Wijz. van o.a. Wetboek van Strafvordering i.v.m. aanpassing bevoegdheden vorderen gegevens telecommunicatie; Memorie van antwoord
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20032004-28059, nr. A

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum ontvangst

17-12-2003

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

28059 nr. A

12-12-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. AlgemeenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28059Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 46 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 0591Wijziging van het wetboek van Strafvordering en andere wetten in verband
met de aanpassing van de bevoegdheden tot het vorderen van gegevens terzake
van telecommunicatie (vorderen gegevens telecommunicatie)AMEMORIE VAN ANTWOORD2Ontvangen 12 december 20031. AlgemeenHet doet mij genoegen dat de leden van de aan het woord zijnde fracties
met belangstelling kennis hadden genomen van het wetsvoorstel. Graag beantwoord
ik de vragen die door deze fracties werden gesteld.Het is verheugend dat de leden van de CDA-fractie zich in beginsel konden
vinden in de strekking en inhoud van het wetsvoorstel. De leden van deze fractie
stelden vragen naar aanleiding van een brief van Vodafone van 1 april
2003 aan de vaste commissie voor Justitie van de Tweede Kamer waarin Vodafone
vermeldt van oordeel te zijn dat over het wetsvoorstel geen overleg heeft
plaatsgevonden. Vodafone verwijst naar een brief van 10 oktober 2001 van Vodafone
en een aantal andere aanbieders aan de Minister van Justitie waarop –
volgens Vodafone – nimmer is gereageerd of geantwoord. De leden van
de CDA-fractie refereerden aan de passages in de memorie van toelichting en
de schriftelijke behandeling in de Tweede Kamer waarin uitvoerig is stil gestaan
bij het overleg dat is gevoerd met de aanbieders van openbare telecommunicatienetwerken
en -diensten en vroegen hoe het kan dat de mededelingen van Vodafone daarop
zo haaks lijken te staan. Deze leden vroegen of er nu wel of geen inhoudelijk
overleg met de aanbieders heeft plaatsgevonden en zij vroegen naar de inhoud
van dat overleg en naar de onderdelen waarop al dan niet overeenstemming is
bereikt.Graag ga ik als volgt op deze vragen in. Er heeft over het wetsvoorstel
uitvoerig overleg plaatsgevonden met de aanbieders van openbare telecommunicatienetwerken
en diensten. Dit overleg vond plaats in de maanden juni tot en met oktober
2000 in het Overlegorgaan Post en Telecommunicatie (OPT). Ook Vodafone –
destijds Libertel geheten – heeft actief aan dit overleg deelgenomen.
Het wekt daarom enige verbazing dat Vodafone thans stelt dat geen overleg
heeft plaatsgevonden. De brief van 10 oktober 2001, waarnaar Vodafone verwijst,
heeft geen betrekking op dit overleg, dat toen immers reeds was afgerond,
maar op een ander onderwerp, namelijk het rapport van de Commissie strafvorderlijke
gegevensvergaring in de informatiemaatschappij. Hierna kom ik op deze brief
terug.Het OPT heeft over het overleg op 21 november 2000 een rapport van bevindingen uitgebracht. De leden van de CDA-fractie verwezen reeds
naar de passages die naar aanleiding hiervan zijn opgenomen in de memorie
van toelichting (Kamerstukken II 2001/ 2002, 28 059, nr. 3, blz.19, 22–23)
en de nota naar aanleiding van het verslag dat aan de Tweede Kamer is uitgebracht
(Kamerstukken II 2001/ 2002, 28 059, nr. 5, blz. 7 en 8).In het overleg over het wetsvoorstel is aan de orde gekomen dat zin en
doel van het wetsvoorstel door de aanbieders worden onderschreven, maar dat
de toelichting op de wet en op de algemene maatregel van bestuur aanvulling
en verduidelijking behoefden. Deze verduidelijking betreft onder andere een
verwijzing naar de huidige stand van de techniek. Ook is aan de orde geweest
hoe ingespeeld kan worden op technische ontwikkelingen. Daarbij is afgesproken
dat het reeds bestaande uitvoeringsoverleg benut wordt om daarop in te spelen.
In het OPT-overleg is tevens aan de orde geweest dat de aanbieders van openbare
telecommunicatienetwerken en -diensten menen dat er onvoldoende drempels zijn
in de bevoegdheid tot het vorderen van gebruikersgegevens (blz. 23 memorie
van toelichting). In het overleg is besproken dat het wetsvoorstel voorziet
in waarborgen die een drempel opwerpen tegen een onjuiste toepassing van deze
bevoegdheid. De opsporingsambtenaar dient van de vordering proces verbaal
op te maken waarin hij motiveert dat aan de voorwaarden voor toepassing van
de bevoegdheid is voldaan. Toegezegd is bovendien dat de bevoegdheid alleen
door daartoe geautoriseerde ambtenaren zal worden toegepast. Naar aanleiding
van het overleg is besloten – de leden van de CDA-fractie wezen daar
al op – dat het CIOT-systeem ook van toepassing zal zijn op de vordering
van verkeersgegevens voorzover deze betrekking heeft op de gebruikersgegevens.
Reeds nu wordt dit, op basis van een convenant, uitgevoerd. Dit convenant
is ook door Vodafone ondertekend. Naar ik hoop is hiermee de vraag van de
CDA-fractie naar de inhoud van het overleg en naar de onderdelen waarop al
dan niet overeenstemming is bereikt, naar tevredenheid beantwoord.De leden van de CDA-fractie vroegen of de minister de brief van 10 oktober
2001 van de aanbieders heeft ontvangen en zo ja, of deze is beantwoord en
of de minister deze brief met zijn commentaar daarop aan de Kamer ter beschikking
wil stellen. In antwoord hierop zij vermeld dat de bedoelde brief niet is
gericht aan de Minister van Justitie, maar aan het Overlegorgaan Post en telecommunicatie
/ Deelorgaan Aftappen (OPT/DAF) en dat deze – als gezegd – geen
betrekking had op het wetsvoorstel maar op het rapport van de Commissie strafvorderlijke
gegevensvergaring in de informatiemaatschappij (de Commissie Mevis). De brief
is opgenomen in het Rapport van Bevindingen van 29 oktober 2001 over het rapport
van de Commissie Mevis, dat het OPT/DAF aan de Minister van Justitie uitbracht.
Langs die weg heeft de Minister van Justitie van deze brief kennis genomen.
Nu de leden van de CDA-fractie vragen of de minister de brief ter beschikking
wil stellen, wordt het rapport van bevindingen waarin de brief is opgenomen
met deze memorie van antwoord meegezonden. Het rapport van bevindingen en
de daarin opgenomen brief van de aanbieders – is, evenals de andere
adviezen die zijn uitgebracht over het rapport van de Commissie Mevis, betrokken
bij het kabinetsstandpunt over dit rapport (Kamerstukken II 2001/2002, 28 366,
nr. 1). De adviserende instanties, waaronder het OPT/ DAF, zijn hierover geïnformeerd
bij brief van 3 mei 2002. De reactie op de brief van de aanbieders is dus
terug te vinden in het kabinetsstandpunt. Nu de leden van de CDA-fractie vragen
naar het commentaar op de brief, zij in aanvulling hierop vermeld dat de aanbieders
in de brief naar voren brengen dat – nu de Commissie Mevis voorstelt
dat de algemene bevoegdheden tot het vorderen van gegevens tevens van toepassing
zullen zijn op de telecommunicatiesector – onduidelijk zal worden wat
van de aanbieders gevraagd kan worden. Zij dringen erop aan dat
verhelderd wordt hoe de door de Commissie Mevis voorgestelde algemene bevoegdheden
zich verhouden de specifieke regelgeving voor de telecommunicatiesector. Dit
is een terechte wens van de zijde van de aanbieders, waaraan in de memorie
van toelichting bij het wetsvoorstel ter uitvoering van het rapport van de
Commissie Mevis tegemoet zal worden gekomen. Ook brengen de vijf aanbieders
een aantal andere punten naar voren die betrekking hebben op de drempels die
gelden voor de door de Commissie Mevis voorgestelde bevoegdheden. In het kabinetsstandpunt
over het rapport van de Commissie Mevis is – naar aanleiding van verschillende
adviezen die op dit punt ingingen – vermeld op welke wijze hieraan is
tegemoet gekomen. Ook is daarin vermeld dat met de telecommunicatiesector
overleg zal plaatsvinden over de wijze van toepassing van de voorgestelde
algemene bevoegdheden.De leden van de CDA-fractie vroegen in hoeverre en op welke punten het
door de aanbieders gesignaleerde afwijkt van het door de ministers en onder
meer de aanbieders gesloten convenant. Zoals al naar voren kwam, hebben de
punten die de aanbieders signaleerden geen betrekking op het wetsvoorstel
of op het convenant, maar op het rapport van de Commissie Mevis. Het door
de aanbieders gesignaleerde wijkt niet van af van wetsvoorstel of convenant.
Over de verhouding tussen het convenant en het wetsvoorstel kan nog worden
opgemerkt dat het convenant betrekking heeft op de verplichte en vrijwillige
verstrekking van gebruikersgegevens. Het betreft de gegevens die begrepen
zijn onder artikel 13.4, eerste lid, Telecommunicatiewet en gegevens die op
vrijwillige basis op grond van artikel 43 WBP worden verstrekt. Juist omdat
het ongewenst is dat de verstrekking van gegevens voor een groot deel plaatsvindt
op vrijwillige basis moest wetgeving tot stand komen en is het wetsvoorstel
ingediend. Van de zijde van de aanbieders is hier altijd op aangedrongen.
Het convenant is door hen aangegaan in de verwachting dat wetgeving tot stand
zal komen (memorie van toelichting, Kamerstukken II 2001/ 2002, 28 059,
nr. 3, blz. 3). De aanbieders kunnen zich dan ook in het wetsvoorstel vinden:
zij onderschrijven zin en doel van het wetsvoorstel. Het advies dat zij, via
het OPT, uitbrachten drong alleen aan op aanvulling en verduidelijking van
de toelichting op de wet en op de algemene maatregel van bestuur. Aan deze
wens is na de adviesronde tegemoet gekomen.De leden van de PvdA-fractie hadden het voorstel met kritische belangstelling
gelezen en legden de minister een aantal vragen voor. Zij vroegen of het juist
is dat de in het wetsvoorstel voorgestelde bevoegdheid zich wel uitstrekt
tot locatiegegevens maar niet tot de gegevens van mobiele telefoons waarmee
geen gesprek plaatsvindt. Dit is inderdaad juist. De bevoegdheid tot het vorderen
van verkeersgegevens is beperkt tot gegevens over de gebruiker en gegevens
die betrekking hebben op het telecommunicatieverkeer van of naar die gebruiker.
Daaronder zijn niet begrepen gegevens die gegenereerd worden op een moment
waarop geen telecommunicatieverkeer van of naar die gebruiker plaatsvindt,
dat wil zeggen wanneer geen verbinding wordt gezocht door of met de gebruiker
dan wel geen verbinding met de gebruiker bestaat en de gebruiker zijn toestel
slechts aan heeft staan (stand-by, of paraatstandgegevens). Locatiegegevens
die daarop betrekking hebben, zullen in de algemene maatregel van bestuur
dan ook niet worden aangewezen en op grond van deze bevoegdheid niet kunnen
worden gevorderd. Op de vraag van de leden van de PvdA-fractie waarop dit
onderscheid is gebaseerd, kan worden vermeld dat paraatstandgegevens geen
betrekking hebben op telecommunicatieverkeer, terwijl de bevoegdheid juist
bedoeld is voor het verkrijgen van gegevens over het telecommunicatieverkeer.
Daarbij komt dat de bevoegdheid een meer ingrijpend karakter zou krijgen wanneer daaronder ook gegevens begrepen zouden zijn die de locatie aanduiden
op momenten waarop geen telecommunicatie plaatsvindt. De toepassing van de
bevoegdheid zou dan vaker ook het karakter van stelselmatige observatie kunnen
krijgen. Het mobiele telefoonapparaat zou, in een geval waarin de bevoegdheid
kan worden toegepast, het karakter van een peilzender krijgen. Een dergelijk
afwijkend gebruik van gegevens, te vorderen van de aanbieder van mobiele telefonie
op basis van de hier voorgestelde bevoegdheid tot het vorderen van verkeersgegevens,
is ongewenst.De leden van de PvdA-fractie merkten op dat blijkens de memorie van toelichting
de bevoegdheid van de artikelen 126n en 126u in de praktijk gebruikt kunnen
worden om iemand stelselmatig te volgen en dat dit een ernstige inbreuk op
de persoonlijke levenssfeer vormt. Zij vroegen of het niet beter zou zijn
voor een dergelijk gebruik een strengere toets te eisen, bijvoorbeeld in de
vorm van toestemming van de rechter-commissaris. In reactie hierop kan worden
vermeld dat wanneer iemand mobiel belt, gevolgd kan worden op welk plaatsen
deze persoon zich bevindt. Wanneer een persoon heel vaak mobiel belt en de
gegevens gedurende een lange periode gevorderd zouden worden, kan dit het
karakter van stelselmatige observatie krijgen. Hierbij moet wel bedacht worden
dat naar de huidige stand van de techniek vaak slechts een grove aanduiding
van de locatie kan worden verkregen. Ook moet bedacht worden dat locatiegegevens
uitsluitend zekerheid verschaffen over de locatie van het mobiele randapparaat.
Aanvullende informatie – bijvoorbeeld door klassieke observatie –
is nodig om vast te kunnen stellen wie het mobiele randapparaat gebruikt.
Is met inachtneming van deze beperkingen vooraf te voorzien dat het vorderen
van verkeersgegevens tot resultaat kan hebben dat stelselmatig een persoon
wordt gevolgd of stelselmatig diens aanwezigheid wordt vastgesteld, dan blijft
de bevoegdheid tot het vorderen van verkeersgegevens de toe te passen bevoegdheid.
De gegevens kunnen immers uitsluitend verkregen worden door deze te vorderen
van de telecommunicatieaanbieder, een handeling waartoe de bevoegdheid tot
stelselmatige observatie (artikelen 126g en 126o) niet legitimeert. De officier
van justitie moet in voorkomende gevallen afwegen of het in het belang van
het onderzoek nodig is de bevoegdheid tot het vorderen van verkeersgegevens
op deze wijze aan te wenden. Hij kan beslissen slechts bepaalde verkeersgegevens
te vorderen. In het proces-verbaal vermeldt hij de gegevens die hij vordert.
Het is niet nodig om hiervoor een strengere toets te eisen, bijvoorbeeld in
de vorm van toestemming van de rechter-commissaris. De criteria voor de toepassing
van de bevoegdheid tot het vorderen van verkeersgegevens bieden voldoende
waarborgen voor een zorgvuldige toepassing. Deze bevoegdheid kan alleen door
de officier van justitie worden toegepast en alleen in geval van verdenking
van een misdrijf als omschreven in artikel 67, eerste lid, dan wel voor het
onderzoek naar het in georganiseerd verband beramen of plegen van ernstige
misdrijven. Deze criteria zijn zwaarder dan de criteria voor de toepassing
van de bevoegdheid tot stelselmatige observatie, zoals geregeld in artikel
126g. Ook dit is een reden om voor de toepassing van de bevoegdheid tot het
vorderen van verkeersgegevens – ook in het geval deze wordt aangewend
om iemands locatie vast te kunnen stellen – geen strengere toets te
eisen. De voorafgaande toestemming van de rechter-commissaris, wordt voorbehouden
aan de meest ingrijpende bevoegdheden, zoals het aftappen van telecommunicatie.De leden van de fractie van de PvdA vragen of – nu bij de bevoegdheid
tot het opvragen van gebruikersgegevens niet de plicht is opgenomen de betrokkene
hierover in kennis te stellen – niet het risico is toegenomen dat dergelijke
gegevens op grote schaal worden vergaard zonder dat de rechtmatigheid
daarvan daadwerkelijk getoetst kan worden en zonder dat betrokkenen zich hiertegen
kunnen verzetten. In antwoord op deze vraag kan worden opgemerkt dat bij toepassing
van de bevoegdheid tot het vorderen van gebruikersgegevens weliswaar niet
de plicht geldt om de betrokkene daarvan achteraf – namelijk zodra het
belang van het onderzoek dat toelaat – in kennis te stellen, maar dat
wel andere waarborgen gelden. Dit zijn waarborgen die vooraf, voordat de bevoegdheid
mag worden toegepast, in acht genomen dienen te worden. Zo mag de bevoegdheid
alleen worden toegepast in het belang van een onderzoek naar een verdenking
van een misdrijf (artikel 126na), dan wel in het belang van een onderzoek
naar het in georganiseerd verband beramen of plegen van ernstige misdrijven
(artikel 126ua). De opsporingsambtenaar moet van de vordering proces-verbaal
opmaken. Daarin moet hij onder andere vermelden ter opheldering van welk misdrijf
de bevoegdheid wordt toegepast en de feiten of omstandigheden waaruit blijkt
dat het in het belang van het onderzoek nodig is dat de gegevens worden gevorderd.
In het proces-verbaal wordt aldus door de opsporingsambtenaar tot uitdrukking
gebracht dat de bevoegdheid rechtmatig wordt toegepast. Het proces-verbaal
kan aan de orde komen indien de strafzaak door de rechter behandeld wordt.
Indien het proces-verbaal voor het onderzoek in de zaak relevant is, dient
het – ingevolge artikel 126aa Sv – bij de processtukken gevoegd
te worden; zo niet, dan dient van de toepassing van de bevoegdheid melding
te worden gemaakt in de processtukken. Langs die weg kan de toepassing van
de bevoegdheid dus bekend en getoetst worden. Het proces verbaal speelt altijd
een rol indien er vragen rijzen over de toepassing van de bevoegdheid, ongeacht
of er genotificeerd is of niet. Dit kan zich – als gezegd – voordoen
bij de behandeling van de strafzaak, maar ook indien iemand inzage vraagt
over zijn gegevens en het College bescherming persoonsgegevens onderzoek doet.
Daarnaast zal met het oog op een zorgvuldige toepassing van de bevoegdheid
worden bepaald dat de bevoegdheid alleen door daartoe aangewezen en geautoriseerde
opsporingsambtenaren mag worden toegepast. Dit zal gebeuren in de algemene
maatregel van bestuur op grond van het vierde lid van de artikelen 126na en
126ua. In deze algemene maatregel van bestuur wordt ook bepaald dat verslag
dient te worden gedaan van het aantal malen waarin de bevoegdheid is toegepast.
Dit biedt gelegenheid tot het afleggen van openbare verantwoording over de
toepassing van de bevoegdheid en draagt zodoende bij aan een zorgvuldige toepassing
van de bevoegdheid. Deze aanvullende procedurele waarborgen wegen op tegen
het ontbreken van de notificatieplicht.De leden van de PvdA-fractie vroegen of de bevoegdheid tot het vorderen
van toekomstige gegevens in tijd en plaats begrensd is. Het antwoord hierop
luidt bevestigend. In het vierde lid van de artikelen 126n en 126u is bepaald
dat toekomstige verkeersgegevens gevorderd kunnen worden voor een periode
van ten hoogste drie maanden. In het zesde lid van deze artikelen is bepaald
dat de vordering beëindigd dient te worden zodra niet meer wordt voldaan
aan de voorwaarden die voor de toepassing van de bevoegdheid gelden.De leden van de fractie van de PvdA vroegen of de strekking van de bevoegdheid
niet verandert nu het object van de bevoegdheid wordt uitgebreid en nu ook
gewone opsporingsambtenaren van de bevoegdheid gebruik kunnen gaan maken.
Deze leden meenden dat dit de regering zou moeten leiden tot een meer onderbouwde
motivering, waarbij vooral aandacht zou moeten worden besteed aan de grondwettigheid
van de bevoegdheden en aan het noodzakelijkheidsvereiste van artikel 8 EVRM.
Graag ga ik hier als volgt op in. Zowel het huidige als het voorgestelde artikel
126n hebben betrekking op dezelfde soort gegevens (namelijk verkeersgegevens)
en deze gegevens kunnen alleen door de officier van justitie worden gevorderd
in vrijwel dezelfde gevallen (namelijk in geval van verdenking van een misdrijf
als omschreven in artikel 67, eerste lid). Zoals de leden van de PvdA-fractie
aangeven is het echter wel een belangrijke verandering dat wordt voorgesteld
dat de bevoegdheid ook mag worden toegepast om verkeersgegevens van anderen
dan de verdachte te vorderen. Aan dit aspect is dan ook expliciet aandacht
besteed in de memorie van toelichting. Ik acht deze aanpassing van de bevoegdheid
tot het vorderen van verkeersgegevens verantwoord, ook in het licht van artikel
10 Grondwet en artikel 8 EVRM. In het navolgende zal ik de eisen van artikel
10 Grondwet en artikel 8 EVRM voor beide bevoegdheden bespreken, waarbij tevens
wordt ingegaan op vorderen van gegevens van anderen dan de verdachte.Artikel 10 Grondwet verlangt dat een beperking van het recht op eerbiediging
van de persoonlijke levenssfeer een basis heeft in een wet in formele zin.
De voorgestelde regeling van de bevoegdheden voldoet hieraan, nu wordt voorgesteld
de bevoegdheden in het Wetboek van Strafvordering op te nemen. Artikel 8,
tweede lid, van het EVRM houdt in dat inmenging van enig openbaar gezag in
de uitoefening van het recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer
alleen is toegestaan voor zover daarin «bij de wet is voorzien»
en dit «in een democratische samenleving noodzakelijk is» in het
belang van enkele met name genoemde doelen, waaronder het voorkomen van strafbare
feiten, hetgeen de strafvorderlijke afwikkeling van strafbare feiten en de
opsporing daarvan omvat. Het vereiste dat inmenging «bij de wet is voorzien»
houdt in dat in het nationale recht is voorzien in een regeling van de bevoegdheid
die een inmenging in de persoonlijke levenssfeer kan inhouden en dat die regeling
voor de burger voldoende toegankelijk en voorzienbaar is. Door de regeling
op te nemen in de wet in formele zin is voldaan aan de eis dat voorzien moet
zijn in een regeling in het nationale recht die voldoende toegankelijk is.
De eis van voorzienbaarheid houdt in dat de regeling voldoende precies moet
zijn geformuleerd, zodat de burger vooraf kan weten onder welke omstandigheden
en voorwaarden de bevoegdheid mag worden toegepast. Deze eis houdt niet in
dat een bevoegdheid alleen jegens een verdachte moet kunnen worden toegepast.
Wel houdt deze eis in – zoals hiervoor al aan de orde kwam – dat
de regeling voldoende precies moet zijn geformuleerd, zodat de burger vooraf
kan weten onder welke omstandigheden en voorwaarden de bevoegdheid mag worden
toegepast. Voor de in het wetsvoorstel voorgestelde bevoegdheden is telkens
de aard en de omvang van de bevoegdheid omschreven. Ook zijn de gevallen omschreven
waarin de bevoegdheid kan worden toegepast en zijn de bevoegde autoriteiten
aangewezen. Hiermee is de regeling voldoende precies geformuleerd, zodat de
burger vooraf kan weten onder welke omstandigheden en voorwaarden de bevoegdheid
mag worden toegepast. De regeling moet bovendien waarborgen bieden tegen willekeurige
inmenging van de overheid in het persoonlijke leven van de burger en tegen
misbruik van bevoegdheid (Kruslin en Huvig, EHRM 24 april 1990, NJ 1991, nr.
523). Deze eis weegt zwaarder naarmate een bevoegdheid meer ingrijpend is
en heimelijk kan worden toegepast (P.G. en J.H. v UK (EHRM 25 september 2001).
De voorgestelde regeling van de bevoegdheden voldoet aan deze eisen doordat
zij de gevallen omschrijft waarin de bevoegdheden kunnen worden toegepast.
Daarnaast is de reikwijdte van de bevoegdheden helder, mede doordat de gegevens
die door toepassing van de bevoegdheden gevorderd kunnen worden in de wet
zelf dan wel bij algemene maatregel van bestuur worden benoemd. De officier
van justitie is bevoegd tot toepassing van de bevoegdheid tot het vorderen
van de meeromvattende verkeersgegevens en de opsporingsambtenaar is bevoegd
tot toepassing van de minder zware bevoegdheid tot het vorderen van gebruikersgegevens.
Dit verschil in bevoegde instantie sluit aan bij de lijn in de
rechtspraak van het EHRM dat de zwaarte van de waarborgen mede afhangt van
de zwaarte van de bevoegdheid. De bevoegdheden kunnen alleen worden toegepast
in het belang van het onderzoek, dat wil zeggen ter opheldering van de verdenking
en ten behoeve van de strafrechtelijke afdoening. Nu voor de bevoegdheid tot
het vorderen van verkeersgegevens voorgesteld wordt dat de zogenaamde verdachte-eis
vervalt en er dus ook verkeersgegevens gevorderd kunnen gaan worden van niet
verdachte personen, is het van des te meer belang dat de regeling waarborgen
biedt tegen willekeurige inmenging van de overheid in het persoonlijke leven
van de burger en tegen misbruik van bevoegdheid. Hiervoor is niet alleen van
belang dat de gevallen waarin de bevoegdheid kan worden toegepast zijn omschreven.
Ook van belang is de eis dat een vordering tot het verstrekken van gegevens
schriftelijk dient te zijn en dat van de verstrekking van gegevens een proces-verbaal
dient te worden opgemaakt. In het proces-verbaal dienen de feiten of omstandigheden
te worden vermeld waaruit blijkt dat is voldaan aan het vereiste van een verdenking
van een strafbaar feit van een bepaalde ernst alsmede de reden waarom de gegevens
in het belang van het onderzoek worden gevorderd.Bij de eis dat inmenging in de persoonlijke levenssfeer noodzakelijk moet
zijn in een democratische samenleving geldt een eigen beoordelingsruimte voor
de nationale overheid. Deze eis van noodzakelijkheid houdt enerzijds in dat
bezien moet worden of de voorgestelde bevoegdheid nodig is voor de strafrechtelijke
handhaving en anderzijds dat in een concreet geval van toepassing een afweging
plaatsvindt van het belang van eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer
en het belang van de opsporing. Daarbij gaat het om een toetsing aan de eisen
van proportionaliteit en subsidiariteit. In Nederland wordt de bevoegdheid
verkeersgegevens te vorderen, zoals deze thans reeds is neergelegd in de artikelen
126n en 126u Sv, gezien als onmisbaar bij de opsporing van strafbare feiten.
In de rechtspraak, ook de rechtspraak van het EHRM, wordt dit bevestigd (P.G.
en J.H. v UK (EHRM 25 september 2001)). Verkeersgegevens stellen de met opsporing
belaste instanties in staat relatiepatronen en contacten in kaart te brengen.
Bij de opsporing van misdrijven zijn deze gegevens daarom van veel belang.
Dit geldt ook de gegevens van niet-verdachten, zoals hierna aan de orde zal
komen. Ook de bevoegdheid gebruikersgegevens te vorderen is noodzakelijk voor
de opsporing van strafbare feiten. Het is in opsporingsonderzoeken namelijk
belangrijk dat de opsporingsambtenaar aan de hand van gebruikersgegevens kan
vaststellen met welke persoon hij van doen heeft, als hij een bepaald nummer
of adres heeft, dan wel welke persoon er bij een bepaald nummer of adres hoort.Voorafgaand aan de toepassing van de bevoegdheid tot het
vorderen van verkeersgegevens, dan wel voorafgaand aan de toepassing van de
bevoegdheid tot het opnemen van telecommunicatie, kan aan de hand van gegevens
over adres, woonplaats en nummer reeds inzicht in relatienetwerken verkregen.
Deze gegevens zijn onmisbaar in veel opsporingsonderzoeken. Men heeft bij
de start van een onderzoek kennis van enkele feiten en personen en kan door
het vergaren van aanvullende gegevens verbanden leggen.Ook het kunnen vorderen van gegevens van een niet-verdachte persoon is
voor de opsporing nodig. Dit belang kan met een aantal voorbeelden worden
verduidelijkt. Een eerste voorbeeld betreft een geweldsmisdrijf waarbij het
slachtoffer buiten staat is om daar zelf informatie over te verschaffen omdat
het slachtoffer ernstig letsel heeft opgelopen. Verkeersgegevens over het
slachtoffer, zoals de telefonische contacten die het slachtoffer voor de geweldplegingen
heeft gehad, kunnen hier belangrijke aanwijzingen opleveren voor de opheldering
van het misdrijf. Een tweede voorbeeld betreft het geval waarin een niet-verdachte
persoon handelingen verricht voor de verdachte. In het onderzoek kan naar
voren komen dat deze persoon zelf geen verdachte is, terwijl de contacten
van deze niet-verdachte wel belangrijk blijken te zijn. De verkeersgegevens
van de niet-verdachte persoon kunnen dan inzicht geven in de contacten die
deze op verzoek van de verdachte onderhoudt. Een derde voorbeeld betreft het
geval waarin de telecommunicatie van een verdachte wordt getapt en er daarbij
nummers beschikbaar komen waarmee hij contact heeft gezocht of waarmee met
hem contact is gezocht. Het kan van groot belang zijn te achterhalen aan wie
de nummers toebehoren. Op deze wijze kan het relatienetwerk van de verdachte
in kaart worden gebracht. Uit deze voorbeelden blijkt dat in een opsporingsonderzoek
ook informatie van niet-verdachten van veel belang kan zijn.Tot slot kan erop worden gewezen dat voor veel opsporingsbevoegdheden
in het Wetboek van Strafvordering geldt dat de toepassing daarvan niet beperkt
is tot verdachten. Zie bijvoorbeeld de bevoegdheden tot inbeslagneming of
tot het vorderen van de uitlevering van een voorwerp ter inbeslagneming (vergelijk
de artikelen 96 en 96a), maar ook de bevoegdheden tot stelselmatige observatie
(artikel 126g) en aftappen van telecommunicatie (artikel 126m).In het voorgaande kwam al naar voren dat de eis van noodzakelijkheid van
artikel 8 EVRM mede inhoudt dat in een concreet geval van toepassing van de
bevoegdheid een afweging plaatsvindt van het belang van eerbiediging van de
persoonlijke levenssfeer en het belang van de opsporing. Daarbij gaat het
om een toetsing aan de eisen van proportionaliteit en subsidiariteit. Dit
is ook van belang bij de toepassing van een bevoegdheid ten aanzien van een
niet-verdachte persoon. In geval van een niet-verdachte persoon zal minder
vaak sprake zijn van een opsporingsbelang waarbij inzet van de gegevensvordering
noodzakelijk is. Alleen indien gegevens van personen nodig zijn voor een goede
afronding van het opsporingsonderzoek, kunnen deze gegevens worden vergaard.
Bij gegevens van niet-verdachte personen zal hiervan doorgaans minder vaak
sprake zijn dan bij gegevens van de verdachte. Het beginsel van proportionaliteit
brengt met zich mee dat aan de motivering voor het vorderen van gegevens over
personen die geen verdachte zijn hogere eisen worden gesteld dan aan de motivering
voor het vorderen van gegevens over de verdachte. Het beginsel van proportionaliteit
houdt namelijk in dat de eventuele beperking van de persoonlijke levenssfeer
van de persoon over wie gegevens vergaard worden in verhouding moet staan
tot het belang voor het strafvorderlijk onderzoek. Een beperking van de persoonlijke
levenssfeer van de verdachte is eerder gerechtvaardigd dan een beperking van
de persoonlijke levenssfeer van een niet verdachte persoon.Naar ik hoop zijn hiermee de vragen van de PvdA-fractie over de motivering
en de grondwettigheid van de bevoegdheden en het noodzakelijkheidsvereiste
van artikel 8 EVRM – ook met het oog op het vervallen van het verdachte-vereiste
bij de bevoegdheid tot het vorderen van verkeersgegevens – naar tevredenheid
beantwoord.De leden van de PvdA-fractie vroegen of niet de in het webadres opgenomen
zoekwoorden als «inhoud» gezien moeten worden. Zoals deze leden
zelf al aangeven kan uit een webadres de belangstellingssfeer van iemand die
over het web surft blijken. Aan iedere website is een IP-nummer gekoppeld.
Aan de hand van dit nummer kan, voorzover de betreffende website nog beschikbaar
is, worden nagegaan welke website de internetgebruiker heeft bezocht en kan
er enig inzicht ontstaan in zijn belangstellingssfeer. Deze informatie kan,
gelet op de bescherming van de persoonlijke levenssfeer, gevoelige informatie
zijn, maar dit maakt de gegevens nog niet tot de inhoud van telecommunicatie.
Bij de zoekwoorden die worden ingetoetst en aan de hand waarvan binnen de
website wordt gezocht, ligt dit anders. Deze zoekwoorden maken onderdeel uit
van de inhoud van de telecommunicatie en moeten dus inderdaad,
zoals de leden van de PvdA-fractie vroegen, als «inhoud» worden
gezien.De leden van de fractie van de PvdA meenden dat de minister tamelijk stellig
is over de bescherming van verkeersgegevens en artikel 13 Grondwet. Zij vroegen
of de minister had kennisgenomen van de uitgebreide wetenschappelijke literatuur
waarin betoogd wordt dat de verkeersgegevens een logisch object van het communicatiegeheim
vormen. Ook vroegen zij of de minister op de hoogte was van de recente uitspraken
van het EHRM inzake Malone en P.G. & J.H. vs. VK waarin – aldus
deze leden – een sterke aanwijzing te vinden is dat verkeersgegevens
onder het communicatiegeheim dienen te vallen. Deze vragen kunnen bevestigend
beantwoord worden. De leden van de fractie van de PvdA verwijzen naar verschillende
bronnen in de wetenschappelijke literatuur waarin inderdaad de opvatting is
terug te vinden dat verkeersgegevens een object van het communicatiegeheim
zijn, althans nauw verbonden zijn met het onder artikel 8 EVRM beschermde
communicatiegeheim. In de twee uitspraken van het EHRM waar de PvdA-fractie
naar verwijst, oordeelt het EHRM dat verkeersgegevens vallen onder de bescherming
van artikel 8 EVRM. Artikel 8 EVRM beschermt zowel het privé leven
in het algemeen, als de correspondentie. Ook in de memorie van toelichting
bij dit wetsvoorstel is hiervan uitgegaan. Hierover bestaat dus overeenstemming.
Dat verkeersgegevens bescherming vinden onder artikel 8 EVRM betekent niet
dat deze gegevens dezelfde mate van bescherming verdienen als de inhoud van
vertrouwelijke communicatie. Het Hof maakt zelfs een expliciet onderscheid
tussen verkeersgegevens enerzijds en gegevens betreffende de inhoud anderzijds: «The Court notes however that metering, which does not per
se offend against Article 8 if for example done by the telephone company for
billing purposes, is by its very nature to be distinguished from the interception
of communications which may be undesirable and illegitimate in a democratic
society unless justified» (Malone, nr. 84; P.G. & J.H.
vs. VK, nr. 42). In het arrest P.G. & J.H. vs. VK geeft het EHRM ook expliciet
aan dat de waarborgen waarmee een bevoegdheid tot het vergaren van gegevens
omgeven moet zijn, mede afhangt van de mate waarin de bevoegdheid een inmenging
in de persoonlijke levenssfeer inhoudt. Omdat het vergaren van verkeersgegevens
als minder ingrijpend wordt beschouwd dan het kennisnemen van de inhoud van
gesprekken, kan de bevoegdheid tot het vorderen van verkeersgegevens met minder
zware waarborgen wordt omgeven. Artikel 8 van het EVRM vereist niet dat het
vergaren van verkeersgegevens in dit opzicht op één lijn beschermd
dient te worden als de inhoud van telecommunicatie. In dit opzicht doet de
stelling dat verkeersgegevens en inhoud niet op een lijn – dat wil zeggen
in dezelfde mate – beschermd behoeven te worden zeker opgeld. De leden
van de PvdA-fractie vroegen of deze stelling wel verenigbaar met de in Europees
verband overheersende gedachte dat juist het feit dat verkeersgegevens en
inhoud bij nieuwe communicatietechnieken convergeren, betekent dat ook de
bescherming daarvan dient te convergeren. Deze leden verwezen hierbij naar
de Richtlijn elektronische communicatie en privacy en resoluties van de Werkgroep
Gegevensbescherming die op basis van art. 29 Privacyrichtlijn is opgericht.
De genoemde richtlijn maakt eveneens een onderscheid tussen verkeersgegevens
en gegevens betreffende de inhoud van de communicatie, bijvoorbeeld in de
artikelen 5 en 6. Artikel 5, eerste lid, van de richtlijn (2002/58/EG) bepaalt
weliswaar in algemene zin dat de lidstaten via nationale wetgeving het vertrouwelijke
karakter van de communicatie en de daarmee verband houdende verkeersgegevens
via openbare communicatienetwerken en via openbare elektronische communicatiediensten,
dienen te garanderen; maar niet wordt bepaald dat dat in dezelfde mate moet,
in die zin dat door de wet toegestane inbreuken daarop aan dezelfde waarborgen
dienen te voldoen. De resoluties van de Werkgroep Gegevensbescherming
leggen de nadruk op de nauwe samenhang tussen inhoud van telecommunicatie
en verkeersgegevens. Voor verkeersgegevens die betrekking hebben op surfgedrag
bepleit deze werkgroep bescherming op hetzelfde niveau als de inhoud van telecommunicatie
(www.europa.eu.int/comm/dg15 /en/media/dataprot/index/htm). Zoals in het voorgaande
aan de orde kwam vloeit dit echter niet dwingend voort uit de rechtspraak
van het EHRM of uit de privacyrichtlijn.De leden van de fractie van de PvdA vroegen of het niet wenselijk is,
nu de minister afziet van het invoeren van een notificatieplicht, het aantal
bevragingen op grond van de bevoegdheden toegekend in dit wetsvoorstel, centraal
te registreren en periodiek openbaar te maken. Met de leden van de PvdA-fractie
acht ik dit wenselijk. Het aantal vorderingen van gebruikersgegevens –
waarvoor geen notificatieplicht geldt – zal worden bijgehouden door
het CIOT. Langs deze weg zal het inderdaad mogelijk zijn de omvang van het
gebruik van de bevoegdheid bij te houden en het gebruik daarvan in algemene
zin te controleren. Dit is geregeld in het Besluit verstrekking gegevens telecommunicatie.
Dit besluit regelt de nadere werkwijze van de vestrekking van gebruikersgegevens
op grond van artikel 13.4, eerste lid, en zal naar verwachting begin 2004
in werking treden. Indien dit wetsvoorstel in werking treedt en kracht van
wet verkrijgt zal het besluit – ingevolge artikel VI – ook de
wijze regelen waarop de gebruikersgegevens ingevolge de voorgestelde artikelen
126n, 126na, 126 u en 126ua zullen worden verstrekt.De leden van de fractie van de VVD vroegen hoe de minister de privacybescherming
van de burger beoordeelt in het licht van een mogelijke bewaarplicht van verkeersgegevens
voor providers ten behoeve van het voor de opsporing vorderen van gegevens.
Zij vroegen hoe de stelselmatige opslag van informatie over het (tele)communicatieverkeer
van àlle burgers zich ten opzichte van de opsporing van een relatief
beperkt aantal criminelen zou verhouden en of niet het gevaar dreigt dat de
grenzen van de proportionaliteit worden overschreden. In reactie op deze vragen
kan worden vermeld dat een beleidsvoornemen over dit onderwerp wordt voorbereid.
Hierbij is aan de orde welke gegevens de aanbieders van telecommunicatienetwerken
en -diensten in het kader van de eigen bedrijfsvoering bewaren en welke belemmeringen
de met opsporing belaste instanties ondervinden door de afwezigheid van een
bewaarplicht. Bij de afweging of tot een bewaarplicht moet worden overgegaan,
zal met name artikel 8 EVRM (het noodzakelijkheidsvereiste van het tweede
lid) en artikel 9 van het Dataprotectieverdrag in acht worden genomen. Het
door de VVD-fractie naar voren gebrachte beginsel van proportionaliteit zal
bij de te maken afweging of en, zo ja, welke omvang een dergelijke bewaarplicht
dient te krijgen, derhalve nadrukkelijk aan de orde komen.De leden van de VVD-fractie vroegen of de opsporingsambtenaar die gebruikersgegevens
vordert, voldoende in staat is om een afweging te maken tussen enerzijds de
ernst van de zaak en anderzijds het recht op privacy van een klant van een
telecommunicatieprovider. Deze vraag wordt bevestigend beantwoord. De opsporingsambtenaar
is op grond van het Wetboek van Strafvordering bevoegd verschillende bevoegdheden –
bijvoorbeeld de bevoegdheid tot inbeslagneming – zelfstandig toe te
passen. Bij de toepassing van deze bevoegdheden dient de opsporingsambtenaar
zelf te beoordelen of de toepassing aan de juridische vereisten voldoet. De
uitvoering van zijn werkzaamheden vindt overigens altijd plaats onder de verantwoordelijkheid
van de officier van justitie. Indien nodig kan het college van procureurs-generaal
in een aanwijzing of instructie aanwijzingen geven voor de wijze waarop de
opsporingsambtenaar een bepaalde bevoegdheid dient toe te passen. Voor de toepassing van de bevoegdheid tot het vorderen van gebruikersgegevens
zullen – krachtens het vierde lid van de artikelen 126na en 126ua –
bij algemene maatregel van bestuur voorschriften worden gegeven. Voor de wijze
van vordering van gebruikersgegevens op grond van artikel 13.4, eerste lid,
Telecommunicatiewet zijn reeds voorschriften gegeven in het Besluit verstrekking
gegevens telecommunicatie. Deze voorschriften zullen ook gaan gelden voor
de vordering van verkeersgegevens op grond van de artikelen 126na en 126ua.
Deze voorschriften houden in dat het vorderen van gegevens langs geautomatiseerde
weg plaatsvindt en dat alleen daartoe aangewezen en geautoriseerde opsporingsambtenaren
deze bevoegdheid toepassen.De leden van de fractie van de VVD vroegen wat de verplichting van de
telecommunicatieprovider om ten behoeve van de opsporing gegevens te verstrekken
betekent in zijn contractuele relatie tot de klant (aansprakelijkheid e.d.).
Graag ga ik als volgt op deze vraag in. De aanbieder van telecommunicatie
die op grond van een wettelijke plicht gegevens verstrekt aan een met opsporing
belaste instantie, is niet aansprakelijk indien door deze verstrekking van
gegevens onverhoopt schade zou kunnen voorvloeien voor de betrokkene. Dit
geldt indien en voorzover de aanbieder op grond van de wettelijke bepaling
verplicht is tot verstrekking. In dat geval ligt namelijk de verantwoordelijkheid
voor de verstrekking bij de met opsporing belaste instantie. Dit kan slechts
anders zijn, indien aanbieder gegevens verstrekt terwijl voor hem duidelijk
is dat de met opsporing belaste instantie wettelijk niet bevoegd was de gegevens
te vragen. De aanbieder mag er op vertrouwen dat de opsporingsambtenaar correct
optreedt, maar bij evident onwettig optreden dient hij daaraan geen medewerking
te verlenen. Evident onwettig optreden zou zich kunnen voordoen indien verkeersgegevens
gevorderd zouden worden door een politie-ambtenaar, in plaats van door de
officier van justitie. Indien aan de aanbieder bekend is dat de bevoegdheid
door een onbevoegde ambtenaar wordt toegepast, dient hij de gegevens niet
te verstrekken. Teneinde hierover aan de aanbieder volstrekte helderheid te
verschaffen, wordt bij de toepassing van de bevoegdheden gebruik gemaakt van
vaste modellen. De aanbieder kan dan eenvoudig zien of de bevoegdheid op grond
van het juiste wetsartikel en door de juist opsporingsinstantie wordt toegepast.
Een duidelijke wettelijke regeling draagt eraan bij dat aanbieders zich geen
zorgen behoeven te maken over vragen van aansprakelijkheid indien in overeenstemming
met die regeling gegevens van hem worden gevorderd. Dit is mede de achtergrond
van de regeling van de bevoegdheid tot het vorderen van gebruikersgegevens
in dit wetsvoorstel.De leden van de VVD-fractie vroegen of de minister voornemens is om jaarlijks
statistische gegevens te publiceren over het vorderen van telecommunicatiegegevens
(bijvoorbeeld het aantal bevragingen), teneinde transparantie te bewerkstelligen
en mogelijk inzicht in de effectiviteit van het vorderen van die gegevens
te verstrekken. Dit is inderdaad het geval. Zoals hiervoor in antwoord op
een vraag van de PvdA-fractie al aan de orde kwam zal dit voor de gebruikersgegevens
gebeuren door het CIOT. Voor de verkeersgegevens geldt dat het, na de ingebruikneming
door het openbaar ministerie van het nieuwe geautomatiseerde systeem Geïntegreerd
processen systeem (GPS), mogelijk zal zijn om inzicht te krijgen in de aantallen
vorderingen van verkeersgegevens. Dit bevordert de transparantie van de toepassing
van deze bevoegdheden. Informatie over de effectiviteit van het vorderen van
telecommunicatiegegevens kan hieraan niet direct ontleend worden, omdat in
opsporingsonderzoeken altijd verschillende opsporingsbevoegdheden naast elkaar
worden toegepast en de totale aanpak in het opsporingsonderzoek bepalend is
voor de resultaten. De leden van de fractie van de VVD vroegen of de minister enig inzicht
kan geven in de financiële consequenties van het wetsvoorstel voor zowel
overheid als telecommunicatieproviders. Hierover kan worden opgemerkt dat
geen wijzigingen in de kosten te verwachten zijn tengevolge van het wetsvoorstel.
De verwachting is niet dat het aantal vorderingen van verkeersgegevens zal
toenemen in zo'n mate dat dit betekenis heeft voor de kosten. Reeds thans
worden op grond van artikel 13.6 van de Telecommunicatiewet de personeels-
en administratiekosten vergoed aan de aanbieders van telecommunicatie voor
het verstrekken van verkeersgegevens. Tevens worden thans op basis van dit
artikel en op basis van het al genoemde convenant aan de aanbieders van telecommunicatie
kosten vergoed voor het verstrekken van gebruikersgegevens. Wanneer het wetsvoorstel
kracht van wet krijgt en in werking treedt, zullen alle vergoedingen voor
het verstrekken van gebruikersgegevens plaatsvinden op grond van artikel 13.6.
van de Telecommunicatiewet. Het aantal verzoeken om gebruikersgegevens is
thans reeds omvangrijk, zoals in paragraaf 11 van de memorie van toelichting
is beschreven. De stijging van het aantal vorderingen van gebruikersgegevens
wordt niet veroorzaakt door het wetsvoorstel, maar door de ontwikkelingen
in de telecommunicatiemarkt. Door een stijgend gebruik van verschillende vormen
van telecommunicatiediensten en een toenemend aantal aanbieders, worden meer
verzoeken om gebruikersgegevens gedaan. Deze verzoeken worden vaak herhaald
bijvoorbeeld omdat een gebruiker van aanbieder verandert of omdat hij van
verschillende soorten diensten of verschillende nummers gebruik maakt. Er
zijn geen wijzigingen in de kosten te verwachten tengevolge van het wetsvoorstel.De leden van de VVD-fractie vroegen waarom een vordering van een met de
opsporing belaste en daartoe bevoegde autoriteit een spiegelbepaling in de
Telecommunicatiewet nodig heeft. In antwoord hierop zij vermeld dat de toepassing
van strafvorderlijke bevoegdheden kan plaatsvinden zonder spiegelbepaling
in de Telecommunicatiewet. Toch wordt in het wetsvoorstel voorgesteld in hoofdstuk
13 van de Telecommunicatiewet spiegelbepalingen op te nemen, omdat dit de
aanbieders van telecommunicatie inzicht geeft in de strafvorderlijke bevoegdheden
die jegens hen kunnen worden toegepast. In sommige gevallen wordt bovendien
in (dan wel krachtens) de spiegelbepaling een precieze invulling gegeven van
de wijze waarop door de aanbieder medewerking moet worden verleend. Hiermee
worden inderdaad – zoals de leden van de VVD-fractie vermelden –
meerdere typen vorderingen gericht aan de aanbieders van telecommunicatienetwerken-
en diensten voorzien van spiegelbepalingen in de Telecommunicatiewet.De leden van de VVD-fractie vragen hoe de minister aankijkt tegen de investerings-,
exploitatie- en onderhoudskosten voor de technische voorzieningen die door
de aanbieders dienen te worden gemaakt teneinde aan de vorderingen te kunnen
voldoen. Zij vroegen of de lasten van het bedrijfsleven hierdoor worden verhoogd
en of uiteindelijk de klant de rekening betaalt. Naar aanleiding van deze
vraag kan worden opgemerkt dat het wetsvoorstel niet tot nieuwe investerings-,
exploitatie- of onderhoudskosten voor technische voorzieningen zal leiden.
De regeling van deze kosten is voorzien in artikel 13.6, eerste lid, van de
Telecommunicatiewet. De aanbieders beschikken op basis van de thans geldende
wetgeving reeds over de technische voorzieningen die nodig zijn om te kunnen
voldoen aan een vordering verkeersgegevens. Tevens is op basis van het convenant
met de vijf aanbieders voorzien in technische voorzieningen die nodig zijn
om te kunnen voldoen aan verzoeken om gebruikersgegevens. Deze verzoeken worden
langs geautomatiseerde weg verwerkt, op basis van het genoemde convenant waarin
het Besluit verstrekking gegevens telecommunicatie als uitgangspunt is genomen. Het gaat hierbij om een geautomatiseerde verwerking van verzoeken
via een zogenaamde black box, die zo min mogelijk menselijke tussenkomst aan
de zijde van de aanbieders met zich meebrengt en de aanbieders dus zo min
mogelijk werkzaamheden oplevert ter uitvoering van de verzoeken om gebruikersgegevens.
De kosten van deze voorzieningen en voor het onderhoud daarvan worden gedragen
door de overheid.De leden van de fractie van de SGP, alsmede de leden van de fractie van
de CU vroegen welke garanties er zijn dat alle opsporingsambtenaren zonder
toestemming van een rechter of officier van justitie in staat zijn de juiste
afweging van belangen te maken, bijvoorbeeld wanneer het om zogenaamde naam-,
adres- en woonplaatsgegevens (naw-gegevens) gaat. Naar aanleiding van een
hiermee vergelijkbare vraag van de leden van de VVD-fractie is reeds vermeld
welke garanties het wetsvoorstel op dit punt biedt. Enkele garanties zijn
dat de vordering schriftelijk gedaan moet worden en dat de vordering alleen
door daartoe geautoriseerde opsporingsambtenaren kan worden gedaan. De aanbieder
oefent hierop geen controle uit. Hij dient de gegevens die krachtens een wettelijke
bevoegdheid worden gevorderd zonder meer te verstrekken. Alleen indien evident
onwettig wordt gehandeld kan aan de orde zijn dat de aanbieder weigert aan
een vordering gevolg te geven. Nu het vorderen en verstrekken van gebruikersgegevens
zal plaatsvinden op de wijze als voorzien in het Besluit verstrekken gegevens
telecommunicatie, waarbij sprake is van het langs geautomatiseerde weg volgens
een vast protocol vorderen en verstrekken van gegevens, kan de aanbieder hier
volledig op vertrouwen.De leden van de fracties van de SGP en de CU verzochten om een reactie
op de beschouwingen, deels betrekking hebbend op het onderhavige wetsvoorstel,
van Arno Smits en Ingeborg Koopmans in het Nederlands Juristenblad (afl. 2002/38)
inzake de plaatsbepalinggegevens verkregen via de mobiele telefoon langs twee
onderscheiden methodes. Hiervoor is in antwoord op vragen van de PvdA-fractie
al ingegaan op het verkrijgen van locatiegegevens door toepassing van de bevoegdheid
tot het vorderen van verkeersgegevens. In het artikel in het NJB komen de
genoemde auteurs tot de conclusie dat plaatsbepaling via de GSM aangemerkt
moet worden als vorm van stelselmatige observatie en dat plaatsbepaling langs
deze weg dient plaats te vinden door toepassing van de bevoegdheid tot stelselmatige
observatie. De auteurs miskennen hierbij echter dat plaatsbepaling via de
GSM uitsluitend kan plaatsvinden door het verkrijgen van gegevens van de aanbieder
van telecommunicatie die de GSM-dienstverlening verzorgt. De bevoegdheid tot
stelselmatige observatie biedt evenwel geen grondslag om de medewerking van
de telecommunicatie-aanbieder te vorderen. De bevoegdheid tot het vorderen
van verkeersgegevens biedt een dergelijke grondslag wel. Daarom kunnen de
met opsporing belaste instanties alleen op basis van deze bevoegdheid de beschikking
krijgen over plaatsbepalings- of locatiegegevens. Het is breed aanvaard dat
deze gegevens gerekend moeten worden tot de verkeersgegevens en dat deze gegevens
door tussenkomst van de aanbieder van telecommunicatie kunnen worden verkregen.
Dit komt onder andere tot uitdrukking in de Richtlijn elektronische communicatie
en privacy en resoluties van de Werkgroep Gegevensbescherming die op basis
van art. 29 Privacyrichtlijn is opgericht. Zoals in de memorie van toelichting
en in het voorgaande ook aan de orde kwam, kunnen, indien een persoon veelvuldig
gebruik maakt van mobiele telecommunicatie, de locatiegegevens een beeld geven
van iemands bewegingen en verblijfplaats. Het gaat overigens met de huidige
stand van de techniek in het algemeen slechts om een betrekkelijke grove aanduiding
van de plaats van het randapparaat. Observatie langs klassieke weg moet plaatsvinden,
indien nauwkeurige gegevens nodig zijnover de gangen of aanwezigheid
van een persoon. Tevens is aanvullende informatie nodig om vast te kunnen
stellen welke persoon op een bepaald moment van een mobiel apparaat gebruik
maakt. Mobiele toestellen kunnen namelijk makkelijk tussen mensen uitgewisseld
worden.Naar ik hoop zijn hiermee alle gestelde vragen naar tevredenheid beantwoord.De Minister van Justitie,J. P. H. DonnerXNoot1De eerder verschenen stukken inzake dit wetsvoorstel zijn gedrukt onder
EK nr. 187 en 187a, vergaderjaar 2002–2003.XNoot2Ter inzage Rapport van Bevindingen van het Overlegorgaan Post en telecommunicatie
/ Deelorgaan Aftappen, onder griffienr. 129893.2. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20032004-28059-A.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl