Vaststelling van de begroting van de uitgaven en ontvangsten van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 1998; Verslag houdende een lijst van vragen en antwoorden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25600-VI, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

24-10-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

25600-VI nr. 5

17-10-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam1Uitgaven Ministerie van Justitie in percentage van relevante
Rijksuitgaven 23bezettingsgraad huizen van bewaring 4567891011121314151617181920212223242526272829303132333435363738394041424344454647484950515253545556575859606162636465666768Tabel. Doorlooptijden realisatie 1996 697071727374Tabel 1. deeltijdwerk (peildatum 9 oktober 1997) Tabel 2. Ouderschapsverlof (peildatum 9 oktober 1997) 75767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106, 126Vraag en aanbod in de sector justitiële jeugdinrichtingen 107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127Vraag en aanbod in de sector TBS 128
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25600-VIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 135 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 600 VIVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 1998nr. 5VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 17 oktober 1997De vaste commissie voor Justitie1, belast
met het voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel, heeft de volgende vragen
aan de regering ter beantwoording voorgelegd. Van deze vragen en antwoorden
van de regering brengt de commissie als volgt verslag uit.De voorzitter van de commissie,V. A. M. van der BurgDe griffier van de commissie,Pe 1Kan de regering een overzicht geven waaruit blijkt hoe de Justitiebegroting
zich heeft ontwikkeld in de jaren 1982 tot en met 1998, zowel wat betreft
de omvang van de begroting als het relatieve aandeel van Justitie in het geheel
van de rijksbegroting? (algemeen).Uitgaven Ministerie van Justitie in percentage van relevante
Rijksuitgaven   uitgaven
justitieindex ('82=100)relevante uitgaven RijkJustitie in
% van Rijk  (bedragen x f 1 mln.)  realisatie19823 077100151 1742,0%realisatie19833 151102155 0932,0%realisatie19843 173103162 6882,0%realisatie19853 175103166 3991,9%realisatie19863 264106170 5671,9%realisatie19873 253106173 7181,9%realisatie19883 381110171 2942,0%realisatie19893 534115173 0642,0%realisatie19903 816124186 0292,1%realisatie19914 038131199 2142,0%realisatie19924 416144203 3762,2%realisatie19934 716153212 2202,2%realisatie19944 300140200 6132,1%realisatie19955 756187231 7852,5%realisatie19966 000195201 3553,0%verm.uitk. 19976 442209209 8423,1%begroting19986 312205219 3332,9%2Kan de regering concreet aangeven in hoeverre de reorganisatie van
het OM een initiatief is van dit kabinet? (blz. 2).De thans in uitvoering zijnde reorganisatie van het OM is aangekondigd
in het regeeraccoord dat de grondslag vormt van het huidige kabinet. Daarin
staat:«Het openbaar ministerie wordt gereorganiseerd, met het rapport
van de commissie Donner als leidraad.»In de regeringsverklaring van 31 augustus 1994 wordt hieraan toegevoegd:«In verband met zijn sleutelfunctie is een reorganisatie van het
Openbaar Ministerie in lijn met de aanbevelingen van de commissie-Donner gewenst.
Een plan van uitvoering zal zo spoedig mogelijk aan de Kamer worden voorgelegd.»Ik heb de Kamer op 14 december 1994 in een brief op de hoogte gesteld
van de wijze waarop de reorganisatie zou worden aangepakt. Ik heb de Kamer
vervolgens in 1995 het Plan van Aanpak Reorganisatie Openbaar Ministerie aangeboden.
Sindsdien heb ik drie voortgangsrapportages aan de Kamer aangeboden, waarover
is gesproken met de Vaste Commissie voor Justitie van de Tweede Kamer. Een
vierde voortgangsrapportage volgt nog dit jaar. Het Wetsvoorstel Reorganisatie
OM is ingediend en is bij de Tweede kamer in behandeling.Uit deze schets van de gebeurtenissen moge blijken dat de reorganisatie
van het OM door dit kabinet is geïnitieerd en met kracht ter hand is
genomen. 3Kan de regering concreet aangeven in hoeverre de daling van het aantal
heenzendingen van 5 000 in 1994 tot 2 000 in 1996 te danken is aan
het beleid van het huidige kabinet? (blz. 2).De vermindering van het aantal heenzendingen is mede te danken aan het
beleid van dit kabinet. De capaciteit van de penitentiaire inrichtingen is
door dit kabinet verder uitgebreid. Ultimo 1994 omvatte de totale inrichtingscapaciteit
van het gevangeniswezen 9439 plaatsen. Ultimo 1998 zal de totale inrichtingencapaciteit
van het gevangeniswezen 13 440 plaatsen omvatten, waarna er in de volgende
jaren nog eens 550 plaatsen bij zullen komen. In deze kabinetsperiode wordt
de capaciteit dus uitgebreid met ruim 4500 plaatsen.De beschikbare plaatsruimte in huizen van bewaring is gedurende deze kabinetsperiode
ook optimaal benut, zoals nog blijkt uit onderstaande overzicht van de gemiddelde
bezettingsgraden. bezettingsgraad huizen van bewaring 199097.1%199197.9% 199298.4% 199399.4% 1994101.6%1995100.6% 199698.8%In deze kabinetsperiode is voorts ook langs andere weg gewerkt aan het
verlagen van de druk op de capaciteit van de penitentiaire inrichtingen.Primair dient in dat verband de sterke uitbreiding van het aantal taakstraffen
ter substitutie van korte vrijheidsstraffen te worden genoemd. Ook verdere
substitiemogelijkheden zijn door dit kabinet beproefd dan wel voorbereid.
Ik noem het electronisch toezicht en het penitentiaire programma, waartoe
de nieuwe Penitentiaire beginselenwet de mogelijkheden zal openen.Concluderend kan worden gesteld dat het kabinetsbeleid een belangrijke
grondslag is geweest voor de daling van het aantal heenzendingen.Deze daling, ten slotte, lijkt zich in zijn algemeenheid ook in 1997 verder
door te zetten. In de eerste negen maanden was het aantal heenzendingen 639.
In dezelfde periode van 1996 waren dat er nog 1608. 4Kan de regering concreet aangeven in hoeverre de uitbreiding van
het aantal opgelegde taakstraffen van 12 700 in 1994 naar 16 000
in 1996 te danken is aan dit kabinet? (blz. 2).Het onder het vorige kabinet reeds ingezette beleid het aantal taakstraffen
jaarlijks met 10% te verhogen, is door het huidige kabinet in versterkte mate
voortgezet. Ik wijs daarbij onder meer op (meerjarige) beleidsvoornemens ten
aanzien van taakstraffen die zijn opgenomen in het rapport «In juiste
verhouding» en de beleidsnota taakstraffen. Tevens zal het wetsvoorstel
taakstraffen op korte termijn voor advies aan de Raad van State worden voorgelegd;
dit wetsvoorstel biedt verruimende mogelijkheden voor de toepassing van taakstraffen. 5Het aantal taakstraffen is gestegen. Uit de samenleving komen geluiden,
enerzijds dat taakstraffen worden opgelegd voor zeer lichte vergrijpen, anderzijds
dat taakstraffen worden opgelegd voor relatief zware vergrijpen. Wat is de
reactie van de regering hierop? Is de regering voornemens een
evaluatie van het opleggen van taakstraffen te laten uitvoeren? (blz. 2).Het afgelopen jaar is het aantal taakstraffen jeugdigen fors gestegen,
waarbij een groot deel is opgelegd voor lichte vergrijpen. Dit is het gevolg
van de door de regering gewenste aanpak van jeugdcriminaliteit om vroegtijdig
in te grijpen in crimineel gedrag van een jeugdige. Anderzijds worden incidenteel
werkstraffen opgelegd in zaken waarbij naar het gevoel van de direct betrokkenen
en de samenleving een te lichte sanctie wordt toegepast. In ons staatsbestel
is het de onafhankelijke rechter die in een specifieke strafzaak de straf
bepaalt, waarbij rekening wordt gehouden met de ernst van het feit en de persoonlijke
omstandigheden van de dader. Uit divers onderzoek dat de afgelopen jaren is
verricht blijkt dat taakstraffen, binnen de wettelijke grenzen, voor allerlei
minder ernstige delicten worden toegepast. Dit is vooral het geval bij werkstraffen,
waar het merendeel een middellange duur heeft. Bij zwaardere leerstrafvormen
zoals Cashba en het Dagtrainingscentrum blijkt uit onderzoek dat jongeren
die relatief zwaardere delicten hebben gepleegd in aanmerking komen voor zo'n
straf. Er is derhalve geen aanleiding om een toegespitst evaluatie-onderzoek
te starten. 6Kan de regering concreet aangeven in hoeverre de daling van het aantal
ontvluchtingen per 1 000 cellen te danken is aan het beleid van dit kabinet?
(blz. 2).De daling van het aantal ontvluchtingen hangt samen met het beleid van
dit kabinet. De geleverde inspanningen op beveiligingsgebied zijn velerlei.
De nieuw in gebruik genomen penitentiaire inrichtingen kennen alle een hoog
beveiligingsniveau. Van een belangrijk aantal al langer bestaande penitentiaire
inrichtingen is het beveiligingsniveau in de afgelopen periode verhoogd. Dit
als gevolg van de toepassing van het zogeheten beveiligingsanalysemodel, aan
de hand waarvan de beveiligingsvoorzieningen van alle penitentiaire inrichtingen
in kaart zijn gebracht.Ook bij de justitiële jeugdinrichtingen is sprake van verhoging van
de beveiliging in de bestaande inrichtingen en van hoogwaardiger beveiligde
nieuwbouwinrichtingen. Ook de sector ter beschikkingstelling kent als het
gaat om het voorkomen van ontvluchtingen een hoog veiligheidsniveau. Om het
aantal overige onttrekkingen aan de TBS verder terug te dringen zal het vrijhedenbeleid
voor deze sector worden herijkt.Een optimaal plaatsingsbeleid ten aanzien van gedetineerden in relatie
tot de mate van beveiliging die zij behoeven maakt deel uit van het integrale
beveiligingsbeleid. Aan de hand van zogeheten risicoprofielen worden beveiligingsnoodzaak
en -voorzieningen op individueel niveau optimaal «gematcht».Voor de categorie van de meest vluchtgevaarlijke gedetineerden functioneert
de extra beveiligde inrichting te Vught, waarvan de nieuwbouw onlangs in gebruik
is genomen. Uit deze inrichtingen hebben zich geen ontvluchtingen voorgedaan.Het succes van het beveiligingsbeleid is er ten slotte mede in gelegen
dat dit thema een structurele aandacht krijgt, ook in tijden dat het aantal
ontvluchtingen dat niet strikt nodig maakt. Zo is de brede invoering van het
anti-gijzelingsbeleid, ondanks dat dergelijke incidenten zich in de afgelopen
jaren niet hebben voorgedaan, voorbereid en krijgt deze naar verwachting in
1998 zijn beslag.Voor nadere informatie over het beveiligingsbeleid verwijs ik kortheidshalve
naar het voortgangsbericht over de invoering van Werkzame Detentie,
dat bij brief van 6 oktober jl. (nr. 649 042/97/DJI) aan de Tweede Kamer
werd toegezonden. 7Het aantal civielrechtelijke en bestuursrechtelijke zaken dat door
de rechtbanken wordt behandeld, is de laatste twee jaar stabiel. Hoe staat
het met de druk op de strafrechtspleging? (blz. 2).Bij de strafsectoren van de rechtsprekende instanties is de instroom van
zaken de laatste twee jaar gestabiliseerd. Binnen dit zaaksaanbod doet zich
wel een verschuiving voor naar zwaardere strafzaken. De zaken die moeten worden
behandeld worden vooral ingewikkelder en bewerkelijker. De behandeling van
grote strafzaken, die vaak gepaard gaan met meerdere zittingsdagen, speelt
veel rechtbanken en gerechtshoven de laatste tijd parten. Ook de behandeling
van kleinere zaken komt hierdoor in het gedrang. De extra investering van
het kabinet in de rechterlijke macht, die voortkomt uit een motie die tijdens
de Algemene Beschouwingen op 18 september jl. door de Tweede Kamer is aangenomen,
vormt een aanzet tot verlichting van de werkdruk bij met name de strafsectoren
van de rechtsprekende instanties. 8Hoe verhoudt het feit dat het aantal civiele handelszaken zich stabiliseert
ten opzichte van het feit dat de economie is gegroeid, de economische activiteiten
zijn toegenomen en er derhalve ook meer geschillen te verwachten zijn? Welke
oorzaken zijn er aan te wijzen voor deze stabilisatie?Valt in dit opzicht ook een vergelijking te maken met andere landen?
Is hierover rechtssociologisch onderzoek beschikbaar? (blz. 2).Allereerst is van belang dat sprake is van een stabilisatie van de civiele
zaken als geheel (zie hoofdstuk IV, figuur 19a op blz. 66). Geen specifieke
gegevens zijn beschikbaar over de ontwikkeling van het aantal civiele handelszaken.
De relatie tussen economische groei en het aantal geschillen in handelszaken
hoeft overigens niet perse eenduidig te zijn. Rechtsvergelijkende en rechtssociologische
gegevens op dit specifieke terrein staan mij niet ter beschikking. 9Is de daling van het aantal opgemaakte processen-verbaal inderdaad
het gevolg van een daling van het aantal misdrijven waarmee de bevolking wordt
geconfronteerd, of is het ook het gevolg van een daling van de aangiftebereidheid?
(blz. 3).De politiemonitor bevolking laat zien dat voor een aantal vormen van met
name veel voorkomende, kleine criminaliteit het slachtofferschap afneemt.De monitor laat eveneens zien dat er geen wezenlijke veranderingen zijn
ten aanzien van het aangiftegedrag.Uit de CBS-statistieken blijkt voorts dat er een dalende tendens is ter
zake van de door de politie opgemaakte processen-verbaal. Dit, in relatie
tot de constateringen uit de politiemonitor, leidt tot de conclusie dat het
slachtofferschap daadwerkelijk daalt. 10Het in samenwerking met het bedrijfsleven en gemeenten gevoerde beleid
terzake van specifieke maatregelen ten aanzien van inbraken, roofovervallen
op geldinstellingen en autodiefstallen heeft kennelijk zijn vruchten afgeworpen.
Tot welke specifieke vormen van criminaliteit is deze samenwerking nog uit
te breiden? Kan het bedrijfsleven in dit verband nog meer specifiek
worden aangesproken op het creëren van arbeidsplaatsen voor zowel (allochtone)
jongeren die met Justitie in aanraking zijn geweest als volwassen gedetineerden?
(blz. 3).De samenwerking tussen bedrijfsleven en justitie zoals dat plaatsvindt
in het Nationaal Platform Criminaliteitsbeheersing, is in beginsel gericht
op alle vormen van criminaliteit waarmee bedrijven in aanraking komen. Na
de eerder met succes opgezette projecten ter bestrijding van inbraken, autodiefstallen
en roofovervallen, wordt thans de aandacht gericht op computercriminaliteit
en fraude, op de beveiliging van bedrijfsterreinen en winkelcentra en op de
bestrijding van corruptie. Gewerkt wordt onder meer aan de opstelling van
een Keurmerk Veilig Ondernemen, waarin criminaliteitsen brandpreventie centraal
staan, en een Integriteitscertificaat voor bedrijven.In de plannen voor 1998 is ook plaats ingeruimd voor het onderwerp «werkgelegenheid
voor ex-gedetineerden». 11Wordt de opvatting dat er thans voor het eerst sinds jaren sprake
is van uitzicht op een zeker evenwicht tussen werklast en middelen gedeeld
door de politie, de staande en zittende magistratuur en het gevangeniswezen?
(blz. 3).In welke mate de rechterlijke organisatie in het algemeen en de zittende
magistratuur in het bijzonder, adequaat is toegerust voor haar rechtsprekende
taak, wordt momenteel door de commissie Toerusting en organisatie rechtspraak
(commissie-Leemhuis) onderzocht. De commissie buigt zich onder meer over de
vraag of de voor de rechterlijke organisatie beschikbare financiële middelen
toereikend zijn. Uit het rapport van de commissie, dat naar verwachting eind
1997 wordt uitgebracht, zal blijken in welke mate de rechterlijke organisatie
nog verder moet worden versterkt om bij te dragen aan het oplossen van de
op blz. 3 en 4 van het algemene deel van de memorie van toelichting bij de
ontwerp begroting 1998 geschetste knelpunten. De zittende magistratuur is
nauw betrokken bij het genoemde onderzoek. 12Ten opzichte waarvan is de totale immigratie «hoog»?
Welke beleidsconsequenties worden getrokken uit de constatering dat de totale
immigratie hoog blijft? (blz. 4).Op basis van gegevens van het CBS was er een daling van de immigratie
in 1994 en 1995 ten opzichte van voorgaande jaren. In 1996 steeg de immigratie.
Dit gold zowel voor de immigratie van Nederlanders als van niet-Nederlanders.
Op basis van gegevens over het eerste halfjaar van 1997 lijkt er sprake te
zijn van een zeer lichte stijging van de immigratie ten opzichte van 1996.
De immigratie blijft derhalve hoger dan die in de jaren 1994 en 1995.De beleidsontwikkeling van het vreemdelingenbeleid is een continue proces
waarbij een immigratiecijfer slechts één factor is in het totaal
van factoren die hierbij een belangrijke rol spelen. Zoals ook elders in de
memorie van toelichting bij deze begroting is aangegeven, is op basis van
de huidige inzichten een voortzetting van het restrictieve toelatingsbeleid
geboden. 13«Het ophelderingspercentage van bij de politie bekend geworden
delicten is over de gehele linie veel te laag.» Over welke delicten
gaat het dan? Welke maatregelen worden genomen om het ophelderingspercentage
bij de politie te verhogen? (blz. 4). Het ophelderingspercentage in enge zin betreft alle misdrijven omschreven
in het Wetboek van Strafrecht. Het ophelderingspercentage in brede zin betreft
daarnaast misdrijven tegen de Wegenverkeerswet, de Wet Economische delicten,
de Opiumwet, de Wet Wapens en munitie en enige andere wetten (bij welke laatste
het om zeer kleine aantallen misdrijven gaat, minder dan een half promille).
Het ophelderingspercentage in enge zin, waaraan wordt gerefereerd in de memorie
van toelichting bij de begroting 1998, beslaat ruim 90% van alle processen-verbaal,
opgemaakt door politie en Koninklijke marechaussee terzake van misdrijven.Het lage percentage opheldering kan diverse oorzaken hebben. Zo kan het
ten dele het gevolg zijn van aandacht die de politie heeft voor andere wijzen
van bestrijding van criminaliteit, in het bijzonder de preventie. Het lage
percentage stemt echter tot zorg. Immers, niet alleen worden minder zaken
opgelost, maar ook kan de generaal-preventieve werking van het strafrecht
niet voldoende worden benut. Dit kan het vertrouwen van de burgers in het
optreden van de politie schaden.Een verbetering van het percentage zou wenselijk zijn. Ik hecht er aan
daarbij te vermelden dat het om werkelijke verbeteringen gaat en niet om verbeteringen
die het gevolg zijn van administratieve ingrepen. Het lopende project inzake
de kwaliteit van de recherche kan een bijdrage leveren aan een verbetering
van die ophelderingspercentages. Het gaat dan om opleiding en scholing, om
de ontwikkeling van bijzondere methoden als financieel en digitaal rechercheren
en om case-screening (waarbij de verwachting de zaak binnen redelijke termijn
op te lossen, een van de factoren is). Voorts leert de ervaring dat speciale
projecten, gericht op bepaalde delicten, succesvol kunnen zijn. Zowel via
de lijn van het openbaar ministerie als, in samenwerking met mijn ambtgenoot
van Binnenlandse Zaken, via de beoordeling van de regionale beleidsplannen,
zal de noodzaak tot verbetering van de ophelderingspercentages onder de aandacht
van de politie worden gebracht. Ik zou voorts de aandacht vooral willen richten
op enkele bijzondere delicten, zoals straatroof en woninginbraak. 14Hoe verhoudt de stelling dat een verdere daling van de heenzendingen
niet kan worden verzekerd, zich met de stelling op blz. 3 dat uitzicht bestaat
op een evenwicht tussen werklast en middelen? (blz. 4).Er bestaat in het gevangeniswezen inderdaad uitzicht op een
evenwicht tussen werklast en middelen. Dit evenwicht is precair in die zin
dat het kan worden verstoord door een verschuiving in de vraag naar detentiecapaciteit.
Daardoor kan niet worden gegarandeerd dat een verdere daling van de heenzendingen
zal plaatsvinden. Het is overigens in een dynamische samenleving als de onze
moeilijk voorstelbaar dat dergelijke garanties in zijn algemeenheid zouden
kunnen worden gegeven. 15Is de «reïntegratie van ex-gedetineerden en andere personen
die hun straf hebben ondergaan» eveneens een kerntaak van Justitie?
Zo ja, welke resultaten worden daarbij behaald en welke rol speelt de reclassering
daar precies in? (blz. 5).Ex-gedetineerden en andere personen die hun straf hebben ondergaan zijn
in de eerste plaats zelf verantwoordelijk voor een succesvolle terugkeer in
de samenleving, onder andere door het zoeken van huisvesting en werk, en waar
nodig het aanvragen van een uitkering. Het gevangeniswezen en de reclassering
hebben een op regelgeving gefundeerde opdracht daaraan bij te dragen. Daartoe
leveren deze organisaties inspanningen gedetineerden te motiveren zich in
te zetten voor een andere toekomst dan het vaak criminele bestaan
dat zij vóór detentie leidden. Dit komt tot uiting in individuele
contacten met gedetineerden, maar ook in de regimedifferentiatie volgens de
nota Werkzame Detentie en de mogelijkheid extra vrijheden te kunnen verdienen,
bij voorbeeld in de vorm van een penitentiair programma, zoals voorzien in
de Penitentiaire Beginselenwet. Dat kunnen in en na detentie, programma's
zijn op het terrein van arbeidstoeleiding, basis- en vakgerichte educatie,
maar ook trainingen ter vergroting van de sociale vaardigheid. In sommige
gevallen maakt de reïntegratie deel uit van specifieke trajecten voor
bij voorbeeld verslaafde gedetineerden, die gemotiveerd zijn om af te kicken.
Bij de uitvoering van de programma's zijn reclassering en gevangeniswezen
niet alleen afhankelijk van de medewerking van de ex-gedetineerde of gestrafte,
maar ook van allerlei andere organisaties, zoals opvang- en hulpverleningsinstellingen,
woningcorporaties en vooral ook gemeenten.Het resultaat «reïntegratie», voor zover dit meetbaar
is, is niet alleen af te leiden uit de door gevangeniswezen en reclassering
geleverde programma's, maar is de som van de inzet van de ex-gedetineerden
en gestraften, én vele andere mensen en middelen. Het resultaat van
de Justitiebijdrage vertaalt zich naast de genoemde programma's bij voorbeeld
ook in diverse onderzoeksgegevens met betrekking tot recidive.De bijdrage van de reclassering bestaat uit een geïntegreerd aanbod
van activiteiten, in de vorm van programma's en de uitvoering van de de kerntaken
voorlichting, begeleiding en toezicht en de uitvoering van taakstraffen. Daarnaast
investeert de reclassering in het opzetten en onderhouden van intensieve contacten
en samenwerking met gemeenten en overige hierboven genoemde organisaties.Zoals eerder gemeld, is bij Reclassering Nederland in samenwerking met
het Leger des Heils, ter uitwerking van een voornemen uit het meerjarenbeleidsplan
van de reclassering, een Plan van Aanpak in voorbereiding, dat gericht is
op de opvang van ex-gedetineerden. Eind oktober wordt daarover een interne
conferentie gehouden. Naar verwachting zal een plan van Aanpak van deze organisaties
eind 1997 gereed zijn. Daarin zal naar mijn inschatting veel aandacht worden
besteed aan de wijze en de intensiteit van samenwerken met de vele relevante
partners voor reïntegratie van ex-gedetineerden en gestraften. 16De regering geeft aan dat het recht «de zwakkeren» dient
te beschermen. Tegelijkertijd geeft zij aan dat in het sociale recht meer
wordt overgelaten aan partijen zelf. Kan het recht «de zwakkeren»
nog wel beschermen, als de beschermende functie van het recht als gevolg van
privatisering en deregulering door de overheid zelf steeds meer wordt losgelaten?
Wat vindt de regering bijvoorbeeld van de opvatting dat als gevolg van de
privatisering van de Ziektewet werknemers veel moeilijker ziekengeld kunnen
eisen, omdat deze eis de arbeidsverhouding met de werkgever kan verstoren?
(blz. 5).Privatisering en deregulering staan niet gelijk aan minder bescherming
van «de zwakkeren». Ik meen, zoals ik op blz. 28–29 van
de toelichting op de begroting heb geschreven, dat deze ontwikkelingen juist
ook kansen bieden voor heroverweging van de instrumenten die de burger ten
dienste staan voor zijn bestaanszekerheid en voor het verwezenlijken van zijn
rechten. De regering draagt zorg, dat, ook bij deregulering, het recht de
kwetsbare belangen blijft beschermen. Bij deregulering gaat het niet om het
opgeven van bescherming, maar om het scheppen van nieuwe evenwichten in belangen,
aangepast aan nieuwe maatschappelijke omstandigheden. Daar waar werknemers
en consumenten beter voor hun recht op kunnen komen dan voorheen
kan het aangewezen zijn regels die meer belemmeringen dan bescherming bieden
op te heffen. Of dit mogelijk is moet in de context van de desbetreffende
regels en omstandigheden worden beoordeeld. Een goed voorbeeld hiervan is
de wijziging van de Ziektewet. De Wet uitbreiding loondoorbetalingsplicht
bij ziekte (Wulbz) houdt in de kern een uitbreiding in van de reeds bestaande
civielrechtelijke loondoorbetalingsplicht van de werkgever van twee/zes naar
52 weken in geval van ziekte van de werknemer. Deze loondoorbetalingsplicht
is van dwingend recht. Werkgevers kunnen terzake van het risico van ziekte
van hun werknemers (en van loondoorbetaling) een ziekengeldverzekering afsluiten.
Voorts is de Ziektewet omgevormd tot een vangnetvoorziening voor die werknemers
die geen werkgever of arbeidsovereenkomst (meer) hebben.Overigens zijn er geen aanwijzingen dat werknemers door de privatisering
van de Ziektewet moeilijker loon bij ziekte zouden kunnen eisen. Uit een in
opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid gehouden
representatieve steekproef van werknemers (de geprivatiseerde Ziektewet-ervaringen
en gedragsreacties van werknemers, mei 1997) blijkt dat ongeveer 3,5% van
de werknemers die ziek zijn geweest te kennen geeft dat er moeilijkheden zijn
ontstaan bij het verzuim. Deze moeilijkheden betreffen onder andere onbegrip
bij de baas en het niet serieus genomen worden. Volgens slechts 0,6% van de
werknemers, die ziek zijn geweest, heeft de werkgever ten minste één
maal geweigerd bij ziekte loon door te betalen. 17Bestaan er aanwijzingen voor het ontstaan van nieuwe leemten in de
rechtshulp in die zin dat bepaalde rechtsgebieden voor bepaalde groepen in
de samenleving kwalitatief of kwantitatief onvoldoende worden bedeeld? (blz.
6).Over de ontwikkelingen in het gebruik en het ontstaan van leemten sedert
de inwerkingtreding van de Wet op de rechtsbijstand zijn enkele WODC-rapportages
uitgebracht, laatstelijk onder de naam «Rechtsbijstand: kiezen of moeten»,
aan de Kamer aangeboden bij brief van 16 mei jl. De leemten die uit het onderzoek
naar voren kwamen betroffen de reikwijdte van de voorziening (kwantitatief
element) en de toegankelijkheid van de voorziening (kwalitatief element).
Bij brief van 10 juni jl. (kamerstuk 25 066, nr. 11) is de Kamer vervolgens
een pakket van maatregelen ter reparatie van de wet aangekondigd dat als volgt
is samengesteld:– uitbreiding van de kring van gerechtigden (met f 345,–
tot een netto inkomen van f 3 185,– voor samenwonenden) tegen
een gelijkblijvende hoogste eigen bijdrage van f 975,–;– de eigen bijdrage als afwegingsmechanisme voor de burger blijft
noodzakelijk. Geen wijziging van het bestaande eigen bijdragestelsel thans,
maar wel herbezinning op mogelijke varianten die meer recht zouden kunnen
doen aan het draagkrachtbeginsel en tegelijkertijd vereenvoudiging van de
controle opleveren;– de invoering van een nader te formuleren hardheidsclausule bij
cumulatie van eigen bijdragen en bij de vermogensvrijstelling;– een nader uit te werken vernieuwing en versterking van de spreekuurvoorziening
middels de bureaus voor rechtshulp en te contracteren spreekuuradvocaten en– beëindiging van de betalende praktijk nu daaraan door de
reparatie de grond is komen te ontvallen.De eerste maatregel is al gerealiseerd doordat de Kamer het wetsvoorstel
tot wijziging van het indexeringsmechanisme in die zin heeft geamendeerd (wetsvoorstel
25 066, amendement nr. 8). Over de andere aan de orde zijnde maatregelen, die overigens geen wetswijziging
vergen, zal, naar ik aanneem, binnenkort met uw Kamer afzonderlijk worden
gesproken. Over de exacte vormgeving van het pakket aan maatregelen wordt
thans met de betrokken organisaties in het veld overleg gevoerd. 18Hoe is de uitval van de vraag naar rechtsbijstand precies gerepareerd
in de begroting? (blz. 6).Zie antwoord op vraag 17. In aanvulling daarop zij vermeld, dat in de
raming vooralsnog rekening is gehouden met de volgende onderverdeling (x 1
mln.)  19981999vanaf
2000 verruimen bovengrens1,83,34,7 hardheidsclausule1,12,23,3(anti-cumulatie/vermogenstoets   versterking/vernieuwing
spreekuurvoorziening2,14,57,0  5,010,015,0De definitieve onderverdeling is afhankelijk van de lopende consultaties
en de besluitvorming daarover. 19Onderschrijft de regering de resultaten van de landelijke projectgroep
dading? Onderschrijft de regering het feit dat dading een succesvolle formule
is? (blz. 6).Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik naar mijn bijdrage aan het
algemeen overleg van 2 oktober jl. inzake de beleidsnotitie (schade)bemiddeling
in het strafrecht en naar de notitie die ik, zoals toegezegd, voorafgaande
aan de behandeling van de Justitiebegroting aan de Tweede Kamer toe zal zenden. 20Wat is precies de stand van zaken met betrekking tot de stimulering
van alternatieve vormen van geschillenbeslechting? (blz. 6).In het buitenland wordt onder alternatieve dispute resolution doorgaans
een veelheid aan alternatieve vormen begrepen, veelal onderscheiden naar vormen
van arbitrage, bindend advies en bemiddeling (mediation). Omdat in Nederland
een lange traditie van alternatieve vormen van conflictbeslechting op het
terrein van arbitrage en bindend advies bestaat, wordt de aandacht geconcentreerd
op bemiddeling.In de tijdspanne van 1995 tot 1997 heb ik de ontwikkeling van bemiddeling
zoveel mogelijk overgelaten aan de vrije marktwerking. Van wezenlijk belang
voor het slagen van deze ontwikkeling is immers dat betrokkenen zelf de initiatieven
hiertoe nemen. Waar mogelijk heb ik bevorderd dat dergelijke initiatieven
konden worden genomen door daarover discussie te voeren, middelen en begeleiding
ter beschikking te stellen en bijstand te verlenen bij het opzetten en vormgeven
van experimenten. Alvorens definitieve keuzen te kunnen en willen maken over
de plaats die bemiddeling in het Nederlandse rechtsstelsel kan innemen zijn
experimenten en onderzoeken nodig. Vraagpunten die daarbij vooral een rol
spelen zijn die naar de kwaliteitswaarborgen, de rol van de rechter en de
eventuele financiering. Om mij daarover te doen adviseren heb ik de commissie
Platform ADR ingesteld. Inmiddels heeft het Platform ADR mij
geadviseerd specifiek onderzoek te laten verrichten naar de uitbreidingsmogelijkheden
van ADR toegespitst op die rechtsgebieden die een groot beslag leggen op de
rechterlijke macht. Dit onderzoek neemt binnenkort een aanvang.De staatssecretaris heeft u in haar brief van 11 juli jl. laten weten
dat zij naar aanleiding van het rapport van de Commissie De Ruiter binnenkort
met experimenten op het gebied van echtscheidings- en omgangsbemiddeling wil
starten. Vóór het einde van dit jaar moeten, zo is in de brief
aangegeven, deze experimenten gestart worden. Deze experimenten zullen, evenals
de experimenten bij ondermeer rechtbanken, bureaus voor rechtshulp en buurtbemiddeling,
begeleid worden door onderzoek. De onderzoeken hebben vooral tot doel inzicht
te verschaffen in kansen van en belemmeringen voor bemiddeling als alternatieve
vorm van geschillenbeslechting in de Nederlandse verhoudingen. Daarnaast wil
ik door bijvoorbeeld het houden van een internationale conferentie bijdragen
aan de inzichten in de mogelijkheden van bemiddeling in het Nederlands rechtsstelsel
en door onderlinge uitwisseling van ervaringen initiatieven op dat gebied
bevorderen. Ik verwacht dat de uitkomsten van de onderzoeken en de resultaten
van de experimenten een duidelijk beeld zullen geven welke koers door mij
in deze gevolgd kan worden. Op voorhand is niet uitgesloten dat de overheid
bijvoorbeeld wettelijke maatregelen ter stimulering van bemiddeling zal nemen,
dat kwaliteitseisen aan bemiddeling zullen worden gesteld en een rol zal worden
vervuld bij de voorlichting over bemiddeling. Daarnaast is het nodig een standpunt
te bepalen ten aanzien van de vraag naar de toegankelijkheid van bemiddeling
voor minder draagkrachtigen. 21Kan concreet worden aangegeven waaraan moet worden gedacht bij de
uitbreiding van de gesubsidieerde aanbieding van juridische adviezen en bemiddeling?
(blz. 6).In de brief van 10 juni jl. aan de Voorzitter van de Tweede Kamer – waarvan
de zakelijke inhoud bij het antwoord op vraag 17 is weergegeven –
is onder meer als maatregel aangekondigd de vernieuwing en versterking van
de spreekuurvoorziening. Daarmee wordt beoogd nog niet tot ernstige juridische
geschillen uitgegroeide zaken tijdig en adequaat aan te pakken. Innovatie
op het gebied van de rechtsbijstand – waartoe bemiddeling kan worden
gerekend – kan bijdragen aan zo'n adequate voorziening.De uitbreiding van de mogelijkheden voor gesubsidieerde juridische adviezen
en bemiddeling verwijst naar deze maatregel. Over de concrete invulling van
deze maatregel wordt momenteel nog overleg gevoerd met betrokkenen. Daarbij
zal in ieder geval aan de orde komen de wijze waarop de uitbreiding van de
zogenaamde verlengde spreekuurvoorziening bij de stichtingen rechtsbijstand
kan worden vormgegeven. 22In het beleid met betrekking tot de gefinancierde rechtshulp zal
in het bijzonder de mogelijkheid worden uitgebreid voor de gesubsidieerde
aanbieding van juridische adviezen en bemiddeling. Waarom wordt gekozen voor
een uitbreiding, terwijl bij de inwerkingtreding van de Wet op de rechtsbijstand
de mogelijkheid van een toevoeging voor juridische adviezen ondanks de kritiek
van vele kanten juist ongedaan is gemaakt? Kan de regering al aangeven wat
deze uitbreiding precies zal inhouden? (blz. 6).De in het antwoord op vraag 21 genoemde vernieuwing en versterking van
de spreekuurvoorziening is een maatregel die is aangekondigd naast een aantal
andere maatregelen. Tot die andere maatregelen behoort in de
eerste plaats het verruimen van het bereik van de Wet op de rechtsbijstand,
door het verhogen van de inkomensgrens. Zoals ik in mijn brief van 10 juni
jl. aan de Voorzitter van de Tweede Kamer uiteen heb gezet acht ik dit wenselijk
op basis van de uitkomsten van onderzoek van het WODC. De Tweede Kamer heeft
deze maatregel inmiddels overgenomen door amendering van het wetsvoorstel
25 066.De wens te komen tot een vernieuwing en versterking van de spreekuurvoorziening
komt eveneens voort uit dit onderzoek, waaruit is gebleken dat niet alleen
de ernstige juridische conflicten uit de gefinancierde rechtsbijstand zijn
gestoten, maar ook en vooral de minder ernstige. Ik acht het ongewenst dat
gefinancierde rechtsbijstand zich zou beperken tot uitsluitend de juridisch
ernstige conflicten. Evenzo vind ik het ongewenst minder ernstige conflicten
altijd op dezelfde wijze tot afwikkeling te laten komen als de ernstige conflicten,
dat wil zeggen door toevoeging van een advocaat. Om voor die conflicten toch
een passende oplossing te bereiken is de vernieuwing en versterking van de
spreekuurvoorziening de aangewezen weg. De preciese vormgeving van deze maatregel
staat nog niet vast. Hierover wordt thans overleg gevoerd met de betrokken
organisaties. 23Het recht heeft in het bijzonder een belangrijke functie ter voorkoming
van een tweedeling in de samenleving tussen winnaars en verliezers. Aan welke
tweedeling denkt de regering? (blz. 6).Bij een tweedeling in de samenleving gaat het om het risico dat bepaalde
groepen mensen in materieel en immaterieel opzicht zodanig achterblijven op
de ontwikkeling van anderen die in sociaal- maatschappelijk en economisch
opzicht wel geïntegreerd zijn, dat een structurele, culturele kloof ontstaat
die nauwelijks meer kan worden overbrugd. De maatschappelijke kansen van bepaalde
groepen jonge allochtonen die de Nederlandse taal nauwelijks beheersen en
zonder diploma voortijdig het onderwijs verlaten, zijn buitengewoon ongunstig.
Een levenswijze gekenmerkt door maatschappelijke non-participatie, blijvende
afhankelijkheid van uitkeringen en een gebrek aan kennis en vaardigheden om
kansen die de maatschappij biedt te kunnen benutten, kan leiden tot de vorming
van een groep «verliezers» die in eigen en andermans ogen een
gemarginaliseerd bestaan leiden. Om een dergelijke structurele tweedeling
te voorkomen, is de functie van het recht essentieel, zoals ik in mijn toelichting
op deze begroting wil benadrukken. Niet alleen in het grotestedenbeleid, waarin
de noodzaak om de toegang tot het recht open te houden en de rechtshandhaving
te verzekeren een belangrijke rol speelt, maar zeker ook bij de bescherming
van de materiële rechtspositie van burgers. Ik verwijs, wellicht ten
overvloede, nog eens naar de passages over pluriformiteit, sociale cohesie
en recht. 24Wat betekent: «...wordt de oriëntatie van Justitie op
de burger en de lokale samenleving geïntensiveerd»? (blz. 7).Met de betreffende zinsnede wordt bedoeld dat Justitie zich in de uitoefening
van haar functies directer dan voorheen richt op de noden van specifieke steden,
stadswijken en de burgers. Dat gebeurt in het kader van het Grotestedenbeleid,
het project Justitie in de Buurt en andere lokaalgerichte inspanningen. 25Kan nader worden aangegeven wat de eerste resultaten met «Justitie
in de buurt» concreet behelzen? (blz. 7). Met het project Justitie in de buurt wordt beoogd de rechtshandhaving
sneller, zichtbaarder en effectiever te maken. De eerste resultaten van de
wijkbureaus van Justitie zijn wat dit betreft veelbelovend. De doorlooptijden
van zaken uit de desbetreffende buurten is sterk verkort soms van vele maanden
tot enkele weken. Voor burgers, maar vooral voor instellingen is de rol van
Justitie sterk verbeterd – zo vindt onder andere overleg plaats met
politie, scholen, groepen wijkbewoners en gemeentelijke diensten. Er wordt
in de wijkbureaus van Justitie meer probleemgericht gewerkt, waardoor de effectiviteit
van optreden groter is – bijvoorbeeld rond coffeeshops, overlastgevende
bewoners, criminale jeugdgroepen en dergelijke. 26Welke gevolgen heeft de nieuwe taak van bemiddelen tussen dader en
slachtoffer bij kleine delicten voor de werklast van het OM? (blz. 8).In de meeste wijkbureaus wordt er onder andere naar gestreefd zoveel mogelijk
de schade van kleine delicten te verhalen op de daders of te bemiddelen tussen
daders en slachtoffers. Deze functie, die overigens in de wetgeving Terwee
besloten ligt, heeft tot doel te voorkomen dat de problemen escaleren en/of
zwaardere vormen van rechtspleging moeten worden ingezet. De werklast past
binnen de financiering van de projecten Justitie in de buurt». 27Artikel 45 van de Wet op de Rechterlijke Organisatie is vervallen.
Welk artikel biedt de wettelijke grondslag voor het fungeren van de kantonrechter
als «vrederechter» in civiele zaken? (blz. 8).Artikel 43 van de wet op de Rechterlijke Organisatie biedt die grondslag. 28Zijn er op het terrein van het bestuursrecht ook experimenten met
alternatieve geschillenbeslechting? Zo neen, worden experimenten op het terrein
van bestuursrecht mogelijk geacht? (blz. 8).Het experiment dat sinds april 1997 loopt bij de rechtbank in Zwolle heeft
in hoofdzaak betrekking op bestuursrecht, in het bijzonder ambtenarenzaken
(zie ook beantwoording van vraag 73). Experimenten op het terrein van bestuursrecht
zijn dus mogelijk. Op advies van het Platform ADR wordt nader onderzoek verricht
naar de mogelijkheden van bemiddeling op een aantal rechtsgebieden. Om het
onderzoek beheersbaar te houden is er voor gekozen slechts een deelterrein
van het bestuursrecht, namelijk het sociaal zekerheidsrecht, hierin te betrekken.
Ik wil eerst de resultaten van dit onderzoek afwachten alvorens een standpunt
in te nemen voor de mogelijkheid van nieuwe experimenten. (zie beantwoording
vraag 20). 29Wat zijn «maatschappelijke arrangementen»? (blz. 9).Onder maatschappelijke arrangementen wordt verstaan het geheel van maatschappelijke
afspraken, regels en instituties. 30Kunt u de zin «Geconstateerd moet worden dat in de arrangementen
van de huidige verzorgingsstaat selectiemechanismen schuilen die leiden tot
het doorschuiven van probleemgevallen naar justitiële instellingen»
in meer begrijpelijk Nederlands concretiseren? (blz. 9). Met bovenstaande zin wordt bedoeld dat justitie nogal eens fungeert als
stortplaats van maatschappelijke probleemgevallen. Er bestaat een neiging
lastige gevallen over te laten aan de zorg van politie en justitie. Daarbij
kan worden gedacht aan de geestelijke gezondheidszorg, het onderwijs, de hulpverleningswereld,
het jeugdwerk en de huisvestings- en arbeidsvoorziening. In feite staan politie
en justitie gesteld voor problemen als psychiatrische patiënten op straat,
zwervende spijbelaars, rondhangende jongeren die geen school meer bezoeken,
zich vervelende en baldadige jeugd, daklozen en ex-gedetineerde werklozen.
Dergelijke gevallen zijn voor personen en instituties onaantrekkelijk: zij
vergen veel aandacht en zorg, kenmerken zich door een lage succeskans en verstoren
bovendien nogal eens een efficiënt verloop van reguliere zaken. Het lesgeven
aan een klas met enige chronische ordeverstoorders is geen makkelijke taak,
het aan werk helpen van een laaggemotiveerde voortijdige schoolverlater is
niet eenvoudig, het in goede banen leiden van het gedrag van snel tot agressie
overgaande jongeren in buurt- of clubhuis is een zware taak en het geven van
therapie aan psychiatrische randgevallen met een gebrek aan ziekte-inzicht
is geen geringe opgave. Daarnaast dwingen striktere financieringswijzen, zoals
outputfinanciering, tot efficiëntie en hogere produktiviteit, waarbij
moeilijke gevallen al snel een ongewenste kostenpost vormen.Het dan maar overlaten aan politie en justitie wordt dan een aanlokkelijke
optie. 31Welke taak kent de regering het onderwijs precies toe bij de «handhaving
van essentiële normen»? (blz. 9).Ten aanzien van het onderwijs zijn in het kader van criminaliteitspreventie
vanuit justitieel oogpunt de volgende twee taken van belang: 1) het sociale
klimaat op school en 2) duidelijke en consistente regelhandhaving.ad 1) Het sociale klimaat op school is een buitengewoon belangrijke factor
ten aanzien van de kans op geweld en andere vormen van criminaliteit. Om een
schoolkimaat te scheppen dat de kans op criminaliteit reduceert, is het noodzakelijk
dat bij leerkrachten en directie een bepaalde pedagogische visie op de school
voorop staat. Een visie waarbij er vanuit wordt gegaan dat de school er is
om jonge mensen te helpen in hun ontwikkeling en waarin aandacht voor (onder
meer) sociale vaardigheden en besef van normen en waarden een plaats krijgt
naast het bijbrengen van de lesstof. Op deze wijze wordt ook de binding van
de leerlingen aan de school bevorderd.ad 2) Een duidelijke en consistente regelhandhaving lijkt een positieve
invloed te hebben op het voorkomen van delinquent gedrag. Het is van belang
dat er duidelijke regels over wat wel en wat niet hoort, worden vastgelegd
in een schoolreglement. Vervolgens moet er bij overtreding van de regels adequaat
door het personeel van de school worden gereageerd en moeten sancties volgen.Een concreet voorbeeld in dit verband is het beleid van scholen inzake
ongeoorloofd verzuim. Het bestrijden van ongeoorloofd schoolverzuim is vooral
een taak van de scholen zelf. Het is van groot belang dat de scholen snel
en consequent op het verzuim reageren. De rol van Justitie hierin moet beperkt
blijven tot ultimum remedium. 32Wanneer komen de resultaten beschikbaar van het onderzoek naar de
relatie tussen de Algemene wet bestuursrecht en de Vreemdelingenwet? (blz.
10). De resultaten van dit onderzoek zullen, naar verwachting, nog voor het
zomerreces van 1998 beschikbaar komen. 33Kan de regering een overzicht geven van de stand van zaken met betrekking
tot de ontwikkeling van samenwerking met landen van herkomst met het oog op
terugkeer en van de resultaten van reeds bestaande samenwerkingsrelaties?
(blz. 10).Om terugkeer van niet-toegelaten vreemdelingen te kunnen realiseren, is
zowel de medewerking van de vreemdeling als die van de autoriteiten van het
land van herkomst van belang.Samenwerking met de betreffende autoriteiten kan verschillende vormen
aannemen. In het eenvoudigste geval gaat het dan om het maken van concrete
afspraken over de identiteitsvaststelling en de afgifte van de benodigde reisdocumenten
ten behoeve van de terugkerende personen. Dergelijke afspraken kunnen worden
vastgelegd in formele terug- en overname overeenkomsten, maar kunnen ook de
vorm aannemen van schriftelijk vastgelegde werk- of procedure-afspraken.In de notitie terugkeerbeleid (TK 1996–1997, 25 386, nr.1,
pag. 31) is aangegeven met welke landen reeds dergelijke overeenkomsten of
afspraken bestaan, en met welke landen daarover thans onderhandeld wordt.In andere gevallen gaat de samenwerkingsrelatie verder, met name bij die
herkomstlanden voor wie het wedertoelaten en herintegreren van grotere aantallen
terugkeerders grote druk legt op het (sociaal/economisch) absorptievermogen.
In die gevallen wordt gezocht naar mogelijkheden om betrokkenen sociaal economisch
perspectief te bieden na hun terugkeer. Daartoe worden thans pilotprogramma's
ontwikkeld voor Ethiopië, Eritrea en Angola. Met Ethiopië is op
22 augustus 1997 een samenwerkingsprotocol getekend (brief van 26 augustus
1997 aan Tweede Kamer van de Minister voor Ontwikkelingssamenwerking en de
Staatssecretaris van Justitie). Met Angola is op 25 september 1997 een samenwerkingsprotocol
ondertekend. Gezien de zeer recente ondertekeningsdata kunnen op dit moment
nog geen verdere concrete resultaten gemeld worden.Ten slotte is in juni 1997 een akkoord bereikt met Somaliland over de
terugkeer van uitgeprocedeerde asielzoekers (zie brieven Staatssecretaris
van Justitie aan Tweede Kamer van respectievelijk 8 september 1997 (TK 1996–1997,
19 637, nr. 270), 26 september 1997 (654 315/97/DVB) en 3 oktober
1997 (655 256/97/DVB). 34Kan de regering een overzicht geven van het aantal gevallen waarin
verblijf is beëindigd als gevolg van inbreuk op de openbare orde? Wat
voor soort inbreuken zijn dat geweest? (blz. 10).Ten tijde van de beantwoording van de door Uw Kamer gestelde vragen had
ik nog niet de beschikking over cijfermateriaal met betrekking tot het aantal
weigeringen van eerste toelating en ontzeggingen van voortgezet verblijf op
grond van een inbreuk op de openbare orde. Zodra dit materiaal – voor
zover dit uit het door de IND gehanteerde geautomatiseerde systeem gegenereerd
kan worden – beschikbaar is, zal ik Uw Kamer nog voor de mondelinge
behandeling van de Justitiebegroting daarover separaat informeren.Voor wat betreft de aard van de inbreuken kan worden opgemerkt, dat in
het kader van de beslissing met betrekking tot de eerste toelating, iedere
onvoorwaardelijke veroordeling tot een gevangenisstraf of vrijheidsbenemende
maatregel wegens een misdrijf een grond op kan leveren om de
eerste toelating te weigeren. In het kader van een beslissing met betrekking
tot de ontzegging van voortgezet verblijf en ongewenstverklaring wordt gebruik
gemaakt van de in hoofdstuk A4 van de Vreemdelingencirculaire 1994 neergelegde
glijdende schaal, waarbij de hoogte van de opgelegde straf wordt gerelateerd
aan de duur van verblijf van de vreemdeling in Nederland. 35Wat is de stand van zaken bij de voorgenomen harmonisatie van het
vreemdelingenbeleid in Europees verband? (blz. 10).De harmonisatie van het vreemdelingenbeleid in Europees verband is een
continu voortschrijdend, stapsgewijs proces. De werkzaamheden die in het kader
van het voorzitterschap van de Europese Unie door Nederland zijn verricht
op het terrein van het vreemdelingenbeleid en welke in het kader van de instemmingsprocedure
met Uw Kamer zijn besproken, dienen mede in dit licht geplaatst te worden.Met de inwerkingtreding op 1 september 1997 van de Overeenkomst van Dublin
betreffende de vaststelling van de staat die verantwoordelijk is voor de behandeling
van een asielverzoek dat bij een van de lidstaten van de Europese Gemeenschappen
wordt ingediend, is een wezenlijke onderdeel van het asielbeleid dat eerst
alleen in Schengenverband was geregeld, nu ook op het niveau van de Lid-Staten
van de Europese Unie geharmoniseerd. In dit verband dient overigens het feit
niet onvermeld te blijven dat met de ratificatie van het Verdrag van Amsterdam
en de daarin geregelde communautarisering van het asiel- en immigratiebeleid
een nieuwe impuls wordt gegeven aan de voorgenomen harmonisatie van het vreemdelingenbeleid
in Europees verband. 36Op welke wijze wordt de in gang gezette ontwikkeling om te komen
tot een landelijk netwerk van generieke anti-discriminatiebureaus door Justitie
gesteund? (blz. 11).De Landelijke Vereniging van anti-discriminatiebureaus (adb's) en Meldpunten
en het Landelijk Bureau Racismebestrijding zijn een project gestart waarbinnen
de mogelijkheden voor een landelijk netwerk van adb's worden onderzocht.In de eerste plaats worden kerntaken vastgesteld en kwaliteitseisen geformuleerd
waaraan adb's zouden moeten voldoen, in de tweede plaats worden de gewenste
schaalgrootte en spreiding (regionalisering) onderzocht en in de derde plaats
wordt bezien op welke wijze deskundigheidsbevordering en professionalisering
gestalte kunnen krijgen. Het voornemen is, om in de loop van het volgend jaar
enkele regionaliseringspilots te starten. Mijn departement, financier van
het LBR, is betrokken bij het project en de voorgenomen pilots. 37Beschouwt de regering de bewaking van instellingen die worden bedreigd
door extreem rechts (bijvoorbeeld Joodse lycea) als een taak van de overheid?
Wat zijn de criteria? (blz. 11).De overheid erkent volledig de zorg die zij dient te hebben voor de veiligheid
van onder andere Joodse objecten in Nederland. (Cie Hirsch Ballin: «Overheid,
godsdienst en levensovertuiging»). Daarbij wordt er van uitgegaan dat
betrokkenen primair zelf verantwoordelijk zijn voor de beveiliging van hun
gebouwen. Slechts indien sprake is van een ernstige bedreiging van de veiligheid
en van betrokkenen in redelijkheid niet kan worden verwacht, dat zij volledig
voor de noodzakelijke beveiligingsmaatregelen zorgdragen, ligt er een aanvullende
taak voor de overheid. 38Hoe ziet het tijdpad voor de uitvoering van het actieplan voor de
Europese aanpak van de georganiseerde criminaliteit eruit? (blz. 11).Het Actieplan dat door de Europese Raad is onderschreven omvat een werkprogramma
(«Detailed Actionplan») dat een overzicht biedt van de aanbevelingen,
de voor de uitvoering van die aanbevelingen verantwoordelijke organen en de
aan de uitvoering verbonden termijnen. Het tijdpad is aldus per aanbeveling
verschillend waarbij in zijn algemeenheid kan worden opgemerkt dat de uitvoering
is voorzien in dit jaar dan wel in 1998. 39Waaruit bestaat precies de «zeer belangrijke bijdrage»
die Nederland levert bij de besprekingen over de oprichting van een permanent
internationaal strafhof in VN-verband ? (blz. 13).Nederland neemt met een delegatie van volkenrechtelijke en internationaal-strafrechtelijke
experts deel aan de commissies van de Verenigde Naties die het Statuut van
het Internationale Strafhof in VN-verband voorbereiden. Een ambtenaar van
het Nederlandse ministerie van Buitenlandse zaken is tevens voorzitter van
de Algemene Commissie. Voorts organiseert mijn ministerie tussentijdse bijeenkomsten
van experts om de opstelling van verdragsbepalingen te vergemakkelijken. Nederland
subsidieert publicaties in non-gouvernementeel verband betreffende de noodzaak
van de oprichting van het Hof. De minister van Buitenlandse Zaken heeft, ter
gelegenheid van de 52ste Algemene Assemblee van de VN in september jl. formeel
Nederland kandidaat gesteld als gastland voor het Hof; hij treft thans de
noodzakelijke voorbereidingen om een passend aanbod te doen in de eerste helft
van 1998. 40«Naar mijn overtuiging zal nog meer moeten worden geïnvesteerd
in effectieve preventiemaatregelen, zoals in opvoedingsondersteuning van ouders,
de jeugdbescherming en de jeugdhulpverlening.» Aan welke concrete plannen
en bijbehorende financiën wordt hier gedacht? (blz. 14).Preventief beleid dat zich concentreert op de vroege jeugd biedt de meeste
kans van slagen. Begeleiding van ouders en het stimuleren van de ontwikkeling
van kinderen kan zinvol zijn mede ter voorkoming van crimineel gedrag. Daarom
wordt er in interdepartementaal verband naar gestreefd in probleemwijken een
preventief beleid te ontwikkelen dat zich op de ondersteuning van ouders en
de stimulering van de ontwikkeling van kinderen richt. In dit verband is voorgesteld
ten behoeve van gemeenten een expertisecentrum opvoedingsondersteuning en
ontwikkelingsstimulering op te zetten. Daarnaast wordt onderzocht hoe het
preventiemodel «Communities that care» van de Amerikanen Hawkins
en Catelano kan worden vertaald naar de Nederlandse situatie. Voorts wordt
door Justitie onderzocht of er door intensieve(re) samenwerking in de jeugdzorg
niet een beter vangnet kan komen voor probleemgezinnen en kinderen die op
jonge leeftijd probleemgedrag vertonen. Afhankelijk van de resultaten van
een lopende haalbaarheidsstudie worden projecten gestart die zijn gericht
op vroegtijdige onderkenning van probleemgedrag en het doen volgen van een
adequate (justitiële) reactie in de vorm van gezinsondersteuning. Voor
het beleid in het kader van vroegtijdige signalering zal ik voor volgend jaar
f 500 000,– reserveren op de begroting. Ten slotte wordt door
de Raad voor de Kinderbescherming een eerste aanzet gegeven tot het identificeren
van de gegevens die relevant zijn voor het opsporen van risicofactoren. Door
bewerking van het intern te verzamelen materiaal zullen risicoanalyses worden
gemaakt waarvan de uitkomsten op lokaal niveau kunnen worden
ingebracht bij de invulling van het gemeentelijk preventiebeleid. 41Wat wordt precies bedoeld met «potentiële daders»
en vooral: hoe worden die onderkend? (blz. 14).Het preventiebeleid heeft zich vanaf het midden van de jaren tachtig sterk
gericht op het terugdringen van de gelegenheid tot het plegen van criminaliteit.
Op dit terrein lijkt succes te zijn geboekt getuige de dalende totale cijfers
van criminaliteit (overigens kunnen ook andere factoren hier de oorzaak van
zijn). De problematiek heeft zich echter verscherpt rond een aantal delicten,
met name de geweldscriminaliteit, waarbij zich een concentratie lijkt voor
te doen in bepaalde stadsdelen en onder bepaalde groepen jeugdigen. In het
algemeen wordt ervan uitgegaan dat naarmate er meer risicofactoren zijn –
slechte huisvesting, slechte woonomgeving, werkloosheid, armoede, culturele
afstand, slechte opleiding de kans op ontsporing van jongeren toeneemt. Uit
onderzoek blijkt dat delinquent gedrag op jeugdige leeftijd kan leiden tot
een criminele carrière.Onder potentiële daders worden in de regel verstaan die jongeren
bij wie zich een opeenstapeling van de bovengenoemde risicofactoren voordoet.
Daarbij kan in het bijzonder worden gedacht aan jeugdigen in achterstandswijken.
Op individueel niveau is het vooralsnog uiterst moeilijk om potentiële
daders te identificeren. Aan de hand van relevante signalen trachten onderzoekers
momenteel evenwel een model te ontwikkelen waarmee beter vroegtijdige onderkenning
van probleemgedrag kan plaatsvinden. 42Wat omvat «het aangescherpt beleid ten aanzien van potentiële
daders, onder andere in het kader van het jeugd- en gezinsbeleid»? (blz.
14).Justitie rekent op meer betrokkenheid bij deze problematiek van instanties
op het terrein van het gezins- en jeugdbeleid. In dit verband wordt gesproken
van aangescherpt beleid. Zij is van mening dat ten aanzien van potentiële
daders in het kader van een algemeen sociaal beleid extra inspanningen moeten
worden verricht in de sfeer van opvoedingsondersteuning en ontwikkelingsstimulering.
Vanuit de jeugdzorg dient meer aandacht uit te gaan naar gezinnen waar zich
manifeste problemen voordoen, maar waar maatregelen van kinderbescherming
(nog) niet zijn geïndiceerd. 43Wat is de stand van zaken met betrekking tot het experimenteel project
«confrontatie dader/slachtoffer» van Slachtofferhulp Nederland
en Reclassering Nederland? (blz. 15).Het experiment, gericht op immateriële conflictbemiddeling tussen
slachtoffer en dader is in augustus 1997 van start gegaan onder de naam «Project
Herstelbemiddeling». Verwacht wordt dat begin december a.s. met de feitelijke
bemiddeling kan worden gestart. 44Slachtofferhulp Nederland is voorstander van een opvangcentrum voor
slachtoffers/getuigen in de rechtbank. Het opvangcentrum zorgt voor informatie
over de strafzaak, begeleiding van het slachtoffer/de getuige ter zitting
en opvang na de zitting. Hoe staat de regering hier tegenover? (blz. 15). De regering staat positief tegenover het informeren van slachtoffers/getuigen
over de strafzaak, de begeleiding van slachtoffers/ getuigen ter zitting en
hun opvang na de zitting.Zij meent dat dit een gezamenlijke inspanning van de Buro's Slachtofferhulp
en de parketten dient te zijn, waarbij de begeleiding van slachtoffers/getuigen
ter zitting en de opvang na de zitting veel meer op de weg ligt van de Buro's
Slachtofferhulp dan op de weg van de parketten. Of voor deze werkzaamheden
een apart centrum moet worden opgericht bij een rechtbank is een zaak die
beter overgelaten kan worden aan het inzicht van de organisaties die zich
ter plaatse bezighouden met slachtofferzorg. Bij diverse rechtbanken is op
initiatief van het netwerk slachtofferzorg een dergelijk centrum ingericht
of zal dat worden ingericht. Bij de nieuwbouw van rechtbanken wordt in het
semi-openbaar gebied in elk geval rekening gehouden met het realiseren van
een aparte ruimte voor de opvang van slachtoffers/getuigen. Ook in de kantooromgeving
van het Openbaar Ministerie zijn ruimten voor de opvang van slachtoffers ingericht.Enige tijd geleden zijn de aanbevelingen uit het rapport «Begeleiding
van getuigen/slachtoffers in strafzaken» van de gelijknamige werkgroep
onder leiding van de Advocaat-generaal mr. Behling ter kennis gebracht van
onder meer de hoofdofficieren en de presidenten van de rechtbanken alsmede
van de minister van Binnenlandse Zaken, ter doorgeleiding aan de korpsbeheerders
van de regiokorpsen. 45Volgens welk traject verloopt de verbetering van de uitvoering van
de richtlijn-Terwee en op welke termijn zal deze uitvoering optimaal zijn?
(blz. 15).De coördinatie van de uitvoering van de regelgeving Terwee is op
landelijk niveau in handen van de landelijk coördinerend officier van
Justitie, die wordt bijgestaan door een landelijk beleidsmedewerker slachtofferzorg.Op arrondissementaal niveau is de beleidsofficier slachtofferzorg belast
met de coördinatie van de uitvoering van de regelgeving Terwee.Bij de landelijke invoering van de regelgeving Terwee is gekozen voor
een geleidelijke toename van de werkzaamheden door de organisaties die bij
die invoering voornamelijk betrokken zijn, te weten: het Openbaar ministerie,
de politie, Slachtofferhulp Nederland, de Reclassering, de Kinderbescherming
en de buro's voor Rechtshulp. De aan die organisaties jaarlijks toebedeelde
financiën zijn daar ook op afgestemd (Justitie een bedrag oplopend tot
f 10 mln in 1998 en politie oplopend tot f 10 mln in 1998).Gekozen is voor de uitvoering van de regelgeving Terwee in netwerkverband,
d.w.z. dat per arrondissement een netwerk is opgezet onder leiding van de
genoemde officier slachtofferbeleid, waaraan alle bij de regelgeving Terwee
betrokken organisaties aan deelnemen.Door het college van Procureurs-generaal zijn bij de aanvang van de invoering
van de regelgeving Terwee landelijke parketdoelstellingen (streefpercentages)
geformuleerd, die geacht worden behaald te zijn aan het eind van 1998. Deze
parketdoelstellingen betreffen informatieverstrekking (minimaal 95% van de
slachtoffers dient geïnformeerd te worden, waarvan tenminste 85% tevreden
is over die informatie), bejegening (tenminste 75% van de slachtoffers dient
tevreden te zijn op de wijze waarop zij zijn bejegend) en schadebemiddeling
(in 35% van de gevallen waarin het slachtoffer heeft aangeven schadebemiddeling
te willen dient een geslaagde schaderegeling tot stand te zijn gebracht. Deze
landelijke netwerkdoelstellingen zijn vrijwel in alle arrondissementen vertaald
naar arrondissementale doelstellingen. Via de ontwikkelde tevredenheidsenquête
en de meetmethode slachtofferzorg kunnen de arrondissementale netwerken de
ontwikkelingen en verbeteringen volgen.Teneinde de verbetering van de uitvoering van de regelgeving Terwee te
bewerkstelligen is de OM-werkgroep implementatie slachtofferzorg gevormd,
waarin naast het Openbaar ministerie ook de politie en het ministerie van
Justitie vertegenwoordigd zijn. Vanuit deze werkgroep worden initiatieven
genomen ter verbetering van de uitvoering. Bovendien wordt door de landelijk
officier slachtofferzorg een nieuwsbrief verzorgd, zodat de uitvoerenden op
de hoogte zijn wat er op het terrein van slachtofferzorg/Terwee speelt. Daarnaast
fungeert de landelijk beleidsmedewerker slachtofferzorg als help-desk voor
de arrondissementale netwerken.Afgelopen jaar is voor alle netwerken gezamenlijk een subsidie beschikbaar
gesteld van f 500 000,– voor projecten ter verbetering van
de uitvoering van de regelgeving Terwee. Er zijn veel projecten ingediend
en gehonoreerd. De meeste projecten lopen door in 1998.Voorts is er een cursus schadebemiddeling in voorbereiding en een cursus
slachtofferzorg voor officieren en parketsecretarissen voor de parketten.
Bovendien is onlangs een cursus voor slachtoffermedewerkers bij de parketten
gestart.Ten slotte komen de beleidsofficieren tweemaal per jaar bijeen om ervaringen
inzake de uitvoering van slachtofferzorg uit te wisselen en gerezen knelpunten
te bespreken.Wat de uitvoering door de politie van de richtlijn Terwee betreft is door
de landelijk beleidsmedewerker politie een werkplan 1997/1998 ontwikkeld dat
extra impulsen voor de politie inhoudt. 46Bij de verschillende instellingen van jeugdhulpverlening is sprake
van een toenemend aantal meldingen van seksueel geweld en misbruik van kinderen.
In Groningen is in 1988 het Diagnostisch Centrum opgericht dat zich bezighoudt
met specifieke diagnostiek. Wat is de reden dat niet in elke provincie een
dergelijk diagnostisch centrum aanwezig is? (blz. 15).Van een toename van het aantal meldingen van seksueel geweld en misbruik
van kinderen is reeds enige jaren sprake.Ik ben van mening dat aan de diagnostiek bij (vermoedens) van seksueel
geweld en misbruik hoge eisen moeten worden gesteld. Ook een voldoende beschikbaarheid
van diagnostische kennis en vaardigheid is van belang. Mij is bekend dat in
Groningen hiervoor een specifiek diagnostisch centrum is ingericht. Ik kan
nu niet beoordelen of deze vorm overal navolging verdient. Wel stel ik vast
dat onder meer in het kader van Regie in de Jeugdzorg de beschikbaarheid van
multidisciplinaire diagnostiek en de verbetering van de diagnostiek in het
algemeen nadrukkelijk op de agenda staat. 47Kinderrechtswinkels spelen een belangrijke rol in de hulpverlening
aan kinderen. Wordt er voldoende structurele subsidie van overheidswege verstrekt,
zodat de continuïteit en de verdere ontwikkeling van het werk van de
kinderrechtswinkel is verzekerd? (blz. 15).Onlangs heeft de Landelijke Vereniging van Kinder-& Jongerenrechtswinkels
de Staatssecretaris van Justitie verzocht structurele financiering van de
kinderrechtswinkels in Nederland in overweging te nemen. Dit verzoek is momenteel
in behandeling. Hierover zal op korte termijn tussen de betrokken partijen
overleg worden gevoerd. 48Hoe staat het met de uitvoering en voortgang van het plan van aanpak
gebaseerd op het advies van de commissie-Van Montfrans? (blz. 15).Het plan van aanpak gebaseerd op het advies van de commissie-Van Montfrans
omvat een specifiek op de Justitieorganisatie gericht programma, alsmede een
interdepartementaal gedragen aanpak in het kader van het grote steden beleid
gericht op jeugd en veiligheid. Justitie ontwikkelt een twintigtal deelprojecten
die zijn voortgevloeid uit de notitie Jeugdcriminaliteit die de staatssecretaris
van Justitie in november 1995 aan de Tweede Kamer heeft aangeboden. Hiermee
is voortvarend aan de slag gegaan. Op een groot aantal terreinen is goede
voortgang geboekt en worden doelstellingen naar verwachting in deze kabinetsperiode
verwezenlijkt. Te denken valt aan de uitbreiding van de Raad voor de Kinderbescherming
met gespecialiseerde units straftaken, de groei van Halt-afdoeningen en van
taakstraffen voor jeugdigen, de groei van het aantal meldingen van processen
verbaal door de politie bij de Raad voor de Kinderbescherming, de aandacht
voor de betere toerusting en organisatie van de jeugdpolitie, de landelijke
invoering van jeugdreclassering. Ik stel mij voor in het voorjaar van 1998
een eindverslag uit te brengen over de uitvoering en resultaten van Van Montfrans.
In het kader van de aanpak jeugd en veiligheid hebben de G4 en de G21 aktieprogramma's
ontwikkeld in het bijzonder gericht op preventie en aanpak van jeugdcriminaliteit,
recent is aan gemeenten in de rest van Nederland subsidie verstrekt voor door
hen ingediende plannen. Er is veel gebeurd en in gang gezet maar we zijn er
zeker nog niet. Ik zal daarom in de nota aan de Kamer in het voorjaar ook
de noodzakelijke acties voor de toekomst aangeven. 49Wat is de gemiddelde doorloopsnelheid bij de afdoening van de delicten
van jeugdigen? Met hoeveel is deze de afgelopen vier jaar toegenomen en wat
is de streeftermijn? (blz. 16).De tijd die nodig is voor afdoening van delicten door jeugdigen is zeer
verschillend, niet alleen per individueel geval maar ook voor de verschillende
wijzen van afdoening: (technisch)sepot, transactie en dagvaarding. In het
kader van het programma jeugdcriminaliteit heeft het OM voor de jaren 96 tot
en met 98 als doel gesteld dat 75% van de kinderzaken binnen zes maanden na
pleegdatum moeten zijn afgedaan door het OM. Systematische meting van deze
inspanningen is nu in ontwikkeling. Derhalve is op die basis nog geen informatie
over voorgaande jaren beschikbaar. Voor kinderzaken die door de kinderrechter
zijn afgedaan is wel informatie beschikbaar. Hieruit blijkt dat de totale
tijd benodigd voor afdoening weliswaar verminderd maar naar mijn oordeel nog
steeds onaanvaardbaar hoog is. Ik streef er dan ook naar de doelstelling op
dit gebied aan te scherpen. Hierbij zijn zowel de duur van de behandeling
bij de politie als de snelheid waarmee het OM zaken verwerkt en de afdoening
door de rechter in het geding. Dit dwingt tot een blijvende aandacht ook in
de komende kabinetsperiode. 50In het kader van het Grotestedenbeleid zijn in de betrokken steden
plannen gemaakt inzake jeugd en veiligheid. Hebben steden die niet betrokken
zijn bij het Grotestedenbeleid voldoende mogelijkheden en middelen om op het
terrein van de aanpak van jeugdcriminaliteit een beleid te ontwikkelen? (blz.
16).In het kader van het Grotestedenbeleid is geld beschikbaar besteld voor
de G4, de G15, bij aanvulling voor de G6 en voor de rest van Nederland. Op basis van voorstellen die geïnteresseerde gemeenten hebben
ingediend is, binnen het daarvoor beschikbare budget, ook aan hen geld beschikbaar
gesteld voor activiteiten die binnen de aanpak van jeugdcriminaliteit passen. 51Tot welke concrete resultaten heeft de verbeterde werking van de
Jeugdwerkgarantiewet voor in het bijzonder de risicogroep onder de jongeren
geleid? (blz. 16).Uit de evaluatie van de Jeugdwerkgarantiewet (JWG), zoals die op 30 mei
1996 aan de Tweede Kamer is toegezonden, blijkt dat de werking van de JWG
na de wijziging van 1 september 1994 is verbeterd. Door de invoering van de
voorbereidingsfase kan aan jongeren die over onvoldoende vaardigheden beschikken
om op een Jeugdwerkgarantiewet-dienstbetrekking te worden geplaatst, activiteiten
worden aangeboden die hen daartoe voorbereiden.Door de Jeugdwerkgarantiewet is de langdurige werkloosheid onder jongeren
drastisch afgenomen. Van de jongeren die uitstromen uit de Jeugdwerkgarantiewet
naar reguliere arbeid stroomt ongeveer driekwart door dankzij de Jeugdwerkgarantiewet.
Voor laag opgeleide en allochtone jongeren ligt dit percentage, naar uit de
evaluatie blijkt, nog hoger. De Jeugdwerkgarantiewet is vooral voor zwakkere
groepen een effectief instrument.Per 1 januari 1998 zal naar verwachting de Wet inschakeling werkzoekenden
(WIW) in werking treden. In deze wet gaat onder andere ook de JWG op. In de
WIW is sprake van een sluitende benadering voor jongeren onder de 23 jaar,
dat wil zeggen dat voor alle jongeren die zich melden voor een uitkering,
of zich laten inschrijven als werkzoekende bij Arbeidsvoorziening een traject
moet worden opgesteld door gemeente en Arbeidsvoorziening gericht op de toeleiding
naar de Arbeidsmarkt. Met de WIW krijgt de gemeente een breed spectrum van
instrumenten, van sociale activering tot scholing en dienstbetrekking, in
handen om jongeren toe te leiden naar de arbeidsmarkt. 52Wat zijn de concrete voornemens van de regering op het terrein van
de opvoedingsondersteuning voor zogenaamde risicogezinnen? (blz. 16).In interdepartementaal verband wordt ernaar gestreefd in probleemwijken
een preventief beleid te ontwikkelen, dat zich richt op ondersteuning van
ouders en stimulering van de ontwikkeling van kinderen. Bij dit aanbod wordt
zoveel mogelijk aangesloten bij de voorzieningen die er in de buurt reeds
zijn; scholen, peuterspeelzalen en consultatiebureaus. Het gaat hierbij om
een algemeen beleid waarin het voorkómen van crimineel gedrag samenvalt
met andere doelstellingen van de regering, zoals integratie van minderheden
en maatschappelijke participatie. Daarnaast wordt vanuit Justitie onderzocht
of er door intensieve samenwerking in de jeugdzorg een beter vangnet kan komen
voor probleemgezinnen en kinderen die op jonge leeftijd reeds ernstig probleemgedrag
vertonen. 53Waar wordt concreet aan gedacht als geschreven wordt over «een
uitbouw» van de preventieve functie van de jeugdbescherming op zowel
strafrechtelijk als civielrechtelijk gebied? (blz. 16).54Aan welke concrete taken voor de instellingen die zich met de jeugdbescherming
bezighouden (Raden voor de Kinderbescherming en instellingen
voor de gezinsvoogdij) wordt gedacht wanneer wordt gesproken over «een
uitbouw van preventieve functie van de jeugdbescherming»? (blz. 16).Onder het motto «voorkomen is beter dan genezen» zal Justitie
zich de komende jaren nadrukkelijker preventief gaan oriënteren. Van
de jeugdbescherming in het bijzonder wordt hiertoe een meer pro-actieve rolopvatting
dan voorheen verwacht. De bij vraag 52 genoemde activiteiten in de sfeer van
opvoedingsondersteuning zijn een belangrijk voorbeeld van deze preventieve
justitiële oriëntatie. Vooral voor de Raad voor de Kinderbescherming
en de gezinsvoogdij zal hier een nadrukkelijke rol zijn weggelegd (enerzijds
als partner in een eventuele wijkbenadering, anderzijds als directe ondersteuner
in het geval van individuele benadering).Overigens is in deze fase van «vroegtijdig ingrijpen» een
onderscheid naar civiel- of strafrechtelijke preventie nog nauwelijks aan
de orde: het betreft het voorkomen van justitiële maatregelen van welke
aard dan ook. 55Hoe verhoudt zich de verwachting dat de jeugdbescherming een meer
pro-actieve rolopvatting aanneemt ten opzichte van het feit dat bij de uitoefening
van de reeds bestaande taken al een «krapte» bestaat. Met andere
woorden: tot welke concrete investeringen worden de instellingen van de jeugdbescherming
in staat gesteld om aan deze verwachting te kunnen voldoen? (blz. 16).Indien een pro-actieve rolopvatting zou leiden tot extra financiële
uitgaven dan zal in eerste instantie een heroverweging van de gestelde prioriteiten
dienen plaats te vinden. In samenhang daar mee moet worden bezien of, en zo
ja in hoeverre, een meer pro-actieve rolopvatting kan leiden tot een meer
efficiëntere inzet van mensen en middelen ten voordele van de pupillen. 56Wat wordt precies bedoeld met: «Ook zal het inhoudelijke beleid
rond de HALT-afdoening worden geïntensiveerd» ? (blz. 16).Door de wettelijke regeling van de Halt afdoening in 1995 in het wetboek
van Strafrecht is het Ministerie van Justitie nadrukkelijker verantwoordelijk
voor de Halt afdoening dan voorheen; zij draagt zorg voor een kwantitatief
en kwalitatief adequate Halt afdoening. Vanuit het oogpunt van rechtsgelijkheid
dient landelijk een uniforme Halt afdoening beschikbaar te zijn die bovendien
effectief is in het terugdringen van het ongewenste gedrag. Mede aan de hand
van dit najaar te verschijnen onderzoeksresultaten naar de effectiviteit van
Halt zullen criteria rond de Halt afdoening geformuleerd worden. Bijvoorbeeld
over de inhoud en intensiteit van de begeleiding van de jongere ten tijde
van de afdoening, de mate van betrokkenheid van de ouders in de Halt procedure
etc. 57Wanneer en hoe zal de nieuwe regeling voor de financiering van HALT
vormgegeven worden, waarin gemeenten de verantwoordelijkheid voor preventie
krijgen en Justitie de verantwoordelijkheid voor individuele afdoeningen?
Hoe staat het met het onderzoek naar het verder stroomlijnen van de Halt-procedure?
(blz. 16).In het kader van de overgang van het fonds sociale vernieuwing naar het
gemeentefonds per 1-1-1998 is onlangs (juni 1997) besloten tot rechtstreekse
financiering van de Halt afdoeningen door Justitie aan de Halt bureau's. De
grondslag voor deze beslissing vormen de nadelen die kleven aan
financiering van de Halt afdoeningen via het gemeentefonds. Hierdoor verkrijgen
de gemeenten namelijk verregaande bevoegdheden ten aanzien van de beschikbaarheid
en de inhoud van de Halt afdoeningen, terwijl het gemeentefonds bij gebreke
van een bestedingsverplichting geen garantie kan geven dat Halt gelden ook
daadwerkelijk aan Halt besteed worden. Uitgangspunt voor Justitie blijft de
gemeenschappelijke verantwoordelijkheid van gemeenten en Justitie voor Halt,
waarbij Justitie primair verantwoordelijk is voor de Halt afdoeningen. De
gemeenten zullen binnen hun reeds bestaande verantwoordelijkheid voor een
preventief jeugdbeleid ook hun aandacht en middelen moeten richten op preventieve
activiteiten, gericht op risicogroepen en voorkoming van jeugdcriminaliteit.Bij circulaire van 29 juli 1997 zijn aan alle Halt bureau's gelden toegekend
ter financiering van de Halt afdoeningen. Daarbij is voorlopig uitgegaan van
de op basis van het I.O.O. onderzoek (juli 1996) vastgestelde normbedragen.
In 1997 is naast de 8,175 miljoen uit het fonds sociale vernieuwing 9 miljoen
extra beschikbaar ten behoeve van de Halt afdoeningen. In 1998 staat, na beëindiging
van het fonds, in totaal 17,175 miljoen op de Justitiebegroting ten behoeve
van de Halt afdoeningen. Gestreefd wordt naar volledige productfinanciering
per 1-1-1999. (Financiering op basis van vooraf gemaakte afspraken over inhoud
en prijs van de Halt afdoening.) In samenspraak met de Stichting Halt Nederland
en het Openbaar Ministerie zal in 1998 een nadere productomschrijving (standaard
Halt afdoening) en een kostprijs vastgesteld worden.Hierbij zal gebruik gemaakt worden van het effectiviteitsonderzoek Halt
(ITS Nijmegen) dat dit najaar zal verschijnen. 58In de zomer van 1997 heeft de vakgroep strafrecht en strafprocesrecht
van de Katholieke Universiteit Nijmegen een onderzoeksrapport uitgebracht
over het gerechtelijk vooronderzoek. Wat is de reactie van de regering op
dit rapport? Is dit rapport voor de regering aanleiding om de regelgeving
rond het gerechtelijk vooronderzoek te wijzigen? (blz. 16).Het bedoelde onderzoeksrapport (Onderzoek naar de huidige praktijk van
het gerechtelijk vooronderzoek, mr. R.C. Honig) bevat een groot aantal gegevens
over de wijze waarop het gerechtelijk vooronderzoek in de dagelijkse praktijk
functioneert, en vormt daarmee een nuttige aanvulling op de vele literatuur
die over dit onderwerp reeds verschenen is. De uitkomsten van dit onderzoek
sporen op veel punten met de wijzigingen in de regeling van het gerechtelijk
vooronderzoek die in het wetsvoorstel tot herziening van het gerechtelijk
vooronderzoek en het wetsvoorstel bijzondere opsporingsbevoegdheden worden
voorgesteld. Zo wordt door deze beide wetsvoorstellen de inzet van een aantal
bevoegdheden in meerdere of mindere mate losgemaakt van het gerechtelijk vooronderzoek.
De in het rapport gesignaleerde situatie dat een gerechtelijk vooronderzoek
wordt gevorderd ten behoeve van slechts een enkel dwangmiddel, zal daardoor
worden teruggedrongen. Het rapport vormt geen aanleiding om deze voorstellen
tot wijziging van het gerechtelijk vooronderzoek bij te stellen. 59Hoe is het mogelijk dat vreemdelingen, ondanks een flink strafblad,
toch in het bezit komen van een vergunning tot verblijf dan wel niet tot ongewenst
vreemdeling worden verklaard, na de invoering van het Vreemdelingenadministratiesysteem
(VAS)? (blz. 19). Het beleid ten aanzien van de openbare rust, de openbare orde en de nationale
veiligheid is neergelegd in hoofdstuk A4 van de Vreemdelingencirculaire 1994.
Volgens de systematiek van de beleidsregels neergelegd in dat hoofdstuk, kan
in het kader van een beslissing tot eerste toelating tot Nederland elke onvoorwaardelijke
gevangenisstraf of vrijheidsontnemende maatregel wegens een misdrijf een grond
opleveren om de eerste toelating te weigeren. Dit betekent dat vreemdelingen
met een (lang) strafblad niet in aanmerking komen voor toelating tot Nederland.In het kader van de beslissing met betrekking tot de ontzegging van voortgezet
verblijf en ongewenstverklaring wordt gebruik gemaakt van een glijdende schaal,
waarbij de hoogte van de opgelegde straf wordt gerelateerd aan de duur van
verblijf van de vreemdeling in Nederland. Uitgangspunt van het beleid ten
aanzien van de ontzegging van het voortgezet verblijf c.q. ongewenstverklaring
is dat, naarmate de banden van de vreemdeling met Nederland sterker zijn,
de inbreuk op de openbare orde ernstiger dient te zijn.In de lijn van bovenvermeld uitgangspunt is de glijdende schaal niet van
toepassing op vreemdelingen die per definitie zeer sterke banden met Nederland
hebben. Dit zijn de minderjarige vreemdelingen met een in Nederland gevestigde
Nederlandse ouder, vreemdelingen die in Nederland zijn geboren dan wel voor
hun tiende levensjaar tot Nederland zijn toegelaten en reeds 15 jaar of langer
in Nederland legaal verblijven en vreemdelingen die ten minste 20 jaar of
langer legaal in Nederland hebben verbleven. Voor hen geldt dat ontzegging
van voortgezet verblijf en ongewenstverklaring niet mogelijk is op grond van
een inbreuk op de openbare orde. Ondanks de invoering van het Vreemdelingenadministratiesysteem,
is het dus heel goed mogelijk dat er vreemdelingen zijn met een strafblad
die na toepassing van de glijdende schaal niet ongewenstverklaard kunnen worden
of dat er vreemdelingen zijn met een strafblad die niet ongewenstverklaard
kunnen worden omdat zij behoren tot de categorie vreemdelingen die op grond
van hun sterke banden met Nederland nooit ongewenstverklaard kunnen worden. 60Kan worden uitgelegd hoe het vreemdelingenbeleid eventueel meer aanknopingspunten
zou kunnen bieden voor overlastbestrijding? (blz. 19).Zoals reeds is aangegeven in het antwoord op vraag 59 wordt in het kader
van de beoordeling of het voortgezet verblijf aan een vreemdeling kan worden
ontzegd, de hoogte van de opgelegde straf gerelateerd aan de duur van het
verblijf van de vreemdeling in Nederland (het principe van de glijdende schaal).
Dit betekent dat de mogelijkheid om een vreemdeling ongewenst te verklaren
groter is naarmate de vreemdeling korter in Nederland heeft verbleven. Het
is dan ook van groot belang dat het Openbaar Ministerie bij de beslissing
om al dan niet over te gaan tot vervolging, rekening houdt met de vreemdelingrechtelijke
openbare orde-criteria inzake ontzegging voortgezet verblijf en ongewenstverklaring.
Mede aan de hand van de resultaten van het proefproject te Rotterdam zal moeten
worden bezien of het vervolgingsbeleid en het vreemdelingenbeleid nader dienen
te worden afgestemd. Hierbij kan in het kader van het vreemdelingenbeleid
worden gedacht aan een aanscherping van de in de (vreemdelingrechtelijke)
glijdende schaal gehanteerde strafmaten. 61Bij de behandeling van de Penitentiaire Beginselenwet (Handelingen
Tweede Kamer 1997, blz. 4806–4846) heeft de minister van Justitie toegezegd
te zullen nagaan in hoeverre de overheid zelf meer ex-gedetineerden in dienst
kan nemen. Hoe staat het met dit onderzoek? (blz. 19). Omtrent de instroom van voormalig gedetineerden is van belang dat de overheid
niet op voorhand formele belemmeringen opwerpt ex-gedetineerden aan te stellen.
Afhankelijk van het type functie is vanuit veiligheidsoverwegingen sprake
van een aflopend afbreukrisico. Voor vertrouwensfuncties is een veiligheidsonderzoek
voorgeschreven met een rechtsgang op grond van de Algemene wet bestuursrecht,
met een bezwaarprocedure bij de minister van Binnenlandse Zaken. Bij functies
waarvoor een antecedentenonderzoek resp. verklaring omtrent het gedrag is
vereist beslist het tot aanstellen bevoegde gezag. Hierbij geldt de afweging:
specifieke functie-specifieke daad i.c. afbreukrisico. Vanuit de doelstelling
van resocialisatie zal zoveel mogelijk ruimte voor een verantwoorde instroom
moeten worden gecreëerd. (Wat betreft de verklaring omtrent het gedrag
zij hierbij aangetekend dat de burgemeester beslist of deze verklaring al
dan niet wordt afgegeven. Omdat ingeval van weigering afgifte de gronden voor
afwijzing niet worden gegeven, is de speelruimte om in dat geval tot aanstelling
over te gaan, wel erg gering.) Het actief uitdragen van voornoemd standpunt
kan bijdragen aan een meer op resocialisatie gerichte opstelling van het management
dat verantwoordelijk is voor werving en selectie, waardoor meer kansen worden
gecreëerd voor ex-gedetineerden die werk zoeken. In overleg met mijn
ambtgenoot van Binnenlandse Zaken zal ik bezien op welke wijze bovenvermelde
stellingname aan de overheidssectorwerkgevers kan worden uitgedragen. 62Wat behelst het streven naar een breder maatschappelijk draagvlak
voor een beheerst strafvorderings- en straftoemetingsbeleid ten opzichte van
het bestaande beleid? Is het huidige strafvorderings- en straftoemetingsbeleid
niet of onvoldoende beheerst? (blz. 19).Ik wil in overleg met het Openbaar Ministerie nagaan of er in het kader
van de harmonisatie van het strafvorderingsbeleid, waartoe los van de capaciteitsproblematiek
reeds is besloten, ook positieve effecten kunnen worden bereikt ten aanzien
van een verlaging van de druk op de detentiecapaciteit. 63Naar welke condities en welk perspectief waarmee ex-gedetineerden
terugkeren in de maatschappij streeft de regering precies? (blz. 19).64Om een positieve gedragsverandering te bewerkstelligen zullen de
condities waaronder en het perspectief waarmee gedetineerden terugkeren in
de samenleving worden verbeterd. Kan de regering preciseren met welke maatregelen
deze doelstelling zal worden nagestreefd? (blz. 19).Het uitgangspunt voor de tenuitvoerlegging van vrijheidsstraffen is dat
deze, met behoud van karakter van de straf, mede dienstbaar worden gemaakt
aan de voorbereiding van de terugkeer van de gedetineerde in de samenleving.
De mate waarin een ex-gedetineerde er uiteindelijk in slaagt om te (ré)integreren
in die samenleving, en een delict-vrij bestaan op te bouwen, is vooral afhankelijk
van de persoon van die ex-gedetineerde.De opdracht voor justitie, in het bijzonder voor het gevangeniswezen en
de reclassering, is om de gedetineerde zoveel als mogelijk toe te rusten om
de kans op succes maximaal te laten zijn. Die toerusting is voor een groot
deel gekoppeld aan de persoon van de gedetineerde en de kenmerken
van de straf. Met andere woorden, voornoemde condities zijn individueel bepaald.Bij kortere detenties, en bij gedetineerden die er nadrukkelijk voor kiezen
geen bijzondere inspanningen te willen leveren, staan centraal een adequate
verzorging, gewenning aan arbeid en een normaal dagritme, en het beperken
van detentieschade door het bieden van de mogelijkheid van contacten met de
buitenwereld.Voor gedetineerden met psychische problematiek zijn bijzondere regimes
gecreëerd op de zogeheten Individuele Begeleidingsafdelingen, en wordt
indien verantwoord en aangewezen, in een latere fase van de detentie doorstroom
naar GGZ-voorzieningen nagestreefd.Verslaafde gedetineerden met een bereidheid aan hun verslaving te werken,
kunnnen worden geplaatst op de Verslavingsbegeleidingsafdelingen. Ook van
hieruit wordt doorstroom naar i.c. verslavingsklinieken en ambulante verslavingszorg
aan het eind van en/of na de detentie bevorderd.Bij een voldoende lange vrijheidsstraf kan een gedetineerde in een scholings-
of arbeidstoeleidingstraject worden opgenomen. In samenhang hiermee staat
de mogelijkheid van detentiefasering, met geleidelijk toenemende vrijheden
en verantwoordelijkheden. Programmatisch wordt dan ook steeds nadrukkelijker
toegewerkt naar de invrijheidstelling en de daarvoor benodigde vaardigheden.
In toenemende mate worden ook arbeidsplaatsen voor gedetineerden na de detentie
gerealiseerd.De beleidsuitgangspunten van voornoemde regimes zijn vervat in de beleidsnota
voor het gevangeniswezen Werkzame Detentie uit 1994 en in de nieuwe Penitentiaire
beginselenwet (PBW), die naar verwachting volgend jaar in werking zal treden.
Onder de PBW is het sluitstuk van dit traject het penitentiair programma,
waarover reeds uitvoerig met de Tweede Kamer is gesproken, en hetwelk nog
aan de orde komt in het kader van de zogeheten voorhangprocedure van de Penitentiaire
maatregel.Daarnaast komen op termijn met de wenselijk geachte openstelling van de
bijstand voor gedetineerden in een extramurale fase van de detentie, waartoe
inmiddels is besloten, ook de aan de bijstand gekoppelde activeringsinstrumenten
onder bereik van gedetineerden.Op het groeiende belang, ten slotte, van de rol die de reclassering vervult
bij de begeleiding van gedetineerden in de laatste fasen van de detentie,
wordt in de begroting zelf ingegaan. In het bijzonder bij de uitvoering van
de penitentiaire programma's zal er een zeer nauwe samenwerking zijn tussen
gevangeniswezen, reclassering, en betrokken derdeninstanties. 65Kan de regering aangeven wat de vorderingen zijn van het experiment
met elektronisch toezicht? Zal elektronisch toezicht landelijk worden ingevoerd
en zo ja, wanneer? (blz. 19).Het tweejarige experiment met elektronisch toezicht is eind juli 1997
afgerond. Het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatie Centrum heeft deze
proef geëvalueerd. Binnenkort zal het eindrapport beschikbaar zijn. Daarna
zal ik de Kamer spoedig schriftelijk van mijn standpunt op de hoogte stellen. 66Wat waren de uitkomsten van het onderzoek naar de relaties tussen
het ministerie van Justitie en de veldorganisaties? (blz. 20).Vanaf september tot en met december 1996 heeft een projectteam de besturing
en beheersing van de dienst PJ&R en haar veldorganisaties doorgelicht
met het doel verbeteringsvoorstellen te formuleren ten aanzien van de besturing
en de beheersing.De belangrijkste conclusies uit de audit waren:– draagvlak om de inrichting van de besturing en beheersing tot
een goed einde te brengen is aanwezig; de weg van versterking van de besturing
en beheersing is reeds ingeslagen;– het besturingsconcept «sturen op afstand» kent onvoldoende
fundament en uitwerking;– de uitvoeringsorganisaties hebben behoefte aan meer vrijheid op
het gebied van zowel beleid als beheer;– de kwaliteit van de informatie is onvoldoende.Thans zijn werkgroepen per uitvoeringsorganisatie bezig de gewenste sturingsrelatie
te ontwikkelen. Deze werkgroepen bestaan uit vertegenwoordigers van het ministerie
en de uitvoeringsorganisaties. 67Welke gevolgen heeft de beslissing ten aanzien van het fungeren van
advocaten als rechter-plaatsvervanger in het ressort waar de betreffende advocaat
kantoor houdt, voor de werklast van de rechterlijke macht? Hoe worden de eventuele
problemen die hierdoor ontstaan opgevangen? (blz. 21).Het voorgenomen wetsontwerp, waarin een incompatibiliteit wordt geformuleerd
voor de rechter-plaatsvervanger die in hetzelfde rechtsgebied tevens advocaat
is, heeft voor de rechtelijke macht ten gevolge dat meer vaste rechters moeten
worden aangesteld om dezelfde werklast te verwerken. In de periode tot de
inwerkingtreding van de wet worden maatregelen getroffen om te verwachten
capaciteitsproblemen op te vangen. Daarvoor zal de komende jaren in de begroting
een adequaat bedrag worden gereserveerd. Ik acht deze en wellicht nadere maatregelen
mede van belang om toe te groeien naar een situatie waarin de rechterlijke
organisatie in haar functioneren minder afhankelijk wordt van de inzet van
niet-beroepsrechters. 68Wat zijn de doorlooptijden van rechtszaken naar gerecht, aard van
de procedure en type geschil? Kan inmiddels, gelet op het project IMPULS,
een betrouwbaar beeld worden gegeven? (blz. 21).Tabel. Doorlooptijden realisatie 1996 GerechtDoorlooptijd Gerechtshof  Belasting 525 – 550 Civiel contentieus:familie75 – 150  handel 75 – 125 Civiel extra
judic:familie155 – 185  handel 20 –
100 Straf (Hof/PG) 190 – 250    Arrondissementsrechtbank  Familie:dagvaarding 70 – 425  rekest en
vordering 30 – 180 Handel:rol 20 – 400 rekest en vordering 20 – 90 Bestuur, bodemzaken:sociaal
recht320 – 470  ambtenarenrecht210 – 400 AROB-zaken285 – 430  ABW-zaken175 –
415  Vreemdelingenzaken110 – 175 Bestuur, voorlopige
voorzieningen:sociaal recht 20 – 90  ambtenarenrecht20 – 130  AROB-zaken 25 – 65  ABW-zaken20 – 90  Vreemdelingenzaken135 – 360 Straf(zie
parket)     Arrondissementsparket  Afhandelingsduur
OM  55 – 175 Afhandelingsduur rechterlijke afd. 135 –
365    Kantongerecht  Mulderzaken  50 –
200 Civiel:NKP extra judic. 20 – 90  NKP
contentieus 50 – 85 Straf 1e aanleg  10 –
60Een betrouwbaarder beeld van doorlooptijden, zoals uitgewerkt in het tabel
kan nog niet worden gegeven.Vanwege het nog ontbreken van een berekeningswijze, worden de doorlooptijden
uitgedrukt in een onder- en bovengrens waarbinnen deze zich bewegen. Ten opzichte
van 1995 moet worden geconstateerd dat de realisatiecijfers over 1996 een
vollediger beeld geven. In 1995 werd dat nog slechts bepaald door een steekproef,
waarbij werd uitgegaan van twee grote arrondissementen met een gerechtshof
en twee kleine arrondissementen zonder een gerechtshof. Voor 1996 is dat uitgevoerd
op basis van de opgave van 15 arrondissementen.Het project IMPULS zal de betrouwbaarheid van de bestuurlijke informatie
moeten bewerkstelligen door vooral de verbetering van (eenduidige) registratievoorschriften
voor de invoering van zaaksgegevens in de primaire productiesystemen bij de
gerechtelijke colleges. Het totstandkomen van die voorschriften zal medio
1998 moeten zijn afgerond.Voorts zijn de gegevens die thans aanwezig zijn niet volledig genoeg om
een betrouwbaar beeld te kunnen geven van doorlooptijden en derhalve van de
ontwikkelingen hieromtrent. Bij de kantongerechten is namelijk recent het
landelijk systeem NKP (Nieuw Kantongerechtprocedure) geïntroduceerd,
waardoor het gegevensbestand nog zeer onvolledig is. Bij de gerechtshoven
is eerst onlangs gestart met het ontwerp van een landelijk systeem, het Hoger
Beroepsysteem.Gelet op het bovenvermelde kan ik tezijnertijd over 1998 een exacter beeld
geven van doorlooptijden van rechtbank- en kantongerechtszaken. In de loop
van 1999 kan naar verwachting dat beeld worden uitgebreid met de gerechtshoven. 69Kan de regering een overzicht geven van het beleid dat de rechtbanken
en gerechtshoven hanteren bij het toelaten van camera's in de rechtszaal en
kan de regering eventuele verschillen in dat beleid in kaart brengen? Zijn
er ontwikkelingen binnen het OM zowel als binnen de zittende magistratuur
om, onder voorwaarden, een minder restrictief beleid ten aanzien van het toestaan
van camera's in de rechtszaal te voeren? (blz. 21).De beslissing bij de behandeling van een zaak camera's tot de rechtszaal
toe te laten ligt bij de rechter die de zaak behandelt. De zittingsrechter
is verantwoordelijk voor een ordelijk verloop van de zitting en beoordeelt
aan de hand van de omstandigheden van het concrete geval of camera's al dan niet toegelaten worden. De rechter maakt hierbij een belangenafweging
tussen het beginsel van openbaarheid van rechtspraak, het recht op privacy-bescherming
van de verdachte of de procespartij(en) en, in strafrechtelijke procedures,
de belangen van slachtoffers en getuigen.In strafzaken komt de beslissing om camera's al dan niet toe te laten
tot stand na «driehoeksoverleg» tussen de persrechter, de persofficier
en de zittingsrechter. Bij een positieve beslissing worden, onder meer met
het oog op de privacy-bescherming van de verdachte, doorgaans nadere afspraken
gemaakt met de pers over de wijze waarop de opnames gemaakt mogen worden.
In voorkomende gevallen wordt ook de instemming van de verdachte gevraagd.Bindende beleidsrichtlijnen bestaan op dit punt bestaan niet en van een
beleidswijziging binnen de zittende magistratuur of het Openbaar Ministerie
is dan ook geen sprake.Overigens ben ik van mening, zoals ik reeds eerder aangaf in het kader
van de wijziging van het Wetboek van Strafvordering betreffende de herziening
van het onderzoek op de terechtzitting (MvA 24 692, EK, vergaderjaar
'96/'97, nr. 228b, pagina 1), dat voorzichtigheid is geboden met het toelaten
van camera's tot de rechtszaal. 70Welke maatregelen worden genomen bij de zittende magistratuur om
te komen tot een betere afstemming van straftoemeting? (blz. 21).In de eerste plaats kan er op worden gewezen dat door de NVvR de werkgroep
Criteria voor de straftoemeting is ingesteld. Voorts heeft de zittende magistratuur
onder meer twee jaar geleden besloten een landelijk informatie-systeem voor
straftoemeting te ontwikkelen. In het kader daarvan heeft een pilot plaatsgevonden
in het ressort Leeuwarden waar men gedurende twee jaar met een (beschrijvend
statistisch) systeem Nostra heeft gewerkt.Tevens heeft aan de Rijksuniversiteit Leiden op instigatie van de werkgroep
Criteria voor de straftoemeting een informatiseringsonderzoek plaatsgevonden
naar criteria voor de straftoemeting. Dit onderzoek is vrijwel afgerond. Tenslotte
wordt momenteel door de strafrechtcoördinatoren van de gerechtshoven
onder voorzitterschap van mr J.P. Balkema overlegd over een landelijke pilot
waarin strafzaken waarbij lange onvoorwaardelijke vrijheidsstraffen zijn opgelegd,
achteraf moeten worden gemotiveerd. 71Waarop is de stelling «Daarnaast is er sprake van een groeiende
behoefte om de integriteit van de rechterlijke organisatie ook voor de toekomst
te waarborgen» gebaseerd? (blz. 21).Met de stelling dat «daarnaast sprake is van een groeiende behoefte
om de integriteit van de rechterlijke organisatie te waarborgen» wordt
aangesloten bij het brede maatschappelijke belang van een betrouwbare overheidsorganisatie
en de integriteit van het overheidsoptreden. Die behoefte bestaat niet alleen
bij maatschappelijke organisaties maar ook bij de rechterlijke macht zelf.Deze behoefte doet zich bij verschillende geledingen voor. Ik heb zelf
aangedrongen op de registratie van nevenfuncties van rechters en rechters-plaatsvervangers.
Van de kant van Uw Kamer is tijdens het begrotingsoverleg in 1996 blijk gegeven
van de behoefte advocaten niet meer als rechter-plaatsvervanger te laten optreden
in hun eigen rechtsgebied. De Eerste Kamer heeft zich in soortgelijke zin
uitgelaten. Binnen de rechterlijke macht is er momenteel een ontwikkeling
waarbij sommige gerechten ertoe zijn overgegaan de advocaat/plaatsvervanger
niet meer op te roepen uit het eigen arrondissement. Gezien het grote belang
van rechtspleging in onze samenleving is niet te verwachten dat
in de toekomst de belangstelling voor deze aspecten zal afnemen. 72Wordt met de zinsnede «De civiele rechtspraak en procedures
kunnen zich in een toenemende belangstelling verheugen» bedoeld dat
burgers en bedrijven meer gebruikmaken van de civiele procedure, dan wel dat
de juridische praktijk en wetenschap zich interesseert voor veranderingen
in het civiele procesrecht? Is er (rechtssciologisch) onderzoek of literatuur
beschikbaar over de behoefte aan alternatieven voor de (civiele) rechtspraak,
zoals de alternatieve geschillenbeslechting? (blz. 22).Met de betreffende zinsnede wordt het laatste bedoeld. Sinds de Nederlandse
Orde van Advocaten in 1993 haar jaarvergadering aan de efficiency van de civiele
procedure heeft gewijd, staat dit onderwerp weer voortdurend in de schijnwerpers.
Er ontstond een debat in de literatuur en er volgden verscheidene commissies.
Zo kan worden genoemd het voorstel van de Gemengde Commissie om bij een aantal
rechtbanken te experimenteren met het zogenoemde «versneld regime»
en voorstellen van de commissie Doelmatigheid Civiele Procedures. Recenter
zijn de aanbevelingen van de Commissie Mannoury inzake de afschaffing van
de procureur. Vervolgens heeft de Commissie Van Delden bij zijn onderzoek
naar de herijking van de verplichte procesvertegenwoordiging nog speciaal
aandacht gevraagd voor een vereenvoudiging van het civiele procesrecht.In de literatuur wordt veel geschreven over de potenties van alternatieve
geschillenbeslechting en dan met name conflictbemiddeling binnen
dan wel buiten de procedure. Conflictbemiddeling is nog betrekkelijk nieuw
in Nederland. Het aantal aanbieders op de markt groeit gestaag. De vraag naar
bemiddeling blijft nog achter. Een latente behoefte aan deze methode van conflictoplossing
wordt wel verondersteld. Voorzover mij bekend is nog geen (rechtssociologisch)
onderzoek naar de behoefte aan conflictbemiddeling gedaan. De vraag of deze
behoefte er is c.q. of het ontbreken van behoefte een belemmering vormt voor
de ontwikkeling van bemiddeling maakt wel onderdeel uit van enkele lopende
onderzoeken. Overigens valt het mij op dat ook in de landen die al geruime
tijd ervaring met bemiddeling hebben, nog weinig (empirisch) onderzoek naar
de behoefte aan bemiddeling is gedaan.Afhankelijk van de uitkomsten van lopend onderzoek alsmede het verloop
van de experimenten zal ik bekijken of het wenselijk is aanvullend (empirisch)
onderzoek naar de behoefte aan bemiddeling te laten doen. (Zie antwoord op
vraag 20). 73Hebben de experimenten op het terrein van de alternatieve geschillenbeslechting
in Zwolle en Amsterdam, waarbij ook een rechter was betrokken, betrekking
op civiele, strafrechtelijke of administratiefrechtelijke zaken? (blz. 22).Het experiment in Zwolle heeft in hoofdzaak betrekking op administratiefrechtelijke
zaken en wel met name ambtenarenzaken. De rechter die daar als bemiddelaar
optreedt is zelf afkomstig van de sector Bestuursrecht. Ik teken bij het voorgaande
aan dat civielrechtelijke collega's eveneens zaken naar haar kunnen doorverwijzen.Het experiment in Amsterdam heeft alleen betrekking op civielrechtelijke
zaken in kort geding. 74Kan de regering een overzicht geven van deeltijdwerk en opneming
van ouderschapsverlof door de leden van de zittende en staande magistratuur
per arrondissement? Welke invloed heeft het opnemen van ouderschapsverlof
op de werklast van collega's en welke invloed heeft het deeltijdwerk op de
continuïteit bij de gerechten? (blz. 23).In tabel 1 wordt een overzicht gegeven van deeltijdwerk door de leden
van de zittende en staande magistratuur. In tabel 2 wordt een overzicht gegeven
van de opneming van ouderschapsverlof door de leden van de zittende en staande
magistratuur. In de beide tabellen zijn de rechterlijk ambtenaren in opleiding,
totaal 254, niet meegenomen. Deze hebben in verband met hun opleiding geen
invloed op de werklast van de gerechten. Tabel 1. deeltijdwerk (peildatum 9 oktober 1997)  ZMOMArrondissementtotaal deeltijdtotaal
voltijd totaal deeltijd totaal voltijd Alkmaar527211Almelo231111 Amsterdam521661348Arnhem1690363 Assen52027Breda1552315 Den Bosch24116728Den Haag34221848 Dordrecht52129Groningen827111 Haarlem2549616Leeuwarden654017 Maastricht739112Middelburg320010 Roermond53059Rotterdam1888733 Utrecht3348715Zutphen830311 Zwolle1444116totaal2851 17372390Tabel 2. Ouderschapsverlof (peildatum 9 oktober 1997)  ZMOMArrondissementtotaal voltijdtotaal
verloftotaal voltijdtotaal verlof Alkmaar272111Almelo311110 Amsterdam1664484Arnhem902631 Assen20070Breda521150 Den Bosch1163280Den Haag2217481 Dordrecht21092Groningen270110 Haarlem494160Leeuwarden540170 Maastricht390120Middelburg200101 Roermond30190Rotterdam880333 Utrecht481151Zutphen302110 Zwolle441160Totaal1 1732939014Gezien het aantal rechterlijke ambtenaren, 2,8% van het totaal aantal
rechterlijke ambtenaren, dat gebruik maakt van de regeling van het ouderschapsverlof
zal dit slechts marginale betekenis hebben voor de werklast van collega's.
Voor wat betreft de invloed van deeltijdwerk op de continuïteit van de
gerechten moet worden opgemerkt dat bij die gerechten waar sprake is van een
hoog percentage aan deeltijders ten opzichte van de totale populatie er wel
problemen ontstaan met het rondkrijgen van de zittingsroosters. 75Gaat de behandeling van «megastrafzaken», behalve van
de behandeling van de reguliere strafzaken, ook ten koste van civiele en bestuursrechtelijke
zaken? Immers, meer rechters zullen zich moeten bezighouden met strafzaken
en zullen derhalve worden overgeplaatst naar de strafsector. (blz. 24).Tot op heden hebben mij vanuit de rechterlijke organisatie geen berichten
bereikt dat er vanuit de sectoren civiel- en bestuursrecht structureel rechters
worden overgeplaatst naar de strafsector om daar de ergste nood te ledigen.
Bovendien is de werkdruk bij de sectoren civiel- en bestuursrecht van dien
aard, dat een vermindering van de voor deze sectoren beschikbare verwerkingscapaciteit,
door een verschuiving van rechters naar bijvoorbeeld de strafsector, niet
wenselijk is. Wel is vanwege de werkdruk bij de strafsectoren regelmatig sprake
van het inzetten van rechters uit de sectoren civiel- en bestuursrecht. Het
beeld verschilt overigens per rechtbank.De extra investering van het kabinet in de rechterlijke macht, die voortkomt
uit een motie die tijdens de Algemene Beschouwingen op 18 september jl. door
de Tweede Kamer is aangenomen, zal daarom met name worden ingezet voor een
verlichting van de werkdruk bij de strafsectoren van de rechtsprekende instanties. 76Welke organisaties gaat de regering betrekken bij de ronde-tafelgesprekken,
teneinde een zo evenwichtig mogelijk beeld van de meningen in de samenleving
te krijgen? (blz. 24).De regering is voornemens om op basis van een document waarin belangrijke
thema's voor de toekomst van het vreemdelingenbeleid zijn neergelegd allereerst
gesprekken te voeren met belangrijke participanten op flankerende beleidsterreinen
zoals arbeidsmarkt, integratie en ontwikkelingssamenwerking.De regering stelt zich voor om de uitkomsten van deze gesprekken te bespreken
met de belangrijkste gesprekspartners op het specifieke terrein van het vreemdelingenbeleid.
Daarvoor zullen ook representatieve (belangen)organisaties worden uitgenodigd.
Er is op dit moment nog geen overzicht van organisaties beschikbaar. Uw Kamer
zal hier nader over worden geïnformeerd. 77In hoeverre worden de plannen met betrekking tot het inrichten van
een buffercapaciteit voor de opvang en de verbetering van de kwaliteit van
de opvangaccommodaties doorkruist door de onverwachte stijging van het aantal
asielverzoeken? (blz. 25).Door de onverwachte hoge instroom van asielzoekers zijn de verwervingsactiviteiten
thans primair gericht op het bijhouden van de nieuwe instroom. Dit betekent
dat er nu nog niet gewerkt kan worden aan de vorming van een buffer. Op het
moment dat de reguliere opvangcapaciteit in overeenstemming is met de toegenomen
capaciteitsbehoefte, kan tot de vorming van een buffer worden
overgegaan. Ik heb het Centraal Orgaan opvang asielzoekers hier inmiddels
opdracht toe gegeven. 78Hoe heeft het positieve-actiebeleid van Justitie uitgewerkt? (blz.
25).Het positieve-actiebeleid heeft tot nu toe goed uitgewerkt, in die zin
dat het gemiddeld percentage vrouwen binnen Justitie 39,6 is. Ter vergelijk:
voor de gehele overheid is het gemiddelde 31,4%. Voor wat betreft de functies
in de BBRA-schalen 1 t/m 12 wordt het streefcijfer voor de gehele overheid
van 30% van het aantal medewerkers zelfs ruimschoots gehaald: in dit segment
is binnen Justitie 41% vrouw. Boven schaal 12 en in de leidinggevende functies
worden deze cijfers helaas nog niet gehaald. Zo is in schaal 13 26% vrouw
(voor de gehele overheid geldt een percentage van nog geen 20), in schaal
14 is 13% vrouw (voor de gehele overheid is dit 10%), in schaal 15 is dit
44% (Voor de gehele overheid geldt 8% ) en ten slotte is in schaal 16 14%
vrouw (voor de gehele overheid is dit 9%). Een verklaring voor de aanzienlijke
verschillen tussen Justitie en de rest van de overheid moet gezocht worden
in het feit dat binnen de rechterlijke macht veel vrouwen (in deeltijd) werkzaam
zijn.Op dit moment worden diverse middelen ingezet om ook voor hogere functies
de cijfers te halen. Zo is «Opportunity in bedrijf» ingeschakeld
om de in- en doorstroom te bevorderen. Ook zijn meer gelden uitgetrokken voor
de kinderopvang. Daarnaast neemt de aandacht voor het leidinggeven in deeltijd
toe. Bovendien wordt er bij de samenstelling van commissies naar gestreefd
de helft van de zetels toe te bedelen aan vrouwen. 79Met ingang van welke datum kunnen de aanbevelingen van de EU-declaratie
in ons land worden geïmplementeerd? (blz. 26).De aanbevelingen van de EU-declaratie zijn voor een groot deel al geruime
tijd in het Nederlandse beleid geïncorporeerd. Mijn ambtgenoot van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid en ik zullen Uw Kamer binnenkort nader informeren
over de verdere uitwerking van de EU-declaratie. 80Waarom wordt «geweld in het gezin» geschaard onder het
kopje «emancipatie» en niet onder criminaliteit of familierecht?
(blz. 26).Dat «geweld in het gezin» ook geschaard wordt onder emancipatie
vloeit voort uit het feit dat deze vorm van geweld bovenal vrouwen en hun
positie in de samenleving raakt. Daarmee heeft «geweld in het gezin»
niet exclusief te maken met criminaliteit of familierecht. Door «geweld
in het gezin», waaronder geweld tegen vrouwen, ook onder emancipatie
te plaatsen wordt bevorderd dat dit onderwerp in al zijn aspecten wordt bezien. 81Worden wetsvoorstellen standaard vooraf getoetst aan het VN-vrouwenverdrag
en overige anti-discriminatienormen? (blz. 26).Elk ministerie is verantwoordelijk voor de kwaliteit van eigen wetgevingsproducten.
Dat omvat mede het voldoen aan internationale verplichtingen, waaronder bijvoorbeeld
het VN-Vrouwenverdrag.Vervolgens worden wetsvoorstellen getoetst door het ministerie van Justitie.
Een onderdeel van de normale wetgevingstoets is de beoordeling of
voldaan is aan internationale verplichtingen. Deze toets stelt de verantwoordelijke
minister en de ministerraad in staat een afweging te maken; het gaat steeds
om een interpretatie. Verder betrekt ook de Raad van State in het algemeen
de internationale verplichtingen in haar advies over een wetsvoorstel. 82Wat is de relatie tussen het streven om te komen tot internationale
afspraken over de grensoverschrijdende inzet van bijzondere opsporingsmethoden
en het thans bij de Kamer aanhangige wetsvoorstel Bijzondere opsporingsbevoegdheden
(25 403)? (blz. 27).Het wetsvoorstel Bijzondere opsporingsbevoegdheden vindt zijn oorsprong
in de bevindingen van de parlementaire enquêtecommissie. Een belangrijk
oogmerk van dit wetsvoorstel is het herstellen en het concretiseren van het
gezag van het OM over de opsporing. Daartoe wordt onder meer de hantering
van bijzondere opsporingsmethoden van een expliciet bevel van de officier
van justitie afhankelijk gemaakt. De regeling van deze bijzondere opsporingsmethoden
valt in de tijd samen met door vragensteller bedoelde internationale activiteiten,
waarover U ook is bericht in het kader van de voorbereiding van de JBZ-raad,
ertoe strekkende na te gaan of internationale afspraken mogelijk en noodzakelijk
zijn. 83Op welke termijn verwacht de regering de in voorbereiding zijnde
wetsvoorstellen over politiebevoegdheden in verband met informatietechnologie
en verspreiding van strafbaar materiaal via elektronische netwerken aan de
Kamer te kunnen aanbieden? (blz. 28).Thans is bijna gereed een concept-wetsvoorstel dat enkele aanpassingen
van het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering bevat in
verband met nieuwe ontwikkelingen in de informatietechnologie. Deze aanpassingen
behelzen onder meer een precisering van de aansprakelijkheid van tussenpersonen
zoals Internetproviders (door middel van aanpassing van art. 53 Sr) en enkele
bevoegdheden ten aanzien van strafbare gegevens die in computers worden aangetroffen.Het streven is dit wetsvoorstel binnenkort aan enkele betrokken instanties
in consultatie te geven. Na ontvangst van de commentaren en advisering door
de Raad van State zal het wetsvoorstel naar verwachting in de loop van 1998
bij de Tweede Kamer kunnen worden ingediend. 84Zal de Koppelingswet inderdaad op 1 januari 1998 in werking treden?
(blz. 30).De Staatssecretaris zal de Tweede Kamer binnen enkele weken informeren
over de datum van inwerkingtreding van de koppelingswet. 85Kan de regering een overzicht geven van onderdelen waar tekorten
bij de uitvoering van bestaand beleid bestaan? (blz. 32).Het gaat hierbij om de categorie-indeling, die in tabel III.1 van de begroting
is toegepast om de door het kabinet uitgetrokken extra bedragen voor Justitie-onderwerpen
eniger mate te ordenen. Daarbij is met name de categorie «Beleidsintensiveringen»
naar mijn mening van belang om de onderwerpen van nieuw kabinetsbeleid profiel
te geven. De categorieën «Tekorten uitvoering bestaand beleid»
en «Ramingsbijstellingen» zijn belangrijk om de gevolgen van bestaand
beleid en meer technisch noodzakelijke aanpassingen in beeld
te brengen. Bij de categorie «Tekorten uitvoering bestaand beleid»
gaat het dus om de onderwerpen «TBS-schadevergoeding», «Griffierechten»,
Boeten en Transacties», Rechtsbijstand» en «Diversen»
(zie tabel III.1.2, blz. 33). 86Hoe moet de daling van het totale uitgavenbedrag van 6 442,3
mln. gulden in 1997 naar 6 311,4 mln. gulden in 1998 worden begrepen
in het licht van de brede maatschappelijke wens om extra te investeren in
veiligheid? (blz. 35).87Waarom zadelt de regering het nieuwe kabinet bij voorbaat op met
een begrotingsraming voor 1999 die bijna 250 mln. gulden lager is dan voor
1998 en bijna 400 mln. lager dan voor 1997? Waar moet het bezuinigingsbedrag
worden gevonden? (blz. 35).Bron: Tabel III.3 OB'98De daling van het totaal van de uitgaven voor '98 en '99 in vergelijking
tot '97 en '98 verloopt volgens planning en houdt verband met aflopende investeringsbedragen
van diverse in de begroting verwerkte bouwprogramma's en programma's die de
infrastructuur van Justitie verder moeten versterken. Hoewel voor de jaren
daarna substantieel hogere bedragen voor exploitatie-uitgaven zijn verwerkt,
is een per saldo lager uitgavenniveau voor die jaren onder zulke omstandigheden
een normaal verschijnsel.In dit verband wordt verder nog gewezen op de in de afgelopen jaren verwerkte
substantiële daling van de bedragen voor asielzoekers. Zoals bekend zijn
die bedragen sterk afhankelijk van de omvang van de in- en doorstroom van
asielzoekers. Voor de meest actuele inzichten verwijs ik naar het antwoord
op vraag 89.Alles bijeen is van «bezuinigingsbedragen» dus géén
sprake. In tegendeel: het kabinet heeft gemeend voor Justitie aanzienlijke
extra bedragen uit te moeten trekken die verband houden met de bestrijding
van tekorten in bestaand beleid en met een aantal belangrijke beleidsintensiveringen.
Kortheidshalve wordt daarvoor verwezen naar tabel III.1 van de Ontwerpbegroting. 88Is de viering van het tweehonderdjarig bestaan van Justitie een kerntaak
van de overheid? Zo ja, waarom? Zo neen, waarom is daarvoor dan 4 mln. gulden
vrijgemaakt? (blz. 35).Het 200-jarig bestaan van het Ministerie van Justitie wil het ministerie
niet ongemerkt voorbij laten gaan. Dit 200-jarig bestaan is een goede gelegenheid
om te herdenken, en na te denken over de toekomst en een moment te creëren
dat aandacht geeft aan het veranderingsproces bij het ministerie. Daarvoor
is geld vrijgemaakt. 89Is de daling van de uitgaven op het hoofdbeleidsterrein Internationale
aangelegenheden en Vreemdelingenzaken wel realistisch, gelet op de verwachte
toename van het aantal asielverzoeken? (blz. 35).Op het moment dat de uitgavenkaders werden vastgesteld, was de verwachte
jaarlijkse instroom van asielzoekers 27 000. In de afgelopen maanden
is de instroom van asielzoekers tegen de verwachting in toegenomen. Een aanhoudende
hogere instroom leidt, gecombineerd met de laatstelijk bijgestelde
prognose van het aantal uitplaatsingen uit de opvang tot hogere uitgaven,
die bij de Voorjaarsnota 1998 in kaart zullen worden gebracht. 90Kan de regering nader ingaan op de schadeclaims die aan asielzoekers
zijn toegekend? Hoe hoog waren de vergoedingen per geval? Hoeveel personen
kunnen mogelijk aanspraak maken op vergelijkbare vergoedingen? (blz. 36).In het voorjaar van 1997 zijn in dit kader twee schadeclaims van asielzoekers
gehonoreerd, ten bedrage van f 10 692,– respectievelijk f 995,–.
Nadien is slechts één schadeclaim ontvangen en in behandeling
genomen. Op grond van de inhoud van de rechterlijke uitspraak over deze claim
(overschrijding van de wettelijke termijn voor de behandeling van een aanvraag)
is de verwachting gerechtvaardigd dat ook in de toekomst dergelijke claims
zullen worden ingediend. Het aantal personen dat werkelijk aanspraak kan maken
op vergelijkbare vergoedingen is thans echter moeilijk in te schatten, omdat
dit afhankelijk is van het antwoord op de vraag of de rechter oordeelt dat
de overschrijding van de wettelijke termijn aan de staat toegerekend kan worden. 91Hoe vaak is vervangende hechtenis in PlukZe-zaken tenuitvoergelegd?
(blz. 37).Volgens opgaven van het CJIB is in de jaren 1995 en 1996 in twee Plukze-zaken
volledig en in een zaak gedeeltelijk vervangende hechtenis ten uitvoer gelegd. 92Zijn de PlukZe-activiteiten niet oorspronkelijk bedoeld geweest om
het verkregen voordeel van de georganiseerde criminaliteit te ontnemen? Kan
de regering aangeven op welke delicten de PlukZe-activiteiten succesvol worden
toegepast? (blz. 37).De verruiming van de mogelijkheden tot toepassing van de maatregel van
ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel en andere vermogenssancties
(kortweg: de Plukze-wetgeving) is mede ingegeven door de wens om de mogelijkheden
om de hand te leggen op grote crimineel verworven vermogenswinsten te verbeteren.
Deze vermogenswinsten zullen veelal uit georganiseerde criminaliteit zijn
verkregen. Er is echter geen enkel beletsel om deze wetgeving ook in andersoortige
strafzaken te gebruiken indien op deze wijze tot rechtsherstel kan worden
gekomen. Artikel 36c Wetboek van Strafvordering stelt voor het indienen van
een ontnemingsvordering slechts als eis dat de betrokkene is veroordeeld wegens
een strafbaar feit. In de ontnemingsrichtlijn van het openbaar ministerie
is als algemeen uitgangspunt geformuleerd dat vanaf een wederrechtelijk verkregen
voordeel van duizend gulden een ontnemingsmaatregel bij de rechter kan worden
ingediend.Volgens opgave van het CJIB hebben de meeste ter executie aangeboden ontnemingsvonnissen
betrekking op de Opiumwet, diefstal en heling. Uit de gegevens van het eerste
half jaar van 1997 van het Bureau Ontnemingswetgeving Openbaar Ministerie
blijkt dat het aantal ontnemingsvorderingen en het aantal door de rechter
opgelegde maatregelen een stijgende lijn vertoont. Ook het aantal geïncasseerde
schikkingen en transacties in het kader van de ontnemingswetgeving neemt toe.
Zo was de totale opbrengst in de periode 1993–1996 ruim 18 miljoen
gulden terwijl in het eerste halfjaar van 1997 al ruim zestien miljoen gulden
is geïncasseerd. 93Wat houdt het nieuwe model van een Bestuursraad in? Waarin verschilt
dit van het oude? Zal de instelling van een bestuursraad heroverwogen worden
na het debacle bij VWS, waar de Bestuursraad na korte tijd weer ongedaan is
gemaakt? (blz. 37).Het nieuwe model van een bestuursraad ziet op de wekelijkse vergadering
van de drie directeuren-generaal met de secretaris-generaal en zijn plaatsvervanger.
In dat overleg vindt departementsbrede afstemming plaats die bepalend is voor
de besluitvorming door een directeur-generaal of door de secretaris-generaal.Onder het oude model was er sprake van collectieve besluitvorming door
de bestuursraad. Dat model is inmiddels verlaten. Daarbij golden overwegingen
die nadien ook bij het ministerie van VWS een rol speelden bij het opheffen
van dit model van collectieve besluitvorming. 94Neemt het vernietigingspercentage in beroep nog steeds toe? (blz.
40).Neen. Het vernietigingspercentage in 1997 handhaaft zich – alhoewel
een lichte daling kan worden geconstateerd – op vrijwel hetzelfde niveau
als in 1996. 95Waarom heeft het zo lang geduurd voordat de Archiefregeling Justitie
is vastgesteld? (blz. 41).De nieuwe organisatiestructuur van Justitie maakte het noodzakelijk om
over de totstandkoming van de Archiefregeling Justitie op veel niveaus en
met diverse actoren overleg te plegen. De eind vorig jaar geaccordeerde tekst
is ter beschouwing en toetsing voorgelegd aan de toenmalig Algemeen Rijksarchivaris.
Dit heeft tot overleg geleid dat tot op heden niet is afgerond. Het streven
is erop gericht om nog dit jaar tot publicatie in de Nederlandse Staatscourant
te komen. 96Is het wel efficiënt dat er bij de rechterlijke organisatie
27 verschillende informatiesystemen in gebruik zijn? (blz. 43).Binnen de rechterlijke organisatie heeft het continu verbeteren van de
efficiëntie en effectiviteit van de informatiehuishouding hoge prioriteit,
waarbij het accent ligt op verbetering van het beheer en de exploitatie. Hiertoe
wordt de technische infrastructuur (hard- en software) gestandaardiseerd,
waardoor eficiënt beheer mogelijk wordt. Het beleid ten aanzien van informatiesystemen
is gericht op uniforme landelijke applicaties per rechtsgebied. Hierdoor zal
het aantal informatiesystemen de komende jaren verminderen doordat lokale
applicaties verdwijnen. In 1997 is als eerste stap het project Hoger Beroeps
Systeem (HBS) gestart, met als doelstelling drie bestaande applicaties bij
de gerechtshoven samen te voegen. 97Wat is de reden dat het aantal gunstige beslissingen naar aanleiding
van een gratieverzoek is toegenomen? (blz. 46).Het afgelopen jaar heeft de rechterlijke macht in vergelijking met voorgaande
jaren meer gunstige adviezen uitgebracht over gratieverzoeken
betreffende vrijheidsstraffen, strekkende tot kwijtschelding hiervan onder
de voorwaarde dienstverlening te verrichten. Ik vermoed dat de rechterlijke
macht en het openbaar ministerie aandacht hebben geschonken aan mijn suggestie,
die ik bij diverse gelegenheden heb geuit, bij voorkeur dienstverlening op
te leggen in plaats van korte vrijheidsstraffen. 98Hoe verloopt op dit moment de doorplaatsing van statushouders naar
gemeenten? Zijn hierop extra inspanningen te leveren? (blz. 48).Over de uitplaatsing van statushouders naar gemeenten hebben de minister
van Binnenlandse Zaken en de Staatssecretaris van VROM onlangs een evaluatierapport
naar Uw Kamer gestuurd. De hoofdconclusie die in dat rapport wordt getrokken
is dat de wettelijke systematiek van de huisvesting van statushouders naar
behoren functioneert. Er was op 1 juli 1997 echter nog wel een achterstand
in de realisering van de taakstelling van 2 300. Mede gezien het feit
dat de taakstelling huisvesting statushouders voor de eerste helft van 1998
fors hoger zal zijn, dient deze ontwikkeling nauwlettend gevolgd te worden.
In het hierboven genoemde evaluatierapport wordt intensivering op drie niveaus
aangekondigd:– de gemeenten worden aangespoord meer (prestatie)afspraken te maken
met aanbieders van woonruimte;– de provincies worden verzocht, indien nodig, hun eerstelijns toezicht
aan te scherpen;– het rijk zal het tweedelijns toezicht op het realiseren van de
taakstellingen intensiveren. 99Wat is de achtergrond van de toename van de stijging van het aantal
asielzoekers in 1997? Hoe verhoudt zich de stijging in Nederland ten opzichte
van de ontwikkeling in andere landen in Europa? (blz. 48).De instroom van asielzoekers in Nederland bedroeg tot 1 oktober 1997 23 603.
Dat is bijna 50 % meer dan in dezelfde periode in 1996. Deze stijging wordt
voor het belangrijkste deel verklaard door de stijging van het aantal Irakeze
en in mindere mate van Afghaanse asielzoekers. Ook in het Verenigd Koninkrijk,
Zwitserland en Zweden stijgt de instroom, zij het in mindere mate dan in Nederland.
De dalende tendens van het aantal asielzoekers in Duitsland zet zich onverminderd
voort. In absolute aantallen is Duitsland echter nog steeds koploper in Europa,
met ruim 70 000 asielzoekers op 31 augustus jl. 100Welke gevolgen heeft de stijgende instroom van de laatste maanden
voor de opvangcapaciteit? (blz. 48).De stijgende instroom betekent dat er een onverwachte behoefte is ontstaan
aan extra opvangcapaciteit. Ik heb Uw Kamer hierover bij verschillende gelegenheden
bericht (zie o.a. mijn brief van 21 april 1997, kenmerk 621501/97/DVB) en
mijn antwoord op schriftelijke vragen van het lid Verhagen (CDA) (ingezonden
op 8 juli 1996 kenmerk 2969714040). Het voornaamste punt van zorg voor het
COA is op dit moment de verwerving van de benodigde opvangcapaciteit. Tot
nu toe is het COA daarin geslaagd, mede dankzij de constructieve medewerking
die vanuit de gemeenten wordt verleend. 101Kan de regering van figuur 5 (ingediende asielverzoeken) een uitsplitsing
maken naar de top-tien van herkomstlanden van asielzoekers die in 1996 of
1997 een asielverzoek hebben ingediend? (blz. 48).De top-tien instroom asielzoekers naar nationaliteit van 1996 en 1997(t/m
september) kan als volgt worden weergegeven: 1996 1997 t/m september landaantallen% landaantallen%Irak4 37819,2 Irak6 43427,3Afghanistan3 01913,2 Afghanistan3 81916,2Iran1 5216,7 Bosnië-Herzegovina1 3805,9Sri Lanka1 4836,5 Sri Lanka1 2085,1Somalië1 4616,4 Joegoslavië1 1084,7Bosnië-Herzegovina9844,3 China9053,8Joegoslavië7973,5 Somalië8993,8Turkije6923,0 Iran8513,6Sudan6582,9 Turkije7293,1Liberia6352,8 Zaïre4802,0overig7 22931,6 overig5 79024,5totaal22 857100,0 totaal23 603100,0102Verwacht de regering een daling van het aantal naturalisatieverzoeken
als gevolg van de circulaire «Afstandverplichting bij naturalisatie»?
(blz. 49).Een direct verband tussen de herinvoering van de afstandseis en de daling
van het aantal verzoeken is moeilijk te leggen. Voor belangrijke groepen naturalisandi,
Marokkanen en Surinamers, verandert er door invoering van deze circulaire
niets ten opzichte van de situatie van voor 1 oktober 1997. Zij kunnen
respectievelijk hun oude nationaliteit niet kwijtraken dan wel verliezen deze
van rechtswege. Aan hen zal dan ook niet worden gevraagd afstand te doen.Voor de Turkse bevolkingsgroep heeft de circulaire wel gevolgen, zij het
dat deze beperkt zijn omdat de circulaire een aantal uitzonderingen noemt
dat ook op een deel van de Turkse naturalisandi van toepassing is (bijvoorbeeld
de uitzonderingen: geboren c.q. getogen in Nederland, vluchteling of gehuwd
met een Nederlander). Het is aannemelijk dat de circulaire een aantal vreemdelingen,
onder wie de zogenoemde eerste generatie van Turken, zal doen overwegen geen
naturalisatie te vragen in verband met de gevolgen voor de oorspronkelijke
nationaliteit. 103Wat is de reden voor de geraamde daling van het aantal beslissingen
op reguliere verzoeken in 1998? (blz. 50, figuur 6c).Bij de raming van het aantal beslissingen op reguliere verzoeken voor
het jaar 1998 is uitgegaan van een normale werkvoorraad. Het hogere aantal
beslissingen in de jaren 1996 en 1997 houdt verband met het wegwerken van
achterstanden. 104Figuur 6d vermeldt het aantal beslissingen op asielverzoeken. Kan
de regering, voor de beslissingen genomen in 1995 en later, aangeven wanneer
de asielverzoeken zijn ingediend, hoeveel toelatingen en hoeveel afwijzingen
er waren en hoeveel asielzoekers daarna beroep hebben ingesteld. Kan de regering
voorts het verloop van deze procedures aangeven, bij voorkeur uitgesplitst
naar het land van herkomst? (blz. 50). Het door de IND gehanteerde automatiseringssysteem is gericht op het genereren
van produktiecijfers over de totale populatie in een bepaalde periode. Het
is dus niet mogelijk om uitgaand van een bepaald cohort de stand van zaken
te geven.Wel kan de regering het verloop van de procedures aangeven. In 1995 zijn
18 501 positieve (A-status, vtv dan wel vvtv) beslissingen genomen en
32 297 afwijzende beslissingen. In 1996 waren dat respectievelijk 23 590
en 51 686 beslissingen (overzichten bijgevoegd)1 . De groep overige beslissingen (in 1995: 6 607 en in 1996: 8 795)
betreft intrekkingen, fictieve weigeringen e.d. Ten tijde van de beantwoording
van deze vraag was een overzicht met daarin een uitsplitsing naar nationaliteit
nog niet beschikbaar. De regering zal Uw Kamer daarover separaat informeren. 105Figuur 7 geeft de bezetting in de opvang voor asielzoekers weer.
Kan de regering van de asielzoekers die gebruikmaken van de opvang een uitsplitsing
maken naar het land van herkomst en aangeven in welk jaar zij een asielverzoek
hebben ingediend? Kan de regering cijfers geven over de doorstroom van de
centrale naar de decentrale opvang? (blz. 51).Per 1 oktober 1997 was het aantal bezette plaatsen in de centrale opvang
34 052 en in de decentrale opvang 11 332. Voor de verdeling naar
nationaliteit wordt u naar onderstaande tabellen verwezen. Tevens is in deze
tabellen opgenomen in welk jaar de asielzoekers voor het eerst in de opvang
zijn opgenomen. In verreweg de meeste gevallen zal dit overeenstemmen met
het jaar waarin de betreffende asielzoekers voor het eerst een asielaanvraag
hebben ingediend.Met ingang van 1 januari 1996 worden in principe geen asielzoekers meer
in de decentrale opvang geplaatst. Vanaf die datum wordt de decentrale opvang
afgebouwd en zijn gemeenten alleen verantwoordelijk voor de huisvesting van
statushouders en houders van een tijdelijke verblijfsvergunning. Een uitzondering
wordt gemaakt voor die gevallen waarin sprake is van gezinshereniging. Er
is dus vrijwel geen sprake meer van doorstroming van centrale naar decentrale
opvang. 106, 126Zal naar verwachting de geplande verdere capaciteitsuitbreiding in
1997 en 1998 een afdoende «antwoord geven op de voortdurend stijgende
vraag naar plaatsen in de justitiële jeugdsector»? (blz. 52).In onderstaande staat wordt een overzicht gegeven van de vraag en het
aanbod in de sector justitiële inrichtingen. Vraag en aanbod in de sector justitiële jeugdinrichtingen  Vraag
gemiddeld per jaar prognose van maart '97Aanbod eind van het jaar
begroting '98 19971 4891 413 19981 5841 51319991 6831 578 20001 7821 67820011 8731 678Uit deze staat blijkt dat de capaciteitsuitbreidingen slechts gedeeltelijk
tegemoet komen aan de stijgende vraag. Ook de komende jaren dreigt er nog
een tekort.Gezien de recente ontwikkelingen in de jeugdcriminaliteit, de opgelegde
vrijheidsstraffen en met name de toepassing van strafrechtelijke en civielrechtelijke
jeugdmaatregelen, is het waarschijnlijk dat de vraagprognoses
voor de komende jaren omhoog zullen moeten worden bijgesteld. Eind 1997 zullen
nieuwe prognoses worden opgesteld.In 1998 zullen de resultaten beschikbaar komen van een onlangs gestart
interdepartementaal onderzoek naar de jeugdinrichtingen. In dat onderzoek
wordt nagegaan hoe de doelmatigheid en de capaciteitsbenutting tussen de drie
stelsels van regionale residentiële voorzieningen, de landelijk werkende
residentiële voorzieningen vallend onder VWS en de justitiële jeugdinrichtingen
kunnen worden verbeterd. Uit dit onderzoek kan mede blijken of de druk op
de justitiële jeugdinrichtingen te verminderen valt. 107Wat is de reden voor de afname van het aantal gevallen van vroeghulp?
(blz. 54).Naast redenen van practische aard, die te maken hebben met (tijdige) toegang
tot politiebureaus en bereikbaarheid van de justitiabelen wordt daling van
de zgn. reguliere vroeghulp vooral veroorzaakt door het geven van prioriteit
aan vroeghulp(interventie)projecten voor specifieke doelgroepen in het kader
van overlastbestrijding, ter uitvoering van het grote-stedenbeleid en het
drugsbeleid.Deze nieuwe projecten zijn niet begrepen in het op blz. 55 gegeven overzicht. 108Volgens Slachtofferhulp Nederland zou het Schadefonds Geweldsmisdrijven
moeten worden uitgebreid met een fonds voor kleine zelfstandigen die slachtoffer
zijn geworden van roofovervallen. Wat is de reactie van de regering op dit
voorstel? Wat is de uitkomst van het verzoek destijds om het de reikwijdte
van het fonds te verruimen tot slachtoffers van misdrijven in het buitenland?
(blz. 55).Het Schadefonds Geweldsmisdrijven is bedoeld voor personen die tengevolge
van een opzettelijk gepleegd geweldsmisdrijf ernstig lichamelijk of geestelijk
letsel hebben opgelopen. Aan de instelling van het fonds ligt de gedachte
ten grondslag dat er een financieel vangnet moet zijn voor schades waarvan
in redelijkheid niet kan worden verwacht dat burgers zich daartegen verzekeren
of anderszins maatregelen nemen om zich tegen het risico van deze schades
te beschermen. Wat andere schades betreft behoort het in beginsel tot de eigen
verantwoordelijkheid van burgers om zelf waar mogelijk maatregelen te treffen
om schade van criminaliteit te voorkomen. Dit kan gebeuren door het sluiten
van verzekeringen maar ook door het treffen van preventieve maatregelen, zoals
in het het midden- en kleinbedrijf ook gebeurt. Voor het treffen van een bijzondere
financiële voorziening voor kleine zelfstandigheden, naast het Schadefonds
Geweldsmisdrijven waarop zij onder omstandigheden ook een beroep kunnen doen,
zie ik niet voldoende grond.Wat betreft de vraag omtrent de verruiming van de reikwijdte van het Fonds
Slachtofferhulp tot slachtoffers van misdrijven in het buitenland verwijs
ik in de eerste plaats naar mijn brief van 13 februari 1997 aan de Tweede
Kamer naar aanleiding van het algemeen overleg van 10 november 1995, waarin
vragen gesteld werden over de reikwijdte van voormeld fonds.In die brief werd gesignaleerd dat het zgn. Pelleboerfonds, bedoeld voor
Nederlanders die in het buitenland slachtoffer worden van ernstige verkeersongevallen,
zijn activiteiten mogelijk zou uitbreiden naar Nederlanders die aldaar slachtoffer
worden van ernstige misdrijven. Het bestuur van het Pelleboerfonds, dat onderdeel
uitmaakt van het Fonds Slachtofferhulp, heeft daarvan uiteindelijk afgezien. In het kader van de Verenigde Naties en de Raad van Europa is afgesproken
dat de lidstaten zich zullen inzetten om een schadefonds voor slachtoffers
van geweldsmisdrijven in het leven te roepen. Langs deze weg kunnen ook Nederlanders
naar verwacht een beroep doen op een slachtofferfonds ter plaatse. 109Hoeveel extra cellen zouden volgens de huidige raming moeten worden
gebouwd om na 1998 terug te kunnen naar 0 heenzendingen? (blz. 57).Op grond van in het begin van '96 opgestelde prognoses zijn maatregelen
getroffen waarmee vanaf 1998 een evenwicht wordt bereikt tussen benodigde
en beschikbare celcapaciteit. De beleidsnota In Juiste Verhouding (kamerstukken
II, 1995/96, 24 802, nrs. 1–2) gaat uitvoerig in op deze maatregelen.Zoals in de eerder genoemde beleidsnota is aangegeven, kan ondanks de
getroffen maatregelen niet worden gegarandeerd dat heenzendingen volledig
worden voorkomen. Weliswaar wordt een evenwicht verwacht tussen het gemiddelde
gedetineerdenaanbod en de beschikbare capaciteit, maar bij sterke pieken in
dat aanbod zijn heenzendingen niet geheel uit te sluiten.Met betrekking tot de ontwikkeling op langere termijn van de capaciteitsbehoefte
in verhouding tot de beschikbare capaciteit kan worden gemeld dat mede naar
aanleiding van de aanbevelingen die de Algemene Rekenkamer heeft geformuleerd
in zijn recent verschenen rapport «Heenzendingen en tenuitvoerlegging
van straffen» (kamerstukken II, 1997/98, 25 630, nrs. 1–2),
momenteel onderzoek wordt verricht naar de betrouwbaarheid van de gehanteerde
prognosemethodieken voor de behoefte aan celcapaciteit. Op grond hiervan zullen
de capaciteitsprognoses voor de middellange termijn (tot en met jaar 2002)
worden geactualiseerd. 110Kan worden aangegeven om wat voor vormen van vernieling en openbare-ordedelicten
het gaat? (blz. 60, figuur 17a).Het betreft de volgende vormen van vernieling en openbare-ordedelicten:openbare orde, excl. discriminatie [WvSR 131–136, 138–151a]discriminatie [WvSR 137 c-e]openbaar gezag [WvSR 177–208]gemeengevaarlijke misdrijven [WvSR 157–158]schennis der eerbaarheid/exhibitionisme [WvSR 239]vernieling, beschadiging autovernieling, beschadiging openbaar vervoervernieling, beschadiging openbaar gebouwenoverige vernieling 111Wat zijn de resultaten van het overleg tussen de zittende magistratuur,
het OM, het ministerie van Justitie en het Gerechtelijk Laboratorium over
de ontwikkelingsrichting van het Gerechtelijk Laboratorium tot het jaar 2000?
(blz. 62).Als resultante van het bedoelde overleg, waarbij ook de politie was vertegenwoordigd,
is een Contourennota 2000 vastgesteld. Deze nota geeft de beleidsontwikkeling
weer van het Gerechtelijk Laboratorium tot het jaar 2000. Ter ondersteuning
en implementatie is een actieprogramma opgesteld dat onder meer de volgende
onderdelen bevat: optimalisatie van de doorlooptijden, afstemming van taken
en middelen, stroomlijning van meervoudige zaakonderzoeken, de
communicatie met de partners in de strafrechtsketen, de samenwerking met derden
op het gebied van de kerntaken en het vergroten van de multidisciplinaire
kennis van de medewerkers van het GL. De uitvoering van dit actieprogramma
is ter hand genomen. Als onderdeel hieruit zal binnenkort een Raad voor Advies
(waarin de gebruikers van de producten van het GL zijn vertegenwoordigd) voor
het Gerechtelijk Laboratorium worden ingesteld die tot taak krijgt de directeur
van het Gerechtelijk Laboratorium te adviseren over beleidsmatige vraagstukken
het forensisch onderzoek betreffende. 112Figuur 19f vermeldt het aantal afgedane rechtbankzaken bestuursrecht
naar subcategorie. Kan de regering aangeven hoeveel procent van de vreemdelingenzaken
uit asielzaken bestond? Kan de regering aangeven hoeveel gegrond- en ongegrondverklaringen
er waren, bij voorkeur uitgesplitst naar land van herkomst? (blz. 67).Vooropgesteld zij dat enkele bij figuur 19f vermelde legenda niet geheel
juist zijn. In tegenstelling tot hetgeen thans in de legenda wordt vermeld,
heeft de meest linker kolom telkens betrekking op sociale zekerheidszaken
terwijl de meest rechter kolommen de vreemdelingenzaken betreffen.Voor wat betreft het percentage asielzaken als aandeel van de vreemdelingenzaken
kunnen de volgende cijfers worden gepresenteerd:1994: aantal afdoeningen 9 605, waarvan 2 961 (31%) betrekking
had op asielzaken1995: aantal afdoeningen 26 277, waarvan 12 486 (48%) betrekking
had op asielzaken1996: aantal afdoeningen 30 999, waarvan 18 310 (59%) betrekking
had op asielzakenVoor het jaar 1997 kunnen deze gegevens nog niet worden gepresenteerd.Bij bovenstaande cijfers gaat het om alle soorten zaken, zoals voorlopige
voorzieningen, bodemzaken, bewaringszaken en Aanmeldcentra- en Schengenzaken.Wat betreft de voorlopige voorzieningen in asielzaken gaat het doorgaans
om de vraag of de vreemdeling hangende de bodemprocedure in Nederland mag
blijven. Maar ook de Aanmeldcentra- en Schengenzaken horen hierbij. Deze procedures
hebben betrekking op de vraag of de vreemdeling tot de asielprocedure moet
worden toegelaten. Het aantal toe- en afwijzingen in deze procedures laat
zich als volgt uitdrukken in een percentage van het totaal aantal afdoeningen
in voorlopige voorzieningen met betrekking tot asielzoekers:1994: toewijzingen 3% en afwijzingen 22%1995: toewijzingen 14% en afwijzingen 31%1996: toewijzingen 12% en afwijzingen 37%Bij de resterende afdoeningen gaat het om niet-ontvankelijkverklaringen,
doorzendingen naar andere instanties en vooral intrekkingen. Een intrekking
kan meerdere redenen hebben. Niet zelden voorkomende redenen zijn dat verweerder
alsnog tegemoetkomt aan de eis, of dat inmiddels een definitieve beslissing
is genomen in het bodemgeschil.Wat betreft de bodemzaken in asielzaken gaat het doorgaans om de vraag
of de vreemdelingen een asielzoekersstatus behoort te krijgen. Het aantal gegrond- en ongegrondverklaringen laat zich uitdrukken in een
percentage van het totaal aantal afdoeningen in bodemzaken met betrekking
tot asielzoekers:1994: gegrondverklaringen 3% en ongegrondverklaringen 12%1995: gegrondverklaringen 10% en ongegrondverklaringen 33%1996: gegrondverklaringen 15% en ongegrondverklaringen 37%Bij de resterende afdoeningen gaat het ook weer om niet-ontvankelijkverklaringen,
doorzendingen naar andere instanties en vooral intrekkingen. Ook in dit geval
kan een intrekking als reden hebben dat alsnog een vluchtelingenstatus wordt
toegekend. Een belangrijke nuancering is voorts dat een gegrondverklaring
niet per definitie wil zeggen dat de vreemdeling alsnog een vluchtelingenstatus
krijgt. Verweerder dient veelal een nieuwe beslissing te nemen die opnieuw
een afwijzing van het verzoek kan inhouden. Het is zeer wel mogelijk dat die
nieuwe beslissing de rechterlijke toetsing wel kan doorstaan, zodat de vreemdeling
uiteindelijk alsnog geen vluchtelingenstatus krijgt.Tenslotte moet nog worden opgemerkt dat alle cijfers betrekking hebben
op zaken bij de rechtbanken. Een zaak kan echter betrekking hebben op meerdere
personen binnen een gezin. Bij vreemdelingenzaken heeft een zaak gemiddeld
betrekking op 1,3 personen.Er zijn (zeker op korte termijn) geen gegevens beschikbaar met betrekking
tot het aantal gegrond- en ongegrondverklaringen uitgesplitst naar land van
herkomst. 113Hoe moet de geraamde daling in exploitatie-uitgaven en aanschaffingen
voor 1998 ten opzichte van 1997 worden ingevuld? (blz. 75).De relatief hoge exploitatie-uitgaven en aanschaffingen over 1997 worden
ten eerste veroorzaakt door een groot aantal incidentele budgetuitbreidingen
ten behoeve van projectmatige activiteiten, bijvoorbeeld de herinrichting
van de topstructuur van het kerndepartement, het voorzitterschap van de Europese
Unie en het project vervanging centrale computersysteem (Heroriëntatie
Platform). Voorts is sprake van de ontwikkeling van een aantal automatiseringssystemen,
waarvoor de uitgaven met name in 1997 waren geconcentreerd. Deze uitgaven
vallen in 1998 weg of de activiteiten zijn geraamd voor lagere bedragen. Ten
slotte wordt vanaf 1998 3,1 miljoen structureel overgeheveld naar de agentschappen
IND en DJI in verband met ontvlechting. Voor 1997 was dit bedrag 2,5 miljoen.Aan de lagere ramingen van exploitatie-uitgaven en aanschaffingen ligt
dus geen voorgenomen bezuiniging ten grondslag. 114De regering stelt dat met het door het Pedologisch Instituut ontwikkelde
taakvaardigheidsmodel de groepsgrootte van de Stichting Valentijn omhoog kan
en de kosten omlaag. Zal de eerste opvang met de toekomstig beschikbaar gestelde
middelen nog voldoende zijn toegerust om aan de opvoeding van de alleenstaande
minderjarige asielzoekers (AMA's) te werken? Verwacht de regering niet dat
de problematiek en de kosten zich zullen verplaatsen naar de vervolgopvang?
(blz. 102).Het besluit om de duur van de eerste opvang voor AMA's te bekorten tot
drie maanden heeft gevolgen voor de financiële en materiële organisatie
van deze opvang (zie ook mijn brief aan uw kamer van 24 septemer 1996, 19 737,
nr. 211). Doelstelling van het COA is om in de gehele eerste opvang, dus ook
in de opvang die is uitbesteed aan de Stichting Valentijn, te
werken volgens één bepaald opvangmodel. Binnen de grenzen van
de verkorte opvangperiode van drie maanden kan, naast de vervulling van OC-taken,
slechts een begin worden gemaakt met de begeleiding van AMA's die in de vervolgopvang
wordt voortgezet. De opvangmethodiek zoals ontwikkeld door het Peadologisch
Instituut en COA is speciaal toegespitst op die verkorte eerste opvangperiode
van drie maanden. Aldus biedt het een goede mogelijkheid om in de eerste opvang
én competentiegericht te werken met AMA's én ze voor te bereiden
op de overgang naar de vervolgopvang door de Stichting de Opbouw. De vergroting
van de groepsgrootte in de opvangcentra in Valentijn is niet een direct gevolg
van de opvangmethodiek maar past binnen de doelstellingen van de eerste opvang
volgens het op de situatie toegesneden opvangmodel. Het COA is van mening
dat ook met een vergrote groepsgrootte uitvoering kan worden gegeven aan de
opvangmethodiek.Zoals ook is aangegeven in de beantwoording van de vragen van de leden
Verhagen en Bijleveld-Schouten over dit onderwerp zijn de financiële
middelen die voor de eerste opvang van AMA's door het COA en de Stichitng
Valentijn beschikbaar blijven, toereikend om uitvoering te geven aan de opvangmethodiek
zoals die door het Paedologisch Instituut in opdracht van het COA is ontwikkeld.
Het besluit om de duur van de eerste opvang te bekorten is in goed overleg
met COA, Stichting de Opbouw en de IND genomen.Er zijn goede afspraken gemaakt over de aansluiting van de eerste op de
vervolgopvang onder verantwoordelijkheid van de Stichting de Opbouw. De regering
verwacht niet dat de problematiek en de kosten zich zullen verplaatsen naar
de vervolgopvang. 115Kan de regering de verschillen in de bijstelling raming opvang tussen
1997 (110 mln. gulden), 1998 (150 mln. gulden) en 1999 (105 mln. gulden) verklaren?
(blz. 103).De verschillen in de hoogte van de bedragen over de jaren wordt veroorzaakt
doordat de geraamde kosten als gevolg van de stijgende instroom op verschillende
momenten vallen. In 1997 zullen de extra kosten lager zijn dan in 1998, omdat
de stijgende instroom pas in de tweede helft van het jaar plaatsvindt. In
1999 zijn de geraamde extra kosten lager dan in 1998, omdat in 1999 pas de
effecten van een hogere uitstroom zichtbaar worden (immers, een hogere instroom
veroorzaakt op den duur een hogere uitstroom). 116Waarom stoppen de uitgaven voor de USD na 1998? (blz. 115).De usd heeft in principe een bestaansrecht van vier jaar en wordt mede-gefinancierd
door Justitie. Voor dit Justitie-deel is de financiering voor 1998 meegenomen
in de Begroting 1998. De financiering voor 1999, 2000 en 2001 zal worden meegenomen
in het begrotingstraject 1999. 117Bij de toelichting op de opbouw van de verplichtingen- en uitgavenramingen
wordt bij de reparatiemaatregelen Wet op de rechtsbijstand vermeld dat in
1997 5 mln. gulden, in 1998 10 mln. gulden en 15 mln. gulden structureel is
geraamd. Dit correspondeert niet geheel met de bedragen opgenomen in de cijferstaat.
Hoe is dit te verklaren en kan worden aangegeven hoe de raming is opgebouwd?
(blz. 118).In de bedoelde toelichting is abusievelijk vermeld dat reeds vanaf 1997
uitgaven voor de reparatiemaatregelen zijn geraamd. Dit moet zijn vanaf 1998.
De reeks zoals die in de cijferstaat is opgenomen, is de correcte. Voor de opbouw van de raming wordt verwezen naar het antwoord op vraag
18. 118Is voor de experimenten met scheidingsbemiddeling slechts eenmalig
een bedrag van 2 mln. gulden uitgetrokken? Wordt ervan uitgegaan dat de experimenten
binnen 1 jaar afgerond kunnen zijn? (blz. 118).Momenteel worden voorbereidingen getroffen voor de start van deze experimenten.
Eind 1998 moet de rapportage met betrekking tot de evaluatie gereed zijn,
zodat vervolgens kan worden bepaald hoe in de jaren na 1998 met het scheiden
zonder tussenkomst van de rechter moet worden omgegaan en hoemochten de experimenten
positief worden beoordeeld- moet worden voorzien in de structurele dekking.In de begroting is derhalve slechts rekening gehouden met de eenmalige
kosten ad 2 mln. 119Kan de regering de besparing die wordt gerealiseerd via budgettering
van de gerechtskosten nader toelichten? (blz. 120).Tot voor kort werd het totale, in de begroting vermelde, budget voor gerechtskosten
departementaal aangehouden. Het merendeel van de betalingen en de daarmee
corresponderende realisatie vond echter plaats bij de arrondissementen, ten
laste van het departementale budget. In deze situatie ligt de beslissingsbevoegdheid
voor het doen van uitgaven in het kader van de gerechtskosten en budgetverantwoordelijkheid
niet in één hand. In het kader van het Project Beheersing Gerechtskosten
is met ingang van 1997 gestart met een experimentele budgettering, de zogenaamde
proefbudgettering, waarbij de arrondissementen een budget voor gerechtskosten
toegekend hebben gekregen. Hiermee worden beslissingsbevoegdheid en budgetverantwoordelijkheid
aan elkaar gekoppeld. Uiteindelijk moet dit leiden tot verhoging van kostenbewust
handelen en beslissen en daarmee een doelmatiger aanwending van het budget
gerechtskosten. Om de arrondissementen kennis te laten maken en ervaring op
te laten doen met budgettering voor gerechtskosten is gekozen voor een proeftermijn.
Bij gebleken effect zal deze regeling een definitief karakter krijgen. 120De financiering van Slachtofferhulp Nederland, de Buro's slachtofferhulp
en het Landelijk Bureau LOS vindt plaats door drie financieringsstromen: de
overheid (Justitie, VWS en V&W), de gemeenten en het Fonds Slachtofferhulp.
Is de regering van mening dat de financiering van Slachtofferhulp op deze
manier voldoende is veiliggesteld? Zijn de middelen voor Slachtofferhulp voldoende
om aan de toegenomen vraag te kunnen voldoen? (blz. 128).Voor de financiering van slachtofferhulp kan uit genoemde bronnen worden
geput. Daarmee komt tot uiting dat de zorg voor slachtoffers van criminaliteit
een verantwoordelijkheid is die Justitie met andere instanties deelt. Medefinanciering
uit de samenleving via het Fonds Slachtofferhulp maakt bovendien duidelijk
dat slachtofferhulp maatschappelijk geworteld is. Met de terbeschikking staande
middelen is de financiering van slachtofferhulp – inclusief de toegenomen
vraag – op dit moment voldoende gewaarborgd. Mochten er signalen komen
dat zich knelpunten voordoen dan zal in overleg met de betrokken departementen
en instanties worden bezien welke maatregelen genomen kunnen worden. 121Hoe kan de verlaging van de bijdrage aan de Dienst Justitiële
Inrichtingen in 1999 worden verklaard? (blz. 132).De verlaging van het bijdrageartikel in 1999 ten opzichte van 1998 houdt
met name verband met een hogere overboeking naar de begroting van VROM voor
de bouw van SOV-, Jeugd-, en TBS-plaatsen. 122De Klachtencommissie Tolken geeft in haar jaarverslag te kennen met
de IND heldere afspraken te willen maken over de voorwaarden waaronder zij
haar algemene advies- en signaleringstaken kan uitvoeren en de manier waarop
de IND met haar adviezen omgaat. Volgens de Klachtencommissie blijft de respons
van de IND beperkt. Wat is de reactie van de regering hierop? (blz. 133).In het periodieke overleg tussen de IND-directie en de Klachtencommissie
Tolken van 3 september zijn, mede naar aanleiding van het jaarverslag van
de Klachtencommissie Tolken, afspraken gemaakt die tegemoet komen aan de wensen
van de Klachtencommissie Tolken en de IND. Uit deze afspraken blijkt dat de
IND-directie veel waarde hecht en waardering heeft voor het functioneren van
de Klachtencommissie Tolken. Zo is voorzien in een periodiek overleg op zowel
Directie-niveau als op operationeel niveau. Daarnaast zijn contactpersonen
aangewezen bij de Klachtencommissie Tolken en de IND-directie om een tijdige
en regelmatige informatie-uitwisseling te bewerkstelligen en miscommunicatie
te voorkomen. Voorts is overeengekomen dat de IND schriftelijk zal reageren
op uitspraken in individuele zaken en op algemene aanbevelingen.Verder is aan de Klachtencommissie Tolken toegezegd dat zij door de IND
tijdig zullen worden geïnformeerd over alle relevante ontwikkelingen
met betrekking tot de tolken. 123Wordt bij de beleidsontwikkelingen ook aandacht gegeven aan de mogelijkheid
tot gesubsidieerde aanbieding van juridische adviezen en bemiddeling? (blz.
149).In de beantwoording van de vragen 21 en 22 is dit verband al nadrukkelijk
gelegd. 124Kan de daling van het bedrag dat wordt ontvangen door Mulder-transacties
worden verklaard? (blz. 167).Van een afname van de begrote ontvangsten op grond van Mulder-overtredingen
is geen sprake. Door een herindeling van de economische en functionele classificatie
van het begrotingsartikel Boeten en Transacties is het oorspronkelijke artikelonderdeel
«Transacties» uitgesplitst in de twee artikelonderdelen «OM-Transacties»
en «Transacties in handen van politie (Mulder)». Door de presentatiewijze
is wellicht de indruk ontstaan van een daling daar waar sprake is van een
toename. Het totaal van de twee laatst genoemde artikelonderdelen voor het
begrotingsjaar 1998 betreft een hoger bedrag dan het oude artikelonderdeel
«Transacties» in voorgaande begrotingsjaren. 125Wat is de reden dat de bijdrage aan het IOM ten opzichte van 1997
is gedaald? (blz. 171). De schijnbare daling van de IND-bijdrage aan het IOM kan als volgt worden
verklaard. De jaarlijkse bijdrage aan het IOM bedraagt maximaal 3,5 miljoen
gulden. De begrotingspost «subsidies» is in 1998 0,4 miljoen gulden
lager, omdat in 1997 een aantal incidentele subsidies is verstrekt. Deze subsidies
zijn verstrekt aan organisaties met vergelijkbare doelstellingen als het IOM,
zoals de Stichting Esperanza en de Stichting Doormigratie. 126Zijn er volgens de prognoses over de op te leggen strafrechtelijke
straffen en maatregelen en de civielrechtelijke maatregelen bij de geplande
uitbreidingen in de justitiële jeugdinrichtingen capaciteitsproblemen
te verwachten? (blz. 179).Zie het antwoord op vraag 106. 127Is de uitbreiding van de TBS-inrichtingen in de vorm van noodmaatregelen
en structurele uitbreiding voldoende om de capaciteitstekorten op te heffen?
Zijn er volgens de prognoses nog tekorten te verwachten? (blz. 180).De noodmaatregelen die thans worden uitgewerkt en de structurele capaciteitsuitbreidingen
zorgen in de loop van volgend jaar voor een sterke afname van de thans bestaande
grote spanning tussen de vraag naar en het aanbod van TBS-plaatsen. Uit de
vergelijking tussen de begin 1996 opgestelde prognoses met de recente gegevens
over de ontwikkeling van de bruikbare capaciteit komt naar voren dat na 1998
deze spanning zal zijn opgelost. Daarbij wordt ervan uitgegaan dat de taakstelling
van 40 doorstroomplaatsen binnen de GGZ in 1998 zal worden gerealiseerd.De prognoses zijn vanzelfsprekend gebaseerd op de huidige informatie over
het aantal onherroepelijke TBS-vonnissen en de gemiddelde verpleegduur. Er
zijn signalen dat het aantal veroordelingen tot TBS met verpleging het afgelopen
jaar wederom sterk is gestegen. Indien op grond van het inmiddels nieuw ontwikkeld
prognosemodel blijkt dat deze signalen juist zijn, dienen de prognoses te
worden bijgesteld.Door middel van nieuw beleid probeer ik de druk op de capaciteit te verlichten.
In het kader van een onlangs door het kabinet ingestelde tweede Interdepartementaal
BeleidsOnderzoek (IBO) naar de TBS wordt onderzocht in hoeverre de intramurale
behandelingsduur kan worden teruggebracht. Indien dit mogelijk zou zijn zonder
afbreuk te doen aan het beveiligingskarakter en de effectiviteit van de maatregel,
dan zal daarvan een matigend effect op de capaciteitsdruk uitgaan. Hetzelfde
geldt voor de maatregelen waartoe het kabinet heeft besloten op grond van
een vorig IBO «Doelmatig behandelen», waarover ik u eerder berichtte
(TK 96/97, 24 561, nr.1). De effecten daarvan zullen pas over enige tijd
merkbaar zijn.In de onderstaande staat is de ontwikkeling van vraag en aanbod op grond
van de thans beschikbare gegevens uitgewerkt, waarbij bij de vraag de 40 doorstroomplaatsen
bij de GGZ buiten beschouwing zijn gelaten. Vraag en aanbod in de sector TBS  Vraag
gemiddeld per jaar prognose (februari '96)Aanbod eind van het jaar
bruikbare capaciteit (inzicht najaar '97) Ultimo  19979318721998985997 19991 0221 020 20001 0591 069128Wanneer zal het kabinetsstandpunt met betrekking tot het rapport
«Forensische zorg» aan de Kamer worden gezonden? (bijlagen, blz.
15).Spoedig. In elk geval nog dit jaar.XNoot1Samenstelling: Leden: V.A.M. van der Burg (CDA), voorzitter, Schutte (GPV),
Korthals (VVD), Janmaat (CD), Soutendijk-van Appeldoorn (CDA), Van de Camp
(CDA), Swildens-Rozendaal (PvdA), ondervoorzitter, M.M. van der Burg (PvdA),
Scheltema-de Nie (D66), Kalsbeek-Jasperse (PvdA), Zijlstra (PvdA), Van Heemst
(PvdA), Aiking-van Wageningen (Groep Nijpels), Rabbae (GroenLinks), Koekkoek
(CDA), J.M. de Vries (VVD), Van Oven (PvdA), Van der Stoel (VVD), Dittrich
(D66), Verhagen (CDA), De Graaf (D66), Rouvoet (RPF), B.M. de Vries (VVD),
O.P.G. Vos (VVD) en Van Vliet (D66).Plv. leden: Smits (CDA), Van den Berg (SGP), Van Blerck-Woerdman (VVD),
Marijnissen (SP), Bremmer (CDA), Doelman-Pel (CDA), Van Traa (PvdA), Feenstra
(PvdA), Bijleveld-Schouten (CDA), Rehwinkel (PvdA), Vliegenthart (PvdA), Apostolou
(PvdA), R.A. Meijer (Groep Nijpels), Sipkes (GroenLinks), Biesheuvel (CDA),
Rijpstra (VVD), Middel (PvdA), Passtoors (VVD), Van Boxtel (D66), Van der
Heijden (CDA), Roethof (D66), Leerkes (U55+), Van den Doel (VVD), Weisglas
(VVD) en De Koning (D66).XNoot1Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25600-VI-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl