Wijziging Wetboek van Strafrecht, Wetboek van Strafvordering en enige andere wetten (videoconferentie in het strafrecht); Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29828, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

03-11-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

29828 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamALGEMEEN1. Inleiding2. Videoconferentie in (inter)nationaal perspectief3. Voorgeleiding per videoconferentie in relatie tot het
EVRM4. Experimenten met telehoren5. Opzet van de regeling6. Praktische uitvoering7. Aanpalende ontwikkelingen8. Financiële gevolgenARTIKELSGEWIJSArtikelen I en IIArtikel III, IV en VArtikel VIArtikel VIIArtikel VIIIOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29828Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 54 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 828Wijziging van het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering
en enige andere wetten in verband met het gebruik van de videoconferentie
in het strafrechtnr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGALGEMEEN1. InleidingHet voorliggende wetsvoorstel is aangekondigd in het door het vorige kabinet
vastgestelde veiligheidsprogramma «Naar een veiliger samenleving»
(kamerstukken II 2002/03, 28 684, nr. 1). Dit veiligheidsprogramma wordt
door het huidige kabinet ten volle onderschreven. In het Hoofdlijnenakkoord
is dan ook vastgelegd dat het programma zal worden uitgevoerd en aangevuld
(kamerstukken II 2002/03, 28 637, nr. 19, blz. 9).In het veiligheidsprogramma is opgenomen dat in telehoren in strafzaken
voor verdachten in de raadkamer zal worden voorzien om de efficiency van het
strafproces te verbeteren. In het wetsvoorstel is gekozen voor de term videoconferentie.
Op deze woordkeuze wordt in de artikelsgewijze toelichting ingegaan.Het onderhavige wetsvoorstel voorziet in een wettelijke regeling om het
horen per videoconferentie op verschillende momenten in het strafproces of
de aanloop daartoe mogelijk te maken. Dit is ruimer dan hetgeen in het veiligheidsprogramma
reeds werd aangekondigd, namelijk de verhoren van verdachten in raadkamer.
Op deze keuze wordt in paragraaf 5 nader ingegaan. Op verzoek van de
Raad voor de rechtspraak is het horen per videoconferentie van getuigen en
deskundigen toegevoegd. De voordelen van het horen per videoconferentie van
verdachten zijn gelegen in vermindering van vervoersproblemen en daarmee gepaard
gaande kosten. Door het horen per videoconferentie van getuigen en deskundigen
kan worden bespaard op de reiskosten van rogatoire commissies. Voorts wordt
verwacht dat met dit wetsvoorstel het aantal aanhoudingen tijdens het strafproces
zal verminderen en dat de wachttijden voor de terechtzitting afnemen.Het wetsvoorstel is voorgelegd aan de Raad voor de rechtspraak (RvdR),
de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak (NVvR), het College bescherming
persoonsgegevens, het College van Procureurs-Generaal, de Raad van Hoofdcommissarissen
en de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA). Deze adviezen hebben
aanleiding gegeven het wetsvoorstel op verschillende punten aan te passen.Door de RvdR en de NVvR wordt aangegeven dat videoconferentie ten opzichte
van een directe confrontatie een geringere communicatiewaarde heeft. Dit leidt
deze instanties tot de conclusie dat videoconferentie met name zal kunnen
worden toegepast in standaardsituaties en dat in gevallen waarop het aankomt
op de toetsing van de betrouwbaarheid van een afgelegde verklaring, terug
moet kunnen worden gegrepen op directe confrontatie. De NVvR acht met name
de voorgeleiding op grond van artikel 59a Sv voor de rechter-commissaris ongeschikt
voor videoconferentie. Ook het College van Procureurs-Generaal vraagt zich
af of het voor advies voorgelegde voorstel de stafrechtspraktijk voldoende
houvast zal geven. Hoezeer de techniek tegenwoordig ook bij een videoconferentie
de belangen van de procesdeelnemers kan waarborgen, het feit blijft dat een
videoconferentie anders is dan fysiek horen, alsdus het College. Vanuit de
NOvA wordt aangedrongen om videoconferentie te beperken tot in de wet aangegeven
gevallen en onder nader te bepalen voorwaarden. Gelet op de tot op heden uitgevoerde
experimenten, lijkt het de NOvA raadzaam de videoconferentie te beperken tot
het horen van de verdachte in het kader van de voorlopige hechtenis in eenvoudige
zaken die bij de politierechter zullen worden aangebracht. In onderdeel 5
zal nader worden ingegaan op deze adviezen en de invloed die zij op het wetsvoorstel
hebben gehad.De RvdR, NVvR en het College van Procureurs-Generaal vragen aandacht voor
de relatie van het onderhavige wetsvoorstel en het wetsvoorstel ter uitvoering
van de EU-overeenkomst betreffende wederzijdse hulp in strafzaken. Hierop
zal in onderdeel 2 nader worden ingegaan.Voorts vragen verschillende adviesinstanties aandacht voor de regeling
van de beslissingsbevoegdheid tot videoconferentie. RvdR en NVvR adviseren
hier in het wetsvoorstel duidelijkheid over te verschaffen. De NOvA acht videoconferentie
slechts toelaatbaar als de verdediging daarmee instemt. Ook op dit aspect
wordt in onderdeel 5 nader ingegaan. 2. Videoconferentie in (inter)nationaal perspectiefIn het kader van het internationale strafrecht is op 29 mei 2000
een overeenkomst gesloten tussen de EU-lidstaten, betreffende de rechtshulp
in strafzaken (Trb. 2000, 96). In dat kader is onder meer afgesproken dat
de lidstaten het horen van getuigen in of vanuit het buitenland door middel
van videoconferentie mogelijk moeten maken. De wetgeving die uitvoering geeft
aan deze overeenkomst is bij wet van 18 maart 2004 vastgesteld.1 Een rechtshulp verzoekende staat kan de aangezochte staat,
die lid is bij het EU-rechtshulpverdrag, verzoeken dat een getuige of deskundige
via videoconferentie wordt gehoord. In dat geval wordt het verhoor gedaan
door – of ligt de leiding van het verhoor bij – de buitenlandse
rechterlijke autoriteit, terwijl de getuige of deskundige zich in Nederland
bevindt. Op basis van deze wetgeving kunnen getuigen en deskundigen worden
gehoord die zich in Nederland bevinden en die door een rechter in het buitenland
gehoord moeten worden. De omgekeerde situatie waarin een zaak in Nederland
voor de rechter komt en getuigen of deskundigen in het buitenland moeten worden
gehoord is in artikel 539a Sv geregeld. In de wet van 18 maart 2004 is
ervoor gekozen om het via videoconferentie horen van personen in het buitenland
door Nederlandse rechterlijke autoriteiten via de rechter-commissaris te laten
verlopen.2 Met het onderhavige wetsvoorstel worden
de mogelijkheden op dit terrein gelijk gesteld aan de andere situaties van
horen die zich in het strafrecht voordoen.In het civiele recht heeft de Europese Unie op 28 mei 2001 de zogenaamde
EG-bewijsverordening vastgesteld.3 In deze verordening
is opgenomen dat het gerecht dat een gerecht in een andere lidstaat
verzoekt een handeling tot bewijsverkrijging te verrichten, daarbij kan vragen
dat gebruik wordt gemaakt van moderne communicatietechnologie, in het bijzonder
video- en teleconferencing. Aan zulk een verzoek moet in beginsel gevolg worden
gegeven. De verordening is op 1 januari 2004 van kracht worden. De bij
deze verordening behorende uitvoeringswetgeving is op 29 januari 2004
door de Tweede Kamer aangenomen en thans in behandeling bij de Eerste Kamer.1Ook bij internationale tribunalen kan gebruik worden gemaakt van het horen
van personen met moderne technieken. Zo regelen de artikelen 50 en 51 van
de Uitvoeringswet Internationaal Strafhof het verhoor van getuigen door middel
van videoconferentie. Het International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia
(ICTY) maakt eveneens gebruik van videoconferentie, zowel ten aanzien van
getuigen als van verdachten.Nationaal is in het vreemdelingenrecht geëxperimenteerd met telehoren
bij de toetsing van de vreemdelingenbewaring (zie hiervoor paragraaf 4).
De Vreemdelingenwet 2000 (artikel 97) biedt de mogelijkheid om bij algemene
maatregel van bestuur nadere regels te stellen over de wijze waarop de vreemdeling
wordt gehoord. In de memorie van toelichting bij het toenmalige wetsvoorstel
voor de Vreemdelingenwet 2000 is aangegeven dat hierbij gedacht kan worden
aan nadere regels over telehoren.3. Voorgeleiding per videoconferentie in relatie tot het
EVRMIn deze paragraaf zal worden ingegaan op de vraag hoe het horen per videoconferentie
zich verdraagt met de eisen die het EVRM stelt aan het strafprocesrecht. In
dit kader zijn de artikelen 5 en 6 van het EVRM relevant.Artikel 5 EVRM beschermt de persoonlijke vrijheid van de burger. Indien
iemand zijn vrijheid wordt ontnomen dient dit volgens een wettelijk omschreven
procedure plaats te vinden. Genoemde bepaling geeft de verdachte die is gearresteerd
het recht om voor de bevoegde rechterlijke instantie te worden geleid (eerste
lid, onderdeel c). Het derde lid van artikel 5 EVRM voegt hieraan toe dat
een ieder die is gearresteerd onverwijld voor een rechter, of een andere magistraat
die door de wet bevoegd is verklaard rechterlijke macht uit te oefenen, moet
worden voorgeleid.2Het Europese Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) heeft nooit een uitspraak
gedaan over de wijze waarop de voorgeleiding voor een rechterlijke instantie
gestalte zou moeten krijgen. Bij het opstellen van het EVRM zal uitgegaan
zijn van fysieke voorgeleiding, doch het EVRM is «a living instrument
that has te be interpreted in the light of present day conditions».
Bij de beantwoording van de vraag of naar hedendaagse maatstaven een andere
manier van voorgeleiden de toets van het EVRM kan doorstaan, is de doelstelling
van de voorgeleiding van belang. Daarover heeft het EHRM zich uitgelaten in
de zaak Schiesser. Volgens het EHRM is die doelstelling gelegen in het bij
wijze van speciale waarborg aan van hun vrijheid beroofde personen bieden
van een gerechtelijke procedure om willekeurige vrijheidsbeneming te voorkomen
en om te verzekeren dat de vrijheidsbeneming zo kort mogelijk zal duren (EHRM
4 december 1979, Serie A, 34, par. 30–31). Artikel 5, derde lid,
EVRM bevat volgens het EHRM een procedurele en een inhoudelijke eis: de desbetreffende
autoriteit zal enerzijds de (visie van de) voor hem geleide persoon moeten
horen en anderzijds inhoudelijk moeten beoordelen of er redenen zijn om de
detentie voort te zetten. Bij deze beoordeling zal hij ook willen betrekken
of de persoon fysiek in staat is om de detentie te ondergaan en tijdens zijn
arrestatie niet aan onevenredig geweld blootgesteld is geweest. In dat licht
is fysieke voorgeleiding het uitgangspunt maar behoeft een andere
wijze van voorgeleiding met behulp van moderne technieken niet uitgesloten
te zijn, mits de beeld en geluidsverbinding aan bepaalde kwaliteitseisen voldoet.Artikel 6 EVRM geeft regels omtrent een eerlijke behandeling van een zaak
binnen een redelijke termijn. Het biedt het recht op toegang tot de rechter
bij het vaststellen van burgerlijke rechten en verplichtingen en een openbare
behandeling. Ten aanzien van strafrechtelijke zaken geeft het derde lid onder
andere recht op verdediging en ondervraging van getuigen en het recht op een
tolk.Voor het onderhavige wetsvoorstel roept dit de vraag op of het horen per
videoconferentie de toegang tot de rechter beperkt op een wijze die niet verenigbaar
is met artikel 6 EVRM. Het EHRM leest in artikel 6 een recht om ter terechtzitting
aanwezig te zijn. Eerst wanneer de verdachte (of diens raadsman) bij de terechtzitting
aanwezig is kan hij namelijk gebruik maken van de hierboven vermelde rechten
zoals het ondervragen van getuigen. Zoals ook hieronder zal worden aangegeven,
krijgt het begrip terechtzitting een andere invulling wanneer gebruik gemaakt
wordt van videoconferentie. De zitting vindt plaats in de gerechtszaal, doch
via de videoverbinding komt een deel van hetgeen op de zitting geschiedt op
een andere dan de klassieke wijze tot de rechter en de andere aanwezigen in
de rechtszaal. Ook bij videoconferentie is de verdachte aanwezig op de zitting,
zij het niet lijfelijk. Door bij algemene maatregel van bestuur kwaliteitseisen
te stellen aan de beeld- en geluidsverbinding wordt bovendien veilig gesteld
dat in voldoende mate invulling wordt gegeven aan het recht om de terechtzitting
te kunnen volgen (vgl. de zaak Stanford (23 februari 1994, series A,
vol. 282-A)). De verdachte heeft het recht om actief deel te kunnen nemen
aan de zitting. Per videoconferentie is hij daartoe in staat.Voorts moet worden beoordeeld of bij het horen per videoconferentie in
voldoende mate sprake is van een openbare behandeling. Ook daarvan is sprake.
De openbaarheid van de zittingen waar dit aan de orde is wordt door een verhoor
per videoconferentie niet aangetast. Eventueel publiek kan op de gebruikelijke
wijze in de rechtszaal zitting nemen. Bij de gehouden experimenten was de
opstelling van de televisietoestellen of andere beeldschermen zodanig dat
ook anderen dan de rechter de beelden konden zien.Het recht om getuigen te (doen) ondervragen wordt evenmin beperkt door
videoconferentie. Ook via deze verbinding kan de verdachte de getuige (doen)
ondervragen.De regering concludeert derhalve dat een wettelijke regeling waarbij de
voorgeleiding en behandeling ter terechtzitting plaatsvindt door middel van
videoconferentie, mits aan bepaalde kwaliteitseisen wordt voldaan niet onverenigbaar
is met de in dit opzicht uit het EVRM voortvloeiende eisen. Daarbij komt dat
indien de rechter dit noodzakelijk acht tot een fysiek verhoor kan besluiten.4. Experimenten met telehorenIn het vreemdelingenrecht en in het strafrecht hebben experimenten met
telehoren plaatsgevonden. In deze paragraaf zal kort verslag worden gedaan
van de ervaringen en bevindingen ter zake van deze experimenten. De aanbevelingen
die bij de evaluatie van de experimenten zijn gedaan hebben bij de opstelling
van dit wetsvoorstel een belangrijke rol gespeeld en zullen dat bij de daadwerkelijke
invoering van het horen per videoconferentie ook doen.In het verleden is op beperkte schaal geëxperimenteerd met telehoren
in het strafrecht. In Assen is in 1995 een proef gedaan voor het raadkamerverhoor bij de verlenging van de voorlopige hechtenis. De proef vond
plaats op vrijwillige basis en duurde vijf weken. Door de beperking van de
proef tot verlenging van de voorlopige hechtenis was het evenwel niet eenvoudig
voldoende verdachten voor de zitting te vinden. In de rechtszaal waren twee
camera's en twee televisietoestellen aanwezig zodat de verschillende aanwezigen
goed in beeld konden worden gebracht. De rechter bepaalde welke beelden te
zien waren. De verdachte kreeg steeds de persoon te zien die aan het woord
was. Alle zittingen liepen wat de videoconferentie betreft goed. De deelnemers
waren zeer te spreken over de kwaliteit en de wijze van communiceren. De bediening
van de apparatuur door de rechter leverde geen problemen op. Het oordeel over
de kwaliteit was positief. Bovendien werd verwacht dat de kwaliteit met de
komst van digitale telefoonlijnen alleen nog maar zou verbeteren.1 Naast deze vooral technische analyse werden bij dit experiment
ook de psychologische aspecten onderzocht door Universiteit van Amsterdam.2 Met name de rechters en officieren van Justitie waren
positief over de proef, de advocaten waren over het algemeen wat minder positief
omdat zij het persoonlijk contact met de cliënt misten. Wel vonden zij
het prettig dat zij de verdachte in het gezicht konden zien, hetgeen bij een
normale zitting doorgaans niet mogelijk is (de advocaat neemt dan plaats achter
de verdachte). Ook waardeerden zij de mogelijkheid om tussentijds met de cliënt
telefonisch te overleggen als positief. De verdachten waren over het algemeen
ook positief. Omdat men voor het televerhoor niet uit de inrichting hoefde,
kon de onderbreking in het dagprogramma worden beperkt. Tijdens de proef bleek
dat de rechter (omwille van het experiment) meer aandacht aan de verdachte
schonk. De verdachten voelden zich meer op hun gemak. Voorts werd aangegeven
dat het televerhoor wellicht minder geschikt is als het om minder standaard
zaken gaat. Over de vraag of televerhoor geschikt zou zijn bij verzoeken tot
schorsing van de voorlopige hechtenis oordeelden de rechters en officieren
van Justitie positief. De advocaten oordeelden verdeeld. Ten aanzien van een
inhoudelijk televerhoor werd de twijfel groter. De deelnemende rechter gaf
aan dat in geval van een bekennende verdachte televerhoor mogelijk zou zijn;
de advocaten achtten het instrument voor dergelijke verhoren ongeschikt. Ten
aanzien van de plaats van de advocaat werd eveneens verschillend gedacht.
De meeste advocaten gaven aan liever bij de rechter te zijn in verband met
de overtuigingskracht van het pleidooi. De verdachten gaven aan dat zij liever
zouden hebben dat de advocaat bij het huis van bewaring zou zijn vanwege het
persoonlijk contact.Wat de psychologische aspecten betreft wordt in het rapport van de Universiteit
van Amsterdam aangegeven dat het de vraag is of en in welke mate bij een televerhoor
de uitvoering van bepaalde communicatieprocessen, die van belang kunnen zijn
voor een goede interactie, verstoord worden. Visuele signalen zijn op een
beeldscherm waarschijnlijk minder goed waarneembaar dan «face to face».
Afhankelijk van de geluidskwaliteit kunnen verbale signalen minder goed overkomen.
Hierbij kan ook een psychologische drempel om op deze wijze te communiceren
een rol spelen, waardoor wellicht ook minder (non)verbale signalen gegeven
worden. Het rapport concludeert dat ondanks de reserve die hier en daar wordt
geuit met televerhoor sprake is van een veelbelovende vernieuwing binnen het
strafrecht en dat er alle reden is om op meer en uitgebreide en systematische
schaal ervaring met deze techniek op te doen. Het rapport geeft daartoe een
aantal aanbevelingen.Een tweede proef in het strafrecht, in Rotterdam in 1995, waarbij telehoren
werd toegepast bij een voorgeleiding van een verdachte voor een (hulp)officier
van Justitie werd beëindigd omdat de rechter de televoorgeleiding in
strijd achtte met de artikelen 53 en 54 van het Wetboek van Strafvordering.
In deze gevallen heeft de rechter de na de televoorgeleiding gevolgde inverzekeringstelling
onrechtmatig bevonden en de onmiddellijke invrijheidstelling van
de verdachten bevolen. De rechtbank Rotterdam was van oordeel dat door de
televoorgeleiding niet was voldaan aan de eis van onverwijlde voorgeleiding
zoals bedoeld in artikel 54, derde lid, WvSv. Onder voorgeleiding dient, aldus
de rechtbank, een lijfelijke presentatie van een verdachte aan een (hulp)officier
van Justitie te worden verstaan.1In 1999 is een experiment gehouden bij de rechtbank Den Haag bij de toepassing
van vreemdelingenbewaring. De nadruk van dit experiment lag met name op de
technische aspecten van telehoren en op de vraag of telehoren een vorm van
horen is die kwalitatief voldoende is als alternatief voor een vis-à-vis
gehoor. In dit experiment waren vreemdeling en tolk samen met een procesbewaker
(een advocaat) in een gehoorruimte in het huis van bewaring te Alphen aan
de Rijn en bevonden de overige procesdeelnemers (rechter, IND-gemachtigde,
griffier en advocaat) zich in de zittingszaal in het gerechtsgebouw te Den
Bosch. Uit de evaluatie van dat experiment bleek dat telehoren als wijze van
horen aanvaardbaar is. Hoewel het horen niet volledig gelijk gesteld kon worden
met het horen ter zitting was de kwaliteit van de techniek tijdens de proef
van dien aard dat de belangen van de procesdeelnemers voldoende werden gewaarborgd.
De deelnemers waren overwegend positief over het experiment. Wel ervoer de
advocatuur het ontbreken van direct contact met de cliënt als een probleem.2Mede daarom is in 2001 bij de rechtbank Den Bosch een experiment gevolgd
waarbij, naast telehoren, gebruik werd gemaakt van het zogenaamde telepleiten.
Bij telepleiten zijn alle procesdeelnemers in de gehoorruimte in het huis
van bewaring, met uitzondering van de griffier en de rechter die zich in het
gerechtsgebouw bevinden. De doelstelling van dit experiment was om na te gaan
of er structurele factoren in de uitvoering zijn die een belemmering vormen
dan wel een risico zijn bij de invoering van het instrument telehoren/telepleiten.
Onderzocht werd welke voor- en nadelen betrokkenen in hun eigen werk ervaren
bij het horen van vreemdelingen op afstand. Tevens is beoordeeld aan welke
voorwaarden telehoren en telepleiten minimaal zou moeten voldoen om een bredere
inzetbaarheid van dit instrument naar tevredenheid te bereiken. Uit de evaluatie
van dit experiment werden de volgende conclusies getrokken. In het algemeen
werd telehoren/telepleiten een bruikbare optie gevonden voor het horen van
vreemdelingen in bewaringszaken. Zowel de variant van telehoren als de variant
van telepleiten zijn te gebruiken. De rechtsgang werd er niet door aangetast.
De waarborgen zoals onafhankelijkheid, openbaarheid en de mogelijkheid van
hoor en wederhoor blijven van kracht. Wel wordt de kwaliteit van het beeld
en het geluid als onvoldoende ervaren. Dit is zowel het geval bij telehoren
als bij telepleiten. Het rapport beveelt aan om de noodzakelijke kwaliteitseisen
aan de techniek helder te formuleren. Zowel telehoren als telepleiten bleken
bruikbare opties om structureel bij vreemdelingenbewaringszaken toe te passen.
Er is een lichte voorkeur voor telepleiten. Ten opzichte van een reguliere
zitting ontbreekt zicht op de non-verbale aspecten bij degenen die in een
andere ruimte zitten en is het lastig voor de rechter om de volledige regie
tijdens de zitting te houden. Deze nadelen leiden echter niet tot fundamentele
bezwaren tegen telehoren of telepleiten. De voordelen worden gezien in een
grotere efficiency vanwege het wegvallen van de vervoersproblematiek en daarmee
verband houdende wachttijden. Deze efficiencywinst kan pas optimaal worden
behaald, wanneer de technische, administratief-logistieke en organisatorische
knelpunten zijn opgelost en men aan de nieuwe werkwijze ook meer gewend is.3In 2003 is in de regio IJsselland een proef gestart bij twee politiebureaus
waarbij de eerste voorgeleiding voor de hulpofficier van Justitie als bedoeld in de artikelen 53 en 54 van het Wetboek van Strafvordering
(Sv) door middel van telehoren plaatsvindt. Hieraan zijn voorwaarden verbonden.
De verdachte moet vrijwillig meewerken, de delicten moeten van eenvoudige
aard zijn en er moet een gevangenisstraf van ten hoogste 4 jaar gevorderd
kunnen worden. Het College van Procureurs-generaal heeft ingestemd met deze
proef en heeft verzocht zaken waarbij televoorgeleiding is toegepast met voorrang
aan een rechterlijk oordeel te onderwerpen. De rechtbank heeft toegezegd een
eventueel negatief oordeel uitgebreid te motiveren.Na een periode van zes maanden werden de volgende conclusies getrokken.
De rechtmatigheids- en doelmatigheidstoets van de vrijheidsbeneming c.q. aanhouding
van de verdachte heeft sneller plaatsgevonden dan zonder gebruikmaking van
televoorgeleiding. Gemiddeld ging dit 30 minuten sneller, waardoor de verdachte
gemiddeld binnen 15 minuten na de aanhouding kon worden voorgeleid. Voor de
verdachten heeft dit ertoe geleid dat een kortere vrijheidsbeneming heeft
plaatsgevonden. Ook de verbalisanten waren hierdoor sneller weer voor andere
taken inzetbaar. De taakuitvoering van de hulpofficier van Justitie is effectiever
en efficiënter geworden door vermindering van de reisafstanden, en van
de daarmee gepaard gaande reistijden en door eerdere inzetbaarheid van de
hulpofficieren. Er is voorts sprake van vermindering van de veiligheidsrisico's
voor de hulpofficier van Justitie, voornamelijk in de avond en nachtelijke
uren, doordat de reisafstanden werden teruggedrongen. Er werden aanzienlijk
minder kilometers gereden. Als neveneffect werd gemeld dat de kwaliteit van
de voorgeleiding is toegenomen, nu meer tijd en rust kon worden genomen voor
de televoorgeleiding.1 In de proefperiode heeft
geen van de verdachten of advocaten bezwaar gemaakt tegen de televoorgeleiding.
Verschillende van de verdachten zijn veroordeeld, waarbij in het vonnis geen
speciale opmerking is gemaakt over de al dan niet toelaatbaarheid van de televoorgeleiding.5. Opzet van de regelingIn de vorige paragraaf werd reeds melding gemaakt van de uitspraak van
de Rechtbank te Rotterdam waardoor een experiment tot televoorgeleiding werd
afgebroken (zie noot 7). In deze uitspraak achtte de rechtbank de televoorgeleiding
in strijd met artikel 1 Sv. Zij oordeelde dat uit deze bepaling voortvloeit
dat de interpretatieruimte terzake van het Wetboek van Strafvordering beperkter
is dan op andere rechtsgebieden. Dit gold volgens de rechtbank zeker in het
aan de orde zijnde geval waarin de uitleg kon leiden tot een aanmerkelijke
inperking van grondrechten. In het experiment in IJsselland is een dergelijke
uitspraak (nog) niet gevallen. Nu de wetgeving onvoldoende duidelijkheid biedt
over het al dan niet toelaten van videoconferentie bij de voorgeleiding en
andere momenten in het strafproces waarin de verdachte gehoord wordt, is het
van belang dat hierover helderheid wordt geboden. Het onderhavige wetsvoorstel
beoogt die helderheid te verschaffen.Gekozen is voor een algemene regeling die videoconferentie mogelijk maakt
maar niet verplicht stelt. De verschillende onderdelen van de regeling worden
in deze paragraaf nader toegelicht.Het voorstel is door de algemene strekking daarvan ruimer dan hetgeen
in het veiligheidsprogramma is aangegeven. Wordt daar alleen gesproken van
de verhoren van verdachten in raadkamer, in het wetsvoorstel kan in beginsel
elke situatie waarin iemand wordt gehoord in het strafproces of de voorbereiding
daarvan per videoconferentie plaatsvinden. Videoconferentie kan een alternatief
zijn voor standaardzittingen, zoals de verlenging van de voorlopige hechtenis.
In de periode daarvoor kan het een alternatief zijn voor de voorgeleiding
aan de (hulp)officier. De ervaringen in de regio IJsselland hiermee
zijn positief. Uit de hiervoor omschreven experimenten blijkt dat bij inhoudelijke
zittingen ook gebruik gemaakt zou kunnen worden van videoconferentie, bijvoorbeeld
in eenvoudige zaken met een bekennende verdachte. Andere momenten, zoals de
ondervraging van de verdachte door de rechter-commissaris lenen zich wellicht
minder voor telehoren, zeker wanneer het complexe zaken betreft. Door in de
wetgeving de mogelijkheid te scheppen, doch geen verplichting op te leggen
kan de (hulp)officier van Justitie of de rechter zelf beoordelen welke vorm
hij wenselijk en verantwoord acht. In de inleiding werd reeds melding gemaakt
van de wens van de Raad voor de rechtspraak tot uitbreiding naar getuigen
en deskundigen. De mogelijkheid van het horen van deze personen met behulp
van moderne technieken is in het wetsvoorstel opgenomen.Videoconferentie kan in beginsel worden toegepast in alle situaties die
de strafwetgeving beschrijft waarin gesproken wordt van het horen, verhoren
of ondervragen van personen. Het is niet beperkt tot verdachten, en kan ook
worden toegepast bij getuigen, deskundigen, veroordeelden of andere personen
(bijvoorbeeld ouders in jeugdzaken). Met name bij de deskundigen kan efficiencywinst
worden behaald. Sommige expertise is schaars en kan soms niet eens binnen
Nederland gevonden worden. Het horen van een deskundige per videoconferentie
kan mogelijkheden openen om deskundigen te horen waarvan nu onder tijdsdruk
en praktische belemmeringen af wordt gezien. In ieder geval kunnen de kosten
van een dergelijk verhoor worden verminderd als de persoon niet naar de zitting
hoeft te komen, maar bijvoorbeeld op een politiebureau in zijn woonplaats
een verklaring per videoconferentie kan afleggen.De mogelijkheid van videoconferentie kan tevens efficiencywinst betekenen
ten aanzien van rogatoire commissies, dat wil zeggen dat de rechtbank buiten
het rechtsgebied onderzoekshandelingen verricht. Indien getuigen per videoconferentie
kunnen worden gehoord kan tijd en geld worden bespaard.Veroordeelden ten aanzien van wie een vordering tot tenuitvoerlegging
van een voorwaardelijk opgelegde straf of uitstel van de vervroegde invrijheidstelling
is ingediend kunnen ook per videoconferentie worden gehoord. Of het horen
per videoconferentie bij de andere personen zoals ouders of voogd vaak zal
worden toegepast zal de praktijk moeten uitwijzen.Tegen het wetsvoorstel dat aan de adviesinstanties is voorgelegd werden
bezwaren geuit. Van verschillende kanten werd betoogd dat de regeling te veel
ruimte zou bieden en te weinig houvast zou geven aan de praktijk om tot een
goede invoering van de videoconferentie over te gaan. De RvdR en de NVvR dringen
aan op een gefaseerde en zorgvuldige invoering van videoconferentie in het
strafrecht. Van de zijde van de advocatuur werd aangedrongen op een gedetailleerde
regeling waarin per geval zou worden aangegeven of videoconferentie al dan
niet mogelijk is. De NOvA stelde voor om slechts in die gevallen waarmee in
de experimenten ervaring is opgedaan over te gaan tot een wettelijke regeling.
Om aan deze bezwaren tegemoet te komen is in de voorgestelde bepalingen thans
opgenomen dat bij algemene maatregel van bestuur situaties worden aangegeven
waarin videoconferentie niet wordt toegepast.
Het uitgangspunt van het wetsvoorstel blijft dus dat videoconferentie in beginsel
in alle gevallen mogelijk is, het wordt alleen niet in alle gevallen tegelijkertijd
ingevoerd. In bij algemene maatregel van bestuur nader te bepalen gevallen
kan worden gewacht met de (wettelijke) invoering van videoconferentie. In
ieder geval zal gestart kunnen worden met de gevallen waarmee in de experimenten
ervaring is opgedaan. Voorts zal in overleg met betrokken partijen worden
bezien in welke overige gevallen invoering kan plaatsvinden. Op deze wijze
wordt tegemoet gekomen aan de wens van de rechtelijke macht en
de advocatuur en kan videoconferentie op een gefaseerde en zorgvuldige wijze
in het strafrecht worden ingevoerd. Ook kan op deze wijze invulling worden
gegeven aan het advies van de Raad van State om in het jeugdstrafprocesrecht,
vanwege het pedagogische karakter, steeds van lijfelijke aanwezigheid van
de jeugdige verdachte uit te gaan. Ingevolge artikel VII vervalt de inkadering
bij algemene maatregel van bestuur op een bij koninklijk besluit te bepalen
tijdstip. Voorts biedt ook de inwerkingtredingsbepaling van artikel VIII de
mogelijkheid om de wetgeving per arrondissement in werking te laten treden.
Ook deze bepalingen maken een zorgvuldige invoering mogelijk.Het wetsvoorstel omvat geen instemmingsrecht van de betrokken partijen
bij de toepassing van videoconferentie in het individuele geval, zoals door
de advocatuur en de Raad van State werd bepleit. In plaats daarvan voorziet
het tweede lid van de voorgestelde bepalingen in het bij algemene maatregel
van bestuur nader regelen hoe de betrokken partijen tevoren in de gelegenheid
worden gesteld hun visie over toepassing van videoconferentie kenbaar te maken.
Onderdeel hiervan is een regeling hoe in de praktijk de betrokken partijen
op de hoogte geraken van de toepassing van videoconferentie. Het maken van
bezwaar zou bijvoorbeeld kunnen doordat de advocaat contact opneemt met de
griffier van de rechtbank. De griffier zal dit bezwaar doorgeven aan de betrokken
rechter. Vervolgens zal de rechter een beslissing nemen of hij al dan niet
videoconferentie toepast. Een en ander zal voorafgaand aan het daadwerkelijke
verhoor plaats kunnen vinden.Degene die de belast is met het desbetreffende verhoor neemt de beslissing.
In de fase van voorgeleiding aan de hulpofficier van Justitie is dat de hulpofficier.
Bij de voorgeleiding voor de rechter-commissaris is deze de bevoegde autoriteit.De regering acht het niet wenselijk tegen de beslissing een afzonderlijk
rechtsmiddel open te stellen. Dit zou tot vertraging in het strafproces kunnen
leiden, hetgeen onwenselijk wordt geacht. De afwijzende beslissing zal in
het dossier worden opgetekend. Indien nodig kan hierop bij de inhoudelijke
behandeling van zaak op de terechtzitting of in hoger beroep worden teruggekomen.Indien achteraf door de rechter wordt vastgesteld dat de verdachte door
de genomen beslissing ernstig in zijn verdediging is geschaad kan hij dit
op verschillende wijze tot uitdrukking laten komen. Zo kan de rechter het
uit dat verhoor voortvloeiende bewijs verder buiten toepassing laten, of kan
hij in de strafmaat rekening hiermee houden. In zeer extreme gevallen zou
tot niet-ontvankelijkheid van het openbaar ministerie besloten kunnen worden.In het verlengde van de voorgestelde algemene maatregel van bestuur zullen
ook afspraken moeten worden gemaakt die voorzien in de handelswijze in het
geval zich in de justitiële inrichting waar de verdachte wordt gehoord,
een calamiteit voordoet, waardoor alle gedetineerden moeten worden ingesloten
en videoconferentie, althans op dat moment, geen doorgang kan vinden.De regelingen die het Wetboek van Strafvordering biedt om een bevel medebrenging
te gelasten blijven bestaan. Die medebrenging kan overigens ook zien op de
medebrenging naar de plaats van een videoverhoor.Het Wetboek van Strafvordering voorziet op enkele plaatsen in het verhoor
op een andere plaats dan bij de rechter. In artikel 202 Sv wordt bijvoorbeeld
bepaald dat in gevallen waarin de verdachte verhinderd is te verschijnen de
rechter-commissaris het verhoor kan laten plaatsvinden op de plaats waar hij
zich ophoudt. Het onderhavige wetsvoorstel tast deze regeling niet aan. Ook
als videoconferentie wordt ingevoerd kan er immers behoefte zijn aan deze
mogelijkheid, bijvoorbeeld wanneer een verdachte is opgenomen in een ziekenhuis.
Hetzelfde geldt voor artikel 212 Sv waarin het verhoor van een
getuige op een andere plaats door de rechter-commissaris is geregeld alsmede
artikelen 227, derde lid, en 234 Sv wat de deskundige betreft.Evenzo behoeft het bepaalde in artikel 318 Sv geen wijziging ingevolge
het onderhavige wetsvoorstel. Deze bepaling biedt de mogelijkheid voor de
rechtbank voor het houden van een schouw of het horen van getuigen of verdachten
elders dan in de gehoorzaal. De rechtbank kan dan bevelen dat de terechtzitting
tijdelijk wordt verplaatst.6. Praktische uitvoeringDe in paragraaf 4 genoemde evaluatieonderzoeken bieden een schat
aan informatie die gebruikt zal worden bij de implementatie van de wetgeving
ten aanzien van videoconferentie. Bij algemene maatregel van bestuur zullen
eisen worden gesteld aan de apparatuur opdat de kwaliteit en authenticiteit
van beeld en geluid kan worden gewaarborgd (zie de voorgestelde vierde leden).
Tevens zal worden voorzien in eisen die beogen te voorkomen dat beelden ten
onrechte worden onderschept door derden. Deze beveiligingseisen zijn met name
van belang bij zittingen die niet openbaar zijn.De opzet van de onderhavige regelgeving is flexibel genoeg om daaraan
op verschillende wijze invulling te kunnen geven. Zo kan de advocaat zelf
kiezen op welke plaats hij aanwezig is, bij de rechter of bij de verdachte.
Dat geldt vanzelfsprekend niet alleen voor de terechtzitting zelf, maar ook
voor andere verhoren, zowel van de verdachte als van getuigen en deskundigen.
Uit de evaluatieonderzoeken is gebleken dat wanneer een tolk vereist is, de
meest praktische keuze is om bij degene te zijn voor wie hij vertaalt.Videoconferentie kan in beginsel ook worden toegepast in het geval van
confrontatie van een verdachte met getuigen en deskundigen (artikel 189 Sv).
Wanneer de beeld- en geluidsverbinding tot stand is gekomen is sprake van
het «in elkanders tegenwoordigheid verhoren», zoals in deze bepaling
is verwoord.Van een verhoor per videoconferentie wordt een proces-verbaal gemaakt,
op gelijke wijze als gebeurt bij een «normaal» horen (zie o.a.
de artikelen 152, 153 en 172 Sv). Ook bij gebruikmaking van videoconferentie
blijft het proces-verbaal uitgangspunt van de kennisneming door de rechter.
Ter voorkoming van verzwaring van de administratieve lasten wordt als uitgangspunt
gekozen dat de videoconferentie niet op een gegevensdrager wordt bewaard.
Het College van Procureurs-generaal adviseerde in deze zin. In bijzondere
gevallen kan van dit uitgangspunt worden afgeweken. Een wettelijke regeling
is hiervoor niet nodig. Voor zover de videoconferentie op band of andere gegevensdrager
wordt bewaard kan deze worden gebruikt. Hier kan worden aangeknoopt bij de
wijze waarop thans wordt omgegaan met verhoren van jonge kinderen en tapgegevens.
De gegevensdragers zijn desgewenst beschikbaar voor de procespartijen. In
het dossier bevinden zich de processen-verbaal die naar aanleiding van het
verhoor of de tap zijn opgesteld. De artikelen 30 tot en met 34 Sv zijn dan
van toepassing.7. Aanpalende ontwikkelingenIn deze paragraaf wordt kort ingegaan op verwante (technologische) ontwikkelingen
in het strafrecht.Momenteel vinden proeven plaats met elektronische dossiers. In plaats
van een papieren dossier worden alle gegevens in een computer dan wel op een
cdrom-schijf opgeslagen. Deze techniek biedt ook de mogelijkheid om geluidsfragmenten
en filmbeelden op te slaan. Zo kan bijvoorbeeld een opgenomen
telefoongesprek of kunnen beelden van een bewakingscamera worden opgeslagen.
In het geval van een verhoor per videoconferentie zou dan ook deze beelden
aan het elektronische dossier kunnen worden toegevoegd.Een andere ontwikkeling betreft het wetsvoorstel tot wijziging van de
voorlopige hechtenis.1 Dit wetsvoorstel biedt
de mogelijkheid om de voorlopige hechtenis tot een periode van 90 dagen te
verlengen terwijl volgens de thans geldende regelgeving de voorlopige hechtenis
elke 30 dagen dient te worden verlengd. Hierdoor kan het aantal voorgeleidingen
per videoconferentie afnemen.8. Financiële gevolgenDe kosten voor de aanschaf van apparatuur worden door de rechterlijke
macht en de Dienst Justitiële Inrichtingen gedragen. Een meer gedetailleerde
raming van deze kosten kan worden gemaakt als de algemene maatregelen van
bestuur, die zien op de technische eisen en de gevallen waarin videoconferentie
wordt toegepast, inhoud krijgen. Invoering van videoconferentie in het strafrecht
wordt voor Justitie als geheel als budgettair neutraal ingeschat. Hoewel direct
besparingen kunnen worden bereikt door het beperken van het aantal vervoersbewegingen
en het aantal rogatoire commissies en het verbeteren van de efficiëntie
in het strafproces, zal het enige tijd duren voordat de gemaakte investeringen
zijn terugverdiend. Dat videoconferentie in het strafrecht op termijn besparingen
met zich mee brengt, lijkt evident. Op basis van een evaluatie gedurende de
invoering zal worden besloten of videoconferentie breed wordt ingevoerd en
welke besparingen kunnen worden bereikt. Het wetsvoorstel beoogt een bijdrage
te leveren aan een meer efficiënte werkwijze zoals in Veiligheidsprogramma
wordt voorgestaan en waar verschillende van de maatregelen die daarin worden
genoemd op zien.ARTIKELSGEWIJSArtikelen I en IIDe meeste aspecten van het horen per videoconferentie zijn reeds in het
algemeen deel van de toelichting aan de orde gekomen. Op deze plaats wordt
nog ingegaan op de keuze voor de term videoconferentie, op de overigens gekozen
formulering en op de plaats van de regelgeving.De keuze voor de term videoconferentie is gelegen in het feit dat deze
term al op andere plaatsen in de wetgeving is geïntroduceerd en ook internationaal
wordt gebezigd. Zowel het EU-rechthulpverdrag als de EU-bewijsverordening
die in paragraaf 2 van het algemeen deel van deze toelichting zijn vermeld,
spreken van videoconferentie. In de uitvoeringswetgeving terzake van het EU-rechtshulpverdrag
wordt de term reeds in het Wetboek van Strafvordering geïntroduceerd.
Ook in de Uitvoeringswet Internationaal Strafhof is de term videoconferentie
in de wet neergelegd. De in het onderhavige wetsvoorstel beoogde verbreding
van de toepassing van dit instrument knoopt bij deze terminologie aan.Videoconferentie in dit wetsvoorstel betekent de totstandbrenging van
een directe beeld- en geluidsverbinding. Dat kan door middel van een videocamera,
maar bijvoorbeeld ook door een webcam. Mocht de toekomst nieuwe technieken
brengen dan zullen deze ook onder het begrip videoconferentie vallen, zolang
maar een directe beeld- en geluidsverbinding tot stand komt. Het wetsvoorstel
is in zoverre techniek onafhankelijk. Zoals reeds in het algemeen deel van de toelichting is aangegeven (paragraaf 5)
worden in de wetboeken niet alleen verschillende aanduidingen van horen gebruikt
(verhoren en ondervragen) maar worden vaak ook situaties omschreven, waarin
duidelijk is dat iemand zal worden gehoord zonder dat met zoveel woorden aan
te duiden. Om ook deze gevallen onder de regeling te vatten is gebruik gemaakt
van de formulering «Daar waar in dit wetboek de bevoegdheid wordt gegeven
tot». Dit omvat dus niet alleen de situaties waarin de termen horen,
verhoren of ondervragen expliciet wordt gebruikt, maar ook wanneer dit impliciet
bedoeld is. De gebruikte formulering ondervangt tevens situaties waarin sprake
is van een verplichting om een persoon te horen.De term «verschijnen» (zie bijvoorbeeld artikel 279 Sv) krijgt
met het wetsvoorstel een ruimere betekenis. Ook een videoconferentie waaraan
betrokkene deelneemt, geldt als verschijning.Er is voor gekozen om de bepalingen op te nemen in de titels die betekenis
aan gebruikte termen toekennen. Gelet op de strekking van de regeling is dit
de meest voor de hand liggende plaats.De vierde leden van beide bepalingen geven een grondslag voor een nadere
regeling van de techniek die voor videoconferentie wordt gebruikt. Niet alleen
kan hiermee een zeker kwaliteitsniveau worden bereikt, het biedt ook de mogelijkheid
om de techniek van de verschillende bij videoconferentie betrokken partijen
op elkaar aan te laten sluiten. Het is van groot belang dat de apparatuur
van de rechterlijke macht, politie en Dienst Justitiële Inrichtingen
goed op elkaar is afgestemd. Goede beveiliging van de beelden is, zoals hiervoor
al werd aangegeven, een belangrijk kwaliteitsvereiste voor de toe te passen
techniek.Artikel III, IV en VIn artikel III wordt een artikel aan de Uitleveringswet toegevoegd waarin
artikel 131a van het Wetboek van Strafvordering van overeenkomstige toepassing
wordt verklaard voor de in deze wet omschreven gevallen waarin personen worden
gehoord. Hetzelfde geschiedt in de Overleveringswet (artikel IV) en de Wet
overdracht tenuitvoerlegging strafvonnissen (artikel V). In deze drie wetten
worden op verschillende plaatsen regels gesteld die het horen van bepaalde
personen omvatten. Via schakelbepalingen naar het Wetboek van Strafvordering
wordt bij de gerechtelijke procedures die in deze wetten aan de orde zijn,
de mogelijkheid van horen via videoconferentie reeds mogelijk. Ten aanzien
van de verplichting tot horen in situaties die aan de gerechtelijke procedures
voorafgaan zijn geen schakelbepalingen opgenomen naar het Wetboek van Strafvordering.
Om de praktijk de nodige duidelijkheid te bieden dat in beginsel in deze gevallen
ook videoconferentie is opgenomen worden in de slotbepalingen van de wetten
steeds een algemene bepaling opgenomen die videoconferentie, op de in artikel
131a Sv gestelde voorwaarden mogelijk maakt.Op deze plaats past enige toelichting waarom de bepalingen in het Wetboek
van Strafvordering waarin thans de videoconferentie reeds is geregeld niet
worden aangepast. De bepalingen waarin dit het geval is (b.v. artikelen 552n,
tweede lid, en 552o, tweede lid, Sv) betrekken de videoconferentie direct
op een situatie waarin de toepassing daarvan door een buitenlandse gerechtelijke
autoriteit wordt verzocht. Vanwege deze verbinding verdient het de voorkeur
deze bepalingen ongewijzigd te laten.Artikel VIOok de Wet economische delicten bevat bepalingen omtrent het horen van
verdachten. Artikel 48 van deze wet verklaart het procesrecht van het Wetboek
van Strafvordering van overeenkomstige toepassing op economische
delicten. Daarmee is de mogelijkheid van het horen per videoconferentie ook
voor deze procedures gaan gelden. Om ook videoconferentie in het voorliggende
stadium mogelijk te maken wordt artikel 32a opgenomen waarin artikel 131a
van het Wetboek van Strafvordering van overeenkomstige toepassing wordt verklaard.Artikel VIIIn deze bepaling wordt de inperking van de situaties waarin videoconferentie
niet kan worden toegepast is op termijn gesteld. Zoals in het algemeen deel
(paragraaf 5) aangegeven kunnen bij algemene maatregel van bestuur (78a,
eerste lid, Sr en 131a, eerste lid, Sv) situaties worden aangewezen waarin
videoconferentie nog niet wordt toegepast. Naar mate de ervaringen goed zijn
kan deze algemene maatregel van bestuur worden geminimaliseerd. Artikel VII
bepaalt als afsluiting hiervan dat de grondslag van deze algemene maatregel
van bestuur op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip komt te vervallen.
Op dat moment zal het horen via videoconferentie dermate zijn plaats in het
strafrecht hebben verkregen dat nadere inperking niet meer nodig is. Om te
voorkomen dat dan een wetsvoorstel moet worden ingediend om de grondslag van
de algemene maatregel van bestuur te laten vervallen wordt dit in het onderhavige
wetsvoorstel zelf al meegenomen.Artikel VIIIDeze bepaling regelt de inwerkingtreding van het wetsvoorstel. Het tweede
lid maakt het mogelijk dat de regeling eerst in een aantal arrondissementen
in werking treedt alvorens tot landelijke inwerkingtreding wordt overgegaan.
De landelijke invoering volgt uiterlijk drie jaar na dat eerste moment.De Minister van Justitie,J. P. H. Donner XNoot1Stb. 2004, 107. Voor de parlementaire behandeling zie het wetsvoorstel
tot Goedkeuring van het Verdrag wederzijdse rechtshulp in strafzaken (28 350
(R1720)) en het wetsvoorstel Uitvoeringswet Verdrag wederzijdse rechtshulp
in strafzaken (28 351).XNoot2Kamerstukken II 2001/02, 28 350 (R 1720), nr. 3, p. 15: «Voor
wat betreft de bevoegdheid om een getuige die zich fysiek in het buitenland
bevindt vanuit Nederland te horen vormt artikel 539a van het Wetboek van Strafvordering
voldoende rechtsbasis. Dat laatste betekent wel, dat het verhoren van getuigen
per videoconferentie steeds door de rechter-commissaris gebeurt. Er is niet
voor gekozen deze mogelijkheid ook te scheppen voor het onderzoek ter terechtzitting.
Belangrijkste reden hiervoor is, dat een videoverhoor een nieuwe werkmethode
betreft waarmee nauwelijks ervaring bestaat. Duidelijk is wel dat deze nogal
wat voorbereiding en planning vergt in de twee betrokken landen. Dit maakt
het risico groot dat de inpassing van een videoverhoor de ordelijke gang van
zaken tijdens het onderzoek ter terechtzitting verstoort of, indien de terechtzitting
vertraging oploopt, van de getuige en justitiële autoriteit in de aangezochte
staat wordt gevergd te wachten tot het moment dat het videoverhoor kan plaatsvinden.
Voor het geval ter terechtzitting mocht blijken dat een getuige per videoconferentie
dient te worden gehoord, ligt terugverwijzing naar de rechter-commissaris
voor de hand. De regering sluit niet uit dat, nadat ervaring met deze nieuwe
vorm van samenwerking en ook overigens behoefte blijkt te bestaan aan de toepassing
van een videoverhoor tijdens het onderzoek ter terechtzitting, verdere aanpassing
van de nationale wetgeving zal worden voorgesteld.» XNoot3Verordening (EG) Nr. 1206/2001 van de Raad van 28 mei 2001 betreffende
de samenwerking tussen de gerechten van de lidstaten op het gebied van bewijsverkrijging
in burgerlijke en handelszaken, Publicatieblad Nr. L 174 van 27/06/2001 blz.
0001–0024.XNoot1Uitvoeringswet EG-bewijsverordering, Kamerstukken 28 993.XNoot2Artikel 5 EVRM luidt, voor zover hier van belang:1. Een ieder heeft recht op vrijheid en veiligheid van zijn persoon. Niemand
mag zijn vrijheid worden ontnomen, behalve in de navolgende gevallen en overeenkomstig
een wettelijk voorgeschreven procedure: (...) c. indien hij op rechtmatige wijze is gearresteerd of gedetineerd
teneinde voor de bevoegde rechterlijke instantie te worden
geleid, wanneer er een redelijke verdenking bestaat, dat hij een
strafbaar feit heeft begaan of indien het redelijkerwijs noodzakelijk is hem
te beletten een strafbaar feit te begaan of te ontvluchten nadat hij dit heeft
begaan;(...) 3. Een ieder die is gearresteerd of gedetineerd, overeenkomstig
lid 1.c van dit artikel, moet onverwijld voor een rechter
worden geleid of voor een andere magistraat die door de wet bevoegd
verklaard is rechterlijke macht uit te oefenen en heeft het recht binnen een
redelijke termijn berecht te worden of hangende het proces in vrijheid te
worden gesteld. (...)XNoot1Verslag Proeftuin Telehoren, Een experiment met telehoren in de strafsector,
Ministerie van Justitie, Directie Ontwikkeling Rechtspleging, april 1995.XNoot2Verdachten Verhoren: Ervaringen met televerhoor in kaart gebracht, R.
Tier en prof. dr. J. Hoogstraten, Universiteit van Amsterdam, faculteit der
Psychologie, vakgroep: Psychologische Methoden, mei 1995.XNoot1Rechtbank Rotterdam 28 maart 1995, NJ 1995, 478.XNoot2Evaluatie experiment telehoren in bewaringszaken, drs. L.J.M. Kreté
en mw. T.J. Wijkhuizen-Vlijm, Adviesgroep Rechterlijke Organisatie, Ministerie
van Justitie, 's-Hertogenbosch, 7 september 1999.XNoot3Evaluatie Telehoren / Telepleiten, Wielandt & Partners BV, Hoofddorp,
10 december 2002.XNoot1Het project Televoorgeleiding, Evaluatie rapportage Politie IJsselland
en het Openbaar Ministerie, maart 2003.XNoot1Voorstel van wet tot wijziging van het Wetboek van Strafvordering houdende
enkele wijzigingen in de regeling van voorlopige hechtenis, Kamerstukken II
2003/04, 29 254, nrs. 1–3. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29828-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl