Herziening hoofdstuk 5 Telecommunicatiewet (graafrechten); Brief minister inzake beleid graafrechten voor de telecomunicatie- en omroepsector
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29387, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

07-01-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29387 nr. 1

19-12-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. De huidige systematiek van hoofdstuk 52. De aanleiding voor de herziening3. De hoofdlijnen van het herziene hoofdstuk 5a. Handhaven gedoogplichtb. Omgang met niet-gebruikte telecomkabels en lege mantelbuizenc. Rol gemeented. Hinder door telecomkabels op overige ondergrondse infrastructurene. Rol OPTAf. Planningg. Relatie met verplichte informatie-uitwisseling4. Telecommunicatiekabels: onroerend of roerend?a. Inleidingb. Reacties uit de telecomsectorc. Vervolg met betrekking tot de telecomsectord. Vervolg met betrekking tot de energiesectore. Hoe nu verder?Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29387Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 37 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 387Herziening hoofdstuk 5 Telecommunicatiewet (graafrechten)nr. 1BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 19 december 2003In oktober 2003 heeft u een wetsvoorstel tot wijziging van de Telecommunicatiewet
(Tw) op basis van de Europese ONP-richtlijnen behandeld in uw Kamer (wetsvoorstel
28 851). Deze implementatie heeft – afgezien van de aanpassing
van een aantal begrippen – geen inhoudelijke consequenties gehad voor
hoofdstuk 5 van deze wet, waarin de graafrechten voor de telecommunicatie-
en omroepsector geregeld worden. Uw Kamer heeft tijdens deze Kamerbehandeling
verzocht om tegelijkertijd een aantal inhoudelijke wijzigingen in hoofdstuk
5 van de Tw door te voeren. Aangezien als algemene regel bij implementatiewetgeving
geldt dat geen andere wijzigingen worden meegenomen, is dat – mede gezien
het reeds lopende traject tot herziening van hoofdstuk 5 van de Tw –
toen niet gebeurd. Op dit moment wordt door mijn ministerie, in overleg met
de sector en de diverse betrokken instanties, gewerkt aan de herziening van
hoofdstuk 5. Doelstelling van deze herziening betreft, naast het ophelderen
van een aantal onduidelijkheden binnen de huidige wettekst, het herstellen
van de balans tussen publieke en private belangen die door de dynamiek in
de markt enigszins is verstoord. Ik hecht eraan, gezien de actualiteit van
dit onderwerp, uw Kamer – vooruitlopend op de indiening van het betreffende
wetsvoorstel – op hoofdlijnen te informeren over het beleid dat hieraan
ten grondslag ligt. Daarbij maak ik tevens van de gelegenheid gebruik om,
zoals door mij toegezegd in het eerdergenoemde debat, uw Kamer te informeren
over mijn standpunt aangaande het onroerend dan wel roerend zijn van telecommunicatiekabels.In deze brief komt achtereenvolgens aan de orde:1. de huidige systematiek van hoofdstuk 52. de aanleiding voor de herziening3. de hoofdlijnen van het herziene hoofdstuk 54. telecommunicatiekabels: onroerend of roerend? 1. De huidige systematiek van hoofdstuk 5Hoofdstuk 5 van de Tw handelt over de gedoogplicht voor aanleg, instandhouding
en opruiming van telecommunicatie- en omroepkabels. De huidige systematiek
van hoofdstuk 5 kent de volgende hoofdlijnen:1. Het gedoogregime ten aanzien van kabels «ten dienste van een
openbaar telecommunicatie- of omroepnetwerk» vormt de kern van de huidige
systematiek van hoofdstuk 5 Tw. De algemene plicht om de aanleg, instandhouding
en opruiming van kabels te gedogen kan voor iedere grondeigenaar gelden en
betreft een aanzienlijke inbreuk op diens eigendomsrecht.2. De telecomaanbieder heeft de plicht zijn kabels op eigen kosten te
verplaatsen wanneer dit noodzakelijk is voor bijvoorbeeld het oprichten van
een gebouw of het uitvoeren van een werk door de gedoogplichtige («liggen
om niet, verleggen om niet»). In alle andere gevallen waarin de gedoogplichtige
verplaatsing van de kabels wenst, dient hij de kosten hiervan zelf te dragen.3. Om recht te doen aan de belangen van de gedoogplichtige heeft de telecomaanbieder
de plicht te streven naar overeenstemming met de gedoogplichtige over de plaats
en wijze van uitvoering van de graafwerkzaamheden. Blijkt het niet mogelijk
overeenstemming te bereiken dan staat voor de gedoogplichtige de weg naar
OPTA open.4. Voor de aanleg van kabels in openbare grond heeft de gemeente een coördinatietaak.
Bij het uitoefenen van deze taak moet de gemeente niet alleen andere werkzaamheden
betrekken, maar ook andere (met name publieke) belangen. Voordat met de uitvoering
van de werkzaamheden kan worden begonnen dient de telecomaanbieder eerst de
instemming van de desbetreffende gemeente te hebben. In het instemmingsbesluit
kan de gemeente, in afwijking van het door de aanbieder ingediende voorstel,
voorwaarden stellen aan het tijdstip en de wijze van uitvoering van de graafwerkzaamheden.
Daarnaast is elke gemeente verplicht voor dit doel een verordening op te stellen.2. De aanleiding voor de herzieningIn de afgelopen jaren hebben verschillende partijen (onder andere gemeenten,
telecomaanbieders en OPTA) te kennen gegeven dat zij problemen ondervinden
dan wel signaleren bij de aanleg, instandhouding en opruiming van kabels.
Daarnaast bestaat er binnen het huidige hoofdstuk 5 onduidelijkheid over de
toedeling van taken en verantwoordelijkheden. Belangrijke knelpunten zijn:• Door de grote hoeveelheden aangelegde telecomkabels (wel of niet
gebruikt) is een aanzienlijke inbreuk gepleegd op het eigendomsrecht van de
gedoogplichtigen. In deze brief wordt in de paragraaf 3.a ingegaan op
de gemaakte afweging inzake het al dan niet handhaven van de huidige gedoogplicht.• Veelvuldig opgebroken straten veroorzaken overlast, zowel gemeenten
als burgers kunnen hierdoor schade danwel hinder ondervinden. Bijvoorbeeld
door de verslechterde kwaliteit van de openbare wegen na graafwerkzaamheden.
Dit wordt onder andere aangegeven door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten
(VNG). In deze brief wordt in de paragrafen 3.b en 3.c ingegaan op de hiermee
samenhangende problematiek.• Nutsbedrijven geven aan last te hebben van de vele telecomkabels
die vaak boven op elektriciteitskabels en gas- en waterleidingen liggen. Daarbij
speelt ook dat een groot aantal telecomkabels en mantelbuizen zijn aangelegd
die vooralsnog niet in gebruik zijn genomen, maar wel een aanzienlijk beslag
doen op de ondergrondse ruimte en ook als hinderlijk worden ervaren door andere
partijen die toegang wensen tot deze zelfde ondergrond. In deze
brief wordt in de paragrafen 3.b en 3.d ingegaan op de hiermee samenhangende
problematiek.• Telecomaanbieders geven aan dat de onduidelijke reikwijdte van
de gemeentelijke coördinatietaak de uitrol van hun netwerken bemoeilijkt.
In deze brief wordt in paragraaf 3.c hierop ingegaan.• Aangaande geschillen tussen telecomaanbieder en de gedoogplichtige
is – bezien vanuit de aard van de geschillen – de vraag naar voren
gekomen of OPTA danwel de civiele rechter deze dient te beslechten. In deze
brief wordt in paragraaf 3.e hierop ingegaan.Bovengenoemde problemen vragen om een oplossing. Overigens constateer
ik op basis van de ervaring van de afgelopen jaren dat het huidige wetgevend
kader heeft geleid tot een aanzienlijk aantal nieuwe aanbieders op de telecommarkt
en in die zin zeker succesvol te noemen is. Maar daar staat tegenover dat
de inbreuk die de gedoogplicht maakt op het eigendomsrecht aanzienlijk is.
Gedoogplichtigen (onder andere burgers) krijgen in de huidige praktijk onvoldoende
bescherming. Ik hecht dan ook – naast het stimuleren van de uitrol van
telecomnetwerken – veel waarde aan het bieden van rechtsbescherming
aan burgers en het waarborgen van publieke belangen zoals het beperken van
overlast en het handhaven van de openbare orde. Het herstellen van deze balans
tussen publieke en private belangen die door de dynamiek in de markt enigszins
is verstoord, vormt – naast het ophelderen van een aantal onduidelijkheden
binnen de huidige wettekst – de aanleiding tot herziening van het huidige
hoofdstuk 5 van de Tw. Ik ben van mening dat deze herziening op zo kort mogelijke
termijn zijn beslag dient te krijgen.3. De hoofdlijnen van het herziene hoofdstuk 5Over de hoofdlijnen van de herziening van hoofdstuk 5 heeft in de afgelopen
periode, onder andere binnen het Overlegplatform Post en Telecommunicatie
(OPT), het nodige overleg met de betrokken belanghebbenden plaatsgevonden.
Ook met OPTA is uitvoerig gesproken. Daarnaast heb ik een extern bureau een
toets laten uitvoeren op de hoofdlijnen voor de herziening. Dit geheel aan
informatie brengt mij tot de hoofdlijnen zoals hierna uiteengezet.a. Handhaven gedoogplichtDe beschikbaarheid van kwalitatief hoogwaardige telecommunicatievoorzieningen
en keuzevrijheid zijn van belang voor de Nederlandse burger en de economie.
De uitrol van deze telecomnetten veroorzaakt echter een aanzienlijke inbreuk
op het eigendomsrecht van gedoogplichtigen. Om deze inbreuk op het eigendomsrecht
te beperken is overwogen om de systematiek van de Belemmeringenwetten ook
voor kabels ten dienste van een openbaar elektronische communicatienetwerk
van toepassing te verklaren. Dit zou echter betekenen dat net als bij de aanleg
van overige ondergrondse werken de Minister van Verkeer en Waterstaat per
aanleg van een werk (situationeel) dient te besluiten of de gedoogplicht moet
worden opgelegd. Tot het opleggen van deze gedoogplicht kan alleen worden
besloten als degene die het werk wil aanleggen met de rechthebbende(n) ten
aanzien van de onroerende zaak niet tot overeenstemming is gekomen, de belangen
van de rechthebbende(n) redelijkerwijs onteigening niet vorderen, en in het
gebruik van de onroerende zaak niet meer belemmeringen worden aangebracht
dan redelijkerwijs voor de aanleg en instandhouding van het werk nodig is.De aanleg van telecomkabels onderscheidt zich echter van de aanleg van
bijvoorbeeld elektriciteitskabels, gas- en waterleidingen doordat het een
(op infrastructuurniveau) concurrerende markt betreft en elke aanbieder gelijke
rechten behoort te hebben. Dit verhoudt zich – nog afgezien van de praktische
uitvoerbaarheid – niet met de systematiek van de Belemmeringenwetten
waarbij elk verzoek om aan te mogen leggen afzonderlijk door de Minister van
Verkeer en Waterstaat beoordeeld moet worden. Om ook in de toekomst de uitrol
van openbare elektronische communicatienetwerken te kunnen garanderen, wordt
de gedoogplicht zoals momenteel vastgelegd in het huidige hoofdstuk 5 van
de Tw gehandhaafd, evenals het principe «liggen om niet, verleggen om
niet».b. Omgang met niet-gebruikte telecomkabels en lege mantelbuizenDe gedoogplicht zal behalve voor telecomaanbieders (de huidige situatie)
ook voor aanleggers van telecomkabels gaan gelden. Hiermee wordt ingespeeld
op de huidige praktijk waarin steeds vaker niet de telecomaanbieders zelf,
maar gespecialiseerde bedrijven de telecomkabels aanleggen, op eigen kosten
en voor eigen risico. Ook de aanleg van kabels of lege mantelbuizen die pas
op termijn onderdeel gaan uitmaken van een netwerk dient – conform het
amendement Blok (Tweede Kamer, vergaderjaar 2003–2004, 28 851,
nr. 41) dat in oktober 2003 door uw Kamer is aangenomen – gedoogd te
worden.Ik merk hierbij wel het volgende op. Het brengen van niet-gebruikte kabels
en lege mantelbuizen onder de gedoogplicht, voor zover deze niet (direct)
nodig zijn voor een openbaar elektronisch communicatienetwerk, betekent (ten
opzichte van de situatie waarin enkel gebruikte kabels en mantelbuizen moeten
worden gedoogd) een nog verdere inbreuk op het eigendomsrecht. Dit acht ik
dan ook uitsluitend te rechtvaardigen onder de conditie dat deze infrastructuur
binnen een zekere termijn ook daadwerkelijk zal worden gebruikt. Het is immers
het faciliteren van de aanleg van openbare elektronische communicatienetwerken
die de rechtvaardiging is voor de inbreuk op het eigendomsrecht. Aan de aanleg
van kabels of buizen die – blijvend – niet ten dienste van een
openbaar elektronisch communicatienetwerk staan kan toch moeilijk een zodanig
algemeen belang worden toegekend dat een inbreuk op het eigendomsrecht is
gerechtvaardigd. Daarom zal de gedoogplicht alleen gelden als de voorzieningen
uiterlijk binnen een bepaalde termijn na aanleg ook daadwerkelijk in gebruik
worden genomen als onderdeel van een openbaar elektronisch communicatienetwerk.
Is dit – naar het oordeel van de gemeente, die de kabelbeheerder vraagt
dit op overtuigende wijze aan te tonen – niet het geval, dan valt de
betreffende infrastructuur vanaf dat moment niet meer onder de gedoogplicht.
Het stellen van een dergelijke termijn bevordert bovendien dat al aanwezige
voorzieningen ook daadwerkelijk in gebruik worden genomen, waardoor onnodig
graven kan worden voorkomen. Voor niet-gebruikte telecomkabels en lege mantelbuizen
die in de afgelopen tijd al zijn aangelegd, gaat deze termijn overigens pas
in op het moment dat het herziene hoofdstuk 5 in werking treedt. Ik ben voornemens
om deze termijn vast te stellen op vier jaar. Ik besef daarbij dat de telecomsector
liefst kijkt naar de afschrijvingstermijn en dan een termijn noemt van bijvoorbeeld
vijftien jaar. Deze zienswijze deel ik niet. Het aanleggen van voorzieningen
die gedurende de gehele afschrijvingstermijn of een groot deel daarvan ongebruikt
blijven, is vanuit het algemeen maatschappelijk belang niet nodig, en kan
evenmin een inbreuk op het eigendomsrecht rechtvaardigen. Gemeenten daarentegen
willen de mogelijkheid om al op korte termijn te kunnen optreden tegen de
in sommige gevallen excessieve hoeveelheden lege buizen en vragen om een termijn
van één maximaal twee jaar. Een periode van vier jaar zie ik
in deze context als een termijn die enerzijds redelijk tegemoet komt aan de
vraag van gemeenten en anderzijds telecompartijen ruim de gelegenheid geeft
om de aangelegde voorzieningen zelf te gebruiken of ze door anderen te laten
gebruiken.In tegenstelling tot het huidige hoofdstuk 5 bevat het herziene hoofdstuk
5, tegenover de aanzienlijke inbreuk op het eigendomsrecht, een afdoende bescherming van de belangen van gedoogplichtigen en van de gemeenschap.
Daarom wordt gestimuleerd (bijvoorbeeld door de hierbovengenoemde vier jaar
termijn) dat telecomaanbieders, wanneer die mogelijkheid bestaat, gebruik
maken van reeds in de grond aanwezige telecomkabels en/of mantelbuizen. Dit
zowel ter voorkoming van het onnodig inbreuk maken op het eigendomsrecht als
ter voorkoming van onnodige graafactiviteiten. Afdoende bescherming (met name
voor burgers als grondeigenaar) betekent ook dat aanleg zoveel mogelijk in
openbare gronden moet plaatsvinden, dat overlast door werkzaamheden tot een
minimum beperkt moet blijven en dat in dit verband redelijke eisen van de
gedoogplichtige gehonoreerd moeten worden. In aanvulling op het huidige hoofdstuk
5, zal er daarom door een telecomaanbieder gestreefd moeten worden naar overeenstemming
met de gedoogplichtige over het tijdstip van aanleg en niet alleen over de
plaats en de wijze van uitvoering. Nieuw is ook dat voor aanleg in tuinen,
erven en in gebouwen naar overeenstemming met de gedoogplichtige dient te
worden gestreefd. De gedoogplichtige krijgt tevens het recht zelf te bepalen
welke partij (op kosten van de aanbieder of aanlegger) zijn grond terugbrengt
in de oorspronkelijke staat.c. Rol gemeentePublieke belangen die, ondanks de gedoogplicht, gewaarborgd dienen te
blijven, worden in tegenstelling tot de huidige wetstekst, expliciet benoemd
in het herziene hoofdstuk 5.Zo moet een aanbieder voldoen aan gerechtvaardigde eisen die een gemeente
stelt ter bescherming van de publieke belangen. Deze publieke belangen betreffen:
het voorkomen of beperken van overlast, het handhaven van de openbare orde,
veiligheid, bereikbaarheid en ondergrondse ordening. In de gemeentelijke instemmingsprocedure
dienen, in relatie tot het verzoek om te graven, deze belangen goed te worden
gewogen (waarbij de gedoogplicht blijft gelden).Daarnaast blijft de gemeente verplicht om een verordening op te stellen.
Zaken die hier in elk geval onderdeel van dienen uit te maken, worden (in
tegenstelling tot de huidige situatie) afzonderlijk genoemd in het herziene
hoofdstuk 5.De gedoogplicht doet overigens op geen enkele wijze afbreuk aan de noodzaak
om door andere wet- of regelgeving voorgeschreven vergunningen te krijgen
voor het gebruik van bepaalde gronden. Momenteel bestaat hierover onduidelijkheid.
Wanneer voor de aanleg van telecomkabels zowel een instemmingsbesluit van
de gemeente als een vergunning van een ander bestuursorgaan nodig is, heeft
de gemeente hierin een coördinerende taak gericht op het voorkomen danwel
oplossen van eventuele tegenstrijdigheden in de betreffende procedures. Zowel
de reikwijdte van de gedoogplicht als deze coördinerende taak van de
gemeente wordt in het herziene hoofdstuk 5 duidelijker uiteengezet.Diverse telecompartijen hebben – aangezien het huidige hoofdstuk
5 hierover geen enkele bepaling bevat – gevraagd te bewerkstelligen
dat oneerlijke concurrentie door gemeenten bij de aanleg van telecomkabels
wordt voorkomen. Zij doelen daarbij bijvoorbeeld op het door een gemeente
zelf (laten) aanleggen van een breedband glasvezelnetwerk binnen de eigen
gemeentegrens.Ik ben met telecompartijen van mening dat gemeenten niet marktverstorend
mogen optreden. Aan de vraag van telecompartijen wordt tegemoet gekomen door
in het wetsontwerp de rol van de gemeente als bestuursorgaan (coördinerende
rol en het nemen van instemmingsbesluiten bij de aanleg van kabels in de openbare
grond) beter in te kaderen. Een algehele regeling voor marktactiviteiten van
de gemeente acht ik in het herziene hoofdstuk 5 niet op zijn plaats. Indien
zulke regelgeving noodzakelijk is, dan zal deze moeten gelden voor de gehele overheid. Wel zal ik bezien of in hoofdstuk 5 – in lijn
met de Europese Richtlijn 2002/21/EG (Kaderrichtlijn) – een artikel
moet worden opgenomen dat voorschrijft dat als een lokale of andere overheid
de eigendom of zeggenschap heeft over ondernemingen die elektronische communicatienetwerken
en/of -diensten exploiteren, er een daadwerkelijke structurele scheiding dient
te bestaan tussen de verantwoordelijkheid voor het verlenen van een instemmingsbesluit
en de activiteiten die verband houden met de eigendom of zeggenschap.d. Hinder door telecomkabels op overige ondergrondse infrastructurenHet belang van telecominfrastructuur – en daarmee samenhangend de
gedoogplicht – rechtvaardigen niet dat telecomkabels de instandhouding
van andere reeds in de ondergrond aanwezige infrastructuren in gevaar brengen
of aanzienlijk bemoeilijken (bijvoorbeeld het niet kunnen geven van onderhoud
aan een waterleiding vanwege de daar bovenop aangelegde telecomkabels). De
huidige wet schiet tekort door de relatie tussen telecomkabels en overige
ondergrondse infrastructuren niet te adresseren. Een telecomaanbieder dient
dan ook bij de aanleg, instandhouding en opruiming van kabels de instandhouding
van andere reeds in de grond aanwezige werken niet in gevaar te brengen of
aanzienlijk te bemoeilijken. Indien een telecomaanbieder zich hier niet aan
houdt, dan dient hij op eigen kosten maatregelen te nemen ten aanzien van
de kabels ten dienste van zijn netwerk, waaronder zonodig het verplaatsen
van de kabels, om aan de strijdigheid een einde te maken. In tegenstelling
tot het huidige hoofdstuk 5 dat hierover geen bepaling bevat, wijst de formulering
in het herziene hoofdstuk 5 telecomaanbieders op deze verantwoordelijkheid bij
het uitoefenen van de gedoogplicht en verbind daaraan de genoemde consequenties.e. Rol OPTAVoordat uitvoering kan worden gegeven aan de werkzaamheden moet naar overeenstemming
worden gestreefd door de aanbieder van een openbaar elektronisch communicatienetwerk
met de gedoogplichtige. Dit geldt voor werkzaamheden met betrekking tot de
aanleg, instandhouding en opruiming van de kabels. Het gaat daarbij om de
plaats van de uit te voeren werkzaamheden, het tijdstip en de werkwijze. Indien
er geen overeenstemming wordt bereikt kan gedoogplichtige op grond van de
huidige Telecommunicatiewet een geschil aanhangig maken bij OPTA. Een dergelijke
geschillenbeslechtende bevoegdheid bestaat ook indien er geen overeenstemming
kan worden bereikt over de kosten van verplaatsing. Deze geschillen zijn bij
uitstek civielrechtelijk van aard. Het gaat om twee civiele partijen die een
geschil hebben dat betrekking heeft op een (bij wet toegestane) inbreuk op
het eigendomsrecht. Onderwerp van geschil kan dan de vraag zijn hoe, wanneer
en waar gegraven mag worden en wie de kosten van verplaatsing dient te dragen.
De vragen die hierbij aan de orde zijn betreffen de redelijkheid en zorgvuldigheid
die partijen jegens elkaar moeten betrachten, vragen die niet anders zouden
zijn, als het zou gaan om de aanleg van andere kabels of andere ondergrondse
voorzieningen die niet ten dienste staan van openbare elektronische communicatienetwerken.
Marktordening of de concurrentieverhouding tussen aanbieders, speelt bij de
geschilbeslechting zoals hier aan de orde geen rol, evenmin als de marktpositie
van de betrokken telecomaanbieder. Evenmin is er bij deze geschilbeslechting
sprake van het handhaven van een publiek belang door de geschilbeslechter.
Het publieke belang is weliswaar tot uitdrukking gebracht door de gedoogplicht
in de wet op te nemen, maar speelt bij de beslechting van een geschil daaromtrent
geen rol; de gedoogplicht staat als zodanig namelijk niet ter discussie in
het geschil. Tegen deze achtergrond ligt het in de rede te concluderen dat deze geschilbeslechtende taak in beginsel behoort tot het domein van
de civiele rechter.Hierbij speelt een rol dat OPTA mogelijk op termijn deel gaat uitmaken
van de NMa, een organisatie die gespecialiseerd is op het terrein van marktordening
en vragen van mededingingsrechtelijke aard. Het opdragen van taken, die niets
te maken hebben met marktordening of mededinging aan de NMa acht ik ongewenst.Daar staat echter tegenover dat in de afgelopen maanden uit reacties uit
de reacties van leden van het Overlegplatform Post en Telecommunicatie (OPT)
en ook uit de rapportage van de door eerdergenoemde externe instantie uitgevoerde
toets, is gebleken dat partijen op dit punt hechten aan behoud van de rol
van OPTA (EnergieNed, de Intergemeentelijke Werkgroep Kabels & Leidingen
en de geconsulteerde telecompartijen met uitzondering van KPN) danwel hieromtrent
een neutrale mening hebben (Vereniging voor Nederlandse Gemeenten en de Vereniging
van Waterbedrijven in Nederland). De argumentatie pro-OPTA is vooral gebaseerd
op het hebben van één centrale instantie die laagdrempelig,
transparant en deskundig is aangaande graafrechten, hetgeen bijdraagt (bijvoorbeeld
door informatieverstrekking) aan het voorkomen danwel het uniform behandelen
van geschillen. Daarnaast betreft het de huidige praktijk waarover partijen
tevreden zijn.Ik heb begrip voor de opvattingen van de partijen. Dat neemt niet weg
dat ik van oordeel ben dat – op enig moment – bezien moet worden
in hoeverre de genoemde taken logisch zijn binnen het overige takenpakket
van OPTA, en in overeensteming zijn met hetgeen is opgenomen in de aanwijzingen
voor de regelgeving aangaande de taken van zelfstandige bestuursorganen. Ik
sta daarom de volgende gedragslijn voor: Gelet op de wensen van diverse partijen
blijven de geschilbeslechtende taken vooralsnog bij OPTA. Zodra er zich een
logisch moment voordoet, zal principieel worden bezien in hoeverre deze taak
bij OPTA thuishoort. Ik denk bij dit moment in het bijzonder aan de mogelijke
samenvoeging van OPTA en NMa, of aan de periodieke evaluatie van OPTA.f. PlanningOp dit moment dan wel in de komende periode wordt, zoals de zorgvuldigheid
vereist, van diverse instanties (onder andere OPT, VNG, OPTA, ACTAL en Justitie)
advies ingewonnen met betrekking tot het concept-wetsvoorstel. Zodra deze
adviezen verwerkt zijn, wordt het wetsvoorstel via de Ministerraad (naar verwachting
in maart 2004) voorgelegd aan de Raad van State. Na verwerking van het advies
van de Raad van State wordt het wetsvoorstel voor het herziene hoofdstuk 5
van de Telecommunicatiewet ingediend bij uw Kamer. Ik ga er vooralsnog vanuit
dat dit zal plaatsvinden in de zomer 2004.g. Relatie met verplichte informatie-uitwisselingOverigens heb ik, samen met de minister van VROM, uw Kamer middels een
separate brief recentelijk geïnformeerd over de aanpak en voortgang aangaande
de door het Kabinet toegezegde integrale regeling voor verplichte informatie-uitwisseling
over de ligging van kabels en leidingen bij graafwerkzaamheden (grondroerdersregeling).
Alhoewel deze grondroerdersregeling en de herziening van hoofdstuk 5 van de
Telecommunicatiewet enige relatie met elkaar hebben, verdienen de actuele
problemen (veelal rond telecommunicatie) een snelle oplossing. Een spoedige
herziening van hoofdstuk 5 van de Telecommunicatiewet, voorafgaand aan de
besluitvorming omtrent de grondroerdersregeling, is daarvoor de enige mogelijkheid. 4. Telecommunicatiekabels: onroerend of roerend?a. InleidingDe Hoge Raad heeft in twee arresten van 6 juni 2003 op het terrein van
de overdrachtsbelasting geoordeeld dat een in de grond aangelegde centrale
antenne inrichting (een omroepnetwerk) beschouwd moet worden als een onroerende
zaak. Hiermee maakte de Hoge Raad een einde aan een reeds jarenlang bestaande
onduidelijkheid over de goederenrechtelijke status van (omroep)netwerken.Tijdens de behandeling van wetsvoorstel 28 851, betreffende de implementatie
van nieuwe Europese richtlijnen op het terrein van de elektronische communicatie,
is naar aanleiding van deze arresten door de heer Blok een amendement ingediend
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2003–2004, 28 851, nr. 30). Het amendement
voorzag in een bepaling waarbij telecommunicatiekabels (kabelnetwerken) roerend
werden verklaard. Op mijn verzoek heeft de Kamer het betreffende amendement
niet in stemming gebracht. Mijn verzoek was, zoals bekend, ingegeven door
de complexiteit van het onderwerp en de daardoor moeilijk te overziene gevolgen
van een dergelijk amendement. Daarbij heb ik toegezegd in het kader van de
herziening van hoofdstuk 5 van de Telecommunicatiewet op de kwestie terug
te komen.b. Reacties uit de telecomsectorHet hiervoor genoemde amendement is ingegeven door de beroering die de
arresten in de telecommunicatiesector hebben veroorzaakt. Deze reactie laat
zich, zo geeft de sector aan, verklaren door het feit dat er in de rechtspraktijk,
bij gebrek aan een hoogste juridisch oordeel, reeds lange tijd is gehandeld
vanuit de veronderstelling dat omroep- en telecommunicatienetwerken roerende
zaken zijn. Hierdoor zijn kabelnetwerken in de meeste gevallen niet overgedragen
volgens de formaliteiten die gelden voor onroerende zaken, zoals het opstellen
van een notariële leveringsakte en het inschrijven van deze akte in de
daarvoor bestemde openbare registers. Het gevolg hiervan is dat de juridische
eigendom van de desbetreffende netwerken, ondanks de bedoelingen van partijen,
niet is overgegaan en dat feitelijk alleen de economische eigendom (het exploitatierecht)
is overgegaan. Ook voor in het verleden gevestigde zekerheidsrechten hebben
de arresten van de Hoge Raad gevolgen. Zo zijn, aldus de sector, uitgaande
van het roerende karakter, in de praktijk vaak pandrechten in plaats van hypotheekrechten
gevestigd op netwerken. Dit heeft tot gevolg dat het beoogde zekerheidsrecht
niet tot stand is gekomen.De arresten van de Hoge Raad hebben mogelijkerwijs ook gevolgen voor niet-openbare
netwerken, zoals bijvoorbeeld netwerken van surfnet en de diverse bedrijfsnetwerken.
Uitgangspunt in de arresten is immers dat kabelnetwerken (vertikaal) worden
nagetrokken, waardoor de eigenaar van de grond in beginsel de eigenaar van
het kabelnetwerk wordt. Deze natrekking wordt echter voor openbare netwerken
doorbroken, zo oordeelt de Hoge Raad, aangezien de Telecommunicatiewet bepaalt
dat de aanleg van kabels ten behoeve van een openbaar telecommunicatienetwerk
geen verandering brengt in de eigendom van hetgeen is aangelegd. Bedoelde
bepaling in de Telecommunicatiewet heeft echter alleen betrekking op openbare
netwerken. Voor de niet-openbare telecomunicatienetwerken lijkt derhalve te
gelden dat deze (vertikaal) worden nagetrokken. Anders gezegd: bij niet-openbare
netwerken geldt, met uitzondering van het geval dat de kabels door horizontale
natrekking eigendom zouden zijn geworden van de eigenaar van een (andere)
onroerende zaak waar de kabels mee zijn verbonden, dat zodra de kabels in
de grond zijn aangebracht deze eigendom worden van de grondeigenaar. Dit kan
alleen voorkomen worden indien voor de aanleg een recht van opstal
wordt gevestigd. Dit betekent dat daar waar dit in het verleden niet is gebeurd –
en dat is gezien de veronderstelling dat het om een roerende zaak ging veelal
het geval – de eigendom van het niet-openbare netwerk niet ligt bij
degene die het ten eigen dienste heeft aangelegd, maar bij de eigenaar van
de grond waarin het netwerk is aangelegd.Naast de gevolgen voor het verleden hebben, aldus de telecommunicatiesector,
de arresten van de Hoge Raad ook nadelige gevolgen voor de toekomst. Zo wordt
onder andere aangevoerd dat het systeem van openbare registers met inbegrip
van de kadastrale registratie, zoals dat functioneert bij onroerende zaken,
niet voldoende is toegesneden op de problemen die zich voordoen bij telecommunicatienetwerken.Voorts zijn uiteraard ook de fiscale gevolgen aanleiding voor de reacties
uit de telecommunicatiesector. Immers door de kwalificatie van netwerken als
onroerend kan over de verwerving van de eigendom, hieronder mede begrepen
de economische eigendom, van een kabelnetwerk (alsnog) overdrachtsbelasting
worden geheven. Daarbij dient bedacht te worden dat in het verleden hoge bedragen
zijn betaald voor de verwerving van kabelnetwerken.Voorts geeft het onroerende
karakter gemeenten mogelijk aanleiding tot het aanslaan van eigenaren en gebruikers
van netwerken voor onroerendezaakbelasting.c. Vervolg met betrekking tot de telecomsectorHet voorgaande maakt duidelijk dat de arresten van de Hoge Raad aanzienlijke
gevolgen hebben voor de praktijk. Er moet echter voor worden gehoed de gevolgen
over de spreekwoordelijke zelfde kam te scheren. Van belang is onderscheid
te maken tussen de gevolgen van beide arresten naar het verleden en de gevolgen
naar de toekomst. Bovendien is het van groot belang de civielrechtelijke gevolgen
los te bezien van de fiscale gevolgen.Een zeer complex vraagstuk is hoe om te gaan met de civielrechtelijke
gevolgen met betrekking tot het verleden. Zou bijvoorbeeld in lijn met het
hiervoor genoemde amendement van de heer Blok worden bepaald dat kabels roerende
zaken zijn, dan doet dit niets af aan het feit dat de kabels in het verleden
onroerend waren. De hiervoor genoemde gevolgen van de arresten van de Hoge
Raad blijven in dat geval voor wat betreft het verleden dus ongewijzigd. Immers
nog steeds is in het verleden op een verkeerde manier de eigendom overgedragen,
nog steeds is daar waar een hypotheekrecht had moeten worden gevestigd een
pandrecht gevestigd. Het verlenen van terugwerkende kracht lijkt hier op het
eerste gezicht een oplossing te bieden. Dit is waarschijnlijk echter niet
het geval. Het verlenen van terugwerkende kracht heeft namelijk in bepaalde
gevallen hetzelfde effect als onteigening. Door terugwerkende kracht te verlenen
aan een wettelijke bepaling die kabels als roerend bestempelt, verliest de
oorspronkelijke eigenaar, die doordat hij op een verkeerde wijze heeft overgedragen
nog steeds eigenaar is van het netwerk, op het moment van inwerkingtreding
van een wettelijke bepaling met terugwerkende kracht alsnog de eigendom van
het netwerk.Voor wat betreft de civielrechtelijke gevolgen van de arresten naar de
toekomst is nader onderzoek nodig. Mocht inderdaad blijken dat er, zoals vanuit
de telecomsector wordt aangegeven, problemen zijn bij de overdracht van telecommunicatienetwerken
of bij het vestigen van zekerheidsrechten, dan zal voor deze problemen uiteraard
een passende oplossing moeten worden gevonden.Met betrekking tot de fiscale gevolgen merk ik het volgende op: Hoewel
het begrijpelijk is dat de telecomsector haar fiscale lasten zo laag mogelijk wenst te houden zie ik voor wat betreft de toekomst geen reden om
voor de telecomsector een uitzondering te maken. Ten aanzien van het verleden
wordt momenteel door de Financiën/Belastingdienst bekeken hoever de Belastingdienst
terug zal gaan met het opleggen van naheffingen. Overigens leidt niet iedere
overdracht van een kabelnetwerk tot heffing van overdrachtsbelasting. Overdrachtsbelasting
is verschuldigd wanneer de overdracht heeft plaatsgevonden via een zogenoemde
aktiva/passiva transactie. Wordt echter het kabelbedrijf, met inbegrip van
het netwerk, overgedragen door overdracht van de aandelen van de vennootschap
waarin het bedrijf is ondergebracht, dan kan geen overdrachtsbelasting worden
geheven.d. Vervolg met betrekking tot de energiesectorNaast de beschreven gevolgen voor de telecommunicatie hebben de arresten
van de Hoge Raad mogelijk ook gevolgen voor de energienetten. Thans bestudeer
ik deze mogelijke gevolgen van de uitspraken voor Energie. Ik betrek daarbij
ook de reactie die ik van EnergieNed heb ontvangen. Indien dit noodzakelijk
en wenselijk is, zal ik ook daar adequate maatregelen nemen. Het spreekt voor
zich dat ik zal streven naar een zoveel mogelijke uniforme aanpak voor telecommunicatie
en energie.e. Hoe nu verder?Ik hoop dat uit het voorgaande duidelijk is geworden dat de besluitvorming
aangaande het onroerend laten danwel roerend verklaren uiterst zorgvuldig
dient te geschieden. Dit neemt niet weg dat ook snelheid is geboden, zeker
nu het bedrijfsleven wacht op een definitief standpunt van de wetgever. Ik
streef er dan ook naar om dit voorjaar een inhoudelijk standpunt inzake voornoemd
vraagstuk aan uw Kamer kenbaar te maken.De Minister van Economische Zaken,L. J. Brinkhorst 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29387-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl