving
die zich daarover uitspreekt. Als in de octrooiwetgeving wordt verwezen naar
dergelijke wetgeving – één daarvan is name genoemd –
dan is dat in feite al het controlemiddel, de censor. Vervolgens moet het
octrooirecht zodanig zijn dat het inderdaad als rechtsbescherming dient. Een
niet goede rechtsbescherming zal niet betekenen dat onderzoek en toepassing
niet mogelijk zijn, maar wel dat derden vrijelijk kunnen beschikken over het
intellectuele eigendom van een ander.Naar de mening van de bewindsvrouwe kon art. 3.b. niet anders worden geïnterpreteerd
dan zij heeft aangegeven, dus slaande op de werkwijze. Dat de rechter daarbij
nog een rol speelt, is logisch. Zij heeft zich niet achter die rechterlijke
interpretatie willen verschuilen, noch achter de Europese conceptrichtlijn
terzake. Dat die richtlijn en haar interpretatie met elkaar sporen, is meer
een constatering dan een argument.Als het fokken van dieren en het kweken van planten gaat om het veranderen
van rassen, valt dat niet onder het octrooirecht. Als alleen de methode octrooieerbaar
zou zijn, dan zouden de kosten die gemaakt zijn voor onderzoek,
ontwikkeling, e.d moeten worden vertaald in de verkoopprijs van het dier en
de plant. Als het gaat om een microbiologische werkwijze waarbij een dier
of een plant is betrokken en je zou de kosten van onderzoek e.d. verwerken
in de verkoopprijs van dier of plant waarop die werkwijze is toegepast, dan
is aan het recht van de uitvinder maar ten dele voldaan. Bovendien kan grensoverschrijdend
gebruik c.q. misbruik van het octrooi niet worden uitgesloten. De bewindsvrouwe
erkende dat een beperking van het octrooi tot de methode mogelijk is, maar
vond die, zoals al eerder gezegd, wel grote nadelen hebben. Bovendien moest
haars inziens de vraag worden gesteld wat nu de precieze betekenis is van
het feit dat een dier onder een octrooi valt. Dat heeft niet alleen een ethische,
maar ook een praktische betekenis. Ethisch gezien vond ook zij het moeilijk
om te aanvaarden dat een dier onder een octrooi valt. Praktisch gezien, zal
de betekenis ervan nihil zijn of zou dat moeten zijn, omdat anders de mogelijkheid
van octrooi niet eens aan de orde was geweest vanwege de censor die in het
proces is ingebouwd in de interpretatie van wat ethisch al dan niet is toegestaan
in de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren en wellicht, gelet op haar toezegging,
in de verwijzing naar andere bestaande wetgeving.De bewindsvrouwe merkte op dat ook Nederland de nodige invloed heeft uitgeoefend
op de concept-richtlijn die door het EP was afgewezen en naar de Commissie
was teruggezonden. De veranderingen die in de nieuwe concept-richtlijn zijn
aangebracht, zijn niet zozeer van toepassing op dieren, maar slaan meer op
onderzoek bij mensen. Het leek haar dan ook erg moeilijk om alsnog haar invloed
uit te oefenen om de concept-richtlijn te wijzigen zoals door o.a. mevrouw
Witteveen is gevraagd. Nederland heeft immers al de nodige invloed uitgeoefend
en moet met zijn eigen wetgeving dichtbij de Europese richtlijn blijven. Als
het gaat om de interpretatie van art. 3.b. leek het haar wenselijk dat de
Kamer zich daarover duidelijk uitspreekt, een uitspraak die zij dan weer als
nieuw Nederlands standpunt bij de Commissie kan inbrengen. De bewindsvrouwe wees erop dat de evaluatie regelgeving GGO onlangs is
behandeld in een algemeen overleg met de commissies van VROM en LNV. Het leek
haar ook verstandiger in die commissies de vragen te behandelen over de commissie
biotechnologie bij dieren. Als die tot nieuwe normeringen komt, moeten de
effecten daarvan op o.a. het octrooirecht nader worden bezien.De bewindsvrouwe memoreerde vervolgens dat Nederland positief staat ten
opzichte van pogingen om te komen tot bescherming van de belangen van lokale
boerengemeenschappen, o.a. via financiële mechanismen, maar ook hier
ligt de primaire verantwoordelijkheid bij de ministeries van LNV, VROM en
Ontwikkelingssamenwerking.Zij had groot respect voor de ethische benadering van dit complexe probleem
van alle sprekers en ook zij had de nodige zorgvuldigheid willen betrachten
als het gaat om planten en dieren, om het ingrijpen in de natuur, maar als
er op een bepaald moment een algemene norm is bepaald moet die in de wet-
en regelgeving worden opgenomen. Zo is het ook de bedoeling om de octrooiwetgeving
daarop te laten aansluiten. De Europese richtlijn zal ongetwijfeld leiden
tot nieuwe wijzigingen en het is niet zo zinvol om daarop vooruit te lopen. Nadere gedachtewisselingDe koppeling tussen octrooirecht en de verbodswetgeving was mevrouw Witteveen-Hevinga (PvdA) nog steeds niet duidelijk. Zij zag graag dat
duidelijk werd aangegeven om welke wetten het gaat. Of die wel of niet expliciet
in de Octrooiwet moeten worden opgenomen, kan wellicht worden besproken als
de implementatie van de Europese regelgeving aan de orde komt. Wel kreeg zij
graag een overzicht van de staatssecretaris van de wetten waarom
het in dit verband gaat en waarvan in de Eerste Kamer enkele voorbeelden zijn
genoemd.Wat de interpretatie van art. 3.b. betreft, verheugde het haar dat ook
de staatssecretaris het van belang vindt om nu maar eens knopen door te hakken
met een duidelijke uitspraak van de Kamer. Zij was graag bereid er een aan
de Kamer voor te leggen, maar het was haar nog steeds niet duidelijk waarom
het in dezen nu precies gaat. De Rijksoctrooiwet heeft een zeer lange voorbereiding
gehad en er is veel overleg over gevoerd, zowel met de ministeries van VROM
en LNV als met EZ. Voor de PvdA-fractie was essentieel dat de intrinsieke
waarde van plant en dier wordt gerespecteerd, dat een dier en een plant geen
uitvinding van een mens is en dat daarom ook het octrooieren ervan niet moet
worden toegestaan.De Rijksoctrooiwet bevat uitsluitingsgronden, maar de Kamer heeft het
toch nodig geacht om o.a. art. 3.b. te amenderen. Mevrouw Witteveen verwees
naar de toelichting op dat amendement en zij kon nu geen andere conclusie
trekken dan dat het toch beter is om de Kamer een duidelijke uitspraak te
vragen, waarin tevens zal zijn opgenomen het verzoek aan de staatssecretaris
om dat standpunt te volgen en in Europese richtlijn in te brengen.Ten slotte leek het haar geen slecht idee van de heer Stellingwerf om
eens een aparte bespreking aan de richtlijn te wijden omdat daaruit voor Nederland
wellicht ook nog interessante aspecten zijn te halen.De heer Smits (CDA) had er begrip voor dat deze staatssecretaris
niet kon ingaan op zijn vragen over het evaluatierapport regelgeving inzake
genetisch gemodificeerde organismen, maar de problematiek die daar speelt
heeft wel degelijk te maken met de kwestie die thans aan de orde is. Hij zou
daarom ten minste willen weten hoe de resultaten van dat rapport worden betrokken
bij het onderhavige onderwerp.Wat de octrooieerbaarheid van dieren of methodes betreft, sloot hij zich
aan bij de opmerkingen van mevrouw Witteveen. Hij bleef het vreemd vinden
dat een methode wel octrooieerbaar is, maar dat de toepassing ervan via andere
wetgeving kan worden uitgesloten. Een octrooi verschaft toch een zekere legitimatie?
Hij vreesde dat iemand die een octrooi heeft verkregen, maar dat vervolgens
niet kan toepassen, waarschijnlijk met een beroep op het Europese Hof in het
gelijk zal worden gesteld.Ook mevrouw Voûte-Droste ((VVD) had er behoefte aan de
octrooiwetgeving in relatie te brengen met met name de Gezondheids- en welzijnswet
van dieren en achtte het noodzakelijk om daarover de grootst mogelijke duidelijkheid
te verschaffen, ook aan degenen die zich daarmee bezighouden.Ook haar fractie hechtte aan de intrinsieke waarde van dier en plant en
ook daarom zou heel duidelijk moeten worden gemaakt dat werkwijzen wel en
dieren en planten in ieder geval niet geoctrooieerd kunnen worden. Met name
de via het amendement in art. 3.b. ingebrachte toevoeging is hierbij van belang.
Interpretatieverschillen op dat punt moeten worden uitgesloten.De heer Ter Veer (D66) onderschreef nogmaals de redenering
en het pleidooi van mevrouw Witteveen.Hij adviseerde de bewindsvrouwe zich heel duidelijk uit te spreken, want
het betreft een heel delicaat proces. Waar het gaat om het dier op zich, blijkt
er grote overeenstemming te bestaan. Waar het gaat om planten, zijn veel redeneringen
mogelijk, maar wat op dat punt is gereguleerd blijkt in de praktijk goed te
werken. Als die regulering niet voor dieren wordt toegepast, is het gevaar
groot dat straks de microbe aan bod komt, want ook die heeft toch een intrinsieke
waarde? Het onderscheid tussen de techniek en het betrokken dier bleef hem overigens
onduidelijk. In het geval van de stier Herman is weliswaar de methode geoctrooieerd,
maar die zit toch in het dier op zich en als zodanig leek hem ook de stier
Herman geoctrooieerd.Ook mevrouw Vos onderschreef de opmerkingen van mevrouw Witteveen
en zegde toe een uitspraak over een verbod op het octrooieren van planten
en dieren als zodanig te ondersteunen. Haar fractie zou liever nog verder
gaan en ook biotechnologische werkwijzen en methoden onder dat verbod willen
brengen, want dat zou toch een goede manier zijn om ongewenste ontwikkelingen
te voorkomen.Vervolgens vroeg zij nog antwoord op haar vragen over enkele juridische
inconsequenties. Waarom zou een ras niet, maar een diersoort wel octrooieerbaar
zijn? Waarom is een transgene muis als soort aan te merken?Ten slotte pleitte zij ervoor dat de staatssecretaris zich met alle kracht
inzet om de Europese richtlijn in die zin aan te passen dat op zijn minst
het octrooieren van planten en dieren daarin onmogelijk wordt gemaakt.De heer Stellingwerf ((RPF) sloot zich kortheidshalve in grote
lijnen aan bij de opmerkingen van mevrouw Witteveen. Juist de onduidelijkheid
brengt het risico met zich van een autonoom proces waarmee ruimte wordt genomen
die de overheid wellicht laat bestaan en die achteraf bezien wordt betreurd.Wat is nu de reactie van de bewindsvrouwe op de suggestie van o.a. de
Raad van State om toch weer een algemeen criterium in de Rijksoctrooiwet op
te nemen, zoals dat er ook voor 1977 in stond? Zou daarvan geen goede signaalwerking
uitgaan?Ten slotte herhaalde hij zijn vraag over een algemeen toetsingskader voor
planten en biotechnologische handelingen in deze sfeer.De staatssecretaris constateerde dat het verschil van inzicht
in de reikwijdte van het octrooi volgens art. 3.b. nog steeds bestaat. Mede
omdat dat artikel is gewijzigd via een amendement van de Kamer en omdat de
tekst ervan letterlijk in het artikel is opgenomen, moet die reikwijdte haars
inziens volstrekt duidelijk zijn. Zij had aangegeven dat zij zowel materieel
als qua intentie inhoud wil geven aan dat art. 3.b., maar als de commissie
over het algemeen van mening is dat het artikel moet worden gelezen zoals
mevrouw Witteveen aangaf, dan had ook zij behoefte aan een duidelijke uitspraak
van de Kamer. Zij had haar interpretatie naar voren gebracht en aangegeven
wat de consequenties van de ene en de andere interpretatie zijn. Ook had zij
volgens haar voldoende aangegeven het verschil in het octrooirecht en andere
wetgeving die slaat op het kweken en fokken van andere rassen.Als men zich bezighoudt met uitvindingen die volgens bestaande wetgeving
niet mag worden toegepast, weet men dat men zich bezighoudt met iets dat niet
rendabel is of kan worden. Het is dan ook niet nuttig om zoiets te ontwikkelen.
De Rijksoctrooiwet is daarvoor niet het machtigste wapen. Desgevraagd door
mevrouw Witteveen zei de bewindsvrouwe dat zij een poging zal wagen om een
overzicht te maken van verbodswetgeving die in de sfeer van dieren en planten
relevant is, al zal dat waarschijnlijk niet uitputtend kunnen zijn.Om de relatie tussen de GGO en de Rijksoctrooiwet duidelijk te maken,
zegde zij eveneens toe de commissie het evaluatierapport GGO voor te leggen.In antwoord op mevrouw Vos herhaalde zij dat het in dit verband niet gaat
om rassen, maar om de microbiologische techniek die in een dier of plant wijziging
kunnen aanbrengen. Uit het advies van de Raad van State had zij niet opgemaakt dat daarin
een algemeen criterium werd aanbevolen, zoals de heer Stellingwerf aangaf.Vanwege de onduidelijkheid die nog steeds bij o.a. de heer Ter Veer op
dat punt bestond, wilde zij ten slotte nogmaals een poging wagen om in het
kort het onderscheid aan te geven tussen het bedoelde in art. 3.b. en hetgeen
valt onder het kweek- en het fokrecht. Je zou kunnen zeggen dat de stier Herman
«beplakt» is met een octrooi, maar dat betreft niet de hele stier,
maar alleen die ene eigenschap die via een ingewikkeld proces in die stier
is ingebouwd en die ertoe leidt dat Herman daardoor nakomelingen met bepaalde
eigenschappen kan verwekken. Het is dus een kwestie van woordkeuze. Het klinkt
wat zwaar als wordt gezegd dat er een octrooi rust op de stier Herman, want
het ligt dichterbij de werkelijkheid als wordt gezegd dat er een octrooi rust
op een eigenschap die in de stier Herman is ingebouwd. Inderdaad zou je hiervoor
ook de markt kunnen laten werken en bijvoorbeeld voor het sperma van Herman
een bepaalde prijs kunnen vragen, maar volgens de algemene regels van het
octrooirecht werkt het octrooi ook door op de voortbrengselen die met de geoctrooieerde
werkwijze zijn verworven. Als dat niet het geval zou zijn, zou Herman wel
eens helemaal geen waarde kunnen vertegenwoordigen, want het is dan niet uitgesloten
dat iemand elders – waar dat wel is toegestaan – de werkwijze
toepast en het product vervolgens in Nederland op de markt brengt. De voorzitter voor de vaste commissie voor Economische Zaken,H. VosDe voorzitter van de vaste commissie voor Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij,BlauwDe griffier van de vaste commissie voor Economische Zaken,Tielens-Tripels XNoot1Samenstelling: Leden: Van Erp (VVD), ondervoorzitter, Mateman (CDA), Blaauw
(VVD), Van der Vlies (SGP), H. Vos (PvdA), voorzitter, Van Gelder (PvdA),
Smits (CDA), Ter Veer (D66), De Jong (CDA), Leers (CDA), Van der Hoeven (CDA),
Remkes (VVD), Van Wingerden (AOV), Rabbae (GroenLinks), Jorritsma-van Oosten
(D66), De Koning (D66), Voûte-Droste (VVD), Hessing (VVD), Vreeman (PvdA),
Zonneveld (CD), Van Dijke (RPF), Van der Ploeg (PvdA), Van Zuijlen (PvdA),
Van Walsem (D66) en Houda (PvdA).Plv. leden: Passtoors (VVD), Ten Hoopen (CDA), Van Rey (VVD),
Van Middelkoop (GPV), Woltjer (PvdA), Sterk (PvdA), Van Rooy (CDA), Ybema
(D66), Wolters (CDA), Lansink (CDA), Terpstra (CDA), Weisglas (VVD), Meijer
(groep-Nijpels), M.B. Vos (GroenLinks), Bakker (D66), Van Ardenne-van der
Hoeven (CDA), Verbugt (VVD), Klein Molekamp (VVD), Witteveen-Hevinga (PvdA),
Poppe (SP), Leerkes (Unie 55+), Verspaget (PvdA), Adelmund (PvdA), Jeekel
(D66) en Crone (PvdA). XNoot2Samenstelling: Leden: Van der Linden (CDA), Blauw (VVD), voorzitter, Van
der Vlies (SGP), ondervoorzitter, M. M. H. Kamp (VVD), Smits (CDA), Reitsma
(CDA), Huys (PvdA), Swildens-Rozendaal (PvdA), Ter Veer (D66), Van Zijl (PvdA),
Witteveen-Hevinga (PvdA), Aiking-van Wageningen (groep-Nijpels), Woltjer (PvdA),
Schuurman (CD), Augusteijn-Esser (D66), Van den Bos (D66), Van Ardenne-van
der Hoeven (CDA), Stellingwerf (RPF), Crone (PvdA), M. B. Vos (GroenLinks),
Van Waning (D66), Keur (VVD), O. P. G. Vos (VVD) en Passtoors (VVD).Plv. leden: Bukman (CDA), Te Veldhuis (VVD), Van Middelkoop (GPV), Remkes
(VVD), Leers (CDA), Biesheuvel (CDA), Van Gijzel (PvdA), Liemburg (PvdA),
Hoekema (D66), M. M. van der Burg (PvdA), Verspaget (PvdA), Verkerk (AOV),
Dijksma (PvdA), Poppe (SP), Jorritsma-van Oosten (D66), Gabor (CDA), Leerkes
(Unie 55+), De Cloe (PvdA), Oedayraj Singh Varma (GroenLinks), Doelman-Pel
(CDA), Cornielje (VVD), Verbugt (VVD), H. G. J. Kamp (VVD) en Beinema (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-19744-20.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl