Wijziging WHW en Wet studiefinanciering i.v.m. uitvoering in hoger onderwijs- en onderzoekplan 1996 aangek. maatregelen; Advies en nader rapport
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25370, nr. A

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

03-06-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

25370 nr. A

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamOndertekeningLichaamBijlage bij het advies van de Raad van State van 1 mei 1997, no. W05.96.0579,
met redactionele kanttekeningen die de Raad in overweging geeft.
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25370Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 44 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 370Wijziging van onder meer de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk
onderzoek en de Wet op de studiefinanciering ter uitvoering van in het hoger
onderwijs- en onderzoekplan 1996 aangekondigde maatregelenAADVIES RAAD VAN STATE EN NADER RAPPORT1Hieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State d.d. 1 mei 1997
en het nader rapport d.d. 23 mei 1997, aangeboden aan de Koningin door de
minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, mede namens de minister
van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij en de staatssecretaris van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen. Het advies van de Raad van State is cursief afgedrukt. Bij Kabinetsmissive van 11 april 1997, no. 97.001701, heeft Uwe Majesteit,
op voordracht van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, mede
namens de Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij en de Staatssecretaris
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, A. Nuis, bij de Raad van State ter
overweging aanhangig gemaakt het voorstel van wet met memorie van toelichting
tot wijziging van onder meer de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk
onderzoek en de Wet op de studiefinanciering ter uitvoering van in het hoger
onderwijs- en onderzoekplan 1996 aangekondigde maatregelen.Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw kabinet van 11 april 1997,
nr. 97001701, machtigde Uwe Majesteit de Raad van State zijn advies inzake
het bovenvermelde voorstel van wet rechtstreeks aan de Minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen te doen toekomen. Dit advies, gedateerd 1 mei 1997,
nr. W05.96.0579, bied ik U, mede namens de Minister van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij en de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,
A. Nuis, hierbij aan.De Raad van State geeft u in overweging het voorstel van wet niet te zenden
aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal dan nadat met zijn opmerkingen rekening
zal zijn gehouden.Op deze opmerkingen ga ik in het navolgende in.1. Het voorgestelde artikel 7.8a van de Wet op het hoger onderwijs en
wetenschappelijk onderzoek (WHW) wil het geven van een bindend studieadvies
(«afwijzing») mogelijk maken na 31 januari van het eerste studiejaar.
Uit hoofdstuk 5 van het door de Inspectie van het onderwijs uitgebrachte rapport
Studie-advies in het hoger onderwijs (1996–3) blijkt dat de instellingen
van wetenschappelijk onderwijs weinig ervaring hebben met negatieve studieadviezen.
Weliswaar zijn er enkele bevindingen die wijzen op een betrekkelijk hoge correlatie
tussen gegeven adviezen en kansen op een succesvolle voortzetting van de studie,
maar die hebben slechts betrekking op enkele studierichtingen in de natuurwetenschappelijke
sector. Ook daarnaast zijn er blijkens bladzijde 33 van het rapport wel indicaties
dat er een redelijke correlatie bestaat tussen negatieve adviezen en kansen
om niet af te studeren in de betrokken studierichting, maar daaraan ligt geen
verantwoord onderzoek ten grondslag. De instellingen van wetenschappelijk
onderwijs zijn in grote meerderheid geen voorstander van de invoering van
een bindend studieadvies (rapport 1996-3, bladzijde 30). De Raad van State wijst er in de eerste plaats op dat het uitgesloten
moet worden geacht dat het voorgestelde vierde lid van artikel 7.8a kan worden
uitgevoerd bij het opleggen van een afwijzing begin februari; de tweede volzin
bepaalt immers – op zichzelf geheel terecht – dat een afwijzing
wordt voorafgegaan door een waarschuwing, waarin een redelijke termijn moet
worden gegeven waarbinnen de studieresultaten ten genoegen van het instellingsbestuur
zijn verbeterd.In de tweede plaats meent de Raad dat tegen de achtergrond van het eerder
gestelde enige voorzichtigheid is geboden. Het is aannemelijk dat de basis
voor een afwijzing degelijker is naarmate de beoordeelde periode langer is.
Het wetsvoorstel wil afwijzingen reeds na een halfjaar mogelijk maken. Gegeven
de omstandigheid dat «gaan studeren» voor veel studerenden een
ingrijpende verandering betekent in allerlei opzichten, waaraan de een zich
beter en sneller weet aan te passen dan de ander, alsmede de genoemde reserves
en het gebrek aan ervaring bij de instellingen van wetenschappelijk onderwijs,
meent de Raad dat een periode van zes maanden te kort is als wettelijke minimumtermijn
voor een afwijzing. Hij geeft in overweging te bepalen dat een afwijzing niet
voor het einde van het propedeusejaar wordt opgelegd, zoals thans ook is bepaald
in artikel 7.9 WHW, zodat studenten ruimer de gelegenheid wordt geboden hun
resultaten in de loop van het jaar te verbeteren. Dat zou ook de overtuigingskracht
van de afwijzing ten goede komen.De Raad beveelt aan het voorgestelde artikel 7.8a WHW aan te passen.1. De overwegingen van de Raad zijn voor mij aanleiding de mogelijkheid
om het bindend studieadvies in een vroeg stadium te geven uit het wetsvoorstel
te verwijderen. Het vereiste dat instellingen het bindend advies vooraf laten
gaan door een waarschuwing of dringend advies, blijft gehandhaafd. Dit geeft
de student de gelegenheid zich te verbeteren. De bepaling van het tijdstip
waarop de waarschuwing wordt gegeven, zal aan de instelling worden overgelaten.
Wel ligt het voor de hand dat de instelling, waar dat mogelijk is, in een
zo vroeg mogelijk stadium aan de student zijn oordeel kenbaar maakt, zodat
deze desgewenst gebruik kan maken van de zogenoemde 1-februari-regel uit Wet
op de studiefinanciering (WSF). De student heeft volgens die regel de mogelijkheid
om de opleiding vóór dat tijdstip te staken, waardoor hij de
tot dan toe ontvangen studiefinanciering niet behoeft terug te betalen.2. De Raad merkt op dat bij het bestaande artikel 7.9 WHW – dat
reeds de mogelijkheid kent, een afwijzing te verbinden aan het studieadvies –
de vraag is gerezen of de afwijzing voor altijd moet gelden. Het college kan
zich uitzonderlijke gevallen voorstellen waarin na enige tijd, bij veranderde
omstandigheden, de kansen zijn gekeerd en de student wel in staat moet worden
geacht de studie te volbrengen waarvoor hij eerder is afgewezen. Doet zo'n
geval zich voor, dan kan het instellingsbestuur worden verzocht de afwijzing
in te trekken. Desgewenst zou een instellingsbestuur daarover bepalingen kunnen opnemen
in de nadere regels bedoeld in het voorgestelde artikel 7.8a.De Raad adviseert de kwestie te bespreken in de memorie van toelichting.2. Ik acht het, in navolging van de Raad van State, voorstelbaar dat in
uitzonderlijke gevallen en bij veranderde omstandigheden een student in staat
moet worden geacht om de studie te volbrengen, waarvoor hij eerder is afgewezen.
In zo'n geval zou de instelling betrokkenen alsnog moeten kunnen inschrijven
voor de desbetreffende opleiding. Daarnaast heeft het advies mij aanleiding
gegeven de regeling in het voorgestelde artikel 7.8a van de Wet op het hoger
onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW) alsnog verder uit te breiden
door de instellingen de bevoegdheid te geven aan de afwijzing een termijn
te verbinden.Op dit punt is zowel de wettekst als de memorie van toelichting aangepast.3. De slotalinea van het onderdeel «Bindend advies vanaf 1 februari
in het eerste studiejaar» van de memorie van toelichting (paragraaf
1.2) stelt dat «mag worden verwacht dat de instelling bevordert dat
de student aan een andere opleiding zijn studie kan voortzetten, indien tot
afwijzing wordt overgegaan»; daarom wordt een goede afstemming met andere
opleidingen van belang geacht. De Raad is van oordeel dat hier een te optimistische voorstelling van
zaken wordt gegeven. In de eerste plaats zullen er studenten zijn van wie
moet worden betwijfeld of ze – vooralsnog – enige studie tot een
goed einde zullen kunnen brengen. Daarnaast is het voor de betrokken functionarissen
onmogelijk, voldoende zicht te hebben op alle opleidingen aan de eigen instelling
en van andere instellingen (waarbij ook nog genoemd worden instellingen voor
beroepseducatie en volwassenenonderwijs) die voor een afgewezen student in
aanmerking kunnen komen. Daarom beveelt de Raad aan de alinea te vervangen
door een passage waarin wordt volstaan met te wijzen op de plicht die op de
instellingen rust, de heengezondenen zo goed mogelijk voor te lichten over
eventuele andere opleidingsmogelijkheden.3. Het advies van de Raad heeft tot aanpassing van de memorie van toelichting
geleid. Daarin is opgenomen dat deze voorlichting er onder meer uit moet bestaan
dat de instelling de student op de hoogte brengt van andere opleidingsmogelijkheden.
Ik heb het voornemen de instellingen op een actieve houding in deze aan te
spreken.4. Ingevolge artikel 7.9 kan het instellingsbestuur, indien een opleiding
meer dan één afstudeerrichting omvat, in de post-propedeutische
fase beslissen dat een student slechts toegang heeft tot een of meer daarbij
aan te geven afstudeerrichtingen. In het eerdergenoemde rapport van de Onderwijsinspectie
wordt gesteld dat deze mogelijkheid van bindende verwijzing door het veld
algemeen wordt afgewezen. Het beperkt de mogelijkheden van studenten al te
zeer, aldus de Onderwijsinspectie (bladzijde 30). In de toelichting op dit nieuwe selectiemiddel wordt op deze kritiek niet
ingegaan (algemeen deel, paragraaf 1.3). De Raad deelt de bezwaren tegen de
voorgestelde verwijzingsbevoegdheid. Ook indien de bepaling zou worden uitgebreid
met een verplichting voor de instellingen, objectieve criteria voor de hantering
van de verwijzingsbevoegdheid op te stellen, blijft het bezwaar bestaan dat
een student die het propedeuse-examen heeft behaald dat uitdrukkelijk opleidt
voor de beoogde studierichting, zich de toegang tot die richting ziet ontzegd
en min of meer gedwongen wordt een afstudeerrichting te gaan volgen die hij
niet wenst; dit bezwaar is al heel sprekend wanneer het een propedeusediploma
betreft dat toegang geeft tot twee studierichtingen, waarvan uitgerekend de
door de student gewenste kan worden geblokkeerd. De Raad adviseert het voorgestelde artikel 7.9 te laten vervallen.4. Het advies van de Raad heeft niet geleid tot aanpassing van het wetsvoorstel.Daarvoor gelden de volgende argumenten. De Raad gaat ervan uit dat een
student die geschikt is bevonden in de propedeuse, ook geschikt is voor alle
afstudeerrichtingen van een opleiding. Dit is naar mijn oordeel niet altijd
het geval. Zo is de student niet altijd geschikt voor alle afstudeerrichtingen
en specialisaties die later in de opleiding starten (bij voorbeeld excellente
leerwegen). Daarnaast zijn er opleidingen waarbij de afstudeerrichtingen sterk
naar inhoud en karakter van elkaar verschillen. Deze situatie zal zich in
toenemende mate kunnen voordoen als het proces dat in het hbo en wo is ingezet
tot een herordening van het opleidingenaanbod naar minder en bredere opleidingen,
tot resultaten leidt. Een bindende verwijzing naar een afstudeerrichting is
in die situatie vergelijkbaar met het bindend studieadvies in de propedeuse.
Ik ben van oordeel dat een instelling in deze gevallen de mogelijkheid moet
hebben om een student de toegang tot bepaalde afstudeerrichtingen binnen de
opleiding te onthouden. Het is aan de instelling om te beslissen of dit instrument
ook daadwerkelijk wordt toegepast. Uiteraard blijft voorwaarde dat de student
toegang heeft tot andere afstudeerrichtingen binnen de opleiding, dat de verwijzing
goed gemotiveerd wordt en alleen geschiedt op grond van objectieve gegevens
over de prestaties van de student.5. De in artikel I, onderdeel Y, voorgestelde nieuwe titel 1a WHW voorziet
in de mogelijkheid van het aanbieden van universitaire opleidingen met een
afwijkende studielast. Daarbij kan de minister toestemming verlenen tot het
opzetten van een opleiding ter grootte van 126 studiepunten (drie jaar), die
recht geeft op de titel «kandidaat», een hierop volgende opleiding
van ten minste 42 studiepunten, die recht geeft op de doctorandustitel, alsmede
tot het opzetten van een ongedeelde opleiding met een grotere studielast dan
168 punten, die eveneens recht geeft op de doctorandustitel. In de memorie van toelichting wordt erop gewezen dat reeds in de Tweede
Kamer der Staten-Generaal is geconstateerd dat de behoefte om af te wijken
van de standaardcursusduur van 168 studiepunten, slechts beperkt is. Daarom
is afgezien van een algemene regeling, waarbij differentiatie bij alle opleidingen
een optie is. In plaats daarvan wordt een afwijkingsregime geïntroduceerd
waardoor het in bijzondere gevallen mogelijk is binnen gespecificeerde kaders
af te wijken van de wettelijk bepaalde cursusduur (algemeen deel, paragraaf
2.1).Volgens het voorgestelde artikel 7.23a, derde lid, kan de minister slechts
toestemming geven indien de opleiding voorziet in een maatschappelijke behoefte,
behoort tot het wetenschappelijk onderwijs en bijdraagt aan de ontwikkeling
van het stelsel van hoger onderwijs.Blijkens de toelichting moet het eerste vereiste blijken uit de behoefte
van studenten, «commitment vanuit het afnemende veld» of van (buitenlandse)
zusterinstellingen. Onder het tweede vereiste moet worden verstaan dat de
opleiding qua inhoud en identiteit behoort tot het wetenschappelijk onderwijs,
waarbij afgestudeerden zich herkenbaar onderscheiden van het hoger beroepsonderwijs
(hbo). Het derde vereiste wordt niet toegelicht (Algemeen deel, paragraaf
2.2).De Raad heeft bedenkingen tegen de voorgestelde mogelijkheid van driejarig
wetenschappelijk onderwijs. Allereerst twijfelt het college aan de maatschappelijke
behoefte aan dergelijke opleidingen. Met name de vraag of dergelijke opleidingen
enig perspectief bieden op de arbeidsmarkt blijft vooralsnog onbeantwoord.
Ook acht de Raad het risico te groot dat dergelijke kandidaatsopleidingen,
gelet op de beperkte mogelijkheden voor reflectie en ontwikkeling van wetenschappelijk
denken, zich niet of nauwelijks zullen kunnen onderscheiden van het hoger
beroepsonderwijs.De Raad adviseert dan ook om niet tot de voorgestelde instelling van kandidaats-
en vervolgopleidingen over te gaan, alvorens overtuigend is aangetoond dat
met dergelijke opleidingen in een duidelijke maatschappelijke behoefte wordt
voorzien, en dat geen risico bestaat dat afbreuk zal worden gedaan aan het
wetenschappelijke karakter van het universitaire bestel.5. De Raad adviseert om niet tot de voorgestelde instelling van kandidaats-
en vervolgopleidingen over te gaan alvorens overtuigend is aangetoond dat
met dergelijke opleidingen in een duidelijke maatschappelijke behoefte wordt
voorzien en dat geen risico bestaat dat afbreuk zal worden gedaan aan het
wetenschappelijke karakter van het universitaire bestel.Dit advies neem ik niet in deze vorm over. Immers, zonder het scheppen
van een daartoe strekkend wettelijk kader zijn beperkte experimeermogelijkheden
die aan de geformuleerde randvoorwaarden voldoen, niet mogelijk. Het advies
van de Raad op dit punt beschouw ik dan ook mede als een aansporing om bij
de beoordelingsprocedure van opleidingen met een afwijkende studielast maximale
duidelijkheid over maatschappelijke behoefte en wetenschappelijk karakter
te verschaffen. In het aan de Raad voorgelegde wetsvoorstel wordt de basis
voor de beoordeling gevormd door een analyse van de universiteit, waarbij
de minister zich bij de beoordeling kan bedienen van externe adviseurs. Hierbij
kan in de eerste plaats worden gedacht aan de Adviescommissie onderwijsaanbod
(ACO). Van een wettelijk voorgeschreven adviesrol van de ACO is daarbij aanvankelijk
afgezien vanwege het experimentele karakter van de opleidingen met een afwijkende
studielast. Naar aanleiding van het advies van de Raad heb ik deze keuze heroverwogen.
De ACO heeft bij uitstek expertise opgedaan bij de beoordeling van de maatschappelijke
behoefte aan nieuwe opleidingen en betrekt bij haar advisering het onderscheid
tussen hoger beroepsonderwijs en wetenschappelijk onderwijs. Een structurele
adviesrol voor de ACO jegens de universiteiten garandeert dan dat een onafhankelijk
oordeel hierover steeds wordt betrokken bij de beoordeling van voorstellen
voor opleidingen met een afwijkende studielast. De minister behoudt daarbij,
gelet op het experimentele karakter van de opleidingen met een afwijkende
studielast, een eigen verantwoordelijkheid bij de uiteindelijke goedkeuring.
De tekst van het wetsvoorstel en van de memorie van toelichting is op dit
punt aangepast.Voor het overige wijs ik op de waarborgen die reeds in het wetsvoorstel
zijn opgenomen, en die naar mijn mening overeenstemmen met de criteria die
de Raad wezenlijk acht.Wanneer twijfel bestaat over het wetenschappelijk gehalte van of de maatschappelijke
behoefte aan een voorgestelde kandidaatsopleiding, komt een daartoe strekkend
verzoek van een instelling niet voor honorering in aanmerking. Het wetsvoorstel
bevat deze criteria als uitdrukkelijke voorwaarde voor de toestemming van
de minister. Nadrukkelijk is voorts afgezien van een algemene regeling, maar
is gekozen voor een afwijkingsregime dat ruimte biedt voor initiatieven voor
instellingen. Daarbij is in de memorie van toelichting aangegeven dat in de
eerste jaren na inwerkingtreding van de wet slechts sprake zal zijn van een
beperkt aantal initiatieven, zodat de maatschappelijke behoefte aan deze opleidingen
nader kan worden vastgesteld. Tot slot is bij de instelling van driejarige
kandidaatsopleidingen in het wetsvoorstel voorts bepaald dat studenten die
dat willen, nadien altijd een doctoraalopleiding met een studielast van ten
minste 168 studiepunten kunnen afronden.6. De Raad merkt in verband met de financiële condities bij de differentiatie
van het wetenschappelijk onderwijs op dat in het systeem van de Wet op de
studiefinanciering (WSF) het mogelijk is dat een student tijdelijk zijn studie
onderbreekt om bijvoorbeeld – zij het op eigen kosten – ruimte
te scheppen voor wenselijk geachte sociale, culturele, bestuurlijke of andere
vorming. Wel moet hij voor het eind van de zesjaarsperiode, die begint zodra
hij voor het eerst studiefinanciering ontvangt, zijn diploma behalen. Artikel
17g, zesde lid, WSF verruimt deze mogelijkheid nog door te bepalen dat de
periode op verzoek kan worden verlengd tot zeven jaar wanneer een studerende
voor een aaneengesloten periode van 12 maanden geen studiefinanciering voor
het volgen van hoger onderwijs heeft ontvangen. Voor personen die hun kandidaatsexamen hebben behaald ontbreken echter
dergelijke mogelijkheden om eerst een jaar lang activiteiten als hiervoor
genoemd te ontplooien, alvorens zich eventueel alsnog voor de aanvullende
doctorale studie aan te melden en recht te hebben op studiefinanciering. Ingevolge
de artikelen 31e, eerste lid, en 31f, eerste lid, WSF wordt het met goed gevolg
afleggen van het afsluitende examen (een kandidaatsexamen is een afsluitend
examen) direct door de instelling doorgegeven, dan wel binnen drie maanden
door de studerende waarna omzetting van de rentedragende lening in een beurs
plaatsvindt. Indien de kandidaat daarna een vervolgstudie zou willen aanvangen,
kan hij niet meer in aanmerking komen voor een beurs. De omzetting van de
prestatiebeurs is namelijk op grond van artikel 31c, derde lid, WSF slechts
eenmaal mogelijk.Een kandidaat die nog niet weet of hij ook het doctoraalexamen wil behalen,
wordt daardoor min of meer gedwongen om aanstonds na zijn kandidaatsexamen
omzetting aan te vragen, waarmee hij vervolgens de mogelijkheden van omzetting
van een lening voor de aanvullende studie verspeelt. De Raad acht dit een
onbevredigende situatie en beveelt aan een passende voorziening te ontwerpen,
indien de mogelijkheid van kandidaatsstudies blijft gehandhaafd.6. De raad maakt deze opmerking terecht.De aanbeveling van de Raad is evenwel reeds verwezenlijkt door de werking
van de WSF. Ook voor kandidaatsstudenten bestaat de mogelijkheid om desgewenst
de mogelijkheden te benutten die voor andere studenten gelden, ook indien
zij kiezen voor een vervolgopleiding. Teneinde hierover geen misverstanden
te laten bestaan is de memorie van toelichting op dit punt aangevuld.7. De differentiatie van het hoger beroepsonderwijs (hbo) krijgt gestalte
door een onderscheid te maken tussen instromende havisten, vwo'ers en mbo'ers.
Daarbij wordt binnen deze laatste groep weer een onderscheid gemaakt tussen
de doorstromers uit een verwante en die uit een niet-verwante beroepsopleiding.
Uitgangspunt is erkenning van de vierjarige hbo-standaard op basis van een
havo-diploma. Het is de bedoeling dat studenten die een verwante mbo-opleiding hebben
gedaan een verkorte hbo-opleiding aangeboden krijgen, in de vorm van een vrijstelling
van 42 studiepunten. Voor hen wordt het recht op studiefinanciering dan ook
bekort tot drie jaar. Ook voor vwo'ers dient ruimer dan thans het geval is
te worden voorzien in de mogelijkheid sneller de opleiding te doorlopen. Een
bekorting met de omvang van een studiejaar, met evenredige beperking van het
recht op studiefinanciering, wordt voor deze groep echter niet wenselijk geacht,
evenmin als voor mbo'ers uit een niet-verwante opleiding (memorie van toelichting,
algemeen deel, paragraaf 3.1).De Raad acht een generieke regeling voor het sneller doorlopen van het
hbo op zichzelf een goede zaak. Van vwo'ers en mbo'ers – zeker die uit
verwante opleidingen – mag immers worden aangenomen dat zij bepaalde
onderdelen van een hbo-opleiding kunnen overslaan. Hij wijst nog op twee punten.a. De Raad herinnert eraan dat bij de invoering van het hbo nieuwe stijl
verschillende tot dan driejarige opleidingen zijn omgezet in vierjarige. Hij
meent daarom dat er aanleiding is, ook te onderzoeken of aan het uitgangspunt
van een vierjarige hbo-opleiding voor «havisten» voor alle opleidingen
dient te worden vastgehouden. De Raad adviseert dit punt nader te onderzoeken
en dat onderzoek in de memorie van toelichting aan te kondigen.b. De Raad wijst in dit verband anderzijds op de risico's die het bekorten
van het recht op studiefinanciering voor doorstromers uit verwante mbo-opleidingen
meebrengt. Het zal voor deze groep studenten immers veelal niet eenvoudig
zijn de verkorte opleiding ook daadwerkelijk in drie jaar te voltooien. Het
perspectief van eindigen met een studieschuld lijkt voor deze groep dan ook
groter dan voor andere hbo-studenten. Hierdoor kan naar het oordeel van de
Raad de toegankelijkheid van het hoger onderwijs voor deze groep in het geding
komen. Dat is onwenselijk, te meer daar deze route in het onderwijs van groot
belang is voor studenten die uit een achterstandspositie komen, aangezien
die relatief vaak gebruikmaken van deze doorstroommogelijkheden.De Raad adviseert dan ook de mogelijkheid van vrijstellingen voor studenten
die doorstromen uit verwante mbo-opleidingen niet gepaard te doen gaan met
bekorting van het recht op studiefinanciering.7. De Raad van State acht een generieke regeling voor het sneller doorlopen
van het hbo op zichzelf een goede zaak en erkent dat van vwo'ers en mbo'ers –
zeker die uit verwante opleidingen – mag worden aangenomen dat zij bepaalde
onderdelen van een hbo-opleiding kunnen overslaan. Evenals de Raad ben ik
van mening dat niet bij voorbaat moeten worden uitgesloten dat ook havisten
in staat zullen zijn om in minder dan vier jaar hun studie af te ronden. Met
de hogescholen is destijds al afgesproken dat zij zich zullen inspannen om
havisten die daartoe in staat zijn, sneller door de opleiding te loodsen.
De suggestie van de Raad om te onderzoeken in hoeverre in de voormalige driejarige
opleidingen voor havisten winst is te boeken, wordt overgenomen. Overigens
betreft het hier een beperkt aantal opleidingen in met name de economisch-administratieve
sector, die sinds invoering van het hbo-nieuwe-stijl van karakter kunnen zijn
veranderd.De Raad adviseert om de 42 studiepunten vrijstelling voor mbo'ers die
naar een verwante hbo-opleiding doorstromen, niet gepaard te doen gaan met
bekorting van het recht op studiefinanciering. Deze studenten zouden namelijk
teveel risico kunnen lopen om de opleiding niet in drie jaar af te ronden
met als gevolg een grotere studieschuld.Dit punt is door mij in een eerdere fase reeds onderkend en heeft geleid
tot de voorgestelde verplichting om bij iedere instelling een studiefonds
in te richten. Uit dit studiefonds kunnen instellingen aan studenten die aantoonbaar
niet voldoende kennis of vaardigheden in de mbo-opleiding hebben opgedaan
om een vrijstelling van 42 studiepunten te rechtvaardigen, financiële
steun verlenen. De duur van de voorziening is gekoppeld aan het aantal studiepunten
waarvoor de student geen vrijstelling kan krijgen. Daarmee komen deze studenten
in een vergelijkbare financiële positie als andere studenten. Ik acht
het dan ook niet wenselijk om het advies van de Raad op dit punt over te nemen.
Deze verkorting van de studieduur maakt namelijk onderdeel uit van een pakket
aan maatregelen om de differentiatie in het hbo te verbeteren, waaraan een
financiële taakstelling is verbonden. Er gaat een stimulans uit naar
de instellingen om daadwerkelijk driejarige trajecten in te richten, zonder
dat de student daardoor in een nadelige positie wordt gebracht. Tevens zal
in samenspraak met de hogescholen zorgvuldig worden gemonitord hoe de in-,
door- en uitstroom van mbo-studenten in het hbo verloopt.8. In artikel II wordt voorgesteld een nieuwe tekst van artikel 7.31a
WHW vast te stellen; blijkens paragraaf 3.1.2 van de toelichting is echter
nog niet te overzien wanneer de condities zullen zijn vervuld die het verantwoord
maken de nieuwe bepaling in werking te laten treden. De inwerkingtreding zal
worden bepaald bij koninklijk besluit, aldus artikel XIII, tweede lid. De onzekerheid waarvan sprake is, betreft de verbeterde aansluiting tussen
het middelbaar beroepsonderwijs en hbo; die verbetering moet het resultaat
zijn van de activiteiten die zullen plaatsvinden op basis van het Plan van
Aanpak verblijfsduurdifferentiatie hbo, genoemd in paragraaf 3.1 van de toelichting
(kamerstukken II 1995/96, 24 556, nr. 19).Daarmee is er naar het oordeel van de Raad, onverminderd hetgeen is opmerkt
in punt 6, onvoldoende basis voor het nu reeds vaststellen van een nieuw artikel
7.31a WHW. Hij adviseert artikel II te laten vervallen.8. In het wetsvoorstel wordt voorgesteld om – als de aansluiting
tussen mbo en hbo aanzienlijk is verbeterd – per koninklijk besluit
een nieuwe regeling voor de doorstroom mbo-hbo in te voeren. De nieuwe regeling
maakt het mogelijk dat het instellingsbestuur voor elke opleiding bepaalt
welke vrijstellingen kunnen worden verleend. De Raad van State acht de onzekerheid
over de vraag wanneer de condities zijn vervuld die invoering van de nieuwe
regeling verantwoord maken, te groot en stelt daarom voor om het desbetreffende
artikel te laten vervallen. Ik ben van oordeel dat, mede op grond van het
Plan van aanpak verblijfsduurdifferentiatie hbo, voldoende garanties zijn
ingebouwd om te kunnen bepalen wanneer invoering verantwoord is.Als uitwerking van het plan van aanpak zijn voorbereidingen gaande om
op korte termijn een uitgebreid monitoringinstrument in te stellen, dat gegevens
op zal gaan leveren over de aansluiting mbo-hbo op het niveau van de afzonderlijke
instellingen. Op grond van de resultaten van de monitoring zal vervolgens
in het studiejaar 2000/2001 worden geëvalueerd in hoeverre de condities
zijn vervuld, die invoering van de nieuwe regeling rechtvaardigen. Inwerkingtreding
van het nieuwe artikel zou dan spoedig daarna kunnen plaatsvinden. Nu de mate
van onzekerheid aanzienlijk geringer is dan waar de Raad van uit lijkt te
gaan, kan naar mijn oordeel het voorgestelde artikel II worden gehandhaafd.9. Voor enkele redactionele kanttekeningen verwijst het college naar de
bij het advies behorende bijlage.9. Van de redactionele kanttekeningen van de Raad van State is goede nota
genomen.Van de gelegenheid is gebruik gemaakt in het voorstel van wet en de memorie
van toelichting een aantal, deels technische, wijzigingen aan te brengen.
Voorts zijn beide stukken op een aantal punten in redactionele zin aangepast.
De aanpassingen betreffen het volgende.a. In het aan de Raad voorgelegde wetsvoorstel was uitwerking gegeven
aan het voornemen uit het HOOP 1996 om de regeling af te schaffen, die inhoudt
dat een student met een behaald propedeusediploma van een opleiding in het
hoger beroepsonderwijs toegang heeft tot een opleiding in het wetenschappelijk
onderwijs. Nader onderzoek heeft uitgewezen dat het studierendement van studenten
die gebruik maken van deze doorstroomroute, niet wezenlijk afwijkt van dat
van andere studenten in het wetenschappelijk onderwijs. Om die reden heb ik
besloten de bestaande doorstroommogelijkheid in tact te laten. Gevolg hiervan
is dat het oorspronkelijk voorgestelde artikel I, onderdeel DD, en het daarbij
behorende overgangsrecht van het oorspronkelijk voorgestelde artikel VIII
uit het wetsvoorstel vervallen.b. In het voorstel van wet is de mogelijkheid geïntroduceerd van
de duale opleiding, naast de voltijdse en deeltijdse opleiding. Deze nieuwe
inschrijvingsvorm is opengesteld voor studenten aan de hogescholen. Bij nadere
overweging ben ik echter van mening dat de beperking van deze opleidingsmogelijkheid
tot het hoger beroepsonderwijs, kan vervallen. De reden hiervoor is om geen
beperkingen op te werpen voor de mogelijke ontwikkeling van duale opleidingen
in het wetenschappelijk onderwijs in de toekomst, als de behoefte daaraan
is geanalyseerd. Dit leidt tot enkele technische ingrepen in het wetsvoorstel.c. Met betrekking tot de wijzigingen op het terrein van de studiefinanciering
werd in het voorstel van wet onderscheid gemaakt tussen wijzigingen die uitsluitend
voor nieuwe cohorten studenten golden (oorspronkelijk artikel IV), en wijzigingen
bestemd voor alle studerenden (oorspronkelijk artikel V). Deze lijn is verlaten
en allen kunnen van de voordelen op studiefinancieringsgebied wat de duale
opleidingen betreft, profiteren. De in die artikelen opgenomen wijzigingen
zijn thans vervlochten in artikel III.In artikel III, onderdeel C, is de duur van de studiefinancieringsaanspraak,
zoals neergelegd in artikel 9, lid 1e, van de WSF anders vorm gegeven. Het
nieuwe lid 1f is een sequeel van de nieuwe formulering van lid 1e. Daarbij
is nu ook bepaald dat de studerende de maanden waarin hij de studiefinanciering
krijgt toegekend, mag «verschuiven» naar andere maanden in dat
studiejaar. Samenhangend hiermee is in het voorgestelde artikel 7.9f van de
WHW bepaald dat de instellingen de Informatie Beheer Groep informeren, hoe
groot in dat studiejaar de studielast is die het onderwijsdeel van een duale
opleiding inneemt.Voorts zijn als gevolg van bovenvermelde wijzigingen twee onderdelen aan
artikel III toegevoegd, die een aanpassing vormen van de artikelen 122b en
123c van de WSF. Artikel 122b, derde lid, is het equivalent van het nieuw
voorgestelde artikel 7.9f van de WHW. Het bepaalt dat ook de aangewezen instellingen
de in artikel 7.9f genoemde gegevens met betrekking tot de duale opleiding
aan de Informatie Beheer Groep moeten doorgeven. Artikel 123c, derde lid,
is het sequeel van het opnemen van artikel 122b, derde lid, en regelt de administratieve
sanctie bij het niet nakomen van de in laatstgenoemd artikellid opgenomen
verplichtingen.Tot slot is een aantal wijzigingen van redactionele en zuiver technische
aard opgenomen. Het merendeel daarvan is het gevolg van de eerdergenoemde
samenvoeging van de oorspronkelijk voorgestelde artikelen IV en V.d. Een drietal verbeteringen van technische aard hangt samen met de Wet
van 28 maart 1996 (Stb. 226), waarin voor het bekostigde hoger onderwijs de
verblijfsduurbeperkingen werden afgeschaft onder gelijktijdige introductie
van het instellingscollegegeld.De eerste verbetering van het wetsvoorstel betreft artikel 7.33, tweede
lid, van de WHW (was artikel I, onder HH). Bij nader inzien is het vragen
van informatie aan de Informatie Beheer Groep bij inschrijving voor een duale
opleiding niet nodig, omdat immers voor deze opleidingen een instellingscollegegeld
wordt geheven. De aanvankelijk voorgestelde wijziging komt dus te vervallen.Een tweede wijziging is nodig, omdat artikel 7.43 van de WHW een systematische
onjuistheid blijkt te bevatten, die het gevolg is van niet volledige afstemming
tussen de genoemde wet en de «Prestatiebeurswet» van dezelfde
datum (Stb. 227), waarin onder meer de leeftijdsgrens voor studiefinanciering
van 18 jaar in het hoger onderwijs is afgeschaft. Ten onrechte bevat artikel
7.43, eerste lid, WHW nog die leeftijdsgrens, waardoor – onbedoeld –
zeer jeugdige studenten, indien zij in het eerste jaar van hun studie geen
gebruik maken van studiefinanciering, in een gunstiger positie komen te verkeren
ten opzichte van hun iets oudere collega-studenten. De thans voorgestelde
verwijdering van die leeftijdsgrens levert een vereenvoudiging op van artikel
7.43 van de WHW, die ook tot technische aanpassingen in daarop volgende artikelen
van de WHW leidt.De noodzaak van een derde wijziging vloeit voort uit een onduidelijkheid
die artikel 7.49, tweede lid, van de WHW blijkt te bevatten. Anders dan de
wettekst thans lijkt aan te geven, is het nimmer de bedoeling geweest instellingen
te verplichten collegegeld te restitueren aan studenten die in de loop van
het studiejaar afstuderen, doch tevens blijven ingeschreven voor een andere
opleiding aan diezelfde of aan een andere instelling. Voorgesteld wordt de
wenselijke verheldering aan te brengen.e. Het voorstel van wet is op enkele plaatsen geactualiseerd, zonder dat
hieraan nieuwe beleidsoverwegingen ten grondslag liggen. Zo wordt voorgesteld
in artikel 7.4, zesde lid, van de WHW een nieuwe vijfjarige opleiding op te
nemen, die met ingang van het studiejaar 1997–1998 aan de technische
universiteit te Eindhoven van start gaat. Voorts is in artikel I een nieuw
onderdeel ingevoegd dat er toe strekt de in artikel 7.6 van de WHW opgenomen
richtlijn ten aanzien van artsen te vervangen door de in 1993 vastgestelde
richtlijn. Verder is artikel III van het wetsvoorstel geschrapt, nu het voorstel
van wet tot wijziging van de WHW in verband met de bestuursorganisatie van
en de medezeggenschap in universiteiten tot wet is verheven en in werking
is getreden. De desbetreffende wijzigingen zijn thans, waar mogelijk, in artikel
I opgenomen. De memorie van toelichting is geactualiseerd in verband met de
aanbieding op 12 mei 1997 aan de Voorzitter van de Tweede Kamer van het beleidsplan
voor het kunstvakonderwijs.f. In het voorstel van wet is aan artikel I een nieuw onderdeel toegevoegd,
waarin artikel 15.1 van de WHW zodanig wordt aangepast dat aan de minister
de aanvullende bevoegdheid wordt toegekend de rijksbijdrage aan een instelling
voor hoger onderwijs op te schorten. Dezelfde wijziging zal voor de overige
onderwijssectoren worden neergelegd in een voorstel van wet dat thans in voorbereiding
is. Aangezien dat wetsvoorstel met name betrekking zal hebben op een onderwerp
dat niet voor de sector hoger onderwijs wordt geregeld, is deze bepaling in
het onderhavige voorstel van wet opgenomen. In de memorie van toelichting
is een passage aan dit onderwerp gewijd.g. Tot slot wordt gemeld dat ook de inwerkingtredingsbepaling (was artikel
XIII) nog enige aanpassing heeft ondergaan. Voorgesteld wordt enige bepalingen
eerder in werking te doen treden dan met ingang van het studiejaar 1998–1999
in verband met de noodzaak om over een wettelijke basis te beschikken voor
de vereiste uitvoeringsregelingen en -handelingen.De Raad van State geeft U in overweging het voorstel van wet niet te zenden
aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal dan nadat met het vorenstaande rekening
zal zijn gehouden.De Vice-President van de Raad van State,W. Scholten Ik moge U verzoeken het hierbij gevoegde, gewijzigde voorstel van wet
en de gewijzigde memorie van toelichting aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal
te zenden.De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,J. M. M. Ritzen Bijlage bij het advies van de Raad van State van 1 mei 1997, no. W05.96.0579,
met redactionele kanttekeningen die de Raad in overweging geeft.– In het in artikel I, onderdeel I, voorgestelde artikel 6.9, vierde
lid, «verzoek» vervangen door: aanvraag (aanwijzing 50 van de
Aanwijzingen voor de regelgeving (Ar)).– In het in artikel I, onderdeel Y, voorgestelde artikel 7.23a,
vijfde lid, «bedoeld in het eerste lid,» vervangen door: bedoeld
in het tweede lid, onder b en c,.– In artikel XI, eerste lid, «heeft aangekondigd» vervangen
door: heeft bekendgemaakt aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal.– In paragraaf 2.2 van het algemeen deel van de memorie van toelichting
«commitment», mede gelet op aanwijzing 57 Ar, vervangen door een
Nederlands synoniem.– In paragraaf 3.1 van het algemeen deel van de memorie van toelichting
bij de verwijzing naar kamerstukken aanwijzing 219 Ar in acht nemen.– In de slotzin van de tweede alinea van het algemeen deel van de
memorie van toelichting «heeft over de gehele linie» vervangen
door: heeft over de gehele linie globaal genomen.– In de toelichting op het in artikel I, onderdeel Y, voorgestelde
artikel 7.23b, «Mitsdien wordt in dit artikel (eerste lid)» vervangen
door: Daarom wordt in het voorgestelde artikel 6.1.Tevens in deze toelichting «in het tweede lid» vervangen door:
in dit artikel. XNoot1De tekst van het voorstel van wet en van de memorie van toelichting zoals
voorgelegd aan de Raad van State is ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire
Documentatie. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25370-A.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl