Onderzoek Klimaatverandering; Brief staatssecretaris over het onderzoeksrapport 'Klimaatverandering en klimaatbeleid'
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29465, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

24-02-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

29465 nr. 3

16-02-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamAntwoord op de vragen gesteld in de briefKeuze 1: Welke intensiteit van adaptatie- en mitigatiebeleid
is wenselijk?Keuze 2: Op welke schaalniveaus dient het klimaatbeleid
gevoerd te worden?Keuze 3: Hoe kan de overheid optimaal sturen?Keuze 4: Welke maatregelen zijn te prefereren?Nationaal klimaatbeleid in 2005Internationaal klimaatbeleid in 2005OndertekeningBIJLAGESamenvatting onderzoeksrapportWetenschappelijke inzichten klimaatveranderingEvaluatie huidig beleidToekomstig beleidKeuze 1: Welke intensiteit van adaptatie- en mitigatiebeleid
is wenselijk?Keuze 2: Op welke schaalniveaus dient het klimaatbeleid
gevoerd te worden?Keuze 3: Hoe kan de overheid optimaal sturen?Keuze 4: Welke maatregelen zijn te prefereren?
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 29465, nr. 3 b1Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29465Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 56 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 465Onderzoek Klimaatveranderingnr. 3BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING
EN MILIEUBEHEERAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 16 februari 2005Bij brief van 21 december 2004 (kenmerk 110/VROM/2004, zie bijlage)
heeft de vaste Commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
van de Tweede Kamer (verder: de vaste Commissie voor VROM) mij het onderzoeksrapport
«Klimaatverandering en klimaatbeleid»1
(verder: het CE-rapport) aangeboden en heeft zij mij verzocht hierop te reageren
en hierover een aantal vragen te beantwoorden. Bij deze stuur ik u mijn reactie,
mede namens de bewindspersonen van Economische Zaken, Verkeer en Waterstaat,
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, Ontwikkelingssamenwerking en Europese
Zaken.Het Kabinet maakt zich grote zorgen over de nationale en internationale
gevolgen van door de mens veroorzaakte klimaatverandering. Daarom verheugt
het mij dat het Kyoto-protocol, na een periode van onzekerheid, op 16 februari
2005 in werking zal treden. Daarmee is een juridische multilaterale basis
gecreëerd voor kwantitatieve doelstellingen voor het terugdringen van
de uitstoot van broeikasgassen. De EU en Nederland liggen op koers om de Kyoto
doelstellingen te halen, zoals blijkt uit de recente voortgangsrapportage
van de Europese Commissie2. Het Kabinet realiseert
zich echter dat daarmee het klimaatbeleid nog niet af is. Verdergaande stappen
nationaal en internationaal zijn noodzakelijk om het probleem het hoofd te
kunnen bieden. Ik heb tijdens het Nederlandse voorzitterschap van de EU door
middel van een klimaattournee gesprekken gevoerd met diverse spelers binnen
het internationale klimaatbeleid, zoals vertegenwoordigers van de Europese
industrie en landen als de VS, China en Brazilie. Hieruit bleek dat alle partijen
het belang van toekomstig klimaatbeleid onderschrijven en dat iedereen, ook
de VS, bereid is te praten over nadere invulling hiervan. De industrie gaf
aan behoefte te hebben aan heldere en voorspelbare doelstellingen voor de
lange termijn. Van de door mij bezochte ontwikkelingslanden begreep ik dat
zij vinden dat klimaatbeleid en economische ontwikkeling hand in hand moeten
gaan. Dankzij deze gesprekken ben ik ervan overtuigd dat er internationaal
draagvlak bestaat voor het verkennen van nieuwe wegen voor toekomstig klimaatbeleid. Toch bleek het tijdens COP10 van het VN-Klimaatverdrag
in Buenos Aires eind 2004 niet eenvoudig om afspraken te maken over een toekomstgericht
seminar. Uiteindelijk is de EU er wel in geslaagd een akkoord te bereiken
over een seminar in 2005. Overigens zal dankzij het VK, dit jaar voorzitter
van de G8, klimaatverandering ook een prioriteit zijn van de G8 in 2005.Gezien de ernst van het klimaatprobleem en de situatie rond internationaal
klimaatbeleid waardeer ik het initiatief van de vaste Commissie voor VROM
om opdracht te geven voor het onderzoek, uitgevoerd door CE, het Koninklijk
Nederlands Meteorologisch Instituut en Wageningen Universiteit en Researchcentrum.
Het CE-rapport belicht naast de oorzaken en de gevolgen van klimaatverandering,
het huidige beleid gericht op het behalen van de Nederlandse Kyoto doelstelling.
Daarnaast wordt een aantal keuzen gepresenteerd voor toekomstig klimaatbeleid.
In deze brief ga ik met name in op deze keuzen en bijbehorende vragen, zoals
gesteld in de brief van de vaste Commissie voor VROM. Na de beantwoording
van de vragen maak ik van de gelegenheid gebruik om u te informeren over een
aantal beleidsproducten en bijeenkomsten met betrekking tot klimaatbeleid
die zijn gepland voor 2005, mede ter voorbereiding van het Algemeen Overleg
over klimaatbeleid op 2 maart 2005.In het CE-rapport worden tevens kritische opmerkingen geplaatst bij individuele
maatregelen binnen het Nederlandse klimaatbeleid. Ik beschouw deze brief niet
als de juiste plaats om te reageren op deze opmerkingen. Er is voor het klimaatbeleid
een systeem voor evaluatie opgezet (zie ook het antwoord op de vraag «Welke
instrumenten zijn optimaal»), waarin op periodieke basis het beleid
en individuele maatregelen worden geëvalueerd en indien nodig aangepast.
De opmerkingen van de onderzoekers van het CE-rapport zullen in dit proces
ter harte worden genomen.Antwoord op de vragen gesteld in de briefKeuze 1: Welke intensiteit van adaptatie- en mitigatiebeleid
is wenselijk?• Welke doelstellingen zijn nodig?In de Milieuraad van 20 december jl. is onder Nederlands voorzitterschap
nogmaals het standpunt van de Europese Unie bevestigd dat de wereld gemiddelde
jaarlijkse (oppervlakte-) temperatuur niet meer zou mogen stijgen dan 2 graden
Celsius ten opzichte van pre-industrieel niveau om de grote risico's van klimaatverandering
te beperken. Dit betekent niet dat er onder de 2 graden Celsius geen risico's
zijn. Een stijging met twee graden betekent dat er gevolgen zullen zijn voor
ecosystemen en de watervoorziening.Recente wetenschappelijke inzichten maken duidelijk dat om onder deze
2 graden Celsius te blijven broeikasgasconcentraties ruim onder het niveau
van 550 ppmv CO2 equivalent nodig zijn. Om de EU doelstelling van
maximaal 2 graden Celsius temperatuurstijging binnen bereik te houden moeten
de mondiale emissies daarom binnen 2 decennia op hun hoogste punt zijn en
dan dalen met tenminste 15 en misschien zelfs 50% onder het niveau van 1990
in 2050 (bandbreedte 15–50% hangt samen met wetenschappelijke onzekerheden
over de relatie tussen emissies, broeikasgasconcentraties en temperatuurverandering).
Omdat ontwikkelingslanden nog een achterstand hebben met betrekking tot hun
economische ontwikkeling (en daardoor veelal minder emissies uitstoten) zou
dit betekenen dat alle industrielanden, inclusief de VS, gezamenlijk reducties
moeten realiseren in de orde grootte van 30% in 2020 ten opzichte van 1990
om de 2 graden Celsius binnen bereik te houden. Het kabinet heeft dit in zijn
brief aan u van 16 april 2004 (Kamerstukken II, 2003–2004,
28 240, no. 5) reeds aangegeven.• Geven wetenschappelijke onzekerheden aanleiding om af te wachten?Er bestaan inderdaad wetenschappelijke onzekerheden over bepaalde aspecten
van klimaatverandering, ook over de vertaling van de 2 graden Celsius doelstelling
naar broeikasgasconcentraties en emissiepaden. Elk nieuw beoordelingsrapport
van het IPCC heeft tot nu toe echter meer zekerheid opgeleverd over het bestaan
en de ernst van de gevolgen van klimaatverandering. Recent onderzoek geeft
aan dat de temperatuurstijging als gevolg van stijgende emissies groter is
en met meer gevolgen gepaard gaat dan eerder werd verwacht. Belangrijke vragen
bij het formuleren van toekomstig klimaatbeleid zijn: welke risico's is de
internationale gemeenschap bereid te nemen en wat zijn de mogelijkheden voor
aanpassing aan klimaatverandering (adaptatie)?Ik ben van mening dat onzekerheid niet als aanleiding mag worden gebruikt
om te wachten met verdergaand klimaatbeleid. Bij het omgaan met onzekerheden
gaat de regering uit van een risicobenadering (ook wel hedging genoemd), die expliciet wetenschappelijke onzekerheden erkent
en in deze context alle redelijke opties voor de toekomst probeert open te
houden. Deze risicobenadering komt overeen met het voorzorgsprincipe: indien
wetenschappelijke onzekerheid bestaat over de mate van risico's van klimaatverandering
dient gehandeld te worden gericht op het voorkomen van ernstige of onomkeerbare
schade.• Hoe kunnen de baten van klimaatbeleid goed worden ingeschat?Zoals het CE-rapport aangeeft is het zeer moeilijk om een kwantitatieve
kostenbatenanalyse te maken van klimaatbeleid. Dit geldt overigens voor meer
onderwerpen waarop de overheid actief beleid voert. De kosten en baten van
actie hangen af van welke actie je onderneemt en welke gevolgen je weet te
vermijden met actie. Belangrijk is om zowel de monetaire en tastbare aspecten
als de niet-monetaire en niet tastbare aspecten van klimaatbeleid mee te nemen
bij de kostenbatenanalyse van actie (technologische ontwikkelingen, reducties,
gevolgen voor de energievoorziening en consumptiepatronen) en inactie (schade
van extreme weersomstandigheden, risico's van abrupte klimaatverandering,
verlies van biodiversiteit, onomkeerbare veranderingen, sociale aspecten,
veiligheidsaspecten en de gevolgen voor andere geografische regio's). Bij
actie dient ook gekeken te worden naar de baten op andere beleidsvelden, zoals
meelifteffecten voor andere milieubeleidsterreinen (luchtverontreiniging bijvoorbeeld),
de bijdrage van technologische innovatie aan concurrentiekracht en economische
groei.De Europese Commissie bereidt thans een mededeling voor over de kosten
en baten van klimaatbeleid, die volgens de laatste berichten begin februari
2005 klaar zal zijn. Mede op basis van deze mededeling zal de Milieuraad op
10 maart 2005 voorstellen doen voor middellange en lange termijn emissiereductiestrategieën,
inclusief doelstellingen, ter bespreking in de Europese Voorjaarsraad op 22
en 23 maart 2005. Mogelijk zal ook de Raad voor het Concurrentievermogen
op 7 en 8 maart 2005 zich hierover buigen.• Intensiteit van adaptatiebeleidIn het CE-rapport is aangegeven dat het adaptatiebeleid geen hoofdbestanddeel
van het onderzoek is. Wel benadrukt CE het belang van adaptatie en de kosten
ervan, onder andere om een goede afweging tussenmitigatie en adaptatie
te kunnen maken. Ook is adaptatie expliciet genoemd in keuze 1 «Welke
intensiteit van adaptatie- en mitigatiebeleid is wenselijk?». Adaptatie
is ook van belang in het kader van internationaal klimaatbeleid. De verwachting
is dat met name ontwikkelingslanden schade zullen ondervinden van de gevolgen
van klimaatverandering. De vraag is hoe hiermee in het kader van internationaal
klimaatbeleid kan worden omgegaan. Ik ben van mening dat, mede om alle landen
bij het klimaatbeleid te betrekken, Nederland zich in dient te zetten voor
het streven naar internationale afspraken om met name de minst ontwikkelde
landen bij te staan bij het opvangen van de negatieve gevolgen van klimaatverandering.
Ik geef hieronder een beschrijving van een aantal onderdelen van het Nederlandse
adaptatiebeleid.In de derde Kustnota (Kamerstukken II, 2000–2001, 27 625, nr.
1) en de Nota Ruimte is het beleid voor de Nederlandse kustverdediging aangegeven.
Onze zandige kust is een dynamisch systeem. Door veerkracht, verkregen door
flexibiliteit, buffers en dynamiek kan de kust zich aanpassen aan bijvoorbeeld
geleidelijke gevolgen van klimaatveranderingen. Het waarborgen van dit dynamische
kustsysteem staat voorop. Ingrepen die aansluiten bij de natuurlijke dynamiek
passen daar beter bij dan harde kustverdediging. Er wordt nu al ingespeeld
op toekomstige zeespiegelstijging. Achter de huidige waterkering wordt ruimte
gereserveerd voor toekomstige verbreding, waarbij rekening wordt gehouden
met een zeespiegelstijging van 85 cm per eeuw over een periode van 200 jaar.
Ook is er aandacht voor de gevolgen voor de Wadden.Het kabinet heeft in zijn standpunt van 15 december 2000 «Anders
omgaan met water» besloten tot een nieuw waterbeleid voor met name veiligheid
en wateroverlast. Daarin zijn de belangrijkste uitgangspunten: anticiperen
op toekomstige klimaatveranderingen, de voorkeursvolgorde vasthouden-bergen-afvoeren
en het creëren van meer ruimte voor water. Naast deze algemene uitgangspunten
is ook een aantal concrete maatregelen aangekondigd, onder andere in de vorm
van het eveneens op 15 december 2000 geaccordeerde kabinetsstandpunt
Ruimte voor de rivier en de derde Kustnota. Dit heeft in de eerste helft van
2003 geleid tot het Nationaal Bestuursakkoord Water.Door de aanleg van robuuste verbindingen tussen de grote natuurgebieden
en samenhangende kleinere natuurgebieden wordt de ruimtelijke samenhang van
de Ecologische hoofdstructuur (EHS) versterkt. De robuuste verbindingen zijn
essentieel voor het behoud van de biodiversiteit en het kunnen opvangen van
de voorspelde gevolgen van klimaatverandering. Het kabinet heeft het Milieu-
en Natuurplanbureau verzocht een advies uit te brengen over een versterking
van de ruimtelijke samenhang van de EHS, waarbij de gevolgen van klimaatverandering
worden betrokken. De resultaten worden juni 2005 verwacht. Ook heeft het kabinet
aangekondigd onderzoek te doen naar de gevolgen van klimaatverandering voor
de wijze waarop recreatie en toerisme zich in ons land kunnen ontwikkelen.In het kader van de investeringsimpuls BSIK van de Interdepartementale
Commissie voor Economische Structuurversterking (ICES/KIS-3) zijn ook drie
programma's rond adaptatie aan klimaatverandering gestart: Klimaat voor Ruimte,
Leven met Water en Delft Cluster. Alle drie programma's werken aan innovatieve
strategieën voor adaptatie aan klimaatverandering. Binnen deze programma's
(elk met een omvang van circa 20–40 miljoen euro) lopen in de periode
2004–2010 diverse projecten. Binnen het programma Klimaat voor Ruimte
zijn onderwerpen bijvoorbeeld zoutwaterlandbouw, multifunctioneel landgebruik
en de relatie met reconstructieplannen. Deze programma's zullen
voeding geven aan de verdere invulling van het Nederlandse adaptatiebeleid.Een onderdeel van de Nederlandse doelstelling voor adaptatie wat waterbeheer
betreft is de veiligheidsnorm die hiervoor is vastgelegd in de Wet op de waterkering.
Hierbij wordt rekening gehouden met zowel bodemdaling als verhoging van de
maatgevende rivierafvoer of zeespiegelstijging. De normen variëren van
1/500 tot 1/10 000 per jaar. Ze geven de gemiddelde overschrijdingskans
per jaar aan van de hoogste waterstand waarop een primaire waterkering moet
zijn berekend.Ook voor adaptatie is het zeer moeilijk een kwantitatieve kostenbatenanalyse
te maken. De volgende cijfers geven wel een indruk van elementen die wat waterbeheer
betreft in een dergelijke analyse zouden moeten worden meegenomen. Het handhaven
van de kustlijn door middel van zandsuppleties kost ca € 40 miljoen
per jaar en onderhoud van de zeewaterkering ca €10 miljoen per jaar.
Met deze circa 50 miljoen euro wordt het achterland beschermd, dat een geïnvesteerde
waarde heeft van ongeveer 2 200 € miljard, waar 60% van het BNP
wordt verdiend en bijna 9 miljoen mensen leven.Gezien de samenhang tussen de waterhuishouding van landen is het nodig
het Nederlandse adaptatiebeleid wat waterbeheer betreft internationaal in
te bedden. Nederland heeft tijdens het voorzitterschap van de Europese Unie
in de tweede helft van 2004 het EU hoog water initiatief hoog op de agenda
gezet. In de Milieuraad van 14 oktober is geconcludeerd dat Europese
actie om het risico op overstromingen te verminderen en schade door overstromingen
aan maatschappij, infrastructuur en milieu te beperken noodzakelijk is en
zijn acties afgesproken, onder andere dat de EC vóór medio 2050
een voorstel voor een Actieprogramma zal doen. Voor Nederland is het belangrijk
dat plannen van lidstaten op elkaar worden afgestemd, zodat gevolgen van waterbeleid
niet worden afgewenteld tussen landen.Keuze 2: Op welke schaalniveaus dient het klimaatbeleid
gevoerd te worden?• Welke bijdrage kan Nederland leveren in een internationale context?Zoals de vaste Commissie voor VROM constateert, kan Nederland het klimaatprobleem
niet zelf oplossen. Op dit moment levert Nederland op de volgende manieren
een bijdrage in de internationale context.Nederland richt zich op het bouwen van internationale allianties, binnen
de EU, binnen de VN en via bilaterale samenwerking. Nederland maakt zich sterk
voor heldere toekomstige klimaatdoelen en een kosteneffectieve aanpak van
het klimaatprobleem in een mondiale coalitie onder het VN-Klimaatverdrag (UNFCCC).
De vorming van een dergelijke coalitie waarin naast de VS de grote industrialiserende
ontwikkelingslanden deelnemen, is de grote uitdaging voor de komende jaren.
De ontwikkelde landen moeten de leiding blijven nemen met verdergaande emissiereducties.
Landen die het Kyoto-protocol niet ratificeren, dienen vergelijkbare inspanningen
te leveren richting 2012. Hoewel grote industrialiserende ontwikkelingslanden
nu al vaak een klimaatbeleid voeren, zal toenemende actie van deze landen
nodig zijn om de mondiale emissies binnen 2 decennia te stabiliseren en vervolgens
omlaag te brengen. Daarnaast zet Nederland in op specifiek klimaatbeleid,
maar ook op de terreinen die aan klimaatbeleid raken – zoals energiebeleid,
natuurbeheer, ontwikkelingsbeleid, technologiebeleid, luchtkwaliteit en financiering.Nederland wil ook een geloofwaardige partner zijn. Dit houdt in dat reeds
gemaakte afspraken – zoals de uitvoering van het Kyoto-protocol –
zullen worden nagekomen. Nederland is actief in het agenderen van het probleem
in internationaal verband en in het voorstellen van oplossingen en ideeën.
Zo zijn de Milieuraadsconclusies van december 2004, die de contouren bevatten
voor toekomstig internationaal klimaatbeleid, tot stand gekomen op initiatief
van de Nederlandse regering. Ook heeft de Energieraad tijdens het Nederlandse
voorzitterschap aangegeven welke bijdrage vanuit het energieperspectief mogelijk
is. Nederlandse instituten als het RIVM spelen internationaal een vooraanstaande
rol in het voorbereiden van toekomstig klimaatbeleid.• Hoe kan de VS bij post-Kyoto worden betrokken?Gezien de bijdrage van de VS aan mondiale broeikasgasemissies is het,
om de doelstelling van maximaal 2 graden Celsius temperatuurstijging te halen
nodig dat ook de VS haar klimaatbeleid intensiveert. Hoewel de VS het Kyoto-protocol
niet heeft geratificeerd, heeft het recentelijk zowel op Statenniveau, nationaal
als internationaal verschillende initiatieven opgestart om het klimaatprobleem
aan te pakken. Nederland en de EU werken actief in een aantal van deze initiatieven
samen met de VS. Het kabinet is van mening dat de industrielanden de leiding
moeten blijven nemen in het voeren van klimaatbeleid en dat deze landen vergelijkbare
inspanningen moeten leveren in de oplossing van het klimaatprobleem in multilateraal
kader binnen de VN. Nederland en de EU blijven de VS daarop aanspreken.• Hoe kunnen de gaten van Kyoto worden gedicht?Eén van de mogelijkheden is dat de emissies van de internationale
zeescheepvaart en luchtvaart – net als emissies van andere bronnen –
worden toegerekend aan de nationale totalen van de Partijen onder het VN-Klimaatverdrag
(=Allocatie) in het klimaatregime na 2012. Dit ligt vanwege het grensoverschrijdende
karakter van deze sectoren niet eenvoudig. Of er gealloceerd moet worden en
zo ja volgens welke methode dat dan moet plaatsvinden zal onderdeel uitmaken
van de klimaatonderhandelingen over post-2012. Deze discussie wordt momenteel
binnen Nederland en binnen de EU voorbereid. Hierbij zullen reductiedoelstellingen,
mogelijke maatregelen, en de samenhang met eventuele allocatie bekeken worden.
Tenslotte spelen ook de zeescheepvaart en luchtvaart in ontwikkelingslanden
een rol in de discussie. Omdat de zeescheepvaart en luchtvaart uit deze landen
op dezelfde mondiale markten opereren als de industrielanden, dient terzake
voorkomen te worden dat maatregelen worden genomen die het level playing field
verstoren.• Welke bijdrage kan Nederland leveren aan het toevoegen van de scheep-
en luchtvaart aan de nieuwe klimaatafspraken?De Nederlandse inzet voor nieuwe internationale klimaatafspraken is dat
emissies van zowel internationale scheepvaart als internationale luchtvaart
onder een regime van internationale reductiemaatregelen worden gevoegd (actie
21 Nota Verkeersemissies, Kamernummer 29 667). Nederland bepleit dit
in IMO (International Maritime Organization, zeescheepvaart), in ICAO (International
Civil Aviation Organization, luchtvaart) en in het UNFCCC. Nederland participeert
actief in werkgroepen van IMO en ICAO in het zoeken naar oplossingen. Omdat
mondiaal in ICAO en IMO weinig voortgang wordt geboekt bepleit Nederland dat
de EU maatregelen neemt. Voor de luchtvaart zou dit bijvoorbeeld kunnen gaan
om marktconforme maatregelen zoals heffingen of emissiehandel. Nederland heeft samen met andere EU-landen aan de Europese Commissie gevraagd
hiervoor uiterlijk in 2005 voorstellen te doen (actie 22 en 25 Nota Verkeersemissies).
Ook is gevraagd naar voorstellen van de Commissie voor reductie van broeikasgassen
van de zeescheepvaart (actie 23 en 26 Nota Verkeersemissies).Keuze 3: Hoe kan de overheid optimaal sturen?• Welke instrumenten zijn optimaal?In het CE-rapport wordt een aantal suggesties voor instrumenten gedaan.
Voor de regering is het uitgangspunt voor klimaatbeleid, conform het Hoofdlijnenakkoord,
dat Nederland zijn Kyoto doelstelling op de meest kosteneffectieve wijze zal
nakomen. Daarom is onder andere besloten een deel van de doelstelling in het
buitenland te halen (relatief goedkope maatregelen), en voor de industrie
emissiehandel in te voeren (marktconform). In het binnenlandse klimaatbeleid
is de systematiek van de streefwaarden toegepast, waarbij alle sectoren een
bijdrage leveren. Hierbij is het Nederlandse plafond verdeeld over de sectoren
Industrie- en Energiesector, Landbouw, Verkeer & Vervoer, Gebouwde Omgeving
(voor CO2) en Overige Broeikasgassen. Hierdoor wordt de verantwoordelijkheid
voor het halen van het Kyoto doel toegewezen aan de verschillende departementen.
In mijn brief van 23 januari 2004 (Kamerstukken II, 2003–2004,
29 240, nr. 4) zijn de systematiek en hoogte van de streefwaarden toegelicht.
Toegespitst op de specifieke kenmerken van een sector is voor elke sector
afzonderlijk bepaald welke mix van instrumenten hierin het beste kan worden
toegepast.Het klimaatbeleid wordt regelmatig geëvalueerd, waarbij het beleid
wordt getoetst op doeltreffendheid en doelmatigheid. Daar waar nodig vinden
aanpassingen in het instrumentarium plaats. In 2002 is het klimaatbeleid voor
het eerst geëvalueerd. Dit jaar wordt het klimaatbeleid voor de tweede
keer geëvalueerd. Doel is te bepalen of Nederland de doelstelling voor
het Kyoto-protocol haalt met het huidige beleid en of dit beleid doelmatig
is. Nagegaan wordt in welke mate het doelbereik is toe te schrijven aan het
gevoerde beleid, wat dit heeft gekost, en of beleidsintensivering of herschikking
van het beleid nodig is. Indien dit laatste het geval is, wordt in het kader
van de Evaluatienota de besluitvorming hierover voorbereid en vastgelegd.
Zowel de binnenlandse (de streefwaarden) als de buitenlandse (Kyoto mechanismen
CDM en JI) inspanning komen aan de orde. Jaarlijks wordt ook één
van de streefwaardensectoren doorgelicht om de effecten van het gevoerde beleid
in detail na te gaan. In 2003 en 2004 zijn respectievelijk de Gebouwde Omgeving
en Verkeer & Vervoer onderzocht. In 2005 wordt de sector Overige Broeikasgassen
doorgelicht en in 2006 de sector Industrie- en Energiesector.Naast bovengenoemde evaluaties wordt regelmatig een Optiedocument opgesteld
waarin verschillende opties voor toekomstig klimaatbeleid worden uitgewerkt.
Het eerstvolgende Optiedocument zal deze zomer worden opgeleverd.De evaluaties leiden er toe dat het beleid naar aanleiding van ervaringen
in de praktijk regelmatig wordt bijgesteld en geoptimaliseerd. Wat echter
de meest optimale instrumenten zijn is een moeilijk te beantwoorden vraag.
Per sector ligt dit anders, daarbij spelen ook externe factoren als de economische
situatie in een sector een rol.Wat de suggesties in het CE-rapport betreft kan met betrekking tot emissiehandel
worden gezegd dat hier inderdaad voor is gekozen vanwege kosteneffectiviteit
en marktconformiteit. Ik ben verheugd dat dit jaar is gestart
met Europese emissiehandel. De komende jaren zal worden nagegaan in hoeverre
het systeem uitgebreid zou kunnen worden, zowel wat gassen betreft als wat
sectoren betreft. Het gaat daarbij vooral om de periode ná 2012. Het
CE-rapport stelt terecht dat het vooral van transactiekosten afhangt of uitbreiding
voordelig is. De Nederlandse opt-out van kleine bedrijven is bijvoorbeeld
ook ingegeven door de wens de administratieve lasten voor deze bedrijven terug
te brengen. Uitbreiding van het Europese systeem voor emissiehandel dient
altijd vergeleken te worden met alternatieve instrumenten, zoals bijvoorbeeld
de instrumenten die het CE noemt.• In hoeverre kan de transportsector ook bijdragen aan emissiereducties?Het relatieve aandeel en de totale broeikasgasemissies van de sector verkeer
zullen naar verwachting de komende jaren toenemen. Er zijn diverse beleidslijnen
om deze emissies te reduceren, te weten: inzetten op verbeterde efficiency
van voertuigen, stimuleren van bewuster rijgedrag en introduceren van duurzame
brandstoffen (zoals biobrandstoffen en duurzaam geproduceerde waterstof).
Er is reeds een aantal afspraken gemaakt om dit te bewerkstelligen (o.a. een
EU-convenant met de auto-industrie ten behoeve van zuinige auto's) en in de
beleidsnota Verkeersemissies (Kamerstukken II, 2003–2004, 29 667,
nr. 2) worden nieuwe maatregelen genoemd (zoals biobrandstoffen en CO2-differentiatie van de BPM). Dit zal de groei van de emissies beperken
en het is de verwachting dat het voldoende zal zijn om aan de nationale Kyoto-taakstelling
te voldoen. Bovendien dient het een ontwikkeling in gang te zetten naar duurzame
mobiliteit. Om op lange termijn een absolute reductie te bereiken zal het
nodig zijn de beleidsinzet te intensiveren.• Hoe kan de Nederlandse economie profiteren van klimaatbeleid?De Nederlandse economie kan profiteren van klimaatbeleid als de juiste
innovatie-netwerken worden gevormd, de overheid daarbij een faciliterende
rol speelt en marktpartijen elkaar vinden in productieve combinaties. Ook
in het kader van het AER-VROMraad-advies1 wordt
geconcludeerd dat de Nederlandse samenleving moet investeren in opties waarin
een productieve samenwerking tussen aanbieders en afnemers mogelijk is. Vanuit
het kabinet is een reactie op het AER-VROMraad-advies in voorbereiding.De overheid kan niet van te voren bepalen welke innovatie-netwerken de
juiste zijn. Wat het wel kan doen is de randvoorwaarden scheppen waarin de
juiste innovatie-netwerken kunnen ontstaan en zich kunnen ontwikkelen. Onder
randvoorwaarden verstaat het kabinet:– het formuleren van perspectieven, doelstellingen en normen. Alleen
als dit op Europees niveau gebeurt, kunnen veranderingen totstandkomen;– het opheffen van financiële en juridische belemmeringen (zoals
financiële stimulering door de EIA en de MEP, en het vereenvoudigen van
vergunningenprocedures);– het toekennen van een financiële waardering aan milieu (bijvoorbeeld
door energiebelasting en emissiehandel);– het ondersteunen van alliantievorming en het stimuleren van toepassingen
door voorlichting en advies (Project Energietransitie, Actieplan Biomassa,
Consument en Energie, Website Energie op Maat, MeerJarenAfspraken) Meer hierover
en concrete voorbeelden vindt u in de brief van de minister en staatssecretaris
van EZ over innovatie en duurzame ontwikkeling (Kamerstukken II, 2004–2005,
27 406, nr. 38).• Is er een speciale rol voor innovaties in het kader van het klimaatbeleid
die aanvullend zijn op de activiteiten van het Innovatieplatform?Het Innovatieplatform heeft energie niet tot sleutelgebied benoemd, wat
betekent dat hier vooralsnog geen speciale activiteiten aan worden gewijd.
Dat betekent dat er veel activiteiten, zoals netwerkvorming, makelen tussen
techniekaanbieders en- afnemers, transitie-aanpak en programma's van de Nederlandse
Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek, aanvullend zijn op de activiteiten
van het Innovatieplatform. Wel is er in het kader van het Innovatieplatform
een Taskforce Energietransitie ingesteld. Deze Taskforce zal de Minister van
EZ en de Staatssecretaris van VROM bijstaan bij het uitvoeren van de transitie-aanpak.Keuze 4: Welke maatregelen zijn te prefereren?• Welke technieken en energiedragers zullen bijdragen?• Wat is de rol van de overheid hierbij?Het is de taak van de overheid om de juiste omstandigheden te creëren
waarin de markt voor duurzame systeem-innovaties zijn werk kan doen. De aanpak
daarbij is dat de overheid ervoor waakt te vroeg te kiezen voor «winnaars»
of voor «blauwdrukken». De transitie-aanpak is erop gericht om
door proces-interventies, regievoering en het ter beschikking stellen van
middelen voor technologie-ontwikkeling, een goed klimaat te scheppen voor
ontwikkeling van nieuwe energiesystemen, met inbegrip van hun niet-technische
inbedding. Wel heeft de markt behoefte aan enige vastigheid. Die wordt geboden
doordat markt en overheid samen de mogelijke ontwikkelingen naar duurzaamheid
hebben gebundeld in zogeheten «hoofdroutes»:1. Efficiënt en groen gas: Op zoek naar de meest efficiënte
toepassingen van aardgas ter voorbereiding op een toekomstige waterstofeconomie,
en naar nieuwe, groene bronnen van gas.2. (Keten-) efficiency: Koploper worden in efficiënt energiegebruik
door energie-, milieu- en materiaal-besparing te realiseren over de gehele
keten, van grondstof tot eindgebruik.3. Groene grondstoffen: Op zoek naar manieren om plantaardig materiaal
(«biomassa») te gebruiken om fossiele energie en grondstoffen
te vervangen.4. Alternatieve motorbrandstoffen: Op zoek naar alternatieve brandstoffen
voor personen- en vrachtvervoer, als vervanging van olieproducten.5. Duurzame elektriciteit: Ontwikkeling van nieuwe, schone en betrouwbare
bronnen voor elektriciteit, zoals biomassa, windenergie en andere hernieuwbare
energiebronnen.Nationaal klimaatbeleid in 2005In 2005 zal een aantal beleidsproducten verschijnen met betrekking tot
nationaal klimaatbeleid, waarvan ik hier de belangrijkste noem.In de eerste plaats zal in het voorjaar een nieuweReferentieraming worden afgerond. Dit document wordt gemaakt door
de instituten CPB, ECN en RIVM en geeft een beeld van de ontwikkeling van
(onder andere) de broeikasgasemissies tot 2020, inclusief 2010. Hieruit
kan worden afgeleid of Nederland op koers ligt voor het halen van haar Kyoto
doel. De resultaten worden gepresenteerd verdeeld over de streefwaardensectoren
voor klimaatbeleid zoals ook toegelicht bij het antwoord op de vraag «Welke
instrumenten zijn optimaal». De minister van Economische Zaken zal zijn beleidsmatige reactie op de Referentieraming geven in het
voor de zomer te verschijnen Energierapport.In de tweede plaats zal, zoals ook genoemd bij het antwoord op de vraag
«Welke instrumenten zijn optimaal», gekoppeld aan de Referentieraming,
in de zomer het Optiedocument worden opgeleverd.
Dit document wordt gemaakt door de instituten ECN en RIVM en bevat opties
voor maatregelen voor (onder andere) verdergaand klimaatbeleid, zowel voor
de periode tot 2010 als voor de periode 2010–2020.Ten derde zal, zoals ook aangegeven bij het antwoord op de vraag «Welke
instrumenten zijn optimaal» in het derde kwartaal van 2005 de Tweede Evaluatienota Uitvoering Klimaatbeleid aan u worden
aangeboden. Naast de eerder aangegeven inhoud beschrijft de Evaluatienota
ook alle initiatieven die Nederland heeft ontplooid om aan de overige verplichtingen
van Kyoto te voldoen Als input voor de analyses en eventuele aanpassingen
van het beleid zal gebruik worden gemaakt van de resultaten van de eerder
genoemde Referentieraming en Optiedocument.Ten vierde zal een Nationaal Systeem voor
de monitoring van broeikasgasemissies worden opgezet. Dit is één
van de voorwaarden waaraan Nederland moet voldoen voor het VN-Klimaatverdrag
en het Kyoto-protocol. Hierin is vastgelegd hoe de monitoring in Nederland
is georganiseerd en hoe de emissies vanaf 1990 worden bepaald, conform
de internationale eisen. Ook dient Nederland een verbeterprogramma uit te
voeren voor het bepalen van de emissies vanaf 1990, om aan de internationale
eisen te voldoen. Het Nationaal Systeem dient uiterlijk in 2005 te worden
vastgesteld. Nederland is vergevorderd met het opzetten van het Nationaal
Systeem en het uitvoeren van het verbeterprogramma. Vorig jaar zijn de verbetervoorstellen
voorgelegd aan een team van experts gecoördineerd door het secretariaat
van het VN-Klimaatverdrag. Het team gaf in haar rapportage aan dat de verbetervoorstellen
nodig zijn en waarschijnlijk betekenen dat Nederland zal voldoen aan de internationale
eisen voor monitoring. De nieuwe cijfers zullen voorzover mogelijk worden
meegenomen in zowel de Referentieraming als de Evaluatienota. Momenteel wordt
nagegaan wat de consequenties van de herberekeningen voor het beleid zijn.Tot slot wil ik u nog wijzen op een brief die ik u binnenkort zal doen
toekomen naar aanleiding van het op 21 juni 2004 gehouden wetgevingsoverleg
van de vaste Commissie voor VROM over het wetsvoorstel tot implementatie van
de EG-richtlijn handel in broeikasgasemissierechten (Richtlijn nr. 2003/87/EG;
Kamerstukken II 2003/2004, 29 565, nr. 15). Hier is de wens geuit nader
van gedachten te wisselen over de manier waarop de regering zal omgaan met
de bepalingen in Richtlijn 2004/101/EG die wijzigingen inhoudt in eerstgenoemde
richtlijn. Richtlijn 2004/101/EG – de zogenoemde Linking Directive (hierna:
LD) – maakt het gebruik mogelijk van reductie-eenheden gegenereerd met
Kyoto mechanisme projecten (CDM en JI) voor het realiseren van reducties van
broeikasgasemissies door bedrijven die onder de EG-emissiehandelsrichtlijn
vallen. Ik heb tijdens genoemd overleg toegezegd deze beleidsinhoudelijke
gedachtewisseling te willen hebben op een zo vroeg mogelijk tijdstip nadat
de LD officieel zou zijn gepubliceerd. Ook zegde ik toe die discussie schriftelijk
voor te bereiden. Binnenkort zult u informatie daarover ontvangen, in de vorm
van een brief die ik u zend mede namens de Minister van Economische Zaken.Internationaal klimaatbeleid in 2005Rusland heeft het Kyoto-protocol geratificeerd en dit zal op 16 februari
2005 in werking treden. Dit is een belangrijk moment voor het internationale
klimaatbeleid. Dit betekent dat er dit jaar een bijeenkomst van Partijen bij
het Kyoto-protocol (COP/MOP) zal plaatsvinden aansluitend aan de Conferentie
van Partijen (COP) bij het VN-Klimaatverdrag. Daarnaast is tijdens COP10 in
Buenos Aires eind 2004 besloten dat in mei 2005 een seminar wordt gehouden.
Tijdens dit seminar zullen regeringsexperts informatie uitwisselen over toekomstige
acties ten aanzien van mitigatie en adaptatie en over bestaand beleid en maatregelen
van regeringen om aan de huidige verplichtingen te voldoen onder het VN-Klimaatverdrag
en het Kyoto-protocol.Voor het Europese klimaatbeleid zijn in 2005 de volgende momenten van
belang, zoals ook aangegeven bij het antwoord op de vraag «Hoe kunnen
de baten van klimaatbeleid goed worden ingeschat». Begin februari 2005
verschijnt de mededeling van de Europese Commissie over de kosten en baten
van klimaatbeleid, mede op basis waarvan op de Milieuraad op 10 maart
2005 en op de Voorjaarsraad op 22 en 23 maart 2005 gesproken zal worden
over middellange en lange termijn strategieën, inclusief doelstellingen.
Hier kan worden voortgebouwd op de Milieuraadsconclusies van 20 december
2004, waarin een pad wordt uitgestippeld voor de mondiale emissies om het
Europese doel van maximaal 2 graden Celsius temperatuurstijging binnen bereik
te houden.Het kabinet blijft zich sterk maken voor heldere toekomstige klimaatdoelen
en een kosteneffectieve aanpak van het klimaatprobleem in een mondiale coalitie
onder het VN-klimaatverdrag. Daarnaast moeten we inzetten op de terreinen
die aan klimaatbeleid raken – zoals energiebeleid, natuurbeheer, ontwikkelingsbeleid,
technologiebeleid, luchtkwaliteit en financiering.Ik ga er van uit dat ik hiermee voldoende heb gereageerd op het CE-rapport
en de gestelde vragen en dat mijn reactie bijdraagt aan de voorbereiding van
het Algemeen Overleg over klimaatbeleid op 2 maart 2005.De Staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en
Milieubeheer,P. L. B. A. van GeelBIJLAGEStaatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en MilieubeheerDen Haag, 21 december 2004Op 31 maart 2004 heeft de Kamer ingestemd met het voorstel van de
vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
om een onderzoek in te stellen naar klimaatverandering (kamerstuk 29 465,
nr. 1).Het doel van het onderzoek was het inzichtelijk maken welke dilemma's
ten aanzien van het milieu, economische en andere maatschappelijke ontwikkelingen
een rol spelen bij het maken van de politieke keuzes.Het onderzoek heeft voornamelijk een inventariserend karakter. (Politieke)
conclusies en aanbevelingen worden overgelaten aan de Kamer.Ter begeleiding werd een klankbordgroep ingesteld, bestaande uit de leden
Duyvendak (GroenLinks), Spies (CDA, voorzitter), Van der Ham (D66), Van Velzen
(SP), De Krom (VVD) en Samsom (PvdA). Een ambtelijke begeleidingscommissie
bestond uit Oostlander, Van der Leeden en Hogenhuis.De klankbordgroep heeft de taak gehad het onderzoek aan te sturen en te
begeleiden en toe te zien op de inhoudelijke kwaliteit van het uitbestede
werk in relatie tot de opdracht.Voor het verkrijgen van het benodigde inzicht heeft het onderzoeksbureau
CE in samenwerking met KNMI en Alterra in opdracht van de Kamer het onderzoek
naar klimaatverandering en klimaatbeleid uitgevoerd. De verantwoordelijkheid
voor de inhoud van het onderzoeksrapport ligt bij de onderzoekers.Op 15 september 2004 is het onderzoeksrapport «Klimaatverandering en klimaatbeleid, Inzicht in keuzes voor de Tweede Kamer» aangeboden aan de Voorzitter van de Kamer (het onderzoeksrapport
is bijgevoegd). Op 8 november 2004 heeft de Klankbordgroep Klimaatonderzoek
met het doel om het onderzoek te toetsen en op een aantal punten een verdiepingslag
te maken, rondetafelgesprekken gehouden met experts, maatschappelijke organisaties
en vertegenwoordigers van het bedrijfsleven. Het doel van het rondetafelgesprekken
was het inzicht van de klankbordgroep te vergroten ten behoeve van de voor
Nederland belangrijke keuzes voor het klimaatbeleid in de komende periode.
Van deze rondetafelgesprekken is een stenografisch verslag beschikbaar (kamerstuknummer
29 465, nr. 2).Hierbij treft u het verslag aan van de bevindingen van de klankbordgroep.
Hierbij moet nadrukkelijk worden gesteld dat de klankbordgroep geen politieke
conclusies trekt. De commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer voert de politieke discussie.Het doel van dit verslag is het geven van een bijdrage aan de discussie
met de regering en het informeren over de belangrijkste bevindingen en dilemma's.
Hiertoe is een korte samenvatting van de wetenschappelijke inzichten over
klimaatverandering en een evaluatie van het huidige en mogelijke toekomstige
beleid uit het onderzoeksrapport opgenomen en een korte weergave van de door
de Klankbordgroep georganiseerde rondetafelgesprekken. Tenslotte is een aantal
fundamentele hoofdkeuzes en daarmee (ook in het onderzoeksrapport beschreven)
samenhangende prangende kwesties voorgelegd.Samenvatting onderzoeksrapportEr is geen twijfel meer of er een klimaatbeleid moet worden gevoerd, daar
is de Kamer het van links tot rechts over eens. De commissie Van Middelkoop
heeft hiervoor in 1996 ruim voldoende stof aangedragen. De vraag is echter
met welke intensiteit dat beleid gevoerd moet worden, ofwel welke emissiereducties
moeten worden bereikt.Rondom de klimaatverandering zijn er twee dilemma's die een belangrijke
rol spelen:• Zijn de problemen van het veranderende klimaat groter dan de problemen
die een ambitieus klimaatbeleid kan veroorzaken? Ofwel zijn de gevolgen voor
bijvoorbeeld de Nederlandse waterhuishouding erger dan de verzwaring van de
lasten voor de intensieve energiegebruikers?• Welke stappen moet Nederland met de Europese landen zetten als
landen buiten de EU niet meedoen? Dit is een dilemma, want slechts als er
mondiaal een ambitieus beleid wordt gevoerd zal de concentratie van broeikasgassen
fors omlaag kunnen gaan.In het onderzoeksrapport zijn de volgende bevindingen aan de Kamer gerapporteerd:Wetenschappelijke inzichten klimaatverandering1. De menselijke invloed op het klimaat in de tweede helft van de 20e
eeuw is aangetoond. In de komende eeuw wordt een forse toename van de concentraties
broeikasgassen verwacht. Hierdoor zal de aarde verder opwarmen. Een kleine
groep wetenschappers trekt deze conclusie in twijfel.2. Volgens de huidige inzichten leidt dat zonder mitigatiemaatregelen
tot een wereldgemiddelde temperatuurstijging van 1,4 tot 5,8 °C in 2100.3. De effecten van de klimaatverandering worden inmiddels op grote schaal
waargenomen. Weerpatronen veranderen, de zeespiegel stijgt, gletsjers en ijskappen
worden kleiner en woongebieden van planten en dieren verschuiven. Deze effecten
worden in de toekomst sterker. In Nederland wijzigen neerslagpatronen en temperatuur,
leidend tot een grotere kans op zowel wateroverlast als aanhoudend droge perioden.4. Om deze effecten beheersbaar te houden mag de wereldwijde temperatuurstijging
niet meer dan 2 °C bedragen in de komende eeuw. Dit vereist emissiereducties
van 60–80% in 2100. Een hogere temperatuurstijging brengt onherstelbare
schade toe aan de menselijke leefomgeving op vele plekken op de aarde.5. De maatregelen om de emissie van broeikasgassen te beperken (mitigatiebeleid)
hebben niet meteen effect. Ze kunnen niet voorkomen dat de huidige trends
in klimaatverandering de komende eeuw toch zullen doorzetten.Evaluatie huidig beleid6. In het Kyoto-protocol is een eerste start gemaakt met emissiereductie
met als doelstelling – 5,2% gemiddeld voor alle geïndustrialiseerde
landen. Voor de Europese Unie en Nederland is deze respectievelijk – 8
en – 6%. De onderhandelingen voor reductiedoelstellingen na 2012
zijn nog niet begonnen.7. Nederland zal de doelen van het Kyoto-protocol waarschijnlijk halen.
Het verwachte succes van het Nederlandse beleid is te danken aan een forse
reductie van niet-CO2-broeikasgassen en inkoop van buitenlandse
emissierechten. De emissies van CO2 zijn echter met 8% toegenomen
t.o.v. 1990. Nederland is er dus nog niet in geslaagd om structurele veranderingen
in het gebruik van fossiele brandstoffen door te voeren.8. De kosten van het huidige Nederlandse beleid bedragen 0,25% van het
Nederlandse BBP in 2003 en zijn vergelijkbaar met kosten voor andere milieuthema's.
Het Nederlandse klimaatbeleid is tot nu toe gericht op sectorspecifieke maatregelen,
met grote verschillen in de kosteneffectiviteit van de genomen
maatregelen. Inzicht in de huidige kosten van adaptatiebeleid is beperkt.Toekomstig beleid9. Klimaatverandering is een mondiaal probleem, en het beleid moet om
effectief te zijn mondiaal worden opgezet. Mondiaal mitigatiebeleid is aanmerkelijk
goedkoper dan beleid op een lager schaalniveau en schaadt de concurrentiepositie
niet. Vanwege de tendens tot «free riding» (d.w.z. dat landen
wachten tot anderen het probleem oplossen) is het noodzakelijk krachtig in
te zetten op een sterke coördinatie van het internationale klimaatbeleid.
Wanneer alleen de geïndustrialiseerde landen klimaatbeleid voeren, zijn
de welvaartsverliezen voor Nederland zes keer zo groot als bij mondiaal beleid.10. De Europese Unie heeft als beleidsdoel gesteld dat de aarde de komende
eeuw niet meer dan 2 °C mag opwarmen. Nederland heeft zich aan deze doelstelling
gecommitteerd. Deze beperking vereist een relatief snelle en forse reductie
van de emissie van broeikasgassen in de post-Kyoto periode.11. Omdat een beperkte mate van klimaatverandering inmiddels onafwendbaar
is, zal het belang van adaptatiemaatregelen toenemen. Deze aanpassingen liggen
in Nederland vooral op het terrein van waterbeheer. De toenemende kans op
droogte en wateroverlast kunnen grote gevolgen hebben voor de watervoorziening,
landbouw en energievoorziening.12. Om alle landen bij het klimaatbeleid te betrekken kan Nederland zich
in internationaal verband richten op een sterke coalitievorming en een eventuele
kopgroepvorming waarmee de (morele) druk op achterblijvers kan worden opgevoerd.
Ter ondersteuning daarvan kan Nederland zich voor drie zaken sterk maken.a. Een billijke (redelijke en rechtvaardige) verdeling van de lasten van
klimaatbeleid.b. Een internationale oplossing om de aanpassingskosten van laaggelegen
ontwikkelingslanden te dragen.c. De emissies van de internationale lucht- en scheepvaart agenderen.13. De macro-economische kosten van verdergaand klimaatbeleid zijn beperkt
voor Nederland, mits het efficiënt wordt vormgegeven. Dat wil zeggen
met gebruik van marktconforme instrumenten die op doelen sturen (emissiehandel,
heffingen, concessies) voor alle geïndustrialiseerde landen en op mondiaal
niveau. Alleen dan behoudt klimaatbeleid het noodzakelijke draagvlak.14. Aanvullend op de internationale marktconforme instrumenten kan op
nationaal niveau de overheid zich richten op:a. Het mede laten profiteren van de innovatiekracht van Nederland van
klimaatbeleid zonder dat het leidt tot sturing op specifieke technieken.b. Het invoeren van verdergaande nationale maatregelen voor de verkeerssector
en de gebouwde omgeving omdat dit niet snel leidt tot negatieve effecten op
de concurrentiepositie.c. Beperken afhankelijkheid van olie door verschuiving naar hernieuwbare
bronnen. Hiermee verlaagt de overheid economische risico's van hoge olieprijzen
en versterkt klimaatbeleid de energievoorzieningzekerheid van Nederland.Dergelijk beleid dient meer dan alleen het klimaatdoel, is daardoor efficiënter
en kan op meer draagvlak rekenen.Deze bevindingen zijn tijdens de rondetafelgesprekken onderschreven en
op enkele punten aangevuld. Enkele punten uit de rondetafelgesprekken zijn
de klankbordgroep in het bijzonder opgevallen:• Er is sprake van een reeds aantoonbare klimaatverandering.• Hierbij is de mens mede oorzaak (uitstoot broeikasgassen).• Om de effecten van klimaatverandering voor onze samenleving te
kunnen opvangen is een adaptatiebeleid nodig.• Om de klimaatverandering te beperken is alleen een mondiaal klimaatbeleid
effectief.• De concurrentieverschillen tussen bedrijven in verschillende delen
van de wereld zullen beperkt moeten blijven.• Het draagvlak voor mitigatiebeleid is belangrijk en kan worden
bevorderd doora. de kosten zo laag mogelijk te laten zijn. Daarbij zijn niet alleen
de kosten van de maatregelen zelf, maar ook de kosten van het beleid van belang;b. de kosten van het mitigatie- en adaptatiebeleid op een manier te verdelen
die door zoveel mogelijk landen billijk (rechtvaardig en redelijk) wordt gevonden;c. de juiste prikkels te geven aan het bedrijfsleven om in de nieuwe marktcontext
te overleven of zelfs te floreren.• Mitigatie is ook om andere dan klimatologische redenen gewenst,
bijvoorbeeld om de afhankelijkheid van het Midden-Oosten te verkleinen en
om de EU-landbouwproductie stabiel te houden;• De grens van 2°C maximale temperatuurstijging is geen harde
wetenschappelijk grens, maar eerder een politieke grens, maar nagenoeg alle
betrokkenen waren het erover eens dat boven de 2°C onherstelbare schade
gaat optreden.• De risico's van klimaatverandering zijn groter dan de economische
risico's van het voeren van een klimaatbeleid, mede omdat blijkt dat er nog
veel goedkope maatregelen voorhanden zijn om de emissies van broeikasgassen
te reduceren.• Bij de afweging van de mate van mitigatiebeleid in relatie tot
de uitgespaarde kosten aan adaptatiemaatregelen, speelt de discontovoet een
grote rol.• De toename van de wereldbevolking is een factor die in het onderzoeksrapport
niet wordt genoemd, die toch belangrijk is voor de groei van het klimaatprobleem.• Nederland heeft altijd een belangrijke rol gespeeld in internationale
onderhandelingen op het gebied van milieu, dat blijft ook voor de post-Kyoto-periode
van belang.• Bedrijven willen bijdragen aan het oplossen van het klimaatprobleem.• Bedrijven hebben behoefte aan een generiek beleid dat een lange
tijdhorizon heeft en niet elke paar jaar op de schop gaat, dat frustreert
investeringen van bedrijven die hard nodig zijn.• Vele technische maatregelen, van zuinige installaties tot en met
schoon-fossiele CO2-opslag zijn nodig om uiteindelijk een forse
CO2-reductie te bereiken.• Alleen als de overheid krachtig beleid voert kunnen zuinige en
schone technieken een bijdrage gaan leveren. De overheid moet de marktcontext
bepalen die het voor bedrijven mogelijk maakt om zonder concurrentienadeel
te investeren in zuinige en schone technieken, maar ook om te investeren in
nieuwe producten die leiden tot lagere CO2-emissies.• Voortschrijdende normstelling voor apparaten, installaties en voertuigen
kan een belangrijke bijdrage leveren aan het verlagen van de energie-intensiteit.Het standpunt van de Nederlandse overheid voor het internationale en nationale
klimaatbeleid is afhankelijk van een viertal fundamentele keuzes. Dit is één
van de bevindingen uit het onderzoeksrapport en is ook bevestigd tijdens de
rondetafelgesprekken. Elk van de vier fundamentele keuzes hangt
samen met enkele prangende kwesties die bepalend zijn voor het bereiken van
een effectief en efficiënt klimaatbeleid.Keuze 1: Welke intensiteit van adaptatie- en mitigatiebeleid
is wenselijk?• Welke doelstellingen zijn nodig?• Geven wetenschappelijke onzekerheden aanleiding om af te wachten?• Hoe kunnen de baten van klimaatbeleid goed worden ingeschat? Keuze 2: Op welke schaalniveaus dient het klimaatbeleid
gevoerd te worden?• Welke bijdrage kan Nederland leveren in een internationale context?• Hoe kan de VS bij post-Kyoto worden betrokken?• Hoe kunnen de gaten van Kyoto worden gedicht?• Welke bijdrage kan Nederland leveren aan het toevoegen van de scheep-
en luchtvaart aan de nieuwe klimaatafspraken?Keuze 3: Hoe kan de overheid optimaal sturen?• Welke instrumenten zijn optimaal?• In hoeverre kan de transportsector ook bijdragen aan emissiereducties?• Hoe kan de Nederlandse economie profiteren van klimaatbeleid?• Is er een speciale rol voor innovaties in het kader van het klimaatbeleid
die aanvullend zijn op de activiteiten van het Innovatieplatform?Keuze 4: Welke maatregelen zijn te prefereren?• Welke technieken en energiedragers zullen bijdragen?• Wat is de rol van de overheid hierbij?De commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
verzoekt u op het onderzoeksrapport en bovenstaande vragen eind januari 2005
te reageren, aangezien de commissie voornemens is in de loop van februari
2005 – voorafgaande aan de Voorjaarsraad op 22 en 23 maart 2005
waar zal worden gesproken over de inzet en toekomstvisie van de Europese Unie
ten aanzien van het klimaat – een debat met de regering te voeren over
het toekomstige klimaatbeleid.De griffier van de commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer,Van der LeedenXNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot2Report from the Commission «Catching up with the Community's Kyoto
target» (under decision 280/2004/EC of the European Parliament and of
the Council concerning a mechanism for monitoring Community greenhouse gas
emissions and for implementing the Kyoto Protocol), Brussels, 20.12.2004,
COM(2004) 818.XNoot1«Energietransitie: Klimaat voor nieuwe kansen. Gezamenlijk advies
van de VROM-raad en de Algemene Energieraad», december 2004. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29465-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl