Marktwerking, deregulering en wetgevingskwaliteit; Kabinetsstandpunt t.a.v. het onderzoek 'Evaluatie Benzineveiling'
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24036, nr. 347

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

24-06-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

24036 nr. 347

19-06-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamKabinetsstandpunt bij rapport Evaluatie BenzineveilingInleiding1. Korte historische schets en gekozen veilingmethode2. Opzet van het evaluatie-onderzoek3. Conclusies en aanbevelingen evaluatie-onderzoekAlgemeenMarktwerking langs het hoofdwegennetEvaluatie gehanteerde veilingmethodeEffecten van gegevensEvaluatie topdeelregelingEvaluatie overige aspecten uit de veilingregeling4. Kabinetsreactie bij de conclusies en aanbevelingenKabinetsreactie bij de conclusies en aanbevelingen tijdens
de overgangsperiodeAlgemeenMarktwerking langs het hoofdwegennetEvaluatie gehanteerde veilingmethodeEffecten van gegevensEvaluatie topdeelregelingEvaluatie overige aspecten uit de veilingregelingNa de overgangsperiode
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 24036, nr. 347 b4Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 24036, nr. 347 b5Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 24036, nr. 347 b6Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 24036, nr. 347 b3Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 24036, nr. 347 b2Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 24036, nr. 347 b1Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24036Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 56 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 036Marktwerking, deregulering en wetgevingskwaliteitnr. 347BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËNAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 19 juni 2008Hiermee bied ik uw Kamer mede namens de minister van Economische Zaken
het onderzoek «Evaluatie Benzineveiling» alsmede de kabinetsreactie
daarop aan. Tevens stuur ik u de reacties op het rapport1 die ik heb ontvangen van de betrokkenen bij het Convenant Alternatief
Traject MDW Benzine Hoofdwegen, het Convenant Veiling en Gebruiksvergoeding
en het Convenant Onderliggende Rechtsrelaties. Deze reacties en de kabinetsreactie
zijn onafhankelijk van elkaar opgesteld. In de kabinetsreactie wordt daarom
ook niet ingegaan op de reacties van betrokken partijen.De minister van Financiën,W. J. Bos Kabinetsstandpunt bij rapport Evaluatie BenzineveilingInleidingIn het kader van de operatie Marktwerking, deregulering en wetgevingskwaliteit
(MDW) is onder meer aandacht besteed aan de benzinemarkt. Na een langdurig
en moeizaam traject heeft dat geresulteerd in langjarige afspraken tussen
de Staat der Nederlanden en alle betrokken marktpartijen. Deze afspraken zijn
onder meer vastgelegd in het Convenant Alternatief Traject «MDW Benzine
Hoofdwegennet» van 13 april 2000. In dit convenant is onder meer
vastgelegd dat over een periode van 22 jaar de 15-jarige huurrechten van alle
(circa 250) benzinestations langs het rijkswegennet geveild zullen worden.
Over de veilingmethode die daarbij gebruikt wordt, zijn nadere afspraken vastgelegd
in het Convenant «Veiling en Gebruiksvergoeding» van november
2001. In dat laatste convenant is ook opgenomen dat uiterlijk 5 jaar na de
eerste veiling op basis van deze convenanten de toegepaste veilingmethode
door de Staat geëvalueerd zal worden. Daarbij is afgesproken dat de relevante
partijen, waaronder de convenantpartijen bij het evaluatie-onderzoek zullen
worden betrokken. In het addendum bij het Convenant Alternatief Traject MDW
Benzine Hoofdwegennet is deze afspraak over de evaluatie verbreed naar een
evaluatie van de veilingregeling die iedere 5 jaar zal plaatsvinden. Via dit
addendum is de kring van te betrekken relevante partijen bovendien uitgebreid
met de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa).De evaluatie heeft nu plaatsgevonden. Hierbij treft u de kabinetsreactie
aan. Deze kabinetsreactie is als volgt opgebouwd:1. korte historische schets en gekozen veilingmethode2. opzet van het onderzoek3. resultaten van het onderzoek4. kabinetsreactie op het onderzoek1. Korte historische schets en gekozen veilingmethodeVoor een goed begrip van het kader waarin het evaluatieonderzoek naar
de veilingmethode heeft plaatsgevonden, is een beknopte historische schets
van belang1.In het MDW-project Benzinemarkt is onder meer geconstateerd dat de betreffende
markt onder invloed van de destijds door de overheid gehanteerde uitgiftesystematiek
een gesloten structuur had gekregen. Nieuwkomers hadden bij dit systeem niet
of nauwelijks een mogelijkheid om toe te treden tot deze markt. Om aan die
structuur een einde te maken, zodat nieuwkomers op de markt een reële
kans krijgen, en om prijsconcurrentie te bevorderen is een aantal aanbevelingen
gedaan. Die behelsden onder meer de veiling van gebruiksrechten voor de vestiging
van een benzinestation, de beëindiging van de bestaande overeenkomsten
tussen de Staat en de gebruikers van dergelijke locaties, een marktconforme
vergoeding voor de Staat voor het gebruik de grond van de locatie, de ontwikkeling
van nieuwe locaties, en het opheffen van de functiescheiding tussen benzinestations
en wegrestaurants.Het gehele traject omvat een met marktpartijen afgesproken geleidelijke
omvorming van de marktstructuur. Tegelijkertijd wordt – in het kader
van bevordering van meer concurrentie – toetreding van nieuwe partijen
nagestreefd. Centraal instrument hierbij is de veiling van 15-jarige huurrechten
van benzinestations.De methode die voor deze veiling is gekozen is een sequentiële eerste-prijs-gesloten-enveloppe
veiling. De huurrechten van een station worden elk afzonderlijk en opeenvolgend
geveild. Iedere deelnemende partij kan bij de veiling een bod uitbrengen door
aan de aanwezige notaris zijn bod in een gesloten enveloppe te
overhandigen. Voor alle (potentiële) bieders is zichtbaar wie een enveloppe
aan de notaris overhandigt. De hoogste bieder op de veiling verwerft het huurrecht
van de betreffende locatie. Zittende partijen kunnen ook op hun huidige locaties
meebieden.Vanaf 2002 worden jaarlijks op één dag zeven tot twintig
huurrechten één voor één geveild. Het veilingschema
wordt jaarlijks door de minister van Financiën vastgesteld (en openbaar
gemaakt) voor telkens een periode van zeven en een half jaar. De volgorde
waarin de door de licentiehouders aangeboden benzinestationlocaties worden
geveild, wordt jaarlijks door een notaris bij loting vastgesteld. Aangezien
in 2002 is gestart met het veilen van de 15-jarige huurrechten van benzinestations
zullen vanaf 2017 – naast benzinestations die voor de eerste keer
worden geveild – ook benzinestations voor de 2e keer worden geveild.
Na de veiling in 2023 zullen alle benzinestations tenminste één
keer zijn geveild.Per benzinestation geldt een overgangsperiode tot het moment dat het voor
de 2e keer wordt geveild. Tijdens deze overgangsperiode doen oliemaatschappijen,
oliehandelaren en particuliere pomphouders – in ruil voor eenmalige
compensatie – afstand van bepaalde (eeuwigdurende) rechten. Het totale
overgangstraject (dat wil zeggen: de overgangsperiodes van alle benzinestations
tezamen), beslaat het tijdvak 2002–2023.Voorts geldt tijdens de overgangsperiode (de eerste keer dat een huurrecht
van een benzinestation wordt geveild), een aantal aparte regels. De belangrijkste
regel is dat de opbrengst van de veiling van het station van een zittende
partij toevalt aan deze partij. Deze opbrengst kan worden gezien als de eenmalige
compensatie voor het afstand doen van de eeuwigdurende rechten. De zittende
partij kan ook zelf het hoogste bod uitbrengen (en daarmee het station behouden
voor de komende 15 jaar). In dat geval is de prijs voor de zittende huurder
bepaald als het verschil tussen het hoogste en het één na hoogste
bod, met een maximum van 30% van het hoogste bod. Deze regel, ook wel
topdeelregeling1 genoemd, dient te voorkomen dat
de zittende huurder onevenredig voordeel haalt uit zijn positie van wederpartij
bij die bestaande overeenkomst.Na de overgangsperiode (de tweede keer dat een huurrecht van een benzinestation
wordt geveild), vervallen deze regels en treedt een andere veilingsituatie
in werking. De «zittende» huurder moet dan de volledig geboden
prijs betalen indien hij het hoogste bod uitbrengt. De hierboven beschreven
werkwijzen zijn vastgelegd in convenanten met de marktpartijen. Op basis van
deze convenanten is de Benzinewet opgesteld.2. Opzet van het evaluatie-onderzoekOnderwerp van de evaluatie is de veilingmethode. Onderzocht is –
gelet op de ervaringen bij de vijf tot nu toe gehouden veilingen – welk
effect de huidige veilingmethode heeft op de toetredingsmogelijkheden, gegeven
de beoogde geleidelijke omvorming van de marktstructuur tijdens de overgangsfase
tot 2024. Daarnaast is gevraagd welke factoren (of onderdelen/aspecten) van
de veilingmethode een rol spelen bij de toetredingsmogelijkheden. De onderzoekers
is ook gevraagd speciale aandacht te geven aan de volgende onderwerpen: prijsconcurrentie
in de nieuwe situatie na de veiling (de benzineprijs zelf), strategisch gedrag
en de topdeelregeling, inclusief de hoogte van het topdeel.Tevens is gevraagd welke specifieke aspecten van de veilingregeling van
invloed zijn op de toetredingsmogelijkheden. Het gaat hier om: het opnemen
van meer kerngegevens in het biedboek, meer transparantie met betrekking tot
kerngegevens uit het netto winstaandeel, verlenging termijn van het aanbieden
van het exploitatiecontract, mogelijkheden voor sancties als een
bieder zijn verplichtingen niet nakomt en zichtbaarheid van biedgedrag tijdens
de veiling.Bij het onderzoek vormen de in het Convenant «Veiling en Gebruiksvergoeding»
genoemde doeleinden en randvoorwaarden het afwegingskader voor de evaluatie
van de veilingmethode.De in het Convenant «Veiling en Gebruiksvergoeding» genoemde
doeleinden zijn:– de veilingmethode dient nieuwe toetreders te stimuleren;– de veilingmethode moet voor de verkopende partij een optimale
opbrengst opleveren;– de kosten van de veiling mogen niet te veel oplopen.Bij het optimaliseren van deze doeleinden gelden de volgende randvoorwaarden:– de veiling dient qua organisatie en procedure eenvoudig van opzet
te zijn met een snelle doorlooptijd;– de tijd tussen het moment van aankondigen van de veiling tot het
moment van overdracht aan de nieuwe concessiehouder dient vlot en binnen een
vaste termijn te verlopen;– de informatie over een te veilen benzinestation is voor geïnteresseerden
eenvoudig beschikbaar;– de veilingmethode dient objectief en transparant te zijn;– de veilingvorm behandelt alle gegadigden op gelijke wijze (non-discriminatoir),
maar voorkomt zoveel mogelijk dat de deelnemer aan de veiling voor een nieuwe
Concessie, die tot de beëindiging van de Oude Concessie de houder daarvan
was, als deelnemer onevenredig voordeel uit zijn positie als houder van de
Oude Concessie kan putten;– de veilingmethode bemoeilijkt samenspanning, beperkt de «winner’s
curse» en maakt flexibel biedgedrag mogelijk.De tussen de Staat en de marktpartijen gesloten convenanten vormen een
vaststaand gegeven voor het evaluatie-onderzoek.De onderzoekers zijn vrijgelaten in de aanpak van hun onderzoek. Zij hebben
bij hun onderzoek toegang gehad tot een grote hoeveelheid gegevens, waaronder
ook vertrouwelijke stukken en de volledige uitslagen van alle veilingen die
sinds 2002 zijn gehouden. Daarnaast hebben zij gesproken met diverse relevante
betrokkenen, waaronder convenantpartijen.3. Conclusies en aanbevelingen evaluatie-onderzoekAlgemeenDe onderzoekers hebben op diverse deelaspecten van het onderzoek conclusies
getrokken: hieronder worden deze deelaspecten afzonderlijk weergegeven, waarbij
de volgorde van het evaluatierapport is aangehouden. In algemene zin geven
de onderzoekers aan dat het onmogelijk is harde conclusies te trekken over
de invloed van de veilingen op de marktwerking en dat het onmogelijk is de
indrukken van marktdeelnemers over een toename van de concurrentie te bevestigen
of ontkennen. Niettemin bevelen zij aan geen majeure ingrepen in de veilingmethode –
die het hoofdonderwerp van het onderzoek vormt – aan te brengen en vast
te houden aan de bestaande veilingmethode. Volgens de onderzoekers zijn daarbij
wel verbeteringen mogelijk in de informatieverstrekking in het biedboek. Deze
aanbevelingen zijn mede ingegeven door de constateringen van de onderzoekers
dat «de eerder gemaakte afspraken over afkoop van eeuwigdurende concessies
gerespecteerd moeten worden» en dat «alle details reeds uitonderhandeld
zijn en daardoor elke grote verandering aangevochten zal worden».
Tegen de tijd dat alle (juridische) procedures daarover doorlopen zullen zijn,
zal de overgangsperiode voor een belangrijk deel al voorbij zijn.Marktwerking langs het hoofdwegennetHet onderzoek laat zien dat er ten opzichte van 2002 (start van de veilingen)
een beperkt aantal nieuwe spelers op het hoofdwegennet bij is gekomen. Het
marktaandeel van deze spelers is echter klein. De concentratiegraad op het
hoofdwegennet is daarmee iets lager in vergelijking met 2002. Deze trend werd
al eerder geconstateerd door de NMa, in de Benzinescan 2005/2006.Uit het onderzoek komt naar voren dat het effect van de veiling op de
marktwerking niet te hoog moet worden ingeschat. Dit kan worden toegeschreven
aan het feit dat oliemaatschappijen buiten de veiling om stations kunnen overdragen.
Sinds 2005 – nadat aan de reductieverplichting1 voldaan is – staat het de grote maatschappijen weer vrij om
ook buiten de veiling om hun aantal stations te laten toenemen. Ook hebben
de vier grootste oliemaatschappijen 70% van de reductieverplichting
buiten de veiling om gerealiseerd. Voorts wordt door de onderzoekers geconstateerd
dat op het hoofdwegennet relatief veel kaarthouders rijden. Deze kaarthouders
krijgen kortingen, met als gevolg dat zij relatief ongevoelig zijn voor de
hoogte van brandstoffenprijzen. De vraag naar brandstof kan hierdoor worden
gekwalificeerd als inelastisch. Daarbovenop komt dat de oliemaatschappijen
door middel van loyaliteitsprogramma’s consumenten aan zich weten te
binden.Het voeren van een loyaliteitsprogramma is aantrekkelijker als het netwerk
van de maatschappij groter is. Dit heeft ook grote effecten op de waarde van
een individueel station voor een oliemaatschappij. Een partij hecht bovendien
grotere waarde aan een individueel station, wanneer dit onderdeel is of kan
worden van een netwerk van stations. De onderzoekers concluderen dat het bestaan
van dergelijke netwerkeffecten ertoe leidt dat grote oliemaatschappijen een
grotere waarde aan een locatie toekennen, en daarom in een veiling bereid
zijn hoger te bieden dan kleine of nieuwe maatschappijen.In het onderzoek wordt voorts geconcludeerd dat er geen systematische
gegevens over de ontwikkelingen van de benzineprijs voorhanden zijn. Tevens
ontbreekt een goed inzicht in de ontwikkeling van kaartliters en -kortingen.
Het gemis aan deze gegevens maakt volgens de onderzoekers een evaluatie van
marktwerking c.q. prijsconcurrentie langs het hoofdwegennet onmogelijk. Een
vergelijking van de prijzen langs het hoofdwegennet met de prijzen langs het
onderliggende wegennet noemen de onderzoekers overigens niet direct zinvol,
omdat de kostenstructuur op het onderliggende wegennet anders is.Teneinde een beter inzicht in de marktwerking c.q. prijsconcurrentie te
krijgen, bevelen de onderzoekers desalniettemin aan – naast het creëren
van een goede nulmeting – te beginnen met de aanleg van een goede dataverzameling
van benzineprijzen en eventueel kaartliters en -kortingen om te voorkomen
dat een volgend onderzoek wederom tot de conclusie leidt dat er te weinig
systematische gegevens voorhanden zijn om te bepalen of er meer prijsconcurrentie
is.Evaluatie gehanteerde veilingmethodeIn het onderzoek zijn de volgende veilingtypen met elkaar vergeleken:
simultane meerrondenveiling, combinatorische veiling en de sequentiële
eerste-prijs gesloten-enveloppe veiling. Geconcludeerd wordt dat in de overgangsperiode
de huidige sequentiële eerste-prijs gesloten-enveloppe veiling de voorkeur
verdient, omdat dit veilingtype het best scoort met betrekking tot het stimuleren
van nieuwe toetreding. Geadviseerd wordt periodiek de veilingvorm
te evalueren, aangezien zich in de loop van de tijd veranderingen kunnen voordoen
in de marktvraag en in hoe de marktpartijen hun biedgedrag bepalen. Indien
hier wijzigingen in optreden kunnen de voor- en nadelen van de verschillende
veilingvormen anders komen te liggen.Effecten van gegevensIn het onderzoek wordt uiteengezet dat hoe meer (objectieve) informatie
in het biedboek wordt opgenomen, hoe beter alle bieders in staat zijn een
goed bod uit te brengen. De zittende partij beschikt immers over alle informatie,
maar een nieuwe partij niet. Een nieuwe partij heeft dus minder inzicht in
de commerciële mogelijkheden die een locatie biedt en kan dus minder
goed een inschatting maken van de waarde van dat station voor die partij.
De vraag of het opnemen van informatie in het biedboek over het doorzetvolume
van brandstof, de hoeveelheid liters die kaarthouders tanken en over de shopomzet
bedrijfsvertrouwelijk is en op mededingingsrechtelijke gronden op bezwaren
kan stuiten, dient naar het oordeel van de onderzoekers door de NMa te worden
beantwoord.Wat betreft het opnemen van kerngegevens uit de opbouw van het netto winstaandeel
in het biedboek wordt geconstateerd dat dit alleen kan plaatsvinden als alle
convenantpartijen het met elkaar eens zijn dat het convenant op dit onderdeel
moet worden aangepast.Als laatste punt bij dit evaluatie-onderdeel zijn de onderzoekers van
oordeel dat het openbaar maken van het veilingschema tot en met de het einde
van de overgangsperiode de efficiëntie van de veiling licht zou verhogen.
De verhoogde efficiëntie van de veiling achten de onderzoekers van groter
belang dan het potentiële nadeel van efficiëntieverlies als gevolg
van het feit dat minder gemakkelijk in het veilingschema met stations geschoven
kan worden.Evaluatie topdeelregelingDe opbrengst van de veiling van een station valt in de overgangsfase toe
aan de zittende huurder, omdat deze gecompenseerd moet worden voor het verlies
van diens eeuwigdurende concessie. De zittende huurder mag echter ook meebieden
op zijn «eigen» station. In dat geval moet de zittende huurder
een prijs betalen aan de staat. Deze prijs is vastgesteld als het verschil
tussen het hoogste bod (het eigen bod van de zittende huurder, als deze de
veiling wint) en het één-na-hoogste bod, met dien verstande
dat de prijs gemaximeerd is op 30% (in 2007) van het hoogste bod. Dit
is de topdeelregeling. Het rapport laat door middel van een analyse zien dat
rationeel biedende partijen in een eerste-prijs gesloten-enveloppe veiling
(het gehanteerde ontwerp in de benzineveilingen) met topdeelregeling niet
zullen bieden boven de waarde die zij aan een concessie toekennen1. Dit geldt ook voor de zittende partijen die op hun eigen
concessie bieden. Immers, als er een bod wordt gedaan dat hoger is dan de
waarde van de concessie voor de zittende partij, dan zal deze de concessie
willen verkopen. Hoger bieden dan de eigen waarde leidt dus tot het mislopen
van een kans op winst, niettegenstaande dat de zittende partij slechts het
verschil tussen hun winnende bod en het tweede bod dan wel 30% van
het eigen bod hoeft te betalen. De analyse weerlegt daarmee de indruk van
diverse marktpartijen dat zittende partijen boven de feitelijke waarde van
het huurrecht van het benzinestation bieden om er zo zeker van te zijn dat
zij de locatie zouden behouden.De onderzoekers laten vervolgens zien dat naarmate het topdeelpercentage
lager is, het voor zittende partijen rationeel is om hoger te bieden. Echter,
het eerder genoemde principe blijft daarbij opgeld doen. Dit betekent dat
mogelijk wel hoger wordt geboden bij een lager topdeelpercentage,
maar niet hoger dan de waarde die een zittende
partij aan een concessie toekent. Kortom, indien het topdeelpercentage wordt
verhoogd, zullen zittende partijen mogelijk wel lager gaan bieden. Dit maakt
de veiling in die zin meer symmetrisch tussen zittende en niet-zittende partijen,
maar een hoger topdeelpercentage leidt er wel toe dat de compensatie die zittende
partijen ontvangen voor het opgeven van hun eeuwigdurende concessie lager
wordt. Echter, ook in het geval van een symmetrische veiling blijft het wel
zo dat partijen een verschillende waardering voor stations kunnen hebben vanwege
de waardering van de locatie in het netwerk. Door deze netwerkeffecten (met
name wanneer het een grote partij betreft) zal het bod van een zittende partij
doorgaans hoger zijn dan die van niet-zittende partijen. Zelfs bij een topdeelpercentage
van 100% zullen zittende partijen nog een voordeel behouden vanwege
deze netwerkeffecten. Tot slot concluderen de onderzoekers dat zij niet hebben
kunnen vaststellen dat de verandering van het topdeelpercentage in 2007 van
15 naar 30% heeft geleid tot ander biedgedrag. Het onderzoek concludeert
dat op dit moment onvoldoende redenen aanwezig zijn om een ander percentage
voor te stellen en beveelt daarom aan het topdeelpercentage op 30%
te houden.Evaluatie overige aspecten uit de veilingregelingDe onderzoekers constateren dat de Vereniging Nederlandse Petroleum Industrie
(VNPI) de termijn voor het aanbieden van een exploitatiecontract (vier weken)
als krap ervaart. Om hieraan tegemoet te komen wordt geadviseerd te bezien
of de veiling naar de eerste week van september verschoven kan worden. De
Bond Van Automobielhandelaren en Garagehouders (BOVAG) en de Belangenvereniging
Tankstations (BETA) geven in het onderzoek aan dat de lengte van de termijn
niet zozeer een probleem is, maar dat het veeleer gaat om de verplichtingen
die aan de termijn gekoppeld zijn (en vele andere zaken die met het aanbieden
van het exploitatiecontract te maken hebben).1
Met het oog hierop wordt in het onderzoek geadviseerd te bezien of de verplichtingen
die aan de eerste vier weken na gunning gekoppeld zijn, aangescherpt dan wel
nader ingevuld kunnen worden.Wat betreft het niet nakomen van de betalingsverplichtingen (na het uitbrengen
van een winnend bod) wordt door de onderzoekers voorgesteld vóór
de veiling een bankgarantie (van de niet-zittende partijen) te vereisen voor
de taxatiewaarde van de opstallen voor de stations waar men een bod op wil
uitbrengen. De kosten hiervan moeten wel opwegen tegen de baten. Als extra
sanctiemogelijkheid zou een partij die niet aan zijn betalingsverplichtingen
heeft voldaan van toekomstige veilingen kunnen worden uitgesloten.4. Kabinetsreactie bij de conclusies en aanbevelingenHieronder geeft het kabinet zijn reactie op de conclusies en aanbevelingen
uit het rapport. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen conclusies en aanbevelingen
die betrekking hebben op de overgangsperiode (tot 2024) en conclusies en aanbevelingen
voor na de overgangsperiode (vanaf 2024).Kabinetsreactie bij de conclusies en aanbevelingen tijdens
de overgangsperiodeAlgemeenHet kabinet kan zich vinden in de centrale aanbeveling van de onderzoekers
nu geen majeure ingrepen in de veilingmethode aan te brengen en vast te houden
aan de gesloten-enveloppe veiling. Via het jaarlijks veilen van de huurrechten
van een aantal benzinestations wordt de gesloten marktstructuur
als gevolg van de destijds gehanteerde uitgiftesystematiek gaandeweg steeds
verder opengebroken. Voor het MDW-traject was geen sprake van marktdynamiek.
Door middel van het MDW-traject en de Benzinewet worden nu op een geleidelijke
wijze de randvoorwaarden geschapen waardoor marktdynamiek wel op gang kan
komen.Hoewel de onderzoekers constateren dat niet aantoonbaar gemaakt kan worden
dat er qua marktwerking sinds 2002 veranderingen zijn opgetreden als gevolg
van de nieuwe veilingmethode, benadrukt het kabinet dat de afspraken met de
marktpartijen het mogelijk hebben gemaakt deze fundamentele koerswijziging
in gang te zetten. De vastgelegde afspraken en de verre horizon dat vanaf 2024
de overgangsperiode is beëindigd, bieden nu onvoldoende ruimte om nieuwe
radicale veranderingen in gang te zetten. Het kabinet deelt de opvatting van
de onderzoekers dat verregaande veranderingen impliceren dat de convenanten
moeten worden opengebroken, met als gevolg dat langdurige (juridische) procedures
moeten worden gevolgd om tot nieuwe afspraken en een aangepaste Benzinewet
te komen. Deze procedures kunnen worden verwacht zowel van partijen die op
grond van het nieuwe regime hun concessie al hebben ingeleverd als van partijen
die nog niet aan de beurt zijn geweest; immers beide groepen zullen nadeel
ondervinden indien tussentijds (gedurende de overgangsperiode) een wijziging
optreedt in langjarige afspraken die moeten leiden tot een nieuwe situatie
die op de lange termijn op iedereen gelijkelijk van toepassing is. De kosten
(in termen van tijd, energie en financiële middelen) van zo’n langdurig
traject wegen niet op tegen de onzekere uitkomst ervan (in termen van nog
meer toetreding en meer prijsconcurrentie).Marktwerking langs het hoofdwegennetDe onderzoekers gaan uitgebreid in op de effecten van de veiling voor
de marktwerking langs het hoofdwegennet. Dit aspect is uiteraard belangrijk,
maar het vormde niet het hoofdonderwerp van het evaluatieonderzoek. Dat was
de veilingmethode zelf en die wordt verderop besproken. De in het kader van
de marktwerking gedane aanbeveling om ten behoeve van een beter inzicht daarin
en in de prijsconcurrentie naast het creëren van een goede nulmeting
tevens een goede dataverzameling van benzineprijzen en eventueel kaartliters
en -kortingen aan te leggen, neemt het kabinet niet over. Niet duidelijk is
immers wat een dergelijke dataverzameling bijdraagt aan de beantwoording van
de vraag of de veilingmethode zelf inderdaad effectief is om de beoogde vergroting
van de toetredingsmogelijkheden te bewerkstelligen. Een dataverzameling zou
wellicht wel inzicht kunnen geven in de effecten die die toetreding heeft
voor de prijsconcurrentie, maar dat zou ook kunnen aan de hand van hierna
genoemde indicatoren. In dat licht bezien ligt het niet op de weg van de rijksoverheid
zelf de aanleg van zo’n dataverzameling ter hand te nemen. Overigens
is bekend dat er door andere onderzoekers op structurele wijze gegevens op
het terrein van benzineprijzen verzameld worden en ook dat deze gegevens door
commerciële verkopers van marktinformatie worden bijgehouden. Deze gegevensverzamelingen
overlappen echter niet met de achterliggende periode van veilingen en zijn
derhalve op dit moment niet bruikbaar voor een analyse van de effecten van
de veilingen voor de marktwerking langs het hoofdwegennet. Niet ondenkbaar
is dat in de toekomst een grotere overlap aanwezig is, alleen al door het
tijdsverloop. In combinatie met het grotere aantal veilingen dat dan heeft
plaatsgevonden, zijn dan wellicht ook gerichte uitspraken mogelijk over de
marktwerking langs het hoofdwegennet. Alsdan kan aan de hand van dan in het
openbare domein beschikbare gegevens hiernaar onderzoek gedaan worden. Maar
op dit moment weegt de meerwaarde van een dergelijke dataverzameling niet
op tegen de langdurige jaarlijkse kosten ten behoeve van het opzetten en onderhouden
van zo’n verzameling. Het kabinet is van mening dat op basis van andere
gegevens/indicatoren de marktwerking goed kan worden gemonitord.
Zo kan bijvoorbeeld gekeken worden naar het aantal nieuwkomers op het hoofdwegennet
en het verloop van de concentratie op het hoofdwegennet. Overigens constateren
de onderzoekers ook dat een belangrijk deel van de brandstofgebruikers langs
het hoofdwegennet ongevoelig is voor de brandstofprijs en dat marktpartijen
middels heterogenisering van het aanbod, onder meer met behulp van loyaliteitsprogramma’s,
gebruikers aan zich proberen te binden. Zij concluderen daaruit dat van de
invloed van een veiling op het bereiken van meer prijsconcurrentie langs het
hoofdwegennet niet te veel verwacht mag worden. Het kabinet wil hierbij aantekenen
dat het openbreken van de gesloten marktstructuur en de veiling van huurrechten
cruciaal is om te kunnen komen tot randvoorwaarden waaronder marktdynamiek
wel op gang kan komen. De huidige veilingmethode biedt hiervoor in voldoende
mate een instrument, zoals het vervolg laat zien. Evaluatie gehanteerde veilingmethodeHet advies om periodiek de huidige sequentiële gesloten-enveloppe
veiling te evalueren, aangezien zich in de loop van de tijd veranderingen
kunnen voordoen in de marktvraag en marktpartijen hun biedgedrag kunnen veranderen,
wordt uitgevoerd. Immers, in het addendum (zie inleiding) is opgenomen dat
iedere vijf jaar zal worden geëvalueerd. Zo zal het kabinet na tien veilingen
de veilingmethode opnieuw evalueren, onder dezelfde voorwaarden als bij de
voorliggende evaluatie. Door middel van een dergelijke gelijke evaluatie-aanpak
kan in de tijd goed worden gevolgd welke (markt)ontwikkelingen zich op het
hoofdwegennet voordoen en welke maatregelen daarbij passend zijn.Effecten van gegevensIn het rapport wordt aanbevolen de informatie in het biedboek te verbeteren
om partijen in staat te stellen nog beter onderbouwd een bod in de veiling
uit te brengen. Geadviseerd wordt dat de NMa hierover een advies uitbrengt
aan de minister van Financiën. Inmiddels heeft de NMa hierover desgevraagd
een advies uitgebracht. Het advies houdt in dat er vanuit mededingingsrechtelijk
oogpunt in principe geen bezwaar bestaat tegen opname van de volgende bedrijfsgegevens
in het biedboek: doorzetgegevens van het benzinestation en de opbouw hiervan
in termen van brandstofsoort, het aantal verkochte kaartliters en de shopomzet.
De NMa wijst bij haar advies op de door haar al eerder in de Benzinescan 2005/2006
gesignaleerde informatievoorsprong voor de zittende concessiehouder bij de
veiling van een huurrecht. Het opnemen van de hiervoor genoemde informatie
in het biedboek voor een tankstation, kan de informatievoorsprong die de zittende
concessiehouder bij de veiling van een station heeft, reduceren en daarmee
een nog gelijker speelveld creëren. Het kabinet neemt dit advies over.
Daarbij wordt opgemerkt dat over praktische knelpunten, waaronder het opnemen
van meer informatie in het biedboek, al overleg tussen marktpartijen plaatsvindt.
Het kabinet hoopt hiervan spoedig resultaten te vernemen, zodat kan worden
nagegaan welke stappen moeten worden ondernomen om het advies ten uitvoer
te brengen.Wat betreft het opnemen van kerngegevens uit de opbouw van het Netto Winstaandeel
(NWA)1 in het biedboek wordt door de onderzoekers
aanbevolen na te gaan of de kostenallocaties in alle gevallen (dus ook in
geval van situaties van exploitanten met meerdere bedrijven) eenduidig geformuleerd
zijn. Het kabinet neemt deze aanbeveling over en zal helderheid verschaffen
over de vraag of toevoegingen bij het Netto Winstaandeel in het biedboek al
dan niet zijn toegestaan. Daarbij merkt het kabinet op dat het opnemen van
kerngegevens alleen kan plaatsvinden als alle convenantpartijen het met elkaar
eens zijn. Op dit moment geeft het convenant aan dat het netto winstaandeel
zelf in het biedboek wordt vermeld. Voor de aanbeveling van de onderzoekers om het veilingschema tot en met
het einde van de overgangsperiode openbaar te maken (omdat dit de efficiëntie
van de veiling licht zou verhogen), is geen ruimte. De Staat heeft met de
marktpartijen afzonderlijk afgesproken de benzinestations in het veilingschema
niet openbaar te maken (behoudens de eerstvolgende zeven en een half jaar
van de veilingperiode). Op advies van de NMa zijn de onderhandelingen destijds
in verschillende onderdelen opgeknipt1, waarbij
over bepaalde aspecten met elk van de oliemaatschappijen afzonderlijk is onderhandeld,
hetgeen in onderscheiden bilaterale overeenkomsten heeft geresulteerd. Op
die manier hebben de betrokken oliemaatschappijen geen zicht op het volledige
veilingschema, maar uitsluitend op hun eigen aandeel. Vanuit mededingingsoogpunt
is dat ook begrijpelijk. De onderscheiden bilaterale afspraken hierover zouden
zonder uitzondering allen moeten worden opengebroken om de aanbeveling uit
te voeren. Daarnaast zou de wettelijke verankering ervan in de Benzinewet
gewijzigd moeten worden. De (juridische) kosten hiervan wegen niet op tegen
de door de onderzoekers veronderstelde lichte verhoging van de efficiëntie
van de veiling.Evaluatie topdeelregelingHet onderzoek concludeert dat op dit moment onvoldoende redenen aanwezig
zijn om een ander percentage voor te stellen en beveelt daarom aan het topdeelpercentage
op 30% te houden om de kans op vlagwisselingen te maximaliseren. Het
kabinet deelt de analyse en conclusie van het onderzoek en onderschrijft de
beleidsaanbeveling het topdeelpercentage te handhaven op 30%.Een hoger percentage zal niet het mogelijke voordeel van netwerkeffecten
voor zittende partijen wegnemen. Wel staat een hoger percentage op gespannen
voet met het uitgangspunt dat zittende partijen gecompenseerd moeten worden
voor het opgeven van hun eeuwigdurende concessie. Het kabinet zal daarom niet
inzetten op een wetswijziging, die nodig zou zijn om een hoger percentage
(dan 30%) mogelijk te maken.Evaluatie overige aspecten uit de veilingregelingTen aanzien van het aanbieden van het exploitatiecontract wordt aanbevolen
de veiling naar de eerste week van september te verschuiven en te bezien of
de verplichtingen die aan de eerste vier weken na gunning gekoppeld zijn aangescherpt
dan wel nader ingevuld kunnen worden. Het kabinet onderkent de gesignaleerde
krappe termijnen. Maar gelet op de beschikbaarheid van meer gegevens voorafgaande
aan de veiling, valt niet in te zien waarom de krappe termijnen problematisch
zouden zijn. Een van de uitgangspunten die in het Convenant «Veiling
en gebruiksvergoeding» is geformuleerd is immers dat er een snelle doorlooptijd
dient te zijn, ook na de veiling. De relatief krappe termijnen bevorderen
dat en zij beperken de periode van onzekerheid die na de veiling zou kunnen
bestaan voor zowel de nieuwe huurder als de bestaande exploitant.Los daarvan wordt al gewerkt aan de voorwaardelijkheid van de overgang
van de concessie naar de nieuwe concessiehouder waarbij – naast de al
bestaande voorwaarde van het betalen van het bod – een koppeling komt
aan het moment van aanbieden van een nieuwe exploitatieovereenkomst. Het aanbieden
van het exploitatiecontract dient – zonodig vergezeld van een deskundigenverklaring –
uiterlijk binnen de huidige termijnen die de Benzinewet geeft voor het aanbieden
van een nieuwe exploitatieovereenkomst te hebben plaatsgevonden.In het rapport wordt voorgesteld de geldende regels bij het niet nakomen
van de betalingsverplichtingen aan te scherpen. In dit kader wordt voorgesteld
vóór de veiling een bankgarantie van niet-zittende bieders te
eisen voor de taxatie van de opstallen voor de stations waar
men een bod op wil uitbrengen. Het kabinet meent dat het vragen van een bankverklaring
niet alleen extra lasten zou opleveren voor niet-zittende bieders, maar ziet
ook problemen bij de uitvoering. Niet slechts omdat de niet-zittende bieders
onevenredig zouden worden benadeeld ten opzichte van de zittende partijen.
De niet-zittende bieders zouden immers hun voorkeuren van te voren kenbaar
moeten maken, terwijl zittende bieders dat niet zouden hoeven doen. Daarnaast
leidt het voorstel tot extra kosten bij de niet-zittende bieders.Het voorstel om een in gebreke blijvende «winnaar» uit te
sluiten van toekomstige veilingen past niet in de visie van het kabinet. Uitsluiting
van komende veilingen is immers een zeer zware sanctie, waarbij de proportionaliteit
tussen gedraging en sanctie makkelijk zoekraakt. De proportionaliteit die
bij het opleggen van sancties betracht dient te worden, is volgens het kabinet
in voldoende mate aanwezig in de reeds bestaande verplichting voor de hoogste
bieder die niet aan zijn betalingsverplichting voldoet de schade te vergoeden
die hij daarmee voor de Staat veroorzaakt. Bovendien zouden andere gedupeerden
mogelijk op grond van een actie uit onrechtmatige daad richting tekortkomende
hoogste bieder kunnen ageren, hetgeen in de visie van het kabinet ook een
voldoende stimulans kan zijn de betalingsverplichtingen na te komen.Bij de twee zojuist genoemde voorstellen speelt bovendien een rol dat
er inmiddels 48 locaties zijn geveild, waarbij er slechts één
maal een geval is geweest waar deze voorstellen op zien. Zo’n enkel
incident rechtvaardigt niet de (zwaarte van de) voorgestelde maatregelen.Na de overgangsperiodeDe onderzoekers werpen in het onderzoek nog een blik op de verre toekomst,
na 2024. In het onderzoek wordt daarover gesteld dat als op de lange termijn
(na de overgangsperiode) te weinig prijsconcurrentie tot stand komt, een breed
scala van (ingrijpende) maatregelen overwogen moet worden. Deze maatregelen
dienen voor een belangrijk deel buiten de veiling om gerealiseerd te worden.
Voorstellen worden gedaan voor het verbieden van de publicatie van adviesprijzen,
het uitbreiden van het aantal locaties, het opnieuw introduceren van een reductieverplichting,
het overwegen van andere veilingvormen en een andere invulling van het gebiedscriterium.
In het onderzoek wordt door de onderzoekers zelf al aangegeven dat een belangrijk
deel van de voorstellen niet uitvoerig is bestudeerd en dat de effecten eerst
goed onderzocht moeten worden.Het kabinet neemt met belangstelling kennis van de voorgestelde opties,
maar zal gelet op de verre tijdshorizon (2024) en de in het rapport genoemde
onderzekerheden rond de voorgestelde opties nu niet nader ingaan op de wenselijkheid
ervan. De nu ingezette fundamentele koerswijziging zal na afloop van de overgangsperiode
en de daarbij van toepassing zijnde overgangsmaatregelen (en zelfs al eerder
bij de gevallen waarbij de huurrechten van locaties voor de tweede keer geveild
worden) zorgen voor een situatie waarin het veilinginstrument waarborgt dat
de huurrechten van locaties voor de verkoop van motorbrandstoffen langs rijkswegen
op een transparante, objectieve en non-discriminatoire wijze verdeeld worden.Bijlagen:1– Het onderzoeksrapport van SEOP– Het commentaar van Beta, Bovag, Shell, VNPI en de vereniging Particuliere
RijkswegvergunningenXNoot1Reacties van de Vereniging Nederlandse Petroleum Industrie (VNPI), ShelI,
Vereniging Particuliere Rijkswegvergunningen (VPR), Belangenvereniging Tankstations
(BETA) en de Bond Van Automobielhandelaren en Garagehouders (BOVAG).XNoot1Zie voor een uitgebreide beschrijving van de totstandkomingsgeschiedenis
Kamerstukken II, 2004/05, 29 951, nr. 3.XNoot1De topdeelregeling wordt hier nader omschreven als: de afdracht aan de
Staat (door de zittende concessiehouder) van het verschil tussen het hoogste
en het één-na-hoogste bod met een maximum van 15% van
het hoogste bod (in de eerste vier veilingen gehouden van 2002–2006)
en 30% van het hoogste bod (in de vijfde veiling gehouden in 2007)
ingeval de zittende concessiehouder wint.XNoot1De verplichting die aan de vier grootste oliemaatschappijen (Shell, Esso,
BP en Texaco) werd opgelegd om gezamenlijk circa 50 stations langs het hoofdwegennet
van de hand te doen vóór 1 januari 2005 (met peildatum
1 januari 1999).XNoot1Zoals gezegd verschilt de waarde van een locatie per bieder vanwege netwerkeffecten.
De analyse toont aan dat geen enkele bieder boven zijn eigen waarde zal bieden.XNoot1Zo dient volgens BETA op basis van het convenant «onderliggende
rechtsrelaties» de concessie pas over te gaan, wanneer het bod gestand
is gedaan én aan alle overige verplichtingen (zoals het aanbieden van
een exploitatiecontract) is voldaan. In de huidige Benzinewet komt de nieuwe
huurovereenkomst (tussen de winnaar van de veiling en de Staat) tot stand
na betaling van het bod.XNoot1Resultante van de resultatenrekening. In het convenant «Onderliggende
Rechtsrelaties» is vastgelegd dat alleen het bedrag van het Netto Winstaandeel
(en dus niet de onderliggende gegevens) in het biedboek wordt opgenomen. Het
opnemen van aanvullende gegevens in het biedboek kan alleen plaatsvinden als
alle partijen bij het convenant het met elkaar eens worden dat het convenant
op dit onderdeel wordt aangepast.XNoot1Zie onder meer Kamerstukken II, 1999/00, 24 036, nr. 156, p. 7.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24036-347.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl