Evaluatie orgaandonatie; Kabinetsstandpunt over een eventueel nieuw beslissysteem
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28140, nr. 18

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

31-12-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

28140 nr. 18

17-12-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Hoofdlijnen onderzoek1.1 Algemeen1.2 Beleidsmatige afweging van het onderzoek2. Het standpunt van het kabinet over de vraag of er gronden
zijn het ADR-systeem in Nederland in te voeren2.1 Mogelijke effecten van de invoering van het ADR-systeem
op het aanbod van postmortale donororganen.2.2 Draagvlak2.3 Juridisch/ethische aspecten2.4 Kosten gemoeid met de invoering van het ADR-systeem2.5 ConclusiesOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28140Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 31 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 140Evaluatie orgaandonatienr. 18BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORTAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 17 december 2004Met mijn brief van 17 september 2004, kamerstuk 28 140, nr. 17,
inzake actieve donorregistratie, heb ik u het NIVEL-rapport «Actieve
donorregistratie? Een onderzoek naar de mogelijke reacties op de introductie
van een actieve donorregistratie» (het onderzoek) doen toekomen. Het
onderzoek sluit aan bij de tweede evaluatie van de Wet op de orgaandonatie
(WOD) door ZonMw. Het kabinet heeft in de brief van 18 juni 2004 (Tweede
Kamer, vergaderjaar 2003–2004, 28 140, nr. 16; zie bijlage)1 over de tweede evaluatie van de Wet op de orgaandonatie
(WOD) geconcludeerd dat op basis van de onderzoeksresultaten van ZonMw er
geen evidentie is dat de verandering van het Nederlandse systeem voor orgaandonatie –
van een toestemmingsysteem naar een bezwaarsysteem – een positief effect
zal hebben op het aanbod van postmortale donororganen. Er bestaat zelfs het
risico dat het aantal orgaandonaties zal afnemen. Dit heeft te maken met het
feit dat een overgang naar een bezwaarsysteem vermoedelijk gepaard zal gaan
met een aanzienlijke toename van het aantal geregistreerde bezwaren. Hiernaast
zullen ook in een bezwaarsysteem de nabestaanden altijd een rol blijven spelen
bij de donatiebeslissing. Wel heeft het kabinet toen aangekondigd het voorstel
van het NIGZ voor een actief donorregistratiesysteem (ADR-systeem) nog nader
te laten onderzoeken.Bij dezen bied ik u thans het kabinetsstandpunt aan over de vraag of de
resultaten van het aanvullende onderzoek aanleiding zijn om een nieuw besluit
te nemen over het beslissysteem.De indeling van de brief is als volgt:1 Hoofdlijnen onderzoek1.1 Algemeen1.2 Beleidsmatige afweging van het onderzoek2 Het standpunt van het Kabinet over de vraag of er gronden zijn het ADR-systeem
in Nederland in te voeren2.1 Mogelijke effecten van de invoering van het ADR-systeem op het aanbod
van postmortale donororganen2.2 Draagvlak2.3 Juridisch/ethische aspecten2.4 Kosten gemoeid met de invoering van het ADR-systeem2.5 Conclusies1. Hoofdlijnen onderzoek1.1 AlgemeenHet ADR-systeem komt in essentie erop neer dat (eenmalig) alle niet geregistreerden
en daarna (jaarlijks) alle 18 jarigen het huidige donorformulier toegestuurd
krijgen waarmee zij hun keuze kunnen laten registreren. Daarbij hebben zij
de vier huidige keuzeopties (toestemming, geen toestemming, beslissing overlaten
aan de nabestaanden, beslissing overlaten aan bepaalde nabestaanden). Van
de mensen die niet reageren, wordt aangenomen dat ze donor zijn. Zij zullen
ook als zodanig geregistreerd worden en krijgen daarvan na zes weken een bevestiging
thuisgestuurd. Desgewenst kunnen zij de registratie dan en ook nadien wijzigen.
Er worden dus twee momenten geïntroduceerd waarbij mensen eraan herinnerd
worden om gebruik van hun zelfbeschikkingsrecht te maken.In de kern wordt het principe van de veronderstelde toestemming toegepast.
Een belangrijk verschil met een «gewoon» bezwaarsysteem is evenwel
dat het ADR-systeem zoveel mogelijk aansluit bij de huidige registratiesystematiek.
Het blijft te allen tijde mogelijk de huidige keuzeopties te laten registreren
(door direct bij de aanschrijving te reageren) of daar op enig moment later
op terug te komen (door een wijzigingsformulier aan te vragen en op te sturen).De uitkomsten van het onderzoek van het NIVEL zijn – vergeleken
met de resultaten van het eerdere onderzoek van ZonMw over de mogelijke introductie
van een bezwaarsysteem – op zich zelf genomen interessant. Volgens het
onderzoek zal het aantal geregistreerde donoren stijgen. Verder scoort het
ADR-systeem in het onderzoek goed op de potentiële risicofactoren (geregistreerde
weigeringen en instemming door nabestaanden) van het bezwaarsysteem. Weliswaar
zal waarschijnlijk het aantal geregistreerde weigeringen stijgen maar minder
sterk dan vóór het onderzoek werd verwacht. Verder geeft het
onderzoek aan dat nabestaanden ingeval van het ADR-systeem vaker geneigd lijken
in te stemmen met donatie. Daaruit mag worden afgeleid dat een geregistreerde
toestemming – ook al is deze het gevolg van niet reageren – voor
de nabestaanden kennelijk een zo belangrijk gegeven is dat zij vaker met donatie
instemmen dan wanneer geen toestemming is geregistreerd.1.2 Beleidsmatige afweging van het onderzoekWelke waarde moet nu aan het onderzoek worden gegeven? Het onderzoek is
uitgevoerd onder de leden van het Consumentenpanel Gezondheidszorg van het
NIVEL. Aan deze leden is gevraagd hoe zij denken te reageren op een aantal
voorgelegde situaties. Door de respons van het panel te wegen naar geslacht
in combinatie met de registratie in het donorregister is ervoor gezorgd dat
het panel een exacte afspiegeling vormt van de Nederlandse bevolking wat betreft
eerder genoemde kenmerken. Bij dit type onderzoek is het volgens het NIVEL
niet mogelijk om precieze uitspraken te doen over de effecten van het ADR-systeem.
Het gaat altijd om veronderstellingen die zo goed mogelijk worden gefundeerd.
In alle gevallen zijn de antwoorden omgeven met enige onzekerheid. Eén
van de redenen hiervoor is dat mensen wel gevraagd kan worden
hoe zij denken te gaan reageren, maar dat dit geen zekerheid biedt over hun
feitelijke gedrag. Het is dus mogelijk dat meer mensen een weigering zullen
laten registreren dan nu uit dit onderzoek naar voren komt, terwijl het anderzijds
ook mogelijk is dat meer mensen niet zullen reageren en dus wel als donor
worden geregistreerd. Hoe dit precies in de praktijk zal uitwerken is niet
zeker. Zeker is volgens het NIVEL, dat deze manier van werken zal leiden tot
meer geregistreerde toestemmingen in absolute zin dan bij het huidige systeem
en bij de introductie van een gewoon bezwaarsysteem. Dit hoeft echter niet
automatisch te leiden tot meer donaties omdat een geregistreerde toestemming
niet altijd tot orgaandonatie zal leiden. Dit komt onder meer doordat nabestaanden,
vaker dan onder het huidige toestemmingssysteem het geval is, bij geregistreerde
toestemming bezwaren zullen hebben tegen donatie. Met de absolute waarde van
de antwoorden moet dus voorzichtig worden omgegaan. De relatieve waarde van
de antwoorden is een stuk betrouwbaarder.2. Het standpunt van het kabinet over de vraag of er gronden
zijn het ADR-systeem in Nederland in te voerenEr is een groot tekort aan donororganen. Ruim 1400 mensen staan in Nederland
op de wachtlijst voor een donororgaan. Het beleid van het kabinet is gericht
op het terugdringen van dit grote tekort. De vraag of het ADR-systeem een
positief effect heeft op het aantal beschikbare postmortale donoren staat
voor het kabinet dan ook centraal. In het afwegingsproces of er gronden zijn
om in Nederland het ADR-systeem in te voeren is het echter essentieel dat
ook andere belangen worden meegewogen. Daarbij gaat het om aspecten zoals
het zelfbeschikkingsrecht van de donor, draagvlak en kosten. In het vervolg
ga ik nader op deze aspecten in.2.1 Mogelijke effecten van de invoering van het ADR-systeem
op het aanbod van postmortale donororganen.Het NIVEL heeft drie scenario's bezien (huidig toestemmingssysteem, bezwaarsysteem
en het ADR-systeem). De variabelen in deze scenario's zijn: (1) het beslissysteem,
(2) het aantal geregistreerde weigeringen/toestemmingen en (3) de mate waarin
nabestaanden in zullen stemmen met donatie. Dergelijke scenario's zijn ook
gepubliceerd in de tweede evaluatie van de Wet op de Orgaandonatie. Deze scenario's
zijn een hulpmiddel om een beter inzicht te verkrijgen in mogelijke opbrengsten.
Het laat zien hoe twee elementen (de registratiegraad én de beslissingen
na overlijden, van vooral nabestaanden) het aantal te verwachten donoren beïnvloeden.De volgens het NIVEL meest realistische scenario's leiden tot de volgende
conclusies.1. Als – onder het huidige beslissysteem – het lukt om het
aantal nabestaanden dat instemt met donatie met 10% te laten stijgen dan betekent
dit een toename van het aantal donoren van de huidige – theoretische –
waarde van 214 naar 252 per jaar.2. Introductie van een bezwaarsysteem, zonder het behoud van de mogelijkheid
om ook toestemming te registreren, leidt op zijn best tot een aantal van 220
donoren. Het is niet onwaarschijnlijk dat het zal leiden tot minder donoren.3. De introductie van de actieve donorregistratie kan, als het inderdaad
lukt om van 45% van de bevolking een toestemming te registreren, en als nabestaanden
in grote mate (80%) instemmen met donatie bij een geregistreerde toestemming
leiden tot een aantal van 248 donoren.Het NIVEL is van oordeel dat het ADR-systeem aan te bevelen is indien
om enige reden gekozen zou worden voor een bezwaarsysteem. Het NIVEL concludeert
niet dat het ADR-systeem te prefereren is boven het huidige systeem. Naar
de mening van het NIVEL ontlopen de meest realistische scenario's voor het
huidige beslissysteem (er vanuit gaande dat een groei van 10% mogelijk is)
en het ADR-systeem elkaar niet echt veel. Het NIVEL stelt dan ook dat de beslissing
om al dan niet over te gaan van het huidige systeem op het ADR-systeem niet
eenduidig op grond van het onderzoek genomen kan worden.Het NIVEL gaat daarbij wel uit van een keuze tussen óf het huidig
systeem met aanvullend beleid óf alleen invoeren van het ADR-systeem.
Indien wordt uitgegaan van een gecombineerde aanpak (invoering ADR-systeem
én aanvullend beleid), zal men bij het derde scenario naar schatting
uitkomen op 264 donoren per jaar.2.2 DraagvlakUit het onderzoek van het NIVEL kan worden geconcludeerd dat de Nederlandse
bevolking een voorkeur heeft voor het huidige beslissysteem. Het huidige systeem
heeft de voorkeur van 46% van de respondenten. Het ADR-systeem, dat elementen
van het bezwaarsysteem bevat, heeft de voorkeur van 35,8% en het «gewone»
bezwaarsysteem heeft de voorkeur van 17,3%.De Coördinatiegroep Orgaandonatie is van oordeel dat in Nederland
het ADR-systeem ingevoerd moet worden omdat dit systeem gecombineerd met ondersteunende
maatregelen tot een groter aantal donaties zal kunnen leiden. Het advies van
Coördinatiegroep is tegelijkertijd met het aanbieden van het onderzoek
van het NIVEL aan uw Kamer toegezonden.2.3 Juridisch/ethische aspectenHet kabinet acht het ADR-systeem op zich zelf genomen verdedigbaar omdat
er voor de burger twee expliciete beslismomenten zijn ingebouwd: ontvangst
van het donorformulier met mogelijkheid tot reactie én ontvangst van
de bevestiging van de registratie met mogelijkheid tot reactie, terwijl bovendien
de mogelijkheid van een latere herziening van de registratie gehandhaafd blijft.
Hierdoor krijgt de burger de gelegenheid om eenvoudig gebruik te maken van
zijn zelfbeschikkingrecht en om zijn eventuele bezwaar kenbaar te maken.Desalniettemin bestaat naar het oordeel van het kabinet het risico dat
het systeem vanwege de veronderstelde toestemming wordt ervaren als een geen-bezwaarsysteem.
Volgens het onderzoek bestaat bij minder dan één vijfde van
de Nederlanders daarvoor draagvlak. Verder zijn er bij de eventuele keuze
voor het ADR diverse vragen waarop een antwoord moet worden gegeven.Een bijzonder kenmerk van het ADR-systeem is dat registratie van toestemming
in het donorregister feitelijk op twee manieren tot stand kan komen, namelijk
door registratie van een door betrokkene getekende wilsbeschikking én
door registratie op basis van het feit dat betrokkene niet gereageerd heeft
op de mailings en de algemene publieksvoorlichting. Juridisch zouden aan beide
toestemmingen dezelfde rechtsgevolgen moeten worden verbonden. Wil het ADR-systeem
kunnen slagen dan lijkt het voorwaarde dat de arts die de donatievraag stelt
geen onderscheid zal moeten maken tussen een «getekende wilsbeschikking»
en het feit dat de betrokkene «alleen maar» niet gereageerd heeft.
De vraag is of dit in de artsenpraktijk feitelijk houdbaar is.Een aspect dat ook bijzondere aandacht vraagt bij de introductie van het
ADR-systeem is de positie van wilsonbekwame personen binnen dat systeem. De
huidige wet sluit personen die niet in staat zijn tot een redelijke
waardering van hun belangen ter zake (wilsonbekwamen) uit van donatie. De
consequentie van de invoering en toepassing van het ADR-systeem is evenwel
dat men als donor wordt geregistreerd als men niet reageert. De vraag rijst
hoe zich dat verhoudt tot het uitgangspunt dat wilsonbekwamen geen donor mogen
zijn.2.4 Kosten gemoeid met de invoering van het ADR-systeemDe eenmalige kosten voor de invoering van het ADR-systeem worden in het
geval van een dubbele mailing inclusief voorlichting vooralsnog geraamd op
circa € 40 mln. Het gaat hierbij om een globale kostenindicatie.
Er is nog een aantal factoren waarvan de effecten nu nog niet goed kunnen
worden bepaald omdat ze mede afhankelijk zijn van de concrete invulling van
het ADR-systeem.2.5 ConclusiesNaar de mening van het kabinet zijn er op zich zelf genomen aanwijzingen
dat het ADR-systeem in potentie mogelijkheden biedt voor een groei van het
aantal orgaandonoren. Tegelijkertijd moeten de relatief gunstige cijfers uit
het onderzoek zoals ook door het NIVEL wordt aangegeven met de nodige voorzichtigheid
bekeken worden. Het risico is er bijvoorbeeld dat meer mensen een weigering
laten registreren dan nu uit dit onderzoek naar voren komt. Zou het lukken
onder het huidige systeem het aantal nabestaanden dat instemt met donatie
met 10% te laten stijgen dan ontlopen de meest realistische scenario's elkaar
vrijwel niet.Het ADR-systeem is op zich zelf genomen verdedigbaar doordat er voor de
burger twee expliciete beslismomenten zijn ingebouwd om van hun zelfbeschikkingsrecht
actief gebruik te maken. In het veld van diegenen die zich met orgaandonatie
bezighouden is er voldoende draagvlak. Toch moet niet worden uitgesloten dat
de Nederlandse bevolking een duidelijke voorkeur heeft voor het huidige beslissysteem
ten opzichte van het ADR en een bezwaarsysteem. Ook zijn er nog diverse praktische
vragen en ethische aspecten, zoals de positie van de wilsonbekwame personen,
waarvoor indien het ADR-systeem zou worden ingevoerd een oplossing gevonden
moet worden.Op basis van het onderzoek van het NIVEL constateert het kabinet dat onvoldoende
is vast komen te staan dat het ADR-systeem tot substantieel meer donororganen
zal leiden dan door effectuering van de maatregelen genoemd in mijn brief 18 juni
2004. Daarbij is het onzeker of het feitelijk gedrag van de Nederlandse bevolking
zal overeenstemmen met de resultaten van het onderzoek en dus dat er een risico
is dat het aantal donaties minder is dan het huidige systeem. Ondanks alle
voorlichting en publiciteit is niet uit te sluiten dat het ADR-systeem toch
als een bezwaarsysteem ervaren wordt. Bovendien zijn de kosten van invoering
van het ADR-systeem aanzienlijk.Alles afwegend komt het kabinet tot de conclusie dat het beter is om nu
niet het ADR-systeem in Nederland in te voeren, maar verder in te zetten op
een betere benutting van de mogelijkheden binnen het huidige systeem.Ik ben er dan ook van overtuigd dat we met de reeds genomen maatregelen
op de goede weg zijn. Maar het moet en kan nog beter. De evaluatie van ZonMw
laat zien dat hiertoe mogelijkheden zijn. De aanvullende maatregelen van het
Kabinet om het aantal orgaandonaties te bevorderen zijn gericht op het aantal
registraties, de benadering van de nabestaanden, het verbeteren van de organisatie
van de orgaandonatie en andere bronnen van donororganen. Bijvoorbeeld door
opnieuw, indringend en herhaaldelijk het donorformulier bij de afgifte van
het paspoort onder de aandacht van de Nederlandse bevolking te brengen kan
het aantal geregistreerde donoren toenemen. Een ander voorbeeld
is de pilot requestorfunctie waarin door middel van inzet van «requestors»
bij het voeren van het gesprek met de nabestaanden getracht wordt om in meer
situaties dan nu toestemming voor donatie te krijgen. Indien de evaluatie
van de pilot requestorfunctie begin 2005 daartoe aanleiding geeft zal zo spoedig
mogelijk een start worden gemaakt met de verdere invoering van de requestor
in de Nederlandse ziekenhuizen. Ook zal getracht worden door veranderingen
in de ziekenhuizen zelf het bestaande donatiepotentieel in de toekomst nog
beter te benutten. Voorts hoopt het kabinet dat de nu bij de Tweede Kamer
aanhangige wijziging van de WOD zo spoedig mogelijk wordt afgerond.In mijn brief van 18 juni 2004 over de tweede evaluatie van ZonMw
(zie bijlage) ging ik nader in op deze aanvullende maatregelen. Door gelijktijdige
inzet op deze verschillende strategieën moet het mogelijk zijn om binnen
het huidige systeem het aantal donororganen toe te laten nemen.De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,J. F. HoogervorstXNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28140-18.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl